GLOSSARIUM LATINO-GERMANICUM MEDIAE ET INFIMAE AETATIS E CODICIBUS MANUSCRIPTIS ET LIBRIS IMPRESSIS CONCINNAVIT LAURE NTIUS DIEFENBACH. FRANCOFURTI AD MOENUM SUMPTIBUS JOSEPHI BAER BTBLIO POL AE. 1857. SO ©00 Francofurti ad Moenum typis expressit J. P. Streng. SUPPLEMENTUM LEXICI MEDIAE ET INFIMAE LATINITATLS CONDITI A CAROLO DUFRESNE DOMINO DU CANGE AUCTI CUM AB ALIIS TUM AB HENSCHELIO ITEMQUE GLOSSARIORUM GrERMANICORUM QUAE ADHUC IN LUCEM PRODITA SUNT EDIDIT LAURENTIUS DIEFENBACH. FRANCOFURTI AD MOENUM SUMPTIBUS JOSEPHI BAER BIBLIOPOLA E. 1857. è/ 2. /v GLOSSARIUM LATINO-GE1ÌMANICUM MEDIAE ET INFIMAE AETATIS- PRAEFATIO. Operis nostri summam efficiunt ea quae vel carptim vel copiosius elegimus ex glos- sis et glossariis latino-germanicis, quae tam marni scripta quam typis exscripta a prioribus inde medii aevi temporibus usque ad restitutam latini sermonis integritatem pertinent. Haec eleeta in unius quidem glossarii corpus confudimus, sed quae singulis quibusque eorum essent peculiaria, quoad res ipsa hoc postulare videretur, ex fontium singulorum diversitate insignivimus. Glossariorum quibus usi sumus major numerus saeculo quinto decimo et proxime id praecedentibus sequentibusque decenniis tribuendus est, scilicet ei temporis spatio quo quae utriusque linguae fuerit ratio et conditio hominum doctorum studiis minus adhuc explicatum est. Quodsi nihil aliud egerimus, nisi ut de illa aetate accuratius cognosceremus, jam hanc ob causam non potuissemus, quin priora harum linguarum monumenta compa- raremus, posteriora adjungeremus ; sed baec ipsa res non minus digna nobis visa est, in qua, nulla alius rei ratione habita, singulare quoddam studium collocaremus. Quocl at- tinet ad glossas, eo majoris quidem pretii esse plerumque solent, quo major earum est antiquitas; crebro autem per multo inferiores reficiuntur et emendantur etiam antiquis- simae. Ex lexicis, quae ad saecula decimum quintum sequentia referuntur, tam latina quam germanica aliquot selegimus vocabula, quippe quae aut cum verbis tempore priori collectis cobaererent, aut per se curam diligentiamque nostram mererentur. Licet vero linguae utrique ex propria utriusque potestate ac praestantia operam et studium pari modo navaverimus, latina tamen primo loco est posita, tum propter literarum ordinem, tum ob explicationes et verba cognominata, quae in fontibus ad illam utique spectant. Huc accedit, quod complures glossas etiam mere latinas recepimus aeque ac quasdam alias, in quibus verba latinis cognominata non ex lingua germanica, sed ex aliis nostrorum temporum linguis erant repetita, si quidem illae aut suamet ipsarum gratia aut ob glossas latino-germanicas cum ipsis cohaerentes', quas reciperemus et examina- remus dignae esse nobis videbantur. In hac enim re nostra ante omnia id agebatur, ut partim uberius quam adhuc factum sit literis consignaremus et largam copiam et late patentes easque non satis de- fìnitas significationes eorum vocabulorum, ex quibus per illa tempora constabat lati- nitatis thesaurus, ita ut hoc modo principalem simul materiam suppeditaremus conscripturis aliquando lexicographiae historiam 5 partim ut tam recentia vocabula latina quam depra- vatas antiquorum formas (mediam quam dicunt latinitatem) proponeremus, sive quae esset eorum origo demonstrare possemus , sive ad doctos homines majore et materiae uber- tate et ingenii acumine subornatos res nondum illustratas referre nos oportuerit. Saepius vero, quae nostra esset sententia per ipsam formarum seriem vel alia quadam ratione perspicua indicantes, rem dubiam dijudicandam lectorum arbitrio permittere satis habuimus. Asterisco praefixo eos quidem insignivimus operis nostri articulos, quorum primae sin- II gulorum quorumque forniae neque apud Ducangium (sive in Adelungii glossario manuali) neque in Breviloquo, permagnae quondam auctoritatis libro, neque in Kirschii Cornu copiae reperiuntur; sed nota illa carent non paucae formae novae in medio contextu articulorum collocatae, quas quum in literas digestae ordinem suum tenere deberent neque praecipuo quodam loco ponere neque relegatis ad capita lectoribus conspicuas facere potuimus. Quamvis autem in hoc opere lingua latina loco et dignitate quasi prior sit ger- manica, tamen haec, ut fieri solet in lexico latino-germanico, vocabulorum ex ipsa con- gestorum mole in universum longe exsuperat illam. Quae quidem vocabula germanica, — quorum multa, etiamsi non potuerimus quin diversis locis iterum iterumque eadem re- peteremus, tamen ob variantium formarum novitatem doctorum cura et attentione haud- quaquam indigna sunt, — partim ad Superioris, partim ad Inferioris Germaniae, partim ad Belgicae dialectos pertinent ; minore tantum numero adsunt Anglosaxonica, quae non recepimus praeter quam ubi verba latina in glossis cum iisdem conjuncta hoc postulare viderentur. Ceterum multa quidem glossaria, in his pleraque manu scripta Moguntiaca, quae ex regionibus Inferiori Mieiio adjacentibus earumque confiniis originem ducunt, tum propter pristinum quem ex commutationis lege et ordine consonantes mutae in iis servaverunt locum et statum, tum propter peculiaria quae in iis reperiuntur vocabula, ad Inferioris magis quam ad Superioris Germaniae dialectorum naturam delabuntur ; sed non. pauca quoque alia, in quibus Superioris ut ita dicamus linguae integritas minus corrupta est, in his Zeningeri lexicon germanico-latinum ex anno 1482 et Gemmae quae vocan- tur, archetypa aut in septentrionalibus Germaniae partibus aut in Belgica esse con- scripta passim sparsis quibusdam hujus originis notis et vestigiis, interdum etiam erro- ribus et peccatis testantur. Omnino enim hujusmodi vocabula a veteribus lexicographis perperam intellecta medii aevi glossaria monstrorum instar pervagantur quasi ac circum- volitant, aliis atque aliis formarum portentis tam dirum in modum propagata, ut et nostra aetate homines docti linguarum germanicarum vel peritissimi illorum deformitate saepius in errorem inducti sint. Ea autem verba, quae dialectorum in Superioris Germaniae morem perductarum indolem omnibus numeribus integram exhibentia tantum difficultatis non habent, praesertim ex decimi sexti saeculi glossariis cum delectu recepimus. Quae omnia quum ita sint, speramus fore ut eo quod multis glossariis aut per incuriam ne- glectis aut penitus ignotis nunc primum simus usi, in universum ad varias priorum tem_ porum dialectos accuratius et rectius cognoscendas haud exiguum momentum attulise videamur. Etiam diversa, licet complicata saepius et incondita ratio, qua in singulis nonnullorum operimi iterum iterumque retractatorum editionibus eadem vocabula varian- tibiìs literis scripta sunt, saepenumero non solimi docet, quemadmodum per illa saecula singulae literae in vocabulis scribendis fuerint adhibitae, sed etiam multo majoris mo- menti rem indicat, quomodo scilicet variis temporibus ac diversis in locis ipsa verbo- rum appellatio variaverit. Iani ex iis quae modo exposuimus intelligi potest, quid sit quod amplius in con- ficiendo hoc glossario nostro intenderimus : primum quidem ut quae nunc reperiuntur glossaria glossarumque corpora tum ad medii aevi latinitatem tum ad varias dialectos germanicas pertinentia suppleremus et quatenus fieri posset emendaremus, ita ut iis maxime, qua posthac glossarum corpora adhuc ignota inventuri et tractaturi essent, grata ut speramus et bene composita doctrinae praesidia opus nostrum praeberet, ex quo qui in linguarum a latina oriimdarum cognitioni operam dederint minorem tantum fructum per- cepturos esse non ignoramus. Deinde qnamvis haudquaquam nobis in animo fuerit, ut quomodo per infima medii aevi saecula progressa et amplificata sit latinae et germanicae linguae lexicogra- phia enarrantes absolutam ejus historiam hoc libro complecti conaremur, tamen nos id egisse jam supra diximus, ut aliis ad rem tara gravis momenti aliquando efficiendam rerum materiam suppeditaremus ejusque speciem ac forni am primis quasi lineis designar emus. Quod quidem ad effectum adducere quum valde nobis esset in optatis, factum est, ut compluribus locis non solum leves varietates, sed etiam errata typographica ex editio- nibus quibusdam reciperemus, nulla alia de causa nisi ut has talibus notis magis per- spicue insigniremus , praesertim si in libris bibliograpliicis earum nomina non essent commemorata. Licet enim extremis decimi quinti et primis decimi sexti saeculi decen- niis glossarla quaedam haud magnis spatiis interjectis iterimi iterumque edita sint, tamen ex nonnullis eorum editionibus perpauca tantum reliqua sunt exempla, haud scimus an eam ob causam quod pauciora omnino typis sunt exseripta. Denique quum illorum temporum glossarla, ut inter omnes constat, vera essent 1 e x i e a ideoque variarum rerum, quae ad illius aetatis nominimi vitam pertinerent, per- magnam copiam definiendo aperirent, ab lioc opere nostro neque id alienum esse arbi- trati sumus, ut exploraturis quales fuerint et quomodo gradatim adoleverint medii aevi populorum cultus atque eruditio, spicilegio quasi facto ea, quae ipsi alicunde sibi com- para verint, ex glossariis hoc loco tractatis augendi et explèndi facultatem daremus. In his enim ut in speculis, licet imagine subinde obscurata, 'cernitur et quid de rerum natura veteres senserint et quae eorum fuerit vita privata, quum non solimi inordinata et turbida antiquitatis naufragia, timi ad rerum gestarum memoriam tum ad fabularem naturalemque historiam spectantia eademque cimi iis^ quae postea homines aut veritatis studio ducti aut superstitione quadam occaecati nova exeogitaverint, promiscue confusa in his libris nobis occurrant, sed quum etiam multa alia, quae ad vitae usum fructuosiora sunt, de majorum nostrorum re familiari et supellectili, de eorum vestimentis et textis, artibus et instrumentis , magistratibus et dignitatibus , republica et commercio, diebus festis, ludis ac similibus memoriae prodita ibidem reperiantur. Quae talium rerum mo- numenta una cum illis utriusque linguae opibus ad rem nostram referendis, quae in bibliothecis publicis aeque atque in privatorum hominum manibus adhuc abdita latent, si quis omnia in solidum et integrimi corpus colligere animum inducat, hoc propositum nullo modo peragere poterit nisi si multorum in communi opere confìciendo sociorum auxilio sublevatus non paucos annos in magnis voluminibus conscribendis consumserit; nos autem paullo faciliorem aditimi dedisse ad illorum thesaurorum nonnullos ac rerum quae iisdem contineantur haud levia exempla ostendisse satis superque habemus. Glos- sas ad naturalem historiam pertinentes prae aliis multas collegimns, primo loco plantarum, deinde animalium, tum etiam fossilium atque omnium quae terra caeloque fìunt, denique morborum et medicamentorum appellationes. In- ipsis autem hujusmodi rebus denomi- nandis monumenta antiquissima saepius cum infimis mirum in modum conveniunt, ut exempli gratia in plantarum appellationibus fontes ex quibus Graffius hausit cum Tabernaemontano, vel glossae quae Frutices (Sumerlaten) dicuntur cum glossario Nori- bergensi ex anno 1482. Ceterum quomodo operis nostri fontes inter se invicem cohaereant, infra expo- IV neiims, ubi de singulis accuratius nobis referendum erit; hoc loco de eorum origine ac natura in universum pauca lectoribus praecipere nobis liceat. Si quidem glossariorum, quae non inferioris quarn decimi sexti saeculi sunt aetatis radices odoramur et investigamus, primas jam apud comicos, grammaticos et posteriores quosdam scriptores Romanos, alias apud nonnullos rerum ecclesiasticarum auctores, plu- rimas apud Isidorum ejusque interpretes invenimus. Inter hos et Papiam, qui per vastam suam graeca hebraeaque farragine auctam paullatim vocabulorum copiam sae- culo undecimo potissima initia posuit omnium, quae sequentes lexicographi confecerunt, media intersunt multa eadenique maxime varia, quorum, tanquam validissimorum in medii aevi latinitate vivis quasi incrementis augenda, nonnulli a quibus nostra aetate talia collecta sunt, ut Maius et alii, immodici aestimatores exstiterunt. Orebrius quam Papias in glossariis saeculi quinti decimi praedicatur quidem et appellatur Ugucio (Hugutio, Huguicio), qui ducentis ferme annis post illuni librum suum conscripsit; sed revera eadem magis nituntur auctoritate et doctrina Ioannis de Ianua, qui amborum sane sapientiam in opere suo conficiendo compilavit. Ab Iris piane diversum ac proprium quendam locum et ordinem tenent aliquot glossarla latino-germanica ex ilio glossematum corpore nata, quod amplius centum annis ante Papiam collegisse dicitur Salomon Episcopus, eodem fontium genere usus ac postea ille; discrimine autem non aeque de- finito ab iis separandae esse videntur tam veteres illae glossae germanicae, quae jam multo ante Papiam et ad sanctas literas illustrandas et ad alios quosdam libros explicandos con- scriptae sunt, quam glossariorum ea, quae ad historiam naturalem spectant, pariter ac pauca ill'a, in quibus res pliilosophicae, rarius etiam juridicae et theologicae tractantur. Sub finem quarti decimi saeculi ad eam quae tum erat latinorum verborum copiam permulta accesserunt nova vocabula, quae latinae stirpis atque indolis speciem quandam prae s"e ferentia peculiares sane, inimo ridiculas saepissime formas induerunt. Quae qui- dem vocabula, magna saltem ex parte in terris quae Rheni adjacent capitibus oriunda ac adverso flumine usque in Alsatiam dilata, postremum typis exscripta et in alias Su- perioris Germaniae regiones magis magisque divulgata, amplius centum annis post alteram de integro novorum vocabulorum progeniem quasi pepererunt, quo tempore professores in academiis germanicis et optimorum latinitatis auctorum studio dediti sermonem lati- num ad pristinam integritatem revocare jam inceperunt et graecae etiam linguae scien- tiam paullatim consecuti sunt. Quinti et sexti decimi saeculi glossariorum sunt compluria genera ac species, ex quibus inter diversas lexicorum latino-germanicorum in literas digestorum formas longe frequentissimae sunt quae dicuntur Vocabularii ex quo et Gemmae (Gemmae gemmarum, Gemmulae). Quod ad illos attinet, singularum quarumque quibus crebro retractati prodierunt editionum aliquot exempla tam manu scripta quam typis exscripta nobis conservata sunt; hae autem, quarum inferiori illa qua sine dubio exortae sunt aetate plura typis exscripta esse videntur exemplaria, ordine quidem in quem vocabula sunt re- dacta multo minus quam illi secum discrepant, sed maximam exhibent dialectorum ger- manicarum varietatem, quae ut inde a Batavorum insula adverso Rlieno usque in Superio- rem Germaniam continua serie inter se cohaerentes in usu fuerunt, singulae deinceps in singulis Gemmis adumbratae reperiuntur, in his praecipue dialectus Rhenana: quippe ciiim in oppidis Rlienum Superiorem adjacentibus sexti decimi saeculi initio hujusniodi glossarla iterum iterumque brevibus intervallis edita esse constai Ceterum ex quibusdam utriusque formae glossariis in unum corpus confusis conscriptuui esse arbitramur librum qui in ordine nostro est sexagesimus octavus, dum horum lexicorum latino-germanicoruni nonnulla, praesertim scripta quaedam Moguntiaca, in numero eorum glossariorum quae proprie dicuntur „ Vocabularii ex quo" reponenda esse non censemus, ab hisce omnibus aùtem penitus segregandum opinamur librorum nostrorum septuagesimum sextum, cui quae sint propria, quae cum aliis codicibus communia, infra commemorabimus. Deinde lexicon latino-germanicum in literas digestum, quod vocatur Verilo- quus sive Vocabularius predicatorum vel praedicantium, (codicum nostro- rum sexagesimum quintum), secundum ea quae Iodocus Eychman de Calwe, philosophiae doctor et orator a sacris, in academia Heidelbergensi de lingua utraque disseruerat, sub finem quinti decimi saeculi a Ioanne Melber de Gerolczliofen ex diversis congestum et confusum, tum autem multis editionibus quae haud parvam dialecti in Superiori Ger- mania usitatae praebent varietatem intra pa icos annos repeti tum, et ob singulareni qua vocabula latina disposita sunt rationem, et ob magnam germanicarum glossarum quibus eadem explicantur copiam, inter diversa horum glossariorum genera peculiari quodam loco dignum esse existimamus. Vocabulorum, tam latinorum quae ad infimam aetatem per,tinent, quam germa- nicorum quae rarius tantum occurrunt, multo major ubertas quam in antecedentibus lexicorum generibus reperitur in glossariis germanico-latinis, ipsis quoque in literas digestis, quae dicuntur Vocabula rii theutonicumante latinum. Hujus generis duae imprimis sunt species, quarum alterius ejusdemque frequentioris (libri septuagesimi quinti in ordine nostro) complures ad "usum vocavinms editiones, quae quum singulae deinceps increscentem verborum perperam intellectorum aut penitus depravatorum liabeant mul- titudinem, a primitivo quodam libro quem liodie ignoramus profectae esse omnes videntur. Alterius speciei, quae cum altera magnopere discrepat, non praesto nobis adsunt nisi duo exempla: librorum nostrorum vicesimus secundus b, incorrupta Saxonicae dialecti puntate insignis, et quartus septuagesimus i. e. Zeningeri glossarium anno 1482 editum, quod cum duobus ejusdem aiictoris glossariis latino-germanicis, et ipsis Noribergae eodem tempore emissis, non copulatum est. Ad haec denique accedunt nonnulla glossaria belgico- latina, quae in neutram speciem quadrant, in hìs Teutlionista, Inferioris Rheni potius quam Belgicae dialectum explicans, (codicum nostrorum centesimus quadragesimus septi- mus), quem praecipue ex Huguicionis opere exortum esse ipsius libri praefatio docet. Quartum gem s est eorum glossariorum latino-germanicorum, quae, quia ex rerum diversitate in iis generatim disposita sunt vocabula, Vocabularii rerum appéllantur, quamquam nonnulla eor m ex libris primi generis originem liabuisse indicat servatus in quibusdam capitibus literarum ordo. Quorum vocabulariorum is solus suas quasdam ac proprias virtutes habet, qui primum conscriptus a Wenceslavio Brack permultis complu- rium editionum exemplis ad nostrani aetatem delatus est, dum illud etiam Vocabularium latino-germanicum de homine &c. in LXII articulos distributum, quod Augustae Vin- delicorum apud Zainerum (anno 1478 ?) typis exscriptum in manus nostras non perve- nisse nobis aegerrime est, singulari saltem in quem res digestae sunt ordine a ceteris multimi differt; reliqui autem vocabularii tam varii sunt ac tantum inter se discrepante ut singulos quibus usi sumus accuratius disponere "non possimus. Sui denique generis sunt glossaria illa ad pliilosophiam et naturalem liistoriam spectantia, de quibus jam supra commemoravimus. VI Quum autem non dubitemus fore quibus haud prudenter fecisse yideamur, qùod quum haec omnia atque hujusmodi alia conferremus et in unum confunderemus, in latino- germanicis maxime glossis colligendis tractandisque nos continuerimus , quae in hac nostra continentia secuti simus brevibus exponemus. Primum jam in universum nobis injunota esse videbatur necessitas, ut certas quosdam fines ac terminos nobis constituere- mus in re, quae tam late patet, ut quousque ejus fines pertineant haud facile terminare queas; rum nos praeterire non potuit et maximi momenti esse et latissime diffusam eam ipsam mediae atque infimae latinitatis partem, quam sermonis indigenae vocabulis expli- cari vitae usus desideraverit ; deinde quum non pauca verba neolatina atque eadem saepius insolentissime ficta, quibus germanica verterentur sive novae inferiorum temporum 110- tiones exprimerentur, in communi monacliorum sermone vitae quasi speciem quandam paullisper induerent, factum est, ut crebro latina et germanica vocabula lucem mutuo sibi arTerrent; bue accedit, quod aequalem in utraque lingua curam non ipsi solum po- suimus, sed etiam multos eorum qui similibus ac nos se dediderint studiis parem in utraque ponere confìdimus; denique id nos movebat, quod nova vel nondum apud omnes' pervulgata materia rerum et copia, cujus aperiendae atque in lucem proferendae nobis facta esset potestas, maximam partem inesset in glossariis utramque linguam tractantibus. Ad has principales operis nostri partes cetera ejus dementa paullatim aggesta quasi et adaggerata confluxerunt. Quorum potissimum corpus quum efficerent codices manu scripti in bibliotlieca Moguntiaca asservati, ad cujus thesauros Kulbius, humanis- simus eorum custos, cum singulari profecto Gomitate et facilitate aditum nobis patefecit nil mirum quod dialectus Rhenana, quippe quae in codicibus Moguntiacis praecipue re- periatur, in glossis germanicis nostro libro inserti» haud ambigue praevaleat. Eorum autem glossariorum , quae magis incorruptam linguae Superioris integritatem exhibent, non exiguam partem curae et studio eorum, qui bibliothecae Francofurtensi praesunt, nos debere grato animo interpretamur. Ceterum quamvis codices scripti, quo magis adhuc incogniti sint atque inexplo- rati, eo magis mereantur ut diligentissime ad eos animimi intendamus, tamen libri typis exseripti, quorum insuper multi raritate illis nihil cedunt, non minus digni esse viden- tur, quos accuratissime respiciamus, quia majori cum fide praestant ea quae ipsis con- tineantur atque eadem certa quadam forma quasi percutiunt, propter ipsam typorum constantiam potius quam quia exactiori quodam judicio examinata essent, antequam prelum subierint. Nam maxime miri, immo insani errores, qui in libris scriptis inter menda librariorum numerantur, in rerum certo compertarum ideoque veritatis laude commendatarum ducuntur numero, simulac tanta reperitur certorum et gravium aucto- rum multitudo, qui typis exseriptos non solum iisdem piane verbis profitentur atque pervulgant, sed etiam in scholis, si visum fuerit, pueris inculcant. Etiam in aliis rebus tam ad literarum studia quam ad sacram doctrinam pertinentibus haec eadem quotidie accidere nemo est qui nesciat, sed — exempla sunt odiosa. Extremum illud est, ut moneamus nos ad excolendam et illustrandam etymolo- gices historiam ex ingenti quam reperimus mirarum atque insolentia notabilium rerum copia paucas tantum in opus nostrum recipiendas delegisse, praesertim tales nominum enodationes, quibus aut mutatum esset verbi cujusdam principium latinum aut addito glossemate germanico vitiosa subjecta foret notio. Y 0 R R E D E. Den Hauptinhalt dieses Werkes bilden mehr oder minder ausfiihrliche Ausziige aus handschriftlichen und gedruckten lateinisch-deutschen Glossen und Glossarien von der altesten Zeit bis zur 'Herstellung der Classicità^. Diese Ausziige verschmolzen wir hier zu Einem Glossar, bezeichneten jedoch, wo es nó'thig schieri, ihre Besonderheiten nach den einzelnen Quellen. Die meisten Glossarien gehoren dem 15 Jh. und clen an- grenzenden Jahrzehenten an, also dem fiir beide Sprachen am Wenigsten bearbeiteten Zeitraume. Wàre die Kenntniss desselben auch unser einziger Zweck gewesen, so batte dieser die Vergleichung frullerei' und die Anknupfung sp'àterer Sprachdenkmaler uns schon zur Pflicht gemacht. A ber diess Mittel verdiente ebenfalls die Wiirde eines Zweckes. In vielen Beziebungen wachst der Wertli der Glossen ruit ibrem Alter; dodi empfangen oft auch die altesten noch durch sehr spate Erganzung und Berichtigung. Aus den Wòrterbuchern nach dem 15 Jh. wahlten wir eine Anzahl lateinischer und deutscher Wò'rter aus, die entweder mit der alteren Sammlung in Verbindung standen, oder eigenen Anspruch auf unsere Aufmerksamkeit hatten. Beide Sprachen sind als Selbstzwecke behandelt. Die lateinische steht jedoch im Vordergrunde, sowol durch die alphabetische Anordnung, als durch die auf sie bezuglichen Erlàuterungen und Synonymen der Ur- schriften. Auch nahmen wir mehrere rein lateinische Glossen auf, und einige von Sy- nonymen anderer lebender Sprachen, als der deutschen, begleitete; sei es wiederum, dass sie an sich, oder durch ihre Beziehung zu den lateinisch-deutschen Glossen, der Aufhahme und Beleuchtung werth erschienen. Einestheils galt es: in umfassenderem Maasse die Zahl und wechselnde Bedeu- tung der in jenen Zeitraumen den lateinischen Sprachschatz bildenden Wò'rter zu ver- zeichnen, somit auch Urkundeu zur Geschichte der Lexikographie zu geben ; anderntheils : die lateinischen Neubildungen und Entstellungen (das sog. Mittellatein) darzustellen, mochten wir nun ihre Entstehung nachweisen konnen, oder den Besitzern bedeutende- ren Stofifes und Scharfsinnes noch unerklarte Thatsachen A^orlegen. Oft begniigten wir uns, unsere Meinung durch die Beihenfolge der Formen oder durch andre leicht ver- standliche Mittel nur anzudeuten, die Entscheidung aber unsern Lesern zu iiberlassen. Ehi vorgesetzter Stern (*) zeichnet die Artikel, deren erste Formeii sich bei Du Cange, resp. in Adelungs Glossarium manuale, sodami in dem einst vielgeltenden Breviloquus und in dem reichhaltigen Cornu copiae von Kirsch nicht fìnden. Viele neue Varianten im Inneren der Artikel, deren alphabetische Stellung keine besondere Aufstellung (mit Verweisung auf den Hauj)tartikel) zuliess, entbehren jenes Zeichens. Trotz des Vorrangs des lateinischen Sprachstoffes uberwiegt im Ganzen die Masse des deutschen, wie sich bei einem lateinisch-deutschen Wòrterbuche erwarten lasst. Vili Die unvernieidlichen Wiederholungen deutscher Worter gewinnen nicht selten durch neue Varianten selbststandiges Interesse. Sie sind theils hochdeutsch, theils nieder- deutsch und niederlandisch , ein kleinerer Theil angelsiicnsisch , bei dessen Aufhahme der lateinische Bestandtheil der Glosse massgèbend war. In vielen Worterbiichern, namentlicli den Mainzer Hss., die vom Niederrhein und seinen Grenzgebieten stam- men, neiot sich Lautstufe und Wortvorrath vom Hochdeutschen zum Niederdeutschen. Aber auch mehrere reiner hochdeutsche, darunter die Gemmen und das deutsch-lateinische Worterbuch Zeningers von 1482, verrathen ihren Ursprung aus Norddeutscbland und Niederland oft durcb Einzelheiten, auch durch Missverstandnisse. Letztere spielen iiber- haupt in der alten Lexikographie eine ungeheuerliche Eolle, oft durch immer neue Miss- geburten sich fortpflanzend und selbst die tiichtigsten Germanisten der Gegenwart irre- leitend. Die rein oberdeutsche Mundart haben wir vorziiglich nach Worterbiichern des 16 Jh. eklektisch aufgenommeii. Die Mundartenkunde der friiheren Zeit iiberhaupt wird aus den bissher theils verschollenen , theils noch unbekannten Vocabularien , die wir benutzten, manchen Vortheil ziehen. Selbst der, freilich oft verworrene, Wechsel der Schreibung in den verschiedenen Redactionen und Ausgaben einzelner Werke ist in vielen Fallen nicht bloss von graphischem Interesse, sondern zeigt auch den wich- tigeren Wechsel der Aussprache nach Zeit und Orte an. Aus dem Vorstehenden ergeben sich einige weitere Zwecke unseres Glossars, zu- nachst die Erganzung und eventuelle Berichtigung der vorhandenen mittellateinischen und (in weiterem Sinne) deutschen Glossarien und Glossensammlungen. Namentlich den kiinftigen Entdeckern und Bearbeitern 'der letzteren mag unser Werk als Hand- und Hiilfs-worterbuch dienen. Geringer wird der Ertrag fiir die Kunde der romanischen Sprachen ausfallen; viele mlt. Formen stamnien aus Italien. Eine Geschichte der lateinisch-deutschen Lexikographie wollen wir nicht geben, wol aber, wie schon bemerkt, Stoff und Andeutungen zur Losung dieser wichtigen Aufgabe. Dieser Wunsch veranlasste uns auch, hier und da an sich werthlose Varian- ten, ja blosse Druckfehler einzelner Ausgaben aufzunehmen, nur um letztere zu kenn- zeichnen, zumai wo solche in bibliographischen Handbiichern nicht genannt sind. Trotz der zahlreichen Ausgaben einzelner Vocabularien, die sich ani Ende des 15 und am Anfange des 16 Jh. in kurzen Fristen folgten, haben sich doch mehrere derselben nur tìoch in einzelnen Exemplaren erhalten, vielleicht weil deren Zahl von Anfange nur gering war. Bekanntlich waren die alten Worterbiicher eigentliche Lexika und enthielten somit eine Menge von Eealien. Die Bildungsgeschichte des Mittelalters hat in ihnen noch manche Nachlese zu halten. Sie spiegeln, wenn auch nicht im Zusammenhange, die Weltanschauung, wie das Privatleben der Vorzeit ab. Chaotische Triimmer antiker Geschichte, Sage und Naturkunde mischen sich mit neuen Errungenschaften der Er- kenntniss und des Wahnes. Thatsachlicheren Werth haben ihre Mittheilun^en iiber Haushalt und Hausrath, Kleider und Kleiderstoffe , Gewerbe und Werkzeuge, Aemter und V\Tiirden, Gemeinwesen, Verkehr, Feste, Spiele u. s. w. der alten Gesellschaft. Eine vollstniidigc Sammlung dieser Zeugnisse, sowie auch der bissher noch in Bibliotheken und Privatbesitze verborgenen Sprachschatze unserer Kategorie ist eine nur in einer Reihe von Jahren und Folianten lòsbare Aufgabe vieler verbiindeten Krafte. Wir miis- sen uns bescheiden, einen Theil der Vorrathskammern zuganglicher gemacht und nicht IX unbetrachtliche Proben ihres Inhaltes gegeben zu haben. Verhaltnissmassig ani Reich- lichsten stellten wir naturgeschichtliche Glossen zusammen, besonders Namen der Pflanzen, demnachst der Thiere, endlicli auch der Mineralieu, der Erscheinungen am Himmel und auf Erden, der Krankheiten und der Heilmittel. Eben hier reichen oft alteste und neueste Zeit einander die Hand, wie z. B. Pfianzennamen in Graffe Quellen und bei Tabernsemontanus, in den Glossen der Sumerlaten und im Ntimberger deutsch-lateini- schen Wò'rterbuche von 1482. Wir werden der wechselseitigen Beziehungen unserer Quellen weiter unten im Einzelnen gedenken; einige allgemeine Bemerkungen mò'gen hier ihre Stelle finden. Suchen wir nach den Quellen der herwiirts biss ins 1.6 Jh. reichenden Vocabu- larien, so finden wir die altesten schon in den Lastspieldichtern, Grammatikern und einigen spateren Schriftstellern Roms, sodann in einigen Kirchenvatern, und vorziiglich in Isidor und seinen Glossatoren. Zwischen diesen und Papias, der mit seinem durch oriechischen und hebraischen Worterwirrwarr allmallich angescliwollenen Vor- ratte im 11 Jh. die Hauptgrundlage fiir die spateren Lexikographen bildete, liegt eine bunte Reihe von Mittelgliedern, deren Bédeutung fur die naturwticbsige Latinitat von neueren Sammlern, wie Mai u. A., oft weit iiberschatzt wurde. Haufiger, als Papias, wird Ugucio (Hugutio, Hugwicio), der 200 Jahre spater schrieb, in den Wò'rter- bticbern des 15 Jh. citiert, obgleich sie noch mehr auf Ioannes de Ianua fussen, der sein Werk aus jenen Beiden compilierte. Eine iiber 100 Jahre vor Papias aus verwandten Quellen geschopfte Glossensammlung (angeblich) des Bischofs Salomon (Salemon, Salamon) stiftet eine eigenthiimliche Reihe lateinisch - deutscher Glossarien; vgl. u. a. Raumer Einwirkung des Christ. S. 128 ff. Mehr und minder gesondert stehn die schon lange vor Papias entstandenen deutschen Glossen zu einzelnen Schriftstel- lern und zur Bibel; sodann die naturwissenschàftlichen Glossarien und einige philo- sophische, mitunter auch juristische und theologische. Mit dem Ende des 14 Jh. kommt eine grosse Zahl neuer lateini&ch gestalteter Wò'rter von besonderem, oft humoristischem Geprage zu dem alten Vorrathe, dereiì Heimat, wenigstens theilweise, in den Niederlanden zu suchen ist. Sie wandern rhein- aufwarts biss ins Elsass, um sich endlich durch den Druck mehr in den hochdeutsch redenden Gebieten zu - verbreiten. Ueber hundert Jahre spater, wo schon die Herstel- lung der Classicità^ aufdammert und die griechische Sprache den deutschen Professo- ren bekannter wird, erzeugen diese noch einmal eine Brut neuer Worter. Die Vocabularien des 15 — 16 Jh. theilen sich in mehrere Gattungen und Arten. Die zahlreichsten Arten der alphabetischen lateinisch-deutschen Worterbiicher sind die Vocabularii ex quo und die Gemmen (gemmae, gemmae gemmarum, gemmulae). Die ersteren erschienen in vielen Redactionen, die uns theils in Hand- schriften, theils in Drucken erhalten sind. Die spater entstandenen Gemmen wurden vermuthlich in starkeren Auflagen gedruckt, weichen aber viel weniger in der Anord- nung von einander ab; dagegen zweigen sich ihre deutschen Mundarten von der rein niederlandischen durch die rheinischen biss zur oberdeutschen ab. Am Oberrhein folgten sich ihre Ausgaben zu Anfange des 16 Jh. in kurzen Zwischenraumen. Eine Verbindung dieser beiden Arten finden wir in unserer Nr. 68. Mehrere lateinisch- deutsche Worterbiicher, namentlich unter den Mainzer Handschriften , gehoren nicht zu den eigentlichen Voce, ex quo. Von alien diesen verschieden ist unsere Incunabel Ì)lTFENBACH GrLOSSAKlUM ^^ Nr. 76, tiber deren Besonderlieiten und anderweitige Beriilirungeii wir unten berichten werden. Gegen Ende des 15 Jh. erscheint der alphabetische lateinisch-deutsche Vari- lo quus oder Vocabularius predicato rum (predicantium) , von Job. Melber de Gerolczbofen nacb den Vortràgen des Doctors und Predigers Iodocus Eychnian de Calwe (Calw) in Heidelberg cornpiliert (unsere Nr. 6ó), in scimeli einander folgenden Ausgaben, deren oberdeutscbe Mundart bedeutend wechselt. Ihre Anordnung und sehr reichliche deutscbe Glossieruug stellt sie als. eine besondere Gattung dar. Vielfach reicher an neulateinischen und an besonderen deutschen Wortern, als die vorstehenden Gattungen, sind die, ebenfalls alphabetischen, deutsch-lateinischen Wò'rter- biicher (Voce, theutonicum ante latin uni) in zwei Hauptarten. Die haufigste (unsere Nr. 7 5) ist in mehreren Ausgaben vorhanden, in welcben eine Stufenleiter von Missverstandnissen und Entstellungen auf eine uns unbekannte Urschrift deutet. Die andre, sehr abweiebende, Art kennen wir nur aus unsern Nrr. 22b und 74. Jene hat rein niederdeutsche Spracbe, letztere ist Zeningers Worterbuch von 1482, das niit zwei gieichzeitig und ebenfalls in Niirnberg ersebienenen lateinisch-deutschen Wò'rter- biichern von Zeninger nicht nàher zusammenhàngt. Zu keiner dieser beiden Arten gehò'ren einige niederlandisch-deutsche Worterbucher, namentlicb der niehr nieder- rbeinische Tlieutonista (unsere Nr. 147), dessen Vorrede Huguicio (samt dem Ca- tholicon) als Hauptquelle nennt. Eine vierte Gattung sind die lateinisch-deutscben Vocabularii rerum, nacb Kategorien geordnet, in welcben mitunter die erbaltene alpbabetiscbe Anordnung einzelner Abscbnitte auf Urschriften unsere]' ersten Gattung deutet. Ihre verbreitetste Art ist der in versebiedenen Ausgaben erbaltene von Wenceslaus Brack. Im Uebrigen sind sie sehr mannigfaltiger Art, so dass wir die von uns benutzten nicht scharfer gruppieren konnen. Eigenthiimliche Anordnung hat das, uns leider nicht zur Hand gekommene, (1478?) bei Zainer zu Augsburg gedruckte Vocabularium latin o- germanicum de homine &c. in 62 articulos distributum. fol. Besondere Gattungen bilden die schon erwahnten philosophischen und naturwissenschaft lichen Glossarien. Unsere grostentheils beobacbtete Beschrankung auf lateinisch-deutsche Glossen bedarf vielleicht einiger Bechtfertigungsgriinde. Ein solcher liegt in der allgemeinen Nothwendigkeit einer Beschrankung auf dem fast schrankenlosen Gebiete. Ein andrei- in der Wichtigkeit und Verbreitung gerade desjenigen lateinischen Wortvorrathes, dessen Glossierimg dmch lebende Landesspracheji zum Bedurfnisse wurde. Eine Anzahl neu- lateinischer, oft sehr willkiirlich gebildeter Wòrter, durch welche einheimische tiber- setzt und moderne Begriffe ausgedriickt wurden, ge^vannen in der lateinischen Ver- kehrssprache der Monche u. A. ein zeitweiliges Leben. So geschieht es, dass lateinische und deutsche Wòrter sich oft wechselseitig beleuchten, wozu denn unsere beiden Sprachen gleichmassig zugewandte Theilnahme kommt, die wir auch bei vielen iStrebensgenossen Aoraussetzen dtirfen. Endlich bestimmte uns der Umstand, dass der groste Theil des lìeuen oder wenig bekannten Stoffes, den wir mittheileu konnten, in zwiesprachigen W orterbiichern niedergelegt war. Uni diese sammelten sich die iibrigen Bestandtheile unserer Arbeit. Da sich ihr Hauptstock aus den Handschriften der Mainzer Bibliothek bildete, die uns ihr Hiiter, XI Herr Dr. Kulb, mit unschatzbarer Giite zuganglich machte, so wiegt in unseren hoch- deutschen Glossen die niederrheinische, dort vorziiglich vertretene, Mundart vor. Fiir einen bedeutenden Theil der reiner hochdeutschen Vocabularien sind wir der Verwal- tung der biesigen Bibliothek verpflichtet. Wenn einerseits die Handschriften als die _am Wenigsten bekannten Quellen gròsseren Anspruch auf Beacbtung baben, so dagegen die (tiberdiess oft gleicb seltenen) Druckschriften durcb die Wahrung ibres Inbalts. Dieser erbalt durcb den Druck — weniger durcb genauere Prufung vor dem Drucke — ein bestimmtes Geprage ; und selbst der tollste Irrthum, der in Handschriften nur als Schuld des Scbreibers auftritt, wird zur geschichtlich berechtigten Thatsache, sobald er gleichlautend von so vielen Zeugen verkiindigt und fortgepflanzt, nò'thigenfalls den Zuhorern auf den Schulbanken eingeblaut wird. So geht es ja auch in andern Gebietèn des Wissens und des Glau- bens — exempla sunt odiosa! Scblìisslicb bemerken wir nocb, dass wir zur Geschichte der Etymologie nur eine sparsame Auswahl aus der Menge vorbandener Curiositaten gegeben baben, be- sonders wo die etymologische Deutung die lateiniscbe Grundform umwandelt und die deutsche Uebersetzung bestimmt. Brevitatis et perspicacitatis causa eam in hoc libro inii rationem, quam futuram esse facilem ad intelligendum neque ullum ambiguitati relicturam esse Jocum confidenter sperem. Nani in adnotandis formis et lectiònibus, quae vocabulo cuidam erant adserendae, syllabas pluribus communes non nisi posito co- pulandi signo indicavi, ut non solum parcus essem spatii, sed etiain id efficerem, ut singulae vocabuli paftes, et quae immotae essent et quae possent mutari, facillhne dignoscerentur. Ratio, quam scribae in libris et manu scriptis et typis excusis, quos quasi fontes habuimus, ad indicandam singularum vocabuli cujus- dam partium vel versiculorum continuationem inierunt, multo magis, quam nostra, ab usitatiori nostrae aetatis differt oculosque offendit. Quamquam milii persuasum est, qui attento animo legat, eum facillime intellecturum esse, quid indicent signa, tamen non alienum puto verba quaedam apponere, quibus explicentur. Grlossae, quae commatis inter se dirimuntur, aut ejusdem sunt dialecti a fronte indicatae aut singulas voces vel saltem partes earum habent communes. Quales partes supplendas ac repetendas linea simpliciter posita (-) significai; at duplex linea (=) indicat interrumpi versiculos. Si' quis recte intelligere velit, quo modo vocabula commatis direropta inter se cohaereant, is animum attendat e. g. ad v. bifores, ubi id vocabulum, quod praecedentia nullo posito commate excipit adjectiva ex superioris Germaniae dialecto deprompta , substantivorum cum illis conjunctorum incipit seriem • item ad v. bidental, ubi „en stede" ad tres quae sequuntur, „dair" ad duas, quae hoc ipsum excipiunt vocabulum, „sleyt" ad duas quae praecedunt referenda sunt glossas. Multisi aliis locis ista ratio clarius perspicitur. Nam si animum advortas ad v. elassis mox invenies omnes glossas, quae voci „der lut" com- matis interpositis adscriptae sunt, ad ipsum verbum pertinere principio collocatum. Si post vocabulum, signis „o.« vel „*«, quae significant vel, cum antecedenti conjunctum, comma ponitur, id documento est, etiam quod sequitur vocabulum ad illud esse referendum; sin vero semicolon, inde concludendum est vocabulum quod sequitur nullam cum antecedentibus habere conjunctionem. Si igitur aninium ad- vortas ad v. faeere, vocabula „maehen" et „dnn", commate inter se disjuncta, conjungenda esse et ad facere referenda facile intelliges. Nam si positum esset post maehen semicolon, certe illa duo vocabula inter se non cohaererent. Alius generis exemplum est estirpare; hac enim in voce signum {, quod inter „moten"- et „wurzeln" intercedit, glossam wurzeln non nisi ad rnoten pertinere indicio est; nam si rtroten etiain ad reliquas quae- sequuntur glossas esset transferendum, haud dubie omnibus illud adjiciendum esset. Quae dialecti (hd., nd., similia) a fronte positae sunt significationes ad omnia vocabula vocabulorumve partes referendae sunt, nisi quae puncto posito sejunguntur. SÌ fontes indicantur, ex quibus hausimus, his ipsis dialecti, quibus usi sunt scriptores, satis declarantur. Cui vero dialecto adscribenda sint vocabula eorumque XII formae indicare non omisimus, nisi per se pateat. Cf. machen et maken, quorum alterum est dialecti in superiore Germaniae usitatae, alterum dialecti, qua incolae inferioris Germaniae loquuntur. Pari modo exitus -schafft et -scap, -lidi, -liken inter se discrepant. Exitus -licb, qui est dialecti superioris Germaniae, etiain in libris dialecto inferioris Germaniae conscriptis (cf. Nr. n), invenitur ob eamque causam interdum ad vocabulorum stìrpes, quae sunt dialecti inferioris Germaniae propriae, referatur necesse est. Quos nominavi exitus in textu distinxi, sed de consonantibus, a quibus vocabula incipiunt (e. gr. s et f in dialecto superioris Germaniae, z et v in dialecto inferioris Germaniae), conjunctim tractavi, unde factum esse puto, ut quae disserui facibus possint perspici. Fontes Nrr. 14 et 132, quibus dialecti superioris et inferioris Germaniae maxime miscentur, ambabus rubricis adscripsi. Ab initio libri fontes, ex quibus bausimus, numeris et signis dibgentissime indicandos esse pu- tavi; in posteriore vero ejus parte eos apponere omisi, nisi adnotandae essent formae, ad quas legen- tium animos advortendos esse censivi. Unde factum est, ut quae in textu sunt posita facilius et com- modius possint legi. Signa et numeri, quibus fontes indicavi, ad omnia quae praecedunt referenda sunt vocabula eorumque partes, nisi punctis positis intercipitur eorum series. Sed si adnotavimus dialectum, illa signa ad ea tantum vocabula vel partes pertinent, quae signis „o." vel „l" inter se conjuncta sunt. Vocabula Germanica, quorum fontes non indicavimus, sunt saeculi quinti et decimi aut temporis proxime antecedentis vel sequeritis. Quae eorum ex dialecto inferioris Germaniae desumpta sunt, ea libris manu scriptis, qui Moguntiae asservantur, debemus. Eandem vim habent et signa „&c." et „sim.", quibus post, fontes veterrimae superioris Germaniae dialecti (ahd.) citatos non nisi vocabula et formae ejusdem dialecti subintelHguntur. Si sola litera, a qua vocabulum quoddam incipit vel ejus pars, scripta est adposito puncto, eandem, quam habet ab illa incipiens vocabulum proxime antecedens, intelligi cupiam formam. Signum „&'." quod distinguendum est a signis „i. q." = id quod, vocabula quae sequuntur aut esse synonymorum loco aut ad vocem cui adposita sunt explicandum adjecta esse indicio est. Ab ordine alphabetico solito nonmdlis in locis recedere eo coactus sum, quod in plurimis libris, ex quibus vocabula medii aevi Latina desumpta sunt, literae, quibus vocabula exarantur, ipsique soni variant: sed in quibusdam band penitus niihi ipsi constare potui. Nani semper in mediis vocabulis literae eh et ph. post e et p, in vocabulorum vero initio eh et k cum e, et ph cum f intermixtae inve- niuntur. Pari modo rh et r, th et t, i et y, e et se vel ce, u et v, w et v bis juxta scriptum vel u in- vicem se excipiunt. Sed ae et oe semper distinguuntur. Pro ti ante vocales posito, quod est in vocabulis Latinis, in plurimis libris scriptis ci invenitur. Sed nos plerumque ti dedimus. Nota ' significat plerumque er; interdum ir , ri, similia. Nota v'- indfcaturi fuimus singulas prae- fixi formas vor-, ver-, vir-, alias, quae non nisi causis quibusdam intercedentibus literis expressae sunt. In libris typis excusis plerumque ver- scriptum est, at plurimi Hbri manu scripti nil nisi y'- exbibent. Lite- ram ii duplici puncto supra scripto, quae in plurimis libris (aeque ac u in Nrr. 3, 4) vocalem u a con- sonante n discernit, ex codicibus in nostrum librum non transtulimus nisi ii et u inter se disjungenda erant. In Ubro manu scripto 1 omnes vocales punctis et lineis supra scriptis ita sunt distincta, ut non possit discerni, utrum soni simplices an pinguiores sint intelligendi. Plurima scripturae compendia ac signa satis superque sunt nota. Cf. hd., ahd., nd., ni., ags., mlt., alia, quae posita sunt prò hoch-, althock-, nieder-deutsch, niederlàndisch, angelsàchsisch, rnittellateinisch aliis. Neque quemque fugit, quam vim habeant signa mathematicis usitata. Signum : indicat vocabula, quae juxta posita sunt, quandam inter se habere communitatem ; at x positum est, ut verborum formae et signi- ficationes inter se aut mixtae aut permutatae esse intelligantur , quod saepissime occurrit maximique est momenti. DE FONTIBUS. Quae de fontibus, ex quibus hausi, dicenda esse viderentur, in prooemio exposui. Qua ratione ili i inter se aut cobaereant aut discrepent, testimonia et exempla indicabunt, qualia in pagina quaque lmjus libri inveniuntur. Majorem singulorum congruentiam sequentibus paginis designavi. In ponendis numeris, quibus insigniti sunt libri, non potui sequi consilium quoddam, sed plurimos ortos esse casu putes. Me majusculis usum esse ad significandos libros manu scriptos nondum editos facile invenies. Sed eosdem adhibui in citandis libris typis excusis ad indicandum eorum volumen, ex quo locos quosdam vel sin- gula vocabula attuli. Signis „&c." et „sim.u (similia), quum posita sunt post numeros, indicari volui eos xm fontes, qui quoddam vinculo conjuncti sunt cum iis, quos numeri significant. In primis „66 &c." legentium animos advertet ad Vocabularios ex quo, „5 &c." ad libros scriptos Moguntiae asservatos (in quibus maxime memorabiles sunt 5, 6, 7), „no &c." ad Gemmas, quae insignitae sunt numeris no, 132 et saepissime 68. Si quando dialectus, qua libri et marni scripti et typis excusi utuntur, non adnotetur, eam esse propriam supejùoris Germaniae putes. a) DE LIBRIS MANU SCRIPTIS. 1 (Nrr. 5 — 23 inveniuntur in bibliotheca, quae est urbis Moguntiae; adscripti sunt numeri, quos in illa habent libri.) 1. Vocabularius rerum 4°, quem scriptum esse primis saeculi 15 annis veri simile est. In praefixo folio literis, qualis eodem tempore exarari solebant, est scriptum: „ Vocabularius BA anto- nius anneb erger". Missus est ad me ex urbe Monaco. Cognationem quandam cum eo prae se ferunt 2, 1, 2, 3, 71, denique 3, 5bi 2. VocabularillS rerum Fol. anno 1429 scriptus, priore tempore Gissae in Nebeli bibliotheca asservatus. Cf. i. 3. Vocabularius CX quo 4'', COd. Nr. 136 sacrae Domus, quae est Francofurti, proprius. In primo folio praeter complures versus lingua Latina compositos etiam hi leguntur: Iusticia ist geslagent tot Castitas ist nyder geslagen Veritas dy leydet grosse not Luxuria regniret in alien tagen ffallacia ist geporn Der (?) ist mit der werlde stat ffides hat den streyt verlorn Thu mir gut ich thu dir quat Paciencia ist worden kalt Hilf mir auff ich wirff dich nyder Ira cordium (?) ist manickvalt. Er mich so schend ich dich wider. " Primum vocabulum estAaron, ultimum Zozima. Tum aUo atramehto aliaque manu scriptum est: A. d. 1476 obiit doni. Michael Rotei predicator cubitensis capellanus fraterni- tatis publicus notarius. Orate prò anima ipsius. Et tandem prò domino Wentzeslao Scherffan plebano in kungswird &c. Quod in hoc et sequenti foho super- est spatii impletur nugis quibusdam Latina lingua conscriptis. Tamen in commemoranda anno- nae caritate vel fame a. 1477 orta mentio fit illius Scherffan in kungswird villa. Dialectus Hbri ita comparata est, ut more Saxonum vel Anglosaxonum Hquidae literae transponantur. Cognatus est ei 4. 4. Maccr de licrbis, Germanice, 12°. Quo in libro qui multis am latinis quam germanicis vel herba- rum descriptionibus vel medicorum praeceptis auctus Francofurti ad Moenum mihi obtigit, latinis herbarum nominibus, alia quidem ac librarii manu, saepius subjecta exstant vocabula bohemica; in plagula 279 legitur: anno 1394 die 12 mensis nouembris. 5. Vocabularius ex quo „latino-gcrmanicus Hugwiconis" 4°, nr. 314. Hic liber quem se possedisse pro- fitetur Con rad us Bernardi de Alt a u ili a, cujus autem pars extrema in qua haec reperiun- tur verba: „Explicit vocabularius finitus et completus sub a. 1414 feria 6 post festum s. luce per mosatulium (-ubum?) de maguncia", prope eadem est ac libri 18, — ■ et rerum disponendarum ratione et multorum verborum formis ad libros 21 et 22 proxime videtur accedere. « 5b. Vocabularius rerum, uno quidem volumine conglutinatus cum libro antecedente, sed tam rebus quas continet quam literis quibus scriptus est ab eodem disjunctus, dum magnae cum libro 3 (cf. 1), quaedam cum libro 17 ejus sunt similitudines. In membrana huic libro affixa haec verba legun- tur: dem hoch geborna fiirstaßernhart vo gotes gen-adanMarggrauff zu badan mina genediga herra. In nomine Dm. Amen., quorum terminatio -an eo notabilior esse videtur, quod in' ipso glossario nusquam occurrat; — in chartae hnteae autem scidula inter varios literai'um ductus ad faciendum calami periculum temere exaratos reperitur annus 1420. 6. Vocabularius ex quo, 4°, nr. 305, scripsit Johannes firmaiss dewerstat a. 1440. „Iste liber pertinet ad domum s. michaelis prope magunciam ordinis Carthusién." In hoc libeho, cujus cognatio cum libris 74, 76, 22 (23) multis in locis est conspicua, quum et magis in- corrupta Superioris linguae puritas et distracla quaedam vocalium latitudo (a saepius prò e) et vetusta verborum scribendorum ratio (ht prò cht, ù prò u) jam in universum praevaleant, multo XIV majorem dialecti latitndinem exliibent ea quae vocabulum Lubrieus sequuntur, ab alio quodam atque antecedentia librario exscripta, cujus notae ft et st aeque ac t et k vix ullo formarum discrimine inter se differunt. Duae desunt plagulae. 7. Vocabuiarius CX quo, 4°, nr. 418, lepidis quidem compositisque literis sed mendosissime descriptus ; desunt quae. verbum Sueeentor sequebantur omnia, sicut nonnulla ex iis quae ad vocabula J3 et S literis incipientia pertinent. Cf. 8, 18. 8. Vocabuiarius rerum, 4°, nr. 261, „Vocabularius bonus MCCLX vocabuiarius," compositus ex dive'rsis glossariis vel nomina vel verba vel herbarum arborum avium vocabula in literas quaeque digesta seorsum continentibus. Simillimus estlibrorum 9 et 155 (v. infra), ad quos liber 17 prope accedit; — cura libris 7, 8b, 20 (cf. 19) et 100 nostro libro non communia sunt nisi pauca quaedam ad peculiarem ejus indolem ac naturam spectantia. "* 8^. Vocabuiarius latino-gcrmaniCUS eodem volumine cum libro 8 conjunctus, sed diversis literis ab alio quodam librario descriptus et additamentis per tertium quendam manu dispari adjectis locu- pletate. Quanivis reperiantur, quae buie libro cum libris 8 et 79 communia esse videantur, tamen a reliquis omnibus longe distat, praesertim eo quod in ipso magis quam in ceteris Infe- rioris Germaniae dialectus praevalet. Deesse nibil videtur, licet verbum Quassare omnium lega- tur extremuin. 9. Vocabuiarius rerum, 4°, nr. 322, libri 8 similis eo quod pariter atque ille ex separatis glossariis com- positus est, dissimilis eo quod hae ejusdem partes non pènitus singulae in literas sunt digestae. Literarum quidem elegantia nitet, sed multae plagulae desunt, nonnullae reperiuntur dilaceratae. Qui liber quamvis prioribus jam decimi quinti saeculi annis conscriptus esse videatur, tamen quae in eo occurrunt vocabula germanica, incorruptam usque Superioris linguae indolem sine ullo paene ut ita dicam Saxonicae dialecti colore et fuco prae se ferentia, jam prò pristina vocalium quarundam simplicitate dipbthongos ostendunt, sequentium temporum quasi incrementa. Duae appendices (9 Anh. designatae) quae ad philosophicum genus glossariorum referendae sunt, aeque ac liber àpse ex eodem libro primitivo ex quo Conradi Vocabuiarius (v. infr. 155) origi- nerà babent. Cf. 8 et 64. 10. Vocabuiarius latino-gcrmaniCUS, 4°, nr. 248. Prooemii baee sunt verba: Ad pleniorem — inue- • nire. Liber ipse tribus partibus continetur: 1) Vocabulario latino-germanico in quo non pauca latinorum vocabidorum glossis germanicis destituta sunt ; — quae verbum Piaeulum sequuntur non eadem qua antecedentia manu exseripta sunt. 2) Vocabulario graeco-latino cujus vocabulis Germanica nonnunquam subjecta sunt glossemata. 3) Vocabulario hebraico-latino. Totius libelli extrema verba baec leguntur : Iste liber est ffm cartusien sti michahelis prope mo- gunciam. Cf. 12. 11. Latciniscb-nicdcrdCUtSCllcr Vocabuiarius : glossariuin latino-saxonicum, sub eodem tegumento cum libro 10 conglutinatum, sed ab alio atque hic librario exscriptum, perpallido quidem atramento, idem- <(ue plagula una (Voluntas - Zea) destitutum, terminatur in his verbis: Explicit vocabuia- rius finitus vtilis et bonus a. d. 1420 &c. Red.de me iohanni brumer qui me scripsit a principio ad finem. Vocalium in bujus glossarli vocabulis germanicis adhibi- tarum singularis ratio ad Batavicae (ni.), imprimis Belgicae linguae proprietates in Ubris 116 et 128 obvias prope accedit, magis autem Westfalicae dialecti memoriam affert. Ceterum in hoc nostro libro pariter atque in illis libri 23 partibus, quae a secundo quodam librario scriptae sunt, accurate distinguuntur syllabae voi-- et ver-, quae in reliquis libris manu scriptis plerumque uno eodemque signo (v'-) promiscue denotantur. 12. Vocabuiarius Salino-gcrmaniCUS bibìiCUS 4°, nr. 238, et ob praefationum congruentiam , et ob glossa- rum Germanicarum haud infrequentem defectum et ob additum hebraico-latinum glossarium prope compaf est bbro 10, perinde atque hic tam cum libro 13 similitudine quadam conjunctus, quam a reliquis omnibus hujus generis Vocabulariis natura sua piane diversus. Vocabulis latinis apposi- tae sunt syllabarum notae, sed una deest plagula ad verborum litera P incipientium seriem pertinens. Libri 13 — 16 uno volumine (4°, nr. 280) comprehensi sunt. 13. Vocabuiarius latino-germaniCUS, non solum rerum ordine et vocabulorum scribendorum ratione in- signis, sed propriam quoque et suam habens dialectum, quum glossarum germanicarum nonnullae ex parte, plures omnibus numeris induerint Inferioris linguae formam et proprietatem. Accedunt XV 1) Vocabularius hebraico-latlnus in quo inter alia reperitur Thessaloniea. 2) Vocabularius graeco- latinus qui non modo vocabulis ut Bubulcus, vel formis ut Abba et verbo andros bis recepto notabilis est, sed etiam eo quod vocabulis latinis interdum tam Inferioris quam Superioris dialecti glossemata adjecta sunt et toti libello breve supplementum additum est. Cf. 12. 14 (14a). Tres hujus libri partes priores (1 — 3) continent latinae linguae nomina (— Vulpes), verba ( — vtor) et particulas (_ vtinam) glossis, ad linguam Inferiorem prope accedentibus (halb nd.) passim instructa. Ad eundem librum pertinent 4) VocabiUarius graeco-latinus. 5) Latinae quaedam dissertationes ad artem grammaticam spectantes quas sequitur G r a e e i s m u s. 6) Pla- gula una in qua compositorum latinae linguae verborum nonnulla (Agere — Cingere) enumerata ac Superioris dialecti vocabulis ornata leguntur. Notarum 141, 142 sqq. usus ad eas et scriptu- rae et dialecti varietates referendus est, quae praecipue spectant ad verba in prioribus hujus libri partibus explicata. 15. Vocabularius latino-gcniianil'US, in quo res philosophicae tractantur ( Abstraeeio -- Zelator) ; accedit ver- borum legere et esse declinatio latino-germanica. 16. Vocabularius rerum. 17. Vocabularius ìatino-germaniCUS 4°, nr. 253. In prooemio (Certissime — promulgans) occui-runt haec verba: incipit vocabularius nomine Hubrilugus taliter dictus eo quod quidem dominus hermannus cappel de mulnhusen oriundus &c. collegit. Desi- derantur vocabula Gnarus — Gratuitus. Cf. 5b, 8, 75. 18. Vocabularius CX quo 4°, W. 400; ultimum vocabulum est Zonifragium; nonnullae desunt plagulae, extremae a diversis librariis scriptae sunt. Simillinium est hoc glossarium libri 5, sed quaedam ejus sunt quoque similitudines cum libris 22 et 23, aliae cum libris 7 et 21. 18b. Hujus libri cum antecedente uno eodemque volumine comprehensi hae sunt partes: 1) Vcrbarius quo quidem latinae linguae verba recensentur, glossae germanicae (hd.) paucis tantum sub- jiciuntur. 2) Vocabularius hebraico-latinus. 3) Vocabularius graeco-latinus (— Ptotus), glossis germanicis raro additis. 4) Dissertationes quaedam latinae in quibus de variis rebus maxi- mam partem ad linguarum naturam spectantibus disputatur, perpauca tantum vocabula ger- manica (hd.) reperiuntur. 19. DiCtionarius latÙlO-gcrmaniCUS Fol., nr. 32. Aliquot plagulae desunt; glossis germanicis, quarum vero non paucae desiderantur ; crebro vocabulorum variationes in margine adscriptae sunt ab uno eodemque librario, cujus quidem manu literae u et n accuratius quam in aliis libris manu scriptis distinguuntur. Hic liber, cujus extremae plagulae subscriptum est nomen „ Conradi vffe", non solum singulari sua latinorum verborum et primitivorum et derivatorum abun- dantia, sed etiam eo insignis est quod ejus glossas ex Saxonicis libri 11 saepius sane perpe- ram intellectis in linguam Superiorem conversas esse apparet, quam ob rem pariter atque hic (11) cum libris 20, 8, 9 similitudine quadam cohaeret. 20. Vocabularius lalino-gcrmaniCUS Fol., nr. 98. Maxime dolendum est quod in hoc libro alteram tantum copiosi cujusdam atque discrepantis a ceteris omnibus glossarli partem (L — Z) reliquam habea- mus, cujus insuper deest plagula extrema (inde a vocabulo Zio) ; librarius eodem signo denotat literas v et 0, rniscet interdum e et t, pari modo scribit tt ac et, et quibusdam Germaniae regio nibus magis familiarem confuso ore literas appellandi rationem secutus (cf. 49) prò cht habet tht. Cf. 8, 9, 65. 21. Vocabularius ex quo 4°, nr. 329. Ex plagulis, quibus quondam continebatur hic liber et proprieta- tum suarum et mendorum et emendationum abundantia notabilis, ducente viginti novem su- persunt, desiderantur sex ; vocabula germanica in eo obvia ad dialectum quinto decimo saeculo in regionibus Inferiorem Mosam adjacentibus usitatam pertinere Monius demonstrat. Cf. 5, 18. 22. Vocabularius ex quo 4°, nr. 318, latino-saxonicus, excidens in vocabulum Valva; — cf. 5, 6, 23; levior etiam affinitas quam cum hoc extremo (23) ei est cum libro sequente (22b). 22b. Glossarium saxonico-latinum in literas digestum quod; exiens in verba wuschen optare, a nonnullis dissertationibus latinis exceptum et cum libro antecedente (22) comprehensum est uno eodem- que involucro, cujus quidem parti interiori agglutinata est membrana tabulas Guntheri Swarz- burgensis germanice (hd.) scriptas continens. In extrema totius libri plagula haec verba legun- tur: Explicit vocabularius a. d. 1425. Cf. 22, 74, 147. XVI 23. VocablllarilIS CX quo Foi., nr. 130, latino-saxonicus, maximam partem magis emendate descriptus quam liber 22 quocum ceteroquin illi permulta eo usque sunt communia, ut lmjus generis utriusque libri locos alterius nota in opere nostro insignitos esse satis habuerimus ; ceterum in hoc eodem libro 23 postquam jam inde a vocabulo Propositio librarius alter manu sua a priore differens scripturam continuaverit, inde a verbo Boboeulentus tertium quendam multas formas, vel ex parte vel penitus ad Superiorem dialectum referendas, adscripsisse haudquaquam silentio prae- teribimus. Cf. 11. Una deest plagula; dissertationes aliquot latinae additae sunt libello, in quo verba „est fratrum Carthusiensium prope Magunciam" alicubi reperiuntur. 24. Glossarli latino-saxonici herbarum vocabula continentis ejusdemque quantum conjectare licet sae- culo quarto decimo confecti reliquiae in membrana exscriptae, quae ex libri cujusdam in ta- bulano Darmstadiensi repositi tegumento exsecta nunc in ejusdem urbis bibliotheca recondi- tur. Cf. 47. 25. Peramplus liber, prioribus ut mea fert opinio quinti decimi saeculi annis conscriptus , qui - varias doctrinae medicae partes encyclios quodammodo adumbrans multas res attentione nostra maxime dignas continet, praesertim in copiosissimis quibusdam glossariis germanicis („der krutter somen wurtzeln species vnd gum [gm] namen zü latin vnd tùtscli noch dem alphabet ; von den gelyden des menschen vnd zufellen etc, de accidentibus et infirmitatibus hominum"), quae singularem in modum non solum ad librum 93, sed etiam ad libros 74,125, Sum. et 73, 143 proxime accedunt. Quem librum quum Francofurti ad Moenum mihi compara- vissem quo tempore jam non multum abesset quin hoc nostrum opus prelum relinqueret, factum est ut nisi in supplementis confecto operi post hac additis illuni in rem meam convertere nus- quam paene potuerim. 26. Liber mediani circiter decimi quinti saeculi partem scriptus, quo, quum non publici esset juris sed res privata Francofurti ad Moenum reposita, sero demum, confestim scilicet a libro antece- dente (25), uti mihi licuit. Germanicum continet glossarium herbarum nomina explicans, cui varia adjecta sunt praecepta ad plantarum in arte medica adhibitarum usum spectantia; vo. cabulorum formae quamvis ex parte sint valde mendosae, tamen persaepe notabilem in mo- dum conspicuae rarorum quorundam verborum singularitati respondent quae in aliis quibus- dam glossariorum nostrorum occurrunt, maxime in libris 47 et 85, 74 et Sum. b) DE LIBRIS TYPIS EXSCRIPTIS (nec non libris manu scriptis qui nuper typis excusi sunt). 1, 2, 3. Glossaria a. 1419, 1429, 1445, quae Schmellerus commemorat. Cf. 1. 4. Glossarium ex libro manu scripto a me editum (Mlt.-hd.-bohm. Worterbuch nach einer Handschrift v. J. 1470. Frankfurt a. M. 1846). 5. Twingcri (qui interdum nomine suo inducitur ut apud Oberlinium) Glossaria a. 1399 et 1488, me- morata in Monii commentariis (Anz.) 6, 210, 237 sqq. e. Glossarium tripartitimi ibid. p. 211 sqq. 7. Rcpcrtorium canonici circiter annum 1437 conscriptum ibid. p. 213 sqq. 8 — 14. Vocabularii ex quo saec. XV. ibid. p. 214—218 nr. 4a-f. 16 — 24. (liber 16 interdum 1 — u, sive 15 — 20 distinctus est) Glossaria saec. XV ibid. 218 sqq. nrr. 4gh, 5, 6 cum 17ab p. 339; p. 219—221 nrr. 7, 8 cum 9, 10, 12. 25. Glossae ad quinti decimi saeculi initium referendae ibid. p. 221 sqq. nr. 13. 26-32. Glossaria ibid. p. 338 sqq. nrr. 15, 18ab, 19abc, 20, 21ab, 22ab, 23 cum 24, 25, 26. 33. Glossae saec. XIV ibid. p; 343 sqq. nr. 28ac. 34. Vocabularius auium saec. XIV ibid. p. 345 nr. 30. 35. Glossae saec. XV ibid. p. 344 nr. 28b. 36. Glossarium plantarum nomina continens ibid. p. 344 sq. nr. 29. 37 — 38. Glossae ibid. p. 346 sq. nr. 31ab, 32. 39-44. Glossae saec. XV ibid. p. 435 sqq. nrr. 33 — 37, 39. 45. Glossemata anno 1420 conscripta ibid. 3, 50 nr. 2. 46. Glossarium saec. XIV ibid. 4, 231 sqq. nr. 1. xvn 47. Glossarium saec. XIII sive XIV, quo plantarum nomina Inferioris linguae vocabulis explicantur; ibid. p. 239 sqq. Maxima ei est similitudo cum libris 24, 26, 149, magna etiam cum libris 96, Suoi, v, ac cum libro 85 locis mendosis multifariam corrupto. 48. Glossarium saec. XV ibid. 5; 234 sqq. nr. 14. 49. Vocabularius a. 1462 ibid. 1, 154 sqq. — in vocabulis Germanicis (bd.) ex dialecti proprietate (cf. 20) prò cht scribitur t vel tt. 50abcd. Glossarla saec. XIV et XV quibus plantarum nomina enumerantur ibid. p. 101 sqq. nrr. 19, 21, 22, 27. 51. Vocabularius ibid. p. 103 nr. 23. 52ab. Glossae 'ibid. nrr. 24, 25. 53. Glossae ibid. sqq. nrr. 28, 29, 30. 54 — 60. Glossarla saec. XV ibid. p. 247 sqq. 255 sqq. nrr. 32, 50 — 53, 56, 60. 61. Glossarium saec. XV ad McgCIlbergii librum pertinens ibid. p. 494 sqq. 62, 63. Glossarla pbilosopbica ibid. 5, 84, 464 sqq. 64abc. Brack, Vocabularius rerum, a. Fol. min. Jo. Lantz preposito in Hoffen ex bibliotheca Francof. Lingu. lat. nr. 74. b. 4" min. a. 1495, qui meus est liber. c. Vocabularium arclioniiini a. 1487. 4° min. meum et ipsum, idemque a Schmellero usurpatum. Praeter has tres quas commemoravi, aliis quoque si occasio tulerit ejusdem libri editionibus usus sum. Singulae hujus libri iterum iterumque retractati editiones, in quarum numero etiam liber 123 ducendus est, non leviter inter se differunt. Non pauca buie bbro sunt cum aliis communia, plurima cum glossariis 93 et 74, nonnulla etiam cum libro 9, quaedam denique cum libris 88, 110, 126, ad inferiorem aetatem pertinentibus. 65. Variloquus (Vocabularius predicatorum etc). In opus nostrum a nobis collatae sunt sex hujus Hbri editiones, quarum tres in bibliotheca Francofurtensi reconditae (Lingu. lat. nrr. 1117, 1121 Vi, 1128), tres autem meae sunt; — ad unam omnes et sunt forma quartanaria et ad ultima quinti decimi saeculi decennia pertinent et in vocabulum Zona excidunt, excepta sola 65a(Bibl. Francof. nr. 1117), quae verbum Zodiaeus habet extremum. Septima est ejusdem hbri editio quam hcet ipsa nobis non obtigerjt saepius tamen ex Schmelleri opere commemoravimus. Ceterum in hoc Kbro 65 multa glossemata latina, in his maxime derivata a primitivis apud omnes per- vulgatis leguntur vocabula, quae in reliquorum glossariorum nuUo reperiuntur nisi in libro manu scripto 20 qui quidem longe superioris quam hic noster est aetatis. 66. Vocabularius CX quo 4°, ex bibl. Frcf. Lingu. lat. nr. 11 21 Vi, exiens in haec verba: finitum est hoc opusculum per Cunradum zeninger ciuem Nurembergensem a. d. 1482. Quod attinet tam ad annum quo emissum est, quam ad typographum (an libri auctorem euni ipsum nescio) in cujus officina prelum subiit et ad splendidissimas quibus exscriptum est literarum formas, libro 74 piane compar est hoc glossarium, quod si argumentum respexeris ab eodem penitus est diversum neque multum distat a tralaticio genere glossariorum quae dicuntur Vo- cabularii ex quo. 67. Vocabularius CX quo Fol-, S. 1. et a.; hic liber cujus in Bibl. Frcf. (Lingu. lat. nr. 60) duo exsistunt exempla, in vocabulum Zozimus utique excidentia, i:>roxime accedit ad glossariorum 133, 68 et 76 similitudinem. 69. Vocabularius ex quo, Gcnimula vocabulorum cum addito diligcntcr rcuisa et emendata 4°, s. 1. et a. Bibl. Frcf. L. 1. nr. 1115. Nomen suum possessor quidam anno 1521 inscripsit in hunc Vocabula- rium qui ut jam supra commemoravimus quasi medius est „Gemmas" inter et ,,Vocabularios ex quo", quum prò horum „Proemio" (Ex quo vocabularii etc.) illarum ostendat „Prolo- gum" (Superioribus diebus etc.) et tam primis verbis (A prepos. i. e. de von) quam voca- bulo extremo (Zephirus) ab utroque glossariorum genere discrepet. Glossas germanicas (hd.) in linguam Superiorem ex Inferiori esse conversas jam inde patet quod in iis permultae for- mae Saxonicarum similes, nonnullae quoque prorsus Saxonicae occurrunt, magis perspicue autem ex eo intelligi potest quod verba Saxonica perperam intellecta frequentius etiam quam in Gemmis reperiuntur in hoc nostro glossario, cujus insuper propria sunt aliquot mediae lati- nitatis vocabula formarum singularitate notabdia neque in ullo alio libro nobis obvia. Cf. 67. 69. Vocabularius ex quo 4°, S. i. Ci a. ibid. nr. 1119. Extremum vocabulum est Zozimus. Cf. 134. OiEfE?(BACH Glossarium *** XVIII io. VocabuIarillS CX quo 4°, S. i. Ct a. ibid. nv. 1120. Ultima verba haee leguntur: Zozimus i. viuax vel inuidus (prò viuidus). 7i. Vocabularius rerum a. 1433. Monii Comm. (Anz.) 8, 248 sqq. Cf. ì. 72. Brunnfclss, Kreutcrbuch contrafeyt Fo!. Frcf. 1546. 76. Kossliu, Kreutcrbuch, editio nova Fol. Frcf. 1533. Cf. 25. 74. Vocabularius llieulonicus (thcutonico-Iatinus) a. 1482 imprcssus Nurcmbcrgac per Cunradum Zcningcr. 4°. Non dubium est quin hujus glossarli (de quo conferenda sunt non solum ea quae supra in praefatione nostra exposuimus sed etiam quae ad libruni 66 sunt notata) auctor ad opus suum conficiendum praesto habuerit libros et verborum copia abundantes et rerum varietate multi- plices, ex parte etiam vetusta antiquitate insignes, in bis praecipue, ut glossae germanicae saepius perverse intellectae declarant, lexicon quoddam latino-saxonicum cujus aut ipsum archetypum aut perantiquum aliquod exemplar in libro 22b nobis conservatimi esse opinamur, quasdam ejusdem fontis significationes neque in libris 22, 23 apparere ignorantes. Proxime etiam ad librimi nostrum accedunt latina et germanica piantarmi! nomina quae in libro „Su- merlaten" dicto eiiumerantur, tum libri 93 et 76; quodammodo cobaerent libri 4 et 75, nonnullis in locis quoque 6, 25, 26, no, 143, 147, 153. 7>ia_e. Vocabularius incipieus tculonicum ante latinum 4°, s. 1. ct a. a. liber meus7 in cujus indice scripta suntverba: ad Bibliothecam in Anger; prooemium: „Quanquam in nonnullis — fa- ci 11 imum": vocabulum primum est Aaron, ultimimi Zwuder zwustaher. Ejusdem libri eclitio- nes forma quartanaria sunt quae sequuntur : b. Vocabularius primo poncns diCtiOllCS tllCUtonicas &c. Ein ordenliche anzeygimge &c. Illipr. Argentine per M. Hlìpffuff a. d. 1515, cujus libri duo possideo exempla. Singularis quaedam dialecti germanicae ratio cernitur tam in vocalibus permutati^ et in diphtìiongis quam in terminatione -lin prò -el ad formandas voces deminutivas adhibita; e. et d. s. !. et a. Bibl. Frcf., liber iisdem verbis inscriptus atque a. — e. s. I. et a. In univer- sum praecipue conferendi sunt libri 74 et 76, sed si glossarum germanicarum rationem duxeris, libros 17, 93, 110 propinquiori interdum quam illos cognatione cum glossario nostro conjunctos esse intelliges. 76. „ Vocabularius alpbabetiCUS S. SCripturc autborc." Haec verba inscripta leguntur in tergo glossarii latino-germanici (s. 1. et a., 4° maj.), quod, quondam „ad bibliothecam Niedernalt- aiebensem" pertinens, nunc meum , multis rationibus notabile est et unicum. Index typis exseriptus non reperitur ; prooemium inscriptioiie destitutum his verbis continetur : Scripturarum fidelibus &c. Nos... Vocabularium ex diffusioribus maiorum dogmatibus secundum alphabeti ordinem abbreuiare multo labore stu- duimus planas eorum significationes apposito vulgari theotonico de- scripsimus &c benedicto. Ipsum glossarium incipit ab bis verbis: „A, in omnibus genti- bus" <&c; extremum ejus vocabulum est Zorobabel. In glossis germanicis licet sine dubio prae- valeat clialectus apud Superioris Germaniae gentes pervidgata, quijipe ad cujus legem et in- dolem tam distractam more antiquo vocalem uo et diphtbongum ai prò magis usitata ei adhibitam quam i et ie vocales ex nativa u vocalis permutatione corruptas atque asperiorem eh conso- nantem saepius in nominum principiis positam referre debeamus, tamen una cum his omnibus reperiuntur nonnulla quae regionum Inferiori Rheno adjacentium diaiecto propria sunt, ut pas- sim 0 prò ou (au), p prò pf, i prò ie. Literarum formae id habent eximium quod 13 separatili' in sz, k saepius in duas partes discinditur, punctis autem super prima literae m linea scriptis sive m sive in significatili-. Conspicuorum typographi peccatorum tanta est copia, ut totus hic liber plagularum de prelo nondum eniendatarum quasi congeries esse videatur. Eadem frequentia sed multo foedior de^iravatio verborum est et glossematum ab ipso scriptore perperam intel- lectorum, quae significationibus suis ingeniosa quasi cum arte prorsus iunnutatis delectationem quandam lectori afferro possunt. Omnia autem haec vitia prolixe compensantur egregiis hujus libri thesauris quibus oinnis quae in glossariis tam antiquissimis quam iniimis condita inest eruditionis et copia et farrago continetur, saepe superatili-. Praesertim notabilis est hujus libri propinqua cognatio cum prioribus lexicis Papianis et cum glossariis a Maio publicatis, in his cum libro 129. Peculiari modo similes sunt etiam libri 6, «7, 71 et liber 75 ob raras quae in eo occurrant mediae latinitatis formas. XIX 77. Glossariurn saec. XV Anz. 7, 297 sqq. 78. Glossariurn Saxonicum saec. XV ibid. 1, 211 — 2. 79. Glossariurn saec. XIII (?) ad Inferioris Rheni dialectuin pertinens ibid. 3, 47 sqq. Cf. 8b. so. Glossae saec. XIV ibid. p. 50 — -51. si. Glossae saec. XV ad Coloniam pertinentes ibid. 4, 251 sqq. 82. Glossae Batavicae (ni.) ex saec. XIV ibid. p. 254 — 5. 83. Glossariurn Inferioris Rheni dialectuin exhibens s. 1. et a. ibid. 5, 283 sqq.; — liber sine dubita- tone ad saec. XV referendus atque in Gemmarum numero ducendus. 84. Superioris Germaniae glossae antiquae (ahd.) saec. XI ibid. p. 462 sqq. 85at>. Glossarla Saxonica (nd.) saec. XV, apud Moni II ni (Qucllcn 1, 282 sqq.). Cf. 47. se. Glossae antiquae (ahd.), apud (irata uni (Dilltisca 2, 168 sqq.) et Moilium (a«. 5, 229 sqq.). 87. Glossae antiquae (ahd.) , quarum alias in Bibl. Francof. (87a) , alias in libro manu scripto Nori- bergensi (s7b cf. 146) reperi; ■ — easdem omnes WcigandillS nuper in lucem edidit in Hauptii commentariis. ss. VocabulariusJoannisAltcnstaigMindcIbaimcnsis. Opus emendatimi et denuo rcvisum. Expetitione Jo. Rynman de Oringaw additimi CSt tciltoniCllin. Hagenoviae 1516. Cf. 64, no. Hic liber cujus auctor non aliorum solum scrinia compilavit sed multa etiam suae ipsius diligentiae atque eruditionis signa dedit, una cum libro 64 inferioribus libris 91, m, 126 et Dasypodio rerum ; suarum copiam, ac materiam videtur praebuisse; latinorum maxime vocabulorum formis et singularitate cognatus est libro 125. In praefatione jam anno 1508 conscripta libri auctor fontes ex quibus hauserit nisi latinos non commemorat. 89. Glossariurn Batavicum (ni.) saec. XV apud Moiiiuiìl (Anz.) 6, 439 sqq. 90. Glossae Batavicae (ni.) saec. XV ibid. 446 — 7. 91. Vocabula rerum ex promptiiario Jo. Piniciaui. Auguste 1521. Prope accedit liber in. Cf. ss. 92. Glossariurn saec. XVI plantarum nomina Inferioris Rheni dialecto explicans Anz. 6, 448. Vocaliuin in vocabulis Germanicis adhibitarum ratione simile est Kbri 11. 93. Vocabularius optimus, ed. Wackcrnagel. Cf. 25, 64, 74, 75. 94^. Glossae Anglosaxonicae Anz. 7, 132 sqq. 8, 233 sqq. Monc'S Qliellen 1, 310 sqq. (94»). 329 sqq. (94b). Cf. 136, 145, H«iupt V. 95. Glossarla quaedam saec. XIII Anz. 8, 393 sqq. 96. Glossariurn in quo plantarum nomina vocabulis ad linguam Saxonicam prope accedentibus (halb nd.) explicantur ibid. p. 401 sqq. Cf. 47, 149. 97. Glossariurn saec. XV ad Inferiorem Rhenum pertinens („teutonice") apud Monium (Queilcn 1, 300 sqq.) qui non recte intellexit notam v sive " super litera u positam, quippe quae sicut in aliis libris manu scriptis aba hujus modi signa vel puncta non est nisi u literae accuratius a litera 11 discernendae. > 98. Glossae saec. XIV Inferioris Rheni dialectum exhibentes ibid. p. 299 sqq. 99. Glossariurn Batavicum (ni.) saec. XIV apud Grai'fiuin (Iìillt. 2, 196 sqq. Korac bclgicae VII nr. 1). 100. Glossariurn saec. XIII sive XIV, in Sancti Floriani ecclesia reconditum (Wien. Jbb. Anz. !Vr. 41); in vocabidis germanicis dialecti Saxonicae indoles passim apparet. Cf. 8. un. Glossariurn quo plantarum nomina enumerantur, Tigurii asservatum, apud GraHìum Diut. 2, 273 sqq. 102 — 4. Glossarla Superioris linguae antiqua (ahd.) Anz. 4> 93 — 96. 7, 588 sqq. Cf. 141. 105. Glossemata saec. XII et XIV, quibus plantarum nomina recensentur ibid. '8, 94 sqq. nrr. 4 — 6. 106 — 8. Glossarla Batavica (ni.) in S'oris bctgiCÌS VII, nrr. 2 — 4. 109. Glossariurn Saxonicum (nd.) ibid. nr. 5. 110 (iioah sqq.) Gemma Gemmarum, variis editionibus forma quartanaria, in his: per Jo. ScbonSSpcrger il! Augusta vrbc 1512; Argentine in edibus zum tliìcrgarten per Renatimi Bcck 1513; per Wilh. Scbaff- ncr in Lor 1514; per Jo. Knoblauch in vrbc Agcntinen. (sic) 1518. Cf. 64, 74, 75, 132, 134. Quae cum libro ss communia sunt nostro ex libro 64 quasi communi utriusque glossarli fonte de- fluxisse videntur, si quiclem Àltenstaigium superiori quadam Gemma non usum esse velis. In ipso Gemmarum numero habendi sunt libri ss, 132, ex parte etiam es et 109; si Vocabularios ex quo typis exseriptos respicimus, librum quoque 134 cum hoc nostro (no) arctiori quodain neque fortuito cognationis vinculo conjunctum esse constat. XX in. Nomenclatura rerum domesticarmi! Norimb. apud Fr. Pcypus 1530. 12mo. Cf. 91. 112. IVic. Frischlini Nomcnclator trilinguìs 4 ed. Frcf. 1603. 8°. Cf. 113. 113. M. Rulandi Dictionariolum . ed. n. Aug. Vind. 1796 qui liber ob uberrimam qua abundat rerum copiam nomine suo sane dignissimus est. Kil. C. Kiliani Duffiaei Dictionarium tcvtohico-latinum cur. Massello. 2 voli. Traj. Bat. 1777. 4°. Megiser. Thesaurus polyglottUS ... ab Hicr. Mcgiscro. Frcf. 1603. 8°, liber quem raro tantum citavimus. Mss. mog. Codices manu scripti qui in Bibliotheca Moguntiaca asservantur. Naturb. IVaturbuch eie. vcrteutscht durch Conradinn Mcngenberger. Franckenfurt bei Egenolff. 1540. Fol. Nn,n. Allg. Polyglottenlcxicon der Naturgeschichtc von Ncmnich. 4 Bde. Hamb. 1793. 4". ob. Schcrzii Glossarium Gcrmanicum medii aevi ed. Obcrlinus. 2 voli. Arg. 1781. Fol. Pap. Papias, praeseitim hujus scriptoris editio anno 1485 Fol. emissa (intpr. VcnctHs per Alldream de Bo- nctis de Papia) qua quidem DucangiUS et AdclungillS perraro, si unquam, usi sunt. pict. (Pictorius). Die tcùtsch spraach u. s. w. durch Josua Maaler. Ziirich 1561. gr. 8°. Pop. (liber paucis in locis commemoratus) Popowitsch, Vcrsuch cincr Vcrciiiigung dcr Muodaiien von Tcutschland 11. s. vv. Wien 1780. 8°. sm. Baycrischcs Wortcrbuch von Schmcllcr. Stuttg. 1827. 8°. su,,,, lioiimann's Sumerlatcn; cf. 25, 26, 47, no, tu. Voce, ox quo. Vocabulai'ii CX (JIIO qui typis exseripti sunt. voc. a. U77. Vocabularii ex quo impressi per \icolaum Bcchtcnnynze in Eltuil 1477, qui integer asservatui- in Biblioth. Ducali Grothana (cf. 133, 152), reliquiae quaedam in Heumaimi opUSCUliS p. 455 publi- catae eaedemquc ab Adcllingio quoque ad Glossarium manuale collatae. voce. a. 1618. W. Schdnslcdcri Promptuarium germanico-Iatinum , quod ex Schmcllcri opere in rem meam converti. Cf. 126. voc. namb. Glossarla quaedam Saxonica a Staphorstio in lucem edita (Hamburg. Rirchcng. I 3, 350 sq.). wz. wtb. 384) blenden (kì.). Abactor (auch altengl.; qfrz. abacteur ; i. fur pecorumi t armentorum; abige-s l -us qq. cf. 64) hd. kue- (3), ku-, kii- dip; kw diep sim., koe dyp (12), vielie diep (5C); rauber (64). Abaetus ptc. s. (i.fug-, separ-, abl-atus) hd. geteylt, vertriben sim. enweg-getry= ben, -trybung (68). wechdryuynghe (83, 132). Abacue nomen prophete i. amplexans i luctator (Br.). umbgryffer, ringer (19). Abaeus credente (64). cr.-tisch (91 &c). rechen-t. (111), -banck (75 Mrg.). eyn entwerff tafel (48 sim.). ein t. 0. schypher-, eek- (110 varr.) -stein darvffman schribt o. malet (110), seribet aber (wetterau. i. q. oder) malet (69 Mrg.). tafel of vier- (132), tauvel of veyr- (83) -kant steyn. anricht (75 Mrg.). puch- (Agi-.), boch- (112) -banck (metallo-rum), bune (Agi-.), meetroide (147). abaees i. mensa plana ; abaxeis i. piana- tura (76). *Abad-era (22), -ir (cf. adera v. adria) i. petra en sten (22) ; gr. badelion (pap. aus (3an;oXo<;)- *Abaga v. Abasa. *Abagies (cf. abiges &c.) vichdiep (74). *Abaia v. Abasa. Abali-enare, -genare (9, 76) vervrem- den (132). hd. gut, gut, gutt vor brenhen t entfrimden (5), ent-fremden, -fromden, -pfromden, -phermden (3), -phmden (sic 7), enphrummen t abzyechen sim., voi verren (17), v'-bringen (16), -bergen, -endern, -faren (9, 76). ent-vern , -wenden ader DlEFENBACH GlOSSARIUM. ABA czubrengen (17). vor-bringen, -forn (18). verenderen (68). giilt (sic) erpbremden (16). nd. gud van henden bringen edder vorvernen (23), vor-br. e. -wernen (22). Abali-enatus, -genatus, -enigenatus (59 X alienigena) ge-verret (13), -frem= det (7, 9, 13), -fremmit 0. -wirret (sic 8). abge-virt (3), -furt (4). ent-fremdet, -want (17). gar enpfremt (19). ein fromder (59). Abalieno (untersch. von -are) von ey ander ader von ey fremden (17). *Abaligena-re, -tus v. Abaliena-re, -tus. *Aballa v. Abolla. Abamita, abauita (i. soror aui 4), abbauita (3) hd. eyns alt-, elder-(4) -va= ters swester. eyneß eldern sw. (3). ein alde vaders suster (132). Abante hd. vor (6); zu-vor, -vorn (3, 18); vorbyn (68). nd. tho-voren, -vorn. *Abaraees pi. matzen (Kia. Mrg.). Abareere, t abhorteri (untersch. von abhor-tari, -rere 4) weg twingen (8, 9, 4). enweg swingen (17). Abas v. Abbas. Aba-sa, -ga, -ia &c. (142 q. v.), -so, -sus (141) i. in-fima (76, 136), -firma (136, gì. Aelfr., Br.), -fama (142), -famia (141) domus. kranck huys sonder guet fun= dament (147). Abasso (ab asso) von de gebrade i (a basso) von de dieffe (17). *Abaston v. Abeston. Abastra (*'. folia vitis Gì. m., cf. ab= resta) -wyiigarts-, Mrg. reben- (68),feigen- (Ki.) -bletter. wyngartz bladen (83). *Abasus v. Abasa. *Abata v. Aluta. Abatis v. Abbatis. Abauia grofi an (91). mynes alde moe= ders rnoeder (132). *Abauita v. Abamita. Abauus myns ayns anne (7). mines anen eyne (28a). m. a. t (sic) eni (28b), eney (28°). meinfi alt (69 Mrg.), myneli ABB alten (110 sim.) vatters vatter 0. vrhene. aluatter vrenlyn, Mrg. her (68). vr-ani (20c), anher (70 &c), -ale (113). eyn alt elder vater (16). grolJ ene (91). Abau- us l -a mines enis enin (10). m. vatter v. 0. muter m. (5C). *Abaxeis (aus abax gen. cis) «.Aba- eus. Abba, aba (3), abba pater (65) eyn Abrahamfi wort zu dusche vater (8). va- ter (9, 48). vatter (19 &c). v. v. (65, 67 Mrg.). Abbacinare v. Abaeinare. Abbas, selten abas hd. apt, aptt (110), appt (17), appet (28a), abt, abbt (91). nd. abbet. Ab-batia, -aeia (6), -ieia (21) apt- hd. -y, -ve, -ey. -tyge (67), -ig (11), -in (5C, 15). hd. ept-ye, -ey, -ige (20), -in (6) ; apt-yg, -ij (20b), -in (10). ab-edige (22), -betige (48), -die (11, 132), -dy, var.-ty (110), -tye (18, 21), -bye (18 ausgestr.). eb-tye (5b), -edie &2\ -bedie (23). Abbat-is, us (22), abatis (i. e. a ba= tis cf. gì. m. 1, 4. 620 &c.) baever gever l voder meister (147). stallknecht 0. fc dei--m. (17). futer-m. (110 &c), -meynster (69 Mrg.). fut-er (9), -ter (3), -erer (75), -rer (20). die den tyerer teylen habern (68). die den beesten die hauer voert (132). kornmesser (74). en corn delere myt ener mate de dre scbeppel lioldet (22). Abbatissa hd. aptis-sen (8, 110), -chili (5b, 4, 93); abtiss-in (noeb), -en (21); arj= dissen (68); abba- (75), ab- (20), ep-tissin; ep-tissen, -tesin (3), -tichen (16), -tyn (67), -ti (9), -petisse (48). abdisse (11, 132). ebe= dische (22b). *Abbauita v. Abamita. Ab-, a- (cf. ad-) -bibere hd. ser trincken, sere drincken (8), uß-dr. (17). *Abbisis v. Abissus. *Abbol-itus, -utus v. Abolitus. *Abborigenes v. Aborigo. Abbreuiare hd. ku-, ku-, ko-, beku- 6), abku- (110), vorko-rtzen. korczigen 1 ABD ABH ABI 17). ver-koercen (18), -kircen (9). irkor* czin (8). vor-kurtzigen (133), -korten (22). Abeedo v. Abscedere. *Abeenis nuchtern (19). Abei- t abscin - dere ab-schnyden, var. -schneyden (no), -hauwen (G8). af -sni* den, -homven (132). Abcysterium v. Asceterium. *Abcurtare v. Aceurtare. Abdeeet (i. non decet Br.) iz nit zym= met (8). is enczemit nicht (9). Abdelere abe dun (8ab). abtun (9, 4). *Abdenagare {cf. abnegare) weigeren (11). Abdenago (n. pr. hebr.J kneclit (3). dinst-kn. (i). *Abdentes v. Addentes. Abdere hd. nd. huden, heben. lui. hu= ten, hùtin (6), behuden (18), budin {sic Anz. 8, 98), haben (7), behalden, halen (10), v'heln, v'bergen; ab-werfFen l -geben (17). hiden l berghen (106). Abdias (n. pr. hebr.) gottis (7), goeds (11) kneeht. eyn kn. godis (21). en kn. godes (22). Abdicare {cf. abdie-o, -ere; abre= nuneiare) hd. abe-, ab-, widder- (65) -sa= gen. nd. af zaghen. vorslagen (1. i. q. versagen cf. Sm. 3, 442). abschlagen (65, 110). ab-ziehen, -nemmen; v'werffen, min= dern, trennen (65, 67 Mrg.). hd. virlaukin (8), vorleucken (4Ì, v'ieugen (9), v'ley= ken ; vor-zyhen, -zien (18); verczigen (13). nd. vertien (106). enterben, dannen thon o. stossen (88). wegeren {i. negare nobc, 132). weyhen {i. dicare 1. cf. de-d.). * Abdicare {cf. dica) abe kerben (19). af karuen (11). *Abdicator ab-sager (68), -kerfer (no), af keruer of die versaket (132). *Abdieatrix absagerin (68 Mrg.). Abdicere hd. ab-, v'-sagen; v'-lencken, -laugnen (70), -leugnen (68, 69), -wissen (9), -weisen, -wisen. v'-w. besunde-r (18, 21), -rn (23), bysundern (22), t besun= deren (7, 10). v'saken (23, 109, 132). vor seken (22). v'iegen (11). Abdico peri, proci, entfremden, ab ke= ren ; ì. dica destruere ab kerben. pen. corr. vfi-driben, -sin i. absentare; abwerffen; v'- smeli en, -sagen, -leuken, -bieden, -wysen (17). Abdi-tium, -cium, l tura (75, 147) {i. secretum &c. Br.) hd. heym-elich, -lich. h. dyng (65), stat o. end (75). afsijde eyn ìieymlike stede des huyses {i. ab= sida 147). Abditorium i. locus occultus hudel- winekel (12. cf. huden abdere, eher als hudel Sm. 2, 153). a/rcae specie? (GÌ. m., Ki.). *Abditum v. Abditium. Abditus hd. v'-borgen. ver-holen, varr. -helen (no), -hoelen(132). abgeworffen(lO). *Abdo-ma, -nia (8!)) i. angistrum l ehamus (147) en hamme (11). een hame= wan, een pert {sic 89). perdhame (147). Ab-domen, -dumen (136) hd. lappara (Gf.), feyfite (88), schmer, wanst (114). verke-n smer (83), -ns smeer (132). lum= mei, pletten, smeer (147). *Abdomentum smout oft wet (sic 89). Abdomitum i. pingwedo latens in os- sibus margk (Br. X abdere). marck (4). *Abdonia v. Abdoma. Abducere hd. enweg-, -awcg (76), weeh- (8b,23, 132), eynwech- (22), ont- (132)-foren, -fieren (67, 76), -leyden (8b, 132). abweg- (1), abe- (6) -fiiren. ab-vorn (17), -wysen (75), -ziehen (67). ewig vor irren t foren (21). week- (3), hynweg- (4), hinbeg- (54) -furen, vor leyten 0. betriegen (8, 9). Abductio (cf. -tus) i. quando quis prò nimio dolore alienatur (1, Br.). abe furunge (8). twal-m (9), -in (13). *Abductor verleyder (132). Abduetushingefuret(iiobc).abge-fiert (noa), -furt t von kranckheit vnsynnig worden (17). wechgeleit (132). *Abdurnen v. Abdomen. Abece-, a. b. c.-darium hd. ein a.b. e. eyn abeet (5). nd. eyn, en abe-, ab-cete. abe-ze (56), -tzete (71). a. b. c.-buoch (110), -bòk (109). eyn a b boech (132). ein kinde tofel (6). hd. nd. fib-, fi-, phy- (v. a. 1477) -bel. sydel (sic? 56). Abedere nagen (68). ab-n. (69 Mrg.). be-n. (110), -knagen (83, 132). *Abella v. Abolla. *Abellina v. Auellana. *Abelum lampili (Gf. 2, 214). abellus i. agnus recens natus (Gì. m.). Abemere (gali, aveindre ; cf. abemito i. demito Fest., Dz. wtb. 558) nemen (8, 9, 4). ab-n., -keuffen, -dingen (17). *Aberdiosus (i. barba iouis) lmswurz (Sum. VI). Aberrare hd. irren, v'irren, irre gan (7), irgen (5), erre gen (18), zwifeln, zweifelszingon (76. in st. ir), czwifel sicli v'jrn (17). hin- i ab- (65), hynab- (67 Mrg.) -fallen von dem rechten wege. feyl- (125), twa- (109), dwe- (22), clwel- (23), vordwa- (109, 132) -len. Abesse hd. abe-, ab-sin, -sein; ab-, nd. af-wesen. von ab (6), von o. ab (76) sin. vorsmehen (i. refutare 4). Abestis i. intestina bestiarum aspiciens (Br.). dye ingeweyde besuydt der beesten om dair uyt to wijchlen (147). Abe-, aba- (alph. abe- 96) -stori, -l -sthon (in), -stio (19), l abston (6) (mhd. abestón; cf Gi.m. 1, il; ini Br. von as= bestus untersch.) i. lapis . . . ad moduni ferri (Br.); I. archadie ferrei coloris (141). ein edel- hd. -gestein, -gstain (76), hd. nd. -steyn, en sten (22) hd. (Mss. mog.) der ge- schaffen, -stalt ist als ysen sim., nd. de dar is geschapen alzo, alse yseren. *Abetus v. Alietus. *Ab-ex, -extra (110) von vssen (69 Mrg.). *Abfluere abfliessen (75). *Abfundo ab gießen (17). *Abgarrulo abkefeln, vnnuczliclien re= den (17). Abglomerare abrey-sen (9), -ffen (8). *Abhil- v. Habil-. Abhinc hinfort men ; von dießstat(17). *Abhomicio (aus aborcio X abhomi- nari? X homo X icio?) ein kint ver- werffen (17). *Abhomin- (X homo) in denHss., sel- ten in Drucken, st. abomin-. *Abhominabilis hd. vnmenseh-, vn= mens (8) -lich ; v'ban-net, -nen (3), -d (18) ; v'fluchet sim. , -fliecht (76) , -fleeht (5), -smachten (sic 7), -worffen ding das man fleucht (sc.res 67 Mrg., sim. 65). wiedertze= mer (74). greuß- o. grimmeck- (67), gruU- (17), gru- t erschrock- (69 Mrg., noa), gruwe- (109, 110), eysse- (132), eys- (109) 4ich, -lik (109). vngeluckselicheit (9. cf. abhominosus). *Abhominare, -ri hd. vnmensch-lich (sic 8), -leich gepern (1), -lich geborn, -lich g. i grausamlih (76), -lich geporn (68), -lich begraben (sic iiocXhumare?), -elichen gebern (21); vnmens-elich sin (5b), -lichen gebaren (Mss. mog.), nd. -like ghe= bern. onmentslich gebaren l grufilich ader versmahen (7). grufi- i fresch-lich sin o. versmehen (17). gruse- (21) , gru- (18) -lichen sin. grawsam (4), vnmynlichen (13) geberen. vnmyslichen halden (13). vnmynschliken beren afte greselik sun (23). vnwillen han i mit v. v'werffen (65, 68 Mrg.). verschm-ahen (110), -ogen (69 Mrg.). fluchen (3). vormaledyen (8b). graw- en (3, 74), -sen i schewtzen (74). misdoen 11, 89). *Abhominatio hd. gravsamkeit (3, 4), greisemlichait (76), greuslichheyt (70); greufi-(67),grufi-,gru-(5,7)-lichkeit;pruss* lickeit (sic v. a. 1477). vnmenschlicheyt (3, 18). verschmahung (110). herschreck* unge (17). verscrinkinghe (89). ìrasdaet (11). v'worffen ding vnd vnlostlich vnd stin= kende ding daß ey ey vnwillen bringt als ob er wolt kotzen(67Mrg.). ein vnwill also daß sich einer rympfft als wolt er sich brechen 0. von jme worffen, o. das eim dar vor gru wet ; ein erschreckender vnlust; ein stinkenfi verworffen ding &c. (65). an willung (7). *Abhommatus ein verfluchter (65, 67 Mrg.). unmenschlich (38). *Abhominosus i.fortunatus, ab omen scribitur sine h, ab homo scr. cum h (3). gluckseli-g (8), -keit (3). geluckselik (60). vngelu-ch (13), -ckselich (9). *Abhorcio &c. v. Abortire. *Abhories v. Aborigo. *Abhorrari v. Aporiare. Abhorrere, aborire (v.a. 1477) hd. fur- (75, V. a. 1477), for- (5, 4), fur- (6), fir- (76), fo- (21), fu-chten. grausen (75). gruwen haben, var. I verschmahen (no), grulen, vorsmaden, entsèn (109). versmaen, ontsien (132). schu-wen (no), -hen (75), -en (8.) scheuchin (9). eysen (22, 99, 109, 133, V. a. 1477). *Abhortare v. Abortire. Ab-hortari, -hortare, prs. -hortor (23), -ortor (i. non curare 17) ent-ruchen (17), -ratin (8), -retin (9). ein troten (sic 4). afraden (11). ik drungen werde to rade tho geuende (23). *Abhorteri v. Abarcere. *Abhortire v. Abortire. *Abiactanus v. Abietarius. *Abibere v. Abbibere. Abi-, in Drucken abij-, abji- cere hd. hin- (65), ab-, weekt- (3), weg- (12), v'-werffen; schelden, v'-smehen (3, 17), v'nichtigen l vechten (17). nd. af-, v'-wer= pen; v'storen (11). *Abicia v. Abbatia. *Abiecnus v. Abiegnus. Abiectare schelden (12). an-vahen, -vechten, -farn ; straffen ; strit machen ; uber geben (17). *Abieetarius v. Abietarius. ABI Abieetio (i. remotio) hd. v'smahunge sim. ; ab-, v'werffung. nd. smaynghe, vor- sm., afwerpinge. vor-sagunge, -senunge (21). snode achtung (19). Abie-gnus, t -cnus (141), -nus, -ns (5, 6), -us (76), abigena (q. v.) hd. nd. dennen ; dat van dennen holte ys ghema= ket (22); dannen holtz, holt; dat van dannen of vueren gemacht is (132). hd. daz, das von termini holtz (76), dennen h., den hulcz (21), dem holtze (7) gemach-t, -ten (7) ist. denny (7). the-, te-nniner (141). tenn (76). ein vihten kene o. stoff (6). *Abienarius v. Abietarius. *Abiens v. Abiegnus. Abigens. Abiens abgende (17). *Abiere v. Abigere. Abies hd. nd. dann-e, -en (10), -en boem (132). dane (13).dan (3, 97). dan baum (iio).tann-en(l),-e(4,6,28b).tan(5b).thann (141). viecht (25). ein vihtennin bom (6), abeelboom (107). appelboem (sic 83). al= boem, albeel (108). vueren, vuyren hout (Kil.) vweren hoult (89). *Abies 5. deci, eyn abgang; 4. deci. danne (17). *Abietarius (x abigere) veli diep (17). Abie-tarius, -narius, -ctarius (60), abiaetanus (9) hd. zimmermann. z. den holcz (sicS Anh.). z.der denne h. zymmert (8). merman (sic 13). poumuuerah, holz= meister (Gf.). *Abieus v. Abiegnus. Abigeus. Abiga v. Aiuga. *Abigeas v. Abigeus. Abigeatus eyn dieffte van beesten (132). *Abigeius v. Abigeus. *Abigena (opferochseKi.) dannen holt (22). Abi-gens, -ens (5C) vihe-diep (5C, 28ab), -dieff (48). en ko-def (23), -iegher (22). en bedriuer (11). Abi-gere, -ere (7), -re (3) hd. veh- (17), v'-, weg-, enweg- sim, eyweg- (8), ab-driben. stelen, treiben (4). weckt-tr., entfremden (3). in wegleyden (8b). ab keren (17). von dannen thun (65). nd. vor driuen. * Abigere ainczelich sin (18). * Abigere v. Ambire. Abiges, g. -gis ein pferd dieb (lio), phert dib (69 Mrg.) , vych diep (68). beesten-dyeff (132), -deyf (83). Abi-geus (74, Gì. m., hisp. ital. -geo), -geius (141), -geas (89), -eus (93, 141) ein kue-dieb (110), -dib (69 Mrg.). kuwe dyp (5). koe-dyeff(132), -dief (89). vichdiep (74). rindertieb (l) schiuder (93). qwyckdyeff (i. abaetor 147). Abjicere v. Abicere. *Abilina v. Auellana. Abilis &c. v. Habilis &e. *Abilon (aus ilus?) sele in einer feder (74). Abi-, abym- (3) -mere (i. refutare, aus abnuere) vor smehen (3, 4). *Abimus (frz. abime, X imus) die helle (7). Abinde dar-, daer- (132) hd. -von, -ab (110), nd. -van, t -aff (132)t hd. da-, do- (6, 4) -von. van binnen tho 0^3. X abintra) . Abintegro von newem (75 Mrg.). ABL Abintestat-o, -us hd. ari sel-gerete, -gerede, -gereythe sim., -erete (13). on geschafft, an ein geschefft vlg. selgeret gestorben (75). vngesclreftlich (66). *Abintra hd. inwendig ; von i., ynwig (17), ynnen (110); von innenwenig (5), innewinnick (18), indewennig (6), ynweng (21), inbennick (3) zìi. nd. binnen tho, van b. (132). Abintus von ynnewennich (18 sim.), innen wenig (5), inwendig (7), i zcu (4), inwennig (21), inbennick (3), inbinnen (19). nd. van binnen (23). von b. t af= grande (vor abyssus 13). Abinuieem (i. segregatimi von eyn ande-r (68, 110), -n (69 Mrg.). van eyn verscheyden (132). *Abiotator v. Abrotator. Abiotus (i. cicuta) bangenkraut, wut- (Ki.), winte- (126) -rich. *Abire v. Abigere. Abire hd. abe-, ab-, weg-, hinweck- (75) -gan sim. Abissalis fons ein grunt-, var. grun- loser brun (75). Ab-issus, -bisis (5b), -imus (q. v.) hd. abgrunt sim., abegrùnde (48), apgrunt der hellen (8), die helle (17). nd. affgron-t (11), -de (97). hd. grundelo-s, -15, -z; grunt- laß sim. diepte off sonder gronde (132). dufte (12). dupe (22). duphe da sich daß waßer wor slindet (5b). dieff (5). diff (21). tieffe (6). tyeff (64). ein tuffy (7). tewffe (4). tewf (1). * Abita (anders Gì. m.) i. gracilium &c. schusterdrait (75). i. spacus, digitica drat o. fìngerhut (64). Abitio ab-gang (17), -scheyd (126). Abiudicare v'ieucken, ab richten, vn- recht r. (17). Abiugare hd. ent-, en-, eyn-, in-zwei teilen, deilen. sundern (8, 9). abscheiden (9, 17). uß getwange laCen (17). vff losen, entledigen (no), onthalteren (132). ent= bynden (22). twedelen (23). zwihellen (76). Ab-, off t dis-iungere (bissw. i. dis= tinguere) hd. von, nd. van eyn-ander, -andern (7), an der (sic 23) vogen, iugen (21), nemen, scheyden (18, 76, 110a), sagen (7). ab-segen (4), -weysen (noa). voeghen off scheyden (132). von wysen ab-sch. (no11). *Abiunte etate von der kentlicheit der jugunt; ab zu gen de alder (17). Abiurare nd. sweren; af-, ont- (132), vor-, hd. ab-sweren. leucken (7). ver- leugen, varr. -leugnen, -laugnen (110). v'sachen (17). nicht wider kommen zu lande (8, 9, 4). Abiuratio gelobts dings versagung (13), wor sagente (9). geglobet ding vir= seczen (8). Ablaetare nd. wenen. hd. abge- (3), ent-w., -w. das kint von der muter (751, -wenden (7). socken (X laetare) l spen= nen (106). spenen (100, 107, 132). en kint wennen t sp. (23). hd. ent-sp. sim. ab= nemen das kint von den brusten (75). abla-cto i. a lacte separo; -sso si sum i. separo (76). Ablaetatio hi. ent-wenunge, -w. von der milche l abseczunge (17). entwend= ung (7). Ablactatus (i. exuberatus 75) hd. ABO 3 entwent, abge-wenet (3), -zeugt t -stossen (65) von der milch (8, 65). abgenomen kint von den brusten der muter (75). enspent (60). Ablaqueare (vites) ziettern (135. cf. Goth. Wtb. 2, 672). Ablas, g. -tis i. insipiens l stultus (76, Br ). i. blatus, varrus tore, gecke, narre (74). Aus abbas rex stultorum X blas (GÌ. m.)? *Ablasso v. Ablaetare. Ablatiuus hd. ab nemmer. abe nem= men (10). genemen (21). Ablator hinnemer (75). *Ablatui (porcorum) slachtong (17). Ablatus hd. nd. genomen. hd. ab-, hin- (76), hinweg-, nd. aff-g. ab genummen (3). geuemmen (7). abgetragen (17 , 110). wechgedragen, affghehaelt (r32). gestaln (17). Ablegatus (cf. abli-gatus; -tigatus i. proscriptus Gì. m. ? allegata?) vordo= met (22). Able- (Br.), abli- t obli- (74) -gumiria, abligumma (74) sunt partes extorum (Br.), extermu fleck, kutteltieck (74). *Ablegurire &c. v. Abligurire. *Abligatus (cf. ablegatus) vordauwen (18). *Abligurn-ina, -ma v. Ablegumina. Abligurigo doem-, sloem-, verquist- ing (147). Abli-, able- (17, 22, 141) -gurire, -gurrire (141, Gì. m.), -gurare (147), -gur= lio (prs. 17), adlegurrire (141) hd. laffen. slockin (8). slur-, slic- (9), schlic- (4), lic- (22) -ken. v'iecken (68), -schlecken (68 &c), -slicken (132), -brengen, -qwisten, doemen, sloemen, guet doirslaen (147). quasen (Fr.). vordem-men, -ffen (126). Abliguritor fresser (3). *Abl-imba, -oda v. Appluda. Abluere wasclien (8, 9). hd. ab-, nd. af-w., hd. -weschen, -wessen, -weßen. Ablunda v. Appluda. Ablutes sunt loca cenosa &c. (Br.). eyn moedinghe vnd styckighe kuyl (132). ein groß trinck geschyr (68). Ablutio abwesckunge ; v'geben der sunde (17). Abluuio (cf. Gì. m.) water broick (147). Abnatare ab swimmen (17). Abnegare levgen (3). v'-l. (9). leucken (11). v'-l. (5). leycken (7). v'-l. (18), -leuckeln (65). loicken (6). virlaukin (8). laugnen (76). lochenen (22). hd. vorsagen, ver= sachgen (3). nd. v'saken, weygheren. Abnepos achter zuster-kynt (11), -kin= der (89), -soen (83). Abnoba die baar o. der randen (135). Abnuere hd. v'-smehen sim., -smahen (10), -smawen (7), -leugen (9). leucen (13). vor-saken, -sman (22). versmaden (83). vnt seggen (8b). ver-s. (89), -segen (100), -sagen (88, 110). ent , be-schuldigen ; nicht en- wolden (17). nit wellen; abschlagen; wei-, var. wel-geren (110). verzeichen (88). *Abolagium (X abolla?) v. Anabo- ladium. Abolere hd. abtiìn sim., abe dun (5), v'gessen, vorgen; ab-gen (5b), -geen (1), -dilgen l hinweg nemen (88); vertriben (65). nd. af don; ontwennen (*. remouere 11. cf. abolitus). vyfiwisschen (132). 1* 4 ABO Aboletus v. Abolitus. Abolitio v'gess - 1 v'ge-unge (9). saeh o. schult derlaßunge (17). ab-thuung (no), -legung (05). vß-wischuug (no), -tilckung, -tilgung, hinnemung (65, 68). vyßwysch= ynge (83 &c). Abol-itus, -etus, abbolitus hd. ab-, vß-getan, -gedan, -gethon. abgethun (3). vytgedaen (83). gedilget, versumet, v'ge= Ben, entwont (17). * Abolì-, abuli-, abbulu-, abvolu-tus (X pò-, be-llutus) vnreyn gemacht (5, 7, 18) , machen (20) , maket (23). v'- (7), be- (11, 22, 23) -solet. be-sudelt (5), -schißsen (21). Abo-, abu- (Br.), aba- (5.9), abe-(22, 147), ambo- 1 ambu-(147) -lla(gr, afìoXktx) cleyt eyns senatoirs (14,7), der mestere (22). kriegs kleid (Das.). ehi perlein rock (59). *Abollena v. Bullaquelon. Abomasium v. Echinum. Abomin- v. Abhomin-. *Abominium vermalediinghe (97). * Abora v. Abra. *Aborig-enis, -enes, -inis, -ines (Br.), -ineus (147) i. sine noto genere (147) ; rusticus &c. sec. Salust. „genus agreste" &c. (Br.). rustyer, kerll (132). ruystyer, kerl (147). rusteyr, karle (83). eyn puer o. vne= del (68). eyn grob buriscli man (no). Abori-go sg. (10, 147, Br.), -gines sg. pi., -enes (17, sg.pl. 147), a-, var. ab-bori= genes (75) i. superflue frutices &c. (Br. &c). eyn waißen riße (10). laiden aevervloe= dich, water-I. op boemen (147). sprutinge of taxkins van boemen sunder profit (83). gede crut (17). feld-, holtz-, wilder f.- i h.-paum; abh-, var. arb-ories vnge- im= pffet, var. -peltzt baum (75). vngejjelczte bevm (3). * Aborire v. Abhorrere. Aboriri (cf. abortire) v'werffen, miß gebern, vnnaturlich g. (17). vnzeitig g. o. werden geboren (no), ontziidelich tv. g. (132). Aborreus {cf. gì. m.) fona cbornhus (Gf. 4, 1054). Aborsus (cf. abort-iuus, -us) absnei= dung (1). *Abortanum &e. v. Abrotanum. *Abortare (i. aboriri gì. m.) v. Abor- tire. Aporiare. Abor-tire, -tiri (75), -tare (88), -ciò prs., abbor-tire, -tare, -ciò prs. (v. a. 1477) hd. v'werffen. v'w. in der geburt (17), ane g. (9). hin werffen die frucht der g. (75). eyn g., gebort (V. a. 1477) v'- w. (4), -derben (67), -tumen (5, 66 &c), ver= dumen (21, v. a. 1477), verthunen (70), vor= dempben (3), v'drucken (18). v'dammen (7). zu vnrechter zyt gepcrn (75). die burt dot geberen (no), verworffen (v. a. 1477). vorwerpen (22, 89). verworpen, dat kynt vur der tzijt beerai (132). Ab-, abh-, av- (86) -ortiuus hd. von muter leib, muoter lyb gesnitten sim.', us-g. kynt(5c); usßscliindelin-g (28b), -ger (48. Cf. Sin. 3, 371. Gth. Wtb. 1, 950); tot-, dot-geboren sim. ; ein tot-g. kint (17), tod- g. dine (17), dot-g. frocnt (5)-, doyt ge- bort (13); eyn todt geburt sim. doit gfr bum (10j, geboren (22). van moder bue g. (23). dot ghebaren (11)- eyner der ge= ABR boren wurt vor der naturlichen zyt (no), der g. wird vor der naturiche zeit (69 Mrg.). zu unziten g. (28b). zu frue g., ge^ storben on geboren (75) ein onzidig kmt g. (8 sim,.). vorworffen (4). ein vorwerf- (3), vorwurfe- (9), verworpe- (132) -linck. virwerffe- (19) , verwùrf- (Sm ) , vorburt- (60) -ling. verwerpelin-c. (99), -ghe (89). eyn worffelin (17). uruuer-pf (86), -ff (141). hingeworffne frucht (75). *Abortor v. Abhortari. Ab-, abh- (75 var.) -ortus, t aborsus (75) doit (49), zefru i zu vnrechter zyt (75) geboren. Abpatruus v. Appatruus. Abproposito von der augst (59). *Abra v. Ambra. Abra, abora (5C), habra (19, 112, GÌ. m.), gr. aj3pa (112) hd. dienst-, dinst- ma= get, -magt, -mayt (5), -diren (4); dirne, dienerin. nd. denst maghet. nach-jnng= fraw, -gangerin (112). kommerschen (19. aus frz. ni. commére eommater, ambu= baja Kil., eher als aus kameriere Kil.). abra eyn eygen nam (8). *Abractanum v. Abrotanum. Abradere nd. scheren, har af-sch. hd. ab-sch., -schaben (75). Abraham Isae Jacob daz sint due namen der drie grosßen patriarche (5b). *Abrameseere sneyteln die zelgen be= sneyden (74). snatelen de tellighen besni= den (22b). Abrasus afghescaren (11). Abre atì saehe (17). 011 vrsàch, vnbe= quemlich (Das.). *Abregium v. Obryzum. Abrenuneiare lui. ab- (8, 75), v'-, wid= der-sagen. w.-sachgen (3), -laßen (18). ver-1., -sachen, uff geben (17). nd. v'sa= ken. ver-thien (99), -tzyen (132). Abrenunciatio absagung (75). Abrepere eyn- (8, 9), verre- (4) -weg krichen. en weg schlijffen als eyn slange (17). *Abresta (aus abastra, X labrusca ?) winlaub (75). Abri-geum, -zum v. Obryzum. Abrodere hd. vmb- (5, 4), vmb vnd vmb- (3), ab- nagen, -negen (17). ab- (9), vmme- (22) -gnagen. aff knagen (132). Abrogans (X arrogans) i. iactans (60, Br.); superbus (136); humilis (Br., Diut. 1, 128. 2, 523) sanftmoti, aotmot (Diut.). ein veldig (9 sim.). ein eynfeldiger (3). ein ge= weldiger (4. cf. abrogatus). barmherczig (8.) rumik (60). Abrogare (i. delere &c. ; cf. arrogare) hd. nd. vor-, hd. v'-, zu- (7) -storen. hd. v'- storen, -steren. abe heißen (18). ab- bittcn (77), -dun ^-seczen (110). vß wy= schen (68). misse-sprechen (8, 9), -reden (4) t schenden. Abrogatus ein gewaldiger (3. cf. abrogans). abgc-thon (110), -dan(69 Mrg.). vß gewischt (68). vyß gewist (132). *Abronus (cf. sq.) zeuer, seuet l een teeins (89. t. aus teems). *Abrota v. Abrotator. Subgurginale. Abro-tanum, -thanum, -tonum (144), -tomum (94a) , -tanus , bissw. abrae-, abor- (9), ambro- (125), apro- (Zeuss) -tanum, t -tanus (125), t -tenum (9), ABS auronum (gali, auronne 144) (aus a$= poxovov; cf. beta, satureia &c. Nnm. 1, 466 mit vielen deutschen Nebenformen) hd. gart- (7, 105), gert-, stab-, stabe- (7), staub-, var. schab- (75), sab- (Sum.), staal- (68), Schoß- (73, 141, Das.), ScllOS- (48), eber-, ebber- (18) -wurtz, -wortze (7), -worcel (18). nd. stafwort (Sum.). gart- hagen (7, 73, Sum.), -haglen (ne), -haym (m. 4, 9, 1), -ham (3). abriza (141). auer- rute (85, Sum. vii), -roede (132), -icze (13), -ed (97). euer-ute (47), -itte (22), -ik (109). euritte (23). iueruet (11). eber-eize (/. 4, 96), -eiß l -ich (77). affrusch (73, ne, Nmn.). alp-rute (9), -raute (Nmn.) cf -rausch (Gr. Wtb. 1, 246, dann nicht aus -rose), kuttel-, ganser-wurm, -kraut (73). ags. ssedhrene= wuda (94a). boli, brozy drzyewo (4), cf. brotan X bori drewce i. q. ósterr. herr= gott-holzel sim. (Nmn.). corn. dehoules (Zeuss). *Abrotare i. taratantarisare t crU brave (147). reden (5, 22, 74, 109). raden (6). redern (6 , 76). reytern (74). hd. mele, viel (sic? v. a. 1477) reden. mei reiden (3), bewteln (4). betailen (sic 76). budelen meel of anders (147). vaen (1. cf Gth. wtb. 1, 348). sichten (5, 22, 109). Dieser Wort- stamm (cf. sqq. abronus), im 15. Jli. sehr verbreitet, feldt jedoch im Br. Zunachst erscheint abrotare = ital. abburattare mlt. buratare von buratto Mehlbeutel, eig.feines Tuch, wie spccn. burato sim. (cf. burellum. Dz. wtb. 468, 572 sq.). Dodi vgl. auch abrutis palliarum sordebus quasi erutus (Gì. m. 1, 22) ; sodann rotare vibrare, rotabulum redestap, vii. X reden (cf. Sm. 3, 53. Gf. 2, 474). *Abrot-ator, -a, t abiotator (4) [ital. abburattatore) hd. nd. reder (5D); mel- r., -schaider (1, 71), -sichter (7, 22), -sechter (5). *Abrotatrix ein mei reiderin (3). Abrotonum v. Abrotanum. *Abruere (ninde abruptus" q. cf.) ab vallen (17, 75). Abrumpere (i. àecerpere 75) hd. bre= chen (7); ab-br. af-br. (132), -breken (22). ab-reissen (3, 65, 75), -risen (75 varr.), -prechen, -cluben, -lesen, -legen (75), -zer- ren, -trennen (65). Abru-pta, -mpta (noc) i. loca aspera inter montes et acuta) stachilick (3). stag= lik, staiff, vngeuelle(9). vngefellig, scharp (8). geuel (100). steyn-grube (110), -ruche (100), -ruts (132). roke, vels (99). *Abru-ptor, var. -tor ab-reiser var. -risser (75). Abruptus (cf. abruere) abge-brochen (95), -fallen l vngefellig (17). *Abrutanum v. Abrotanum. *Abrutor v. Abruptor. Absa legerhuoba sim. (Gf.). huba, meir- hof (Sum.). Abs-cedere, -cidere (8) weg-czihen (9), -ziehin (8). abcedo ich abgang (29). abs= cessit mihi es ist mir vffgefarn (se. absees= SUS 125). *Abscella v. Marmorella. *Abscibilium v. Abscidium. ,*Abscid-a, -ia v. Absis. *Abscidere v. Abci-, absce-dere. Abs-, bissw. t in-cidere i. separare cedendo (Br.). hd. ab-hawen sim., -sniden ABS ABS ABS (29). einsiczen (4. zu abseedere, cf. enfc sitzen distare Fr. 2, 282?). *Absci-dium, -dilium (Br.), -bilium (76), ascidilium (74), absidil-e t -ium (147) i. cultellus quo vngule equorum ab= sciduntur (Br.); seaber (75). hd. huf-, huffe-(17),hoff- (8, 13), wirk- (Gì. m.), schnit- (75), stoß- (74) -messer, als die smid nutzen zu der pferd linfe (74). mess dair men der perde voete myt kortet (147). Abscindere ab-sstiffm (-ssc? 19), -schniden (75, 110). aff snijden (132). *Abseis v. Absis. *Abscisio absclmidung (75). *Abs-, var. ab-cisor abschnider (75). *Abscis-us, -sus hd. ab- (75, 110), von eynander-geschnitten. affgesneden (132). Abseondere {cf abdere)/«i. nd. hu= derj, be-h. hd. huten ; be-h., -halden; v'-bergen, -helen (65). Abseon-ditus, t -sus (110 &c.) (-ditus natura-, -sus calliditate Pap., Br.) behut (19). verborgen (110 &c). *Abscons-a, -io (89) hud-ung(19), -inghe (89). Abscons-a t -ula (147), -ìim (17) eyn abscon-se (17), -s, luchte, lanterne (147). *Absconsorium lichtschirin (64). i. in= terstitium l vmbraculum brytz, seherm underslach, vuyde (147). *Absconsu-la, -m v. Absconsa. *Abscula v. Astula. *Absedia v. Absis. Absens lui. nicht, nit gegen-wirtick (18), -wirttig (67), -wertig, -w. sin. nd. nicht ieghen-werdych, -wordich. vnge= genwurtiger (76). abwese-nd, var. -n (110). wyt dar von (65). Absentare hd. niclit gegen-, kegen- (4), geyn-wertig, -wertick (3), -wirtick (18) sin, sein; entfremden (mit der person 75), ab sin. nd. entvromden eder nicht iegenwordich sun. sich abwesend machen (no), wech wesen (132). vz bliben (5). aus bleyben (1). abziehen sich von der gegenwurtigkeit (75). v'stelen (9). Absentia abwese-n (65, 75d), -s (75abc). fremdikeit (65). Absida &e. v. Absis. *Absidil-e, -ium v. Abscidium. *AbsiIio ì. soleo (76). Absil-ire, -ere (8) hd. ab springen. Absin-thium, -tzium (87, 146), -theum, -thilum (127) hd. (òfters daz) werm-ute, -uot, -ut, -ut (6, 8), -òt (105), -oite, -et (18); wi-, wo- (13, 95), wie- t wu- (4) -rmute sim. warm-ut (87), -oet (85), -vot (146). wir= met (17). werbmut (1). werenmut (76). nd. w>-, wor-mode; wemod (97); vermoed (89); alse-n, -m (92, 116). elsen (73, 89. cf. Gr. Wtb. 260). hd. eltz (ne). Cf. alosan-tus, -t' (87b) aus àXóaav&os, X alsen X ab= synthium?) wormiota (117). w'mute (87b). Abs-is, -eis, -es, -idia, -idea (74), -ei- dia, -ida, -cida, -edia, assis hd. abe sijte; ab-s., -site, -side, -sijt (18), -syd, -sait (7), -seyten (1, 3), -sit l -schnidung (absidia 76, X abseidere). abeyseyte (9). absite in einer kirchen 0. in einem buwe (75), an eynem gebutz 0. eyn vß laß (8). vs loz (60). vii schoß (17). scioz (Sm. 3, 410). abbscyne (29). af-zide (22), -schey= den also an de huse edder an de kerke (22b). gadem (109). gewelbe (120). welfsel (107). kroffte (10). kroft (12). Ab-, t hab- (Das.), ap- (112) -sis, gr. a^i? (112) felg (111). die v'àlge (112). die velgen an einem rad 0. kriimme; die cir= kel in den sternen (Das.). bische (125). caps (aus eapsa? Gf. 4, 379). Absisto ich uff stan (29). Absolere i. asuescere (nach absilio q. v. 76). ent-wonen (8, 9), -won l mifi ple= gen (17). vngewon seyn (110 &c). Absoluere hd. nd. ent-binden, M.-pin= den. uff-b. (17, 18). hd. nd. losen. hd. lo= zen, loßen, losen; uff-, er-, ver- (132) -lo= sen; ent-1. von der sunde (17), -ledigen. Absolute yn ym selber (15). lediglichen, on ein zusacz (65). Absolutio losunge (19.) lozinge (11). Absolutus hd. frey (3), quidt, quit, ledig (12, 77), entlediget (65, 68); ent-, vnge-bunden. ontbonden, verloest (132). erloßt (110). loiß (10). bloiß (49). *Absomagarus v. Obsomogorus. Absonantia vnhellikeit (6). myßhel= lung (110). ubel ludunge (17). quaytge^ luyt (132). abe-wißekeit (5), -wysikeit (7). awysicheit (22). awisung (18). vn= weißhait (76). Absonare (i. discordare) vnhellig sin (6). miß-hellen (68), -luten (10). un-£iibel- lauten (75). abwißig (17), quellich (132), out- (sic 89) -luden. nich ouer (se. en) zingen l 1. (22). nicht vber eyn 1. (5), singen (5, 4), tingen (3). eyntrechtiglichen s. (sic 7). ■ Absonus (i. absurdus 141. cf. con-, dis-sonus; Sm. 1, 9. 2, 74) abe ludig (5b). ab-lawtig (2), -witzig (Sm.), -wißig (17), -gessen (1, 3, Sm.), -hellig l myß-h. (68, 110). ubel luden (ptc. 17). an laut, vlg. mißludunge (75). aen ludende l angehorde (10). vn-gehorig (12), -behort (49), -hor= li eh (97). touber (141). abe wysich (5, 7). awisi-ch (23 &c.) , -g (18). anvusig (sic ? 6). vnwiczig (76). Absorbere (i. penitus sorbere) hd. vz-, vß-suffen, -supffen; auß-, genczlich aufi-sauffen. vyß suppen (132). ut zupen (22). schlicken (4). ver-slicken l -slingen (49), -schlinden (65, 110). vßlauffen; ver- zeren, -ziehen; hinweg-z. ; zu nicht wer= den, ertrenken (65). herdrincken (17). Absorptus herdruncken (17). ver- slunden (17), -schlunden, -schwunden, -zuckt (65), -slungen (10), -slongen (12). Abstare vndir wegen lossen l abe sten (9 sim.). vnder lassen (4). uber ge= loßin (8). Ab-stemius (i. vino par cens 136° sim.), -stemus (i. abstinens a vino 76, 142), -ste= mis (*. aquae potator 136°), -stenuus (64), -temius (i. pareas i36b), -stimus (i. so- brius 140) messig in drincken (110). wyn- kiindgier (64). Abstergere hd. abe-, ab-drucken, -tracken (7), -wuschen t drocken (17), -trucknen t wischen. ab- (9), af- (11, 13) -w. hd. ab-weschen, -waschen, -weßin (8), -wessen (133), -woschen (19), -weysen (3. anders v. dissimulare. Sm. 4, 181). ab- (13, 22), af- (23) -drogen. of wascen (89). Absterium v. Asceterium. Absterrere (i. penitus terrere) hd. screcken (7); er-, ner-, gantz her- (5) -schrecken. genczliclien ersrechken (18). ver-schricken (132), -varen (83). nd. vor= veren. sere vorchtin (8, 9), vochten (17). Abstersus afghe-wischt(ll), -waschen (132). *Abstimus v. Abstemius. *Abstinaneia (st. obst.) verhertung (1). Abstinens lust abprecher (1). Abstinentia lust abprechung (1). ab- pr. in der gemeinen rede (75). der lost ab brechen (12). abe brechunge (48). ab- brechung, var. -rechung (110), -bruch (113), ziehunge (5C), -z. lijplicher nat'lichkeit (17). vermidung werntlicher lust (5). v'mi= den werntlich lude (18). hd. messickeit sim. m. (7), meslicheit (18) der spyse. meisikeit der speisen (3). missikeit, wenig essonge o. drinckunge (17). cleyn essen (5), eten (22) l drincken. soberheit (132). vaste (5C, 48). spenginge (23. cf. Sm. 3, 572 sq.). Abstinere lust, lost (18), der wollust (3) hd. ab brechen, nd. af brecken. ab= prechen mit vernunft etwas (75). ab-los= sen (9), -losin (8), -zeichen (49), -ziehen (65), -z. der lust (17). hd. ent-z. (65), -czien (9), -halden; en- (18), an sich (17), abe- (19), offe- (13) -halden. ich uf hal= ten (prs. 29). af haelden (11). off hailden (89). uff horen (17). auf horen (9). spen= gen (13, 22, 74 cf. prc). zwingen (12). hd. me-, mei-ßigen. messeklich essen (6). niechter (68 sim.), sober (132) syn. kusch= lichen leben (17). Abstir-, abstri- (3), abstre- (8) -pare hd. vß-, nd. vt-roden, -ruden (18), -roten (7), -ryten (68, 110a), -reuten (110 varr.). aus-reden (9), -raten (4). vyß raden (132). auß- (3), vß-geden (7, 17), -graben (3, 7). *Abstractio hd. abziehunge sim. gefrè= met geeinlicht ader abgezogen (15. cf. sq.). Abstraetu-m, -s, astraetus (1) hd. abge-zogen, -z. in sinem wesen (65), -z. von der vornumft (4), -z. durch diebery (75), -zagen (69 Mrg.), -chogen von der vornuft (3); eyn daz da ab gezogen ist (17) ; daz von der v'nonfft wirt g. (5), komet (18), wyrcket (66); das nach der vernunft wirckt 0. das der gedanck wurckt (134) ; daz, das der g., gedang wu-, wu-, wy-, we-rcket; gè- (8, 9, 13), ent- (17) -fremdit ; gefri-et, -het l geletziget (17) ; ab-sunderig (1), -gescheiden; ge-entzelt (63), -vronet l -veßeret (48). abegetrungen (5b). *Abstradere (i. abstinere; aus abstr- ahere X -udere?) abe dingen (6). AbstrahereM. abe-, ab-ziehen, -zehen (5), -czichen (9), czhigen (3), -czihen, -ziechen (76); vß ziehen (65). nd. afteen, afe ten (22b). aff trecken (132). stilen (17). ich abeston, abstan (prs. 29). *Abstre-, abstri-pare v. Abstirpare. *Ab-, a-stronum (aus ascalon-P cf. aldonium) lauch, làuchel; esch-, prieß-, schnit-lauch (73). Abstrudere (i. abseondere, includere) hd. abe-, ab-dringen, -dringhen (5), -drin= cken (21), -stossen l halden (18. cf. 132). besijt st. (17). vor stossin (8). off stoessen of houelen (132). stoten (147). af-st. (83), -drengen (23), -draghen (22). v'stoppen (9; 17). vorsperren (4). hd. v'- (9), be- sließen, -slißsin sim. Abstrus-um, -us (97), l -iuus (8) be- 6 ABU ACA ACG sloften (8), -slassen (9). vor schlozsen (4). virborgen (8, 97). Abstula (i. napta Br.) v. Astula. *Ab-, dis-suefaetio entwonung (75). Absuere ontarnen (22. st. ontt.). *Absu-, absw-ere, -eseere, asswes- cere (q. cf.) hd. ent-, nel. vnt-wonen, Avanen (5), -won 0. -wen (17). eyntwon= nen (22). gewonen (110). Absum v. Abesse. Ab-, con-sumere hd. v'zeren, -zerhen (5), -zieren (18), -thun sim. vor teren (22). verslinden (132). mifibruchen (17). Absumptus verzert (68, 110). Ab-surdus, -sordus, -sortus, -surp= tus hd. vn-horlich, -hoerlich (18), bissw. -horlich, spater -erliort; vnge-herender (67, 68), -hort sim., -horiger, -horlich (6) -, vor-h. (7, 21); nit horende (110); vbel horig (5b). daz da nicht daugk (17), vugewonlich ding (65) zu horen. vor- (23), vuvor- (22) -horliic. on-hoerlich (11), -ghehoert (89), -georloefft (132). vnge- orloft (83), -schickt t vnbequem (Das.). vnwert (absortus i. indignus 10). ha. daup sim. nd. dof, doef (89). *Abtemius v. Abstemius. *Abtenebrare vorfinstern (5b). *Abtruncare bestimlen (i4i). *Abueseere (nach abusus, aus ab= sueseere) entwonen (76). *Abulitus v. Abolitus. Abund- oft habund-, x habere? Abundan-s, -ter v. Abund-e, -us. Abundantia hd. vber-flußigkeit, -flfit (12), gnugsamkeit (68). genugung, fulli= keit (5b). wolhabenheit (75). welde (99). Abundare hd. genu-g, -ng, gnung haben, han. nd. noch, ghenoch hebben. wol haben (75). gemach han (18. cf. sq). vber-flifien (8), -fludigen 1(12), -lauffen, -flussig seyn t haben (110). ouer-floyen, -lopen (132). Abund-e, -anter hd. genug-, gnung- (8), gnnnk- (17), gnug- (6), gemech- (18) -lich; vber-flufiig, -fluslich (69 Mrg.), -flys- siklich sim. onervloedlich (132). nd. noch= liken, ghenochlic; weldeke (99). Abund-us, -ans hd. habhafftig 0. rei eh; vbir- , vber-flufJig. rych von gut (68). wolhabender (66 Mrg., 75). genug habin (5, 21). gemechlich han (18). fullig (1, 5b)- gnugsame (17). ouervloedich (132). noch (2ò), ghenoch (22) hebbende. *Abuol-atio (75a), -utio (75bcd) ab= flug. *Abuolutus v. Abolitus. Abusio hd. vorkerung (5b) ; misse-, meylJe- (18), vberig (7), vbel (5J, vndor= delich (17) bruchung, ge-br. (5, 17), -prau= chunge (3). obel braclien (21). ouel bruk- en (22), -ynge (23). bóz gewonheit (13). vn-g. (17, 19), -gevogheit (99). onghe- woenlic (89), -wontheit t awise (11). vber niessunge (6) unordentlich nuczen (4). one erlicli besiezung (18). *Abusitare autò der gewonheit bringen l furcn (75). Abusiue vnbruchsamlich (75). Abus-iuus, -umus (76) aus gebruch komen (69 Mrg.). hd. ungewon-, uimiitz- lich. vngewyn-, vnwe-lichen (13). miiibru- chig (11 0). -kich (132). Abus-us, l -io (9) hd. bose gewon= heit sim. ; vn-g. (6) ; bose gewanneit (9, 21) ; vn-g. (5b). bose wenenheit t gewene (5). b. wannunge (21) , won-unge (22), -heit (23). quade gewonte (132). v'kart ubunge (17). vnbruchsam (75). Abuti hd. vnordelicli (6), misse-, miß-, misch- (5), l vn-, var. ver- (75) -bruchen, -brugen (13), o. niessen (6); vnnuczlich (7 &c.) , vbel (10), misse- (3, 5b, 7) ge- bruchen, -pvauchen (3), bruchung (7). vn-recht, (18) -ordelichen (5) besiczen, l one erlich (1S). vnerliken ìjesitten t mis bruken (22). onnuttelic bi*. (11). Ac hd. vnd. vnd auch (7). Acacia (cf. accasia sq.) sleh-e, -en= safft (74). *Acage v. Attagen. *Acalabus v. Acealabus. *Aealentum {cf. appoealis. collarium. colostrum : biblimen.) sawer craut, kompest (4). Aeal-ephe, -iphe (87, Gf.), -yphe (85), -ife, -iflFe, -ippe, -ite (Gf. 3, 86 7), -ice (47), -issa, aec-alissa (Br.), -ilipha (7) , califfa (48b) nessela ; herz-nezila, -nezele (Gf.). heiz-n. (Sum.). hd. neßel. heyter-n. (8, 9). haiter-n. (3 Mrg.). hader nezzele (96). netele, hander-n. (47)-. ert netel (85). Acalicul-is, -us (gì. m. 1, 32), acha- lieulus (13) schenk (110). schenker (68, 132). scheenker (11). hd. win-, wein- (9, 13) -schenk, -seur (13. X acarus?). *Acaluester v. Aecaluus. *Acantan (cf. aeanthus) ags. beowirt 94a). Acanth-is, -yllis (125), -ylis (Pap.), achantis, aealan-this, -tida (11, 19), aeha-, achi- (75), acatlia- (gì. m.) -lantis, accalandis (64) (i. card-uelis, -ellus 120, ealadrius, luscina 94) hd. dist-ilviuco (120), -elflnck ; tistelvogel (64). buecvinke (11). stigelitze (125). ga- (73, 93), go- (75) -lander. zeis-ichen, -ke, zinsle (114). ags. netigalae (94). *Acant-um, -i (16) (X acalephe ? cf. sq. ; achantor genus holeris 141) nessel- same, -some (3, 8, 9, 16). netel-e (85), -sat (47). Aeanthus, achantus (95, I4i) (cf. prc.\ agantho i. herba semper ftorens 141) hd. beeren-clauwen sim., -tappen. wachsoldir (95). hùffi-, huf- (95) , wit- (47) -dorn. *Acar v. Acarus. *Acar-is, -us v. Acha-ris, -tus. Acarna carlin (143). Acarus, acar (91, 125) (cf. surio &c.) sure (109). siere (116, Kil.). seier (115). milb (91). mele (125). *Acaseu-m, -s v. Aecasiu-m, -s. *Aeassis i.palUum heuck (147). aelas-is (76), -sis (gì. m.), acclasis (Br.) i. vestis ad humeros non consuta. adasus est vestis qd. (110). Acatium (Das., kì. &c, gr. àxanw), achat-eon (&c. Gì. m.), -ton (i4i), acad- (68V achad- (Br.), aeet- (64), arehac- (80) -eon, ach-iron l -aron (et. ciuitas 75), acceron i. velum accarius i. nauU cula (7c), achatus i. nau. 141), accato (i. nauigium GÌ. m.) segei, s. am schiff (75). mitten-s. (so), der grolJ mittel-s. (64). eyn gros s. dez schiffes (48, sim. kì.). ein schifi* on sagel (Das., sim. Ki.). *Aeatus v. Achatus. *Aee- oft st. ae-. *Accadere (cf. aceidere) zeu- (4), zo- (13) -vallen. *Acca-, aea-, aco- (Br., gì. m.), atte- di.), alte- (8b) -labus, atelebus (141), ac- (76), as- (89) -colaphus, attulatus (74) (aus àxTéXa^oc, x àaxctXa-|3oc, -en (II), hd. zu ru-, ru-, ru-, rie-, ro-fFen; zu im ru-, var. rie-ffen (110). heuschen (17). aceer- so, -o (noc), -siui mit beger-en, var. -en ruoffen (110), -den ropen (83, sim. 132) ; -sere mit begirden (no), begriden (69 Mrg., noa) geen, gon. access-ire mit gir= den zugeen (68); -ere mit begherten zo= gaen (132) >< accedere. Accers-itus, -us (110 var.) mit be- girden berufft, varr. beriefft, zu-ruffen, -rieffen (110). mit begherten tzo geroepen (132). ¥Aeeess-ere, -ire v. Ac-, ar-cersire. Acescere. Accessorius hd. zufellig. snelle (10). Accessus bekenpfs (ni). *Aeeeta-bulum, -llum v. Acetabu- lum. *Aecet-osa, -um v. Aeet-osa, -um. *Aeeetum ags. gefet-odnae (94), -atnae (136), aus accitum? Cf. arcessitus et euoeatus fet-od (94), -tad (136). *Acciatum v. Aeiatum. *Accidannus v. Attagen. *Acci-dari, -tari (5, 22, 134) (cf. ac= cidia &C.) bewegen zu trackheit (134), trage- (5), trege- (7), drag- (21) -keit, traglieher (i. ad pigriciam 17), nd. tho tracheit. *Accide v. Accidior. *Accidela v. Aecedula. Acci-, acce- (5ab) -dens hd. zu-falle, -vai, -vallende (15, 110), -gen (15). zuo valden (13). nd. tho vai. an falle ane grunt i fulmant; in fremder wise (12). geschicht (15, 17, 76), eyn zu-g. (7) des wesenden schins (15), l eyns wisen synne (sic 7), des welìens ader anhang ader anfallen des w. (17). angesicht (sic 63). eines (63), des (48) wesins schin. Accidentale auenturlich (22). ACC 7 Accident-aliter, -er hd. zufel-, zu- fallic- (65), zufalleng- (68) -lich. by geual (132). Accidentia zufellige ding die anhan^ gen ; der sele an gehengkte ding (65). *Accidere v. Accedere. Accidere, accedere (69, 134) hd. zu-, nd. tho-vallen. schen (22). geschin (99). Ac-, selten a-eidia (mit. ital. &c. ace= dia, aus axYjSia) hd. tra-, dra-gekeit; trag-, track- (134), draeg- (10), drack- (12) -heit; trag-, trac- (48), dreg- (21) -keit ; ver-sumenisse (48), -druß t -drissen, t -drissung des guten l hinfallen (x accidere) vom g. (6.5); vor-drifienisse (8b), -drossenheit, -trossenheit (3); vii* drussenheit (8). nd. tra-, trai- (132) -cheit. fulheit (5, 65). folhait, foelkait (69 Mrg.). vr-, zur-lust (Gf.). *Aecidia (x occidere, caedere) dot= slag (8). Acc-, aet- (11), a- (110 var., Gf ) -ei= diari, acciaiare hd. trege, treg, trag (134), drege (5b, 21), dra (13), verdrossen (69 Mrg., 134), v'trossen (68) sin, sein (134) ; v'drißen sim. ; zurluston (Gf.) ; be= druben (19); vnlieblich (69 Mrg.). traich wesen (132). tradì sin (22). v'tràghen (11). *Aceid-ior, -e (i. graui-or, -ter) hd. swerli-ch, -cher, -chen; schwerlich. trae= cheliche (83). Accidiosus hd. v'dro-fien, -ssen, -sen (13.); vordrifiig (8b), virdrisfklich (19), trag (1), eyn treger (5b). nel. v'drietlic, trach, vul. *Accid-ola, -ula v. Aecedula. *Accigeo v. Aecire. *Accilipha v. Acalephe. *Accinare v. Accinere. *Accinarius (cf. iwc.) v. Actionarius. *Accinatus v. Acinacis. Accin-ctus, -tus (110 var.) hd. nd. gewap-ent, -net, -et (21), -pet (7). ge- wopent (6) -gurtet (no), -schort (83). uffge-schorczt, -bunden (17). Accin-ere, -nere (134), -gere (7) hd. glieli, gleich, glieli zu- (17), glicnlich (6), gelijch (132), zu- (14, 110), an- (110 var., 132), mit- (8, 9) -singen. Accin-ere, -are (8, 9) gali, accorder (gi. m.). kauff-slan (8), -slaen (9). zu hautf (sic) slahen (17). *Accingere v. Accinere. Accingere hd. gurten; czu- (14), vmb-g. v'- (14), be- (99) -gorden. schor= czen (19). schurten (11). hd, wa-, wo-pen, -ppen, -penen. wapen an- hd. -dun sim., nd. -doyn (22). waffen zu im nemen (17). *Aecinnere v. Accinere. *Accino suchten (89). *Accintus v. Accintus. *Accinu-m, -s v. Aeiatum. Aecipe see nym (22b). Accipere hd, nemen, neymen (3) ; zu-, zu sich (14), vff- (65), nd. to-nemen, -no= men (22). an- (69 Mrg.), be- (65) -grifFen. Acci-, acce- (76) , anei- (122, Zeuss) -piter hd. hab-ich, -iche (19), -gè (13), -icht (4), -cht (3), -eh (S7b, 95), -ke (34). hapsch (93). hau-ich (97), -ick (11, 132), -eek (22b, 99), -ck (22). gali, hostoir (122). corn. bidnevein (Zeuss). Aceipiter fringillarius rotelgeyer (V- a. 1618). s ACC ACC ACE Accipitrina v. Lampucca. Thalie= trum. *Acci-re, prs. -eo, -geo, -o, -seo, -sto, -sseo, asci-o, -sco, aeiseo hd. ru-, ru- (6), ro-ffen; zu im (no), czu sicli (3), zu-ruffen. nel. tho ropen. laden (11, 89). zu heuschen (17). *Accisima v. Aerizimus. *Accitare v. Actitare. *Aceitare by bringen, zu ruffen (68). vii zu im r. (no), dickwyl tot ym roe= pen (132). *Accitari v. Aeeidari. *Accitatio zu-ruffung, -bringung l by- br. (65). *Accitul-a, -ium, -um v. Accedula. Aceitus czu ge-ruffen (9), -furt (3). to geroepeu (83). gè-, varr. be-rufft (no). *Acciuum. v. Aeiatum. Ac-, ad-elamare hd. zìi- ruffen, -ruffen 6Ì, -rofen (18), -scrihen (5). au ruffen 9). nd. tho ropen. Acclasis v. Acassis. Aeelibanus v. Aecliuus. Ac-, ad-clmare hd. nei-, beu- (5), bey- (17), bie- (6) -gen. nd. nigen, bogen. zuo-n., -b. (14). Acclinatus v. Aecliuus. Acclinis v. Addine. Ac-, a-eliuus, -cliuis (cf. cliuis. de= cliuis.) anahaldet (ui). hald-echt, -ig(74). sti-gel, -ckel, -ckelig (74), -chel (19), -ggel (17), -ckl (13). stic- l schich-lichen (9). aur-stickhlig (lj, -stiehlich (3). steyl (22, 97). steygher (23). en steyger (11). gè off (24). off gehe (5b). eyn uff gang (7). off ganck (18). accli-banus (GÌ. m., Ki.ì, -natus (gì. m), -uatus l -uus (147), acli-uatus t uus (nach -uis 76), -batum (142), adelivatum (139) i. curuus, obli- quus, -eum (139) ; scklemm, Mrg. schliems (Kia.); ». vncus haick (147). Ac-cola, -ola, -eula, -ula i. aduena fremder herkommender mensch vnd lue wonhafft (75). eyn baiiman der dye fromde ecker syebet (21). hd. ackerman; frem= mede a. (8); frend a. (9); eyn a., puwer (68, 69), baur (134), pawersman (66, 70), buersmane (133) der den frem-, fre-, fremb- den acker seet, sàt (134), sehet, beset sim. nd. en buman de, de de vrornede acker buwet, seghet winne (108). hof wein- (9), bau- (76), bu- (6, 66), gebuer- (17), lehen- (6) -man. mit- (17), by- (no) -woner. *Aceolaphus v. Acealabus. *Aceolemeus (cf. agolus) eyn krump holcz (17). Aceo-, accol-, aecu-lere stetelich er= beiten (8). steteguchen arbeyten (9). offt acker puwen (68). by wonen (110). bei= WOllUllg (69 Mrg.). *Accolinium v. Aldonium. *Accolitare (aus acolythus cf. sqq.) wihen (5b, 110), accoli-tum, -tus (23), ha. -ten, -t (9), acoliten hd. machen, wihen sim., nd. wygen, vighen (22). *Aecolitatus die erst wyung (75). *Accoli-, acoli-, acholy-tus hd. eyner der, nd. en de, en de de sinen, zynen (22), den (5) ersten orden ent-phaet (7), -phet (5), -fenget (23), -fangen (22), hd. sin erste wyli sim., veyunge (21) hat. gewihet (5b). accolit (51', G, 76). zu gerust zu schigkung (8). (»'. ceroferarius) lycht dreger (10, 12). lecht dreyger (13). ker= tzen trager (65). brender (93). *Accollere v. Aceolere. *Accomentor &e. v. Aeomentator. Accomodare hd. lihen, leyhen, leyen (4) ; ent-lechnon (i4i), -lehen ; burgen (8), borgen. lenen (13, 23). leynen (22). vsseiiich gestalt geben (68). Accomodatilo bordi (22). *Aceonicum v. Aconitum. *Accor v. Acor. *Accortare v. Aecurtare. * Aecortator eyner der eyn ding korcz machet (17). *Accorus &c. v. Aeorus. Ac-, ad-ereseere hd. wachsen (76); zu-\v , -wahssen (6), -wassen, -waßen, -wasschen, -nemen. nd. tho wassen. *Aecrissimare (cf. acrizimare) knat= ten (6). Accubare wachen (8, 9). waken (22). rusten (83, 132). rasten (110). ruwen i schlaffen (65). Accu-bare, -mbere (q. cf. i. comedere) hd. eiien, vff eßen (19) ; sia-, slo- (8), slai- (19), by slou- (48) -ffen. ruen, bei schlofen (69 Mrg.). slapen, etten (22, 89). Aecu-, acu-, accum-bitus i. refec= torium, eenaculum, solarium essen-, mulJ-huiJ o. soler dar vff man gewon= beh ifit 0. pflegt zu ruwen ; fletz (75. cf. Sm. 1, 595). i. locus ubi cibos ad sumen= cium accubamus demaghe (23. cf. nd. ni. mak, gemack, requies, conclaue sim?). eyn ruwe- (^1), ruw- (17), r\v- (134), rub- (7, 68), rue- (66, 70), roge- (5) -stat. en rowe stedde (22). ruow, var. ruwe, rast (no), ligg- (132), leg-, et- (83) -ynghe. hd. (Mss. mog.) slaff-, sloff-kammer; esse gadem. quickunge (3). wirtschaft (i. comestio 48, 76). *Accuere v. Acuere. *Acculegia v. Acculeta. *Aceulere v. Aceolere. *Accule-ta, già (piscis qd. 76) occeley (piscis 9). aeule-gia pestis t piscis (Br. X acu-la, -ta) ; -atus ». -o monitus (aus mun.) t apis (76) ; stachelfisch (kì.). *Acculeus v. Aculeus. *Aecumare v. Atunare. Rupari. Ac-, gew. ad-eurnbere (untersch. von acc. == accubare; i. subiciare 4) hd. nd. vnder-, zu- (6) -ligen. hd. vff den elenbogen, elpogen, elnbegen (18) ligen. off dem elenbogen rogen (5). auf e. wegen (4). efien o. sluffen (11). ruwelichen elJen i anle-nen, var. -gen (110). *Accumbitus v. Aeeubitus. *Accumentator v. Aeomentator. Accumulare huffin (sb). huff-on (i4i); -eln (8). hauffen (9). hupen (22). verga= deren (11). *Aeeundula v. Accedula. *Accupedius v. Acupedius. *Accupicca v. Acupicta. *Aceurare v. Acuere. Accurare czu- (9), mit- (19) -sorgen. flißlich be-s. I erbeyden (17). fl.surgen(8). Aceu-rate, -tare i. puriose (76. aus studiose X curialiter Br.) flissiglich («5). fleisick (3). naw (62). rein, scliarpf vnd subtyl ; varr. seer rein vnd subtyl gemacht (110). seer net inde proper g. (83). Accurrere zu lauffen (19). to lopen (11, 89). Aceursus zu lauff (19). Ac, ab-, a-curtare, ac-, a-cortare hd. kurczen. ab-k. (75, 110). vor-k. (3). verkortzen (5). bekùrtzen (6). korcz-igen, -machen (17). korten (22). Aecuruare krumpen (9). Accusante geruget (26). Accusare hd. schuldig- (65), vor- (4, 76), be-sagen; schuldigen (110), be-sch. ; v'-, an-, hd. nd. be-clagen. be-rugen (21), -schen (aus -scheden?) { vrowen (aus wrogen) t claghen (22). ru- (7, 77), ro- (12, 22b), nd. wru- (109), wro-gen. rosen (sic 13). Aceusatio rougunga (141). daghe (22). Accusatiuus hd. kleger, kleyger (13). *Accutare v. Accurate. *Aceutes en boni (22). *Accutrare v. Aecurtare. *Accutus v. Acutus. Acedia v. Accidia. * Acedo (i. aeredo) suer- 8b), sawer- (4), zur- (22), swaer- (11) -heyt. Aeedula v. Accedula. *Aceg-a, -ia v. Attagen. *Acell erare v. Aecellerare. *Aceolis v. Aeialis. *Aeeolus v. Arces. A-, ac-cephalus, achephanus (3) (i. sine capite, carne sic 76) hd. 011 houpt, haupt, haubt. ane hawpt (4). an heupte (17). heupt loß (3, 8). hawp los (9). ai= genwilliger; pi. mensch en die kein haupt haben (75). *Acer v. Acor. Acer (oft i. acerbus) hd. schar-ffe, -ff, -p o.-sinnig (8), -pff synnick (13). schaffi^ keit (sic 9). stark (48, 88). grymmich (48). refi (112). sawr (1, 2). sawer (4). pitter (3. cf. atrum). ruch, gech, herb, vnmilt, grettig, kem (88, cf kei-, kà-mig &c. Sm. 2, 206, 124). stide (acre saporem 125. cf. acrimonia), stedig (i. subtilis 13). Acer, accer (76), acera-bulus (94), effrz. érable, Dz.wtb. h. v.), -fulus (Hpt. 5, 198), acterabulus (136) hd. mazziltra (84, 119, 120), massel trin (76), mazzelder (102), maiòaltir (104) ; maz-alter (i05c), -olter Sum. iv) ; masalter (64b) ; mass= alter, m. -baum ; mas-haldere (ioo),-holder t -olter holz (93) ; massoltern-, maiJholler- (7), massuderen- (3) -baum (mehr Formen s. Gf. 2, 913. Sm. 2, 623). ags. mapul-dur (94), -dre (bosw.), mapaldurt (Hpt. I. e), maefuldur (136). flader- (88, 110, Nmn. cf. murra), reid- (88, 110), pynnen- (19. cf bienenbaum id. Nmn.), heyn- (19) -holtz. hag- (68, 69), hagen- (51, 66, 70), han- (19) -dom, -doren (68). haghe doern (11). agena (Gf. 1, 132). ebbich (17). spil boem (6, 11. cf. fusarius). gunde-, gunt- (7), grùnde- (47) -reba (119 &c), -rebe (7, 48, 101), -raue (47) cf. sq. ohornbaum (125). Aeera (i. q. gleeoma hederacea Nmn. ; ». q. acerra 76 ; andre Bedd. gì. m. 1, 47), acer-o (101, 104 &c), -um (9), acro (Sum.), asarum (Fr. cf. u. h. v.), acer nazarum (96), azar-a (ib.) -is, (85), -um t asser (74), azee (7) guude-reba (87b, 105), -rebe (7, 101, Sum., Gf.), -ram (3, 8), -ran (74). gund-reb (74, 75 Fr.). -ram (9 &c), -rum (96). wilde narde (Fr.). am= pliere (104. x acetosa sim.). ACE A-, ac-cerbare bitter o. zengrig machen (6). suer sin o. kume _ (mhd. sehweiz. aegrotus) sin (19). wreet sin (89). wreeit Avesen (11). Acerbe suerlich (8b). Acerb-, accerb-, aceru-itas hd. bit= ter-, biter-, pitter-, swari- (9), suri-keit ; sur-, sawer-, hd. nd. suer-heit. A-, ac-cerbus (cf. aeer) hd. sure, suer, sawer, in-s. (13), swar (9), stier (21), bitter; schar-f, -pf (13); herbe (9, 88, 125), ener (9). zur (22). wreet (89). wreeit (11). vn-zijdich (17), -zeitig (ss), onreyf (83). eylick i. dentes acidi i. stupefarti (3. *. q. obersàchs. eil-ig, -end, frànk. elger, cf. ilgern &c. Goti, wtb. 1, 34. 2, 727). eylig i. defectus dementium (i. aus dentium, dori falscli erlclart). *Acerdo v. Aeredo. *Acere v. Asarum. Aeere (i. acidum esse) essichen (88). *Aceremonia v. Acrimonia. *Acerlsinus v. Acrizimus. *Aeermen v. Acinus. *Aeermonitus v. Acrimonia. *Acernus (ahornen Ki. ; hier aus acer X cornus?) arlizbovm (Sum. iv). Aeeronicus i. qui nulli communicat (Br.). die ongeselsam is (147). Acerosus voi kaues (132). Acer-ra, -a, -ta (6), aceerra, ater- ra (22), -ta (ss) (de acere arbore Br.) hd. -weyroch-buchse sim., -pusch (1); wi= raueh-busse^l?), -bysce (5»), -vaße, -vas; weyerach pugse (3), weyroch beiße (13), wirach waß (21), rouch vas (48, 110); grab. wireck vat (22). kaste (19, 89). *Aeersima v. Acrizimus. Aceruare houffeln (19). huffen (no), h. machen (65). hopen (11). *Aceruare arczdihen (8b. cf. aeerbare kume sin?). Aceruatim hufflich (68). *Aceruitas v. Acerbitas. A-, ae-ceruus, aeriuis (9) (i. tritura 5b) hd. hauff (12), heuffe (10), huff (no), hufen (13) ; eyn koren haufen (4), h. kor^ nyß (5b); hauf, nd. hop kornes. hauffe (5), huf (76) korn. chorn-hauff (1), -sawl (7i). schober (6). stein huffe (6, 8, 9, 75). nd. hoip (132), hupe, en h. stens. i. cu* mulus rerum, denariorum &c. de quibus fieri solet numeratio (Br.). eyn zalpennig ader eyn ander dine; da man mit rechent (17). Aces-eere, -sere, accessere hd. nd. bitter, hd. suer, nd. tornich machen, ma= ken, werden. sew- (1), sue- (8b), v'su- (12) -ren. *Acesus bulter (i4i. lati aus bitter?) Ace-, acce-, accep-, aei- t oci- l ce- (v. oxifalus) -tabulum, accetallum, acet-aeulum (74), -arium, -orium (7) hd. eßig-, eßick-, esseich- (3) -vaß, -feß= lin (64), -krug, -krugk, -kruck, -krueß (125). nd. ettflc vat; eek draghen (89). aeetabulum phanna (Gf.). Andre For= men s. GÌ. m. 1, 48, 50, wo achrat-ofo= rus, i. q. -aibrs (141), achrofors win= butten (7), nicht = acetoforium, sondern aus aeratophorum. *Acetabulum v. Acitabulum. *Aeetabulum (herba, i. perfoliata &c.) durchwachs &c. (73). JflEI KMtACH Gl.OSSARIUM. ACI Acetare (i. acescere Gì. m.) suren alse men broyt suret (22). *Acetarium v. Aeetabulum. Acetarium salat (91, 10 9). *Aceteon v. Acatium. A-, ac-cetosa (cf. aeeedula) hd. am= pher sim. ; sure-, suer-a., amper (10), -em= pfer (67, 76), -amprich (5), -krut (17). krut zure (23). surkel (107). sur- (no var.Y saur-keel (110), -amp (4), -sanff (125), -ampffer l hungers-a. (74). cuccu= kes lof (22). menwel-, mengel-wurtz (72). Aeetosus hd. suer, sawer, sure. s. als (6), von (110), vel (10) essig. swer (21). nd. sur, zur. eßick (i. aeetus 5b). voi sawer- (66), saur- (134) -heit i. plenus aceti. *Acetula v. Aeeedula. A-, ae-cetum hd. ezz-ich l -eich (4); eß-, eßs-, esß-, ess-ig, -ich, -ick. nd. etek, ettik. * Aeetus v. Aeetosus. *Acgilia v. Agilia. *Acia (aus acacia) slehe (17). Acia v. Aorisia. *Aeia magna (cf. apicio, iacea ?) velt= kraut (9). Aeialis, aceolis (76) eck-eeht (5b, 66), -icht (3, 67), -acht (21), -ot (1), -ig (e, 110), -echtigk (17), -neh (110 varr.). ekicht (4). eget (7, 22). eygich (23). egghich (107, 132). watich (107). ort-echt (5),- eht (6), -acht (21), -ig (76) ord-ich (23), -et (22). hortet (7). spitzig (68, 134). slee (132. X aceasius? sonst obtusus). Aci- (Sum., Ki.), aeu-, acce- (94, 136) -ariiun ekol (Sum.). ecch-ol (141), -il (Sm. 1, 25). eckel (ziem.). stahl (kì.). ags. steh (136), steeli (94). aeiru-m hechelstein, -s herba (cf. acorus), Mrg. echolis zain (104). A-, ac-eiatum, -cinum, aeinium (8V acci-uum (68, v. a. 1477), -nus (17), aeumen (13), vinum acinaeeum (109, kì. cf. aeinus) hd. lura (86), Iure (5b, 6), luer, laur, lauer, leur, leurentranck, lohr, lyr (68), luern (17). rappes (109. cf. rappe racemus Kil.). trastwein (113, Das). schen= bier (v. a. 1477). cofent (68, 134). kouent (66). *Acibernalis v. Aetubernalis. Acicula (cf. Sm. 2, 354) hefftle (mi. haftle, gufen, ni. spelle (116). gluff (88). ein knaufftenalde (125). *Acicula v. Scandix. *A-, ae-cidare (cf. aeitare) hd. saur machen , werden (1) ; sawren (4) , suren (7). suaffen suer ding (21). suffen (5, 6). zupen (22). Aeidia &c. v. Accidia &c. Acidula v. Aeeedula. Acidulus saur-, bitze-lecht (135). Acidus (i. acerbus; X aeetum, cf. aeetosus) hd. suer sim.; eßig-s., e. ader s. (7, 10), e. ader s. ding (21), s. von e. (6) ; essich-saur (134), -leich (2). esseich sawr (1) hantager (141). nd. zoer (11), ettik zur sim. ags. acac sore (136). * Acidus (X acinus) eyn bom, en windrufele (22). Aeies (belli, cultelli, visus ocelli ; aeu= lei t aecelli 75) hd. spitze, spitz spitz indem streyde (9), in einen stride (8), am ysen o. im krieg (110), eins waffens ACO 9 (48). spitz scharf ein augaphel (3). spiß scharph sehen (21). ein scherff l sege (5. visus sehe X serra?), schare, snyde, sech (7. vomer'X. acies X visus?), seha (95). seh; bissa (93V augapfel i shee (9). augeappel l sehe (8) schar (19). schaer t sune (visus 11). ougen gesichte t eyn schar Iride (48). das gesicht (91). spis t scharp (22). ecke (17, 77). egge, snede, wate (147). hd. nd. ort, an dem messer (8), van den oghen (22b). t ert (13). art (75). Aeilus v. Aquilinus. Aeim-en, us v. Acinus. *Aeina-cis, -tis (110), -x (117, 121, Sum.), aceinatus (147) aziger (Sum.). azger (117, 121). ritters swert (48). baseler, taliart, nagelmess (147). Aeina-cium, -rium v. Acinus. *Acin-ium, -um v. Aciatum. _ Acinu-s, -m (cf. Gf. 21, 203. 4,495) win- hd. -drube (5), -trub (6, 76), -tru= belstein (6), -ber korn, -ber steinli (93), -ber stainhn (stamlin? 7), -drùfel t -bern sten (22), -gart blat (12), -drechter (-us 21). ain trubenstain (76). hd. eyn clein ko-, varr. ke-rnliu (110), druben- (7) , win- , weintrevbel- (3) -stein ; win kern (5b); weyn-keren, -kern, -berkorn (66, 134). yin korn (6, 11). ein tribel 0. das steinlin das im tr.-korn ist (68). her= ling (i. vua immatura 67). arma i. la= pilìus in vua steyn in berkorn (49). aei- (110, 134), ac- (66), acri-, acer- (74) -men, aci-ni (pi. 125), -num (74, 94, 136), -um (122), -mus (94a, 141Ì drube- (5), druuen- fi32) , trybel- (68) -kern. druben keren (7). wein born (9). weinper- cheren (2), -kernlein (74). win ber ker= nen (22). truben-, var. druben-korn 0. -kerne, varr.- kern, -karen (110). trauben kern (66, 134). gali, pépin (122). tzibeken (125. i. q. zibeben). ags. hmdber-ie (94), -gè (136) ; hyndbenge (94a). trub, acinus vochomilich (141. fuchs-, wie sonst wolfs- milch). aeina-cium i. vua vino expressa rasyn (97). -rium drubel kamp (48). dra= veren van wyndruven (147). treste-r (66, 134), -rn (68, 69). drester (67). Aeir-a, -um, -us v. Acorus. Aeia= rium. *Aciseo v. Accire. Aciseulum i. fossorium ags. pie (Gì. Aelfr.). Acist-arium, -erium v. Asceterium. Aci-, acci- (Br.), ace- (93) -tabulum (cf. cymbalum) ein seitenspiel (93). zym= bel (64). *Aeitare (cf. aeidare; a-, ae-cetare, acescere gì. m.) gisuren (i. coacuare 121). suer machen (17). spiczen (1). *Acit-elum, -uea, -ula, -ura v. Kc= cedula. *Aeitus bitter (17). *Acium v. Aeinus. *Aclas-is, -sis v. Aeassis. *Acliuus &e. v. Aceliuus.. *Aemen v. Aeinus. Acolabus v. Aecalabus. Attacus. Acolitus v. Aecolitus. *Aeomen v. Acromon. *Aeo-, aceo-, aeeom-, acu-, aceu- (7) -mentator, a eommentariis (125, Br., Gf.), acco-, aeo- (121) -mentritor 2 10 ACQ fi 3, Gì. m.), -mentor (17), -mentarius ?76, 121) (cf. prosator) hd. buch-, brif- (3), nel. bok-dichter, hd. -diechter (56), -tieh= ter. eyn dicliter der synne (17). chaiizilari (121). kuchenschriber (125). *Aeommustata v. Aeus museata. *Acone- (3), arcont- (74, 85, 96, 143, Sum.), areat- (149Ì, ereant- (131, Sum. cf. Gf. 1, 1050), artinc- (73, 113), atont- (47) -illa, attonsillus (8), eunicella (q.v.), al- t a-ehimilla (i. stellarla, pes t pianta i braneha leonis, leontopo-, psia-dium &e. 143; 'cf. millefolium. equisetum arvense Nmn. acutella, x achimilla?) katzen-zagil (Sum.) , -czagel (3), -sattil (8). eatten-zagel (96), -sagel(85), -zas (sic 47), -fat (sic 149). lende- (Sum.), bi-, bien- (131) -wrz. lattich (i. laetuea 74). sirm- aw, -dawe; lowen-fuf3, -tappen; vnser frawen mantel (143). A-, ac- (8b, 100), al- (si) -eonita i. lierha venenata (Br.). vergiftige gecrude (81). vor gipuiß (8b). vergest (100. st. -ft?). berner (105. cf. temerà elleborus Gf.). ags. thurig (94a), pi. thungas, (94b). Aeoni-tum, -um (Sum.), aeeonieum (19) eyter-, t luppe- (Sum.) -wurz (sum.), -gifft (48). g.-kraut (91). fenyn (83). egel- gras (11), -graifi (19). *Acopa v. Apoea. *Acor (9, 12, 74, 125, 147, Br. &c), aecor (76), acer (8) i. mucor, corruptio vini (II. e); aciditas, gr. o^OTY]? (125). wyn- t peeek-heffen (147). kom (8). eliam (geschr. aeoreham sic 9). kon des weyns (74). kane (12). Zu untersclieiden (aus p, x hebr. ~|^^> aehar) aehar i. tur- batio (Br). aehor i. con-t. (i36, Gì. Aelfr. ags. drefing (gì. Aelfr.). erbgrind (kì. aehores, ). anlenen (75). (i. oli, dire) volbordo n (22) = fuel werden (sic 77). hd. volgen, gehorsam sein (1), gehorsen (65). rasten (4, 110). rusten(132). eonfienteren, consent generi (ss) consentz (110), willen zu einem ding (68) geben. ACE vorher- (7) -werben. vorweruen (22). ge= winuen (6, 8, 9). erforscken (66, 67, 68, 134. X inquirere?). vberkummeu (65, sim. 110, 134). herarnen (65). *Acquirites v. Arcuites. Acquisitio erwerbung (4). *Aequitantia quitunge (8b). Aequitare quitmachen (8b). Ac-, ad-quitatio quittieruug als von gelt schulde (75). *Aeramen v. Acromon. Ac-, ag- (pap.) -ratisma (i. iactaculum Pap.) das morgenbroed (125). *Acrazima v. Acrizimus. *Acrearoita v. Aeromata. Ae-redo, -rido (76), -erdo (1, 2), -edo (q. v.) hd. surheyt sim. , sawr-ehait (2), -ikait (1); bitterkéit. Acre-, aero- (76), (acce- &c. q. v.) -dula (i. curuca,luern-ia,-ea) en voghe! (22). ha. grafì-muck, mucke (3), -muckel (75); nacht-egal, -gali (i4i). alts. natti= gala (118). leriche (19). lepeler (109. i. q. lepelgans pelicanus, platea Kil.). ka(Gf. 4, 359). grein- (139, v. a. 1618, Kia.), gryp- (112, 114. cf. curruca) -erlin, -erlein. agre-, aggre- (68, 76), agge- (5, 19), egre- (75) -dula, -àule pi. (i. parue rane 76, Br. &c. in agro i fico manentes 76, calamita 75Ì eyn laupfrosche (19), laub- (75), ert- (104), erd- (64) -frosch. fro- (110), Ire- (68) -sellini, vorsken (107). cleynvors= kes (83). *Acrica v. Attagen. *Acrido v. Aeredo. *Acrifolium v. Agrifolium. *Acrifolus ags. holegn (13 e). *Acrimen v. Aeinus. *Aerimon v. Acromon. Acri-, aeere- (13) -monia (i. letitia 136. X alacrimonia) hantiga (141). scharp (8), sckarffekeit (9Ì 0. behende sin-nekeit (8), -ichkeit (9). scharpflieit (noa), erristhafft (iiotc) im gè- (noa), ange-sicht. bitterkéit (10, 65) die da er= schient vfi dem angesicht (65). strenglieit (4). stidicheit (125. cf. acer). resse (112). acrimo-niosus (Br., Gì. m.), -sus (76) i. fortis. Schwerlich acrimonia i. exeorn^ municatio X acermonitus i. qui nulli communicat (76) i. q. acoenoni-,acnoni-, aeonomin-tus (gì. m.). *Acris-a, -ia v. Aorisia. Acriter hd. hart- (10), hirt- (17), hert- (7, 76), ber- (13), liertek-, hertick- sim., scharpf- (76), scherpf-, scherf-, scherp- (7, 17), bitter-, sur- (nob), saur- (110?), swer- (5) -beh, -Uchen, -ligen (13). nd. berde-, scherpe-, sciape- (23) -liken. Acri-zimus (93, 141, gì. m.) , -slmus (89, gì. m.), -ysemus (141), -smus (9, 64), -sima (9. s. u.), -samus. (19), acerisinus (48), acci- (4), acer- (13) -sima (4), acro= zimus (gì. m.), aerazima (8) (cf. azymus &c.) wenig gesurit (7), w. gesewrt (13), wenigesawrt (9), vngesawert (4), suer (19), suet (sic 89), seuffte geliebet (48), senft- geheblot (93), -gelieffelt (64b) brot, broet (89). sawr teyg (acrismus '. acer 9). Acroamata v. Acromata. *Acrocer-on (68), -amen, pi: -amina (Br.), -amnia, varr. -aunia (110), -anna ì ceranna (147) (ab aeros et eeraunos Ac-, ad-quirere hd. er-. vorer- (76), 110 -, a ceron cornu Br. &c; X «^p^S ACT 7, X acrimonia 7 &c.) des berchs hocheit die clippich is (147). eyn sant clyppe (83). stegebeh (7). stren-gekeit (5, 18), -keyt (7). *Acrocol-um, -ia (pi. kì., kìi.) galrey eyn gel spise (8). gel rise (13). gele royse (9). gansenkroest (kìi.). royse aus kroyse sim. ? trose sim. (v. galactiea)? X gal- reda? darauf rise in spise umgedeutet? àxpóxcoXa, trunculi stòtzlin (112). Aero-cheria (gì. m.), -tilia (i. arti= culi 148), -ebedina i. internodia bende umb die leede (147). *Aerodula v. Acredula. *Acro-mata, -amata (gì. m.), -mita i acreamita (141) i. carmina, scenicorwn e. (ni), swencke (125). sg. acroma (TO axpov gì. m.) i. Carmen (110 &c); lira: rum auditio i ludum (141). ein subtiler kluger spruch 0. red 0. erfarung (ss). *Acromen &e. v. Acromon. Aerom-ia, -yum (kì.), -ion gr. docpoo- ^tov (125) achsel (111). *Acrom-on (9, 17), -en, -entum (147), acrimon (g. -onis 17), acomen (76), ae- (3), at- (96) -ramen (aus xpó^fiuov, cf. crenium?) i. radixfoetida (148). stinckinde wurze (9). stingkeude worcz als klobe= laudi (8). stinke wert sicut allìum (13). stynckende cruyt als loyck etc (147). schiude worcz (17). herba ut cepa (3). genus herbe quocl hominem f etere facit vt cepe, aleum (76). knoblach (75). asclouch (96). *Acrotari tinnen (141. cf. tinne frons Gf. X acroteria zinnen Kì.?). *Acrotilia v. Acrocberia. Acrozimus v. Acrizimus. Ac si glicher wise (8). *Acsilum v. Asilum. Acta geschef-nis i teyte (9), -ftniß t werg (8). *Aetacus v. Attacus. *Aetag-e, -o v. Attagen. *Aetara v. Aeorus. *Acterabulus v. Acer. *Actiea v. Attagen. *Acticus v. Athacus. *Aetidiari v. Accidiari. Actio, a. pura . (8) wirkung vnd craft l ein ansprach (7). wirkende craft in der natur (15), matenen (63), matirgen (8). wnrkinde kast (sic 9). Actio-, auetio- (68, 89, HO, Br., GÌ. m.), acci- (3), anxio- (11, 122) -narius (i. penesticus; cf. gì. m. 1, 58, 459) hd. vnder- (21, 66), vor-, ver-, fir- (19, 76), fur- (66, 68, 134) -keuffer, t -keunel (fur- k. 66), -kouffer (76), -koffer (es), -kauffer (110 var., 134), -kaufler (110 var.), -kiefer l stocker (89); hocker, hock (60). voer coper (11). werckman (83, 132). gali. re= gratier (122). anxiorius i. traditor verrei ter (66, 69, 70, 134). Actionarius ags. folc-gerefa (Gì. Aelfr.). Act- (Br.), ace-itare i.frequenter agere (Br. &c). dun (8). tun i eylen(9. X cito, vii. X aetutum). Actitari getan werden (141). Actiuus arbeyteader himel (7). werck= ende, serlebende (110). krefftigzuwurcken (65). *Actix (aus acte) holanter (Sum.). ACU ACH ADA 11 Actor hd. sachen-walder (5b), -werber C4); sach-wader (sic 71), -clager (1), -kle= ter; kl. vor gericht (48); be-kl. (93); an- 1. (75, 110) im recliten (75). hd. nel. be= schuldiger. wurker (64). werck- (110, 132), tzail (132)- man. erbeyter (4). reyter (9). Act-, acti- (68) -ualis hd. wi- (62), we-rcklich; snelle sim., sn.-decbtig (cj. ath. wtb. 2, 606, X tetig?) t kune (7). zugriffig, lische (17). iczt ubende (62). Actualis-simus, -mus hd. aller-snel= lest, -kundigst (7), -tundst (63), -tusint (13), -tugendlichste (4), -togentlichtz (8), -wurgeliste (9), -endlichest (71, 76), -schnel- ster geist (31). *Actu-aris, -rius (136b), i aegit (aus qui . . egit ?) i. facto, qui facit ags. uraec (136), uuraec (94). *Aetuatiuus eibus i. corpus christi&c. bringt zu den wercken das sie (caritas) wurcken wirt (75). *Actu-, atta- (Br., gì. m.). atti- (129, 142), aei- (76) -bernalis i. socius in ta= berna (Br. &c); caupo &c. (129); taber- no (76); proximus vicinus (141). husco= nozzo (i3i). mytgesell in der tavernen (147). *Actula v. Aceedula. *Aeture-da (Gf.), -la (105) (cf. lathy= ris) sprinckwrze sim. Aetus dat (5, 22). dayt (5b, 7, 133). dayd (19). tat (4). tadt (1). hd. that; ge- tat 0. -werbe (31), -dang (6); wu- (69, 134), wi-rckung. werkynge (22). werck (10, 110), daech-w. (83). erbeyt (4). Aetus i. via apta curribus et iumentis (Br.). waggenweck (147). A. actiuorum dei* wircker werck (12). A. essentialis wesentlich daet (12). A. purus luter werckmeister (12). A. refìexus hd. ein wu- (69), wi- (134) -rckung in sich selbs; s. s. vrteyln, s. s. beschawen; sicli selber b. o. be= leicbten (76) ; sich selbes belichten l sel= bes beschauwen ader orteylen (7). Actutum v. Aeutim. *Acua-le, -rium v. Aeiarium. Acu-arium, i -capsula (11, 19) en naelde voder (11). nulden-fuoder , -vaiß (19). gali, aiguillier (122). * Acuba v. Acuta. * Acubi dairnae (147). *Acubitus v. Accubitus. *Acueia v. Scandix. *Acuclus v. Aculeus. *Acucula (cf. acuta) ellend (147). A-, ac-cuere, aceurare (21) hd. w&= tzen; spitz-en (6), -machen (69, 134); spe= cen (13), wachsen (75. cf. aeutus) ; scharfe fen (10), screpfen (69 Mrg.). scher- hd. nd. -pen, hd. -phen (7, 21), -pfen, -ffen (9, 4). scharp maken (11). vetten (sic 97). spyssen (22). Acuitas scherpìkeyt (8b). *Acula v. Acuta. Scandix. *Acule-atus, -già v. Aceuleta. Aqui=- legia. *Aculeus v. Eculeus. Acu-leus, -lerus (89), -clus (8), ae-, e- (147) -culeus, aquiliu-s (Hpt. 5, 198), -m (136) ang-o (86, 127), -a (136), hd. nd. -el, pedis (64), der peiii (apum 3), also ein binne net (6). ags. onga (Hpt.). stifft (5, 125). steft (66, 68, 134), stich-t (7), -el (3, 8). stach-il (9, 65), -el (112). brickel (19). dorn 0. zapf (76). hoick (147). he= chel (8b). hekele, gart (106. cf. ekel stimulus 99). vis gart (89). gert (112). sunde (i. peccatum 22). weisel (sic) der (2), oder (1) peyn. *Acumen v. Aciatum. Acu-men, t -tela, (Br.) -tella (76), t -eies (147) hd. spitze; scher-ffe, -ft (7), -fung (13, 65), -pikeyt (8); schar-pff, -p (12), -pffheit (68, 110), -pff ort (no); mes= ser scherpf sim. ; spitze in eynem m. (48). hd. nd. ort. nd. spysse, scherpe. scharp= heit off ein scharp oert; punt off vaet (132). waet (107). wate (147). wessi (121). *Acumentator v. Acomentator. *Acunei uintime (sic 119) aus i. vic= time (141, Gì. m.) >< acumen, das in 121 dieser Glosse entspricht ; cf. acumeos i. vidima (Br. cf. agenei). Aeupe-dius i. cursor (75, 76 &c), -tilius i. velox (75) (varr. gì. m. 1, 62) louffer (75). loeper, baide (147). Acupie-ta, -ea (9), -tum (125) hd. ein gestrickt, gestickt (125), glismeth (7. inf lismen), glyssemet (64) kleid, ge= want (7), werck t vorbremet (125). ge^ worthe hanezkin (9. nhd. gewiirkte hand= schuhe). *Acurim v. Aeutim. Acus, g. -eris (*. palea q. cf.) hd. sprew-e (4), -en (114). -er; sperwer (68, 134), spreywer (67); spru-wen (6), -wer (65, 110), -e (12, 18); sprùwe (7), sprev (3). kligen (48). nd. kaft kaff (125). Acus, g. us hd. na-, nay- (133), nae- 89), ae- (11), no- (4), nu- (19) -lde. naele ^18). noie (6). nolle (77). newe- 0. sleyer- nolde (8). ney t (sic) nodele (9). nadel (110, 134, Das.). natele (22ab). gfife (48). Acus eriualis gluff (91). *Acus mu-, mul- (149), t mo- (143) -scata, acommustata (47), acus pastoris (143) (herba) hd. kranichsnabil (Sum.); kranch-, krange- (17), kunc- (sic 149), kransses- (85) -snabel. kraneken snauel (47). storckensclmabel, ni. oyevaers beck (143). Aeu-ta (9, gì. m.), -la (17), -ba, -eula (q. v.) ein suht (13), sucht (8, 9, 48), sache (sic 17). *Aeute v. Aeutim. Acute scha- (no), sche- (es) -rpfflich. schabbich (69 Mrg.) *Acutel-la, -a v. Acumen. *Aeutella (cf. aconeilla. anonis.) ka= tzen stirn (herba 73). Aeuties scher-phy (7), -ppe (5, 23). schirpen (19). schar-ff (18), -pfkeit (no). hd. spitz-e, -en (10, 19), -at (1). nd. spisse. Acu-tim (9, 76, Br.), -te (76), -tum (8), -rim (4), atutum (13) schir, zu hant (lì. e), >< actutum behend (68, 110). bald (68). scimeli, varr. gering (110). voi-, haeste-lec (108). A-, ae-eutus schar-p (5b, 19, 22), hd. -pff, -ff, -ffmachig (1. ff aus fs?), -ffmes= sig (2). hd. spitz, spitzig (110), uuahs (Gf.), wachs (75) ; sur smackych (5b). nd. spis. *Acha-eia, -chia v. Aecasia. Aehaia. *Aehadeon v. Acatium. Ach-aia, -ia (J6), -acia (7), -aria (66 &c.) prouincia grecie, ein lant (5, 7). *Aehalantis v. Aeanthis. *Achaliculus v. Aealiculis. "■''Aehalma v. Alma. Achantis v. Aeanthis. *Aehantor v. Acantum. *Achantus v. Acanthus. Achar &c. v. Aeor. *Aeharia v. Aehaia. Ach-, ac-aris, -arus i. non gracio= sus, aus aXaPl? X carus; cf. aehatus) hd. vnge-nedig, -nenie, -neym (3). vn- wert (75), -dankber vnd hessiger (48). *Aeha-ron, -teon v. Acatium. *Achasea v. Aecasia. Achates (cf. aee-, ag-ates) n. pr. viri l gemma (Br.). ein man (st. nam) eyns manes o. eyn steyn (8). bom (aus born?) steyn (i. piropus 5b). *Ach-, ag- (alph. ach- 69, 134), -ato= nia, aeho-thonia (5), -toma (22, 4, 76), -donia (7), -tonita (17) hd. gerechtikeit sim. recht-ekeit (5), -icheit (22). *Acha-tus, -rus (4), aca-tus, -rus (3, 4) (i. bene gratus; aus aeeeptus X ayatì-O? ? cf. achates gemma gratiosum reddit Br. ?) hd. senfft-mutig, -mudekeyt (v. a. 1477); senff-mutig, -mutig (3) ; beheglich, ange= nem, genugsam (110 var. cf. Fr. 2, 23). nd. zacht modich. *Achatus v. Acatium. *Achel-demae, -damach, aehill-d. (3) (hebr.) hd. gotes acker; ein a. des bluts 0. des hafners (65, 68). Aehetse muhenheim, grillen (126). *Achia v. Aehaia. *Achilantis v. Aeanthis. *Achille v. Ancile. Achillea (herba) garwa (Sum.). ags. colloncroh (94a). Achille-s, -us die kortlyppich is (147). *Aehimilla v. Aconeilla. Achinus kotsitter (8). achimus kassate, gertener (8, 9). achumus gert= nei- (13). Aehi-, achy-, ache-, aeha-ron hd. die helle. helnui] (75). ein hellisch wasser (110). *Achiron v. Acatium. *Aehyi;on est natura senciendi daz die nature eyt gebit (8). Aehiuus en ketter (11). *Acholytus v. Aceolitus. Aehor v. Acor. *Achoros v. Acorus. *Achr-atafors , -atoforus, -ofors v. Aeetabulum. *Achumus v. Achinus. *Achus v. Aeor. Ad zu (19). *Ad- oft st. add- q. v. *Adagere (alph. adigere 66 &c.) zu fugen (6). zu cwingen (14). volbringen (66, 69, 70, 134). *Adagoria amada (lat.f 141). *Adaltuatria, adalta adria (gì. m.) des huyss hoychste deylen (147). Adam der erste melisene (5b, 4). Adamare lip (8), liep (9), gai- 1. (17) haben. Adamas hd. nd. eyn edel-steyn, hd. -gesteyn; zoghelstien (11). hd. dya-, dye- (133), de- (67, 73) -mant; adama-st, hd. nd. -s (22b, Ob.), -nt, -t (1); vnd ys dat alder hardeste dink dat men vp erden 2* 12 ADD vint vnd me maket ene wek myt war= men blode (22b). *Adamas (x adamianus) wiberler salz ( ? i. bigamus 9). *Adamatio liebhabung (75). *Adami-niani, -ani, -moni (gì. m.l adanam (133) sunt heretici ketzer (133). k.-meister (6). kecher (18). kettere (22). Adaperire hd. vff-sließen sim., -sleßen (5), -shißen (19), -slissen, -dun sim. nd. vp sluten; ont-luyken t -pluyken (108). offen-en (9), -baren, gestillen, zem ma= chen &c. (88). Adapertio auffschliessung (75). *Adaptare v. Adoptare. Adaptus gezirt (13). gezeirt (8). zer= heyt, bequem, eben (17). * Adaptus (X adeptus) erkriget (9). Adaquare hd. weßern sim., wassern (134). nd. we-, wet-teren. drinckin (8). vyh trenckeu (9). trincken geben dem vicb (75). Adasi-a altes schaaf (Ki.j; -o -onis vitrieola (76) aus -a ouis vetula sim. (gì. m.). odasia la pecora vecchia (Gì. m.). alt schaip (147.). Adastria v. Adrastus. *Adasus v. Acassis. Adauetus gemert (17, 65). vermeert (11). zu geleyt (17). *Adaudire an alien enden boren (14). Adaugere, -ri (109) hd. meren (19); zusamen-, zu-, nd. v'-meren, hd. -mern. nd. to-don, -oken, -oken (109). *Adbages v. Ambages. Adbib-ere, -ire (134) hd. vii, viel (18), zu-, nd. vele drincken, hd. trincken. Ade- v. Ace-. Adclin-e (gì. m.), -is (94), -as (136) ags. to hald (94, 136). aeclinis i. resupi^ nus t recumbens (136), dependens (gì. m.). . ^*Addax (sonst ceruicapra) v. Athesis. Adde - cimare , -eimiare, -timare, i -eimaeinare l -eimatimare (22), ade= cimare hd. zebenden (7, 76), v'-z. (8, 9), wol z. ; z., var. zuhenden (110), czen= bende (4), zehen (67), senden (18) geben. tzyenden geuen (132). zenden (5). tege^ den (22). tegenden (109). Ad-, a-densare hd. nd. dicke, hd. dick macben, maken. ». spissum facere spiczen (sic 7). Ad-, var. ab-dentes zu legend (30). Addere hd. fugen (9)-, zu-f., -fugen, -dun sim., -geben (5b), -ieben (18) ; meren. nd. to-voghen, -don. *Addetimare v. Addecimare. *Addiantos v. Adiantos. *Addicat (cf. sq.f additamentum?) untartua (Gf.). vndertun (i4i). Ad-, a-dicere (X adjicere) hd. zu- weisen , -wisen , -scriben sim. , -legen, -werffen. zu hauff ffigung (18). czu hauf= fen reden (3). Addictus zu hauff gesaget (7). tho- samende-seghen (22), -zeygen (23). zu samen geton (7fi). zugewisen (no). tzo= gewesenn (132). Ad-, a-diseere hd. lem, lernen (5, 4), leren (7); vast 1. (68), lemen (134). Addit-, adit-, adid-amentum, t additio (110 &c.l adicio (69 Mrg.) me= runge (8al», 9, 13). vor-m. (18); daraus hd. nd. (mbs. mog.) v'meng-unge, -inge; ADH v'-manung (7), -meynug (4), -miscbung (76). hd. zu-gabe (5, 7), -thunung, -tho= nung, -tbuung. tzodoninghe (132). addi= tamenta pi. zulegung (65). additio an= legung eins dings (75). Additus zu gethan (17)..'' Adducere zu-furen (6), -foren (19). to leyden (11). *Adel-, al-heidis n. pr. alhaid (74). *Adelivatum v. Aecliuus. *Aden (herba) hufhalten (104). ade= rantrahvpholder (Sum.). Cf. adera, adorn v. Affodillus? Adeo hd. so-, also-, als- (5, 6) -vii. so- (ss), also- (65) -vast. dar to (22). Adeo von gode (17). Adeps, adips (136) (cf. ador) vett- ekeyd (14), -icheit (11). hd. vetig- (9), feißte- sim., innerlich f.- (65) -keit. feyste (13). feist (4). fleume (12). dat smere (85). Jid. nd. korn (6, 22); chern- (1), kern-, semel- (76) -mei. simila (95). marck (65). bioem of duyst van mele (83). duistvan meel (107). vnsch-lid t -uld (115). *Adeps vrsini berehsmalz (Sum.). Adeptio gunst (141). Adeptus (cf. adaptus) hd. er-worben, -borben (3), -werbung (le), kriegen (13), -folgen (5), -folgt (65). nd. vorworuen. her arbeyt (7). begriffen (8). vberkomen (110). Adequare hd. glichen; glich, gleich macben. nd. ghebken; liick maken. slicb= ten (8). *Adaquare (X adaquare X equus) eyn pliert riden zu de wasser (17). wet= ten, trencken (64). *Adera v. Adria. Affodillus. *Aderantra v. Aden. *Adevia v. Adiantos. *Adexpensas ags. to nyt-um(136),-tum (94). Adf- v. Aff-. Adglo-, aggio-, adglu-merare, ad= glomare wynden (83). garn w. (7). hd. zuhauff-w. ; zusamen-winden, -binden (3, 4), -fugen, -befften (134), -hefftelen (69). klewl machen (4). nd. to same-nde, -te cloten. *Ad-, ag-glutire,^)rs. adgluceo (in voce, ex quo unter adgl- und aggi- ; X adglu- tinare) hd. verzern, sbnden. hd. nd. vor- sl. , -tern (22). hd. verschlinden ; zusamen tun. leymen (66). zu-1. (134), -limen (69). an-1. (68). nd. limen, linen. *Adhera v. Adria. *Adherectare, adutare (8) (cf. adre= curare &e. gì. m. 1, 91) in den rechten (17), in r. (8) weg wisen. Adherentia anbang (75). Adherere hd. nd. anhangen. zu-h. (9), -haften (7, 3i). ane hencken (18). to holden (22). Adhibere hd. zu-haben (1, 5b), -dun sim., -fugen (65), -legen. tìifilich zu-1. (8). vleys czu tun (9). to doen (11). geben (68, 110), wysen (68). an hangen (7). *Adhibere (aus adbibere) tzutrincken (125). *Adhimere v. Adimere. *Adh-, ad-istrum (aus ad-huc X -istum?) hd. noch, nach (4). nd. noch= tent. Adh-, ad-ortari hd. manen (8, 9); ver- (17), er-m.; zwingen (21, 76); zu- ADI (7), be-, zu be-zw. ; beczweyngen (18); zu-dringen t -fodern (4), ruffen (6), -bir= tin (21), -herten (18). zo-raeden, -byssen (132). to herden l dwyngen (22). trosten (99). Adhortatio ermanung (110). zo-ra= dinghe, -troestinghe (132). Adhuc, aduc (3, 76) hd. noch. bifò- (5b), bitte- (23), wente- (22) -noch. Adia v. Adrastus. Adiacere zu legen (19). to leggen (11). beliegen (99). *A-, t ad- (sum. v) -diantos, adiant- us, -um (112, kì.), -ea (Anz. 8, 99), an= dianton (Sum. vi), adraneos (9) pungil ad., nezelworz add. (Sum. v). steinfaren (Sum. vi), nessil (8). hd. fMss. mog.) nes- sel wurcz, neß wurczel (16). frawen haar (112, 114). ncte wortel, vrowen bar (47, 149). Stein-, maur-rauten (114). adia-tieos neselwits, -neo betonye, adevia nase-= konne (ss), ard-enia, -eula (149), i -isia (Sum. v) nezelsame (sum. v). nezzelsat (96). nesselsaf (149). adrast-ia (4), -ea l adu= stra (1) nyes- (1), nys- (4) -wurcz. boh. kychawka (4). *Adieere v. Addicere. *Adicio v. Additamentum. *Adictus (cf. adieetus) zu geschre= met f6. cf. Sm. 3, 510). zu samen geschla= gen (no), tzo s. geslagen (132). *Adidamentum v. Additamentum. Adiectiuus hd. zu-geworff en, -legende (19). to legginge (11). *Adieetus (cf. adictus) hd. (voce, ex quo) zuhauf-, zusamen-geschlagen, -ge= worffen (69, 134). Adigere zuhauff fogen (5). me z.-fugen 7). zu helffen (sic!) fiegen (76). zuthun 67, 76). furbafJ dun (8). wurpas tun (9). Adjicere v. Addicere. *Adyla v. Adula. Ad-, adh- (7) -imere hd. nemen (8, 9); abe-, t zu- (6), vff- (17), nd. aff-n., -nyemen (18). hd. zu-dun sim., -thun t -kauffen (69, 134). abe dun (8b). nd. to don. *Adimitari (X admirari) vorwun= dem (22). *Adimpiatus v. Adipatus. Adimplere hd. er-, her-, nd. vor-vuU len, hd. -füllen (6), -follen, -foln. Adinstar hd. glich, geleich (67); g.- (76), glich- (7) -lich; ein glichniß sim., nocheingl.(17), zueinergl. (no);gleicher- u glycher weiß lick, likerwijs. weise, -weiß; zu glycher weiß (68). Adinuentio (i. nouus modus peccandì 76 &c ; anders Gì. m.) irouindungan (d. pi. Anz. 5, 464). bose new vund l czu funt (9). ein nuwer fund (noa), funck (sic 68). einnuwe findung (no), er-f. (75). die funde t nuw f. (pi. 65). eyn vyndynge (83). ven= dinge (99). *Adinuentiuus v. Cernulus. *Adip-are, -pire (17) fet (8), feist (17) machen. Adip-, adipi-, adimpi- (18) -atus hd. nd. vet gema-cht, -ket. hd. feißt sim., feiß (18) gemacht, l w'den (17). *Adipe-rum, bissw. -rium, -rus, -s, -x, atip-, adit-erum, add-, adr- (109) -ipex eyn worm (17). hd. zech (49), zeck, zeg, zebe (6). nd. tecke (22, 109). Adipise-i, -ere hd. nd. begern; er-, t v'- (11) -krigen, hd. -kriegen, -kregen ADM (19), -folgen (65), -oberai (88), -werben. hd. behal-ten, -den; be-griffen, -greyffen; vberkommen sim., iruaren (i4i), verdie= neri (7). nd. beholden, verweruen, wynnen. *Adippire v. Adipare. *Adips v. Adeps. Adire, prs. adyo (76) hd. zu-gan, -gon, -gen, -geen, -gene (7). nd. to-gan, -ghaen (11). *Adistrum v. Adhistrum. *Aditerum v. Adiperum. Aditus -ptc. s. hd. zu-gegangen (8b), -gang. hd. zu-, ein- (9), in-, nd. to-ganck. Adiudieare hd. vr-, zu vr-,_ (65, 67), or-, v'or-teilen , -teiln, oft rnit recht; ordeiln t recht zudeyln (18) ; r. mit eren z. (17); mit r. ri-, re-chten; rihten (6), rechten, ver-r. (no var), zuriechten (8b, 19). to (11), mit rechte (22) richten. vorde-len (23), -ren (22). zu-, haim-spre- chen (65). Adiudicatio zcu teilung (4). Adiungere hd. zu-, nd. to-, thosa= mende-, mer th.-vogen, hd. -fugen, -fu- gen (6), -fyegen (110). Adiurare hd. nd. be-, zu- (7, 8b) -sweren. *Adiuratio beschwerung (75). Adiutorium hd. hu-, bo-, hi-lffe t vo-, fu-rdernisse sim. bulpe t vorderf= nisse (22. cf. sq., adminiculum). holpe (99). Adiuuamen hd. hulfFe sim., vollust (141, Gf.). hulpe t vordernisse (23). Adiuuare hd. helffen. nd. belpen. *Ad-, a- (gì. m.) -latus geulogelt (83). *Adlegurrire v. Abligurire. Adlentare (ital. allentare, cf. GÌ. m. 1,80) krang macben (17). Adlentatus gekrenket (17). *Adlentus i. debilis krang (17). *Adle-ta, -tha v. Athleta. Ad-, a- (136) -litus (von adlinere) ags. dechm (94). Adlobrius v. Allobrox. *Adlubies v. Alluuies. *Admaniculari i. mantieulare be- drygen, -tuyschen &c. (147). *Adman-, mant-ieulator bedrieger &c. (147). *Adman-, marit - ieulatorius , adv. admanieulatim bedriechli-cb adj., -ck adv. (147). Ad manus zu banden (75). *Admieabilis ( aus am. ) freuntlich (75*): Adminare (: minare ; Gì. m. 1,82 aus adrninieulare ?) zu dryben (8b). Ad-, am-, a-miniculari, ami-nielare, -eulari hd. he-, bei- (21) -lffen. nd. belpen. Ad-, am-, a - minieulum. hd. nd. vrunt-schafFt, -scap. hd. hulfFe, hilff sim. freude (17). denstbarkeit (65). hulpe (23). holpe (99). vorder-nisse (5, 23), -neß (18). verderfnisse (22. cf. adiutorium). rebe= steck, stiitzen (126). stake (pr.). Adrninistrare hd. die-, di-, din- (18), zu die- (75), nd. de-, dey-nen. Administratio anefang (141). Adniinuere hd. kleyn, kleyner, myn= ner, minder machen. nd. klener maken. Admirari (cf. adimitari) hd. nd. wundem (9), v'-w. hd. wondern (8); be- (7), v'-w. wondren (99). v'wonderniße (18). sjesant ì). -laßen, ADO Admis-cere, -sere hd. mengen; zu= samen-, nd. tozamen-, hd. nd. vor-meu= gen. hd. z.-mengung (sic 3), -mischen; v'-m. (76), -müschen (6). mischen (17). Admis-, amis- (9, gì. m.), ami- (136, 145), emis- (q. v.) -sarius hd. seu-, sei-, say- (18), sa- (134), feu- (55), fé- (7), nd. zo-mer, gew. hd. der eyn wath-, wat-sack, waytsag (133) tregt, dreget (132), draget (67), dreit. eyn sender i. qui alium mittit (68, 83, 110), ain sumer roß (76). wat= secker (18). stut pfert am., stut hengst adm. (9). mayen-h. (112). ags. stoeda (136, 145) et homo ferus (145). Admissura zulaßunge (8b). Admissus zu geloßen (8). zu (17). g. czu den meren (equabus Admittere hd. zu-lazen (5), laeßen (8b), -loßen (8), -laußen (68). tho laten (22). vor-hegen (st. -hengen), -sen, staden (22b). zusenden (8, 17). sunden (9). s. begen (8). sunde-b. (9) zu sunten (17 Mrg.). entfaen (99). Admodu-m, -s (11) zu maßen (8b).zu maß t zu sidden (17). zu maiße (19). to mate (11). te maten (99). Ad-, am-, a-monere hd. manen (9, 76), v'm. *Admonit-rum, -um (gì. m.) aus an= timonium X nitrum?) glasen materi (147). Admontare v. Amontare. *Admorare bij wonen (8b). Admotio zufugunge (8b). Admotus zugefuget (8b). Ad-, am- (cf. a-) -mouere hd. be-, zu-wegen. zu-legen, -schorgen, -welczeln (17). to ruren (99). Adn- cf. Ann-. Adnare, ad-, an-natare zu swymmen (8b, 17). Ad-, an-nectere hd. zu-, zuhauff-, zu= sammen-, an- (11, 17, 110), ain- (19) -knup^ pen, hd. -knupffen (66, 110), -knufFen (9), -knoppin (8, 19), -knipfen. an binden (17). tho knutten (22). *Adnichilare v. Annichilare. *Adola v. Agagula. Adula. *Adola-cium, -tor v. Adula-tio, -tor. *Adolatura &c. v. Dolabrum. Adole-re, -ri, -scere (8^, 132) hd. wachsen, waschen, waßen. nd. wassen. w. van joncks op (83), van ionges op (132). wasen (13, 21). kly- (7), clai- (Sm. 2, 349 cf. 351), cleu- (5, 17), kle- (21) -ben. cleuen (22). riechin (8). wol-r. (8b). ruchen flO). reugen (13). rawchen (9). wiroken (99). bereichen (12). brynnen (7). bren= nen (65 &c.) vnd damit machen wol rie= chen (65). bornen (5). burn (17, 21). ber= nen (22). v'born (18). Adoleseens hd. ju-, yiì-, jù-ngeling. jugelick (3). ìuncgeiinc (22). jongelijne (89). Ado-, adu- (5b) -lescentia hd. iung- heit, -keit; iunck-heit, -eit. jongelicheit (132). jogeait (8). junck (9). hd. jug-ent, -ant (3), -unt eyn alder zuschen XIII vnd XlIIIjaren (17) ; jog-unt (48), -ent. waißint iogent (19). wassende ioghet (11). was= sunghe (5b). ain jungfrow (sic 76). das zunemmend alter (65). Adolescentula eyn jung-elingen (f>b), -frauwe (7), -frow (6). hd. junckfrau. iuf= ADO 13 frawe (18). eyn iungfrau l eyn Jung frawe (5 sim.). en iunge vrowe eder en iunc vrowe (22). ein iunge frauwe by (68), vnder (110) XXX iaren. Adolescentulus eyn iunck hd. men- sche sim., nd. mynsche. iuncheit (22, 21). jungheit (7). eyn Jung menthß (7), man (17). knabe (5b, 12). kint (6). *Adolorari (st. adulari) smeicheln (7). Adon-ai, -ay, ì -eus (76) (i. kipioc 141 i. e. xupio?). ein herre (21, 22), bere (5). Adonium adonis-, fewer-, brunet- róBlein (143). *Adopiscerimn v. Apodyterium. Ado-, ada- (8) -ptare hd. nd. wu-, hd. wù- (6), wi- (110), wo-nschen.winßen (18). zu- (65, 76), er- l aufi er-(75)-wun= schen, -winschen (76). auß erkisen (3). kesen (83). kyesen (110). Adopt-atio, i -io wunsch- (68), er= wunsch- (75), beger- (18, 110), erkyes-, var. erwel- (no), vßkor- (18) -ung, t zu gewinßenesheit erben (18). verkesinge (83). Adoptatus gè- (17), zuge- (7), er- (69, 134) -wunscht. gewonschet (67). zu- gewontst (5), -gwinst (76), -gesatzt (i. electus 66, 70), -g. erbe (5). gesatzt in erbe ungeborn (48). er- (110), ver- (132) -koren. vßerwelet (68). Adoptio hd. wonschunge (8), wun= schung (§8), zu-w. , czwunschunge (9). ein zuwuntzhs er wiintzhts (15). her= wunschung (es). vß erkyesung (7). eyn vz erkesunge, wontsunge, annemekeit, dez fremden erbe v'iihen (5). uß erkysunge, zu wonschen, ann. I fromde erbe v'1. (21). angenomenheit (25). vornumft (9). vs er= kiesen, zu winschen aines erbs (76). er= welung (3). Adoptiuus gewonschte (8 sim.). ein zugewunscbeter son (48). ein auß erko= ren kint (3). Ador (i. adeps q. v.) kerno (101). kem (7). meldunst t wyssin (9). weismel (93). wißmel 0. craff dez mels (8). meyl-stop t -stauff (13). stawb- (74), symel- (48) -mei. semel meel (64b). feißtikeit der frucht (68). dat vette van deme korne (22). blumen von meel 0. speltz (noa). spelt(i08, no1"0), doest, spelde (ìos). belde (99. st. spelde? oder st. blede = biade kìi. biada, prouentus?). rocken, dinckel (125). kleyn (4). Ador-are, -ire (3) hd. nd. an-beden, hd. -beten, -betten, -bitten (6), -pitten (1), -beyten (3), -bieden (18). grussen (9). grò sen (13). *Adorastus v. Adrastus. *Adoratus (st. od.) ags. swsec (94a). Adordiri (Br.) beginnen (11, 19). an= fangen (19). Ador-ea, -ia, -ium (17), -ina (76) heil-getum (5), -tum (7). heilige ding U). hyllige dink (22). helick feyrunge (3). oppher (17). ehre, ruhm (114). -ia eer (gloria 68). -ea guet gherucht; seegh= vechtlick cleyt (147). gottin der frucht (dea frumenti (68). Ador-eus, -ius, -inus i -enus (74), -euus (76) i. triti-tius, -ceus (66, Br. &c. tredecimus (sic 76!). waitzin. (74). *Adorire v. Adorare. 14 ADS ADU ADU Adoriri an-lauffen (5), -fahen, -gryf= fen (no), -gaen (8b). zu-gaen (8b), -geen (68). abe gan (7). *Adorn v. Affodillus. Adornare zyeren(5b). cimi (99). v'-c, -cleydeu (132). Adortari v. Adhortari. *Adpal-lare, -eo (pirs. 76)' appalliare (8b) i. tego (76); ve- i ce- (5), ze- (7), te- (21) -lare, v'iieln (7, 21). bedecken (8b). Adplaudere v. Applaudere. *Adpleta v. Athleta. *Adra v. Adrastus. *Adra-gis (85), -ginis (87), -gnis l -eius (Sum.), andr-aehne (àv8paxv7) 73 &c), -adine (125), -oga (47) bo- (%$\ bou (47) -rgele. burge-ln (Sum.), -11 (125), -1, burtzcl, saw-b., -bon, grensel (73). han= fuS (87). *Adramasea v. Atrapassa. *Adrancos v. Adiantos. *Adrastia &c. v. Adrastus. Adian= tos. *Adrastus stenick nber (ripa , cf. adriaticus) ; halb (aus alb; lo), alp (8, 17). adorastus (fantasma) der alp (Br.). trugnuß (76). arastus a (9). Cf. adras= teus pallidus (Amm.): Adrasti pallentis imago (Virg.)? Adrastea (sors Br.)? i. a. adrlasteria i. sors loit, muycke (147). adastria, l adrastia (141) i. petrosa t dura (nani adia gì. m., adra 141, gr. petra) ; sors que est dura (76, 141, GÌ. m., Br.). adrastros' i. fossores (139). Adria est mare petrosum, ab adros lietra (Br.); i. petra (110 &c); i. q. adula (q. v. cf. gì. m. 1, 92, adiaprc). f'elß (68). (i. scopulus) eyn hoher vels (48). mere (74). dat mer (23). ein lant (9). adera, adhera (5) i. mare t ander (6 &c), eyn (5) groß wasser. dat mer t ander grot water (22, 23). *Adria-eus, -pieus v. -tieus. *Adriarium v. Aridarium. *Adriasteria v. Adrastus. ^driaticum die. pr. mare saxoni= cum (x saxosuml) steynechtigk mer (17). i. m. saxosum steinicht mer (66 sim.). adrieum mare, adrieommare, adria= tum i. mare stenicli (23), steynnecht (5, 7), steinheit (6) mer. eder (nomen 17). Adriaticus steinechtig (5). stainig (76). (i. adriacus) eyn steyn uber (17, cf. adrastus). voller felßen (68). adria- tisus stenick vlm (9). adriapicus steyn= kudir (sic 8). * Adrieommare &c. v. Adriatieum. *Adriola v. Areola. Adrobus v. Allobrox. Adrodere nagen (21, 4). sere n. (7). be- (3, 5), zu- (17) -n. begnaghen (22). *Adrogantissimae (et. arr.) ags. gelplih (136). uulanclicae (94). *Adroges liusschaffenerin (48. cf. an- droehia gì. m.). *Adromeda v. Andromoda. *Adsaee-ula, -ulum, -uli, -alum, adsexulam v. Assecla. Adsint zuogitint (141). Ad-, as- (gì. m.) -sistrix, assi- i asti- (76), asses- (88) -trix zuakisaztiu (Gf.). bistenti-, bisitz-, helff-erin (88). Ad-, a-spectare (cf. aspicere) hd. zuge-liorn, -lieorn to behoren. (21), -heren (76). nd. *Adstentor v. Ostentare. Adt- v. Att-. Aduehere zu furen (8, 9). Aduelare (i. coronare GÌ. m.) zu-deckin (8, 9), -helen (8), -hullen (9). Aduellere czu-czihen (9), -zeliin (8), -ziehen, -reuffen (17). * Aduello ( : duellum) krieg berich= ten, versunen (17). Aduena eyn czu-kummeling (5b, 12), -kommeling (10, 17). zuo komelinch (13). en to komelinc (23). herkomender (48, 75). hd. (ein) frem-ede (8b),e-de (8), -der; fromd-e (17, 21), -er (7); fromder (6). nd. en vromede (22), vreemde (11). fremd&= linck (3). vremt man (99). elindig (19). neweglick (qu. novitius 9) cf. adventrons (st. -tans) fremde nufank (13) ? àhd. niu= quemo &c. (Gr. Wtb. 386). Aduenire hd. zu-, nd. to-komen. zu fallen (65). Aduentare komen (8). kommen (9). dick vnd vii (a. d. NI. missv.), varr. offt vnd dick vii (110), dick wyl (83, 132), vake (132) komen. Aduenti-tius, -cus (11, 17) fromde (17). elendicli (11). tocomelinc (99). zu-, var. zuge-fellig, nuw gefunden &c. (65). Aduentus hd. zu-konft, -kunft, (do- mini) -k. unfiers, des hern. de to kumpst vnses heren (22). die tzokompst ons b. (132). advent (5b). Aduerbium zuwort (8b). ein zuge= legt wort (65). Aduersari hd. (5) nd. weder-, teghen- (11), hd. wider-, weyder- (5b), _ widder- wesen (8b, 11), -stan, hd. -ston sim., -sin, -seyn, -sagen (12). ein gegen sin (19). werren (99). Aduersaria bandregister (111). su= delbuch (112, 116). ni. cladde (116). Aduersarius hd. nd. eyn weder-, hd. wider- sim. hd. -saebe, -sach, -sacher, -secher (110 var), -sage (49), -sager, -wertiger, nd. -sake, -partye (132). Aduersitas engegeheyd (19). wider^ wertikeit (65). Aduersu-m, -s hd. wie- (5), wi-, wid-, nd. we-der. engegen (19). tegben (22). Aduertentia auffmerckung (75). Aduertere hd. nd. an-, hd. zu-ke= ren. hd. zu wenden (17); an-, ver-nemen ; an neymen (3); zu boren (10, 110), mer= cken, vff-m. (75, un), begriffen (65), ach- ten, a. mit sorgueltigkeit (75). *Aduesperante als ietzuud vesper-, var. verzer-zyt ber gieng o. die sunn nider gieng mortuus est christus (65). *Aduesperare a- (7), au- (76) -benden. abent, maeben (8b). obent werden (3), zu-w. (21). *Aduesperatiuus abentlich (8b). Aduigilare zuwachen (8b). *Ad-, adin- (4) -uitare hd. zu-, nd. to-laden. Aduiuere zuleben (8b). Adula, adyla (mons) der vrsler, vogel, etzel (iss). Ad-ula, selten -ola, -ulla, -ria (gì. m. 1, 92) i. caput lini (Br.) ; conus l modus 75). hd. na. (109.) knot-te, -e (3), -ten 19). eyn knotte als eyn floC-kn. (21). knot (13 , 17) . hd. ein knode , knod, knade (133), gew. von dem flacbse sim. knodde (12). knute (13). nd. knutte ; kn. efte knop van dem vlasse (109). knop van vlass (147). vlas kop (sic 22b). knoppe (89). knopff (67, 75, 110) von dem flachs (110). knauff (74, 75), 0. knock auff dem flachs ; poli o. knodt an einer herdtflachs (74). nd. boll-e, -en. leynhaupt (74). lins= hewffel 0. linßhewpper et melius cana= pus haniff (1. X heuffel manipulus 75 ?). linzzhewper (3. von Sm. 3, 485 nicht er= hannt). herl (98). *Adulamen smeichunge (17). Adulans vlessen (cf. sq.); lunsch-, smeyek-, liefkos-ende (147). Adulari, -re (cf. adolorari) hd. smeiche-n, -In; sme-, schmei- (noa) -cheln; schmaich-en (75, 76), -len (nod); smay= heln (1); smaik- (2), smail- (1), schmeli- (110 varr.) -chen; smeylgen (13); zu- smayeken (3), -tuteln sim. (cf. 4 h. v. Fr. 2, 373. Sm. 1, 404, 405), -blasen, -plasen (75), -plassen (3), -locchen (reg. Ben.). ko= sen (19). lieb-k. (65, 75), -reden (75). libe casen (3). nd. sme-ken, -tern (22b) ; smy= ken (83). schemen (sic); vlensoken (22). vleseken (23). vleschen (22b). flansen (12, wetterau. làcheln, grinsen bed.). weyvelen, streylen &c. (147). bulaczin (8). ole schenken (65). driegen (i. f oliere 5b). *Adulatereulus knopf, knod (76), aus adul-a X -atoreulus i. paruus adulator (Br.). Adulat-io, -orium (8b), adolacium (7) schmaichung (76). smechelunge (8b, 48). smeichilung (5). false sm. (7). hd. fals, falsch lop, lob; schmeichel-red, -heit (noa); fate lob t libe casung der rede (3) ; liebkosung(75). hefkos-, smeyek- (147), smek- (83, 99, 132), flatter- (132, 147) -ynghe. gleysnerey (67). zu-titlung (91), -ditelung (112). Adu-, ado-lator hd. schmai chen der (76); smei-, sme-cheler; schmeichler; zu- lieber (9), -tutler, -ditler (112). smeycher (23). smekere(99). vleseker (22). ni. vleier (116); vlaeden- t via- (kìi.), vlaey- (116) -hacker; pluym-strijcker (ne), -stricher (132V pflumeu-str., var. pflaumen streicher (110). nd. plumen-, plum-stryker. halss= streichler (116). feder-strieber (125), -clu= ber (75), -leser (75, 110a, 116). lib koßer (3). lieb-koser, -reder, -sprecher (i. ganeo 75). suppenfresser (112). ogeler, vosswen= zer (109). *Adulescentia v. Adolescentia. Adulter hd. ebrecher, ebreeger (13), ebreicher (3). nd. e- , ee-brecker. zu= manne (12). auerspulre (11). ouer-speler (132), -speelder (116). Adultera eebrecherin (65). ebrecker= sche (22). Adulterari hd. ebrechen. nd. ee brec= ken; spul (11), ouerspelen (89) driuen. oberspel driben (19). ouer-spel doen (132), -huren (99), -hoeren (106). *Adulteria ebreclmng (5b). Adulterine plantationes (Br.) uß= sprafien au baumen (17). Adulterinus eebruch-lich (64), -ig t eebrecher; a. in fide abtrinmger vom glouben; vneelich spise (65). Adulterium hd. ebrechunge, ebroch (5b). nd. ebre-ke, -ckt'nge; eebrock; ADU ouer-spel (89), -hur (99); auer spul (11). ubir hur (Anz. 8, 101). vnkeuscheit der ge= mahelschaft, varr. die chonschaft (75). Adultus, adustus (74, alph. adultus 134, aus adolere X adurere) i. crema= tus l excretus (134 &c); senior (75); amasius (7. aus annosus, X adulter?) hd. ein be-, ver-stendiger ; besten-dig, -tig (1); pestander, vlg. art dem alter vnd gewachs (75); gewachsen, gewaròen (8), ein gewachßner. hd. nd. voi-, wol- (19), voln- (17) -wassen sim. eyn vor= stendicher l junghelin (22). en bestende= gher (23). spreehlich t myndich (13). muru dich (14, 9 7). formundig (12). v'nunfftig (17). zeitiger (74). zuchtig (10). ein ge= nachgebure (7). alt (48). ein alder (3). worbrant (9). Adumbrare deken (6). hd. nd. be= decken. schatt (prs. 76). beschat-en (9), -ten (110), -igen (3). bescaden (99). be= sehe-ten (7), -den (23), -yden (21), -digen (fy. bestetigen (sic 6). hd. be-scliirmen, -sinnen (sic 7), -schyenen l -scbymmen (9). schemeren (89). nd. beschermen. ent= werffen, konterfeyn (125). Adumbratio be-deckung, -schetti= gung (no), -wympelynge (83, 132). Adunare hd. nd. eynen (17) ; vor-ey= nen, -enen (23). ey- (21), v'ey- (6), v'e- (13) -nigen. hd. zusamen-v'eyngen (17), -tun (6), -thun, -thuen (4), -dun, -fugen (19). zuhauff dun (5). zu eyn machin (8). nd. to zame-n voghen (11), -de don (23). tho samende doyn (22). . Adunator ein vereiner (no), zesamen fìeger (68), tzosamen knoper (132), tsa= men knober (83). Aduncare hd. mit haken (18), den h. (75), eira li., hocken ziehen. zehen mit dm kaken (sic 5). tben mit eneme ha= ken (22). hockin (8). hoken (9). krum= rnen (8b). Aduncatus gekrummet (69 Mrg.) *Adunctio salbunge (8b). Adune-us, -tus (21) ser crum (no), seer crom (83). gar crom (21). Aduneus s. haki, krapho, ehramph (Gf.). houg, kroupf (i4i). Aduoeare zu heiGen (8). zu sicb (10, 65), zu im (12) ruffen. zuo sicb roven (13). vorspre-eben (10), -gei' (sic 13). ko= sen (9). Aduoeat-a, -issa (8b, 19) hd. fur- t ver- (65), vor-sprecherin. vog-, var. veg- (65), voy- (48) -tin. uoged- (99), vaechcl- (89), vaecbt- (11), fayci- (19) -inne. vag= dye (23). Aduoeatìa fursprecher-ij , var. -in (65). nd. voge-, vaech-die. f'aydye (19). Aduoeat-us, i -or (76) hd. sprecher (68); vor-spr. (10), -spreche (12, 66\ -sprech; aduocat, vogt, voyt, vot (77), faugt (10), faut (5, 13), fayt, fayd (19). nd. vogbet, vaecbt (11, 89), vorspreke (99), voersprecker (83). schult-heiß (12, 77), -es (10). sculte (13). sach versorger (75). recbtz helifer (64b). beistand (91). ein zugeruffter (65, 68). geheuscbt (ptc. 17). *Aduolsio zuwelczunge (8b). Aduoluere zuwelczen (8b). Adurere v'brynnen (7). zer- , vlg. ver-brennen (75). v'prennen (9). virbir= AFF nen (8). bemen (11). v'-b., -broien (132). burnen (19). brujen (99). Adusque hd. biz nu (5); bifi-nu, -no (21), -nune, -clan (69), -dann (134), -ben uff (17), -da hyn ; bicz dar zu (6) ; uncz yczunt (4). nd. wente. Adustio verbrennung (65). *Adustra v. Adiantos. *Adustus v. Adultus. *Aec (yfCorrigiert?) v. Artemisia. Aedon(cf. caladrius) gal-ander (Hen.), -idrot (Ob.). *Aegit v. Aetuaris. Aegithus, at'yi&o? (auis; i.. salus 140) grafimuck l schoss- (140), zotsch- (126, 140), zitsch- (kì.) -erlein. *Aegonomus v. Ennoieus. *Aeleriior v. Alehior. Aen-um, -ium (19), enum (Br.) (cf. enula) i. olla t caldare factum ex ere, per dyptongon prò erenium (76). ain erin bafen (6, 76). kesßel (19). ketel (11). *Aenus (i. q. oenus fi. f) peiger (i4i). *Aepolus v. Ennoieus. Aequ- v. Equ-. Aer hd. lufft, loft (8b, 19, 4), lùff (5b). nd. lucht, locbt (132), logt (99). *Aeremeneia &e. v. Aeromantia &e. Aer-eus, -ius, erenus (12) hd. luftig. nd. lucbticb, logteg (99). eyn ding da dy lufft in kommen mag (-us a um 17). Aero-, aere-, aeri-mantia, -mancia, aeremeneia (76) warsagung vß dem lufft (110). wyse sagunge (10). zauberye (8b). go- (83, 132), ko- (132) -kelye. Aero- , aere-mantieus , aremaneus (76) ein czeuberren in der luf (3). war= sagcr vß dem wetter (110). teuuer (97). koch- (132), gock- (83, 132) -elaer. i. q. aeris inspector luginslana (115). *Aerose lufitiglicb (75). *Aerosus lufftig (75). Aerosus kupferreich (kì.). *Aerueare v. Eruseare. Aerugo v. Erugo. Aerumna v.. Erumna. Aferesis v. Afferesis. *AfIa (X alfa) i. vitulus l taurus (141). AfE-a, -ala, -la (q. v.), -alaga (alph. asf- 141), afana, hasfala (147) (aus aOTiaXaè,) J. talpa, maul-, molt-werffe; scberre (74). mavlfruff (3). mol-, moilt- worm; goere (147). AfFaber kun-, ly-stig (8b). sinniger (141). AfFabilis hd. zu sprech-lich , -lig (4), -lichen (21), -enlicb (3, 76), _-ig. zu sprekchleich (1)- nd. to sprekelick. wol= redend (110). redspracbig (Fr. 2, 99). rede geb (6). reddeselig (12). redsam (4). freuntbolder 0. mitsamer (74. cf. Ob. 1056. Sm. 2, 650. Goth. Wtb. 1, 209). gruß= bar (65, 88). gesprecb (no), g.-, clafft- zaem (132). anherig (v. a. 1618). Affabilitas (i. blandieitas 76) zure= dung, grulSbarkeit &c. (65). Affabiliter grußbarlicb (65). *Affabrilis kunstich (8b). *AfIa-eillum, -dillum v. Affodillum. *AfFala &c. v. Affa. *Affal-cion, -tum v. Asphaltum. *Affamentum v. AfFumeritum. AFF 15 *Affamentum zusprecbung (\\o sim.). Affari hd. zu-sprechen, -reden ; sprech (sic 8b). nd. to spreken. Affarium v. Ferius. Affatim (i. ab-, fac-undé) spre- hd. -chlich, -chelichen (17), -Hch (5), nel. -kelick. emsiglich, gered (75). Affatimire zi gifadimanne (Gf.). *Affatum v. Asphaltum. Affatum zu sprechen (8b). Affatus ptc. zugeredt ( 75). angespro= chen (8b). *Affatus s. (i. sermo, allocutio &c.) zu sprach (5). ansprache (8). zuredung, grufi (65). Affeetare hd. begeru; swin b. (ve- hementer a. 17); begeyren (3). nd. be= gheren. lieb haben, han (65). Affeetata ignorantia beger-ende (63), -te vnwißheit (15, 63), vnwissenhait (76). Affeetatio beger-ung (7), -de (17). Affeetatus begert (8b). Affeetio (cf. affeetus) hd. bewegunge, mutes b., mut-b. (63^, b. des gemuts ^65), mutes bewegnuß (76), m. begerunge (9). beweglichkeit (65). hd. nd. beger- unge, -inge, -runge (10), -unde (8). be= girlichkeit, der will (60). geringe (99 pyne l lere (11, 19, 89). pynunge (8b veranderunge des lijbs (75). Affectiua (cf. virtus a.) begerunde chrafft (16). Affectiuus begerende (8b). beghUch (65). Affeetuose beger-lich (8b), -lek e (99). Affectuositas begirdekeyt (8b). Af-, ad- (145) -feetuosus be-girlich (65), -gerhche (19), -gherich (11, 89). leubuendi (i. amabilis 145). Affeetus begernde liebe t gelust (8). hd. nd. beger-unge , -inge. hd. be-ger (5b), -girde ; girlichkeit (64b), gunst. *Affe-, afe- t aufe- (Br.), aff- (148) -resis, -risis (9) i. subtractio liter§ i syllabe in principio dictionis (Br. X au= ferrea); abscissio de principio i caro eapitalis (148). heup fleycht (8). haup= flesch (9). Afferre hd. zu-tragen, -dragen, -brin= gen, -brengen (5), -fugen (6ó). brengen (i», 99). to-dreghen (22), -draghen (23). ne= men (8. i. q. auferre q. v). holen (19). halen, irken (=: riken), langhen (11). *Affesellus (cf. affodillum) i. mollis caseus (17). Affibulare an-spengeln (8b), -hefften, -sticken, -binden; zeren (17). cleyden (8, 9). Affibulatus czu geknopft (3). be= knupft (e), gnipft (76). *Affìca v. Alphita. Affìeere begern (8b, 9, 110). pynen (8b, 83). pin-igen (6), -egin (8), -gen (17). pey- nigen (1, 9). hd. zwi-, nd. dwi-, dwe-ngen. lern(8b, 33, 110).anwis6en(17). neigen(8b). gunsten (25). kelkin (8). quelen, besehwa= ren, ergetzen &c. (65). castigen (8b). *Affìeere v. Affìgere. Aflftieere. Affici gelusten (7). glusten (65). ge= quelt werden (16). Affictus boden zins (65). *Affieum v. Afflictum. Affidare getruwen (10). gedruen (12). betruen (13 Mrg.). v'siechern (8b). 16 AFF AFF AGA *A£fidère truwe geben (75). Affidoxe sunt sententìe qua/rum pars est honesta et p. in-h. (Br., aus àucpi'8o|o<; GÌ. m.). affridore er- ind oner-same sa= ken (147). Affidueiare (i. fiduciam dare) belie= gen (19). v'sicheren, gloubhaft machen (110). glauben geben (68). *Affigere v. Affligere. Aflf-igere, -ligere (1, 8b), -icere (76) sticken (11, 19). sehicken (89). cleben (75). an-sticken (9), -steclien, -cleiben (8, 751, -kleuben (10), -cleuen (22). steken (99). abe stecken (8b). hd. heften (1, 75), an-h., czu-h. (3, 4). an-hechten (22), -slahen (3), -schlahen (75), -sehlagen (13), -bencken (12), -negelen (5b), -knophen (7), -knop= pen (5), -knipfen (6, 76). vaten (22). *Affi-nicatio (76. X-nis), -liatio (Br.) ì. adoptio nature. Affìnis hd. mag. mages frewnt (1. X i. magis propinquus 7 &c. !). mog (61. moge (9). namack (8b: na propinquus). gemage (99). magk (10). maug (76). frunt (5). frund (76). wybis frunt (8), frynt '13). weibes frewnt (9). swager (12). ohin 6). ohem (75). maghescop t frunschop 22), m. t vruntschap (23), aus affinis . . . in consangwenitate fruntscbaff l gemage= sehaff (21). kenmag (93). kelmàc (ziem. cf. Ob. 772). kelmagt t wibes magt t nacke= bur (48). Affìnitas hd. mage-, magk- (10), mo= gen- (75), moge-, mog- i gescbwegerete frunt- (88), maug- (76), swoger-, oliem- (75. cf. Fr. 2, 30b), frunt-, syp- (110) -scbafft. maghescop (22). gemagscap (99). maclv aftet (13). mageschaffkeyd (19). zugeho= rung (66 Mrg.). zuborung der ee halben, nahung, neherung (65). Affirmare festigen (66 Mrg., no), be- f. (5b, 23), -uestgen (22), hd. -stedigen, -stetigen, -stätigen (134), -steytigen (3), -stetten (1), -weren. gestatten mit worten (75). stercken, var. ser vast st. (no), seyr vast (sic 83). hd. nd. leren. lernen (5). bekennen (9, 65). veriehen (65). Affirmatio befestunge (6). vestinge (99). bestetigen (76). * Affla (animai Br. v. affa ; i. anima 48 '. afflare) sele (48). Afflare (i. illuminare Gì. m.) hd. zu-, nd. to-blasen, hd. -plasen (3), -blaßen (17), -blassen (66), -blosen, -blossen (9), -blozen (4), -laussen (96), -wyegen (19), -wegen (11), -waien (99). adem holen (3). metail gheyeten (147). Af- (cf. con-, suf-) -flatorium blasé backe (sic 8b). Afflatus ptc. zugeblasen (8b, 75). in gebloßen, yn gelaßen (17). shst. zu-, an- (65) -blosunge (48), -blasuug («5, 68, 110), -wehung (65). afflata pifundan (Gì. Ker. Cf. Dz. Wtb. 451). Af- l in-flectere zu-beugen (5), -bo= gen (3). Afflietio pine (22). hd. pein, vlg. pen (95), pinigunge sim. *Afflietum, affricum (9), affieum (8), i. q. mucro (74), i. ferrum candens (148. X glùen sim.). glefen- (9), glewen- (74), gleu- (13) -eysen. leyneny (sic) ysen (8). Afflietuß (morbo <&c.) vorterbet (125)< Affligere, affigere (76, 110) pynen (8b, 99). hd. pin-, peyn-, kest- (7, 8b, 9) -igen. vnder drucken (9). v'dricken (13). geis-, geiß- (110 varr.) -elen (132), -len (110). entvangen (22). afflixerunt pin= gond ; a. per sanguineum fletum verspuien (38). Affluenter ober flyßen (8b). zu o. vberflussigclicb, richlich (65). zufließich= icb (49). Affluentia oberflußekeit (8b, sim. 64, 65). genuchte (48). genugde (99). Affluere hd. zu-fließen, -flißen, -flis= sèn. zuo flizen (13). vber fließen (100). tzo vloien (132). nd. tbo vleten. vber= flussig sin (65). genug haben (9). gnugen (17). *Afflugere (X affugere) fliehen (7). *Affod-, afod- (Br.), affad- (gì. m.), affac- (17) -illum, -ulum (76) (aus as= phodelos i. q. albu-eum, -cium, -tium X -men, -go qq. v.) i. alb-ugo (66 &c), -edo in ouo (Br.); bitumen ovi (129, nach affatimi q. v.). hd. daz wiz, das wyß, weyß von dem eye, vom ey, im ey. nd. dat witte von den eyge. eyß wyß (17). dz weiß in dem oug (76). das wis in den ògen (6). Affodil-lus, -us, -la (9, 48), apho= dyl- (85), affrodil- (47), asphode- (92, Nmn.), astodil- (123, 125), alscotì- (Sum.) -lus, l aphrodili l phrodilorum (144) i. adera (85, 96), adorn (Sum. v), sca= riola l bofraga (85). hd. golt-, gol- 123) -wurtz, -worcel (13), -gilgen &c. 73). hilgen (49). golde (96, Sum. vi. col= ier (i. q. anagallis arvensis Nmn.) I wit= lok (47). wickol (-lus 48). affo-, apbro- (Hen.) -dillen (92, Hen.), -dil sim., afhol= derwurz (Nmn. cf. aden). holvort (97~ wijswurtz (48). scarleye (85). swerteln (9 *Affolter v. Viscum. *Afforare (anders gì. m.) luchern (8b) Afforis hd. vß-, auß-, von vß-wendig von vßwenig (14), ausbenick (3). nd. vt wendich; van buten; van buyssen (132) Afforismus v. Amphorismus. *Af-, a-, l as- (Gf.), ci- (1) -forus (piscis; cf. aphya? aspratilis. aeculeta. aquilegia &c.) steche- (9, 19), stiche- '74), stich- (1) -Hng, -lfartz (19). baerse 89). sthechelinge (8b). stekel-e (22b), ine (11, 89). phrilla (Gf.). boh. vklegye (4). *Affrasias v. Affrodisia. *Affrenare auffzeumen (75). *Affresis v. Afferesis. Affrica daz dritte deil der erden (5, 7). nd. dat derde, durdde (23) del des ertrikes thegen den (22), ieghen dat (23) myddach. anrike (99). *Afrric-ana-, ona, africana (76) (est una litera) hd. buchstabe (Mss. mog.). bustab (68). bothstab (67, voc. a. 1477. X des frònboten stab Sm. 3, 601 ?). groit boickstave (147). boechstaf, lytter (83). boestak (22). Af-, a-fricanus, afer, afferà hd. einer vß africa sim. *Affricere (aus affieere) zwingen (7). *Affricona v. Affricana. *Affricuni v. Afflietum. Affricus hd. sut- (66, 70, 134), zut- (69) -westcn; sudwest (1, 4); s.-, sud= wesch- (67), seutwest- (noc), wester- (68), suden-1 (21), ein mittag- (6), 6ster= reicher (3 Mrg.), nd. west-, sustwest-wint. *Affridore v. Affidoxe. *Affrod-i, -iea v. -ita. *Affrodillus v. Affodillus. *Aff- (96), aph- (73, 85), af- (GÌ. m.) -rodisia, affrod-issa (92, 149), -asia (17) cf. agrimonia) i. satirion (73), aquileya 96), angimia (85). swer-dele (85, 92), tele (149), -zele (96), -telen worczelen (17). schelewort (85). Zu unterscheiden von aphrode wolfsmilch (kì.). affrisa dra= chenwurtz (48). affrasias (76), afrisia i. q. afrasia (Br.) herbae, aus euphrasia? *Affrodi-ta en morghensterne (22); -ca i. venus (76). afrodis (Br.), affrodi (76) grece i. f emina latine. Affrutabulum eynreley vat (147). *Affud-illum, -ulum v. Affodillum. *Affugare zu iagen (110). *Affugere (cf. afflugere) hd. fliehen (6), zu-fl., fliechen (76), flien (21, 4), fli= hen (3), flehen (5). vlen (22). to-vleen, -iagen (83. cf. prc). *Affu-, afu-, affa-mentum, affune= tum, l dume-tum, -ntum, tumentum (133, v. a. 1477, Sm., gì. ni.) hd. nd. eyn dorn-, dornen- (147) -busch, -pusch (66), -bosch (76), -pechse (v. a. 1477), -hecke (17). eyn torn puchse (133). eyn dorre bosch (7). staudicht (4. cf. stàudich Fr. 2, 223). Affur-, affus- (141) -ciliare, t -eilare (76), -emare (8, 9) i. suspendere (Br.: &c.) ; eoncu-tere (66 &c), -ssio prs. (76). hen= gen (8, 9). vp hangen (83). zusamen sclahen (76). *Affurno aui tum i. iplasmo (76). Affuturus zu, nd. to ko- (11, 19), kum- (8) -mende. Afodillum v. Affodillum. Aforismus v. Amphorismus. Aforus v. Afforus. Afr- v. Affr-. Afr-asia, -asias, -isia v. Affrodisia. *Africanus gepeynigter (74). Afrodis v. Affrodita. *Afronemoc v. Infrunitus. *Agabite v. Agapite. Aga-bo, -fo v. Agaso. *Agacia v. Aga-tes, -ticia. Accasium. Aristolochia. *Agacium v. Accasium. *Agagepes v. Agape. Agag-ula, l -ola ì -a (kì.), -ulo (76, Br.), i. va- (Br.), pha- (76) -nus fornicator. hurrer (48). agula lecker (68, 83) ; l acorra ruffyan &c. (74). adola (alph. agula) i. leno, leca.t-or, -rix; agohola i. adulter 76). agabula i. concili- i lenocin-ator Pap.). *Agalaster i. qui deridet mundum (8b); aus age- (Br.), agel- t agii- (147) -laster, age- (kì.), ag- (147) -lastus die nummer lachet (147); i. qui nunquam ridet, X alastor? agalaster pica? * Agalenso i. letor (76) ; aus aYOcXXofxat, wie agalma (gì. m. 1, 129)? cf. deca= lanzare i. cantare cum laetitia (Pap.) ? Agal-ma, -lena (9), agam-alia (147), -a (13) (i. figura, speculum preclarum Br. &c, locus trìnitatis 110 &c. cf. alma) hd. clar, l lauter (13) spiegel. der himel (110). spyegel; boits, scamplioen, stale, leyst &c. (147). AGA AGE AGG 17 *Agalu-s, -m v. Agolus. Aga-mus, -meus, -nnus, agemus hd. witwer, widdeber (17). wedewer (22). weibloser (13). weyplos t an weyp (91. ane wip (8). ein man on eyn wyb (no). * Aga-mus, -nus (9) (herba cf. alga?) semdecht (8, 9). arnigenos sedeche (85). arnyges lcdtich (74). *Aganata v. Agonata. Agania v. Agenei. *Aganis-eta, -ta v. Agonista. *Agannus v. Agamus. *Aga-noe, -one (85, 149), -ones (47), ago= noe (,Sum.) uuormuurz (Sum., Gf.). wech= wirse (85). bethwiz (149). bouiz (47). *Agantho v. Acanthus. *Aganus v. Agamus. *Agaon-e, -es v. Aganoe. Aga-pe, -pes, -pa (75), -gepes (69, 134) (i. elemosyna rogata &c. Br., pastus pauperum 97) pete (5, 7). gebot (110). gmein g. (iioa). almusen (9 sim.). gebet= ten a. (75). spende (8, 9, 95). lieb o. fremd arbeit (no), armer lude lon (22). ermer 1. leen (97). *Aga-pite, varr. -bite (i. elemosynam pete vb. def.) almusen bitten (75). Agaratum v. Ageratum. Agari-eus (sum. &c), -tus (3, 149), -us (49), -eum (85, 131, 144, Sum.), -um (Pap., GÌ. m.) (i. vitis alba 141 , radix vitis albse Pap. , la vite biancha Gì. m.) hd. tannen-, dannen-, danden- (13), danetcn- (49), tamen- (96), cane- (85), cannen- (Sum.), buch- (96, Sum. vii), pucli- (3), nd. bucke- l hert- (Sum. vii) -swamp, -swam. bus= wan (-eus 85). tanswun (93). dannscliwumm (144). habeeheswum (Sum. vi). lerchen= schwamm (kì.). heterich (i3i). ag. deli= ciosus tanne-, tann-, virescens buch= taub-ling; boletus ramosissimus buch- sehwamm (Nmn. cf. Popowitsch h. v. Sm. 1, 146). aggericum heldenwurtze (48. hier= Uri). *Agarire v. Aggarrire. *Agaris (cf. agates) vuerstien (11). *Agarista (x eharis?) i. gratiarum actio (76). Aga-, ag- (74) -ritudo (i. suspirium l anxietas 76, Br.) schwacheit t suffzung (110). seufzer, angst, bekunimernuß (kì.). angstung, sewfftzung (74). sueclitich óf (132) benauw-eng (132), -icìieit (147). *Agari-tus, -us, -um v. Agarieus. *Agarius v. Preeo. *Agaron v. Agaso. *Agarrire v. Aggarrire. Agarus (i. cursor pedester 76, Br.) lauffer (kì.). louffer (75). lauffer (74). fuofi-1. (110). lqeper, baide (147). Aga-so, -uso (Sum.), -zo, -fla (5b), -ron (142. cf. agoro) (i. minister, officia= Us, domesticus) esel- hd. -hirte, -lierter (1), -triber (8, 9), -driber, nd. -herde. eyn esels hirt (68), fiehtriber (110), os= sendryuer (132). mar-scalch (104, sim. Sum., Gf.), -saldi (141). wint ger (19). aga-bo 1. qui negotia precedit (141, gì. m.), -fo qui n. aliena facit (141) aus agape q. v. X agaso? Aga-tes (22b, 66 &c, Br.), -thes, -tha, -eia t -ticia (75) (i. lapis ex quo excu= titur ignis 66 &c. X eyt? i. bernix q. cf. 22b, 74, gagates 1, ragates 74. cf. aeha= tes. agaris. magnes.) edelgestein (8b). PlEFENBACH GlOSSARIUM. fur- (68), -fuer- (19), vuyr- (83), ageten- (5, 22). aget- (13, 23), agat- (22», 74), bern- (74), bernit- t ber- (22b), aug- (10), ayten- (12), aden- (5b), aytt- (1), ayt- (3, 4), eyt- (17), aid- (6 &c), golt- (75) -Stein, staili, -steinne (10), -sten (22b, 23), -steynt (13); vnd ys eyn edel sten gestalt also dat dare van den bomen (22b); ist ein edelstein gestalt vnd brynnet als das klar von den powmen (74) , d. i. baum= harz; cf. aehates bom- >< born-stein? *Agatia v. Accasami. *Agaticia v. sq. Agates. Aga-ticia, -thicia, -eicia (6), -tisia (147), -tissa (22, 23), -eia, -ticon (64) (i. affodillum 147) ha. nd. golt-, hd. gold-, glolt- (sic 70), gel- (6) hd. -wurtz, -wur= tzel, nd. -wort, -wertze (23), -kruyt (147). holtzburtz (1). slehen (3 Mrg. X acacia). *Agatinus allerpeste (74). *Agausarium (cf. sq.) marstal (Sum.). *Agauso v. Agaso. Agazonomus v. Agoranomus. *Agda i. ensifer (148). swert-kneht (13), -knegte (9). suert kneebt (8). *Age &c. v. Agenei. Age v. Eia. Agea v. Agenei. Agiauia. *Agearia v. Agiauia. Agelast-er, -us v. Agalaster. Ario= pageta. Agellarius v. Agrarius. *Agellaster v. Agalaster. A-, ag-gellus (aus a-, ag-ger) damme (5), dam (22), tante (6. cf. dentsch agger) l aeker. elem a. I dam (17 sim.), felt (8), veldiken (83). velt (23). velde-chin (8b), -ken (99). eekerlein (70 sim.). agellus ac= kerman (66, 67). tham (67). cleiner hauf= fen (75). aggellus haufel (75). ein kleyn damin; agelus eckerlin (68). *Agemus v. Agamus. *Agenator v. Aginator. Agenda hd. eyn buch , buche, tanff= buoche sim.; buch do man aus tawft (4). nd. en bok sim.; boech van dyngen to doyn (83). Age-nei (Br. &c), -neij (3), -rei (66&c), -ni (GÌ. m.), -i, (110 &c), -gè (66, 133), -a (69, 70, 110, 134, gì. m.), ag-ri (76), -gerei t -e (67), -ania (141, 142, gì. m.), agon- es i -ie (136, 141, Gì. m.), -thei (141), acu-nei (q. v.), -meos (sg. Br.) i. victime, v. prò rebus agendis. opher (3). eyn of= f'erhande (83, 132). In diesen undden fol- genden Wórtern Mischung hebràischer und griechischer, dyiOQ x Sysia, mit ago= nalia (Fest.). Cf. ageus i. sanctus l solerne nis (ni), aggeus n. pr. (Br.) i. solennis (76, Br.), letuS (66, 110 &c.) I feSti-UUS (66 &c, Br.), -nus (76, no. cf aginator &e.?). agenus i. festinus et lepus (Br.). agga i. festiuitas (142), hebr. f. t mun= dus (141. cf. ager i. m. Pap.). aggi f. mea (141). agen-erotes t -evores (gì. m.), -evotes (Pap.), -obotes (141) i. qui se sanc- tificant. *Agenologia v. Genealogia. Ager (cf. agger) hd. nd. aeker. aker (23). velt (8b, 9). veld t landschafft (91). bawfeld (115 &c). gaw &c. (88). floer (125). Age-, aga-ratum (cf. areola) leber= balsam (kì.). reinblfimen (i. sticbas ei= trina, herba s. marise (144). *Ager- (agri-?) -cula (ag'cla; cf- aquilegia) wilde ackeley (17). Agere hd. machen, thun (7),' tfin (6), dun (5abì, dune (12), wircken sim., schaf= fen (110), handeln (65). nd. maken, don. *Agerei v. Agenei. *Agerminatio (i. cumulatio germinura, X agger?) huffen (8b). * Agero - nimus , -mines v. Agorano= mus. *Agerta (aus aggestus?) ein fort (4). *Agestus v. Aggestus. *Ageus v. Agenei. *Agga v. Agna. Agenei. Ag-, a-garrire, agarire (i. valde gar= rire, Br., gì. m., deludere ;fehlt in Mss. mog.) hd. spotten, verspoten (76, 134), triegen, be-tr., -tragen (66, 133). *Aggedula v. Aeredula. Agger, ager (*. sudon 5b, cumulus terre &c, fossatum) hd. nd. dam. hd. tham, tam (3), tamme (12), damme (10), damph (7). dentsch, schlacht (cf. Sm. 3, 427), schut (75). schiitt (91, Sm. 3, 419). ein scliiße reyne (19. versch. von schicß de= cliuitas Sm. 3, 410 cf. sqq.). schießreyn, vtìgeworffen huffe, rein an eyme graben (48). ein zielstatt o. rein dagegen man schieftt (135). erdehawf (9). ha'uf (8b, 88). hobel (8b). hof vel (sic 99). hoher buhel (no), lewar (sum.). walle (12). wale (8b). wal (11, 89, 99). grab (91). dyche l ryche (12). dig (5). dyck (83). wur (135). ge= werre (6). bohverck (88 &c). schantze (114). dill (88). Agger-are, -ere (11, 19) (i. adunare 68) samme-n (12, 19), -In (10). zam-enen (11), -men (13). verga tteren (68). huffen machen (110). hopen l dycken (83). dy= chen (132). *Aggerei v. Agenei. Agger -ere, -rere (7). (i. aggregare 9; cf. aggerare) dvagen (5, 7). zuo tragen (110 sim.). hauffe-n (8b), -In (75). huffe-n (88),. -In (75). an begen (t?) me= ren (8. cf aufbeigen Sm. 1, 158?). *Aggergare ( aus agg - erare X -regare) sameln (134). vergaderen (83). hupen (22). *Aggero (aus agger-are x -ere) zu- dvagen 0. -demmen (17). Ag-, a-gestus huffe (8). huff erden (68, 110). huffen aschen (75). hope van a. of stubbe (147). asch-hawff (9), -hauf= fen (3). Aggeus v. Agenei. Agglomerare v. Adglomerare. Agglut-, aglut-, agluc-inare hd. zu-, zusammen-fugen , -dun sim. to samane doyn (22). tozamede don (23). nd. sane- (99), hd. zusamen-, zuhauf-lymen. hd. -bin= den. zus. friesen (8). *Agglutire v. Adglutire. *Aggnio v. Aginare. Aggratiare begnadigen (gì. m.). be= sweren (8b. X aggrauare). *Aggrauamen v. Aggrauatio. Aggrauare (cf. aggratiare. agreu= are.) hd. be-sweren, -schwaren (68). nd. verswaren (99). Aggraua-tio, l -men (75) ban (26). beschwerung (75). Aggrauator beschwerer (75). Aggred-i, -ere (in 9 unterschieden) 3 18 AGI AGN AGO hd. nd. an-, hd. zu-gan sim., -ghaen (11). began t anuerden (99). an-vechtcn (8, -ere 9), -heben (17), -lauffen (17, 65), -fahen (65, 110), ha. nd. be-gynnen, -giniden (7), -gunnen (70). geghinnen(22). *Aggredule v. Acredula. Aggregare huffen l sameln (5, 6). h. macben (68). hauifeii (8b, 4). hufen (76). samenen t meren (9). sammen (4, 66). hd. zuhauff-s. sammelen (22). zame= len, untersch. von hopen (23). *Aggregarius (canis, onderà GÌ. m.) frz. chien a bregier (122). Aggregatus ptc. gestvuèt; sbst. eyn stvuenùg der wort ader ander ding' (17 ; schwerlich gcstvnet &c. ; cf. ni. by een stouwen aggregare; G. Wtb. v. stauen). *Aggut-turari (9), -urare (8), agu- tero (prs. 17), -tulnare (22, 23), -cuU mare (5, 7), -leubare (67, 68), -lcubore (v. a. 1477), agitulmare (4) (i. strangu= lare) hd. nd. wo-, hd. wu-, erwu-rgen. Agia, agya (76) i. fragilitas propter quanti gignitur inuidia (76, Br.). kranck= heit des zorns (no), dair die hals vyß kompt (132). Cf. agiae (aus anginae) i. glandolae (136). *Agialai (xaehaia?) eriehenlant(48). agiale-i i. arcades (Pap.), archades, -a ciu. archadum que nunc peloponensis vo- catur (141). *Agi- (Gf.), agr- (141), angi- (130) -avia, ang- i age-aria (130) balkun (Gf.). agea i. locus, i via (no, Br. &c.) in nani in quo hortator descendit (76, sim. Gì. m.), per quam citator ad remiges accedit (Br.) ; recurrens vnda t grece nauis (i4i). des scheeps wech van bynnen (147). Cf. agiama (Br., GÌ. m.) X agina. *Agie i. vmbracidum i sanate (i4i). *Ag-, aeg- (Gf.), aig- (130), a- (148) -ilia i. vermis fab-ae (148), -arum (48). bonwibil (130, Gf.). eyn milwe (48). Agilis stedick (5b). hd. nd. be-hende, -hyne (13), -derue (13, 22). hd. bederbe, snel sim., schneltetig (4), risch, resch (8, 9), rysse (12), gering &c. (88), wirck= lich (10), _ wurcklicher (75), arbaitsam fi), doenlick (89). beschef-, anrich-tich (22b). wacker (83, 107, 110), gam-, var. gan-ber (cf. Sm. 2, 48); bruch-, prudi-, proch-sam; glencke; gerur-ig, var. -rig (75). beru-reg (99), -ich (8b. X berue, be derue?). Agilitas hd. nd. behendicheit sim. beder-bekeit (5), -uicheit (23). reseheit (8). snclikeit (9). snel-, wacker-beit (83, 132). ligtheit (99). geradikeit &c. (65). Agiliter behend- (7), wurck- (75), wacker- (132) -lich. behen-ds, var. -ts (65). *Agillaster v. Agalaster. Agi-na, -ama (64, cf. -avia) i. sca= pum ericiane (Pap.). i. festinantia l fiorai men in quo se trutina vertit (Br. sim.). agni-ta i. for. in quo cortina fertur; -a for. in quo vertitur lingua libre (76); -ane wagen loch da dy - - ynne hange (8b). (agina) cin loch da in die zung in der wag gat (no), der waag-kloben 0. loch im w.-kengel (Kia.). hayst-, yl-, snel- linge (147). Aginare i. festinare, fugare, negotiari (66 &c, Br., 01. m., Dz. Wtb. 7. cf agitare) hd. ilen (mss. mog.). ylen, touwen, iagen &c (147). aggnio i. agito l fugo (76). Agi-, age-, argi- (147) -nator (i. actw l mercator qui rem suam celeriter agit ; im Br. etwas untersch.; cf. agenus &c. v. agenei) eyn kauffman (17). schneller o. pehender k. (75). coipman (147). Aginon, agmon (70) grece i. vicus (Br.), vnicus (76) latine. Agiographia sim., agografFa (i. sacra scriptum 136) hd. die heilig, helge (5), nd. hyllighe scrifFt sim. heihge geschnfft (75). Agiographus hd. schriber der heil= gen schrifft sim. Agyos, ayos (Br.) heilig (8, 9). hih lich (22). Agyrta kuntzcnspiler (135). storger (Ki.). *Ag- ì ar-ista eher (74). Agitanter hd. nd. ylich. hd. ilichen (17), eylig (134), zu hant, behendeclich sim., baia, scimeli (no), schier (76). tzo hantz, haestelich (132). dvade (22). Agitare hd. nd. iagen, ylen. yagen (5ab). eylen (9, 4). dickwil iaghen off roe= ren (132). dick will uagen (sic 68). roteln (8. cf. rodeln, rotheln Sm. 3, 57, 158, nhd. riitteln). schetern (22b). Agitator (i. vector 68) fuorman, tri= ber (no), wan-tr. (8). wagen treiber (9 sim.). wagner (68). waeghener (132). *Agitedum kecklich dran, lieben ge= sellen, zu huri3 (88). *Agitulmare v. Aggutturari. *Agla v. Agna. Alga. *Aglastus v. Agalaster. *Aglossa v. Agniglossa. *Aglu-eiriare, -tinare v. Agglutinare. Agmen hd. nd. schar, schare. hd. ge= selle-, gesel-, gsel- (76) -schafft; her, heer (8), zogende heres krafft (48). nd. sei schop (22), zel scop (23). folck (83). ein schar volckes (68). vily, menge &c. (88). *Agminus v. Agninus. *Agmon v. Aginon. Agna chilpirun (pi. 141, sim. Gf.). kel= ber (7). auwe (8b). ou (99). mìider lamp (19). agla i. solennitas ista l vitulus, X agga hbr. festiuitas (ni). *Agnaminare v. Agnominare. Agnatiomage- (8b), mock(77) -schafft. Agnatus mayg (12). nefe, mack va= ter halb (48). vattermag (93). mock;^fc. angeborn (77). A-, an-gnellus, agniculus (7) lem- hd. -pgin (5), -gyne (133), -plein (9), -bli (93), -belin, -lin, -pel, nd. -meken, -kin. lfimpel (1). scheffelin (7). *Agnes (cf. magnes) en sten (22). Agni-glossa (Br.), -gossa (7), -glussa, agnoglussa, aglossa (66 &c.) (cf. arno= glossa) hd. schaffe- (7), schaff-, schof- (6), schauf- (68, 76) -zunge; wegbreyd sim. schaeps tzonge (132). nd. scapes tunge, wegebrede. Agni-nus, -us (22), agminus (8b) lemme-ren (8b), -rn (22b), -n (22). *Agni- (8, 9), agno-sperma (8, 9, 101, Gf.), -sperina (48), -spornia (7) salbiun- (101), salben- (9), selben- (7), saluian- (8) -blcter sim. dalichen blatt (48), cf. viburnum opulus salbenbaum; talin= kenbeere &c, slav. kalinik (Nmn.). ales= perima (85), auesper-ma (47), -ina (96, Sum.), -tina (74. X vesper), auespina (149), anesperius (8) haselbir (sum.). ha= sen-bere (II. e), -pere (74), -byn (sic 149). *Agnita v. Agina. Agnitio hd. er- (9), be-kentnisse. er= kantniß (75). bekenn-unge 19), -inge (11). kunde (99). Agnitus bekant (22). *Agnius v. Agninus. Agnomen ab euentu vt tiltap, nar (75. cf. cognomen). hd. zu-, o- (48. cf. wetterau. un-?), nd. to-, by- (22b) -name, -namen (22, 48), -naem (11), hd. -nam, -nomen (9), -n. von glucks oder von vn= gluckes wegen (17). chuntnam (141). thor= neys name (10). Agno- (9), agna-minare nennen (8,9). Agnoscere hd. nd. be-, hd. er-kennen. beken (17). *Agnosp-erma, -erina, -ornia v. Ag= nisperma. Agnotus erkant (75). Agnus hd. nd. (99) lamp. lamb (no> 134). lampe (67). làm (5b, 14, 22). lemlin (65). *Agnus v. Ocuus. Agnus (aus Gqvó?) heilig (8). Agnus castus, argus e. (149) kusches kint (48). keusch lamp &c. (73). artenhewe (Sum. v. c/bm. 723). schaf-mùlle (73, 113), -milch (91), -milte, -wulle (73). *Agoga ein (walìer-) kunst (125). *AgografEa v. Agiographia. *Agobola v. Agagula. *Agoi v. Agoro. Agol-us, -um (ui, Gì. m.), -ium (8, 9, 13), agulus, agalu-s (48, 75, 132), -m (75Ì scheffer- (8b), hirten- (48), hueter- (75), bischoff- (17) -stab. hirten - stecken (110), -kule (8), -kewl (i3).hwt kewle (9). kolbe (49). schuffel (no), scup (107). schuppe, spreeth (109). schup, spreyt (83). spriet (107, Kil.). *Agom-a, -erus, -iteca v. Agoni -a, -theta. *Agomus v. Ago-nia, -ranomus. Agon kamp (8b, 21, 23). lamp (22. X agnus). hd. kampff, kempfunge (6), fech= tung, f. also der kramp (18) ; dot-, doit- f. sele- f. (5b), -zuckunge (17), -togen (109). sei enziehung (1). hinzug 0. schar (48. X agmen). nd. vechtinghe, dat- v. hd. strid, strijt, streit (9), kryg (8b). Ago-, aga- (76) -nata hd. kemp-er, -fer (6, 76); vber winder, yberwintber (sic 96), ober wynner (18). vor-w. t kem= pe (22). Agones &c. v. Agenei. Agonia hd. eyne, eyn vechtunge (9), todt-v. sim.; mit dem dode ringen (18), todringung (65), stryt (68), strit an dem dode (8), streit mit dem tod (75), kampfe (8b), kampf, eyn siel ziehen (7), sei ent= zihen (4), sele-sceunge t -abe scheid (5), ziehung zum tode (74). nd. sei toginge sim. eendingc (11). worstelinge (99). tru= wynge li. fiducia 147). agom-a bethung (13. aus vchtung?); -erus (13), -us (9) kempf. *Agonieus &c. v. Agonist-a, -icus. *Agoniseta v. Agoni-sta, -theta. Agonisma hd. strijt sim. kampf (3). kemper (18). AGR Agoni -sta, -seta, -zeta, -cus (8), aganis-ta, t -età (76) i. pugil, vietar; (cf. Gì. m. 1, i38ab) kem-pe (17, 22), hd. -p (18), -pf (8, 9), -pher, -pfer, -per. ■minger (132). rynger (110, 132). worstel- er (83), -aer (107), -re (99). hd. vberwin= der. *Agonistare v. Agonizare. Agoni-stieus, -cus (76) stritber (17). Agoni-theta, -teta ì -tera (68), -teca, -zeta, -seta, -sta (q. v.), agom- (4), agron- (8) -iteea hd. gries-wartel (4), -wertel (1), -warte; grys-, kriegs- (9) -w. ; gres wort (7), griefiwert (75), grisbart (6). Agoni-zare, -zari, -sare, -stare (22) hd. nd. striden. hd. stri-, strit- (6), strei- ten; vediteli; mit dem dode, tot v., stri= ten sim. hd. nd. enden, einden (11). sei ziehen (3), en-z. (1, 2), aus-z. (sm.). nd. zel thogen. selu slan (5b). in todes noten sein 0. arbeiten (75). a. tzer doit (132). arbiten ter doed (83). worstelen (99). Agonizeta (cf. agoni-sta, -theta) dye in den doyt den stervenden wat guetz voyr seget off bysteit (147). Agonomus v. Agoranomus. *Agonstafllen (cf. staphys agria) morehele (48). *Agonthei v. Agenei. *Agonus (piscis) welsche agunen /. (uo). Agora- (129 &c), ago- (17, Br.), agazo- (gi. m.) -nomus, -nomi (pi. 125), -cio= mus (147) (i. prineeps Br., pr. aetuosus 17, pr. per aeeeronem nominatus 129), agomus (i. pr. natus de agoia 76), ago= ra-, agero- (17, Br.) -nimus, -mines (ì. dilectus Br.), à]fopavoji-o<; (112), -01 (pi. 95, Anz. 4, 92. cf. Gf. 3, 364) aus àyopa X agaso'?) daz sint pfragenara (95, Anz.). kastenvogt l baumeister (112). buebern (i. aediles 125). ein treffelicher forst (17). van herlicker dait eyn vernoempt heer (147). Agoreus (i. nundinarius) martmei= ster (125). *Agorium v. Augurium. *Ag-, ast- (sic Ziem.) -ornes wolues= uurz (Sum.). *Agoro (i. domesticus 66 &c. of. prc.), agro (147, v. a. 1477), agoi (6) hd. wirt, wùrt (6, 66), bus herre sim., haufiherr (134). nd. wert, hus her; weert t huys- heer (147). *Agosa krippe (Sum.). *Agr-a, -e (*. canape 117) han-ef (Sum.), -if (117). *Agra-, agro- (47) -men (i. eangium 131. cf. serpinaeia, proserpina &e.) ana= tret (141). aneteet (sic 131). hd. eber- (9 &c), ebers- (76), elber- (49), grati- (3) -wurtz. nd. everwort (47, 85). Cf. agriston gr. gramen lat. (Pap.)? Agram-, agra-matus vnge-lart (17), -lert (no). '■''Agramonia v. Agrimonia. Agrarium ackerlon (75). Agr-, ag- (8), ageU- (8b) -arius hd. acker-, paw- (4) -man. , Agraseum v. Agresta. Agra- (Br.), agro- (76) -ssum i. vio- lentia. *Agratisma v. Aeratisma. *Agrauia v. Agiauia. AGR *Agre v. Agra. Agredula v. Acredula. *Agremonia v. Agrimonia. Agr- està (gì. m., kì.), -estis (q. v.), -est (17. eig. deustch), -ascum (i. ompha= cium gì. m.) als man hat in welschen landen (17). Cf. Gr. wtb. 190 v. agralò. Dz. wtb. 8. *Agrestare i. percutere (76 &c). slagen (7). aekern, plogen (18). * Agrestia (i. agroykeia 13) vnlusti- gbeit (10), -keit (12). vnelustikeit (13). Agrestia ferramenta pflugysen (65). * Agrestis wilt krut (22). vnzydich trubil (5b. cf. agresta). i. agrimonia ackerkraut, odermeng (75). Agrestis hd. wilde; vnge-czemt (8b), -buet sim.; acker-, dorf- (8b), felt- (8), bur- (5b), bu- (21), nd. dorp- (99), hu- man, de den acker bwet (23). ain eger (*«)■ , ' , A-, e-gretta (aus frz. aigrette, cf. Dz. wtb. 7) habicnt (kì.). *Agreuare (aus aggrauare) beswa= ren (22). *Agri v. Agenei. Agric-ola, -ula, -olator, -olanus, -olonus, -ularius (75) hd. nd. acker-, bou- (11) -man. ertwinne (99). bawer (91). *Agriculatura eyn art (17). *Agrieulmare i. aristari ehern; eher auflesen; stupffeln (74). *Agrieultare veltpawen (74). Agricultura hd. acker -wergk (IO), -gang (no), -buwe sim., -ung l buwung (19). bouwinge ( 1 1 , 89). lant- (83, 108), ert- (99) -wynninge. Agri-, t aeri- (kì.), aqui-folium stech-palmen, -apfFel &c. (143). Agri-, agra- (87), agre- (3), arge- (Gf.), argi- (50a, Sum., „pro agri-" 141) -monia, -monie (soa), -nonis t argemo= nis l arrigenes (som.), agrestis (q. v.) (i. eupatorium l marmorella &e. 143) let -iclia (Gf.), -eebe arrig. t bletecba (Sum.). blaticb (soa). agram- iini (93), -oi (87). agrim-onien i -inien (143), -01 (146), -et (l). hd.nd. acker-, acher- (21) -crut, hd. -kraut, -mennig sim., -meng t -blfim (67, 76), -blumme (7). agerm-eng (143), -inge (125). adermon-ie (85), -i (91). hd. ader-, oder-menge, -meng, -meyng, -me= nig. grensing (19). greyn (89). grent (11). brach-fan (6), -krut (48). brueb - kraut, -wurz (Nmn.). borworz (96, 149). hail allcr welt (50c, Nmn.). haole- (49), bolle- (10) -worcze. ficlrwrcze (105). bilse (Sum.). gun= derebe (21). ags. gar clife (94a). argumia, ang-imia (85), -man (149) scbel-wurtz (7, 149), -wort (85). Agrio-, agro- (22) -phagi (kì.), -pha= gite (22, 141, Br.), -phagita i. ciclops t -phadita i. antrophagus (147) lude de men vlescb (solas earnes) etten (22). eter die mynschen vleiscb ytt; eynoig= ich in den vorhoyfde (147). *Agripa v. Agrippa. Agripennus i. tesserinus acker on= gebuwet, eyn driesch (147). *Agripina (herba) ramm-o, -e (Gf.). Cf. agrippus wilder olbaum (kì) ? Agrippa en nàme des mannes (22). gebaeren myt groten arbeyt synre moe- der; agripa dyer dat mit den voeten op der erden sit (147). ALA 19 Agrippus v. Agripina. *Agrisipio i. arcus baich (147). *Agriston v. Agramen. *Agritanica v. Artemisia. *Agritudo v. Agaritudo. *Agro v. Agoro. *Agroykeia v. Agrestia. *Agromen v. Agramen. *Agroniteca v. Agonitheta. *Agrophagite v. Agriophagi. *Agrossum v. Agrassum. *Agub-ista, -us baitscap to vorents seggende (147). ¥Agubizare baitscap to vorens seg= gen (147). *Aguculmare &c. v. Aggutturari. Agula v. Agagula. *Agula (cf. agulia gì. m.) vat van cynre gewassen flescheu gemaect (147). *Agulus v. Agolus. *Agum lachen (121), aus sagum X aguna (gì. m.), ngr. fO'ìva pellitiumf? *Agusta v. Agusta. *Agutulnare &c. v. Aggutturari. Ahenarius, faber ah. (i. ferramen= tarius 125) kefiler (111, kì.). kesfieb bußer (125). Aianea, ayomena (76) i. vltimus ea= lor (Br.), color (76) in coitu quo omne corpus concutitur. *Aieati v. Aecasia. *Aye v. Eia. *Aigilia &e. v. Agilia. Aia, ayo kosen (1). spreken (22). ig seege (99). * Ayomena v. Aianea. *Aipieulus i. apex groit boickstave (147). Ajuga, abiga, arugo i. ebamse-drys, -pithys erd-pin, -kifer; schlagkrautlein (143). Aizo-on (kì), -n l ayson (87), ayhon (50a), ason (96) (i. semper viua 87; cf. azion) hus- (7, 50a, 87), verb. in hasel- (87.X azarum), haus- (kì.), lis- (96) -wurz. *Akanna v. Alcanna. Ala hd. nd. vlo-, hd. flu-, flù- (6). fly-gel. flogele (8). voghel (22). feddach (103). vet- (6,49), fit- (12), fluth- (7) -tich. fethich (7). ritter (sg. 147. aus alae equi- tes missv.!). i. turma hd. sehar. i. hume- rus (cf. ascella) asci (13). oschel pars pilosa sub brachiis t sterne (49). acbsel, arm (64). dreieckecht (8), driecket (9, 13) sper. Ala i. ypocrisia ipocrijtscap (147). i. falsa religio vnde Job de hypoeritis . . . extenderunt alas &e. (Br.)! *Alab- v. Alap-. Alabarches i. salis prefectus (gì. m.); i. q. arabarch-es, -us i. prineeps are l virtutis (Br.). eyn sphenner (125. i. q. spàuner der Halloren Fr. 2, 291 sq.). *Alabasco v. Allubeseere. Alabast-er-, -rum (5b, 93) merbel= Stein (3). weis m. (1, 4). hd. eyn wiß, wyßer, weiß, nd. wit mormel-, hd. mar= mei-, mermel- (5), marmer-stein. glen= zender marmel (93). alabastrites (Br.), alaerices (76) est lapis candidus. Alabastrum marmer bychßen (68). wifó marmel stein puchsen (75). m.-buchs (no), ein steinnen m.-, alabaster-, sal= ben-krug (65). eyn warmer busse (sic 3* 20 ALA ss), en vat van mormelstene maket (22). stenvat (99). een steenen vat (89). stey= nen vaili (19). busch (8). steyn-buchse (9), -buchsse (12), -busse (17), -busche (8, 9). puchs zu dei- salben (75). s.-, salb- (134) -puchß (69, 134), -puchßen (66), -buchsen (70). *Alabor (versch. von allabor) abe fallen (8b). Alabrare haspelen (68, 83, 110). kel= tern (gì. m.). Ala-, ali- (94a, 120, 141, Gf., GÌ. m.), alli- (Pap.) -brum in quo librantur, li= berentur (GÌ. m.) fila. hd. nd. hasp-el, -il (120), -e (23). wey-phe (3), -ffe (4), -fé (9), -se (sic 8). werf (77). wirten (Gf.). gara wixide (19). ags. riul (94a). *Alacer v. Allicere. Alaeer hd. nd. aus vro-, fro- (9), fre- (13) -lidi, -lick (22), -lichen (21). vro (22). blide (11). rechs (99. aus resch). gezaler (Sum.). schnell (65). hest (13). wol mugend &c. (88). *Alacer (X aleator) ags. teneri (145). *Alaeriees v Alabaster. Alacrimonia hd. freu-, frey- (18), fro- (67), nd. vroy-, vrou-de. fred (76.) frolicheit (9). snellycheit (83 sim.). Alaeris (■/. leui-s, -us, lenis) licht l vrolich (22). Alaeritas vromde (sic 22). snelheit (11, 19, 89). uerscheit (99). Alaeriter (i. leu-, len-iter) licht-, ì snel- (7) -lich (7), -liken t vrolicheit sic (22). lifleke (99). *Alalte v. Alx. Alaman- v. Alman-. *Alamen i. lam-ina, -ella lamel, mes= serkling (74). *Alantopolis panswijf (kìi.). *Alantopolium pansmerckt Kìi.). *Alantus (herba) purcille (104). *Alap- v. Alop-, Ala-pa, -ba hd. nd. hals-, haufiger backen-, baken- (13), baccen- (3), pac= ken- (1), kinnebac- (110), wangen- (97, 109) hd. -slag, -schlag, -slack, -stridi, -streich, nd. -slach. manslag (1). band; streich, maultasch, (wetterau.) busch (112). *Alap-aeius, l -ius, -is (gì. m.) (cf. alogus) teycken in den boycken die verbetert sint (147). *Alapag-are, -us &e. v. Arapagare. Ala-pare, -pisare, -phisare, -bisare hd- halssla-hen (7), -gen, -11 (5). backen- slan (21), -slege geben (17), -straich schlahen (76). an die- kyubacken schla= gen (110 sim.). Alapi-s, -us v. Alapaeius. Alapista v. Alapus. *Alapsa (aus alapathus) lo, t galla (149), quod cardones habet (47). Ala- pus, -pas (22), -phus, -bus, -pista, aio-pus, -phus (70) eyner der slege lit (5), lyt slecht (7), sich lest schlahen (17) vinb gelt, vmb ione (7). ener de de sleghelick (aus sleghe lit) vinme geldes willen (22). *Alapus ein bakke (9). *Alaph- v. Alap-. A-, ha-lare i. alasi brachiaadmodum alarum estendere (altfrz. estandre gì. m. 1, 149); et. spirare l redolere &c. alare fluglcn (1). Augelli (3). flogeln denen (5). ALB flygel vßstrecken (68, 110). krutzen (69), kreutzen (66, 70, 134) die flugel. ankreu= tzen als die vogel (74). curtzen als man dy flogel kurczet (21), den fogeln kurzt (5). korten also mcn de vlogelen (23), voghelen (22) kortet. kotzen als man den vogeln kotzt (56. cf. auiarium). zyemer als man dye fogel czyemet (18). kurtzen, vlg. rangen (7). tenen 0. rancken (76). ranggen (Sm. 3, 115). rensen (ib. alatro 17). rannsen (3). rewssen (1). reuseren (9). rusern (8). raußen (74. cf. Sm. 1, 125. rewchsen ib. 11. rußen stertere &e.). halare rusterin 0. odemmen (8). reusern l edemyn (9). wol rucken (68). kychen, varr. keychen, kicheren, blasen, atemen (110). Aus krutzen brachia in modum crucis extender e wurde kurtzen, daraus kotzen , zugleich aus flogeln fogeln ; alare rensen X baiare reusen u. s. w. Alariea ritters sper (147). *Ala-, ali-tes kifedare sim. (Gf.). * Alatile federwisch (74). Alator vechter (74). *Alatus (aus alapathus; cf. alapsa) clipe (herba 17). Alatus v. Adlatus. Alau-da, -ga (8), -dula (1, 2), ala- (76), al-, (Gf.), ali- (122) -oda, alunda (s. u.), laud-ula (34, 120, Gf.), -ila (121) lewer-ic (11, 109), -ick (147), -ck (22ab, 23), -ich (83, 132). leuwerick (89). leri- cha (120), -che (8b), -eh (5, 6, 7, 9, 49, 147), -ken (13). lero-cha (121), -eh (1, 2). hd. lerch-e, -in (48); lerch, leirche (8); lyr- che (5b), -gè (17), -ckel (12); lerckel, lirghe (21). alauda (alph. aluda) est columba siluestris holcz tub (76). alundà id. (6). ringeltaube (4). Dum alauda canit czir= ezir scolares currunt pirpir (3). *Alaula v. Alleluia. Alausa v. Allosa. Alba albe (5b, 48). alban (75d). alb (64, 75, 93) der priester (75). alen (1). en aluen (11). chemis (104. aus camisia). eyn wyiJ lmeu tuch (64). *Alba v. Albea. Alba. Alba menta wizi minze (Sum.). Alba regalis , albargalis ( 1 ) stul= weissenpurg in vngern ( 74 ). weissen- buvgk (1). Alba spina hage- (4s), ags. hagu- (136) -dora. Albane ald note wittechtich (147). *Albanus (aus tabanus) bremo (i3i). Albare hd. wiß sim. machen; w. m. von kunst (21), von konst wegen (5), mit ußwendigen werken (76); wißen t bleichen. nd. wit maken, wytten. Alb-ea, -ia, a (5b, 48) (fi., boh. labie 4) hd. die elbe, elb (1, 110b) in sachssen (1), in den sassen (5b). elfo (13). nd. die elve. (xalba?) albe (ss); eyn alue (97). die schelde (110 varr., 132). * Albea v. Albugo. Alb-edo, -editas, -itas, -icies, -ies, -uni (8. q. v.) hd. wißheyt sim., weyshait (1), weissikeit (4). nd. witheit. *Albeia v. Albesia. Albere hd. wift, weiß machen, wescn (8b), werden, w. von naturen, w. von natur, syn von n. (110). nd. wit werden, witten (99). Albescere anheben wyfi zu werden ALB 75Ì. wiß (7, 8), weys (9) machen. witten 99). Albe-sia, l -usia t -ia (147) i. genus scuti (gì. m.), g. scorie (76). schylt, boc= keler, tartz (147). schilder der Albaner (Ki.). *Albeus v. Alueus. *Albeusia v. Albesia. *Albia n. pr. regionis alb (66, 76). *Alb-, ali- (8) -ibescere (aus bibere X libare X allubescere, alibastare?) begynnen zu trynken (9), drinken (8). *Albi-ca, -da (83) (piscis, cf. albur= nus) eyn blye 0. blicken (19). en bley (11, 83). Albicare kleyn, Mrg. schyn, weissen (64). *Albicilla v. Albieula. *Albicium v. Alopicia. *Albi-corium (1), -coreum, -torium t aliocorium (75), cori-album (q. cf.), -agum (12), -ola (5b) (cf aluta; eru- ca, -a, -um. Sm. 1, 97) irich (1, 5ab, 3, 4). irch (2, 75). erich (13, 22b). erch (12). weys irich (4). wiss-, var. wess-erch (75). erche leder (17). dunne 1. (22b). dunn weiss 1. (74). Schon ahd. irih sim., russ. poln. ircha bohm. jircha magyar. irha; daher ircher (74, 75, Sm.) bohm. jirchàr pelliparius, gallarius q. cf. Ausser mlt. eruca &e. vgl. hircus, ircus in der Bd. cilicium, wozu irch &c. pellis caprina, auch animai (bm. 753) ; auch hircha to- mentum (Gf. 4, ìois) stimmen. *Albic-ula, -illa (*. cinclus &e.ì we-, be-gestertz; bach-, wasser-steltz (Hen.). *Albicum v. Albitum. *Albida v. Albica. *Albido v. Albor. *Albigum v. Albitum. *Albinum, gr. Yva'faXiov ror l rur= kraut (144). *Albio v. Albus. *Albiol-a, -um v. Alueolus. *Albios oeulus staraphnter (GÌ. Cass.). *Albipedius ags. huit- (136), hint- (94) -fot Albi-tum, -cum (74, 76), -gum (4) i. formula ein leist (Br.). laist (6, 76). last (74). eyn lascheri-ge (4), -nß (3).' *Albium v. Alueus. *Albo v. Allo. Albus. Alb-or, l -ido t -unea (136) i. signum lepre (Br.). aucz- (9), weyse aus- (B) -sec= zikeit. wiiJ ausetzekeit (8). mallaitsche vale, witticheit (147). das weiß im ay (91> ¥Albucinum (x balbuca? cf. sq.) v. Oxygala. *Albu-cium, -tium, -cum (cf. prc.) rur-, butter-milch (75). Albugo (ì. albeao oculorum &c. Br. cf. Gf. 4, 709) oug-, houu-isal (Gf.). ho wisel (141). ougwis (93). auge wiß 0. gel (8). augen wiß (5b). dz weyß in den augen (1 sim.). wiß suß-, fucht-ekeit (17). wize a. ovi, mal a. oculi (100). das wis in dem ògen (6). daz wiße von dem eye (18). ha. das weyß in eynem ey (i. albumen 66 &c.) ; eys wiß (mss. mog.), eycz viz (9). nd. dat witte in deme eyge, van eye; wit uan dem eie (99). cincho (Sum., Gf. 5, 681). ags. Aio (oculi 94; fleàh Bosw. ; cf. albea sordes aurium 136, 145). ALO Albula, a. cerulea (Hen.) gangvisch (135, Hen.). r enck (kì.). r enchen, reinancken, allbock, blawling, felcken, blaw-, adel-f. (Hen.). Alb-um t -edo naturlich weiz (9), wifò (8). wißding von nature (65). wiez (48)- Albumen, alumen (8) hd. dz weyß in dem ey sim., daß wyß in dem eye (21). eys weiz (9). eyes (8), eyß (5b) wiß. glar (93). eyger clar (48 J. *Albunea v. Albor. *Albunea nympha (Pap.), i. castellum in s'amis t vna de x sib- (Pap.), sia- (141) -illis. Alburnum der spin o. das weiß am baum zunachst by der rinden (74). spynt in dem holtze ynt myddel (132). Alburnus (piscis; nomen idoli 76 sim.) albe-I. (kì.), -n, alffen, blickt, blieg-g, -le (Hen.). bliecken; weiß-, zwibel-visch= lein (pi. 135). ni. blye, bleye, ruyssen (116). a. minor haßlen, langlein (kì.). Albus wiße (8b). wiiße (19). weyfi (1). schneeweys (111). wit (99). *Alb-us, -io ind. t -o, g. -onis boick des levens (147). puch des lebens (74). albo liber in quo nomina sanctorum scri= buìitur (Br.). albus tabula in qua scriba bantur mihtes (Pap. cf. Gì. m. v. album). *Albutium v. Albucium. *Albutum v. Alutum. Ale-, alk-, ak- (47) -amia, altamia (96), atamis (85) ertapp-fel (9), -pel (85, 96). e (sic n). ordaphel (149). ferb kr»ut (64, 125). zwilgenbolz (v. a. 1618). haus= blasen (kì.). Alee v. Alx. Alcea, aleaea X althaea. aleea i. verbena (Br.). hochleueh-t (Das), -ten (73, 116). felrift (116). sigmarswurtz (gr. dkxka. 112 sim.). alc-ea, gew- -ia, ali- t alla-cia (21) pappel (3, 5ab, 23). p.-kraut (3). papel (1). popele (22). hd. bap-pel, -peln, -eln (18). altia eyn wylt ror (i. siluestris alga 97). papel (6). alehia id. (4). dornwurcz (3). althea, altea id. (6, 76). dorwrtzel (49). ebich (12, 49). ebiche (13). eybich (91). ywesehe (13, 85). yb- esc-e (85), -isch (9, 64), -esch (48), -esche /. (4), -ischea (149). ibsche(z'.ibiseus93. cf. Gf. 1, 101.BM. 743). M.eybisch. eybischplat, czu ìiben nucz. priehst dich (vomis); wil= der papel (3). hd. wilde papele sirn., po= pelen (68), bappelen (48). ni. wilde, witte (92) malue. w. buemst (92). witten huenst (ne), hemst (ku.). boh. wlasky zlazz (4, jetzt sléz). ysinkruth (48). maltz (8b. cf. malzenasen sorbus domestica neben mas-, mehl-, mosch-beere, eibisch &c. s. aucu= paria Nmn.). wind (92). stocworz (96). althe-a merse mealewe, -e sa^minte (94a). aleeus ybisch (8). azima pappele (96). Alee-do, -rto (117) (i. alcione, von aleyone untersch. Pap.) heigir (Gf.). hai= ger (117). ags. msew (94). *Alcedonius eyßvogelisch (112). *Alcerto v. Alcedo. *Alcia v. Alcea. Alcida v. Halcida. Al-cion, -cyone (Br., Pap.), -chion (68, 83, 110), -ones (8), -lonus (9), -loles (75) {cf. alcedo. albmio.) ha. mere-, iner-, meyer- (9), winter- (68, 83, 110) (5b) dem ALE -vogel, auff dem mere o. see (no), up der zee (83). mei- fogelin (48). alciones (*. auesmarinae; cf. aluco, strix. cauan.) wihil, wigil (Gf.). *Alcus v. Alx. *Alchami-a, -sta v. Alchimi-a, -sta- *Alchanali {aus archangelus ?) grece eyn anfang des guden (17). *Alchemia v. Alchimia. *Alchia v. Aleea. Alch-imia, -ernia, -amia (75), -onia konst von ircz (5b). ein kunst von em ercze (4). chunst von dem artzt (1). verwandlung eines ertzes in anders (68). kunst zu verwandlen ein metal in das ander (no), alchamy (75). Alchimilla v. Aconcilla. Alch-imista, -inista (7), -amista (75, 83), -mista (1), -urista (si), chalcomista (91. X chalcos) eyn kunster (22). hd. ku-, kü-, ko-nstiger; einer der die kunst (al= chimia) kan sim. ; roßiger (7. d. i. Me= tallarbeiter cf. Sm. 3, 138, eig. fuliginosus) ; yrcz- (12), ercz-mecher, -meister (4). àrtz= macher (1). yrste mechir (5b). alcha- (75), alchi- (91, 110) -mist. verwandler der me= tal (no). *Alcnion v. Alcion. *Alehionium v. Alga. *A-, ae- (94) -lchior {aus aciarium sim.l) ags. isern (94). sta... (136, i. e. stai?). *Alch-onia, -mista, -urista v. Alchi= mi-a, -sta. *Alda v. Aloe. *Aldo- (3), aldi- (8, 9), ascalo-, ascolo-, astolo- (74), asolo- (105), aceoli- (127), asco- (76, 85, 149), asto- t asce- (Sum.), asche- (93), scoli- (Gf.) -nium, asco- (87, 141, Gf.), asto- t aso- (7) -linum, aseol-onica (141), -onia (94a), -ium, a- t ab-stronum {q. v. 73), scalon-ia (kì.), -già (gì. m.), scolonia (94a) {aus album ascalonicum, dazu vii. cuculum &c. a. v.) hd. asch-, esch- (8), ezsche- (87), hol- (149) -louch, -laudi, -laweh (3), -lach (75), -lag (ui). abslag (7. X astola ab= snette &c.?). alswort (8ó). ags. hynnilaec (94), ynnilec (136), ynneleac t cipe (94a). *Alea v. Aulea. Alea, v. Aulea. Alea, alia, i aleoa (147) hd. spiel-, spil-, spile- (17), spelo- (13), hd. nd. spel-, t wortaissel- (sic 147) -bret, -bredt (7), -bert (23, si), brethspel (5b). spilschibe (93). worf-dauel (19), -zabel (8b, 100). vurff-z. (141). wortaf-flir (99), -el spul (11). -el spel (132). ags. terìl (145). Al-eator, i -ion (75), -eo (Sum., Br.), o (76) zabelaßre (Sum.). bret- (no), pret- 75) -spiler. dobbeler (132). ags. tebleri 145). *Alebr-ega, -oga (23) eyn sai (22). en zal (23). Missv. aus allobrox gallus sim.? oder aus dem Citate Sai. = Sa= lustius (129 v. allobroges)? Alecana v. Aliarla. Alecto, alleet-o {g. -onis 94, Br.), -a (76) i. instabilis qui non habet requiem, i Juria (Br.). vngeruwiger (74). eine v6 den wietung (furiis) der hell (88). Aleet-, allect-oria, -orius, -arius, gr. akey.xópsio<; (114) kapaunen- (kì.), kappaun- (114), cappunen- (8b) -Stein, eyn maghen steen des hons (22, 23). ALG 21 Aleman-ia, -us v. Alman-ia, -ub. Alem-bicus, -bicum, -picum (76), embi-licus (1, 23), -tus (6) {cf. Dz. wtb. 198) ain huot vnder dem man wasser brennt (76). einer der gebrant w. hat (6). en de dar berne water heft (23). prenn- o. fewr-hut (1). brennhelm oper- culumalembiei (Fr. 1, 134). *Alena v. Abius. Allenus. Alenacia gali, alennes {i. subula sic f Gì. m.). instr. bellicum, gali, alemas (122). *Alenstrum {aus alba menta X men= tastrum?) vischmiuza (Gf. 2, 81.9). *Alenus v. Allenus. Ateo v. Aleator. *Aleoa v. Alea. *Alepius v. Alopiciosus. A-, al-lere hd. nd. neren. hd. ge- (5), er-n. ; spisen, weyden, foten (5), geffiden (19), Altera (9), furen (69 &c). nd. vo-, voe-den. *Alerica, lunica aletica bratwurst (Gf. 1, 1049). aletica id.; lucani epatica leberwurst (Sum.). Ales {i. auis i nutrix Br.) fogel (9, 110). ner-f. (65). voghele (22). nerer i. aHtor; nererin i. alitrix, alumna (75). amme (22). muter (9). hd. nd. snel sim. ring (126). suili pratili (104. c/.^rc.?lum= buli lcnte-pr. ib.). *Alesna {frz. alesne) ale (104). *Alesperima v. Agnisperma. *Aletica v. Alerica. Aletudo {cf. alitudo. allecto.) veste- {8.aus vette-? veiste- ?), beateti- (13) -keit. *Alevla v. Alleluia. Aleum v. Album. *Aleuus v. Allenus. *Alex {i. halex Gì. m.) gali videcocq (122). *Alexandr-a (Megenb.), -ia hundes- t wolves-krut (Megenb.). wild kurbis (9). wilde korbis (8). A-, al-lexandria {ciu.) a- (5b), al- (1) -lcxander. Alexandrinus, allexan - drinus, -rimus (76) hd. eynev der vz dem lande (alexandria) ist sim. nd. eyn vt demme 1. ys (22 sim.). *Alfcitum v. Asphaltum. Alficus (in scacciludio ; cf. gì. m. 1 , 187. Dz. Wtb. 11. BM. 25) alter (74, 93), der alte (64) im schachzabel. AM-da, -ta v. Alphita. Alg-a, l -ri (74) (i. purgamentum maris 5 sim., herba marina, vlua, vlua paludis Br. cf. agamus. album, carex.) schum (18). hd. schum der vff dem mere, merre (21), wasser (17) wirt, Ut (6). lun= den (unda) da der schum von wirt (21). schaum auf dem mere (74). schume vppe den mere (22), de uppe deme m. (23); t schelp dar (23), da de (22) schume aff wert. der vp dem mer vert (sic 81). schom der vf dem (sic) wirt l herba wyser schom o. schwam (76). patschwamb (i. spongia 75). wasser-swam (e), -scha= wen (3), -schauben o. -schaum (75), -swimmel (49). des meres scham (i. wlua 4. aus vulua x vlua; doch auch sonst in 4 spuma scham in Zuss. neben schawm). meer - schuym , -slijm, -kruyt an lant geslagen (147). mer-krawt (9), -semde (8). sem-mede (19), -de (9, 49), 22 ALI ALI ALI -den (5), -it (jos). seym (8). sies (83). mer- (11), see- (106, 108) -biese (cf. seirpus). binez (13). lies (68. cf. Fr. 1, 6is). leyß (no), meer mescli (147). gelyes (89). ulue (104. aus vlua). riet (8b, 74). ned (no), riet- (Sum. &c.j, reine- (47, 85, 149, Sum.), reyii- (74), meer- (116), mor- (91) -gras. salier (1. cf. carex). scnilff (51', 7). schylp (22b). ror (97). rorchkolben (4). doder= kolbe (12). dutscolue (ìos). (cf. thyrsus tutileliolbo Gf. typha dutten- Fr., tuttel-, deutel- sim., rohr-, liesch- Nmn. -kolbe). brunnechresse (Sum.). moß (48. cf. vlua. vlmus.). ni. wier (116). ags. uar (145), var (136) ; pi. scaldh nyblas (ib.), scald-tkyf= ìas (94. cf. allium; bei Bosw. shrubbe? ries, -hyflas sea-weed). algamer merlins- e (74), -in (48). alba t saliunea riet l rain graß (7). aluo rorkolb (9). kutik kolbe (8). agla (i. carex schleff (74). alchionium, al. aspera, generatur de spuma maris &c. (Pap.) hat sich mit der Glossierung von alga gemischt. Alga-mma l -urna (gì. m.), -ma (76, Br.), -na (kì.) i. summitas &c. (Br.), sedes alta in celis (76). hohe (kì.). *Algania ein schaiffstal (si). *Alg-arica, -oriea (8), -arieia (50c) (aus alioruna &e. x agarieus?) ha. al-, ali-rune; olrawn (50c). Algarismus &e. v. Algorithmus. Algenia v. Algina. Algere i. dolere (88. cf. allere?), cres= cere (17. X adolere? augere?). hd. nd. friesen. gè- (7, 67), vor- (8) -fr. vrisen (13, 21). ver-vr. (9, 99). frießen (17). vresen (22, 81). fryren (68). gefrieren (110). riffen (8b). rukem (6. X olere?). ajnigelen (dentium Hen.). wafien (17).trau= rig scin, leiden; frost 1. (88). alget ini freuset (125). Algidus hd. kalt. nd. kaelt (11). eilig (dentes Hen. cf. aeerbus). *Alg-ina, -enia, -or kellyng, pijn van vorst (147). *AlgijQare kellen, vryesen (147). *Alg-itas, -or, -us kelte (68, 110). *Algium v. Allimn. *Algo rimpfen (42. kórperliche Fwnk- tion cf. alare? Sm. 3, 91). Algor (cf. algi-tas, -na) hd. nd. frost. hd. froste (8b, 10, 67), frust, groß frost (18). kel-te (8b, 48), -de (19). nd. vorst (81, 99), kuelde (11), koelde (89). *Algoria v. Allegoria. *Algoriea v. Algariea. Algori- thmus, gcw. -smus, algari- thmus (kì.), -smus (hisp. alguarismo Gì. m.) (i. ars numerandi Br., computus 75) hd. ein buch von der zale. das pucb der zal (1, 75) vnd der rechnung (75). ein buoch von der r. o. zyffer-b. (no). boicli van dem getzale l cyferboeeh (132). en boclie l der zale (sic 18). eyn bock van tale (22), deme t. (23). czelekunst (9). zalkonst (8). kunst zu rechnen 0. raiten (Kìa.). mcßkiinstler (bm. 23). *Algri v. Alga. Algus v. Algitas. *Alia v. Alea. *Aliare (cf. alle-, alli-gare) vz kie^ scn (18). * Ali-aria, -earia (147, kì.), -earis (7fi), -taris (Br.), alecana (gì. m.) (i. meretnx que a scurris nutritur Er. cf. allex. al- trieula.) eyn bose vrowe de sick boslick nert (22 : alere). en boze vrowe de sijk vnkusliken berget (23). meyn wyff &c. (147). Alias hd. ander-s, -ns (7), -st t sunst (110). sust (6ó). anderswa (99). vp eyn ander tzijt off plaitzs (132). Alia vice andermal (75). *Alibaseo v. Allubeseere. Ali-bi, -cubi (q. cf.) anders- hd. -wo, -wa (76), -wur (125), nd. -war (22), -waert (89); elswar (99). an ein ander stat o. ende, vlg. da selbst l anders-, var. an= dersch-wohin (75). *Alibigena v. Alienigena. Alibrum v. Alabrum. Alica v. Halica. Alicabum gute botschaft (kì.). Alieari-a, -s v. Aliaria. Alieastrum v. Halieastrum. *Alicia v. Alcea. *Alietas v. Alietus. Alieu-bi, -i (4, 76) (cf. alibi) etwen (4). eczwo (17). etliker wegen (22). ich= tes war l jergen (22b). ergent (89). irgen (19, 99). *Alidere v. Allidere. Alidus v. Alitus. Alienare (cf. ab-al.) vremden (99). hd. ent-, en-, emp- (76) -fremden, -phrem- den (3), -pfremden (8, 66), -frembden (nob), -frenden (5b), -fromden (18), -fue= ren (13), -furen (12), -farn (18), -born (21); fremde, fromde maclien. nd. ent= vromeden. ver - weclißlen (no), -wilden 12), -buten (83, 110b). vßern (65). tau- noc), du- (noa) -scheo. Alie-, alige-, aligi-nigena, ali-eniena (22), -bigena (18), -gena (gì. m.), alli= gegenigeus (8b) hd. ein frem-der (63(, -de (7), -d mensch, mentsche (7); ein fremd gebor-ner, var. -en (no) ; ein fre-, fro- (6) -mder; frode (17), fronde (21), ein herkomender (48). nd. en vromede. Ali-enus, -genus (si) hd. fremde, fromde (21), frommede (19). nd. vromede, vreemt (132). ein frem-der (18, 4), -d, var. -bd (no). *Alier v. Aliger. *Alieta v. Alreta. Ali-, hali- (91, Gf.), halyi- (125), ari- (alph. ali- 134), ab- (Sum.) -etus, ali- getus, -etum (ni), -etas (lo smireileo ocello gì. m.) , -ttus (gali, ascia Br.), -as (141, Gf. 4, 364), alo-yeus (11), -gieus (19), algeus (si) (i. me- Br., lome- 68, 107, sme- 142 -rillus cf. herodius. la= oficus &e.) hd. nd. valcke. hd. falck, kretzo (93), kretz. dorn-adreiel l -atreiel (95), -endrewer (67), -eudrer (76), -drech= liei (74). torntreger (7). stock-aro (87b, Gf.), -ar (45, Sum.). stok-ar (6), -are (84), -aren (102). stottar (48). blauwe-fufi i -fuift (19). blafofi (8b). blau- (11), bla- (so) -voet. brack (gì. nu 1, 165 verdruckt fur Brade voc. r., obgleich frz. brac bu= eeros afrieanus Nmn.). rappe (8b). trap- pe (109), -gans (83, 107, 110, 132. cf. Gf. 1, 433). sehmyrle (no. cf. aesalo smirlin 115, sim. Nmn. 1563). smerle (132). wan= nen-weh (64a), -weher (64b, 91). erin- (141, Gì. Trev.), herin- (103) -grioÓ (i4i), -grieß. ecingriz (sic 104). epingez (sic 100). musche ( 89 , sonst passer cf. sparva '. sparvarius = frz. mouchety cf. mos= weyhe Nmn. museetus q. v.). sak (6. cf. falco saeer, nhd. inni, saker, litau. sakalas slav. sokol &c.). *Aligare (i. ad alium ligare, cf. al= ligare) zeu hauff binden (4). *Aligei v. Aliger. *Aligen-igena, -a, -us v. Alien-igena, -us. Ali-ger, -gei (si), -er (22) (*'. volatile 5b) geflugelt thier (1). eyn geflydir thyr (5b). eyn eitlycher (si), et- ( 3), is- (22) -liek voghel. *Aligetus v. Alietus. *Aliginigena v. Alienigena. *Aliginosus v. Alluginosus. Alim-a (8, 9, 124, gì. m., kì.), -ma (Gf.), -na (141), -ia (gì. m.), aliuia (pap.), aluua (13) (aus aÀiuo? kì. ; meist aus a^siuaa x ali-men, -tudo? altilia i. saginata Pap.?) i. incorruptum (Gf.)," vn= guentum incorruptibile (141 sim.). arena in aurifodinis ex qua plumbum fit (124 e Ruland.). unuuartasaligi (Gf. 1, 960). speck-fleisch(9, 13), -fleiß(8). arznei wider den hunger (kì.). Alim-en, -entum, -onia (bissw. un= tersch.) , allemonia (5b) (i. fomentimi, victus) hd. na-, ne-, erne- (12) -runge. vod-unge (5, 81), -inghe (22, 99). fud- (8b), vett- (9), futer- (8, 4), fuetr- (1), fuor-, var. fuer- (64), spis- (65) -unge, voetsel (132). *Alim-ma, -na v. Alima. Alimonés pi. i. nutritores (Br., gì. m.)., sg. i. interpres (76. X spjjnqVcU?). Alimonia (*. elemosyna 75, 76. cf. alimen) narrunge armer lude (8). almus-e (Si) -en (75). *Alinea v. Alisma. *Alinueium v. Almucium. *Alioea v. Alreta. Aliomodo andermaslì (5b). *Alion v. Aleator. *Alioph-i, -igus v. Allophylus. *Aliophilarius gaukler i gestieula^ tor (75), vii. aus ioeulator st. iaeulator phile i. alipopiarius (Br.) cf. alipiarius i. ineolator ville (76); alipilarius qui vnguentis corpus depilat (gì. m.). *Aliophilus v. Allophilus. Ali-oquin, -ter (bissw. untersch.) hd. nd. ander-s, -6 (3), -st (18), -s an das (17). ander (aliter 7). -rader wilen (alioquin (22). Aliorsum anderßwo (17). vberzwerch (no), dwers ouer (83, 132). *Aliotheea v. Allotheta. *Alioteca vremde suyehte (147). *Alipare (i. pilare; cf. alipilarius Gì. m.) catzen mit den bai (147). *Aliparius (i. pilator; cf. prc, ali= piarius, alphanus). catzer (147). *Alipes v. Aliptes. Al-, t ar- (74) -ipes lidi nd. snel sim. lawfFer (9). ein selmelles roß (64b). ge= sai roß (7. = ahd. gizal ros Gf. 5, 656). *Alipiades v. Alypum. *Ali-, alipo- (Br.) -piarius (aus alipi= larius!) iaeulator pile (Br.). balspeelre (147). ■'Alipta v. Alphita. *Aliptas (i. medietas, aus aliptes i. medieus missv.f) middelcheit (23). ALI Alip-tes, -es (93) (aus aXsi7TO]<;; i. plagarum curator Br., vnctor Pap.) en boze arste (23). en base arcete (22). wond- (147), hd. eyn wunde-artzet sim. wndarzat (93). wundtartzt (74). *Aliptor (cf. prc.) noit- (48), nach- (74) -helffer. Alypum, aXuTeov, àXoraa? weisser turbith (112, 114). alipiades ci- (Sum., Gf.), ein- (85) -gelinde (cf. citonidiiim &c). Ali-phanus, -fanus, i -pharius (147), alliphanum (Gf.) (i. eertereulis &c. 147) stoc (Gf. 6, 632). nutschel t kindsammer= lein (Kia.). cleyn cop ; alpharius kynder cop of schottel (147). Aliqualis etzlicher (17). e.-lay (1)- etlicher ley (5b). Aliqualiter hd. etlicher mali sim. ; zu e. moz (4), moß (6), maß (18), gros= ser maß (75). in e. mauß (76). etzbcher mase (5). nd. et-, it-liker mate, etzwas (17). etwas, gleiclilich (110). wat gelìjch= Beh (132). Aliqua-mdiu, -ndiu etwaß (19), ich= tes wat (22), iwent (99) lange. etwa-n (110), -s (68) lang zyt. yetwat langs tzijts (132). Aliquando (-qn) hd. zu etliche-r zijt sim,, -n czeiten (4). nd. to etliker tijd; ichtes wann-e t -er (22b). etis wanne (4). vnder-wile (19 sim.), -eneziden (19), -stun= den (99). zu ziten (65, 110). vor z., etwan, der tag einß (65). eczlicher mase (3). * A 1 i quantlnus (e/\aliquatenus)etwa-fi (5), -n (17). Aliquantisper etwafò der cziit (19). ein klein weile (110). eyn wyl tyts, wat t. (ss), eyn wijle tzijts, wat tz. (132). Aliquantulum ichtes wat (11), icht (22). ichtesch icht (22b). itsicht (77). iwentken (99). wenig 0. etwas (110). ein w., winezig (65). lutzel (110b, 132). yezwat (132). Aliquantulus ìctes wat grot l 1. w. vele (22). Aliquantum ichtesch wat (22b). lut= tei (ss), iwent (99). Àliquantus hd. ettelicher masße (5b), etwaß sim., etzleich (1) groß sim. etwas großses (21). etlicher groß (6). iwent grot (99). yet groeß (132). Aliquat-enus, -inus, -eus t -ius (23) etwaz (5). etlich waß (21), weyß (110), moz (4). einiger wyß (nob), wys (83). engerwis (99). etlicher wyse (19), maß (65), mosse (6), maßen großer (18). itlik wat (23), wert (22). islik wat (-eus 23). Aliquid (i. multi 83) ichtes (22), icht (22b) wat. yet vele of sommige (83). Aliquidem anders (19). Aliquis hd. eynig (nob), ettlich (67), etlicher (134), eyn e. (18), eyn etlich, nd. eyn islick (22) mensche, hd. mensch. en iclick mynsche (23). etzelich (5b). etlicher (76 &e.l etwer (75). itliek, ichteswe, ie= ment (22b). iman (99). yeman-s (8b, 65), -t (nobc). yman-t (noa), -B (65 vai:), pi. sumeliche (4). *Aliquo et-wanhen (125), -wahin (kì.). Aliquorsu-m , -s zu etlicher stat 0. ende (75). tot enyghe platzs (132). etwa- nhin, var. -rhin (110). vfF eyn sijten werts (17). Aliquot et-waß (5b), -weuil (76), -wan vii (110). etzleich (1). yet vele off som= mighe (132). ALL Aliquotie-s, -ns eczlich (3), etlich 5b, 4, 76), ein e. (6) male (5b), mal, mol 6, 4). hd. etlicher maze (5), maß. e. ma- Ben dick (18). nd. it-, to et-liker mate. hd. v-, nd. 0-, a- (99) -nder wilen. *Aliquotus etleicher (1), et- (17), ecz- (4), icze- (5b) -lieher in der zal. Ali-sma, i -nea (144) (cf. damasoni= um) mutter- 1 lucians- (kì.), laugen- (Fr.) -kraut. berg-, weg-breit, gansenwurtz, en= geltrank (Fr.). froschloffel-krut (144.). Alis-, aliz- (6), allis- (70, 134), alles- (17) -orium, -olium (147), -orum (76), -orius (si ) (i. cultellus sutoris; cf.ales= na?) hd. nd. werck-, werch- (1), werg- (211 wurke- (17), snide- (18), l schopff- (74), schuhmacher- (110 sim.) hd. -messer, nd. -mest; -metz (si), mess der schoe= meker (147). gnypp (76 sim.). gneip (67, Br.). Alyss-um, -on wald-meyster, -mann= lin, hertzfroud (144). *Alitare neren (17). Alitaris v. Aliaria. Aliter v. Alioquin. *Alitere v. Allicere. *Alites ags. challes (94, 136). *Aliticius musner (141). Cf. alitus moasandi sim. (Gf. 2, 872). *Ali- (17, 75), al- (3, Br.) -tor nerer {II. e). *Alitrix v. Ales. *Alittus v. Alietus. Alitudo (i. pinguedo Br., GÌ. m. cf. ale= tudo) ve- (9), fet- (17) -tikeit. narunge (17). * Alitus s. pie. hd. nd. spise. hd. spiß, speise, speis, nar-, weyd- (21), fod- (5), fur- (noac) -unge, voedinghe (108). ge- spyset (7), -nert (69, 134), -weydet (68), -fuort (nob), -voet (132). ernert (noac). Alitus,, seltner hali-tus, -dus (4, 76) (i. flatus, odor) hd. geyst. rouch (68). odem (4). athem (110). guter a., varr. adem, ohtem (75). aseminghe (108). *Ali-tus (7), -dus i. frig-us (7, 17), -idus (Br. X algidus) \ dulcis ad modum soni organici (76, Br. x aulidus). kelde (7). frust (7, 17). *Alitus v. Adlitus. Alitutus i. vermis vola-ns (76), -tilis (Br., Gì. m.). humel (76, Br.). Aus attacus sim. X alitilis nomen auis (142. unter- sch. von altilia, dock cf. u. altilis, eher als alietus sim. mit Hildebrand)? Aliuia v. Alima. *Alium v. Allium. Aliunde anders (19). hd. nd. a.-, hd. andersch- (67), anderst- (134) hd. -wo, -wa (76), -woher (17, 110, 134), nd. -war. hd. ander wo. wair heen (132). Alius ander (19, 4). der a. (9). hd. nd. eyn a. *Aliutare duncken, ghissen &c. (147). *Alizorium v. Alisorium. *Alkaleia v. Aquilegia. *Alkanna v. Alcanna. *Allacia v. Aleea. Allactare seugen (17). *Allapacia v. Alopicia. *Allapida v. Allapida. Allec, alee(uoc)^c?. hering. hai- (104), nd. he-rinc. *Allecarius v. Alleciarius. ALL 23 *Alleeiaria ein hering- (68), herinck- wyb (68), -wyf (83), -fengersin (19), -van= ster (89). Allec - iarius , -arius (8b) herinck- fenger (8b, 19), -vanger (83, 89), -v'eoper (22). hering-vaher (68, 110b), -voher o. -v'kauffer (110). harinc menghere (108). *Allecor v. Allitor. *Alleeta v. Aleeto. *Allectare (i. allicere) lochken (1). locken (21). 1. dick wyle (83). hd. zu-1. zu ym (3, 5), tho sich (22) 1. hd. zusam= men-1., -ruffen, -rieffen (67), -ryffen (69). beytin (8, 9. nd. cf. Gth. wtb. 1, 292). *A1-, a- (23) -lecto (i. confirmo; cf. aletudo) stedi- (23), sted- (22) -ghen. Allecto v. Aleeto. Allectoria &c. v. Aleatoria. *Alledere v. Allidere. *Allefrega v. Allobrox. *Allega-llicum, -nicon v. Allogellica. Allegare [cf. alligare, aliare.) an= ziehen wider eyn (65). fumemen mit worten zu besteten die warheit; fur= werffen mit worten der warheit vnd ge= zeugniß (75). hd. vß kiesen sim. vs er= kiesen (6). vt kesen (22). vz-k., verb. in -kiesen (5). auserwelen (4). vß ziegin (8). be-zugen (8), -zeugen (9, 4), -waren (4). zu nemen (9, 4). by bringen (68). v'zelen (i. dicere 8b). Allegata pi. clage 0. anclagung (65). Alle-, alli- (5), al- (8) -goria, alle- goriee (15), -loria (13) (x ali-enus, -us) hd. eins andern, eins ander (5), ein a., ain fremde (76), nd. en vromede rede. verande- 1 end-rung der red 0. der wort vff einen andern sin; ein ander synn t a. w. vnd a. s. (75). hi. die (8), von (9), von der, vor der (12) cristenheit. ein geistlich-e bedeutunge (9), -iv betutung din lert waz wir geloben sun (93). der fremd eeistlich sinne l erkantnuß (65). vß- (15), aus- (161) -legung geislicher ding (15), himlischer d. Allegorieus sensus ein ander ver= stantniß (75). Allegorisare verandern die red 0. die wort (75). *Alleloria v. Allegoria. Alleluia lob (5), lap (21) geben dem hern. lob sagent dem herren (7). lobent den h. t vnußsprechlich freud &c. (65). engelsch lobgesang (75). Alleluia, alevla (47), alaula (149), gugug- (8), kukuges- (9), guckgauch- (73) -lauch. vergizmeinnicht (50b). hasen- ampffer (50b, 93), -sur amphe (85), -swamp (sic 47) , -swam (149). bisen t suramphe i. panis caeuli; gotisampher (Sum.). *Allemanus w. Almanus. *Allemonia v. Alimen. *Allensare (cf. alleuare) vff luftin (8). *AUenus (8, 9), ale-nus (76, 130, 141, Sum.), -nos (117), -uus (17), -na t alna (i. vlna Gì. m.) (a. d. D.) ellenbogo (117 sim.). ein- (8), yln- (17), eyben- (9. X eibe arcubalista) -boge. *Allepciosus v. Alopiciosus. *Alleps v. Alumnus. *AUere (cf. alere) i. de-, do-lere (Mss . mog.). lijden (147). Allers gelerter, erfarner (74). 24 ALL ALL ALL *A.nesorium v. Alisorium. *Alleta v. Allota. Alleuare (cf. gì. m. h. v. ; alle-uiare, -nsare) hd. vff-richten, -luften, -heben (17, 65, 68). Alleuiare hd. nd. liclit, hd. lihte (6), leicht, leucht (67Ì, nicht (sic 18) machen, maken. lichtin (8). erliclitern (65). ent= ringeu t auf leychten (9). vntlasten (83). Alleum v. Allium. *Alleùdetum knoblauch-gewechst o. -laudt (74). *Allex- v. Alex-. * Ali ex v. Alux. *Allexida v. Allopida. *Allia v. Allium. *Allibeseere v. Albibescere. *Allibrum v. Alabrum. *Allieea (aus allibrum X licium? cf. vertigo &c.) anspin (Sum.). Allieere, alitere (8), alaeer (sic 77) (cf. allectare. allidere.) hd. nd. locken. lucken (19). hd. zu-, ber zu- (65, 68), zuo sich (13), nd. tho-, an- (83) -locken. hd. zu-, vfi- (17) -ziehen sim. zu ryeffen (67). reytzen (66, 70). fle>hen (8). entpfreniden mit der verheissung (ì) attrahere die persoli (75). *Alliciator ludder buobe l luderer (19). lodder boue (11). Allieiendus zu loekig (65). Alli-, ali- (4), alle- (8) -dere, -cere (8) stoiGen i loczen (aus letzen X lo= cken? 19). hd. zu stoiìen sim. sere, ser st. (21), stozzen (5), stosen (13), stoteu (22), stroffen (4), slau (18). zerstossen groblich (6). stoten (83, 89). questen (83). leden (89). zuo breygen (13). to breken (97). zu siali mi (17). zer-riben t -knischen, var. -knuschen (65), -knysten (68, 88), -knetschen C25), -chnuso (prs. 121). ver= seren (68). horten (99. cf. Br. Wtb. 1, 675 &c). *Alligare (st. alleg. cf. aliare) vz kiesen (7 &c). Alligare [i. aliud, ad alium ligare ; cf. aligare) hd. zusamen-, zuhaufF-, nd. thohope-biuden. an sicb b. (65, 68). *Alligegeriigeus v. Alienigena. *Alligoria v. Allegoria. *Alligurio s. eyn huut licker (22). vb. licken (22, 23) also en hunt licket (23). *Allimies v. Collimies. *Allimio (alluuio ? cf. alcion) eyn waUer fogel (18). *ATIiphanum 0. Aliphanus. *Allisorium v. Alisorium. *Allitaria (i. aluear) byhen of ym care of huyve (147). Allitor, alecor (76) i. ce- (Br.), se- (76) -mentarius. *Alliui-es, -o, -um (cf. alluuies &e.) des schairs of ocvers brekyng (147). All-ium, -eum, -ia (»7b, 99), -uvium (Snm. ni), al-ium, -eum, -gium (zeuss), halium ^sfi, 125) hd. knobe-, knob-louch, -laudi, -lodi, -ladi (3, 111); knobu- (18), knobyl- (hh) -laudi; chnob-dòch (Sum.), -leich (2); knoloch (64), knòbloch (37a, i4«), knopslich (Ih klobc-loudi (48), -laudi, -lauche (8b), -lach (21); kloblauch (149 1, ehlobloeh (105), chlouiloich (104). nd. knuflock (22, 23), knuuflook (11), knofloec (89), lochc (97). alium garlec (94, 136). alga poar (94. cf. porrum por Boisw.j. algium corn. kenineuynoc (Zeusb). All-o, -a, albo (49) hd. sliff-, sluf-, slyeff- (18), sleif-, sdileif-, wetz-stein. schiffdien (sic Kib). Allobro-x sg. (117), -ges pi., adlobr- us, (148), -ius (141, GÌ. m.), adrobus (148, Gì. m.), alloprages (76) i. gallus bur^ gendare (117). i. sabaudìenses dy sophoi (125). nomen gentile i. burgundinenses (Br.). i. vrgentiriensis ; allefrega i. gen= tilis ab algos i. alienum et frege i. fides (76). *Alloca v. Allota. Alloeutio v. Alloquium. Alloeutor zu-redner (75), -spredier (8», 4). *Allodere (st. alludere) mudspilen(56). Allodiarius eygen-man (19, 89), -dom (11). *Alloditarius eygen-mau (11), -doein (89), -dum (19). Al-, a-lodium (ali. i. fundus dee; conuiuium quasi sine sermone 76. X alo= già id. Br., gì. m.) hd. vor-„ fore-, fur-, fure-vverck, -werch (18), -werg (8b, 21), -weck (77), -wercker (sg. 7), -berck (70), -berg (66, 68, 69, 75, 134). urber (75). eygen (8b, 99). eygen-heit (8b), -erbe (48), -eri' (83), -ghuet (11, 89), -eri'goet (11). mayr- (1 sim.), ampt- (75) -hofF. ho= femann (sic 12). aekergfit (13). aufflegen t vffligentz gut (75). korn-gilt (67, 76), -gelt (6). :'Allodium en vorworp an ener dorè (23. aus vorwerck missv.!). *AUo-gelliea (17), -gallia (9), -gaHa (8), -gallum (3), allega-llieum (96), -nieon (Sum. v), aloe gallica (Ki.) gen= ciane (Sum.). encian (3 sim.). enez-ien (i7), -gen (8). "'Alìogia v. Alogia. *Allogium (cf. alogia) v. Sitapolium. ^'Allogma &c. v. Alogus. *Allogo (aus alloqui X alogos?) v6-wi6en l -spredien (17). *Allo-les, -nus v. Aleeon. Diomedea. *AUop-icia, -ilicia, -ana, -aria, -ieio= sus v. Alopiei-a, -osus. *Allo-, alla- (8b) -pida, -peda (4, Br.), allexida ^74) (i. anguilla 75, piscis, sicut allota 3, 4. cf. frz. alesne raia rostrata spitz rodi 115 V) al, ol, aul (75). al roppe (8b). 61 ruppe (3). rupp, rugolt (74 rugte ( Anz. 8, 98. cf. rugeten Fr.). rauch (4 *Allopium v. Alloquium. *Alloprages v. Allobrox. Alloph-ylus (GÌ. m.), -ilus (Br. &c), -idus (76), -ius (3), alioph-ilus (17, 75), -lgUS (76), -Ì (pi. Pap.) C-CpoXo? X -«piX.0? ; ciner der da frode dinke liep hat (17). fremder lieb- (75), ein freinde lip- (3) -haber. *Alloqua v. Allota. Alloqui hd. zu-sprechen, -reden (9), -kosin (8). nd. to spreken. Allo-quium, -pium (6), -eutio hd. zu-sprache, -sprocli (18), - sprechunge, -gesprechde (6), -rede, -redde (7). nd. to sprake. *A1-, a-losa, alausa (114, Ki.) (piscis; i. anguilla li, 93. cf. allo-pida, -ta) al (74,93). alsen (114). a.-schaid (115). schad t die alsam (112) els-e (19), -en, veri-g, -ng (114). hd. (68) nd. elfiPt. rufolke, roppe (48). bressem (97). Allo-ta, -ea, -qua (75), alo-tha, -ta, alleta (89) (piscis cf. prc, capito) hd. nd. qwappe (allota 16). hd. qwap (mss. mog.). guape 0. kope (69), kopp (66), kopt (70). uppe (v. a. 1477). kobe (ib., 21). koppe (75). kopp d, 74). qwab (13). quaep (97). quabbe (89). knappe (8b). karpe (18). karph (7). karpf (76). kopp ut 0. gropp (74). kop o. grop (134). grupp (68). al rupp (alota 16). ol ruppe (9). rup oel (49). raup, raubaal &c. (Popow.). ezoppe (4). sleye (3). sdiben (75). allant (64). alraun (ziemann. aus allant; auch malum terre). dolb, kaulhaupt (74). hd. (mss. mog.) kul-e, -ing (17). schulle (vlg. squamena 125). Allo-, alio- (147) -theta, -theca (147, GÌ. m ) est mater omnium, figurarum (Br.). aire figurai moeder (147). *Allotum v. Alutum. Allox v. Allux. Allubere v'borten (9). Allubeseere (76, GÌ. m., Br.), prs. ali- (22), ala- (23) -basco (i. consentire &c.) begynnen zu volbortin (8), v'bor-ten (9). gunnpii (22). ik gunne (23). *Alluc-a, -arius v. Alut-a, -arius. *Alluc-ere zuluehten (8b). i. iactare (gì. m.). -idare i. illustrare (gì. m.). -inare i. iuxta luminare (Br.). zulychten; i. a luce alienare, fascinare verbiuden (sic) 0. fin= ster machen (68). *Alluciare (cf. aluta) to leder maken (23), malen (2.) t villeh. Allue-idare, -inare v. -ere. *Allucium v. Aluta. Alludere (cf. allodere) i. consonare, -gruere (66- &c). hd. mit-, beide- (5. aus bit?), v'- (6), vnder- (4), nd. met- (97), mede-, medde-spelen, ha. -spilen, -spylen, -spiln (5), -spielen (7). speil vir spotten, (sic 8). v'-sp. (9). suiJlich anlaclien (65). Al-, a-, ab-luere hd. waschin (8); ab wa-, we-seben. aus rainigen (1). *AUugere mit weynen (8b). Alluginosus (aus alluere X vligU nosus) ags. fynig (gì. Aelfr.). aliginosum i. pingue t humidum (i4i). Allugo (X ligo cf. prc.)) ags. fyne (GÌ. Aelfr.). *Allumen v. Alluuium. Alumen. * Alluminare n. Alumnare. *Allus v. Alus. *Alluta &e. v. Aluta &c. *Allu-ta (48), -tium, -cium (74), alu- tium (cf. ablutes. aluear.) wasehe hafen 0. yrderen brait pfanné (-ta 48). wesch- uas (93 sim.), -schaff (75), -kar (48). wasch= faii (74). Allu-tes, g. -tis (117), g. -tium (Br.), n. -tium, pi. -eia (147), pi. -tia (Br.) (cf. ablutes) dreckich plaetz of stede (147). sunt loca cenosa (Br.), I. vbi fluuius pu~ tredinem emittit gotten (83). i. locus coe= nussus (136). alutes i. I. cenosus (i4i). li logi in mondi (GÌ. m.). *Allutium v. Alluta. *Allutum v. Alutum. *AUuueo v. Alluuio. *Alluuia dennaltebbinge (11) Alluui-es, l -o £-um (Br), adlubies (139), alumo (g. nis obi. -mine 76) (cf. sqq. alliuies. collimies.) i. inunda-ntia (Br.), -tio t immundicia (76) aquarum. i. locus coenosus t obscurus (139). slùmig, ALM vnsuber (8). flimek (13. f st. s). vn-flat, -seubery; wiest, kotig (88). Alluuio hd. waßerbruch (mss. mog.). waserbry, Mrg. waßebruch (13). . Alluu-io, -eo (12) i. diluuium sint= flut (3, 13). waGer broche l ronst, sed diluuium wan daz abe brycht (12). ain giß des wassers (91). groß gefluß &c. (65). vloet (83, 99). Al-, a- (9), -luuium, allumen (6. cf. alumo) hd. flud (19) ; eyn groß flut sim., flfiht (6), flufi, floß (7); eyn sinte flote (18); sint- (8), sinck- (9) -flut; wasser floz (4). nd. vloet, en grot vlot. i. quem aqua abluit alß dei- ryn zu Costeutz (64). *AUuuium v. Allium. *AUuuius v. Salictum. All-ux, -os, -ex, alux hd. (eyn, die) groz (5), grocze (9), große, groß, groiß, graßs (1) zebe, czehen (1), zeche (67,68), cze (18, 21), czye (5b), oft an dem fuß sim. dumi, zehi rnaiste (104). nd. groeten (90), en grot (22), grote teen" (22, 00), teyne (23), tee (11). *A-, aa- (Br. &c), l haa- (110), acha- lma (i. virgo abscondita l secreta Br. &c, i sirmilacrum &c. 110. X agalma; aus hebr. almàh, vii. X lat. alma) ebr. eyn jungfrau (7). iunffrauwe (5). ene iunc= vrowe (22). ein heymliche verborgen magt (65 sim.). eyn clarer spiegel (110 sim.). *A1-, ala- (6), ale- (Br.) -mania, al- monia (i. tewtunia 6 sim., gew. untersch.) (ab alendo i a lemano fluido Br.) dut= sche- (17), duthscb- (7), dutz- (5), dutß- 0&\ ducz- (21), dutzhe- (5b), dewtsch- (71), deucz- (4), dewhcze- (3), dewchs- (9), tewtsch- (lsim.), tù'sehe- (6), titsch-(76), tusch- (68), tùtz- (6), dudesch- (23) -lant. *Almaniare dutß spreche (18). *Almanic-um, -ium (4) hd. dutsch, dusche (17), dutß (18), dutz (5, 6), deucze (4), teutsch, teutsche (66), tùscbe (6 sim.) sprache, sprach. titschlich (76). nd. dude- sch, -scbe sprake. *Almanieus (cf. sq.) dewczer (4). Al-, ale- (Br), alle- (3) -manus, ala= man-nus (8b), -ieus (68) hd. eyn dutz-, dutß- (18), dewcz- (4), dewhczer (3), tuz- (6), teutsch-, tutsch- (68), nd. dudesch- man. hd. ein tùtscher mensch (63), ducz lendir (5b), dutscher, tüsch (6). dewchs (vj. Almari-a, -um v. Armari-a, -um. *Almasium (i. martipotus, cf. mer= cipotus) ahneys t lichawff (9. cf. ama-- sagium reditus ex vino &c. gì. m. 1, 199). *Alme-ta, -nta v. Alnetum. *Almieies &c. v. Almus. *Almi-cium, -ties v. Almucium. *Almodium (mensura gì. m., cf. Dz. Wtb. 457) gesmeide (4. vrm. aus clino= dium q. v. id. verlesen). Almu-, t malmu- (147), alimi- (22), alumi- (22b) -cium, -tium (134, Kil.), -ehium t -cherium (kìi.), -tum (7), -tia (Gì. m.), almunicium (83, gì. m.), almi- ' cium, -ties (si.), amu-eius, -tia (gì. m.), -sia (ku.), ambucius (67, 147, v. a. 1477), amicia (gì. m. , ku. x ami-- cixe?), aum-ieia (ku.), -ucia (gì. m.), arm-ucia (gì. m.), -ossa (4) (cf. GÌ. m. 1, 179, 181, 206, 211, 380. Ob. 29. Dz. Wtb. DlEFENBACH GlOSSARIUM. ALO 13. bm. 61. wd. 910 Ntr.) hd. nd. kor-, chor- (23, 68, 76), kur- (v. a. 1477), kore-hot (13, 18, 23), -hayt (13 Mrg.), hd. -hut, -huet (1), -hut i -mùtz (5), -hub (76), -huben (75), -hauben (4), -kappe, -kap, nd. -kogele, -koghel. choirhoit (147). kutz- (64, 68, 69Ì, kuce- (10) -huot, -hut. munchs kutten (75). meßegewant (17). eyn mycze (21). myezz (armossa 4). mutz (83). mutse ; al-, a-m.; aìmuys (ku.). en muzeke also de dona heren hebbet (23). beffe (22b, 147, Ki.). *Almus v. Alnus. Almus hd. se-, hel-, (18), hei-lig. nd. ze-, hyl-lich. almi-tes, -cies, -tudo i. sanctitas (76). *Almutum &c. v. Almucium. Alna v. Allenus. Alnetum erlen bosch (8b, 68). alme- ta (94, 136), -nta (127) ags. alter- (94), aler- (136) -holt. *Alneum ags. fulae-trea (94), falatreu (136). Cf. fulan beàm the black alder tree (Bosw.). *Alninura erlige (7). *Alnius erlin (8). Alnum alberin (i4i). Al-nus, -nuus (22), -mus (134), t -ena (75) erile (104). erl-a (87b, 93), -e (3, 8, 9), -in (5b, 13), -en holtz (76), -e h. (8). eri (1, 4, 74, 102). irle (17). hd. nd. erlen-, hd. erlin-, erleyn- (66), erlau- (75a), eHn- (74), vign- (102), nd. elreren- (verlesen ekeren- 97), elsen-baum, -bom sim. elren (125). e. -bom t elhorn (22b. cf. platanus. sambucus.) elne (22). elme (i05c). eelst (92). ags. alaer (94), aler (136). *Alo v. Aleator. Aloe hd. (daz 4) aloe, ist gummy bit- ter als galle (20). spaens groen (89. cf. viride hispanieum). spaesgruen (11). aloes, alues, aleos (6, 69, 134) aloe (65). ale- (132), ali- (125) -wede. hd. wolsmac= kend holtz (20); h. das w. smeckt (4), neckt (sic 7), rucht, reucht; ein h.' dz da woltycht (sic 69). aloes epatit (47). aloa (Br.), aloda (alph. aloa 76) i. arbor suauissimi odoris. Aloe gallica v.'_ Allogellica. A-, al- (48) -logia i. conuiuium sine ratione (48), sermone (Br.). luderige (48). Alog-us (Br.), -o, allog-us, -OS t -ma (17) i. litera t nota in libris emen= dandis (Br., sim. Gì. m., cf. alapacius.) in boycken eyn teyken tot verbeterin= gen (147). i. sermo longus (76) aus aXo^QQ, AÓyoq x longus (cf GÌ. m. 1, 174, 184). *Alones v. Alcion. Alonge von, nd. van verre-m (134), -n (3, 21, 66), feren (5), verne (17, 22), ferre (7), f. har (6), ferr (76), ver (18). *Alopeeia v. Alopicia. Alopecur-os, -us fuchsschwantz, ni. vossensteert (143). (villicht) mattenflachß 0. wisenwollen (144). *Alope-s, -x (Br.), alapes vochs (8). vosse (22). fuße (17). *Alop-etia, -i v. Alopici-a, -osus. *A-, al- (76, 141) -lopicia i. wlpeeula eyn wulpen (8). welpecla (sic 9. X wl= pecula!). foche (93). vehe (6). Alopicia (im Br. untersch. von alopia i. lepra), alope-eia (113, 114) , -tia (91), ALP 25 allop- (48), alb- (104) -icium (i. aliena^ tio capillorum Br. &c, scabies) hd. grint, grind (91, 141). haarfliessung ^113). schies= sung des haars (114). hair njsynge van schorftheit ; calicheit (147). alapiei-a kael= heit (8b); -da mallaitscap, lazerye (147). allapaeia (9), allopa-ria (148), -na (8, 148) i. fluxus capillorum. allopilieia (X aWoc, -\- pilus?), periicke stocker bei Brinckmeier). Alopi- (120, 147, Br.), allopi-, alapi- (17, 136), allep- (22), api- (3, 129, 139, 147, Br., Pap. X apex) -ciosus, -eonsus (147), api- t apic-osus (147), alopi (13) (i. caluus; caluaster t re-c. 147) kal (8, 22, 13). khal (9). vorn (17), achter (147) cale, grindochte (120). alapios-a i. calua (136); -um rauphecht 0. an hare (Anz.8, 408). apic-a, -ia dyer t schaip onder den buyk kale (147); -o, g. -onis ainer mit ainem kalen bauch 0. glaczeten b. (75); -iosus i. caluus, -iolus i. caluaster (139). alepius cale, bloet (147). *Alopogare v. Arapagare. Aio-pus, -phus v. Alapus. Aiosa v. Allosa. *Alosa (x dko) meer of see suyct (147). A-, ha-, ho- (Kia.) -losanthus wall- (Kib.), woll- f bald- (Kia.) -rat. *Alosantus &e. v. Absinthium. *Alota v. Aluta. *Alpagare &c. v. Arapagare. Alp-es, -is (99), -os (7), -ie, -ije (1), alph-ie, -ei (17) berge tzuschen den dut= schen vnd den waln (5b). dutsch gebirge zuschen walen vnd dutschen (17). dewtsch gepirg czwisclien den dewtschen vnd auch den walchen (1). dutz berge zwi= schen den walen vnd den dutzen (5). dutsch b. schußen den w. vnd den dut= schen (21). deucz berg czwischen w. vnd dewczen landen (4). dutschenberg zwus= sen den w. vnd den dutschen (7, sim. 77). dutßse burge czissen den w. (18). das ge= birge zuschen welschen landen (17). die alpen se. daz lampartsche gebirge (48). lampertisch purg (2). albe teuschperge zwischen walhen vnd teutschen (74). al= ben, vlg. das hoch gepirg, geburg; almen in dem gep. ; dutsch geb. ; (i. montana) pirg, gepirge (75). geberge (99). ein snehe= berg (19. schiveiz.). snebarch (11). dude= sche berge (22). d. b. twyschen den wale dudeschen (23). *Alpiea i. ouis (12). Alpinas (Br.) berg- (8b), pirck- (74) -man. en de indeme berghete boren is (22). einer von der alb (74). *Alpinosus kelden (8b). *Alpita v. Alphita. *Alpogus v. Arapagare. *Alph- v. Ala.-. Alpha an-fanck t -begin (75). *Alpha (aus alapa) backenslach (147). Alphabetum hd. fibel, lìbbel (7), by^ bel (v. a. 1477), a b e. abece (7). eyn abee (21). abacete (22b). puchstab ordenung (75). ein alphabet, gebet (no), nd. eyn phi-, fi-bele. alphabet ein wiber (st. vibel?) ulalit (st. alfabit? 6). Alph-anus (74 , Br. &c.) , -aneus t -arorus (76), -arus, -arius (74), -orus (7), -aurus, -arahus (stocker), alpaulus 4 26 ALT ALT ALU (ìoo), alìparius (147. q. cf. hierherf) est falsus mendicus (aus Alphe-nus n. pr , -mius i. vagus ì n. pr. Pap. ? vii. X halo-, holo-phanta i. mendax 110 &c, Ki. ; hala pauea i. anima menciens 76. aus halapanta i. omnia m. 129) hd. ein falscher betteler sirn. , petler (74). en valseli (23), vals (22), fallì (18) bedeler. eyn falscher broit beddeler (7). eyn fals brot beteller (5). bedruger (21). truant, truyfler, tuescher &c. (147). troner (109. aus trogener, cf. beghardus, eher als ver- lesen aus croner = ahd. kronare v. ba= burrus, cf. croenen murmurare 147). *Alpharius v. Ali-, al-phanus. *Alph-ei, -ie v. Alpes. *Alph-erare, -iare v. Arapagare. Alphi-ta (Br., gì. m.), gew. -ea, -ter= rea t alpheta (gì. m.), alfi-ta, -da (141, Gf.), alpita, alipta (149), aphita (47, 92), africa (22, 23) (i. primum granum matu^ rum dee, farina orchi, polenta, aus akyv T&v) gerstmelo (Gf. 2, 713). gersten-mele 7), -mei (23, .141), -melle (22). girstin Gf. 4, 265). g. mele (ih.; 95). boli, prha 4). alphi-ta, -tera, -ton garsten mele; ea yn der aren dat hoicnste ind yrst rip korn (147). Alphito pop-hans, knecht ruprecht, kinderfresser (kì.). *Alphorismus v. Amphorismus. *Alphorus v. Alphanus. *Alreta {aus alieta = athleta Gì. m.¥ arenga Dz. wtb. 25 ? cf. nel. alrede area piMica Fr. 2, 108c) walg- (1, Sm. 4, 68), walig- (4) -stat, '.nhà. waligen volvere? alieta pan (75). alioea (in edacie) ein bane (8b). *Alsa {fi.) die Ylle (48). Als-, gew. els-, elz- (3), es- (5b) -atia elsa-ße (12), -Ben (5b), -B (68, 110), -tz (18, 48). elßesse (77). eylsas (6). elsaß- (69), elseß- (69 sim.), elsaßen- (5), elsas= sen- (22b), elseezen- (21), eleseßen- (17), elseßen- (7, 133), elsasser- (132), elzeccer- '31, elsetzer- (23), elzecer- (22), vlsozer- 4) -lant. *Alsatius olzacer (4). alsa-tii, -vi elisazari (130). alsatii t elysii elsesßer (125). •'Alscotilus (cf. adorn) v. Affodillus. Alsin-e, -es (Fr.) (herba, cf. pilosa) huhner-salbe, -biß, -darm t maus-d., -kraut (kì. sim.). lmhner-serb (144), -sclierb (Fr.). vogelkraut (144). *Altamia v. Alcanna. Alt-anus, -onus (76) i. flatus in alto i. pelago (Pap., sim. Gì. m.); altus ventus in mari (76). hoich wynt in der see (147). ags. voden (gì. Aelfr. cf. Gì. m.). Altanus (herba) buehsclrwarbe (48. cf. ascancia). Altar-e, -ium hd. nd. alt-are (7), -ar (68), -er, -re (97). elter (5, 21). Altarista (i. sacellanus gì. m., vica= rius q. v.) alter her (4). einer der von dem aitar lebet (68). Altarium (cf. altare) aitar stain (76). *Alte v. Alx. Althea v. Alcea. * Altea (i. malus, x malua?!) mast op en schip (147). *Altelabus v. Accalabus. Alter eyn under (19). gen-er m.. -e /• (*»). Alterare andern (8). hd. nd. vor-a. hd. v'endern. ver-wandlen (68), -wandern (67). wandelen vor ander (22). vir wandel ader wer ander (sic 21). vor wisen (5b. st. vVisseln, v'wechseln? cf. alternare). Alteratus (i. alter effeetus Br. &c, aliter effatus mss.) hd. vorandert, v'en= dert; verwand-ert (67), -let (68). Alterca-ri, -tio v. Altrica-ri, -tio. Altereator schnapper (2). Altercum hd. nd. bilsen (kì., Kil.). b. -kraut (144). malkruyd (kìi.). Alternans czwyfelnde (8). ein zwey= feller (3). Alternare herten (141, Gf.). andern (8). v'a. (6). eynern (9. aus endern). hd. anders, anderworbe (18), v'anderung (6), v'ander (5), vnder ein ander (4) machen. nd. voranderch (23), v'arich (22) maken. wißlen (68). vnder-weßeln (19), -wislen (99). ondemvisselen (11, 83). Alternatim vnder-ander (22), -en a. (23), hd. -eyn a. vndern-a. (18). hd. nach, na (8) eyn-a. verenderlich (65, 68). sun= derli-ch (8^, 9), -chen (12, 13). vnder weßlung (19). onderwile (89). *Alternatio (n aus e) kefelunge (8). *Alternatu-s, -m (11) czweywelunge (9). onderwisselinge (11). en vorander= inge (23). Altern-atus t -us hd. eyner der vnder den andern ist. nd. eyn de v. dem a. ys (22). Alternitas v'ander- hd. -ung (6), -keit, -heit (3), nd. -icheit, -cheit. hd. v'ender-ung (68), -keyt. Alter-, bi-, du-plicitas bedroch &c. Altervt-er, -rius (13) jo eyn von de andirn; vnder eyn (5b). vnder ander (22). eyn a. (21). der l eyn a. (8b). vnder (1, 5), durch (6) eyn-a. der a. von den zweien (75). eyner (9). eyner vnd der ander (1), von den andern (13), vnder den a. (4), von zweyen (68), vnder zw. (67, 69, 134), vß zw. (65), von andern zw. (76).. sye (?) bey mit en ander (17). Altervtrum eyn aiidir (8). der ander (9). eyn oder dye a. (19). en offt a. (11). hd. dorch, vnder (4, 76), gegen (65) eyn- a.; durch-hen (7), -eyn. dorchen (23). *Altia v. Alcea. *Alti-fera, -fra (17), -fia (9), -ssera (13) winden (1, 4). zugrad (75). keffer (8, 13. cf. Fr. 1, 506«). kefer (9). krane (8, 17). kranche (17). *Altificare hoen (19). hoghen (11). hoegen (89). Altigradus (Br.) hoch treder (17). Altilis (p.r. &c.) hd. eyn zam fogel, oft als eyn hùn (5), hun, 0. eyn gans sim. scarne wogel l vige (13). eyn tam voghel alse eyn hoyn (22). en than v. als en hon edder gos (23). hd. huß-fogel sim., -gefogeltz (8). haws-hun, -vogel l hane l stadelhenne (9). aitile mastiche (141). ags. foedils (i. saginatum 145). altilia hus gefùgel (25). zame vogele (48). hantznchilinga , kimastiu , mastfo= gala, kifedare (Gf. 2, 881. 3, 435, 449. 5, 615). Altiloquus hoch sprechender (68). hocher redner i ein trostiger reder (75). scharp sprecher (17). *Altime-ntum, -ter (gì. m.) mate van hoichden (147). *Altipedes (i. alpes) geberchte (147). *Altisonare hoch luten (75). *Altissera v. Altifera. Altit-onans (76, Br. &c), -tonus (i. deus Pap.) eyn hochludender (7). *Alti-thronus, -tronns, antithronum (alph. alt- 68) hohsidillo, hocsedalo (Gf.). hoch siczer (17). hoigh sitter (147). eins kunigs stul (68). Altitudo hohe (8, 65). hoe (5b). hoe= chy (68). dy hòch (10). hohede (48). hoc= keit (77). Altiuolus ein hochfliegender (75). *Altmona v. Lemanus. Altri-, selten alter- (74 &c), atri- (9) -cari, altritari (133, GÌ. m.), alt'cal (sic 22) hd.nd. schei -den, hd. -ten. hd. klafc fen, clappen (133), straffen (74) vnnutze. nd. snacken, sn. vnnutte. kyffen l snap- pen (74), -en vnnutze wort (5). kyffern an -nucz {21). kiefen (7). kifen (76). hd. kyf- (4) , kiff-, hd. nd. keu - elen. kyueln (9). kebbeln (109). krige.n (6). zancken o. kriegen (74, 88, 110) mit worten (110). creten l kyven myt worden (22b). wert= len 0. streytten (64). vechten (17, 74). ha= deren, einander vbel ufirichten (88). plai= diren (99). arguirn (74). Altri-, alter- (4, 74, 99) -catio (cf. alternatio) hd. krieg, krig (5), kriegiuig (7, 74), eyn karch krich (18); kyw- (9), kyff- (74) -eluage. nd. kyf, kiff; plait l sceldinge (99). vrloge mit worten; schelt-, straff-, arguir-ung (74). *Altri-cula, -x (cf. aliaria) boevynne, huyre (147). Altrins - eeus , -icus, -ocus (8b) hd. ander-s, -ley (9), -geschyt (133). ein and- er (67, 76), -erìinge (8b). teghen eyn (132). Altriplex (i. bilinguis &c. 76, animo duplex &e. x artiplex i. d. Pap., GÌ. Plao.) betrieger (68). wispelsinnich (107. cf. w.-duerigh inconstans Kil.). altripli= citas i. duplicitas (76). *Altrix v. Altrieula. Altum v. Alutum. Altus hd. nd. hoch, 0. tieff (68), tyfe (9), deiff (8), swer (8, 9), vnd dyf (12). hog (3). hoge (99). obbir hoe (5b). Altus in factis spitzfindig (65). Aluc-o, t -us (kì.) (cf. aleion?) hab= bich art, gr. 'ékeoc, (112). nachtvogel i mast- (Kia), maß- (Kib) -huhn. nd. wiggle (i. Stryx V. a. 1438 Ziem.). *Alu-ea (pars selle gì. m.). -ta (pis= toris 16) mult (16). multer (13). teyg-, deig- (8b) -trog (8b, 9), -drock (8). Aluea-r- -re, -rium, -le (6), alphe-, alphi-are, -arium, alphe-ar, -ale (5b), -us, t alutas (48) (cf. sqq.) hd. korb (al= phearium 76), bin-k., -stock; pein- (1), beyn-, beyne-, pyn- (66), byn- (10), byen- (12), bene- (5b), hd. nd. benen-, ben-, imme- (22M -stock, -stok (22), -stocke (10), -stog (8b). ymmen korff (89). binen- k. t -kar*(48), -va/J (49), -stock (6). im- huß, -vaß, -sumper, w>t. -summer (75. cf. Sm. 3, 249). en ymmen huue (11. ni. bie- hof, engl. bee-hive). bibuc (99). bie-buyek, -bock (kìi. cf. bue, nhd. bock Gestell Er. Wtb. 1. 151, Fr. 1, 115?). drog (5b). *Alue-, alui-, alphi-are hd. binstock sim. (cf. prc.) , pinkurben (2), von stick ALU (sic 21) machen. nd. benen-, ben-stocke maken. Alu-, alph-eolum wasser graben; -eolus trage (75). Alu-eolus, -erlus (48), -iolus, -iolum (94), oft t -eus, -us, alph-eolus, -ilus (17), albiol-a (i. peluis rotundus) l -um (136) trog (5, 48). wesche- (48), lesch- (74. 76), losch- (93) -trog {fabri 7e), -trock (74). suwe drog (7). suetrog l teigtroeg (125). dfcke droke (17). teige trock i f rosse mulde (3). trogelin (8, 16, 48). indtstroglin, varr. kintz-trogel, -krogel, i badzuber (75). molde (125). multlein (112). mielterlin (91). wasser - kennel t -schifi'elin (48). sclìuff (so). schueffe (93). schuff (Sm. 3, 337). schope (i. fundibulum 22b). schaff instr. nauticum, pitta hauso= rium do man mit vß sehopfFet (64). hd. napff, binstock sia, (cf. aluear). winstack (sic) i drag (21). ags. aldot (94, 136. al= daht eorbis Bosw.). Alueolus nummarius tzelbred (125). *Aluere v. Alluere. Alu-, alph-, alb- (136, 145) -eus, al= phius, alueum (104) (cf. alue-ar, -olus) hd. nd. ags. trog. hd. drog. nd. irò eli. trag (i. alueare 1). drogk (10). ein lose drog (7. st. losche-), teig trog (4). trogk, fiacktrogk, pam (74). drock t hack bret 18). pretspil (i. alueolus, alea 91). trucli l kyst (76). nart (19, Das. cf. n-. 2, 8). muolter (91 sim.). multe (112, Das.). eyn groz mulde t eyn kar (5). molde (19, 22). en grot m. (23). bulle (17, Pr. 1, 152C. wett. bolle /.). ein große bine (6. cf. Sm. 1, 178. Gr. wtb. w. benne, binne). brente (113). wasserlauff in nani (64). der flut deß wassers i ein stram (125 Mrg.). (alu= eus) ags. stream- (94), streum- (136) -rad; aluium meeli (94), albium nieelu (136), *Alumbia (i. palumb-us. -is) walt- 1 wylde-duyve (147). *Alumen v. Albumen. A-, ai-lumen, alum (6) , almen (9) (i. salsugo terre) alum (93). alni (6). hd. alu-ne, -n, alaun. allu-ne (12), -11 (8, 22), -en (85, 125), alant (7, .76).. mergil, clar, peizstein (i3i). pàcistain (104. cf. Gf. 6, 688). spat (Sum.). cossoldor (105. cf. eas= saltrum). *Alumieium v. Almucium. *Alumi nare mit alaun bestreichen (135). Alum-na, gew. -pna amine (22). ame, nerrersche (77). en erde rorer (23. aus ernerer, cf. alumnus 6). nererin (75). Alum-, allumi- l alump- (76) -nare (i. pascere) weyden (68). ernahren (kì.). Alumnus, gew. alumpn-us, untersch. -is (i. seruus 76. cf. gì. m. 1, 195) der ein ernert o erneret w.urt (68). (i. alleps) eyn hernerer (5b). erneren (sic 4). merer (sic 1). ein ert _(sic) nerer (6). eyn ain odir eyn kint bi der ammen (8). vosterkint (99). *Alumo v. Alluuies. *Alunda v. Alauda. *Aluo v. Alga. *Alura des buyeks mont (147). Alus i. largus (Br., 3). allus milde (13). Alut-, allut-, allue-arius i. eorves-, pellip-, sut-arius (129); sutor qui facit AMA calcios de alluta (76) ; argillator (107). hd. eyn leym-, leymen- (18, 67), lemen- (19, 22, 23) -decker. ain laindecler (76). leym- cleyber (7, 74), -kleber (4). en lemer (23). leemplecker (83, 107). schoe-, leder-ma- ker (83). lower (8b). cordemaker (89). corduennierre (11). cordewanier (106. gali. cordouanier 122. cf. gì. m. 1, 196). hd. weyßgerber. ein semsch lederer (110). seemßmecher (132). Alu-ta, -tha (5b), allu-ta, -ea (9), -da (17, gì. m.), alota (sum.), abata (9) i. pellis artificiose candidata (Br.) ; species corei ruffi &c. (3) ; eerdonium (1, Z.frz. cordoan Gì. m. 1, 196. cf. 176, 194, prov. aludo). la (1, 3ì. laa (3). ita (2). lo (5b, Sm. 2, 462). losch (Sum.). loesclì o. rot le- der (64). loscllh (3). losch (48. cf. Sm. 2, 506. rubicorium). losch (74, 75). leesch (110). weyzze losch (1). laesch (i. q. allutum 76. cf. Gf. 2, 282). loßkeshut (i4i). loych (8). lancia, (in ortu 9. X allium!). leiche (13). eyn loyt (17). lindledder, semisch (ii4).gerbte hut (88).\veyssfel (91). geay= ert-leder o. -haut (74). seemsch 1. (110). schons 1. (Sm. 3, 369). corduan (ib.; 68, 97, Gf. 4, 492). kurdewan leder o. scimeli (48). cordewen (-83). kurdual (28a, 93). botschuch (ali. 8. cf. alutum calceus peregrini Br.V eyn butsch schuche (al. 17). buntschue (abata 9). puntschuch (13). erche (12. cf. albieorium). irch (76). ahd. irah (Gf. 1, 46i). *Aluta v. Aluea. *Alutas v. Aluear. Alutes v. Allutes. *Alutium v. Alluta. Alu-, gew. allu-, allo- (75), albu- (alph. allu- 6), al- (v. a. 1477) -tum (i. calceus peregrini l cortex arboris quer= cine &c. cf. aluta) eichin rind (Br.).lohe (8). loe (9). lae (13). ain laesch (i. alluta, frunium 76). hd. pu-, pò- (4), bu-, hd. nd. bocken, locken (sic 21), jmkkein (1), puckin (74), geayert (Ob. 48i) , gealent (74) leder, leader, i haut (ob.). bok-1. (23). boccen leyder (3). buckeler (sic 6). corduen of zwarte (11. cf. erinea). gar= winde (alutum 89 ; von garwen, gerwen? X alabrum?). pilgrenschuch (75). ^Aluua v. Alima. *Aluuium v. Alluuium. Alu-us, -eus (68) buche (7). buch (8, 68). bfich (14a). bue (99). hd. ein junck- frawn bawch sim. de bue ener iuncvro= wen (22). *Alux v. Allux. Alx elaho (120 &c). heloho (141). elho (84). eie (104). helfant (102). aleus, akx."t}c, ellend (112). alce elend (114). alte geis (capra 93). alalte geiJfi (48). *Am- bissw. st. amm-, adm-. Ama (auch hama GÌ. m.) ame (17). am, vlg. ome (75). eymer.(66 &c). {.à\ii\ &c.) schopffeymer (112). wein vafi (3, 75). Amabilis lyp- f8b), liep-, begird- (68) -li eh. leefhebbelik (85). minlec (99). *Amabolagium v. Anaboladium. *Amacius v. Amaritus. *Amafraetus v. Amfractus. *Amala (st. ambra succinum?) czarr (1 de liuoribus arborum; cf. Sm. 4, 239, 280). AMA 27 *Amala v. Attinala. *Amalaphula v. Amulaphiola. *Amal-atia , -ocia (143) (i. apiana, oualid-ia, -a, camemelon, malium 143) thobari (Gf. 5, 98). chamillen (141). *Amales (aus annales?) i. puerì qui prò annis sacrificant (76). *Amaligies (cf. ambigies) czwifelhaff= tig rede (18). ■Amanacus (cf. amaracus) lauondola (131). ;Amancia v. Auantia. Amandus vruntlick (22). *Amant-i t -er (amatim Br.) liplich (3). Ama-ntilla (Br. &c), -ntilia (kì.), -tilla (76, 117, Gf. 4, 880), -tilia (8), -cilla (85), -ritilla (Br.), -rilla (i. valeriana Anz. 8, 409) valeriane (12, 149). hd. ba-, pa- (3), bo- t va- (47) -ldrian. baltrian (96 ). baldr-an (8), -um (76). tennmarck (74). dennen marck, alpenkraut &c. (73). denne-, tenne-march (Anz. I. e), holantar (117, Gf. I. c). *Amantina v. Amaranthium. *Amantistes v. Amethistus. Amar-aeum, -ieinum (110) i. vngu= entum ex amaraeo (Br.). bitter salff (68). Amar-acus (Br. &c. cf. -usea), l -ieus (110), -anis (111) mayeron (110). maior-an (91 &c), -on (111); meyeron (73). mett-er i -erey l -ram (74). bitter krut (68). *Amarago v. Ciehorium. *Ama-rantium, -ntina beyfuß (143). Amaranthus floramor t tausendschén (kì.). fuchsschwantz (Fr.), i. q. vasses sagel l befekla (sic 85). *Amareellum v. Amarellum. *Amareianus (cf. amaricatio) sun- der (74). Amar- e, -icose bitter-li eh (5, 7), -lidie (19), -lichen (18), -lic (22). better= leke (99). Amare liep haben (9, 65). begird han (65, 68). hold sein (1). minnen (99). *Amarella v. Amarasca. *Amarellum (est ciphus) ein becher (3, Stocker l. e), bicker (22). am. aus magellel &c. Sm. 2, 556? oder : ama, amula ? zugleich becher, bicker «wsbiter (sq.) missverstanden. Amar-ellum, -cellum (7), amerul= lum (134) hd. nd. bitter, b. t sure (7). pitter (74). *Amar-ellum, -illum (Br. &c), -illa (48), -ella (73), -ina (id. Gì. m., genus virgulti amari ib., Br.), amer-ullum (134), -illum (6) (cf. prunus armeniaca, cer= asus iuliana Nmn.) amare-llen (1, 69, 79, 134), -ein (18), -el (5b). amererl (4). am= brell (74). hd. amerellen. a.-kirschen (67). ammerbere i korse (7). amel-ber (48), -per (74). rot kirsche (17). blotter kirse (bloderkirsche Nmn.) amarillum; ame= relle amerillus (6). *. matriearia meter &c. (73). *Ama-, ame-rellus, -rillus hd. ama= rellen- (1, 5b), amereln-, ambrellen- (64, 74), ammelber- (48), amer- (93), ammer= rellen kors- (7), rot kyrschen- (17), rot kersen- (6) -baum. mor-ling, -ich (Sm. 2, 608, 609. cf sq.t). wìhselboum (bm. 230). eyn -wilder baum (68). Amar-ellus (Br. &c.) -elus (45), -illus, 4* 28 AMA AMB AMB amer-ellus, -rillus (5b), -inga (Hen.), -a (77), amorellus (64), mer-illus (77 &c. cf. alietus), -lus (20, 23) (X mer-ula, -ulus, -gillus, -gulus, -gus qq. v., cf. ames la merola Gì. m.; strix, fraudula, fri= gellus) amare (84, sim. Gì. 1, 253). ammer (77, Hen.). hainere, golt-h. (102). hd. golt-, gold-, goll- (66 &o.) ammer. gold- (18), golden- (7) -emer. golt- (3, 67), gult- (21) 3iammer. gollamer (70. wett. goll-haus, -hensclien). gold va (i. fraudula 16). gol mar (69 Mrg.). amer-inc (bm.), -inch (102), -tz (48). amring (77). emer-lmg (17), -lyn (125). e-, he-mmerling (Hen.). emme- (64b, Hen.), eme- (76), em-(93), emb- (Hen.) -ritz. emerza (87). èmerze (95). enivicze (sic 45). merl-ing (1, 5b, 75), -gen (5), -iene (77), -ikin (ob.), -e (merlus 23). smerli-cken (20), -nek (22, 23). rytmèse (109. hd. riet= meise Nmn.). taucher (amarillus 4). Amareseere pitter werden (1). * Amaria (aus auiaria?) vele weghe by eyn (147). *Amariea v. Amarusta. Amari-care, -tare (i.fatìgare &c. Br.) hd. nd. bitter, hd. pitter machen, maken. abe scheiden (17). Amarieatio bitterheit suntliche-n, var. -s lebens (65) X amar-tia peccatum (Br.), -itia id. (76), amaror (gì. m.). *Amaricinum v. Amaraeum. Amaricose (cf. amare) bitter-lich l -nuli (76. X amaritudo). *Amaricus v. Amaraeus. *Amariedes (aus hamadryades) got= tin der paume (74). Amaril- v. Amarel-. *Amarilla v. Amantilla. Amarina v. Amarellum, *Amarista v. Amarusta. Amaritare v. Amarieare. Amaritilla v. Amantilla. Amar-itudo, i -or (110 &c.) bitter- hd. -keit, -kait (76), -cheit (9), -heyd (19), nd. -heit. reuhe, vn-miltikeit, -geschmeche (88). *Ama-ritus (22), -eius (23) en heme= lick stedde in ene oppenbaren wege. *Amarosta v. Amarusta. Amarubium v. Marrubium. *Amarulentus v. Amaru-s, -sta. Amar-us, -ulentus, -ieosus hd. nd. bi-, pi- (4), be- (99) -tter. bether (13). Amar-usta, -usea (149, Sum. &c), -osta, -ista, -useum, -uscus (arbor 19), -ustus (fructus 19), -uster (fr. 74), -ica (v.Hamb.), -ulentus (89), armarusca (85) (*. poma siluestria 3, pomatiana Br., gew. sg.) hd. holtz-, hultz- (5), getwerche- (19), nd. holt-, dwarch- (11), do., reti- (89) -appel, hd. -appil (8), -apffel, -opfel (4), -epfel (Br.), -ephel (3). hundis-, hundes-blume (8, 9), -tille (8, Sum.), -ribbe (47, 96), -rippe (149), -crip (85). honsblomen (97). honfi blume (17). hungertull (sic 76). Cf. hunds- blume, -dill, -rippe Nmn. * A mar -usea (cf. prc), -aeus (q. cf), -ella (i. matr-onella, -onaria, -icaria q. cf.) rnatron-, meter-, mutter-, meyd-kraut, meyd-, magd-, bocks-blum, feberraut, sonnenaug &c" (143). Amasia hd. buie, buie (6, 67), bui. bole (5b, 18, 22). pulerin (75). eyn zu-wip (5), -dira (17). ha. vn-elich, -erlich (68), -recht (67), hupsch (93) wyb, weib. vn= echte wyff (22b). eyn fridelin (9). frydel inne (sic 8). gespuntz (48). murarne (77. verm. st. miune, nicht = mume amita, gew. amica), kornuthe (77. cf. Br. wtb. 1, 854). *Am-, var. amb-asiata (X amasia!) botschafft durcli bulerij 0. cuplerij (65). *Amasi-eula, -uneula, -ola,[ amater= cula ahi bulerin (76). * Amasio (cf. amasius) pulschafft (75). *Amasiolus pulel (75). *Amasion (X omasum) kuttelfleck ; schelm-, sucht-iger (74). Amasi-us, -o hd. buie, bolen (18),puel (1), puler t pul (75), puelar (1). nd. bole. hd. eyn vn-elich, -elicher (7), -eelicher (76), -erlicher (68), -drecht (21), hebehch (18. curialis f) man. vnerlich (-ius 4). myn= ner (8b). friedel (9). frydil (8). *Amaso-nes, -res v. Amazones. *Amàsum v. Omasum. *Amatercula (in. -us) v. Amasicula. *Amatilla &e. v. Amantilla. Amatio liep-habung (19), -hebbinge (11). liebe (8b). holdschatì't (126). *Amatistus v. Amethistus. *Amatiuus buler, liebhaber (65). *Amatiuus (cf. amar-, aman-acus) lavender kruth (48). Amator lyp haber (19). leib hebber (14). minre (99). Amatorium zaubernuß der liebe (65). A m atri x buhlerin (kì-)- amatriees dea i vires t humores arboris ; amadri- ates arbor l dea arboris (76); -as, pi. -ades dea a. (Br.). Ama-zones, -sones (23), -sores (22 (swit foemine bellatrices Pap., bellatores kiue-re (22), -r (23). *Ambagarium v. Ambifarius. Ambag-es, -ies, adbages (136) hd. zwyfel (19), zw.-haftikeit (6), zw.-haftige rede, zw.-redde (7). twiuelaftige rede (23). twiueligere (sic 22). eyn vmbe rede (18). vmred (88). vmb furnde rede (8). vmbmge r. (13). tujuel (99). Amb-ago, bissw. -rago sczweyuel- (3), zwibel- (48) -hafftige rede. zweyffelheftig r. (4). hd. vmb - sprechunge, -rede, -red. vnberedung (sic 6). vmme sprekinge (23). Ambarual-is, -e, ambur-uale, -baie, -bium, aruanbale ofFerhand umb die stat to dragen (147). *Ambasator v. Ambasiator. *Ambasiari (cf. gì. m. 1, 202 sq.) sach= außrichten (74). Ambasiata v. Amasiata. Ambas-iator, -itor (75, GÌ. m.), -ior, -sator, -ator, ambrosiator (! 21) hd. sach-, sachen-werber, -werfer (1, 4); ey= nes großen hern s.-w., botte ((3), bot o. sachen (76). grosser h. s.-w. (-ior 4). her= ren pot (1, 2). eins fursten bot (68). potte der da grosse sach vor den fursten vl^ richt vnd wirbt (75). der grosser herren grosse botschaft fuert (93). en grot hern sake weruer (23). eyn here de de ens froten hern bodde ys (22). ein eddeler ode (7). constabel (19 &c). scheffer (18 Mrg.). . *Amb-atrum l -utum (i. cortina) vmbhang (75). Ambedere (ptc. ambes-us t -tus i. eonmestus sic 76. ambusa i. comesta 139) vmb-nagen, -eiìen (19, 110). vmme gnaghen (22). knagen (89). om-(ll), ombe- (132) -knagen. *Ambega v. Ambiguus. *Ambibagarium v. Ambifarius. *Ambiciosia v. Ambrosia. Ambide-xter, -ster (125) eyner der mit beyden henden glieli bereit (5), recht (7) ist. mit b. h. like breyde (22). mit b. h. recht (76). czu b. h. gerecht (9). reth an b. h. 0. ain eyner hant als ge= ringe als mit der andern (19). myt b. allike bereyde (23). b. erbeden (21). recht an benden (sic) handen (89). beiden hender (75). zìi b. siteu (8ab). in b. siden regt (99). linkte hent (17). *Ambies, g. -ei (cf. ambigies) twiuel (11). Ambi-farius, -narius (76) zweyerley wort (8). adv. ambi -far iam (gì. m.), -ga= rium (Br.), -bagarium (76) ^. ex duobus partibus. *Ambigena v. Ambiguus. Amb-igere (-egi, -actum, -ire (q. cf. 1) hd. zwi-, zwey-feln (4). zwifeldigen (18). *Ambigere (-ui, -itum, cf. ambire) vmme gen (5). * Ambig-ies l -uum (cf. amb-ies, -agies &c.,amaligies)czweytfelhafftig(l).czwy= filhafftige rede (5b). *Ambigire vmb reden (4). Ambigna v. Ambiguus. Ambigonius v. Ambligonius. *Ambiguere zwiueln (17). Ambigu-itas, l -um (4) hd. zwifel- heit (68) , -haftekeit, -heftikeit (6) , -mu= digkeit (5) ; scz"weifelhaftikeyt (3) ; zwey= fehhafTtigkeit, -kait (76), -heftig (4), -ung (110). zwifeldig mudig (21). hochmutikeit (7). twiuelsinnet (22). *Ambiguose zweifelhafftiglich (75). Ambig-uum v. -ies, -itas. Ambiguus (cf. ambitiosus) hd. zwi= fel-, zweyfel-sinnig (1, 5, 3), -mutig, -mudig, -haft (8), -haftig, -heftig (6), -hefticheit (9). czweifel-ig (4), -lig (76). zwyfelich (68). ein sczweyfeller (3). twiuel-modich (22), -sinnich (23). amb-igena, l -ogna (147), -igua (gì. m.), -igna (Br.), -egna (129), -ega (76, 147) (se. ouis cf. gì. m.) 1. qui cura duobus annis immolatur (76). schaip dat mit twen lameren geoffert wurdt (147). *Am-, an- (94a) -bila ags. laec (136), leac (94a). *Ambilogia v. Ambubaya. *Ambinarius v. Ambifarius. Ambi-re, prs. -eo (64) (cf. -gere, abigere) hd. nd. vmme-, ha. vmbe- (1), vmb-, vm-gan, hd. -gen, -gon. vmb schwayf= fen (64). hochuertig gen (9). hoffertigen (8). vn-zochtig (5, 21), -zichtig (76), -tuch= tich (23) sin. begern (17). *Ambitare omdoen (11. cf. ambitire GÌ. m.). Ambities (Br. cf. ambitus) omganck (11). Ambitio, amieio (9) (i. curial-, cu= pid-, pompos-itas 76) vmb-ganck (19), -gangung (110). omgauen (sic 89). hoff- ertekeit (5), -irtig (21), -art des lebens AMB (65). houerdich (23). homoyt (22). gros= mutig (3). vberflussekeit (9). ubir fluii der cleyder (8). eergeid-ung o. -ikeit (88), -igkeit (noc). ern-girichait (1), -gytich= keit (noa sim.). eregittikeit (65). gereg= heit (99). *Ambitiosia v. Ambrosia. Ambi-tiosus, t -guus (7) hd. hoch- mudig (5), -mutig. homutig (3). nd. ho= modich. hoflar-tig (18), -dig, gyrig, vnor= dyck (17). ern gire (8). ere gittiger (65). eyn gritiger (48. cf. G. Wtb. 2, 428). eren lustig (10). hoch stellich (23). hastelick (sic 22). Ambit-us, -on (48) (i. superbia) crutze- (5b, 22), hd. crutz-, crucze- (48), crewcz-, vmb-ganck, hd. -gang, gytigkeit der eren (nob). eer-g. (noa). *Ambi-zare, -sare (cf bombizare?) summen (apum 9). s. vor den oren; sa= raen (17). sommyn (8). * Ambii-, ambi- (Gì. m.) -gonius triangel (147). Ambo hd. nd. beyde. alleb. (68, 110). die bede (6). czwen (21, 76). twe (22). Ambo hd. predi ger-, brediger- (18), bredigen- (7) , predigen (133) , predig-, (6) -stuie, -stuol, -stul, -stole (18). nd. redich- (23), preddick-stol; preeckstoell 132). lesbanch (93). lettener, bedesammet 48). *Ambobaya v. Ambubaya. *Ambogna v. Ambiguus. *Ambolla v. Abolla. *Ambolodium loktisch (9), cf. ana= boladium? eher aus ambo X analogium q. v., lecter an tisch angelehnt, wie pul= pret = pulpit bei Das. an bret. *Ambonista prediger (74). *Am-, amo- (9) -botum volger (16, 13). volger (8, 9, wo v aus w verbessert). eyn folge in eyner standen (17). Vrm. st. embotum q. v.j in 16 steht es bei clepsydra <&c. Cf. voÙegher, vullegher vas vinarium minus, vnde reliquis maioribus mensura adirnpletur (kìl). Ambra, abra (147) (herba Br., i. se- men ceti 9 &c.) woìrat (12). wal-rat (13), -art (9), -rode (73), -uisch smalt (147). wal- i bald-rach, am-ber, -mer (Hen.). *Ambrago v. Ambage *Ambrisiana v. Ambrosia. Ambrisib-era, -età, -ula v. Amphis= bsena. Ambro vresser (9). vrays, lecker (48). eyn gut v'ezerer (18 Mrg.). einbub(no). ambrones Inde de den menschen etet (22). *Ambrona v. Ambrosia. Ambrorrinus lecker-hafftig (68), -ach= tieh (132). Ambrosi-a, -um (8b), -aria (47, Sum. v &c), ambrisiana (96), ambrona (148), ambieiosia (22, 23) susholcz t lacricz (3). i. esca deorum (23, 148). afgode spise (23). vordacte schussel (9). i. apium sil= uatieum, amfractrix (73. cf. amenos). cumelen (8b). hol- (sum.), hirtz-(73), hirsch- (91) -wurz. hußwortz (7, 48). wilteppche (8). garbe (17). garwe (68, 110). raben= kraut (114). hijmelschlissel (76). wilde salben U49Ì. wilt saluey (47 sim.). hint- loipha (i3i), -loufte (96. cf. ambubeya, ambugia hindlauf Kia). ags. hyndhsele= AME the (94a). i. millefolium rolike (85. ro= leg, rolike Nmu.). Ambrosianus (monachus) ambrosier (5ab, 22). a.-munch (76). ambrosianer (1). nd. eyn de vte demme orden ys. blapp= hart (6. Milnze Fr. 1, 103 ff. Sm. 1, 337). *Ambrosiator v. Ambasiator. *Ambrosius (x ambro) vrait (147). *Ambrotanu-m, -s v. Abrotanum. Ambu-, ambo-baya, -beya, ambu- bagia, -leia (75d), -bata t -logia t -laria t ambilogia (147) (i. mulier tenens stubas, stufas; comm.) riber (64b). pad-r. (75). ri= berin (7, 64b). eyn bad-r. (5, 88), -stoe= versche (147). ein bader magt (110). vn= stedt wyb, lyrerin (88). striizerin (Pr.) = striinzerin (Alber. i. q. wetterau. strunze, bair. stranzen, streuz Sm. 3, 688). eyn eymer o. kùbelin in der badestuben (48). stoeffvrouwe (132). ambu-baia (Br.), -ba (147), -lata (Gì. m.) i. tibicina; fleuten- speelre (147). *Ambubatus batstoever (147). Ambubeia (herba, cf. ambrosia, ei= ehorium) wegewart, wegwisse, hindtleuff (i. intybus agrestis 144). Ambueius v. Almueium. Ambuere v. Amburere. Ambugia v. Ciehorium. Ambrosia. Ambulare hd. nd. wande-rn, -In (5, 6, 7). telden (99). * Ambularla &e. v. Ambubaya. Ambulatio eyn reyse (22). Ambulator wanderer (19). wendeler (11). (equus) hd. zelter (141), celdir (104), zelder. teldener (11). *Ambuleia v. Ambubaya. . *Ambulla v. Abolla. *Ambull-um, -eus, -a (aus sambuca? q. cf.) hack bret dair raen spelt (147). eyn slach brode (19), vii. X slachbraedè hilla (kìi. vgl. u. a. Sm. 1, 269. 3, 445) und >< ambu-silla (129, Gì. m.), -tilla (Gì. m.) i. venter, v. aqualieus (129); andu-seilla, -illa (136) =frz. andouille rhaet. anduehiel basic, andoilla (cf. in= duetilis Dz. wtb. 553). *Ambulogia v. Ambubaya. Ambulones merrettieh vorkeuifer sim. (125). Axnbulus ein sneller bote (48). Amburb-ale, -ium v. Ambaruale. *Amburbium vorburge (8b). ein vm= gang vm ein statt (no), vmb die stat (68). ein rinck maur (110). Ambu -r ere, -ere, amurere (70) brunnen (3ì. bernen (22). borren (21). zu bornen (8b). sere b. (0). zumale v'-b. (7). vaste bùrnen (6). vorprennen (4). sere hiczen (18). an-stucken (17), -bren= nen (69, 134). vmb-br. (75). *Amburuale v. Ambaruale. Ambusilla v. Ambullum. Ambustanea auis wahrsagervogel (Ki.). *Am-, a- (149) -bustum (herba cf. Gf. 4, 394) leder- (96, 149), lete- (47) -kalt, -kalg (149). ledirkalc (Sum.). ambuxum zedererutlie (85). Ambustus allentlialben- , zuringum- uerprant (74). *Amecistor v. Amestari. *Amedanus (i. alnus) erlenbaum (75). -Cf. ameia ulmenbaumsamen (kì.) i. q. amera v. amenos. AME 29 Amell-a (Br.), -us, -o (48) binensug (48. cf. apiaeum &c). stern-, meyer- kraut (114 sim.). *Amel-la, -um (gì. m.) lo aedificio publico (gì. m.). apenbair of gemeyn tymmer (147). Amen hd. daz geschee vorwair t getrulich (5), daz geschehe vorware getr. sim., das geschech 0. fur war o. getr. (68). dat geschie getrowelich (132). dat ghesche vorwar truwiliken (22). daz gesche vor trulichen (18, 21). virwar (8 sim.). iz geschee fest 0. starg (8). stich (scich?) sichwerlich; an ende (4). das werde (110). *Amena (x eamena) orgelpijpe (147). Amenitas lust (110). hd. nd. lust- icheit, -ichheyd (19), -lichkeit (6), -ber= keit (65), -elich stat (8). sussickeit (9). ■\vnnichet (22). wnheyt (23). ghenoech^ licheit (132). Amenium (i. locus delectabilis Br. sim. cf. amenus) genoychlic platze (447). *Amenium wyfier drube; Rubilia= num (q. cf.) rotei- dr. ; Baiatine eyn hunthser dr. (7). aminum wizze trvbm; rub. rote drvbin; bai. hvnesche dr. (101). aminium wyiJwin (i. sine minio 64b). uminium -wize drubo; rubilia rot dr.; bai. huiiisc dr. (Gf. 5, 251). amineum (Grundf.) vinum blancken wyhn; ru= beum l rubellum roter w. (125). amine- ae (vites) uurota (Gf. 2, 484). -us wyt druyff (147). *Amenos gaiten komel (17). ameros wilder mackummen (48. cf. ammi? am= brosia?). amer-a (136, Gì. m.), -ina (kì. &c.) genus salicis; semen vlmi (Gì. m. cf. ameia v. amedanus). amilos agrias i. vitis siluatica (141), aus afmsXo?? Amens hd. nd. a-, am- (22b), hd. o- (% an- (19, 66), vn-, vm- (17), on- (70, 76) -mechtig sim. v- (77), a- (22, 77) -methich. vnmachtig (5b). machtelos (22b). awitzig (3Ì. vn-mutig (110), hd. -sinnig, -synig (17), nd. -sinnich. vndsindig (21). ha. on synne, sinn. doli, rasen (110). tobig (6). thore (9). betrubet (17). ver= woet (99, 132). wudende (100). Amens fieri be-swaghen, -swymen (22b), -swindeln (77). *Amenta-num, tio (89) (cf. amen- tum) gleuen (i. hasta 19). glauij (89. glavie laneea Kil.). Amentare anmetigen (19). hd. nd. vn-synnig, -syndig (21), -synlick (22), -muttig (110) sin. hd. to-, do-, dau- (3), da- (17, 21) -ben. nd. _ douen. wuten (3, 6). wutten (4). raiien, varr. rassen, rasen t doli machen (110). (: amentum) vff= spannen, schiessen, werffen (88). *Amentatio v. Amentanum. Amentia hd. vnmachtig- (5b), amech= tig- sim., anmechti- (66), onmachti- (134), onmechti- (7), vnmechte- (18), vnechti- (sic 17), vmvehti- (sic 6), vnsinnig- (110), vnsyn- ( 17 ) - keit. vnbesinthnuJÌ (88). amacht (75). ometh, swindelung (77). amechti- (23), amethi- (22) -cheit. daz awiczen l vnsynnen (4). ver-vvot- (9a), dol- (no), tor- (8, 9), kranck- (18), krang- (5,-6) -heit. kranckeit (21). krancheyt (23). A-, am- (136) -mentum ein rieme an eime sper (6). spieß-r. (114). schuß- (74), schuos- (93) -riem, 0. -schnur ì zug= 30 AMF sayl an den welschen lantzcn (74). witte (17). senebe t snoher (19). sen-ige (vsdì, -ne (75), -we (8). semde (4. x carex). zenue (11). zeynuelle (u oder 11 9). sli- (74), sle- (23), sley- (22) -nger. slencker, slawder (74). eyn armborst zeue (22, 23). span- (125), zug- (48, 93) -seil. sene an einem armbrust (48). senn an eyne arm= brost (ss), fiderinc (Gf.). fieser stang (49. quo nautae solent scrutari, eher fischer-, als mit Mone vi'sier-stange). la»o, las (86). lizz (104). amentis ags. sceptloum (94, 136. fehlt bei Bosw. cf. hastile). *Amen-us, -um (48), -ium (107, Br.), amoena (91) (i. locus delectabilis) lust- lich stet (91), -iglich stad (48). ouwe (noa). auwe 0. pryel (nob). prieel (107, 132) i. q. umbraculum, torus &c, gali, preau, neben pril venustus (ku.), dennoch wol das nhd. bruì; mlt. rom. Formen Sm. 1, 257. Gf. 3, 281. Dz. Wtb. 71. Amerms lust (4). lust- hd. -ig, -ick, -licli, -iglich (48), -erlich (8b), nd. -ich. wunn-ig (1), -enclilit (100). wnn-icb (23), -eth (22). gunnich (5b). ghenoechlich (132). *Amer- v. Amar-. *Amer-a, -ina, -inga, -os v. Amarel= lus. Amenos. *Amerullum v. Amarellum. *Amerus clar (13). cler-e (8), -er (9). Aus merus, cf. merum clar win (75)? Ames v. Amis. Amarellus. *Ame-, amme- (8) -stari, -stare (9), -cistor (j)rs. 18) trawren (9). druren (8, 17). betrubet werden (18). vast trurig sin (no). *Amestieus v. Amethistus. *Amest-us, -oratus (r,s), -ortus (147) trurig (68). traurig (110). droeuich (132, 147). *Ameta (herba) tamaten (75). Ame-thistus (Br.), -tistus, -ticus (76), -sticus (7), ama-tistus (93), -ntistes (8b), ami-tistus, -stus, -seus hd. ein edel= stein. ame- (1, 5b, 110), ama- (64) -tist. *Amfì- v. Amphi-. *Amfotria v. Amphitearum. *Amfraetrix v. Ambrosia. Am-, ama- (6), an-fractus, l aque- £r. (74), aquae fr. (77), anfrae- (8b, 86), anfra- (rS6) -ta (8b), -tibus, amphrago (76) (i. circuitus 136 , alluuium 77 , via tortuosa, anfr., locus asper amphr. 76) zibrochidon (se), ertfal o. vmb brechung (13, 67, 70), vmme crochin (sic 8). erden vai t wnbrochen (9). gering rumrner zer= brecliuug (65). hd. wafier-, wasser-bruch, -pruch, -bruch (6), -brucht (77), -broch, -bruck (76), -runst (75), -bruch an airn ufer (e), -broch in eym ober (5), -bradi in eym luiber (21), -brodi i -lodi an ey ofer (18), -fluii o. groß hinreissung vom w. (74). eyn weßer brwch (8b). eyn water (22). w.-broke in eneme ouere (23). ranck (gr. uspioSoc 112, 115. cf. Sm. 3, 111). ge^ ring greben l fuchß huelen (75). cùyle dei- voesse (147). hule (134). hole (69). ehi hehnlich hol (eslholin o. grub der lewen (anfr. 74). ein hòlle ex inundatione di- luuii (8b). ein vmgang. der vngleich ist, varr. ein vnglicher vmgangk o. ein schlu-, schlo-pfloch (no), czwifelung (9). *Amfrete v. Amphitearum. AMI *Amya (herba, i. artayra cf. arnica. ammi?) wolues tistel (96). Ami-a, -o (114, Gf.), ami (Pap.), ha= mio (93, 97, Gf.) (piscis, gr. ajiia 124, i. saxatilis Pap.) wels (135 &c). wals (Kia). bresse-m (8b), -r t voijtinc of witinghe (89. cf. wit-, wij-tingh asellus mollis kìi.). freyßumbe (19). steinbiza (pi. 97, Gf.). angel- (93. x hamus), handel- (75) -visch. Amica (cf. amita) hd. fruii-, fremi-, frev- (sic 3) -din. frunden (5b). vrun-dinne (22), -t (23). buoi (110, 113). baGly (113. cf. sq.). *Amica carnalis (x amita) pasen l mumen, var. munen (75). Amicabilis holt (17). halt i frunt (4)- hd. fru-, fru- (6), frew- (1) -ntlich. nd- vru-, vrie- (89), vre- (11) -ntlic. *Amicabilitas hd. frunt-, frunt- (6), freunt- (141) -sehafft (141 &c), -lichkeit (6 &c). nd. vrunt-scap, -schop. Amicabiliter fruntlichen (17). Amicalis frunthlich (5b). *Amiealum (i. rie-, rig-ula) iung= frawhaub (74). *Amieanus v. Amitanus. Amicare hd. frunt, freund (141) ma= dien. frunden (76). siecz liep haben (9). Amicari hd. nd. fru-, freu- (21) -nden. frunt sin (6, 7, 17), werden (17). frewnt sein (1). fruntschaft irbietin mit wortt 0. mit werken (8). freuntschaft erbijten mit worten vnd wercken (9). *Amicarius v. Amitanus. Amicia v. Almucium. Amicilium (i. fascia capitis se. peplum Br., cf. amieulum) hd. haupt-, heubt- (7) -duch; houpt tuch (6), heybt dodi (18), hub o. hauptuch (76), havbe (3). *Amicinum buyckluyss (147). Amicinu-m, -s (i. osutris 136) ein zapff (110). *Amieinus (cf. amitanus) freundes sun (74). *Amicio v. Ambitio. Amieire hd. nd. cley-, nd. cle-den. decken (68, 110), anlegen die cleider; fruntschafft haben o. machen (75). Amieitia hd. frunt, freunt- (134) -schafTt, -licheit (12). nd. vrie- (89), vrey- (11) -ntscap. *Amicolum v. Amieulum. Amict-orium, l -us (g. v. 75) (i.ves= timentum i36b, detruncatio 136C) nacht= hem-met (112), -bd (111) mulierum. mie= der, vbermuder, wamC, goller (112). deckel,vmschlag(no). decbsel, ommeslacli (132). Amiet-us, i -orium (75) hd. kleit, cleydung, ci. in der gemein t anlegunge '75). cleyden (22). clediuge (23). gewaut 1, 6). Amietus ptc. hd. gecley-det, -t. um= beclet (99). vmgeben, geziert (65). *Amiculari (aus aminieulari) helffen (!)■ Ami-, ammi- (gì. m.), ammini- (141) -eulum (i. mitra virginalis , meretneum pallium) hd. hòbettòch (119), haupt- sim., haub- (134) -tuch. huren- (48), frouwen- (48) -mantel. hube (48). ioufferen huyue (132). ein cleid (110). goller (in). hume= ral (91). amic-oìum (141), -lus (Gì. m.) i. fascia pectoralis. AMI *Amiculum frundin (dim. no). frunt= sehafft (66 &c). *Amicus (e*, prauus) bose (19). wreet Amìcus hd. nd. vrunt. hd. frund. freund (4, 134). nd. vreynt (11), vrint (99), liebhaber (65). *Amidalu-m, -s v. Amigdalu-m, -s. Amid-um (13, 17, 48, Gì. m.), -onum (gì. m.), -us (48Ì, amy- (114 &c), any- (125), amu- (7, 8b), amo- (64, 75, 93. gì. m.) -Ium (herba 48) simel- (93), grab- (17), krafft- i starck- (125) , nos- (13) , schon- (7), schon wyß- (64) -mei. -um cartel; -us amedung (48). amlung (ii4, 135V amel-donck, -meel, -bloeme, stijfsel (kìi.). der donste (8b). stup, var. steub (75). Amigd-alum, -olum (5b, 76), -ala (68), amidalus (8b) hd. nd. mandel. hd. m.-kern. nd. mandele. amygdalas hasal= nuzi; migdolas nuzzi (Gf.). Amigd-alus, -olus (76), -ulus (5b), -ala (102), amidalu-s (Gf.), -m (8b) hd. mandel-, m. kern- (75) -bom (6), -baum, -bauwem (19), -baym (5b), -pawm (1). mande-lenbom (22), -boom (89). malde- bovm (102). basai (Gf.). *Amilos v. Amenos. Amylum v. Amidum. *Amindutus (i. ammodytes, centrias) sandschlang (140). Amineum &e. v. Amenium. *Aminiculare (aus amittere?) v'- laßen (5 &c), -lossen (6), -lesen (22). vor= losen (23). zeu hulf kommen (4, cf. ad= miniculari). Aminieulum v. Amieulum. *Aminis v. Auernus. Aminita v. Amita. Amio v. Amia. *Amipo-dium, -mum, -nium v. Amo= mum. *Amireca v. Amurea. Amis indecl. t amis itis (Br., verlesen Gì. ni. 1, 214), ames, liamis (110 &c) netz- (110), net- (132) -stock, sti-ffel, varr. -fai, -efal der iager (75). ein ieger gabel (6). ein holcz daz geschaffen ist als eyn ga- beln (19, 21). holt gheschapen als en vorke (23). furckel 0. stiffel do mit man die netze stellet (74). ein clobe (125), klob (91, 111). vogel-klob, -garn (88). amites garnstangen (112). a^s.loerge, reftras (94. raefter engl. rafter pertica; lorg hawlc's perches Bosw.). *Amis-arius, -sarius v. Admissarius. *Amiseus v. Amethistus. *Amissim v. Amussim. Amissus hd. v'-loren, -laßen. nd. vor= laten. murgelote (13). *Am-, an- (74) -istrum (i. viscus) mistel (74, Sum. Vi). *Amistus v. Amethistus. Am-, amm-, amin-ita, amica (cf. a. carnalis ; amieus i. cognatus i,wie freund) hd. pasi (104), bas-a (93), -e; paz (1), waße (17), mum-e, -me (18) ; vaters schwe= ster (91); medder (125). hd. nd: wase, waze (9, 23). *Amital ros (sum.). *Amitana eyn wassen dochter (17). *Ami-tanus, -canus, -tinus (100, Br.), -carius (75), pi. -tini (91), -timi (88) ha. wasin son sim. wazen-zon (9), -sun (100). AMO AMP AMP 31 basen sun (i3, 75), o. dochter; pasen- t mumen-kind (75). geschwister-git (88), -te kind (91). *Amitistus v. Amethistus. Amit-tere, -ere (76) hd. v'-, vir-, vor:, ver-liesen, -liezen (4), -lyßen (125), -lesen (5), -lieren (6, 68, 76, 110), -liern (134), -laßen, -lassen. verlisen (99). amittit der v'- (22), dar vor- (23) -lust. Amm- cf. Adm-, Am-, Anrmannus (i. consul) ammari (kìl). Amm-atum (Ei.), -a t hamma, gr. SfJtfJta (124), amuteria (76, Br. x amie= toria ?) i. nodus fasciarwm binde (kì.) ; plaga- (Br.), plag- (76) -menta t inter= rio-dia (Br.), -tigia (76) articulorum. *Ammentum v. Amentum. *Arrrm estari v. Amestari. Amm-i, -ium, -ioselinum (i. perpe= dium &e. cf. sison) ammey, a.-peterlein (143). semen ammeos wilcle morachsame (Sum.). Amminieulum &e. v. Am-, admin- ieulum. *Arnmita v. Amita. Am-, a-modo, annuo (3, 22. aus am= mo), anùde (6) (i. deinceps Br., alia vice 3) hd. fort-me, -men (17). vort-ine (3. aus -me ? -hin ? cf. amplius), -mer (22). wort- me (5b), -mer (6). furbas (1). hd. f.-, fur= bali-mei-, f. 0. meer (no), f. mee an i min f. (65). hin far (4). vormale (7). *Am-, a-moliri hd. weide-, waide- (76), hubsc- (6) -lich, -lichen, hd. (19) nd. be= hende-clichen, -liken bewegen, l abwen= den (76)'. vlvusten (8b). Ammonere v. Admonere. Amouere, *Ammonium lutersalz (Sum.). *Ammoreris (?) v. Amorerium. Ammouere v. Amouere. Amnicae (naves, cf Gii. m. v. eau= dica) nachun (Gf.). * Amnis i. lapis (5b. cf. amomum). Am-nis, -pnis, -plus (i, aqua suaivU ter currens, ab amenitate Br. sim.) hd. suess sim., sùsse (9), fliUende (8ab), susfi fliefiende (49), eyn springe-nd, -n (110), -t (76), enspringens (6), hd. nd. sprinck-, sprmcke- (19), sprenge- (5b, 21), luter schiffrech (93) hd. waßer, wasser, nd. -water, hd. w.-, va- (2) -sprung, -sprinck (3). ba- i be-che (19). beke (11, 89). *Amobotum v. Ambotum. Amodo v. Ammodo. Amoliri v. Ammoliri. Amolum v. Amidum. Amo-mum, -num, -nium, inde -mata t -mita (species Br.), -mia (uncle mumia kì.), amipo-mum (68, 1 2), -nium (67, 133), -dium (69 &c.) arbor, herba, lapik lus in cerusa {cf. amnis), vnguentum Se. (ofi untersch., cloch mit kreuzender Glos- sierung) ein kurschen Stein (amomum 68). *Amona v. Anomia. Amonia. A monasterio von dem closter ge= worffen (68 Mrg.). *Amonere v. Admonere. *Amon-ia, -a (Br. , gì. m.) meetroide (147). *Amonitio ermanung (75). *Amon-ium, -um v. Amomum. A- (147), ad-montare i. aceruare (Gì. m.); saltare hnpplen, springen (147). Amor liebe (75, 88). libe (4). bulscbafft (88). niinne (99). Amor exeessiuus vnorden- (17), vber= schwenck- (65) -lich liebe. *Amorea v. Amurea. *Amorellus v. Amarellus. *Amorerium hurubel (74). àmor'is hin vbel (sic 5b). *Amorium v. Armarium. Amorose lieblich (65). *Amorpius soen eyns boesen wijfs (147). *Amorroides v. Emorrois. *Amositas v. Animositas. *A-, am-mouere ermanen (75). A-, am-, ab-mouere, ammonere hd. abe-, ab-, v'-, nd. af-wisen. hd. ab-weysen (99, -werffen, -schlagen (65). bewegen (7). von jm b. (65). von danne tun (4). von t dannen (88), hynweg (110) thun. enweg doen (99). schuwen t vorsman (amouere (22). *Ampellus (afj.TcsXos cf. vitis alba) liela (105). *Ampibalus v. Amphitapedia. *Amplastrum v. Emplastrum. *Ampleeia (aus aplestia x amplecti) geselscap omtzyngelt (147). Ampleet-i, -ere (bissw. untersch.) hd. vmb-, vm- (9), nd. vmme- hd. -griffen, -greiffen, -rachen (v. a. 1455 Sm. 3, 11), -vohen (9), nd. -vaen (11), -gripen myt beiden henden (22), -vangen myt b. han= den (23), hd. -fangen, -f. mit b. henden (19), -f. mit den b. armen (21), -griffen mit b. henden (7), -gr. mit den armen (76), -fahen mit den a. , mit a. ha- (9), he- (13, 22, 99), vmhe- (132) -lsen. herczen (i). *Ampleetrum (untersch. von pleetrum X ampleeti!) ein hemmerlin (25). *Ample-otis (9), -otes (13), -o (8), ampheatum ( 17) (aus amphiteosis ? ) burger recht (8, 9, 17). berger (13). Amplexari hd. vmb-griffen, -fahen (1), -ffahen (5b), -fassen (110), vmgreiffen (134). nd. vmme gripen. Amplexim (i. coniunctim Br. &c.) vmb= grif-elichen (18), -flich (7). Amplexus hd. eyn vmb-griff, -fahung, -fangen (17), -fang (3), -gebung (65). nd. en vmme-greppe, -vanck. Amplì-are, -ficare, t -care (76) hd. nd. wi-, brey-, bre- (22) -den. hd. wi-, wey-, brey- (3, 18), prey- (4) -ten; wit, weyt, breit machen. mérren (ampliare 99). 1 *Amplides, g. -dis, amphido-etus, -xus glorioes an syele ind live (147). Amplit-udo, i -as (134) hd. nd. wide. breyt o. weyt (134). wite (6). weyt-te (76, 110), -ung (4. voett.). brey -te (6), -de (5). braitten (76). breyti- (3, 66), breit- (17, 21), wite- (5b, 18) -keit. breytheyt (23). bredechet (22). Amplius (i. deeetero, cf. ammodo) hd. vor-baz, -baz me (9), -bas me (8), -bafi men (17), -mene (21); fur-bal3 mer, -baser (69, 134), -baßer i wyt o. breit (68). vort-mer (22), -me (5). -ine (19. i. q. amodo 4. q. v.). voert meer (89). vili, dester meer, witter (65). Amplus hd. nd. wit, breit, bret (23), breet (11, 89), wiet (12), rum (22b). hd. wyt, wijt, weyt. *Amplustra (piscis) hekel (89). snoeck (11). *Amplustrare ruderen, nementziehen im schiffe (74). Amplust-re, l -er (74), gew. -ra, -rum, amp-ustrum (9), -otra (147), aplustr-e (99, Br.), -a (94a, 136, Br.), -o (94), apustra (136) (1. gubernaculum nauis t armamene tura Br. &c, sedes naute) hd. ruo- (76), rue- (1), ru-, hd. nd. ro-der. hd. eyn ru= der, hd. nd. roder, in hd. eyme schiff sim., don sch. (5), nd. de scepe. stiir ruo= der (93). stewr-ruder, -stul (74). spru re= der (sic 7 -a d. i. Spreusieber, x aplu= da!), scip-ruder (6), -rueder (11). rod-re (99), -el (10). rudel (3, 8, 17). ags. ge= roedra(136), giroedro (94), geredhru(94a). seil im schiff (17). dz fenlin vff dem mast (no), das fehnlein (114Ì. gat an en mastboem (147). poezsche (9). potsche (Ziem.). pecze (8). Cf. helgol. potsk Wasser= schaufelchen im Schiffe ; putt- (Fr.), pute- (Kil.) -ker nauis mediastinus &e., putte antlia (Fr. 2, 75a)? *Ampluxtrum v. Emplastrum. *Ampnis v. Amnis. *Amporisma v. Amphorisma. *Amprastellum v. Apiatellum. *Ampsa v. Ansa. *Ampulata (cf. sq.) v. Artemisia. Ampulla (i. vas amplum, pr. ad al- tare &c. t vesica supra aquam quando pluit Br., inftacio 19, herba v. eichorium) eyn wyt vaß o. dye plateren, var. blafc tern die vff dem wass/r werden so es regnet (110). bladdem (19). wynt, bulle, ghelve, unde, wayge op den water (147). altarkentlin (64, 75). wasser kantel vt m altari (75). gutter, angster (ii3). essig- glas, -pullen (114). amp-ille (104), -eli (68), -el (7, 75). *Ampullar-e wynden , weyen ; -i ho= verdich wesen (147). *Ampullo (X amputo) of hauwen (89). *Ampullosa homoit &c. (147). *Ampullosus opgeblasen, hoverdich homoedich (147). Amputare hd. abe-, ab-hauwen, -hà= wen (6), -hawen (3, 74, 134), -hacken (4), -schniden sim. , -kopffen (74). aff hauen (13). af howen (22). hd. be-hawen (9), -snyden. win besnidden (17). ent-, vnt- (23) -haupten (9), -haubten (74), -heube= ten (19), -heubten (5, 7), -houeden (22, 23). in ban tun (65). Amputatio abesnydunge (8b). *Amputator ein win stuck beschnidcr (17). *Ampheatum v. Ampleotis. Amphe- (kì.), amphi-merina das tegiiche riten (125). *Amphiatrum v. Amphitheatrum. Amphiba-lus, -lis, -tus v. Amplia tapedia. *Amphibena v. Amphisbaena. Amphibol-ogia, -oya, -obia (22), -ia (Br.) hd. czwyfelhaff-, nd. twiuelach-tige rede, redde. Amphibolum (i. dubium; cf amphi= tapedia) zwyfelung (68). zwy- (69, 75), zwei- (134) -fel. Amphi-bulum, -bulus, -cabra v. -tapedia. Amphi-eyrtus (kì.), -kyrtos (gì. m.), 32 AMP -trieus (76, 147), -trix (147) (aus a|A), -droJBen (10), -tros (19), -breme (sic 149). oly trußen (nob). olie drosen (noac). 6l trusen (112 &c). ole-drolJen (13), -hewe (8). oel hewen (9). ol-cheiten (85), -heff (64), -hapff (116), -truosen t gerben ini ole oben; kan (75).dros (22). kon vt in vino (74). *Amurc-us, -osus (gì. m.) kanig (75). *Amurere v. Amburere. Amu-, var. ami-ssim an zwi-fel, var. -pfcl (75). Amus-sis, -sus (89), -a (136), anu= stis (ab a et mustis dubitatio 76. i. q. mussis Br.) winckel - baeck (89), -hocb (17), -bolcze (19), -niaet (11). mawr gelote (9). moir gelòte (8). bly- (64), bley- (91), wag. ricbt-snore (12), -scbnuor (91), -meii 110). zimer scbnur ; regel der steinmetzen ). stenbickeler (99). passer (107, 110. 1. q. cireinus 109. cf. Fr. 2, 4ia). Amuteria v. Ammatum. An (i. vtrum q. cf.) icht (5, 17) ader nicht (17). ob icht (69, 134). hd. nd. niclit. n. vst ader nust (18). nit (7, 76). aber (1). eder t efre (22). *An- oft st. arm-. *Ana s. v. Arias. *Ana s. (aus ara) koben, sweinstal (74). Ana adv. glieli (8). gleich (9, 13). nicht (21. X an). Anabala ags. winpel (Gì. Aelfr.). *Anabalita v. Anagoge. Anabalodium v. Anaboladium. Ana-batrum (Br. &c), -bratum (64, 76, 93), pi. -batra (Br.), -brata (Pap., gì. m., Sum.), -batum, -bastrum, -bastra, -bitum (i. \mlpita t gradus scene Pap., scale Br.; cortina; cf. epicielus) hd. ein vmb-, fur- (110) -bang sim. ommehande (sic 11). hungertuch (3. cf. velum &e. Ob. 711. Sm. 2, 214). gardyne (182). stuffen, oberbanck (114). lechter (Sum. cf. ana= logium). *Anabite sunt regule transuerse que asseribus apponuntur (76). ANA *Anabitum v. Anabatrum. *Anaboye v. Anagoge. Anabol - adium , -adgium (Pap.), -odium, -idium, -agium, -adus (64), ana= ba- (Br.), anapo- (7), antibo- (6), anag- (75), labo- (74) -lodium, ama- (noac), a- (68) -bolagium (i. vestis linea; campe-, var. eampi -stria i einetorium 75. cf. campestre) eyn linen, leineiner (74) rock (5), kittel (7, 74), kleid (68), kleit der frowen (6). kid- (5], kye- (18), ke- (22) -del (feminarum 5). schurcz- (4, 75), schortez- (3), fur- (75) -tuch. eyn nider hemde (3), ober hemmet (67, 76). saban (86. cf. sa= banum Gth. wtb. 2, 179). Anaboliea v. Anagoge. *Anabrat-a, -um, -rium v. Anaba= trum. *Anabus v. Anasus. *Anacard-us, -i (Sum.), -ium (kì. &c), -ucum (Fr.), gr. àvaxapdiov, anatardus (149), onocordia (cocco similis est 141) elephant-is luse (8), -en lauß (73 sim.). elphe- (85), elpen- (149), helfen- (Sum.), ephen- (47) -lus. hertzbaum frucht (112). Anaclynterium lotterbett (88). gut= sche &c. (Kia). *Ana-eroeulus, -traculus, -crotulus &c. v. Onocrotalus. Ana-ehoresis (11, 91, Br.), -chores (76), -koresis (23), -coresis (93), -thori= sis (19), -tharesus (22), -geticus (11) wu- (19), wue- (11) -stenye. wostin (93). ein ode o. wiest (91). eyn angel (-geticus 11, i. hamus 22, 23, aus heremus Br. &c. !, X ancora). Ana-choreta (Br.), -chorita, -ehorica, -thorita, -torita, -torica (3), -gorica (23), -geriea (8) hd. eyn eynsidel. eyn sydel (8, 9). eyn cedei (sic 8). waltbru= der (88 sim.). cleufòner (114). carth- t corth- (23), card- (22) -user. himelricb= scher (93). hymmelsch (7). *Ana-, anè- (Gì. m.), anoe- &e. (142) -diosus gemacklich (147). Anagal-lis, -lus (96), -lum (Anz. 8, 99), -ium (13), -lieum (18, 96), anagolu-s (Sum. vi), -m (8, 131), ana-eallis (92), -gliphus (4), (i. morsus gallinae l ip- pia minor 73) punge (Anz.). hungen (sic 85). bangen (-licum 96). bachbungen, beckpummen &c. (an. aquatica Nmn.). bumme l eyn buckel (18 Mrg. cf. arte- misia; vii. X tympanum sim.). ganthail (4). gauchheil t cohnerskraut (kì ). ni. guychel-hoyl (92), -heyl (11 6). huß latich (8. cf. hunds-1. leontodon taraxacum Nmn.?). uns sanck (13. aus hunds-?). beyn= welle (96). rosse-bub (Sum. vi), -bob (87), -sbuf (131). vogelkraut, meyer, huner- d'àrm, -biÓ, -serb (73). *Anageriea v. Anaehoreta. *Anageticus v. Anachoresis. *Anagipharius v. Anaglipharius. *Anaglippus &c. v. Anaglyphus. Anagli-pha, -ffa, -fa, t -uà (141) manlich-a (117 &c), -o (141). menlichen (7). platteren l schuttelen (sunt vasa 22). vassen bouen geschreuen (132). ein vor- gebew 0. gemeltz an der kirchen (110). ein gemolte k. (3 Mrg.). Anagli-, anagi- (19) -pharius eyn steyn hauwer (19). bild-h., polierer, gra= ber (110). v6-gr. (68, 110 varr.). bilden= meker (147). ANA Ana-glyphus (13, i. sculptus Br.), -gli= phus (adj. 147), -glipphus (8), -glippus (9) (X anaphus) gemolt nap (9), napht (8). gemalt kopf (13). gebildt (ut). *Anagliua v. Anaglipha. *Anaglodium v. Anaboladium. Anago-ge (i. celsus 68 &c, semper e. 6 &c, erectio l eleuatio no, quasi sursum duetto <&c. Br.), -già (id. Br. , locutio de celestibus 76, qu. s. ducens cor et est ex= positio spiritualis s. scripture no), -ria (68, 134), -riea (66 &c), -ra (13), ana-boye (67), -boliea (Br. wieo. no glossiert), -ba= lita {id. 76) hoch (6). hoche (18). hoech (5). heimlich (13). haimlich red (7). ana= gog-ia, -ya, -iea, -ice, anegogya, angoge, anologia (15. cf. analogia) von heylichen (8), den hymmelschen (7, 15 sim.) dingen. ußlegung himmelscher ding (15). Anagogiee nach deni hohen geist= lichen sinne (65). Anago-gieus (65, Br. &c), -gus (4, 65), -rieus (Br.), -ycus t angorieus (76) hoch (4). h. geistlich (sensus 65). hochlich (68). vber sich farende (62). *Anagolya v. Analogia. *Anagolu-m, -s v. Anagallis. *Anagoria v. Anagoge. *Anagoriare v. Angariare. *Anagoriea v. Ana-ehoreta, -goge. Anagorieus v. Anagogicus. *Anagropulus v. Onoerotalus. *Anakoresis v. Anachoresis. *Analagieus v. Analogieus. Analectis, àvaXsxxi? (vestis) schub ternbeuseh (112, 115). *Analegium v. Analogieus. Ana-, l ano- (Br.), anna- (68) -logia, i -golya (76), ana-, anno-loya (haufig zwiefach aufgestellt und glossiert, u. a. recta locutio neben gloria dei t donum) hd. glich, gleyche rede, redde (7), sprach, sproche (3). nd. like sprake. ordenlich maß (75). Analo-gice, -ice, -yee, -gè (66), an= na-, ano-, anno-logiee hd. orden-, or= dent-, ordenc- (18), ordeng- (67), orde- (6), got-, gut- (63), zocht- (8), end-, ent-, enden- (18), hd. nd. ende-, en dech- (sic 23), orde- hd. -lich, -lichen, nd. -liken. Ana-logieus, var. -lagieus, -loyeus (76) guter redner (75). Ana-, ano-logium, -legium hd. pre= dige-, predig-, bredige-, prediger-, nd. predich-stol, hd. -stul. pul-pit (4), -pet (76), -met (23), -t (5 &c). nolt (18). phunt (21). hd. buch-, les-(93), le/5- (7«)-banck, -banch (93), -bant (sic 8). leeß stuol (no), lectar (119). letter (132). lette- (8"°, Ob.), lesse- (99), lefi- (68) -ner. Analo-gum, -ngum (22) orde-lich (19, 23), -lick (22). jare mere (8b. X anni logus ? !). *Anamas, g. -tis (». tectum, tegmen) dack (147). *Ananeya v. Auantia. Ananiel (gloria dei Br.) de gnade go= des (23). se Ananisapta i. mala mors (76, Br.). *Ananisare v. Manisare. *Anantia v. Auantia. *Ana-pes, -phes v. Annotus. *Anapolodium v. Anaboladium. Anaphus (i. cyphus deauratus Br. cf. TÌIEFEWBACH Gl-OSSAKIUM. ANC anaglyphus. hanap. Gì. m. 1, 226, 228. 4, 16) guldin (75), vergulter (74) kopf. Anarrich-a, -as (no) {cf. seansor) klippfisch (140, kì.). Anas hd. wasser-, waser- (13) , nd. water-hon (13, 22, Br.), hd. -hiìn (6, 49), huen (1), -hun, -none, -henne (75), -endt 64). vater-hoen (97). anit (84, 103). anth 102). anthe (125). ant (34). entt(no sim.). ein wilde enthe (3). ain wild entt (76). antfogel (45, 75, 93, noc) masculus anete; ana /emina ente (noc). ana waterhoen (147). *Ana-sorium t -formium. (aus ansa- X aliso-rium X an- i. q. anthropo- formita) ein gnyp ader eyn schnyd mes= ser (17). Anastas-is, i -us (76) vrstentung (75). hd. vff-, off-erstandung, -irstentunge (21), -erstendunge (5, 76). auf ersteung l einn figur (4. X^anastropha). offersten= tenifi (18). *A-, an- (6) -nastis (fast allgemein, aus anas g. tis!) hd. wasser-hun sim. (Mss. mog.), -han (66 &c). Anastr-opha, -apha (76) eyn figuer (21). eygen nam eyner figur (4). eghen name ener figuren (22). virkerunge (17). eyn v. rechter (8), bekerung richter (13) schickunge. *Ana-sus, t -bus (75), -sis (76) (i. carens nas-u, -o, -um) ane nasen (9). sonder nase (147). nazen- (8), nas- (75) -lofi, ein naCloch (sic 5b, 17). *Anata v. Aneta. *Anatardus v. Anaeardus. *Anatharesus v. Anachoresis. *Anathasia (cf. anatheca) v. Atha= nasia. *Anate i. cura (i4i, Pap.), sollicitudine (Pap. cf. annotus. gì. m. v. anatas). ags. clader stecca (136); dader stiaa (94); cf. date the cloth bur (bosw.) ? Ana-theca (Br. &c), -teca, -theta, -thea (6) (aus tanacetum) rein-farn (17), -fan (6, 21, 4). reyfane (5 &c). reynen- uane (22), -fain (19). Anathema hd. ban. hd. nd. v'ba-, verpa- (1) -nnunge. fluch (88). fluchge (21). ha. v'fluchunge. nd. vorflokinge. firuuasan (86). verderbnuß (no), sunde- rung (88), ab-s. (65, 68) von got. Anathem-isare, l -are (64, 68) hd. nd. bannen, v'b. hd. pannen (1, 64), banden (7), inn bann tun (65), fluchen (18), v'fl., be= sweren (8). nd. v'vloken. Anathe-osis (75, 76, Br.), -s (75) i. recta diuinitas (Br.) ; ad deum zu got (75). anatheus i. immortalis (76. X athana= tus). Anates v. Annotus. Anathinus ein iung wildt endtlin(64). Anatomi-a t -as (i. sanguinis minu= tio) koppsetzunge (125). *Anathori-ea, -ta, -sis v. Anaehore- ta, -sis. *Anatris (i antaris *. mercurius chem. Br.) du- (8, 9), do- (13) -rstig; aus durf- tig, cf. a-, t an- (141) -natus miser (141, GÌ. m. 1, 230 cf. 229)? *Anbila v. Ambila. *Anblatum v. Croeodilla. *Anbrogeus v. Androgynus. *Ancator v. Aneillator. ANC 33 Ancea v. Ansia. *Aneedula (cf. fieedula) en vogel (23). *Anceps v. Aueeps. *Anceps, gladius a. (Br.) hd. nd. swert, ein swert daz zìi beden siten snidt (6 sim.). ein schwert dz zu beiden seiten schneidt (134 sim.). Aneeps hd. zwyfelhaft sim. zwifliger i henker (25). wanckelmutig (110). *Aneer v. Anser. *Aneer-a, -e v. Anthera. *Aneerius t aneho (147), an- (Gi.m.), con- (147) -terminus nabur (147). Ancesa i. vasa circumpicta t celata (Br.). gemaect off bereydt vat (147). Ancia (cf. gì. m.) v-. Ansia. *Anci-le, -lia, -e (cf. GÌ. m. v. antia) hayr dye aever dat voirhoyft nederhan= gen (147). Aneile, gew. anti-le, -He (16), -de (67), anchil-e, -le (Br.), achille (64>>) hd. schilt, renne- (74), -schirm- (130) -schilt. ein runder o. synwel, varr. kurzer ron= der schilt (aneile 110). hd. bucke-, buke- (8b), puck- (74), bocke- (3, 5b, 8, 19), poke- (9), nd. boke-ler, -lere (19), -ner (3). len= der buckler (7). ain lidrer (coriaceus?) buck (76). tarsch (16). tarschen (1). tharsse (9). darchß (8). darß (18). storm-d. (21), -dartsche (17), -dartze (13), -tartze (5, 23), -tarse (22). storme-dartse (12), -dèrsche (56). hd. sturm-tartsche, -tartsch, -tarsche (antile 110), -dartsche, -katz (74). stirme tarsen (6). stor dartze (13). tarczen zeum sturine (4). brachi (33. lat. braehii?). *Anc-, -ant (74) -ile gens- (56), genß- (74) -stai C anser? auea, st. aucile?). *Aneile i. calcar (sic?) spore (104). Aneilla hd. mag-it, -yd (i9), -t (6,7), matht (8b), mayd, dienstmagt sim. nd. maghet (22, 23), maecht (11). dirne (6, 65, 99). eigenwib (93). Ancillare (Br. &c), -ri (68, 76, Br. cf. Gì. m. h. w.; i. circuire 76), anehari (i. sustinere 76, untersch. von -re v. an= dare) hd. nd. die-, de- (23), den- (22), hd. di-nen. *Aneil-, ane- (Br., gì. m.) -lator, ane= ator (76) diener (11, 19). *Ancionus (aus antianus) reygierer eins volcks (74). *Aneipiter v. Aceipiter. *Aneipula v. Aucipula. *Ancira v. Anthera. *Aneiron samboim (Sum. v). *Aneius (erba, cf. anemone) ror man (8). * Ancia (i. trochea; cf. anelare) prunn- sayl, -rade; wasser-r. (74). Anela-, ancha- (76) -bris, l -bus (147) offerhande taiffel (147). Anelare i. furari t haurire (Br.) ; /. t latenter h. (76); f. dèe, prov. emblar (gì. m.) ; dienen i i. q. antlare (kì.) ; ste= len (9, 74) ; steln ader uß scheppen (17) ; perficere (142 q. v.f aneulare dienen (kì.). antulare i. aministrare (76) ; hant reichen (8, 9). antlare i. exuneiare, austare, haurire (ni); schopfen, pumpen, tragen (kì.). anehare i. haurire (76). andare i. haurire (22, 23, 141Ì; putten (22, 23). anela- i. hausi- (Br.), ancha- i. hauri- (76)_ -bilis. ancli-a i -dia i. rota haurÌA toria i sentina (Br., Gì. m.). 5 34 AND ANE ANG Anelator (i. buceellarius; cf. aneil= lator) steler, diep, lecker (74). Aneo-n, -niscus, -nismus, -niseos (acc. 141), ancomis - mus , -mos (117), -eos (120, Sum.), antroniseus (Ui, Gi.m.) (i. incastratura Gf. 2, 998 &c, .(/r.ayxcovioxo?) nout (119). not (120). nvth (Sum.). *Anerasaxa v, Anchora. ♦Anctarcticus v. Antaretieus. *An-, au- (alph. an- 89) -etor (cf. ang-arius, -ere &c.) twin- (11, 19), dwyn- (89), twi- (19) -ger. Ancuba v. Rutuba. Ancillare v. Anelare. Ancus (i. euruu-s Br. &c, -lus 75) krum (110). krump-arm, -armiger (74). krupel ari henden (75). *Aneusa v. Anchusa. Ancha (». laganum) ham of scholder of schenck (147). *Aneha (cf. aneus) swacher, ploder, knimpeyniger (74). _ *Aneha (cf. GÌ. m. 1, 231) huff (eig. fernur !). vngula id. o. klowe 0. krewl t species aromatica (X vngere! 74). *Ancha-bilis, -re v. Anelare. *Anehabris v. Anclabris. ♦Anehari v. Ancillare. ♦Anchil-e, -le v. Ancile. Antela. *Anclio v. Ancerius. *Ancholia v. Aquilegia. An-ehora, -thora (7), -cora, -coris (22), -crasaxa (121) hai. nd. anck-er, hd. -ir, -el (17, 4). ha. eri- (49), ank- (2) -chel; aiigel (7), schiff-a. (114), vnkel (1), encker, e. domit man daz sckifft hebt (retinet 6, wett. habt), encliur (95), einiger (25), haeke (64), dcr hake (dens anchorae 114). sin= chila, sench-il, -elstein &c. (121, Gf. 6, 256, 689). Anche-rare a- (11, 19, 89), -e (110) -nckeren. ♦Anchoromaecis v. Archiromaeus. *Anchorticus v. Antaretieus. ♦Anchorum (herba, aus acorus?) ags. maedere (94a). Aneh-, anc- (sum.) -usa lacca (lat. ?), ageleie, ringele (Sum.). roth ochsenzungen= kraut (kì.). Anda-bata, -bacca (74), -facta (76) i. cetus pugnator (76). plinder kempffer (74). blinder fechter (kì.). *Andaginis v. Andegauia. *Andallum v. Sandalum. ♦Andana (?) mada (Gf. 2, 658). ♦Andare v. Anelare. And-egauia, -egauis (:auis! Br.), -aginis (76) (ciu.) gynt (10, 12). Ande-la-, -da (94, Hpt. 5, missv. Sm. 3, 162), -na, -ra, t -a (75a), -gula, audena (75), antela (8), andrea (75b), angedula (11), endir-a (104), -e (131, 141) (vari: Gì. m. 1, 239. i. tedale, tubolofola Hpt. 5, rotabulum &c. cf. Sm. 3, 162. Gf. 2, 481. Ceit. 1, 21) hd. nd. braut-, hd. ags. brand-, prant- (75, 104, 131, 141) -reità (131), -retta (141), -raite (104), -reyte (9), -reit (75, 93), hd. -reide, -reidei, -rete (13), -ruthe (3), -ysen {6), -eisen (75), nd. -rede, ags. -rad (94), andedabrondra (sic Hpt. 5, 197), brondreda (94a). herdram (76). fucr= lrat, var. feurbundt, l ofengabel (75). ♦Andianton v. Adiantos. *Andr-a *'. q. androna q. v.; i. lapis (76). -oa t -orna (Br.), -odan l -odna (Gì. m.) gemma. Andraehne &e. v. Adragis. ♦Andrama v. Androna. ♦Andrea v. Andela. ♦Andrega &e. v. Adragis. Androg-ynus (kì.), -enus (147, Br.), -eus t -utus (147), -amus (v. her-maphro= dita), anbrogeus (147) mans ind wijfs kunne gelijc (147). Androma &c. v. Andr-a, -ona. ♦Andromedis keuschheit, reynigkeit (74). Andro-moda (3, Br.), -modes (Br.), -noda t -nodes (76), -mada (75, 147), -mades (Gì. m. 1, 240), -meda (4), -me= des (3), adromeda (8b), endro-mis (3, 75, 88, 110, 115, 132), -madis (93), -medo (3), -meda l -mada i -modes (75), and- romena l -omena (Gf.), au- (23), an- (alph. au- 6) -dronus (i. vestis vt pallium forte et pilo sum 3, pellicium 110, 132, ma= struga i matexta l melota 75, aus £v6pojU£) langk zottigs 0. harigs 0. fran= tzosisch klaid (88). gehars kleid (93). -wul= len i grof wynter cleit (147). en rv clet (23). kur-sen (75), -ze (4). curse, kirsinck (3). beltz (110). pellicen (132). lackeyen= schuch (115). kotz (6). gazza (Gf. 4, 280; dodi nicht ga6e androna?). endromi-s i -da i. bigera viltich cleyt (147). Andr-ona, -on (114), -orna t -ama (74), -a (gì. m.) (i.limes 75, spacium inter duas domus 75, Br. &c, de- 141, con- GÌ. m. -cursus viarum) ehi lucke (3). winckel (76). reilien (75. cf. Sm. 3, 77). reylie zwischen heusern (74). Andronitis ein bobstoben (125). *Andron-oda, -us &c. v. Andromoda. *Andu-illa, -scilla v. Ambullum. Aneblatum v. Crocodilla. Anediosus v. Anadiosus. ♦Anegogya v. Anagoge. Anelia i. pugna slacbting &c.; an= helia i. pugnus (sic!) t lucia vuyst (147). Anem-one, -o (74, Sum.), -ur (Ì49) (cf. ancius) rot- (74, 149, Sum. v), roce- (85) -man. kuclienscbell (135). *Anesis dorp of stat by en water (147). ♦Anesperius v. Agnisperma. Aneta (non est latinum 110), anneta (4Ì, anata (64) ant (17, 22ab, Br.). ant-e (4), -en (75), -vogliel (23 sim.). hd. ente, entn (45), ent, enthe (3), enti), hauCendt (64). ende (11, 22b, 109). ags. aenid (94). anetes enten (40). *Anetarium ein anten ey, boh. ka- czynecz (d. i. Entenstall ; 4). Anet-arius, -us (103, 104, 141) (i. mas- culus anete\, anserarius t chenonomus 125) hd. anitre-che (104), -eh (103); antr- eche (5b), -ech, -eh (6), -iche (10), -ich (8, 66), -icht (4), -ach (Gf. wett.) ; ent-rich, -rech (5, 7, 76), -lidie (133); enthreich (3). nd. ant-, ent- (11) -vogel; erpel (22b, 109, Br. wtb.), wedich (109), wàrte (Br. Wtb.), woorde (kil.). genlieherte (125). ♦Anetra eyn slae korp da man fogel midde vechte (capit 19). en slach-karf (11), -corf (89). Anethum, gew. an-, anh- (Br.), anie- (73) -etum (i. men 93) till-i (105), -a (93), -e (rase. 4 &c). till (76, 93). tyl (125).tull- -e, Mrg. -aih (104). tiilln (105b). hd. nd. dille, dil. dyll (17, 68). dile (5). diel (49, 97). hochkraut (73, Nmn.). anyz (4. X anisum). Anetum agreste meysterwurtz (125). ♦Anetus v. Anetarius. *Anf- v. Amph-. *Anferùla &c. v. Amphorula. ♦Anfìbula v. Amphitapedia. * Anfor-a, -ta, -ula, -ismus v. Amphor- a, -ula, -ismus. * Anformi-ca,-ta v. Antropomorphite. Anfractus v. Amphraetus. ♦Anfretre (i. pigre) treglich (74). ♦Anfriticus v. Auriphrygium. ♦Angardus (cf. angarius) eyn sto-cker (19), -ker (89). en bodel (11). ♦Angaria (cf. sq.) v. Agiauia. Angar-ia, -i (1), vngaria (cf anga= rium) hd. nd. vn-, on- (11, 89), in- (23), vnd- (21), vmb- (75, Ob.) -gelt. vn-pflicht (74), -plicht (22b). bezwungen dinste (10 sim.). betwungen dinst auf ein (proprias) kòste (9). betungwen (cf angariatus) d. vff eyge kost (8). rese (99. i. q. reise militia &c. cf. Sm. 3, 125 sq.). betrupnus (66 sim.). ko-, sed potius qua-tember t fronfast (75. cf. Sm. 2, 404). quatemper (74). kottem-ber (74), -er (3). golt vaste (4, 74. i. q. quatemberfasten Fr. 1, 360, zìem. 128). stan-ga (Hpt- 5, 198), -ta (141), -te (104, Gf.). notstall (65). noitstalle (10). Angari-are, -ari (2.5), -sare l angurire (22, 23), anagoriare (65 var) (oft i. an= gere) hd. nd. twin-, en-, nd. dwen-, be= dwin-, hd. zwin-, zwun- (5), bezwin-, nodi- (10), notti- (65) -gen. hd. engsten (5), enge machen, be-schwarn (65), -schetzen (110). ♦Angariator buddel (17). Angariatus be-twang (9), -tungwen (8. cf. angaria), -zwnngen dmst (13). Anga-, ango- (8) -rium hd. nd. not-, hd. nott- (67), noit-, noyd- (19), nd. oe- (11, 89, 108) -stalle, -stale (77), -stai. òt= stat (109. aus nòt-). zwingknufi t schwer druckung (65). ansarium oectigal (gì. m.). Angarius ein zwinger o. noter, var. neter, mit gewalt vnd vnrecht (110 sim.). dwinger, rodendreger, richterboede (132). Angelie-a, -um, angula (50a) ringel (50a). r.-plumen (3 Mrg., i. rabendula 75), -blum (8). nesseln (17). engelwurtz (64b). angelic (91 &c). brustwurtz (73, 112). lidt= pfeiffenkraUt ( 73 ). des heyligen geists wortzel (125). ♦Angelicanus (moneta) engelischer (1) ; cf. englisch, engellot &c. (Fr. 1, 227), ange= lotti (GÌ. m. 1, 244). ♦Angelice engelisch (75). Angelieus (cf. anglicus) engel-isch (76), -B (21), ha. nd. -sch, -s. en engels vte demme lande (22). A. chorus engel cor (75). Angelium (i. annunciatio, simpl. non in VSU Br., GÌ. m. 1, 244) botsehafft (17). Angelus hd. nd. engel. a. satanse des tùfels gespenftt (62). ♦Angentim (-ter Br. &c.) enge, zwenc= lidi (17). Anger i. genus serpentis, armiger &c. (Gì. m.); spatarius (129, Br.). slang (74). enger-linc (Sum.), -rinch (131), -ich (1-4). swert-, schwert- (7-6) -feger (74, 76), -tra= ger (74). pijnre (147). Angere twingen (4, 23). zu samen- ANG ANI ANI 35 tw. (8, 9). tuengen (ìoo). hd. zwingen. be-zw. (67). ein sorg machen (65). clem= men (i. vexare 22b). quellen, benauwen (132). quelen (no), engen. (23). engsten, dempffen, wurgen (114). *Angere ( : anguis) hd. krie- (7), kri- clien. crupen (22, 23). slinghen (ih., 5). slichen (18). slieffen (7). Angia i. ferrum Inter bucula scuti (Gì. m.). nagala (Gf. 2, iole). *Angimia v. Agrimonia. Angi-na, -ma (76), augina (8, 9, gì. m., wo sinochi vii. aus synocha febris X synanche, aova'yx*) & q. eyn., xuv. = angina), anguin-a, -ia (76), angunia (145), arigina (8, 147), agia (q. v.) gele= hufe (131). kelesuht (104 sim.). die bràun (112). der berlen of des raken geswelle (147). hd. gumen swolst (8); halß-ge= schwser (112), -geschwulst, -wee. drueC, trieß; das zepflin; dei- saut (88. nhd. sod m. cf. Sm. 3, 202, 294 sq.). dat tzep= chin in dem halß (132). das blaet das vor dy kele schuest (ns). worunga (127). rank korn (8). ran-cken (9), -korn, -gen (Fr. 2, 86a, cf. eynanche der rang 114; u. v. porrigo). Angiportu-s, i -m (6, Br.) hd. enge weg, werck (sic 9), porte (17). ein slippe (125. cf. Fr. 2, 200b). angipartas i. loca secreta (136). *Angire (i. anxiare a. v.) engisteD (8). engsten (9). Angistr-um, -ium, angust-rum, -ium (6) (i. ventosa, scara 75, abdoma q. v.) hd. laß-kop (5b), -chòppfel (1), -scherb (2) ; lazz chophf (2), loz kop (4), loß koph (3); lauß- (6), plut- (63, 75), blok- (6), bad (75) -kopf ; eyn laz- (5), bloyt- (Mss. mofr.) -kop da man in lest; ein kopff do man ein leßt. ein top (sic) da man yn leset (V. a. 1477). ein ding da man blut in lafit (17). ein coph do man mit schrefft (7). en stuger kop (23. stuche &c. Fr. 2, 350). pulcz kopf (1. cf. Sm. 1, 173). ein k. der eng ist als ein angster (68, 134), engster (69), cf. bm. 46. Sm. 1, 79, wo auch mlt. angstarium. Angli-a, -ea (76, 110) hd. nd. engyl- (5b), engel-, enge-, engen- (17), eng- (11) -lant, englisch land (b, 4). Angli-cus, -tus (21) engelsch ( : ange= lus 5b, 6). eyn e. (22b), engels- (11, 18), engelen- (5) -man. eyn engel-lender (7), -lander (23). eyn engelß mafi (21). eyn engelischer (vir; nummus 5b). *Angman v. Agrimonia. *Ango-ge, -rieus v. Anagog-e, -ieus- Angor twangk (10). zwang (68, 110), betringunge o. getwang (17). be-twang t -twungen (12). zwangk l zangsal (74). geczwanick (3). betrub-unge (8, 13), -nisse, sorguellicheit (9). sorg- (8), vorht- (13) -samkeit. befangnuß (68). beuanghynghe (132). angstheit (110). *Angoria (aus angor x angaria? cf. anguria) ginoti (141). betru-bnift (7), -pnis (21). drofnisse (23). be-dr. (22). *Angorium v. Angarium. Angre dall van boemen (147). *Anguens ags. breer (136). *Anguieomus gebarete schlang (64). Ang-uilla, -willa (i. scotica 130, scorpio 93) ein iunge slange (demin.ì 17). hd. ale, ol. hd. nd. al. aal (14). ael ;5b, 11, 89, 99). 61 (2). ole (6). geisela 130). grimme geisel (93). Anguina (funis GÌ. m.), anquina(76, Br.) ain schiff sail (6, 76). henck-s. (76). ags. racca (94). *Anguin-a, -ia v. Angina. *Anguipes gefulite schlang (64). *Angunia v. Angina. Ang-uis, - wis hd. slange , slang, schlang. slanghe (22). lande (74, cf. lint? slinder u. v. chelydrus ? eher missverst. cf. v. ti- rus). otter (3). nadre (99). Angulariswinckel- hd. -echt, -et(no), -ich (19, 22), -ic (89), -lich (11), -formig (1), -steyn (s. 7). hoekelic (89). ha. eckecht sim. a. predicator w.-prediger (65). Angulus hd. nd. winckel. eyn w. (i) ayl (19. nicht X anguilla!), al t aln (Alberus; wetterau. vogelsb. al, àln m. f. Winkel zwischen Gebàuden, bes. Koth- zwinger; vgl. „gassen und alhen Faust Limb. Chr. Fr. 1, 17c. Gr. Wtb. 109). eck (110). hoec (89). hornec (99). Anguria (cf. angoria) i. angaria (gì. m.). betrupnilìe (5). *Anguria (X anguilla) vlg. scutica geisela (131). *Angurire v. Angariare. *Angusta v. Angustia. Angust-are, -iare hd. angi- (8), ang- (7, 110), engi- (4), eng-, hd. nel. enge-sten. engen (6, 8b). eng machen (9, 65). bange m. (8). angst werden (76). anxten, nauwen (132). hd. twi- (4), zwi-, nd. dwi-, twe- ngen. be-truben (10), -truben (19), -dru= ben (12). noeten (no). Angust-ia,-a (1, 76) betrupeniße (10). bredrubekeyd (sic 19). droefeit (11). drof= nisse (22b). hd. ang-yst (5b), -est (13, 4), -st. encst f99). banghe (22b). twenckeniße (5b). twi- (1), zwi- (65) -ngnuß. die eng &c. («5). noetvadret (22b). Angustus hd. nd. enge. enghen (22). angist (5b). tbingen; (i. anxius) engstig (1). entwungung (2). getwengick (4). ge= zwongen (17). nauwe (132). leyder (22, 23). bedruebet (19). ' Anhelare hd. beger-n, -ren (13). not liden (17). hd. 0- (19), e-, nd. a-demen. atmen (22). a. haben (75). a. halen (22b). athum (no), atem (68) holen. athenfolen (sic 77). odehen (8). asemen (108). atme= natzen (75). eylen, schnell sein, etwas muot haben (64). *Anhelia v. Anelia. *Anhelis (aus anihilis X anhelus i. fatigatus Br. ?) i. inanis eytel (3). Anhelitu-s, -m (8b) achtam (16). a-, var. o-thum (110). hd. nd. adem. ódem (8). adum (8b). adam (13). athem (22b). attem (65). atme (22). dat gischkent (Chytr.). Anhetum v. Anetum. *Anieetum v. Anethum. Anisum. Anieula (i. parua anus Br.) alticha (141). *Aniculator lechterlicher ; vnnutzer= sclnreyer (74). *Aniculosus lechterlicher , kleffiger (74). *Anieulus v. Annieulus. *Aniehilare v. Annihilare. *Anilis v. Annilis. *Anilis fabula mere der alten wyber (65). *Anylum v. Amidum. Anima hd. sele, sei (1), seel (4). zele (22). seyle (22b). leben (8, 9, 65). lip (8). blut, gedancke, wille (8, 9). tewil; vreczi= kait l geyczikeit (9). sinlichkeit(65). ani= mam (i. ventum) mittere fisten (125). A. racionalis vornufftige sele (5b). A. sensitiua fulde (st. fulende) sele (5b). phindig sei (1). A. veget-atiua, -iua, vehitatiua (5b fruchtig (1), erkuchlich (3), furnde (?5b sei. leblich sele die das leben gibt vm beweglichkait zu wachsen zu zunemmen (65). A. vini gebrant win (17), weyn (4). *Animadueere v. Animaduertere. Animaduersio v'neminge (11). vir= neung (sic 19). rachùng (21). vffmerckung (65). Animadu-ertere, -cere (23) vorney= men (3). hd. nd. v'nemen. bedencken (8, 9). gedanken (5). betrahten (6). mer- ken (13 &c). achten (13). wlborden (22, 23). lustern (3). peynigen (9). pingen (8). Animai hd. thyr (5b), tyr (9), thier, thyer, dyer (19). dier (11, 89, 99). beyste (133). pi. hrindir (Gì. cass.). A. irracionale eyn vnvornufftig dyer (5b), thier (1). A. racionale hd. eyn v'-nunfftig, -nonftig (5) dier, tier (6), thyr (5b). nd. eyn, en vornuftich, vornunstich (22) der. Animaliolum tierlin (75). *Animalis v. Annualis. Anima-lis, -tim dierli-ch (11), -e (89). thierlich (110). erlick (sic 22). fihisch (65). velec (99). Animalitas dyer-heyd (19, 89), -lich= keit (62). *Animalus v. Animulus. Animare hd. nd. stercken. stircken (21). troesten (11). drìisten (19). starck= mutigen (110). mut geben (9). hd. kune machen. wißen (17). gibirnan (141, Gf. 3, 168). Animatio wrake (22). Animatum daz da geselyt ist (5b). ein g. ding (1, 4). hd. eyn sele-gerede, -ge= ret, -gerecht (67, 70, 133); sel-gereyt (4), -gerete 0. gescheffte (74), -gerat (i. q. exequie, testamentum qq. v. Sm. 3, 14 8 sq.); seelgredt (113). nd. en zele gherede. Animatus vorquicket (22). kun, stark, mutsam (88). lep-, var. lébt- (64), leb- (65) lich. das ein sele hat (110). ein ding das &c. (-us, -a, -um 68). daz gimiet (38. cf. animus). Anim-equior, -equus (4), -ecus (3), -etus, cp. -eequior t -iquior (76) hd. stat- (68), stet-, sted-, bestet- (4) -iger. nd. stedi-, stede-gher. senfif mutick, gut mut (13). semft-mutig, gut-m. (9). gudesmodes (13). guds muds (10 sim.). gutes mìitz (8). besser gemut (no), otmudig (17). sagters muts (99). *Animequor recht dun (17). *Animiculari (st. aminic.) helffen (74). *Animiniculum tierlin (75). *Animolus v- Animulus. Animose (i. audacter) trostlich (75). Anim-, annu- (22), am- (23) -ositas mutikait (1). vber-m. (9). mutkeit (8). be= hertzenheit, hertzenhafftigkeit &c. (74). chunhait (l). kunheit (17). konheyt (22). turstikeit (9). torn (22). 5* 36 ANN ANN ANS Animosus mutig (1,4). wole-m. (15). voi gemut (no), mfidig (12). modig (8). mudick (5b). voi mutes (9, 13). fol mute (8). muotsam (64). trostlicher l kune (75). kone (22). kun synnig (17). manhafftig (75). stout (99). behertzender, hertzhaff= tiger, voi-, stark-mutìger (74). *Animulus czydewin rinden t animai magnum (19). kameel (89. kaneel X ka= meel = an. m. 19'?). animolus kutel (11). animalus ags. fifaldae (Haupt 5, 196). Animus hd. mut, mud (19), moyt 13, 18), ge-mut, -mut (6). nd. mot, moet 11, 89). hd. nd. sin, sinde (18). seyt (13. st. sint?). hoge (109). *Aninis v. Mediamnis. *Anipestis v. Annotus. *Anirium v. Annilium. *Anisa mag-, kreg-, ficz-, leber-lein(4), cf. màglin, kraglin Gerichte (ii5); leber= lein jecusculum (Fr. 1, 592). Aus lat. ital. animella Kalbsgekr'óse , i. gianduia, gì. faucium (124)? Anisocyclumschnepperlein,ballester (Kia.). *An-, cul-isterium ars, ar Bloch (74). *Anistrum v. Amistrum. A-, an- (5b) -nisum, a-, an- (22), en- (87, 146) -isium, ani-usium (3), -sinus (8b); -cetum t anesum (125) anys m. (4). aneis (2). aniz (5). aniße (17). aniß (3, 5b, 73). anyß (4). anis (11, 18). aneli (8). anes (1, 75). aenis (93). anny-s (5b), -eß (125). annijs (23). arnis (22). eniis (68). enyß (64 &c). enys (8b). enis (7, 87a, 146). *Anitas (i. vetusta senectus Br. cf. GÌ. m. 1, 25 1) vetustas l arswysche (8b. cf. sq.). Anitergium, anuter-gium, -ium ein wisch (68). arseli- (110), arß- (74, 132), eers- (ll)-wiscli. *Aniuersarium v. Anniuersarium. *Anius v. Arrius. *Aniusium v. Anisum. Ann- v. Adn-. *Anna v. Aeinus. Annales bistory boecken (132). chro= nick (no). *Annalis v. Anuabile. *Annaloya &e. v. Analogia &e. *Annania v. Anomia. * Armar ium [cf. annonarium) korn (9). Annatare v. Adnare. *Armatus v. Anatris. *Annere alt werden (12). *Annetarium eyn kan (21. st. korn cf. annarium?). Annexum angebengt (65). *Annietare v. Annuitare. Anni-, ani- (no), annu- (8) -eulus (Br.) ein jerig (9). iarling (75). geri-ck (8), -eh (100). Annirii-, gew. anniehi-, adniehi-, anichi-, annieha- (3), i annui-, adnul-, anul-, ano- (7), annu-lare nicliten (22). hd. zer-, v'-n., gew. v'nicbtigen, verachten (sic 67), (eyn ding 9) zu nicht macheti, tenjweten (99). virterben (19). v'deruen (11, 22, 89). widder wenden (17). vorsto= rcn, delgen, v'gan (22). Annilis (i. annalis (il. m.), anilis (i. senex 76j, anuluß (8b) hd. alt. * Annilium (ì. senium 75), anirium (74) alter. *Annist'missius v. Annus iubileus. *Anniuere, anuere (75a) wi-, we-ncken mit den augen (75). A n niuersariu-m , -s (99), aniuersa= rium jar- hd. -zijt, -czeit, gezijt, nd. -tijt, -tijd, -getide (99), hd. -tag (1, 4, 75), -czyt= licher tag (65), -gewende (l83), -gedeclifc nus. jaurzit (76). yazeeit (sic là), iare tziet (18). *Annologia &e. v. Analogia &e. Annom- v. Anom-. Annona, anoua (76) (cf. eorbus) corn (99). chorn (i4i). korn von énS ior (6). winter-k. (110). hd. jar-k. (17), -frucht (69,_ 134), -zins; jare-zyns, -dinste (10), traid zyns (75), iarliche frucht, getreyd 0. fr. (64). vrueht t teghede (22). zath (seges 4). *Annqnalis v. Anomalus. Annon-, annu- (76) -arium korn hus (5). trayd-kasten (75), -haws (3). Annonarius (i. habens multas anno- nas Br. cf. gì. m. 1, 256. cf annularius) hd. eyn komer. kast (21). kast-ner t -enman (75). kemmerer (3). *Annon-ia, -ialus, -yolus v. Anom- ia, -alus. *Annonus jerlich korn guide (17). * Ann osa, (%. annona) treid zinse (75). Annosus alt 0. voi iar (8). voi alders (9). *Annotus (3, 75, 76), anapes (75, 147), anaphes l anipestis (76), anates (Br., Gì. m. v. anatas), anus (6) (i. lupus, morbus in ano l culo) kippars (3. cf. bubo). wolf (6, 147). w. im arß; iarliche kranckheit (semel in anno 75). *Annuabile v. Anuabile. Annu-, anim- (21) -alis hd.jer-, jher (67), ger-, gir- (21) -lidi, iarig (1). iarlic (23). iaerlickes (11). hd. nd. alt. Annuatim hd. jer-, ger- (18) -lidi- iaer-lic (23), -lich (68, 75). *Annuatus jerlich t alt (7). *Annueulus v. Annieulus. Annuere hd. wincken. zeichen geben (65^ 110). erlauben (110). louen (99). oer- 1. (132). lyen (8). v'ieyhen (9). gè- (99), v'- (12) -hengen. fulgin (8). hd. nd. gun- nen. Varianten u. Entstellungen : gùnnen (6, iioe). gunen (76). gunen. (v. a. 1477). gynnen (110). gewynnen (7). gunden (21). gynden (13). grunnen i gronen (18). *Annui- (132), annu- (110), annie- (68) -tare mit ougen (as), augen (110), oghen (132) wincken. Annulare v. Annihilare. *Annulare eyn hant vingerlin an dun (17). An-, a-nularis (digitus) namloß (8), der hertz- (65), gold- (91) -finger. golt= trager (93). goldtrago (i4i). '•"Annularius (cf. annonarius) ein kor= ner (76). Annullare v. Annihilare. Annulus hd. eyn cleyn (17), kleyns (4) Jar- An-, a-nulus hd. finger-rinck. -ring, -ringlin (110), -ling, -lin, -leyn (4); nd. -len (99). eyn hant fingerlin (17). rincke (125). rijnck. (11). Annulus typarius l signatorius dumenrinck, pitzschehr (125). *Annumalus v. Anomalus. An-, a-nuneiare bodenschaffen (19). botscapen (11). ver-kunden (75), -kiinden (iioc), -kynden (68), -kundigen (65, 110). Annuneium bodeschaff (19). bade- di), boet- (89) -scap. Annuneius (Br.) bodde (19). bade (11). onbydinghe (89). *Annùo v. Ammodo. *Annuositas v. Animositas. Annus hd. jare, jar (5b, 19). iaer (89). Annus, anus (5b) iubileus (q. v.), graeie, remissionis, annist'missius (5b) (bissw. unterschieden) hd. nd. eyn jar der gnaden. eyn ior der genoden (6). hd. genade- (3), iubel-iar; gnaden-reich, -rich, gnedig (4), golden, hd. nd. gulden, gluck= seilick (3), freudenreich (75) jare, jar, ior (6). Annutare v. Annuitare. An-, a- (5b) -nuus hd. ier-, iar- (4) -beh, -ling (10), -ig (75). iarig(75). ger- (18), gè- (sic 13) -lichen. *Annuus (: annuere!) gonst (17). Anoeiclotitorium v. Cenoeitato= rium. *Anoediosus v. Anadiosus. *Anogloxena (versch. von arnoglossa) atheches saf (Suin.). *Anolare v. Annihilare. Anologia v. Ana-goge, -logia. Anologi-ee, -um v. Analogi-ce, -um. *Anoma v. Anomia. Ano-, gew. anno-, annu- (4) -malus, oft anormal-us, -is (X norma), annon- ialus, -yolus, -alis (22) vnord-ig (7), -elicli (5), -enlieh (76), -entlich (4), -enclichen (18). vn ordyeh (23). vnor- (6), vnre- (5) -delich. vndredlich (4). vnende= lich (17. cf. analogiee Sum. 1, 76 sq.). vn- hd. -hubisch (5), -hubsch, -hubß (18), nd. -houeseh. on ge-setz, -satz, sunder regel (110 sim.). Ano-mia, -ma (7, 68, 132), -nya (7), -rma, annomia (97), anno- l anna-nia (66 &c.) (i. in-, i ant- 97 ! -iquitas, X an= nus) boß- (110), quait- (132) -heit. bos- (7), vnrechthi- (22) cheit. A-, o-nonis (herba, i. aeutella, resta bouis, remora aratri) hauwhechel, och= senbrech (143). *Anopelos v. Centaurea. *Anorm- v. Anom-. *Anoua v. Annona.' *Anphisilena 0. Amphisbaena. *Anphritieus v. Auriphrygium. Anquina v. Anguina. Anquiroma-chus, -gus v. Arehiro- macus. An-, amp- (7), ari- (120) -sa (i. an= sula 8, 76, 125, hasta 119, 120, auris cortine 95. cf. Gf. 2, 1108. Gth. wtb. 1, 62. 2, 728 sq.) hd. nd. lienck, ge-h. (3). hd. hencke, h. an ey duppen (12); hanthab-a (119) -e; -e, handliab, handtheb (68) an einem krug 0. kannen (no), kan (67), kant (68), kandel (66, 70), kandeln (69), an dem trink geschirr (64), am tzuber (1). een hanthave of heise van een cruic of canne (107). handhebe (112, 115). hend (13). hang (5b). hengel (11, 22b). hai (22). henze {99). heyse (108). esen (10). oyse (14). oze t kozelring (13). hd. nd. ore in olla, van eenre cruyken (108). or am trinck geschir (75). orn (13). here (21). ANT ANT ANT 37 slop (10. i. q. sloif &c. v. ansula, sièpe Br. wtb., wett. schlup? sloepe clauus ferreus minor Kil. cf. schlagklufen Sm. 2, 354?). cloffe (ìoo. cf. acieula. Sm. I. e). falt an eym riemen (49). riehli (95. st. rinchli'?). das auge (fibulae 125). senue, snòr (104). kolter (gubernaculi 109). Ansariu,-m,-s, t ansatum (147) , an= sor-ium, -cium (8b) (i- gabea 75, elo= toria t scaprum 74. cf. anga-, anaso-, aliso-rium) gneib (9). schab-meisser (3), -messer dei' lederer vnd der schueh-, var. schu-ster (75). falt-messer, -eysen (74). schoemekers mess (i. alisolium 147). Ansatum vas drageezober (13). Anser (ofti. vir auearum), an- (122), au- (Gf.) -eer (x auca) eyn her vnder den gosen (22b). ein herr vnter den gensen (74). hd. gan-tzo (93), -zzo (141), -iz (45), -tze (5, 133), -tz (74 &cj, -z (9, 34), -B, -s (40), -sch (75a), -sei-, -Ber (69), -zer (4), -tzer (68), -Bhart (49). wild-iu (Gf.), -u (104) gans (auese gense 104). noi. gan-te, -re (109), gaent (97), ghen-te (11), -t. ancer gali, gart, auea avée (122). Anserarius v. Anetarius. Anserina (cf. potentina) ganse- t ganserich- (Ki.), silber- (Fr.) -kraut. Ans-, aue- (122. X auea) -erulus gensel (104). gali, oyson (122). *An-sia, -scia (74), -eia (141), -cea (gì. m.) (i. ferrum in scuto quod manti tenetur) ysen im scliiit (76). kant-haba (clypei 130), -liab in einem pugler (74). *Ansilium gims (13). * A risola v. Ansula. *Ansora (cf. anchusa) ringila (11 7). *Ansor-eium, -ium v. Ansarium. Ans-ula, -ola, -tra (117, 121) (cf. ansa) hd. ein kreiß, kreys (4). rinek (22). ore (17). sloif (Sum.). slòfa; acc. narwun, nustun, nestilon sim. (Gf.). nustil(ii7, 121). Anta, antha (gì. m.) eyn steinclnn in annido (19). Anta- (Br.), anti-gonista vorfechter (75). Antapo-cha, -ga v. Apoea. Antarc-, gew. anthar-, anctar- (69, 134), anehor-(21)-ticuseynstern(21). *Antarticus (gew. induetilis und-ve^ sica) ustragel (Sum. ni. cf. ùztragen ejicere Gf.). Ant-e, i-e& vor (7, 110). uore (99). hd. zu-, dar- (65), da- (17), do- (6) -vor, -voran (76). zu- 1 be- (19), to- (22) -vorn. Antea (cf. prc.) ere (5b). *Anteax dat men myt vuyr lescliet ind myt water bernende maect (147). Cf. antraeidis lapis preciosus . . . ut antrax ... ; iactatus in igne velut inter mortuos extinguitur et econtrario aquis perfusus exardescit (Br.). *Antheea v. Antitheta. Anteeedens vorgende (17). Antecedere hd. nd. vor-gan sim., -waren (13. s£.-varen). vbertreffen (65). *Antecedius (st. antedietus) vorse= get (11). Ante-cenia (74, Br.), -cena, -fena, -eoenium (ni), antieen-a, -ium (i. me= renda 74) hd. nd. vesper-, abent- (68, 74), òbent- (18), abint eßen- (17) -brot, -prot (74). abent- (76, 110), untere t mittag- (74), after vndern- (7) -eßen. merend t untarn, vlg. untaren, var. vnder-, male (75). Anteeessor hd. nd. ein vor-varer, -farn (21, 76), hd. -ganger, -genger. er= farer (12). *Antecip-are (99), -ere (cf. anticipare) vorkomen (14). uoregripen (99). *Antecopium vorkauff (no). voer= couff (132). *Anteeorium v. Anticorium. *Anteehristus v. Antiehristus. Antedieere vor-sagen (19), wd-seggen. Antedietus (cf. antecedius) vorge= seyt (19). *Antedra v. Antela. *Antefenia v. Anteeenia. *Antefrasis v. Antifrasis. *Antela v. Andela. Ante-la, -Ha, -lina (Gf.ì, -na (104, Sum.), -dra (7), t anehile (147), anti-lena, -le (75), -ca (104) (i. corrigia selle 49, cin= gulum ante pectus equi &c.) hd. vorboge ; v.,furbucke (7), vorgespen (110), vorbuge o. brustriemen (Fris.) an einem sattel, an dem sadel (18). voorghespan aen een s. (107). vorgebuge (12, 21) am saddel (12). ein furbaug an dem satlpogu (1). nd. dat vorboghe-de, -te an demme, demo sadele. fivrbvge (Sum.). hd. fur-pueg (1), -pug (4), -poige (104), -buge, -buge (Ob.). ftir-ìbuog (9i), -bueg (93). ein phorbogen. (3). vor- buge, -bog; pogret (9). vorge-bìicbe (17), -bude (8). kummet (Ob.). gurtel (21). vor- (75), vorder-gereit (64, 75), -geraid (Sm.), -satelbogc (bm.). voreypel (ìos). afferder riem (49. X postela?). furfuoß am zeiig, var. zoig, des pferdts (75). vorbrecht an des perts sadel (147). *Antelarius (i. primipolus ; X ante= signarius) beyner furer (17). *Anteleuce (aus acalephe?) ags. smsel= tbistel (94a). Antelina v. Antela. Ante-, anti- (4) -lucanus, antelu= eanum vor tag (3, 25), dem tage (6, 8b, 4), dage (13 &c), dem d. (19), demme d. (22), den d. (11), den tach (89). morgen- stunde (8b), -vrew (9), -s Vre (8. X ure hora). Antelueare vor tag, dem liecbt (68) waclien (110), ent-w. (68), aufston (64). op staen vur daghe (147). Antelueem vor dage (16). Anthem-is, -isium, -ium, -uin, -nis (i. camomilla Sum.), antemus (8) cha= millen (143). crotuntille (Sum.). koch mei (sic 8). lierm-eln &c. (126), -lèin (143). bàrmelcben (Nmn.). *Antemna (i. frustum) stuck , stump (147). An-, au-temna, gew. -tempna, ant- enna (88), -impna (94) wagen-, wayn- (21), wan- (17) -gezauwe (5), -towe (22), -gezdge (7, 18), -zunge (6, 21. X libri= pens?), -geschirre (17, 4). vorderbret (so). zugschnur (68, 134). syegel seyle (8b). hd. segei, s.-ruder (4). spreit- (88, 100), spreit vort- (132) -segei. ags. segilgaerd (94). *Antemne, gew. an-, au-tempne sg. pi. (i. rubium sigillum 6. aus segei) segei (7). s.-ricke (17), -rick (8, 13). selig reich (sic!) t schifi1 rick (9). ruoder (7). eyn sigei rudel (21). nd. zegel-rode, -roden, -strenge. hd. segei-, s. duch- (17), seylen- (18) -strenge, -strengekeit (sic 5). wagen seil (4). ancker (64). *Antemne (i. vrbs ante amnem; cf. -na i. partica quasi a. a. posita Br.) ein statt an 0. vor einem wasser (88). *Anthemnis v. Anthemis. Antemu-, antemo- (8b) -rale (i.fos=> satum 95. cf. promurale, anteorbium &c.) vor-thor t -maur (74), -mure (7 sim.), -stad (13), -graben (9), -grab (8), -baelgie (107. balie valium kìi.), -berg (66, 70), -burg (69, 134), -bug (68), -geboge (19), -gheburchte (11, 107), -borgh, verb. ver= brecht (89). dy vorder meur (125). bol= werck (67). zwing-er (74), -olff (7, 80, Sm. 4, 306), -hof (76), -er, var. zwinber, an einer stat o. schlofi (75). zinglof (Sm. 4, 271). czwiner o. pasteyh (3). getàlle (95. cf. bm. 165 sq.). gali, barbacane (122). *Antemus v- Anthemis. *Antena v. Antela. Antenn-a, -e v. Antemn-a, -e. *Anteorbium vorstat (17). Ante-, anti-pagmenta (gì. m., Ki.), anti-pagimenta (147), -pagenta(76, Br.), -pagmata (129), -pegmata (kìJ i. vah uarum ornamenta &c. thfirzierden (kì.). tzieryng vur den doeren (147). Antependium vor hanck (8). *Antepyrgium v. Anticipa. *Antepome-tum, -ntum v. Bellarium. Antequam hd. zu-, etwan- (76) -vor. zo voeren (132). etvan l eiedem (5b). ewan (5). eedenne (4). eyndane (18). Anther-a (47, gì. m., kì.), -e (96), ant- era, -ora (74), ancer-a (149Ì, -e (85) hd. rosin-, rosen-same, t -sate (74), -sat (47, 96, 149). Versch. von ant-, anc-ira wolfs- (149), wolves-milch (149, Sum.), -melch ^96). wiues melk (47). antiria scuina (Sum. Vi), wolffmilich, jDrachwurtz (74). Anterior hd. der, nd. de, die (132) vorde-, furdi- (5b), e-, ei- (132) -rste, vord- rest (76), -er (68). vor (19). voer (11). Anter-, t ant- i. antiqu- (Br.) -itas alder (17). Anterium v. Anticorium. Anterius de erste (22). Anterminus v. Ancerius. Antheros, àv&TfJpÓ? grun (88). Antes (i. ordo vinearum 19, agri &c. 17, lignum in quo ostium seratur &c. Br.) eyn gaue (17). ein furschyessender steyn an einer muren alß eyn pfost 0. kepfier (64). kapfer (Pr. &c. cf. seopulus; kapf Sm. 2, 318, doch aucli eapreolus frz. che^ vron = kepffer, ni. keper cf. mutulus. contignare.), ort-steine (114, 126), -stege (126, Ki.). dy querder (calcei 125). Antesignanus in ludo chartarum der oberman (125). Antesigna-rius, -nus, -tus (134) (*. primipulus sim.) hd. nd. banner-, hd. bander- (18), baner-, banir- (3), panir- (75), paner- (4, 66) hd. nd. -vorer, hd. -furer, -furer (6), -fierer (76), -fuerer im her (75), -trager (66, 110, 134). vanen- ti, 19), wapen- (9) -treger, -dreger (11). venrich (noc). Antestari widerzeugen (64). *Antetiea v. Antitheta. Anteuenire vor- (19, 89), voer- (11) -komen. hinderen (11, 19). *Anteuenum (i. mappula; X hant-) hantvane (Sum.). 38 ANT ANT ANT Anteurbium {cf. anteorbium ) v. Anticorium. *Antibolodium v. Anaboladium. *Ahtibolus {cf. prc.) v. Amphitapedia. *Antiea v. Alitela. Calendula. Anti-ea, -ta, -eum {cf. postica) en vorder (22). eyn v.-dore (5b, 23), hd. -dor, -thur (74), -timer, vor. -thier (no), -thyr (68), -timi (93); voder-thur (1), -tor (9); vorder ture (6), fedder dire (7); vor-thur (69, 134), -tlmr (3), -tor (8), -dorè (67); fur thor (4, 66). die forderste dorè (19\ vorste duer (11). not-, bey-turlein (74). gader (18). *Antieen-a, -ium v. Anteeenia. *Antieeta v. Antidotum. *Anti-eipa (11, 19), -pita (64), -pia (89), -pira (74, 75, 93), -pa {ab ariti et pir 76), -pirale (122), -pirium (19), -pirgium (108, gì. m.), -p'gium (22), -purgium (8b), -purgum (23), -purgus (147), antepyrgium (ab ante et pyr i. ignis no), antypira (gì. m.) {cf. hypo= pyrgium &c. v. epigergium) schirui (76). fur- (93), liecht- (64, 74, 75) -schirm, vlg. rundel (75). eyn schirme bred (19), schirmbret vor dern feur (110). sclierm- brett (132), -bret (11). scherinbret (89). schere bang (8b). bart-scb. (23), -sellerei- (6), -scerer (22), -sclierre (147). gali. escr-en (122, g1. ni.), -in t craniaillé(Gi. ri.). antipari - um eyn darts ( : panna ? ) sellimi (8b), X -es gegenwand (kì.). ap= paricon bokeler (11). Anticipare {i. preuenire 66 &c, cf. antec.) vor- (8) , v'- (8h) -grifFen. hd. an- gr., -lieben. voran-h. t -greyffen (9). vor-setzen 7, 8), -kummen (3), -komen t verrassen (132). fur-geben; -kommen mit gabe (75). Antieipatio furgebung (75). * Anticipatine furkomlich (75). Anticipator furgeber (75). *Antieoeus v. Antitrotus. *Anticon v. Antiton. *Anticopa v. Apoea. Anti-, ante- (74), -corium, -torium (93) i. nebrida, melotes 75) schurtzfel(74). fur-fel (74, 93), -feel als die Schmid naben (64). sclier-ren, varr.-en fell l mulwerff= hut (75). Verseli, von anthicorium i. bellum ante vrbem factum (76) i. q. ante- rium (147, Br., Gì. m.), -vrbium(147, Br.) strijt vur eù stat (147). '^Antica {i. rauilla &c.) vurspreker (147). Anti-, gew. ante-christus , -xxus hd. ante- (5b; 75), ent- (17, 76), ende-, end- (110) -christ. entekerst (22). *Antidadum v. Antidotum. *Anthidas {cf. antitas) v. Antiquitas. *Antide v. Aneile. *Antiderum {cf. sqq.) uaturlich wider- Antidona ( 1. dona perditlonis Br. &c.) gab der verlust (74). Anti-dotum, l -dotus (88), -todum (67, 74), -dadum (76), -ceta (21. X an- teeenia?), anthi-dotum (65), -detum (17) wider geltung &e. (65). erczeney (9). tyria-kcl (88), -ck (nob). driacker (noc). drya-ckers, -kel (132), t venenum vergyfft (68), venijn (132). tranch (119 sim.). ein busse {se. mediclnae 6, 8, 9) ; daraus missv. buten (23), eyn b. adv. (22); daraus iibers. auswenig (74), uß-wenmg (17), -wiimig (17), -winnig (18) ; daraus missv. wenig essen (21). Anti-, ante- (23) -frasis wider-, weder- (8) -zeme (8, 9), -sinnig (no), -wertige (76), contrarie (132) rede. wed= der- (22), ieghen- (23) -sprake. *Antig-ale, -lo {i. valde) gai- sere, gai- fast (74). *Antigonista v. Antagonista. Anti-, t archi- (Br.) -graphia, -gra^ pha (8) {i. dignitas cancellarla Br. ) eyn Di-ieff- (5), kryg- (21), aus- (9), gegen- (8, i3)-sclirift. Antigraphum eyn bucli das man anders nach scrifft (5). Antigrapbus («". scriptor &c. Br.) hd. ein kryg- (21), krick- (5) -scriber; ein buch da von ein anderlì auß gescriben wird sim., eyn boch da man vJ8 scri- bet sim. eyn bok dar men en ander vt scrift (23), scriuen macb (22). eyn bucli dar von man ein anders maehen mag (es). eyn hd. abe-, ab-, bok- (11), wt- (89), viJge- ì gegenge- (110) -sebrifft. krichtschreibmig (76). qwit brieff (17). Antile v. Aneile. Antela. *Antilena v. Antela. *Antilla {cf. naneilla &c.) v. Vale= riana. *Antillus v. Antrillus. *Antilueum v. Antelucanum. Antimonium kys t spiglas (12). *Antimpna v. Antemna. *Antionaria {cf. a-, au-ctionarius, penestica) gremp-, pfragn-, phretsch-erin *Antionarius {cf. prc.) v. Velaris. Antipagmenta &e. v. Antepag= menta. *Antipari-um, -es v. Anticipa. Antipedale gali, auanpi-et (122),- é (GÌ. m.). Antipegmata v. Antepagmenta. *Antipir-a, -ale, -ium, -gium &c. v. Anticipa. *Antipirium steynbreeke , ein cruyt (147). *Antipophara &c. v. Antiphora. *Antipota v. Apoea. Antiphon-a, -ia (99), atiphna (5b) {cf. antiphora) eyn anti-ffen (5, 7, 21), -pbin (5b). anteffene (99). wider thonend lobgesangck (65). ain gesang wider das ander (91). Antiph-, Anttif- (5) -onarium eyn anti-ffoner (5b), -phonar (64b). *Anti-phora (8, 22, 23, 76), -phona, -fora (67), -pophora, -pophara (147), -pofora (Br. &c.) {i. tacite questionis respon- sio sim.) gesweiginder froge ant wort o. berèchtunge (8). gesweigende frid {sic) antwort, berechung (13). en vnghevra= ghet antworde (23). eyn van ghemaket {sic) antwerde (22). tegen of weder warpynge (147). Antiquare in den alten braucb brin= gen (88). ald maeben (19). Antiquare, -ri alt (17, 4), krang (8) werdin. hd. alten, alden. nd. olden. Antiquarii (sg. i. q. antiquus) vfile= ger der alten hystorien (68). die alte h. erzelhen (110). die alden h. vertz.eller (132). Antiquior older (22). Antiquitas, t anthidas (76) hd. alt- ekeit (5), -lieyt. oldicheit (22). altlicb (18. st. -tus). das alder (65). alderdom (132). Antiquitus hd. von altei-6, alter, al= der (18); von a., alders (21), a. wegen (4) her. von anders (sic) wegen (5). von ab defi (19). vor alter, vor zeiten (76). Me vor alten ziten (6). oldinglies (22). van aldes (132). Antiquus hd. alt. olt (23). hefiig (17. X anti?). *Antir-a, -ia v. Anthera. Antirrhinon (cf. osyris) o- t do- rant; streiclikraut ; kalbsnase; bracken= haupt (kì.). hunds-kopife ; steck-, starck-, nasen-kraut; kalbs-, lowen-maul (Fr.). *Antiron v. Antiton. Antis-ma (Br. &c), -sma (i. locusvbi census est mutuandus Br. sim. cf. antisi- gma gì. m. i. q. -ma Br.) hd. wechsel; w.- (6, 6, 4), weftel-, wesel- (17), weychsel- (3) -banck (5, 6), -baneke (17), -bang (6), -stat. eyn wesse-le (22), -1 (7, 21). An- l as-tismos (est tropus floride t vrbane virtutis &c. Br. aus av&ocx aaxu), antis-mus, -inus (13) hubsche vorspot tunge (9). hobsebe virspotunge (8). hofes verspatung (13). liouescbe spreken (22). ain hofflicli, varr. erber, antwurt (110). Antistes hd. bisclio-ff, -lf (9). nd. bisschop (22), byscop (23). Anti-stita-, -stota (68) , -stica, -sta, -tista (9) paffen frawe (18). pheff-ynne (8), -in (3, 9). Antisti-tium^-tia (Br.), -cium, -cum, anti-tistieium (9), -sterium (17) hd. bis= tum; bischtu-m (17), -mb t priesterschafFt (110). ein biscboffdom o. bruderschafft (sic 68). *Antitas v. Anteritas. Ant-itheta (Br.), -iteea (75d), -etica, antheca (76) wider setzung (75). i. con=- trarla positio t loeutio (Br.), deposita 1. (76). *Antitodum v. Antidotum. Anti-ton (Br. &c), -con (110, 132), -thon (69, 134), -ron (68) ein vnver-brandlich (68), -brenlich (110), onverbernlicli (132) lioltz. *Antitora v. Anthora. *Antitorium v. Anticorium. *Antithronum v. Altithronus. *Anti-trotus (47), -cocus (149) i. flos sambuci. *Antl-a l -ium (lat. haustrum) ein sluehe (125). Antlare &c. v. Anelare. Antlia eburba (141, Gf. 4, 487). *Antocrea v. Artoereas. *Antòfalus (erba; aus UV§Ó(puXkov = •>capuÓ9UÀXov) meyleken (8. m st. n?). *Antones v. Aueones. *Anthoniensis (monachus) antlioni-er (5b), -gei- (1). antonius antoniaster (14a). Antonoma-tice, -siee vbertrefiFenlich (74). boechlich (110, 132). *Anthora (cf. sq.) v. Anchora. Anth-, ant-, antit-ora, antura, an= thullia heilgifft (143). *Antora v. Anthera. Anthos roßmarin blumen (125). an= tos flos rorls marini (47, 149). ANT Antra sg. (st. entera Br. cf. exentra) fische- (17), visch- (9), fili- (8) -geweyde. *Antracidis v. Anteax. Anthraeinus koellnfarbe (125). Antr-ax, -ox (76) (avftpaÉ-, ti. an= trace &c.) giftig (75, 93), ver-g. (5) ge= swer. ain vergiftigs gschwer (75). hege= druse (9). *Antri- (76), antro- (Ki.), antru- (129, 139) -are i. non dare (139); gratias re= ferve (76, 129). danken (kì.). Ari- (Br. &c), a-, at-, (17, 75) -trillus, antillus (alph. antr. 134), l autrullus (75), a- (89), at- (22) -trile (praec. antril= lus lapicidarum, atr. lotorum) klup-phel (7), -pfel (1), -pel (5b, 17). klupkel (antr. 4). klop-phel (antr. 3), -pel (5), -per (la= pie. 22), -e (23). (antr. i. tubillus) clipf= fel (75). knipfel (76). knu-ppel t -ttel {J,a= pie. n). knuttil (13). blewel (9). bleuel (8). bluel (17_, 49). (atr.) plevel (3). (atr. instr. lauandi) plewel (4). pleul, var. pluel (attr. i. loter 75). plewl i lotter {sic antr. 74). slegel (17). en slee (11, 89). slipel (18). heyge (22. cf. trusorium. Sm. 2, 128). ein Stein zuo liawen 0. beschni= den (110). stampelion (110, 132), stein= pille-m, -n (no varr.) om stenen tzo hauwen off besnijden (132). *Antriplex v. Atriplex. *Antritio v. Contritio. *Antroare v. Antriare. * Antrofor-mite , -nici v. Antropo= morphite. *Antrofugi v. Anthropofagi. *Antroniseus v. Ancon. Antropo-morphite, -formite, liàufig anformi-ta, -ca, antro-formite (76), -phata (22), -pus (9), -fornici (67) {gew. pi, aus fxop< apparereste, zu- t eben- (17), wyß- (18) -gemacbt. *Apparcitas v. Apractias. Apparens offenbar (8b). encket (22). Apparentia er- (5b, 110), her- (17) -schynunge. scbeinung (l). ha. nd. dunck- unge, -inge. ge-d. (6). bedxinckung (3, 4). hd. wenung. won-ung (4), -iugbe (22). Apparere hd. nd. scbynen. hd. er-, ber- (17), ent- (8, 4) -scbynen, -scheinen; du-, dy- (13), hd. (18) net. di-nken. wenen (5, 7). offenbaren (8).uffinbor werden (17). baren, ghebaren (22b). *Apparicon v. Anticipa. * Apparirla v. Aprinia. *Apparistus v. Apparatila. Apparitio scbynung (19). nd. sebi ningbe. Appa-, apa- (93), appe- (74) -ritor (?'. preco q. v. 93) diener o. vnderteuig (8). dienstman (7, 74). weibel (74, 93). weiftbott, furbieter, buttel (112). buddel t fronbode (12). stocker (8b). ammari l vorstre (99). APP Apparitores (Br.) dyener (5). denere (22). dienestman (121). ziichtiger (e), v'- klicker?-speer(132), -specher(68), -speher t kuntscbaffter (110). statknecbt (91). Apparitorium v. Apparaturium. Ap- (3), ab-, a- (76, 147) -patruus (est frater aui 68, abavi t abauie Br., ani 76, 110, patris) ein vetter (3). alder va= ders broeder (147). alt vatters bruder (68). myn alde oem (132). *Appediare v. Aporiare. Appodiare. *Appediatio v. Appodiatio. Appellans v. Appellatiuus. Appellare weder- (5), widder- (6, 21)> wider- (1, 4), wedder- (22) -heischen, -eschen (22), -hayssen (3), -heißsen (21), -beissen (4). lieißen (7). uor-h. (8). nemen t h. vnd nemen (18). nemen (6). nomen (22). hd. namen, nennen. ruffen (7). r. eyn saebe von ey riehter zu dem andern (17, sim. 65). hd. be-rufFen, -rofen (13). rieffen (76). be-r. 0. appellieren (68, 110). weigern, vlg. dingen im rechten (75). Appellàtio hd. weigerunge l gedinge (75), ruffunge (8b)', be-r. rupinge (99). appellierung (68, 91, 110). Appella-tiuus, -ns (89) beruf-, var. berief- (110), beroepe- (132) -lidi, roep- (11), rope- (89) -lic. Appellatus rufelich ( 19 ). be-riefft, var-rufft, l -nempt(no). be-noemt, -ropen (132). geappelliert (68). Appellere (i. nauem ducere) czu- lenden (75), i -stossen (8, 9), -treyben (9 sim,.), -dryben (10). zelandscbeffen (64). schirYen l segeln(19). sebeppen l ouertrecken (11). die schifi" in die haeuen bi'enghen (132). *Appell - es, -a (kì. &c. ) besneten jude (8). Appellor ich heilìen, ich bin genant (17). *Appelta v. Pelta. Appendentia ein czugebprung (3). Ap-, i sus-(Br.), de- (Gì. m.) -pendere (i. ponderare, memoravi, com-m.) an= hangen (7, 110). bencken (8b). uff- 1 an-h. (17). dencken (17, 21, 22). hd. ge-d., -dancken (5). lonen 0. lobm (8, 9). hd. nd. wegen. wigen (17). Appendi - cium, i -x (147, Br. ), apedium (indecl. 147) (e/. GÌ. m. 1, 304) hd. zu horung (21); zuge- li., -horunge (6), -berung (18)_, -heren (76). tho horinge (22). be-h., en timpe (23. cf. Br. wtb. 5, 70). hencknisse (8). angehengnitòe (8bì. ein angehenckt (iioa~), anbange -n (68), -nd (nob), -nt (iioc) ding, als ist ein kappenzipffel (noc), o..gebunden (noab). ein anhangende kamer off huysclien (132). afhanckerghentangetymmert(147). Appendiculum anhan - gung ( 19 ), -hinge (11), -gbynge (89). Appendium (gì. m.) in gehorunge (17). Appendix, l pendix (75) zu heltenys (12). ein anbange-nde (110), -n (68). vor- hut (7, so), -hutt t -schupff (74), -hutte; walben (e/. Sm. 4, 61; wolbe 74); dur-, vav. durch-clugc (cf. durluog cauilla?); a-, vav. ae-rkar (i. specular q. v. 75). ercker (cf. propugnaeulum &c.) ; Mrg. pubewsel (3). beystall sim. (Sm. 3, 626). een vlaet van enen huyse, een aenbangh (108).aufigehewse; geselle, gefert (74). *Appendix spina malberin , gali. aulber spine i. alba spina (144). APP Appeninus v. Apenninus. Appensum anegebangen (8b). Appentiles v. Penates. *Appestiea v. Aplestus. Appetere hd. nd. beger-n, -ne (13). Appetitus hd. beger-unge, -yng (13), -de; begirde. nd. begberinghe (22). lust (10). lost (13). reißunge naturlicher lost dez lesten uììì sins (8). Appeto sbst. begirig (88). *Appieister v. Apiaster. *Appiporrium v. Apisterium. *Appium v. Apium. *Applaudatio v. Applausio. Ap-, a- (4), ad- (75) -plaudere, ap= plaud-are (132), -ire (99) hd. liben (4), lieben, zu-1, -leyken (21), -loben, -tun (5, 7), -don. zuolibedunt (13). nd. to- leuen, -don. hd. bant slagen (19) ; frolich sin ; fr. in seyn hant scnlahen. die bend von fròden (67 sim.), vyß blytscbafft (132) zu samen schlalien sim., tzo-s. slaen (132). vlolic (sic) pr. hant slaen (11). zukauffen mit worten vndgeperd (75). hd. (Mss. mog.) behegelich sin, werden (17). tegegen laggen (99). *Applau-sio, -datio liebkosung (75). *Appleetere v. Deplectere. *Appleta v. Pelta. Applicare hd. zu-dun, -thun, -doen (8b), -fugin (8, 9"); zusamen fugen (ilo); nahen, zu-n. (68). nd. to don; vaelden (11). valden (19, 99 sim.). czu-v. (8b). hd. nd. behende machen, maken. by eyn (sic) m. (7). anslaen (11). auffriechten (75). Applicatio (i. erectio) auffriechtung (75). Applic-atus, t -itus (i.appositus 70 &c.) zu giffte (17). bequeme (22). *Applicere (naues, st.-are) czu lande halden (9). Appì-uda t -auda (,,tapplaudere!u Br.), ab-lunda (147, Gì. m.), -lunde (un o. iui 9), -limba (74, 76), -loda (17), -unda (gì. m.) sprew (9). spru (17). sprewr (74). cave (147). *Appo- v. Apo-. *Appocalis (cf. acalentum) gumpast (6). *Appocrium v. Apoeripnum. *Appodiamen vnderseczenisse (8b). an-leynung (68), -lenung (110). lenhen stuie (19). leene off leenstoill (132). luenen- (11), len- (89) -stoel. apodiacon ain len an aim steg (76). Appodiamentum v. Appodium. *Appodiare (cf. sq.) v. Aporiare. Appo-, apo- (4, 75, 76), appe- (17) -diare (cf. sustentare &c. Ceit. Ni. 264) hd. ney-, i ny- (17), nai- (76), bey- (21), bi- (4) -gen; lenen, off-, vff-, an-1.; ley= nen, an-1. (68), -lechnen (64). auflainen (75*). luenen (11). anlangen (sic 89). zu kynen (8. st. knyen? k aus le?), vnder- (8b), onder- (132) -seczen. vir-s. (19). ver setten (89). auer-s. (11). boghen (23). hoich gebo= gen i offem ruek getragen (10). hoceln (i. in dovso iacere 13. cf. wett. hoekeln in d. portare), off-hocken, -ligen (12 ). aen lenen off sturen (132). stùren uff die ellenbogen wen einer kranck ist (25). vff die eli. lenen (110). auf den eli. ligen (noc). Appo-, apo-, appe-diatio (cf. appo= APP diurni eyn neigunge (17). Ione o. lonungc (sic 8). *Appodiator lehner o. legerer; under- denig (17). *Appodissa (cf. apoca? apodixis?) hantgschi'ifft (». eirographus 75). Appodi-um, -atio (8, 4, 75), -amen= tum (75) lene t leger (17). ein leyne (3). glander, vlg. lene (75). *Appoga v. Apoca. Appollo (i. Phebus 1) sunn (1). ein abgot dei* kunst (65). Apponere zu-seczin (8), -legen (9, 65, 75). fur-1. &c. (65). zu-thun (no), -thon (68). to don (99). Ap-, a-portare hd. nd. vor-, hd. ver-, zu-, her- (17), ent- (18), en-(4)an-(stieler) -dragen, lui. -tragen. zu bringen (68, 110). Appositio zulegung (75). *Appositor zen leger (4). Apprehendere hd. begrifFen, czomig= lich b. (9); begryfen (76); begreiffen (75 &c.) mit gefancknyß (75). begripen (13, 22). erwischen (75). ervorschen (9). erfolgen, entphahen (65). Apprehensibilis pegreifflich (75). Apprehensio eyn begriffunge (68,110). eyn b. der virnufft odir wolkommen er freißunge (8). ein erste ankommen der v. i eyn begrifFen l eyn volkommende beschauwnnge i kunstigkcit (15). ein ankunde der vernunft o. unvolkummen fràgung 0. unv. begrifFung (31). gripinge (99). erwischung (75). Appretiari hd. nd. lonen. nd. vor-, hd. v>-, ver-, zn- (8), be- (76, 110) -lonen. lon APU AQU 43 (65 vff (19). v'ion (21). schetzen, behalten 68). lauen off werderen (132). dai geben (65). *Appricus v. Apricus, Apprime vß-, vast fur-buntig, vorab, ser (88). seer (68, 110). vii (no), vast (68). Apprimus ein oberster furnemer (uoc). *Appriolus v. Aspriolus. Approbare loben (17). louen (11). lauen (89, 132). kenen (23). hd, nd. be-, er- (18) -kennen. leren (21, 22, 23). hd. bewern. befest-en (noc), -enen (noa), -igen (65, 110b). bestetigen (3, 65, 68). starchen (132). prouen (22, 23). probern (5). Approbatio bewerung (7). merckunge *Appromeron v. Approumeron. Appro-pe, -be (21), -pinquo (66 &c), aprope (i. prope 4) hd. nah-e, -ent (4), -en (70) ; zu nehen (21, 66 &c), nahen (134) ; von nane (5, 7). nd. van na. *Appropereare (prope X proprius) nahen t eygeyn machen (21). Ap-, a- (4) -propiare (Br. &c. i. ap= pro-ximare, -pinquare &c.) nehen (17). nahen (4, 66). naken (89). tzo-n. (132). zu nehern (65). Ap-, a- (4) -propinquare hd. na-, no- (6), ne-hen; zu- nahen (no), -nahen (134), -neigen (3, 4), -naheren (68), -gen (5). nd. naken (11, 22), neken (99), nalen (22b, 23, 109), nehn (109). Appropriare hd. eygen machen ; czu -eygen (9, 65), -eygnen (68). czygen t czeygen (aus zu-e.) machen (21). aigen (65). egen maken (22, 23), don (22), do= men (23). '♦Appropriare (xprope) nehen (8, 9). *Appro-umeron, -meron i. impoteneia coeundi vnmechtich l krancheit (22). Approximare nehen (19). *Appul-ia, -lia v. Apulia. Appulsus getrieben (17). Apraetias, apparcitas (76) nordwind (Ki.). *Aprastellum v. Aprinia. *Aprelestia v. Aplestus. *A presentijs (clericus) der presentz vßgibt (125). A-,ap- (76) -prieus, apri-culus, -stus (76) (i. animus, delectabilis) lust-lich (8b), -berlieh (64). a-, ap-prica warme stedde ane vrost (22). summerlieh ort (91). *Aprifulsus v. Apifusus. Aprilax i. color (Gì. m.). sonder kelde Aprilis aprili (1). aprii (4, 41). hd. nd. appril. der abrelle (6). abrell (76). *Aprin-ia, -us ( 147 ) beerswel (147). bernsweln (19). bersloil (11). Cf. aprina (v. vernilagium) ; verseli, von apa-, apo- (89), ape- (kì.) -rine, órcapiVT], apasine (94a) (*. aspergula Kil.) klett- (112), klefc ten- (kì.), kleb- (Das.), kleber- (73J -kraut. cleef-cruyt (116), -kruyd (kìi.), -comst (89). ags. clife (94a). Wiederum versch. von apa-, appa- (149) -rilla (q. cf.), -tilla (sum. v) schaf-risch (47), :tris (149). scaghen (96). scaften (85). saphtowe (Sum. V). asp-arilla, -ergo, aprastellum (i. eorrosinus, cauda equina) schafFteh hawe, pintz (74). Cf. equisetum frz. asprele, prèle &c. it. rasperella poln. przes^ka &e. nhd. schafruß &e. (Nmn.). *Apri radix eberwurz (.Sum.). *Apriscus v. Apricus. Aprista v. Apiaster. Apronianum amarell (91 sim.). cerasa apronia weichseln (kì.). *Aprotanum v. Abrotanum. *Apruscus (i. opacus) doncker, duys= terechtich (147). *Aptamentum v. Oxia. Aptare hd. nd. bequem , bequame (89), hd. bequem-, eyn- (65), geschick- (67) -lich, geschickt (es), behende (7, 4), gemeiì (no), eben (76) machen, maken. eben (17). zurichten (9). schicken (65). lympen, vligen (22b. cf. u. a. Br. wtb. 1, 418). vugen (99). Apte lymptich (22b). Aptitudo bequem- hd. nd. -heit, -icheit (11), hd. -egheit (10), -ekeit, -elicheit, -lichkeit. behendikeit (7, 4). geschiek= lickeit (67 sim.). gefellicheit (6). fuglich= keit, ge-f. (65). gewugheit (sic 99). ein CZufal (3 Mrg.). Aptus (i. abilis &e.) hd. bequem. nd. be-queme,-quaem(89).Adbehen-de(3Mrg.), -d, -nd (1); ge-fellig, -schickt, gschickt (76). eben, lympflich (77). geuog (99). Apu-d, -t hd. nd. by. hd. bey. da bey (3).' byneuen (22b). vore, gegen (65). nahe (68), Apul-ia, -ea, -lea, appul-ia, -lia, apol-ea (7), -lia (18), apuella (67) apu= lien- (67, 134), appulien- (66), appolien- 5ì, appollen- (18), apulen- (5b), apoleen- 7), apuleyen- (76), appulien- (22), pul= len- (1, 4, 71), remiseli- (3) -lant, -land. *Apurinus (: aporia), apompeus &c. arm ; on-selich, -rijck, -gevellieh (147). Apus spyr-, gyr-, ger-, geyr-schwalb (140). wasserschwalmen ^speyren pi. (135). Apustra v. Amplustre. *Aput v. Apud. Aph- v. Aff-. Aphilos der kain frundt liat (88). *Aphita v. Alphita. Aphorismus v. Amphorismus. Aphrode v. Affrodisia. *Aphrodili &e. v. AflFodillus. Aphthae curfes t dur-fehe (112), -schlack (115). durrfàule (kì.). Aqua (i. vnda t dolor) hd. waßer, wasser. nd. water, dimm. aqu-andula (11), -illa (76), -ula (Br.). A. benedicta hd. ge-sant (17), -wey= het (3 Mrg.), -wyt (21), wihe- (6, 7), wich- (5ab, 76), wyech- (18) -wasser. rad.wige-, wigh-water. A. ministracionis wihe waßir (17). *A. ordiacia gersten wasser (17). A. rosa-eea, -eia, -tia (22), -ta (4), -tica (7), rositaeea (1) hd. nd. rosen-, rosin- (1, 5b), roßen- (3) -wasser, -water. *A. violaeio vieln wasser (17). A. vite (i. vinum ardens) gebrant win (5b). Aquagium vrfare (74). Aqua-gium, -yum (17), -licium (75, 122, Br. &c), -litium (134), -dùctus, aque- licium (75, 76), -ductus (bissw. untersch. aqual. i. guttatorium &e. , aquag., aquad. i. eannalis &c. ) hd. wasser-, nd. water -ganck, hd. -gangk, -gang, -gau (13), -lauff, -grabe (no), -groeue (132), hd. -duche, -duch (65), -rimi (65, 91), -rind (65 var.), -runst (75), -rore, -ror, -laittung (1), -laid (2), -dolen (Das.), -dol (68), nd. -pipe (89). dol (65). rinn (76). teu- (sm.), tei- (91) -chel. gefrieß (49. cf. staider 1, 389). ein floß t wasser gang leiden (12). cannai (no), sture (sterne V 5b. aus slute?). sijl (107). syle, kalle, conduyt, sluyß (132). ags. theterdeote (GÌ. Aelfr.). gali, entonnoijer (122). *Aqualen-us, -tus v. Aquariolus. *Aqualia v. Aqualium. Aqual-ieulus, -itieus (76), t -tus (8), -is i -ieus t aquariculus (74) (i. linter &c. 110 &c. ; vesica i aque locus, pr. por= corum 76) ein blasé (18), swynns-bl. (8), swinße blose (17). buch (93). plase; sweinß-, wasser-pauch(74). aqualicu-lum guledarm (cf. gul aper BM. &c. ) ; -lus pinguedo ventris, pr. porci; -s collectio ciborum (141); -s pinguedo ventris (76). *Aqua-ligulus l -rius (i. bulla) was-- ser platern (75). Aqualis(grr. hydria 125) wasser-vaß (110 &c), -krueß 0. eymer (125). *Aqualitieus &c. v. Aqualiculus. *Aqualitium v. Aquagium. Aquali-um, -a (141) (i. summa pars capitis) wirbel (76). Aquamanile hant-char, -uaz (104 sim.). *Aquaminarium -wassergeschirr (88). *Aquandula v. Aqua. *Aquaria i. ancora ancker; wasser= tragerin (74). *Aquariculus v. Aqualiculus. Aqua-riolus (Br. &c), -lenus (76. >< -lentus i. hydropicus GÌ. m. ? lena ? ) i. qui fert saccum meretrìcis (76 sim.). kupp= 6* 44 AQU ler : geduldiger hahnrey ( kì. ). hurn= knecht (74). Aquarium tràncke, wette (135). Aquarius (signv/m zodiaci, lune 6, 75, 91, celi t sermenti qui portai aquam Br- cf. aqualigulus) weßerer (8). wasser -er i -trager (74), -man (6 &c), -rnonet (65). achari (ut, 119). Aquati-cus, -lis wasser-ig(no sim.), -achtich (132). Aquaticus hd. weßerlieh (19) ; was= ser-suchtig, -suhtiger (6), -sichtiger (76), -sichtiek (18). nd. water-ich, -zuchtich. Aqueductus v. Aquagium. *Aque£ractus r. Amfractus. *Aquasgrani v. Aquisgranum. *Aquela v. Aquila. *Aquelicium v. Aquagium. Aqueus von wasser gemacht (no). van w. (132). Aquifolium v. Agrifolium. Aquila, aquela (5b) (cf. aquilo) aar (9). arh (102). aren (22b, 87b). arhn (114Ì. aru (12, 23, Hen.). aera (11). arent (Heu.). àrnt (109). hd. a- (8b, 12), ad- (21) -delar; ad-lar (3 Mrg.), -daler (10), -elei-, -ler (Br. &c. ar miluus Br.). spiez ( 25. cf. aquilinus). ags. seguasi?. (94. cmssigna). Aquil-egia, -eya, -oya (1), t -ina l alkaleia^ aneholia (143), aeulegia (147) (?'. columbiiia &e. 141) ageleye (6). ake= ìege (22). hd. nd. acke-, ake- (89, 147), aqui- (1), aequi- (18, 76), accu- (97) -ley. wylt acley (23). acleye (22b). swertel (8). *Aquileya agrestis aehkelen (1). ac= quilegia aequirestis wilt acceley (5b). *Aquilena (cf. -lina i. q. -legia Ki.) ritter spora (3 Mrg., 8). Aquil-inus, -UUS (136, 145), -ius (75), -is, -us (75, 99 &c, i. niger Br., sub-n. vt aqua l nasum habens curuum vt aquila no &c), acilus (Br., Gf. 4, 610) adlerischer (-inus 74). lang (8), krump (6 &c), krum (12), lange krumbe (6), 1. habechs (18), 1. habieh (7, 21) nase, nasen (21), naß (7). en 1. kauckes nese (23). en hemeke surse (sic! 22). nasecrumber (Gf.). eyner der eyn lange habiehs nase hait (5). lang-nasig (9), -nasicke (19), -babist (sic 56). lanchnesich (11). lanknas-icb (89), -ecb (99). kromme nesick (lO).kromnasich (132). murr-eter, var. -uter mensch il. simeus 75)- (aquilus) waserfarb ; inoren= scbwartz (111). bruen (aquil-us, -inus '. aquila 125). ags. bruun locas (i.fuluus 136), bruun (145). *Aquiliu-m, -s v. Aeuleus. *Aquilla v. Aqua. Aquil-o, -a (v. septentrio) hd. nd. nort-, norden- (18, 132), norde- (5b), nornt- (13), narden- (1), noorden- (68), mort (sic 3 Mrg.), norduste- (17) -wint. Aquilu-s, -us v. Aquilinus. Aqui-mola (gì. m.), -mula, -mulo hd- wafier- mule (10), -mule, varr. -miele, -muel (110), -mylin (68). watermoelle (147). *Aquirica huswurz (Sum. v). Aquisgran - um , -i, -a (no), aquse= grani t granipalacium (Gf.) hd. ach-a (Gf.), -e, -en. ach (1, 110, 134). age (17). oeh (6, noc). oech (69). ayche (133). aieh (110). arche (67). aucli (76). aken ouer (23), by de (22), en grot staet by den (22b) rine. (a quis gr.!) von welchem koni des kornifi (17). ARA Aquosus wasser- ig (68), -lich (19), -achtich (132). waterich (11). Ara (ara) alt-are (6, 7), -aer (5), -ar (23, 64), -ir (8), -er (14», 21, 22), -ar steyn (19). alter-sten (89), -stien (11). Ara (ara), hara (i. linter q. cf.) hd. stig-a (Gf.), -e (93); saw- (1, 2, 75), seu- trog, -stai (75, 125), -nusch (1); swin-trog (75), -drog (8), -stai (7). verher-stal, -steig (74). Arab-, l ier- (74) -archa, -archus (Br.) oberster priester der tugent (74). Arabia arabien (1, 68). a.- (5b, 7), moren- (4) -lant. *Arab-ialis, -us (5b), -s (4) arabier (5b). ein mor (4). * Arabo, -etaua v. Arrabo. Ara-eus, -chus (i. eracca) wicken, ni. crock (143). *Araehelus v. Archangelus. *Aral-a, -e v. Area. *Aramontila v. Aratiuneula. * Arancia v. Auantia. Aran-ea, -ia hd. nd. spinne, mer-sp. (93). sp.-weff (125). spinnwepp (91). hd. spyn, spynn. spine (7). spijn (89). spenne '99). vorsch (11. -ia X rana!), -eus spinn 91). spinne l kanker (125). petermanche piscis Ki.). *Aran-eum, -ium, -eus (17), areneuìti 66 &c.) (i. aqu-osum, -eum) wa- (70), wa- 134) -ssrig o. saudig. wasser-echt (5), -ig (66 &c). weßer-ig (7), -rigk (21). wa= terich (22). Araneus v. Arane-a, -um. *Aranis (i. lusorium) spilhauße (74). Ara- (10, 147, Gì. m.), ari- (17), ar- (110 &c), bar- (gì. m.), ala- (66 &c), al- (5, 147 &c.) -pagare, arapargare (147), ar= gap- (Br.), bissw. alopog-, alpher-, alphi- (17) -are, alapagere (134) i. fodere, per= forare &c. graben (17, 110). grauen (132). reiben (sic stocker l. e), alp. crouwen, clouwen, schabben; ar. bildyng makeu; arapargare dele keren, schubben, reyn maken (147). durch holen; arip. in ey steyn hauwen (17). arapagat-or bilden= meker (147). 'us i. ab area effossus (Br., GÌ. m.); fossa iuxta fouillam factus (76). alap- (66 &c), alp- (147, Br.), alpb- (Br.) -agus, -ogus (147) i. scalpens l fodiens; die crouwich l schabbende is (147). ar= rapax i. barpago (GÌ. m. X rapere, ar= ripere; cf. arpax). aropagiones (alph- arap-; cf. arpagio) sunt furce ad com= ponendum ignem ab aripeo et ago (76). *Arapagio eynreley vat (147). *Arapax v. Arpax. *Arapigio &c. v. Arpagio. Arar dy ahr, hodie Sagona (fi. Gallice 125). sigina t sionna (Gf. 6, 147. lat.T). die som (135). Arare, argere (3) hd. a-, za- (65. wett.) -ckern; zacker gen (8, 65); buwen (68), felt b. (65); pflu- (9), più-, hd. nd. pio-, ploe- (132) -gen. hd. nd. e-, er- (77), ee- (14), hy- (13) -ren. erien (90). eren acker (19). treyben (9). *Araspax v. Arpax. *Arata v. Aurata. Ara-tiuneula, -montila (par uà ad instar sulci 76. se. fossa), ari- l arr- t ar-uncula (147) huohili (Gf.). forche (17). voire als en ploich buwet; i. crebro ARB tuschen twen voren die hoighde off dat spacium (147). Arator, aricolator (76. X agricola^ tor) hd. acker-er (75), -man. ere- (17), bu- (68), plug- (99) -man. Aratorculus (Br.) ackermenlin (8b). Aratrum hd. phlug (5b), pflug, plug, plugk (21), pluock (19), pluck (10), plock (18), plach (14), plueh (13). nd. ploch, ploech (89), ploich (132), pluech (11). furchpflfig (25). *Aratura v. Paratura. *Araula (unt. von arula) dair men vuyr in heldt; i. tuber polver fonder vuyr in to slaen (147). *Arbat-e, -ae (94) (cf. arbiter?) ags. sibaed (94, 136). *Arbi - banium , -lanium (cf. sq.) v. Parehanus. *Arbilana (aus arbor X lana) pawm wolle (4). *Arbina v. Aruina. Arbiter hd. nd. wil-, wille- (5), bille- 6), willen- (1, 3), wyr- (5) -korer, -kurer 4), -kerer (13), -cherer (1, 6), -cher (3), -kore (5b, 23). hd. richter. ejrn ge= koren r. (10). r. des kriegs (75). riech= ter (8). rjgtre (99). ehi aus erkuren der nach seinem willen tut, kysemann, ober= maini (4. cf. z. 283, obmann Fr. 2, 25). hd. vr-, or- (8b) -teyler, -t. in gutlichkeit (no).' ordelgeuer, scheytzman (132). sach= walder (17). entscheiaer (110). scheyde- (10), scheyd- (75, 114), schid- (64b, 76), scheydes- (12), theidings- (114) -man. mit= teler (49). *Arbitrabiliter wilkurlich (75). Arbitrare wenyn , v'muten , sach-, sachen- (9) -gewaldig sin, seyn (8, 9). gedencken (9). Arbitrari wenen, v'muden, sach wab den sin (17). willuaren, vermeinen (68). hd. nd. wille- (5), wil-, wol- (17) -kuren (75), -koren, -kern (7). hd. vrteiln. or= delen (89). eigen willen haben (6). nach seynem w. tun (4). entscheiden (110 sim.). ordnen (110). schetzen (65 , 88). halten, meinen, gleuben (65). richten, vlg. be-r., die krieg (75). ^Arbitraria v. Orbitaria. Arbitrarius eyn ent- (8), sach en- (17) -scheider. Arbi-, arbri- (1) -trium hd. wylle (64b); eygner (68), eigen, fry (8) wille. hd. nd. w.- (5), wil-, willen- (3) -kor, hd. -kore, -kur (3), -chur (1), -kure (75), -k. des menschen (65), -koersaginge (132), -cherung (3). gutlicher entscheid (88, 110), ordel (99). *Arbitrus (X arbutu-s, -m) wilder baum frucht (7). *Arbon v. Arpen. Arbor hd. baum. baym (5b). bòm (6). bom (23). boem (11, 89). boum (99). pawm (4). gewechs (65). *Arboraria (cf. -rius picus Ki. v. serra) ein baumritterchen (auis 125). *Arboreteia v. Serra. Arbore-tum t -um (76) baum garte (8b, 125). gebaume (Anz. 8, 407). rode (125). *Arbories v. Aborigo. Arbos (fructifera Br. &c.) vnfruchbir baum (8). *Arbosta v. Arbusta. I ARO *Arbritrium v. Arbitrium. *Arb-usta, -osta (18) (i. incendo, X ambusta) ein angeste-cke (5), -gk ding (21) mit iure, eyn ayn gestoßen mit fuer (133). eyn angestecken bom myd wre (22 dm.), eyn austegunge mit fever (3). eyn anecinduug mit fuer t engsliche dinge von fuer (18). ein enzunter boni 6). awsang t anzundung mit dem feur (74. cf. Ob. 82). rewt, ryet (134), abge= brani; mit fewer (66, 70), feur (134). ein yeglicb abg. holtz (67). gespraide (Sm.). neuwbaum (123). newboum (64b). beri-b. (Gf.). riser (7). hecken (65). *Arbu-stula, -ncula ein clein baum (68), beum-, var. beim-lm (110), boemchen (132). Arbustum hd. eyu stat da vii baum, pawn (1) waßen, in wachsen dm. nd. eyn stede dar vele bome wassen. eyn baum gewesche (7). bovngewechsce (93). baum- 1 heck-echt (8). poum-ig l -wachs (75) hd. ein iunger baum. wilder pawm frueht (74. cf. arbutum). struch hecken (16). hage (99). Arb-ustus, -ostus (18) i. arbor spinosa (76). eyn dornbaum (18). hag-d. (6). hocb-d. (4). hainbagin (8b). enhaghen (22). hagenbueh (e), bag als vmb ein slos geet (74). hanputten-, Mrg. arßkruczel- pavm (3). wild boum (110, 127). *Arbuties v. Arguties. Arbutum i. sorbum (64). baum-ecbt (8), -garte (17). hiunltrun (-api. 127). han= bote (12). hainbuttern baum (19). i.fructus arbuti botte) ; arubutum holtz appel (8b). h.- (64), hag- (kì.) -apfel. oefFt (132). frueht der boem (132), baum (110). wildes b. fr. (76). wilder bovmen fruht (93). der sewen barn frocht (8). Arbutus wilder bovmen gewechse (93). i. sorbus w. apfelbaum (64«), baum= gart (76). b. aller ley baum stent (8). ein ivyldbaum (68). buten- 1 holtzappel- (Sb), hagapffel- (114) -baum. han-butter (19), -poten (13), -p. pawm t pawmgewechst (74). stude (12, 13). bosse (12). wesken (13). spreid (141, Gf. cf. arbusta). *Arbutus v. Argutus. *Arc- v. Arch-. Arearius kistenmecher, tischer (125. sonst areularius). kastenherr, cassirer (kì.). a. se. eurrus holwagen (125). *Arcatilla v . Aeoneilla. *Arcella v. Marmorella. *Arceolus &c. v. Arces. Arcere hd. twi-, zwi-ngen. nd. duin- ghen, clemgen (? 11, = ni. hd. kleminen stringere), abkeren (110). strarFen (65). * Arcere (st. aeuere?) spiczin (8 &c). spicz machen (9). Areersire (8, 9), prs. arce-rso (5, 110 &c.), -sso (7, Br. &c), aece-rso l -rsio (68, 110), -sso (19), are-, ar- (alph. are- 134) -esco (i. aduocare t appellare 110 &c. cf. aeeersire) mit walt to dringhen (22' hd. mit gewalt zu-dr. (5, 4), -tringen (6), -bringen (76), -thun (7), zwingen, be= twingen (17). twingen (19). au-ruffin (8 &c), -fechten (17), -vertegen (9). * Arces, bissw. artes (1 &c), anders in Gì. m.), arcus ephippii (kìi.) hd. sattel- (1, 6 &c), satel- (8: 74 &c), sat.il- (8), hd. nd. sadel-, sadii- (5b), sandel- (22) ARC boge (6), -boge (8, ku.), -boghe (22, 23), bog (69, 76, 134), -bagin (21), -wegen sic 7), -pogen (1, 2), -pug (66, 70), -pflug sic 67), -pawm (74), -plug l -baume (133), -baum (5 sim.), -baym (5b), -boom (Kil.). arces (arbor) segel-pavm (1), -bawm (4), i. q. sabina q. v.; Masi, Segelstange Fr., bm. 229b. arcus, arceolus (i. sima 141), aceolus (Sum.) satei -boge, -boum &c. (Gf. 3, 40. bm. i79a, 229a). arceolus satilpoge (104). Arcessere v. Areersire. Areilla v. Argilla. *Arcinea &c. v. Arnica. *Arc-, art- (87, 96), ar- (17) -iotida, -ioeida (74), -iotidas (94a), -iocide (96), arcyocyde (ss), arch-iochides l -oehide l -otides i -otide l -oeida (74), arnoti- de l -ce (sum. v) (aus apxso&oc) wach= halder- (Sum.), wecliholder - (8) -bere, weckholder (7). wachhulder baum (17). rekolter ber (87). wacheldoren - (85), magandelen- (de 96) -beren. hyn-, wa= chalter-, kranwid-per ( 74 ). ags. fyrses berian (94a). Arcipotens baichmechtich (147). *Areist-er, -es l -a (gì. m.) ags. strel bora (136). Arcisterium v. Asceterium. Arcitenens v. Architenens. Areites v. Arcuites. *Arcola v. Areola. Arconium &c. v. Arehonium. *Arcontilla v. Aeoneilla. *Arcopta v. Artopta. *Arcos v. Archos. Arct- v. Art-. *Arctolus v. Arces. :|:Arctuare v. Arcuare. Are-, arch- (5b), ar- (19) -turus, arc-tulus (17), -urrus (22. X eurrus), -urius (23. X mereurius), -tos, arter= nus (ab ardendo! 76) hd. nd. (der, eyn) wage, wagen, wan (5b), hd. pogen, bogen an, in dem hd. hi-, hy -, him - ( 4 ), hye- (5, 18) -mei, nd. hem-ele, -mele, der hérwagen (91). eyn reyn boge (i. orsa mayor 17). sieben ( 8 ), dz siben ( 65 ), di s. (3) gestirne. *Areu-alia, var. -lia supereilia die obersten ougbrouwen, varr. aug-browen, -braen, die kruß rum gend als ein boge (65). Arc-uare, -tuare, -ulare (22) hd. nd. krum-, hd. kru- (no), kru.m-(3), crym- (64c), kro- (21), krom-men. erom machen (5). biegen (64c). Areuarius v. Balistarius. Arcubalista eibe (Heu. , Stieier. cf. allenus. falarica. Zur Runenlelire 60. Fr. 1, 218). Arcubalistarius eibenschutz (ll.prc). *Areubeus (aus areu-bius X -la, waken X wagen?!) die in en wagen restet (147). Ar-, ex-cubie wachung (68, 110) in burgen o. thurnen (no), wakinghe in tornen (132). Arcub-ius, -us (68, 110) (qui cubat in aree Br. cf. Gì. m.) wach-er (68), -tel- ilo0), wechter (no), torn- (8b), toern- 11), durn- (19) -w. *Arcu-, are- (Br.), arqu- (75, Br., Gi.m.), arquir- (74, 75), acquir- (alph. arquir- 76) -ites, -itis (74) (x quirites) eyn ARCH 45 ridender sclmcz (17). reiter der schufi (75). reitender, pogenschutz (74). i. sa* gittarius equitans cum arcu (76). *Arcula v. Areola. Arcula i. benna wagen vur eyne persone (147). *Arculare v. Arcuare. Areularius kistler (91). *Arculia (pr. fluidi Pap.) v. Arcualia. *Arcumus v. Arehonium. *Areupare hacken (11). esßen (19). Arcus (cf. archos) hd. nd. boge. hd. bog (76, 88), pogen (1), bogen. hand-, vlitz- (109. wett. blitz-), swi- (4), schwie- (114) -bogen. sweboge (8). schwinbog (88). hd. gewel-be, -b (8); das gewalbete (in), hogel (gr. xa'(xapa 112). *Archa v. Area. Archa, selten arca hd. arch-e (5, 4), -en (21), arch. arke (6, 22). arck (64b). arg (133). kofer (132). sarch (75). scryn (14, 22b). hd. nd. kyste. eyn wanth caste (5b). lade (22b). ein gros vas (93). truheu (91, 111). truch (88). trog (88, 110). schyff (19). schip t asta l wapen (11). arca plaustraria ein hode (125. aus horde? cf. hodelwagen Sm. 2, 153?). *Arehaceon v. Acatium. *Archamus v. Arehonium. Archane heimlich (75). Archangelica (herba) orpannt (1). arpant (4). grozc nezele (96). groz-11. (Sum. v). großnessel (74). angelic (kì.). tawbe nesselen, hanen kopff, binsauge, vnser frawen schulin i. lamium, ga= liopsis, barotus &c. (73). Archangelus, arachelus (5b) ercze- 17, 22), hd. ertz-, irtz- (5b, 7), ertsch- 132), furst- (75) -engel. *Archanum (cf. sq.) v. Archiuum. *Archanum (i. armarium q. v.) eyn gerbe kammern (19). garu- (11), gher- (147) -kamer. Arch-, are-anum verholen'(99). v. ding (68, 110), heimlich (65). *Arehanus v. Arrieharius. Arch-, are- (Br.) -anus, -onus (21) (i.celestis; secretus : arcere Br., i. archan= gelus Gì. m.) eyn hymelscher (7). hd. hymmelisch, h. man (4), himelsch; hye= mels (5); hym-lisch, -els (133). nd. hem- melsch, -elsch; sàmtlich aus heimlich missv.t hellich (ebensot 18). hd. heime-, heim-, hey- (21) -lich. haimlicher (76). v'borgen (8b). virheln (19). v'holen (68, no), v'halen (11). arcana hymel haym= leicher (1). archana heimliche ding (65). Arch-, archi- (75 var.) -arium (cf. lutiolum) puch-trugen, var. -truchen, l -kisten (75). Areharius v. Erarius. *Arehemo v. Artemo. *Arehentarius v. Argentarius. Arehetypus v. Arehitypus. Archia (i. principatus Br.) furstum (8). fui-stenthum (68). Archialis (i. sumus medicus) got (22), aus arehialiter i. primarie (gì. m.) X arehiate-r, -s (i. medicus 141) cf. Gì. m. 1, 340 sq., aber i. ater quad princeps nigrorum se. diabolus (Br.); furste der swertz o. swartzer teuffel (74)! cf. archi- enes, verb. -genes medicus arzat (93) ; 46 ARCH -genesvan cleri medicis die oeverste(147). oberster artzet (64b). wundtartzt (74). *Arehiariuni v. Archarium. *Arehiatrium («. aula principisi fur= stensal (74). Archicancel-larius, -arius ca- (5), ke- (18) -nceler. irtz- (7), ertz- (76), obirst (4), ein ober- (6), obri-, varr. obre-, ober- ano) -ster kantzeler. ein oberst schriber (17). en ertzekenseler (23). eyn erseken seler {sic! 22). *Archico-eus, -quus (Br., GÌ. m.) ein kuchen meister (4). m.-cock (147). *Archieopus v. Arehitopus. Archi - diaeonus , gew. - dyaconus archi- (6, 21, 76), arch- (5), irtz- (7) -diacon. ertz-diackyn (5b), -priester (64b, 93). eyn richter der prestere (22). *Archi-enes, -genes v. Archialis. Archiepiscopus hd. ertze- (5), ertz-, ircz- (5b, 21) -bischoffe (5b), -bischoff, -bissofF (7), bifissoff (21). Archigenes v. Archialis. Archigrarnmateus obrester cantzler (88). Archigraphia v. Antigraphia. Archili- v. Argill-. Archima-girus, l -eirus l -cerus l -cius (147), -ganus (i. princeps caeorum sic 76), -cherus (gì. m.), archi-mogerus (li), -papus t -cocus (147) kuchimaister (88, 91). kuchenmeister (74, Das.). meister= cock (147). oberkoch (Das. sim.). Archimandrita (Br.) eyn schayffe hirt (19). *Archimesia v. Artemisia. *Archinequam erczebube, sclialk (77). *Archin-ium, -um v. Arehiuum. *Arehiotides v. Areiotida. *Archipapus v. Archimagirus. Arehipota (Br.) ein groft trincker (110). groes drencker (132). dr., suypper, swelgher (147). credentzer (68). Archipres-biter, -piter hd. ertze-, kor- (93) -priester, -prister. nd. ersepre- ster (22). *Archiroma-eus (94), -chus (gì. m. 1, 232) ags. swift scip (94, gì. Aelfr.). ancho= romaecis snacgun (Gf. 6, 839). anqui= roma-chus (Gì. m.), -gus (147, Br.) eyn snel scheep (147). Archisynagogus (Br.) forst der ioden schule (18). schulfurst (25). furst der iuden (75). judden bisehof (12). Archisterium v. Asciterium. *Archistrio eyn ertze boue (22. cf. arehinequam). Architeet-us, -or (Br.,Sum. &e.)techare (Sum.). tecker (76). eyn meister-decker (5), -deckere (22). eyn m. der decker (7). der m. furste (8). eyn m.-werckman von, van gezymmer o. ander gestichte (132I, werck (110). werckman von zymmer (68). eyn werck- (7), werg- (15), bu- (12), buwe- (10), deck- (70) rmeister. zymmerman (8b). hushcrr t writ (= wirt; 100). Arch-, are- (110, 147) -itenens eyn bogen-, boch- (89) -mecher (19), -maker (11, 89), -sehutz (nob). bogner (68). baich= helder (147). ouerschutz (132). *Architenens (X arx) die op oeverste desberchswoent; van en mechtigen duvel beseten (147). Architerium v. Asceterium. ARD *Archit-ica (7), -es {npro aseites gì. m.), arth-ritis (kì. gr. àpfrpÌTl?), -risis (Gf., kì.), -esis (6, 68, 74), -etica (74], art-esis i -etica (no, Br.), -ica (68) {i. gutta, artuum morbus) lidsuht &c. (Gf.). glid- (74, 113), Kb- (76) -suebt. glyder gesuchte(7). laeme, gsiicht (113). zipperl-e (113), -ein t Ubiti (112). gycht (68). das gegicht (no), aritiam lama (Gf. 2, 210, hierher t). *Archi-, arche-typus ein ertz oberst gestalt, ein g. vber ali (9, 65). die erst ibrm ains dings (91). musterform, origi= nal (ili), vor-bild t -geschrifft (Das.). furste der figuren (74)'. *Arehi-topus, -copus (11, 147) {cf. artocopus) posteyde (11, 147). bastede herba ! ; artocopa ciba id. (17). Arehitrielinium muli I1Ì1B (8). soler dar vff man ifit l sumerlmlì (75). Arehitriclinus eyn forst ober dri stede (5 sim. ) ein vorste ouer dre st. (23). eyn v. st. {sic 22). eyn furst vber drige stette (6). der oberst an dem di/3 (8). eyn kochen- (5), hofe- (6), hof- (3, 4, Pris.), tafelhof- (kì.), brutlòff- (25) -meis= ter. schaffner (64, 75) vff der hochzyt (75). hd. nd. hus bere sim. haus berr (1). hulJ furste (15). truckseD (Das.). boberichther {i. simposiarches (125). Architrium v. Asceterium. Archi-uum {cf. gì. m. 1, 350), -muri, -nium (21), i archanum (147) buoh- (7), buch- (76), gher- (147), wapen- (65) -kamer. buchkamur (95). libery (68, 132). ein heimlich bebaltung (110. X areha= num). eyn s knck (21. st. schank, schrank ; oder sange manipidus zu arehonium q.v.?). *Archo-cida, -ehide v. Areiotida. Areho-nium, -nius (8), l -s (kì.), -mum, -mus (76 &c), arcon-ium, -ius, -eus, artoniu-m (122), -s (11, 89 &c), archa- (7), arcu- (74) -mus i. ace-, acu- (76) -ruus manipul-orum , -arum (76). hd. ein hauff garben korns, korniJ, korn 0. weitz, weits (132), weifi (67, 110), waitzen(134). grabenbaurf (74). eyn lraest (wett. hausten m. cf. bm. 725) hauwesß t eyn hauff korns pr. barn ; eyn hustcn= huysse i. colleccio ferii (19). oi huiss (89). eyne garbe t mandel (0). mantel (8). eyn mandel koren t eyn bunt hew (4). opper {i. cumulus ferii 11., meta f. Kil.). schob-ir (8), -er (3, 7, 74). schoeber (75). Arch-os (Br. &c. cf. prc), -us, -as (22) , are os (132) , -us (75) hd. furs-te (5b 75), -t-; forst (5). nd. vorste (22), prince (132). *Archotid-e, -es, v. Areiotida. *Arch-turus, -uatus v. Are-turus, -uatus. Ard-alio (74, Sum., Gf.), -elio (74 &c), t -olia (75), -itio (76), -elus (132) i. satagius &c. (125); acutus (dz. wtb. 23); leccator quasi ardens in leccacitate (Br.), t»C2o(76).slät,farslmdandisiTO.(Gf.).pratere (Sum. i. q. praeter congerro, nugator Kil. cf. Br. Wtb. 2, 359. Gth. Wtb. 1, 267. miss^ verst. bei Gf. 3, 285, m/i. 234? dock cf. ardarius). vichler (125). vickvacker, vnrow, vipperer (109, sim. Fr.). schandt= gast (75). ein vn-riebig (88), -ruwig (Das.) mensche der alles ding will vßrichten (88), sich aller d. annimmet (Das.). hanns ARE in alien gassen, meister fix, m. furwitz (kì. sim.). sii-, sle-cker, fresser (74). Ardamo {i. gusto) ags. fermeege (GÌ. Aelfr.). * Ardarius {in culina; aus arid-, ass- arium X ardere? cf. ardalio) breder (16. schweiz. bràter Bratenwender St., äber cupedinarius Pìct.). Ardea {i. aleedo, ealadrius 104. cf. perdulum) hd. nd. rey-, ré- (5), hd. rai-, re-ger. hd. rey-, ray-er; reyher (67); rei- (68, 93), rai- (76 &c), ra- (64) "-gel. reghe (22). haigir (104). heygher (84, 99, 108). *Ardenia v. Adiantos. Ardere hd. brin- (88), pryn-(9), bren-, bor-, bur-, nd. ber-, hd. schy- t zur- (8), schey-£ czor- (9), erzur- (88) -nen. witzen (49. w st. hV). ylcn (8). eylen (9, 88). schin, begeren, lieb hon (17). vnleide= lich 0. vast lieb haben, bulen (88). *Ard-esus, -osus (74) i. sterilis (76). vnfruchtper (74). :i;Ardeula v. Adiantos. *Ardiga v. Articula. *Ardil-la, -ha v. Argilla. *Ardisia v. Adiantos. *Ard-itio, -olia v. Ardalio. Ardor pren- (1), bur- (4), worbur- (5b) -nung. hd. nd. brant. brunst (6Ì. hd. hitze,- fur-h. (8), inbrunstig hytz (68). hetze (132). bitte (99). Ardor t inflammatio linguae prein (V. a. 1618. cf. breinkornlein granum hordei, wie crithe gerstenkorn infl. oculi). *Ardosus v. Ardesus. Ardue strenclichen (17). *Ardue-ra, -nna (Br.) qd. situa (Br.). i. s. busch, walt, forest (147). Arduu-s, -us (22) (: ardere Br.'; i. rigidus) hd. nd. strenge, ge-str. (17). enge (6). hd. hoch. hohe (8). hoeghe (132). hart (8, 13). hafftig (1. cf. Gth. wtb. H. 17 Ntr.). heftig (13). Ar-ea, -ena (7), -ialis (Fr. 1, 46ia), -ala (11, 19, 89), -ale (Sum.), bissw. -cha hd. nd. eyn hof-, hoef- (89), houe- (Sum.ì, houet- {sic 22, 23), hd. houa- (Fr. I. e), hoff-, hoffe- (5, 8b), hof- (12), hoiff- (10), hobe- (19), hob-(5b) -stat, M-stadt (10), -stad (13 &c.). des wertz hoff i. curia &c; ein leich i. ludus (125). hd. nd. eyn pian (3, 22, 23). hd. piane, blaun (76). hd. nd. bod-em, -en (13, 18, 134), -dem (12). hd. poden (66 &c). hd. (8b) nd. eren. hd. denne, den (67 Mrg.), tenne (6, 93), tenn (76), schùre (6), schuer, var. scheur (110), stadel (3). deell (132). dy dele {iriturae 125). weyde (13). haerd l vmb= lauff (gr. SXoìC, 112). vogelherd (91 sim.) *Arecidiuare (cf. ree. widder ynne stutzen (19). Arefaeere (bissw. i. arescere) hd. trucken , drucken (5, 7), tùrre (6), dur (3), dur (19, 110), durr (68), dirr (76), derre (18), dor (21), hd. (17) nd. dorre, droghe (22, 99), droich (132) machen, maken. derrin, trugin (8). trewgen, dur= rin (9). dorrin (8b). Arefìcius v. Arreptitius. Arefìeri dorre werden (17). *Aremaneus v. Aeromanticus. *Aréprudine (untersch. von argen- tifodina)*. locus voi ponitur metallum (76). *Aremta v. Arnica. ARE ARG ARG 47 Arena (cf. area) hd. nd. san -t, -nt (no), -dt (IO), -d (76, 134); zan-th (11), -d (23). grien (6). *Arena-cius, -tius, -eeus (Ki.) sandi-g (68, 110), -eh (132). *Arenaria v. Silago. Arenarium sandt-grub t -stat (no), -uhi- (Ki.), -berch (132). ein sandige platz (132), pflaster (sic 68). Aren-arius, -tarius {alph. -ar. 134) (i. plenus arena, aren-osus Br. &c, -ae effossor gì. m.) hd. sand-ig, -achtig (68), -er t -graber (110), -icheit (132), -Stein (64). voi sandes (17). sendi-g (5, 7), -cht (18, 21). zandich (11, 23). san (sic 22). A-, t ar- (gì. m.) -rendare pechten i besten (8b). ' *Areneum v. Araneum. *Arenga (ital. aringa) he- (91, 125), hse- (in) -ring. *A. muriatica pickelhering (125). *A. passa (i. ruburnus, ruseupa 125) bll-, Mrg. pu- (125), bi- (91) -ckling. *Arenica v. Arnica. Arenosus sendick (19). sandich (22)- grisig (Auz. 8, 407). *Arentarius v. Arenarius. Arenula clein sandt (68, 110), sandt= chen (132). *Areol-a, -o (18), -us (8, 60), aureola (74, 147), are- (11, 22, 23), aro- (133) -lare (vb., dock an gleicher Stelle rnit areola hd. Mss. mog. und in den su 133 geh. gè- druckten voce, ex quo, in welchen areola X arere von areola s. u. unterscMeden ist; auch einige zu areola geh. d. Glossen honnen Verba sein) truck-in (66, 74), -en (4), -ny (69), -ne (164); tro- (133), dru- (7) -cken; drock-en (5, 18, 21),'-ung (69); ({, ader, oder) duri- -in (66, 74), -y (69), -e (7, 18, 134); dure (5), dui- (4), dorren (11, 21, 23, 133); droghen (22). bete (8, 60). bett-e (120), -eli (95). eyn betlin (7), clein garten bedt (65). bedde van cruyde (147). hoff stetthin t dennechin (8. cf. a. est parua area 110 &c). erneken (aa.von areaeren). stadel (7). ar-cola (66 &e., 119), hissw. -cula (aber i. parua arca no &c), -tuia (75) ì. viridarium (66 &c, 75). beitte (119). wurtzgarten (75). are-, ari-, arv-, ori- (101), adri- (120) -ola (i. q. mansus) huob-i (104), -a sim. (Gf. 4, 753). houba (119, 120). * Areola (st. aureola q. v. cf. amphi= theatrum) cron (8). *Areol-a, -ea (96), aure-ola (17, 143), -lia (92, 112, 143), areola (85, 149, Sum. v) (herba, i. calendula 85, tinearia, agera= tum &c. 143) rin- (7, 85, 96, 149, SunA rint- (85), ri- (47) -gele. ringerbe (17). rhein- (92, 143), motten- (143) -blumen, -bloemen (92). goldblum (112). *Areoli ags. sce- (136), scea- (94) -bas, „st. arioli scèpas?" (Leo). Areologus v. Aretalogus. Areopag-ita,-usu. Ariopag-eta, -us. *Areptieius &e. v. Arreptitius. Arere (£ aridum falere 3) hd. durre, durr (65), dur (19), dorre (10), dirr (76) werden; du- (5b, 19), vordu- (3), dy- (64), de-, da- (4), hd. nd. do-, indo- (65) -rren. dorn (21). trucken (66, 70, 110). auß- (134),- vß- (68) -tr. trucknen (nobc). drocken (67). dreu- (67), treu- (66), tren- (sic 69, 134), dro- (99), droe- (132) -gen. Arescere (cf. arefaeere) dur werden (4). drogen (99). anfahen dorren (110). *Areste sunt vasa prodi- (76), parti- (74) -toria taylfafò (74). *Arestis i. puluinar (mortuorum) eyn heubt pulue (19). doit cussen (147). *Areta angel roete (89); aus arando X aresta, gali, arète angulus edificii exterior? arista anghel (van de aeren Kil.)? Areta-, areto (147), areo- (verdrucht arco- Br.) -logus kurtzwilich von gueden swenchen, ein vnnutzer (125). gudertieren, berve &c. (147). *Arethimetica v. Arismetria. *Arfaltum v. Asphaltum. Arfaxat (i. depo-latio, -pulatio Br.) v'stueringe (11). *Arferia (i. lepiscum) wynvat (147). *Argallieum (cf. allogellica?) wal= wurtz (144). Argapare v. Arapagare. *Argas-culum, -tulum v. Ergastu= lum. *Argata (i. annulus crassior Gì. m. ; st. ergata?) ags. ualtae (136). *Argectare v. Arietare. *Argella v. Argilla. *Argemonia &c. v. Agrimonia. Arg-, arch- (17) -entarius ein silber- borner (17), -Schmid (75, 76), -gesmyde (7). Argenteolus (ì. aliquantulum argen= teus Br.) cuntrave (3. cf. eleetrum). *Argentes v. Argestes. *Argentifieina silbergaden (74). Argenti-fodina, -fodinum (68), -fu= dina (7), -fouea (66 &c.) hd. silber-, silbir- (5b), siluer-(5), selber- (21), syelber- (18), nd. syluer- (132), zuluer- grobe (5ab, 23), hd. -grube, -grub, -grub (6), -groben, -graben t eyn grfibé (18), -gruff off putz (132), -kula (77), -cule (22). *Argentilla v. Vlmaria. Argentina (ciu.) hd. stratì-, strasß- (1), strase- (13), stras- (4, 76, Br.), straiß- (133 &e.), strocz- (5b), stroß-, stros- (3) -burg, -burgk (66), -bruch causa euphonie mutauerunt in -burch (Br.), -bure (13), -borg (12), -purck (3), -purg (1, 4, 76), -berg (133). nd. stratzeborch (22, 23). quasi argenti tina silber-butt (69, 134), -buth (66) quia ibi argentimi custodiebatur quod ad romani ducebatur. Argentina (herba) sjoanisch meter o. magdblum ( 143 ). silberkraut (kì., Fr.). ganseri-ch (Ki.), -ck (92). ganse-gerbe (Fr.), -rich potentina anserina et ar= gentea (Nmn.). Argentum hd. silber, sylbir (5b), sel= ber (18). si- (5, 89), se- (99), su- (14, 22) -luer. A. pastil-, l pustu- t pusu- (kì.) -latum silber-blat 0. -scheiben (kì.), -kuchen l plantschen (135). A. viuum hd. queck-, queg- (17, 21), chweck- (1), choch- (2), keeh- (5 ), keck- (75, 76 , 141) -silber , -selber (21). nd. quik suluer. *Argere v. Arare. Arges-, argen- (76) -tes i. chorus (pap.), venter sinister fauony .(sic 76). nordost (kì., gì. m.). *Argi-a, -ra tracheit &c. (147). Ar-gilla, -giHa (134V -gillus, -gella (94, 136),-chilla, -cilla (GÌ. m., V. s. Galli., hisp. Dz. Wtb. 460), -dilla (75 varr.), -dilha (altfrz. ardille gì. m.) hd. laimo (Gf.), laym (1, 76), leym, leyme, leymen, l.-klotz (6), leume (17). leem (1, 89, 99, 147V leme (22, 23). let (76). weisser lett (91). leth, tegel (i. glarea, glis 75. cf. Gth. wtb. 2, 689). thon (125) poterde (132). ags. laam (91), sram, verb. in slam (136); argillus tho§ (136), thohae (94, wo irrig '. toch tenax cf. Gth. wtb. I. e). *Argillare leymen (8b). mit 1. kleiben (110). l.-schlahen (68), -decken (19). leem- d. (11). klicken efte lemen (109). leemen (147). Arg-(Br. &c), arch- (3) -illator, -illa (sic 11) (cf. allutarius) deeker (49, 147Ì. leymen-d. (19), -macher (no), leem-d. (11), -klicker (109), -plecker (147). leym schla= her (68). kleiber (3). placker (106). Argill-osus, -eus (22, 147) leumeeh= tig (17). lemen (22). leem-en -eus -ich -osus (147). arehillosus eyn leyme kut (7. cf. wett. leimenkaute Lehragrubé). *Argi-moniae, -nonis v. Agrimonia. *Arginator v. Aginator. *Argira v. Argia. Argist-erium, -eria (j)l. Br., gì. m.). -orium (76) (cf. ergasterium) i. sta- (Br.), fornica- (76) -tiones nundinarum. werckstatt (kì ). *Argiuus (x argilla!) laiminer (i4i). *Argudum v. Argutus. Arguere hd. nd. stra-, hd. stro-ffen, strafon t bewysen (13). argueren (5b). *Argume-ntare, -ntari (64, 99), -re, (8) krigen (9). kretin (8. cf. Fr. 1, 547 sq.). arguieren (64). prouen (99). *Argumentator zeiger (65). Argumentosus listig, arbet-, var. erber-selig, varr. erbeit-s., -seilig, seheff= tig, gesceffnick (65). Argumentum hd. stra-, stro- (8 &c.) -ffuuge (dez gedanckes 8). nd. strafinge. hd. eyn bewysunge sim., offenberlich b. (17). wor-b. (15). verwißunge (5). pru= funge (19). vor zeugenge"(15). work zogunge (sic 5). ein war bezeygung (63). ware bezugnuß, warzeichen &c. (65). vr- (15, 4), or- (5, 8) -kunde. vestung (63). eyn gruntfesten (15, 63). kurcz t listlich rede (8). eyn vor-r., list, mirkung, v'nunffte bereidunge (17). armuntum eyn vir nofft machen gleuben eyns zwi= felhafften dings (8). *Argumeré v. Argumentare. *Argumia v. Agrimonia. Argus lantzem, traich &c. (147). *Argus castus v. Agnus e. *Argustulum v. Ergastulum. Argutari dodlen (Hen.). Argutator dodler (Hen.). Argute listlich (8). fliß- 1 bescheide- lichen (17). behaldenleke (99). Argu-ties, -eia, arbuties (5b. cf. ar= gutus) (i. astutia) hd. nd. behen-dicheit sim., -keid l beschijdkcit t lyst (17V list- hd. -igkeit sim., nd. -elicheit (22). lusti-gheit (10), -cheit (23). Argutulus v. Cernulus. Arg-, arb- (5) -utus, -udum (Gf. 6, 533) (i. àstutusì hd. nd. behende. list- hd. -ig , -lich (68), hd. (5) nd. -ich. lustig ; ptc. gestrafft (7). wolhellig 0. dienung (88). skeero (Gf.). redsam. (64). \ 48 ARI ARI ARM *Aria (st. ara; anders Gì. m.) aitar (141). *Arieolator v. Ar-, arill-ator. *Ariculum v. Auriculum. Arida (i. terra 76) s. erde (no), Aerea (z*. aleibia-dium, -eum) wildoch= senzung (kì.). A-, ar- (1) -ridare i. torrere derren (1). doren (22). *Arid-, adri- (ti) -arium (i. sicc-, tostr-inum) ta- (6), da- (5b, 17, 4, 74), do- (8, 23) -rre, van sick suluen (23), do maltz auffderret (74). dat vari sick sulues (sic 22). dar (49 ). dare (22b). derr (1). horte (13). Ariditas hd. dur-, durr-, trucken-, drucken- (5), druchen- (67), nd. dor-lieit. dorrekeit (21). dirrhait (76). *Aridonium v. Assidela. Aridus hd. du- (7, 8), dü-, du- (3), hd. (8b) nd. do-rre. durr (1, 110), dur (4). diri- (76). dorè (18). dor (22). drucken (68). droken (13). drege (8). droge (99). droech (m). spor (75. cf. Sm. 3, 575). mager (65). Aries hd. ster-e, -r (74, 84, Alberus), -n (12). ster (5b, 74, 84). sther (3). steer (9). steir (8). stier (5, 125). Starr (74). ram (104, 109). widir t friscinc (104. cf. vervex. Gf. 3, 833. ziem. 590). hd. wid-, wi-, wie- (74), wey- (14), hd. (18) nd. we- der. wederkm (23). hd. bock, poek (74). nd. buek (22). scaep (89). lamp (5). lam (22, 68). hodiges schaff 0. lain (75). ham= mei (no sim.). instr. bellicum lon-egger (95), -icker (Ob.), -igsere (ziem.). loniger (i. feruex se. bellicum instr., nach Fr. aus laniger) t laidiger (74). lodinger (93). pleyde i schirm (3). Ariet-are i. cimi ariete percuter e (Br.) ; -o i. erigo (76) ; -atus ge-kilet, -bìuet (125). argeetare bocken, slaen &c. (147). ^. percutere (148). *Arietus v. Alietus. *Arifieeps v. Aurifleeps. *Arigina v. Angina. *Arilaria v. Tormentilla. *Aril-, ari- l arri- (kì.) -lator i. mer- cator (76, Br. &c). coip-, meers-man (147). i. arator (cf. arieolator) fphluger (125). Arill-us, -um (Br.), -i pi. (Gì. m.) (cf. aeinus) i. granum inter folliculos vue wein-stain (76), -perkonilein (74). *Ariminium (citi.) ryemel (12). *Arin-ca, -ea v. Arnica. *Arinis v. Enula. *Ariobagus v. Ariopagus. Ariola v. Areola. *Ariola comm. (cf. ariólus) pub, pu= bin (74). A-, ha-riolari, -ridare, ario-1 (sic 76), -nari (3) hd. zaub-ern , -ren (76), -ernt (13); zeu-, czwe- (21) -bern; czey= ber (18), vogel bezoberen (76). tzo- (132), to- (23) -ueren. touoren (sic 22), daraus zufuren (8b). raden (132). ratcn (110). wieken 11, 19). weys- (64), ver- (7), vor- l war- (76) -sagen. gangkiln (8). gewkeln (9). be-gokeln (22), -cogelen (99), -kolen (79). Ariola-tio, -thesis (Br. &c. ), -tisis (76) wahrsagerkunst (kì.). A-, ha-riolus hd. zau-, zeu- (Mss. mog.), czey- (21) -berer. czeyber (18). touer-er (23), -re (99). touorer (sic 22). zufurer (sic 8b. cf. ariolari). wicker (12). eyn alter w. (5b, 22, 23). alder wisser (1). eyn wicken (13). warsager (110). wareseger (8b &c). geuke- (8b), gauck- (no), gòge- (95), ko- (79) -ler. chokelore (100). beco= kelere (99). *Arionari v. Ariolari. *Arionia v. Arrogania. *Ario-, areo- (125, Br.), pario- (75 varr.) -pageta (18), -pagita i. eerui-, eapit- osus, agel-, authec-astus, budicus &e. (125). eyn scluler (qui studuit &c. 18. st. schuler). meister eins tugenthafftigen lebens (75). gruntz-, ibe-, grempe-ler, seltze (125). *Ario-, areo- (129, Br.), I ari- (76) -pagus, -bagus (7) ab apsT7] virtus (129), ares v. I ab arioth i. mars (Br.) et pagus i. villa; i. v. t vicus martis (Br. &c), mortis (76); gew. «'.villa virtu-tis, -osa (76). eyn dogenhafftig dorff (5), doghen= seni dorp ('22). *Ariotida v. Areiotida *Aripagare v. Arapagare. *Aripagus v. Ariopagus. *Aripes v. Alipes. Ari-, aris- (147, gì. m.), arris- (141, Gì. m.) -sare vox gruis, des cranen(147). '•''Arisa v. Ansa. Arisarum klein aron (143). *Ariscalia v. Aristolochia. *Arismetri-a (93), -ca (s aus gr. & X ars metrica?), aritb-, arethi- ( 136 ) -metica (91, 110, 136), -metrica (68) eyn kunst, konst (5, 21) hd. die da, die do, de da (5), dy* (21) lert (5, 134), lernt, lernet zelen ; nd. de dar teilen leret. zal messendi kunst (_93). eyn k. des zelen (91), der zal (1, 4), von der zal (6). eyn der zal (sic 18). *Arismet-ricus, -er l -ra (93), arith= met-icus (91, 110), -ricus (68) zeler (91). zalmesser (93). ein meister, kunst-iger il, 4), -er (22) der rechnunge, rekeninghe (22), raitung (1). tyuer der dye konst (se. prc. 21), dye rechunge der k. (5) kan. *Arismus (vermis; aus rie- X tar- mus?) made (17). *Arispoleia v. Aristolochia. Arissare v. Arisare. Arista (i. spica) hd. eyn eher, eer (5), aher (21) da (5, 134), do daz (21), do das korn vff wechst, in west (5), vii weist (21). nd. eyn ar dat (st. dar) dat korne ynne wa-, we-sset. eyn ergen an ey korn halm (7). hd. nd. aer. ha. aher (6, 110), eher, are, eer (3, 13), ere (5b, 16). aar (99). ehir l agini (104). eige des ares (109). eher spitzliii (64 sim). schote (19). liale (11. gew. nd. siliqua, ni. palie Kil.). spir (22b. cf. Br. wtb. 4, 994). Aristari (i. spicas colligere Br. &c. -re id., -ri in aristam crescere Gì. m. ) eher-en (76), -n (75). eher (68), aren (132), aher vff dein acker (110) iesen. *A-,ar-ristatus4. spieatus ehcrig(75). +Aristerium v. Asceterium. Aristo-lochia, -locia (Sum., Gf-), -logia (75 &c, hisp. gì. m.), -loya, -lacia, -lia (21, 74), aristro- (76, 110), asto- (75 varr.), artro- ( 131 j -logia, arostoloia (i*6), aris-poleia (5b), -calia (149), pisto -lochia (143, 144), -logia (kì.), TCiatoXoxi'a (144), charisteloehia (q. v.) hd. nd. hol-, hool- (64), hoil- (Anz. 8, 407), holl - (75, 125), hole- (4, 17), holle- (10), helle- (18b), hale- (18), holer- (6), holtz- (5b, 8, 75 varr., 77, 91, Nmn. ), hulcz- (21), nd. holt-, hd. biver- (Sum.), tros- (i3ij hd. - wurtz, -wortz, (hol-) -burcz (3), ha. (13) nd. -wort. cichlamme (Sum. aus cyela= men?). aristologi (93). osterluzi (i. agacia 74). raia (Gf.). hinschkraut (ì 14). aristolo- chia, -già longa astren-tia (103 &c), -za t astriza (Gf. 1, 503. cf. astrentia &c). kerse (i. q. artueium 85, 96). dy lange, rotunda dy sinwelle holewurcz (4). r. sinewel holworz (Sum. v). boli, pywonka (4. pfingstrose Kon.). ags. smerewyrt(94a). Aristo-phorum, -forum (Br.), -pho= rium ( gì. m. ) ( i. vas &c. Br. &c. ) spis kamer (49). teller (kì.). *Aristosius (piscis) verich (125). *Aristrologia v. Aristolochia. *Arithmetric-a, -us &c. v. Arismetri- a, -cus. *Aritura (i. fiducia) getrew-heit, -ig= keit (74). *Arium {i. spolium Gì. m.) v. Atrium. *Ariuncula v. Aratiuneula. Arma hd. nd. wap-en, -pen (1, 7, 65, 88). waphen (18). waf-en (93), -fen (65, 88). wopen (3, 4). woffen (6, 125). were (125). werck-zug l -zeug (ss), harn-asch (88, 91), -isch (88), -13 (125). hernisch (93). Arma cruralia v. Cruralia. ^Armala v. Aruiola. *Armalausa v. Armelausa. Armamen wapen (10). lo logo delle arme e naue (gì. m.). Armamenta- (noa, Mss. mog., Br. &c), armamento- (16), armento- (mss. mog.), armenta- (22, 66 &c, nob), arma- (66 &c.) -rium (i. locus vbi arma ponuntur 66 &o. sim.) eyn stat da man dye wapen be= heldet (5), in leit (7 sim.), heyn leit (21). eyn wapin- (21), wapen- (no), wappen- (16), harnasch- (91), harniseh- (111) -kamer, da man die wo-, var. wa- pen behalt (no), wafaiihus sim. (Gf. 4, 1053). nd. eyn stedde dar men dat wa? pen lecht (22). Armamentum (i. locus vbi arma po- nuntur; armatura i firmamentum nauium sim. Br. &c.) werg gezauwe (17). eyn g. igli chen hannt werks (8). *Armania v. Armonia. *Armararia v. Armaria. Arm-are, -izare, -isare hd. nd. wap- en, -pen (5, 65), -penen (7Ì, -enen (11, 19, 110), -enhen (8b), -ennen (23). wopen (77). an wappen (9;. woffen an tun (6). armizo gewofno (i4i). Armar-ia, -aria, (1) (in claustro 5b. i. gazophilacium 141) armar-ie (5b), -er (1). buochkamer (i4i). wopenhus, var. wapenhaus (75). almar-ia, -a (1) almar- ie (5"), -ey (1). Arma- (5, 125, Br. &c), l armenta- (10), ófters armamenta- (mss. mog.), ar= mato- (109), alma- (75), amo- (76) -rium (i. locus librorum l vbi instrumenta et arma reponuntur sim., promptuarium 74, spint-rum 74, -erium l increpta 75) wapin- (8b), wapen- (4), gerwe- (10, 12, 109), vero, gewere- (sic 10), ger- (77), gher- (22 -hus, -haus (4), -huscli (10). garuwe- l gliern- (?89), garue- (11), gherwe- (23), ARM gerwe- (19), dres- (13), dreß- (5), dryns- (12), drynß- (7), speise- (74), harnascht- (64) -kamer. buchkammir (8). puoch- (m)> buoch- (91) -kast. arm-arey (3. cf. Sm. 1, 49), -arg (93 Mrg.), -ergen (Das., Fris. &c). alm-er (125, Mrg., Fr.), -erg, var. -erein (75), -erey (74), -ey (ob.). kalte-rle (116. cf. Sm. 2, 189), -r (116, Kia.). behalter (Kia) ein hiiltzin behalt (93). kensterlin (6, 75, Das. &c. -le foruli Piot.). kopfihause {cf. Fr. 1, 537b), schafftel, schanck (74). ein schrang raed; ein kemnoten; Mrg. kote (125). sendener (5. aus sanctu-, synod- arium?). sacrist-y (76, 125), -ey (74). sacirsty (21). *Armarusca v. Amarusta. *Armat-era, -io v. Armatura. *Armatria (c/".armaria) scafreita (i4i). Armat-ura, -era, var. -io (75) ge= wouffini (141). hd. wap-, woff- (6) -enunge. wap-en (12, 21), -nutìg (75d), -eninghe (22), -pung (1), -ung (76), -ynghe (89). die waffen, der harnisch (65). *Armazatira v. Armoracia. Arme-lausa (66 &c, Br.), -lausia (24), -laus (147, Ki.), -lesia (74), -lasia (76, Mss. mog.), -sia (17), -lacus (76), -lus (132, Br. &c), -losia (75), -Iosa (67), armi-lausa (110), -lansa l -laeio (147), -lausia (94, 136), -llasia (1), -laus i -llus (kì.), ar- malausa (141), armulatus (74), armo- lausa (7), -elusa (74 &c.) {varr. gì. m. 1, 378, 381. i. vestis ante et retro diu-ersa, -isa, aperta i. a. selauina Br. ; armel- acus, -us i. vestis humeros tegens) ge= schlitz gewant (24). gislizit rock (Sm. 3, 43). geslicz-et (3, 5, armol. 7, 17), -ter (56, 74), gè- t zer-trenter (75), wapen- (68, 110), geistlicli (7, 76 &c.) rock, rocke (56), wapen rucke (17). lieuck (147). vber- muder (armul. 74). eyn cleit ouer die scholderen als eyn moniken schapulier (132). der móncken scaplier sim. (Sm. 3, 43, 375, Ki.). scheppler (74). halß-hemde (armul. 74) , -tucli (armelaeus 76). ags. sercae {II. e). Arme-, armel-linus forte ein hamp= ster (125). Armel-um, -lum v. Armillum. Armelus v. Armelausa. Armenia hd. armenien (1), a.-lant. *Armenias v. Ermonia. *Arment-a, -arum g. pi. suueigono (Gf.). *Armentale sueiglili hus (Sm. 3, 532). * Armentari sweigen (75. cf. -rius). *Armentaria {pi.? cf sq.) v. Vacearia. Armentarium {i. locus vbi tela et arma ponuntur l vbi annerita sunt t i. q. armentum Br. cf. arm-, armament- arium. vacearia.) swaige (Gf.). coyge (8b). kustall (68). fyehe stalle (19). vych-, var. vyh-huß 0. -stali (110). beschot of stai (11). schelrn (8). Armentarius suueigari (Gf.). suai- (104), schwai-(i4i), swei- (75) -ger. swayer (74). hd. kue-, ku- (3, 5b, 134), kii- (7), ku- (21), koe- (5), rinder- (8), sweyn- (4) -hirte, -hirtte (3), -hirt. ko-hert (18), -lierde (22). hirte (8b). herde (99). viech herter (1). kuge triber (6). ein wapen-, var. vich-meister (110). cancellari (117). *Armentorium v. Armamentarium. Armentum {cf. vacearia) hd. nd. rint. hd. rynth (5b, 21), selten rind ; rint- DlEFENBACH GlOSSARIUM. ARM vyh (9), -stalle (17); rinder hirt (8); eyn hert kuwe (16), rosse (7), rinder o. roß (76); eyn kuwe hirte (17); swaicrinder (pi. -ta 104); sweig (75), sway-e t -erei (74. cf. Sm. 3, 532. Fr. 2, 240) ; kuo t vidi, var. vih (no); vehe (100), fich bruchlich zu stryt ( : arma 64) ; kue, ku, koe (18). nd. vie (106), ve (99, 109), rinen ve (22b); ko (22), quek (109). cudde (99, 106). Armerius flos, t armotaria altera (143) {cf. flos amoris) leimkraut (143). wilde i'eldnegelein (kì.). *Armiea v. Arnica. Armigata (gì. m. 1, 377) v. Porta= tiuum. Armi-ger, -nger (77), -duetor hd. wap-, wapp-, wope- (5b, 77), nd. wepe- ner. wapen-trager (no) , -furer (-duetor 75). * Armila v. Arula. Armilausa &c. v. Armelausa. Armila v. Armillum. Armilla {i. omamentum armorum 76, seapul-, sealp-arum; dextrale brachio= rum 76; torques, brachiale, dextroche= rium Br., balista, arma) ein worFen (6). hd. (no) nd. wapen, schulter-w. (68) ; arm- w., -wopen (4), -ring (93), -spang (3), -golt (8), -bogin (8b), -bonge {sic 100), -borg (86. aus -bog >< bergV). buog (141). pouch (104). are boge (99). hand-b. (19). hant- bogheni89), -bage (11). hd. nd. hals bant; vor-, fore- (18), forn- (21) -spange (12, 18), -spang (3), -span (13, 21, 22). en worp spon (23). eyn steckpriem (132). brase (12). dusinck (78. cf. Sm. 1, 402. duysinck monile, bulla Kil.). tissel (8, i. q. tissek Sm. I. e. x dechsel ascia?), komedt (10. cf. helcium). *ArmiHifer {cf. sq.) puttentreger (74). Armil-lum, t -le l -e (kì.), t -ium (Gì. m.) (i. vas vinarium aptum ad por- tandum in humeris Br. &c. , untersch. von armel-um Br. , -lum vas sanctorum t vietimarum Br. &c. , t vinarium Pap.) wapin- (8), wopen- (16) -faß. wyn- (68, nob), wein- (noc), wint- (noa) -flesch. lagel, putten (74). *Armillus {dim. cf. armus) bugel (75). Armilustrium t lustraliaherscbauen (125). armi-, arme- (76, Br.) -lustrius quod armis locus lustretur (Pap. , Gì. m.), i. 1. qui ab armatis sepe illustratur (76, Br.). Armi lustrius i. presidium halt dair die ruter halden; herschouwunge des harnesch (147). *Arminger v. Armiger. *Armizare {ptc. -atus Gì. m.) v. Ar= mare. *Armo-clusa, -lausa v. Armelausa. *Armodactilus v. Hermodactylus. *Armodia mitbequemung (74). *Armo-iacia, -n v. Armoracia. Armo-, arma- (7), aro- (8) -nia («*. dulcoratio l consonantia cantuum, ex ar i. ad et monos i. vnus! Br. intelligentia diuìna 76) sane (100). hd. suß gesan-ck, -g. nd. zute sank. ein gedone t eintho= nikeit, var. gethoue &c. (65). suezs gedon (16). sfisß getone (15). susser don (15). znse czuclauck mit de done (8). eyn clang { eyn seyten done (7). eyn s. -clang l glicheit (15). ein suße clang (17). siesser dun t clang (76). einhellig lieplich gesang ARO 49 (64). wolhellung des gesangs (88). seyden- (22), seydel- (22b) -spyl. Armo-racia (19, 47, 91, bm., Kìb., Fr.), -raea (Kib.), t -racea t -raeium (kì.), -raehia(125), -ratia t -ratio (ital. -razzio) t -riaea (Sum.), -ratiea (16), -zatia (149), -riea (85), -ria (47, 149), -niaca (17), -sica t -iacia t armazatira (74), amora-eia (96 &c), -neia (85), -yta (96), ramoracia l armon (kì.) {i. rafanus agrestis) hederi- ch (17 &c), -ck (arm. 85). heiden-rub (Sum.), -rettich (114, Fr.). meer-r. (kì.). kren (91, 111). biben elle (armoz. 149). byb-nell (74), -enei (16 sim.). bebenell (19). beuenelle (47, 85). manua, mènva (Sum.). Versch. von ar-, am-moniacum animoniakbaum (kì.). *Armosia (gali, armoise) v. Artemisia. *Armossa (cf. prc.ì) v. Almucium. "Vlmus. . *Armotaria v Armerius. *Armozatia v. Armoracia. Armueia v. Almucium. *Armulatus v. Armelausa. *Armulla v. Aruiola. *Armuntum v. Argumentum. Armus hd. nd. brust, borst (22). hd. prust, broste (4), brost (14), brust blech (X arm-a? -illa?). arm (64, 110). schul= der (19 sim.). buog (141). bug (12). bueg (75). bug (7, 8, 75). bieg (76). boge (10). booch (14). boech (99). buch (13). bulz (8b. X arma?). Arna iam (147). *Arnab-o (v. earnabum), -i veterum zittwer (Kì.). *Arnagolsa &c. v. Arnoglossa. Arnica (143, Gf., Fr., Kì.), armica (74), arinca (7, 17, 95, 101, 121, 130, nach 130 aus ^pOYY7) 1 sonst rocken 114 &c, anieb korn 143, cf. Ceit. Nr. 3), ar- (103), art- (74) -inea, areine-a (3, 8, Sum. v), -ta (Sum.), are-nica (149), -mta (47), aronia (16), artayra (i. amya 96) woltìs- (8), woluis- (103), woives- (96, 130, Sum.), wlues- (47), wolfs- (3, 17), woli'-distele (149), -distel (3, 74 sim.), -tistele (Sum.), -tistel (96), -zeyß (7), -zeisala (130, Gf.), -zeifila (sic 103), -zeisil (,95), -zusila (121). wolver- (Er.), woive- (143) -ley, bey den Sachsen vnd Seestatten; mutterwurtz, von Pnegellern in den Burdeu wilder wegericli genennt (143). laug- l lucians-kraut (Fr.). *Arn-yges, -igenos v. Agamus. Arno-, t arni- (141) -glossa, arni- glussa (17) , -glosos (141), arna-glosse (94a), -golsa (Sum. in) (i. agni -glossa, lingua i 1. herbena 141, plantago) hd. wege-breyde, -preyt (74), -brede (17), t -trede (13), -rich (74, 105, Sum.), weg- breit (149), -rich (76, 141, Sum.). golchen (cf. golleke Ringelblume Nmn. ?), Mrg. felt= blum (8b). ags. vvegbrade (94a). *Arnorieus (aus no- X armo-ricum) peigiro lant (Gf. 2, 235). *Arnoti-ce, -de v. Areiotida. *Arnus v. Cornus. *Arobius (cf. arcubius?) ein fugidat (8b). ■■Arodo (i. rodia, sic) grote scheep(147). *Aroga v. Arpagio. Arrabo. *Arola v. Arula. *Arolare v. Areola. Aro-ma, -nia (76) wol (5b), alle wol rich-inde dinck (5b), -ende ding (4), -en 7 50 AEQ dingk (21). al wol rukende dinck (22). als wol smekkeuds ding (1). eyn wol- riechend (no), riechent (134), -richent (66), -rychen (18), -rechen (5), -trehinde (93) ding, krut, kraut, wurtz, wol ruken (13). suze rouck (ìoo). ein susser gesmag (6). gewurz, puder (109, Br. wtb. 2, 369). gewirtz vnd specerey (91 sim.). balsa-me (17), -m (8). Aromatarius v. Aromatopola. Aromaticus hd. wolriechende sim. edel rock (5b), rfichig (2), smeckung (1). Aromati-zare, -sare hd. wole-, wol- rieeken, -rychen (8b), -richeii, -ruchen (10), -smacken (6, 7), -schmecken (no), -smekken maclieu (4). wol- (22), wal- (11) -ruken. wale riken (99). Aromat-opola , -arius kruy-denier (kìi.), -ner (109). Aromatopolium krut-krarn (chytr.). Aron, aaron, arum, arona (87, 146) (herba) ruche (85, Sum. v). pfaffen-pint (135, 143), -bind (144, Ki.). aron (87 sim.). *Aronia v. Aroma. Armonia. Arnica. Aropagiones v. Arapagare. Arpagio. *Arostoloia v. Aristoloehia. Arpa (cf. arrabo) ags. aeren geap (GÌ. Aelfr. i. porta areae Somner); aerngeup (136); earngeat (94). Arpaga v. Arpagma. Arpagare v. Arapagare. *Arpagarius v. Erpicarius. *Arpa-gio fuer hock o. gabel (110). stock-g. (68). -go staeckgafell (132). has= pil (127). gleissentz cleit (75). -go (Br. &c), -io { arapaio (147Ì, aroga (76) vuyrga= vel (147). i. fuseinula (Br.), sustinola (76) l genus vestimenti, cròwel (121 sim.). ags. auuel l ciana (136). aropagiones. pi. (cf. arapagare), ara- t ar-pigio sg. i. rotabulum feur- 0. offen- gabel (74). *Arpag-ma, -a (gì. m.) eynreley vat (147). Arpagus raub (74). *Arpaio v. Arpagio. Arpax i. liarpago (gì. m.); instr. horti (Pap.), orci (Br.) I ferreus vncinus eo quod arripiat ( Pap. ) , rapiat ( Br. ) quod in puteum cadit (wett. bornkrappen m.) ; instr. ferreum ad extrahendum ziza- nia geet ysen (no), fruckt ijser (132). Ar-, ara-, arra-, aras-pax grundy= seren of soeker in deii putte (147). Arpen, arbon (76) accusatiuum genus tseli falcati (Pap.). g. teli/. (Br.). g. celi /. (76). geczauyt pbil (8). arp-es (76, Br.), -is (74), -e (68), harp-e (110, 87), -a (gì. m.) genus gladii sim. swert (74). Aus apuyj. Arpen-tum, -na manuwero (131. cf. -werc Gf. 1, 965 sq.). Arpeta (st. herpeta) die rose, das rothlauff (kì.). *Arpie-a, -are v. Erpica. Strigul-a, -are. *Arpigio v. Arpagio. *Arpis v. Arpen. *Arpit-a, -are v. Erpic-a, -are. *Arph-a, -ina v. Aruina. "Arphago (i. fasciala, aus arpago ì. fuseinula!) v. Fascia. *Ar-, arri- (nob) -pius (aus arpe X harpyiax arripere) gryffende (110, 132). begirdig (68). *Arquamentum ags. disi (136, 145. st. thixl?). ARR *Arquata t numenius brack-, regen-, wind-, wetter-vogel, grfiy, belg. lianikens, fris. sckrye (140). *Arquillus (cf. arces) gali, argon de selle (122). *Arqui-rites, -ritis, -tes v. Arcuites. Arra (cf. auia) hd. nd. brut-, hd. braut-, preut- l hant- (4), morgen- (6, 40, 7«) hd. -gabe, -gab, -gobe (40), -gaub (76), nd. -gaue. brut gabe l hant (18). brut- (5b, 19), brude- (10), mal- (17, 4), mole- (8), druwe- (8b), heft- (95) -schatz, -schatze. hafft- (64, 75b), heftel- (75a) -gelt (75), -gabe als ein mehelring (64). gemahel pfant ( 15 ). pfant ( 110 sim. ). vnder pliant (8b). hant-truwe (5, 22), -trauwe (21), -druwe (12), -truug (49). hd. win-, wein-, ley- (4), leick- (3) -kauff. wntkauft (49). win-kof (76. wett.), -koff (64 var.), -cop (11). opfer- t winkòf-gelt (6). gotes-, gots-heller (19), -phennig (7, 110). gedingt ph. o. gelt (75). wort (var. hel w. aus vel w. ) zeichen (65. cf. Sm. 4, 166). werd-erer (132), -re (99). *Arraba i. abba yader; i. arbiter tuyek, konde (147). Arrab-o (g. -onis), -a (19, 89), -onis (23 &c), -ona (3, 131), arabo (68, 99), aroga (47), arrog-a (7), -aria (18, 47), arr-ago i -Ugo i -actana t araetaua (75), arpa (11, 47) (ofti. arra) pliant (8, 9) der ee (8). pant (11, 23, 89). vnder pfand (68, 110). morgengabe l wider legung des heirat guts (75). eyn brute (18). malschacz (3). eyn gottes phennig (7). werdre (99). harrunga (i3i). Arra-cium, -tium (22), -sium (4), -neium (2), -rium (75), -eina pannus (77) (cf. GÌ. m. 1, 328, 385, 387, 445. Fr. 1, 36, 417) hd. nd. arras, eyn duune wullen want (22b). arr-aß (21, 75), -asch (Fr.), -ais (2), -eis (a. 1370 Sm.), -is (5), -iß (7), -eße (10), -eß (7), -es ( 77, 147), -es duch (6), -as tuog (49). harr-as (75), -aß (Fr.), -is (5), -yß (5b), -es (3), -eß (4, 74). nhd. rasch. sardoick, vusteyn (147). *Arra-etana, -go v. Arrabo. Arragonia v. Arrogania. *Arranus v. Artauus. Arrapax v. Arapagare. Arpax. Arrare win kauffen i druwin (19). bewinkopen, godsjjennyngen (89). Ar-, i ab- (Br.) -reptitius, gew. areptic-ius, -eus, -uus(l), arefìcius (Br., GÌ. m.), t arraticus (X err. ? 10) (i. ariolus 141, demoniaeus q. v. cf. GÌ. m. 1, 389) einer der mit de tufel beseßen ist (1<). der gezuckt ist vom t., ein t.- hefftiger (65). duf- (5), dy- (18, 21) deuf- (67) -fels. duuelsch(22). hd. teufelischer ; (ar.) tufflesch, (arr.) zerryßner (68); besessen (110); wesessen mensch (1), bessen (sic) mensche (8); be-hefft (7), -heftet (95), -haftet(Sum.); vnsynuick sim. *Arrequieseere gehorsam sein (1). *Arrescare v. Arrestare. Arresta bouis stallkraut, huhechel, ochsenbrech (kì.). Ar-, a- (22b) -restare, arrescare (65°), arestere (è)hd. nd. be-kummern, hd.-\aom= mern,-komeren(89),-kymerntmit gerech= te (13), -kumeren mit den richte (22b), -kummern, als pfenden (noc). ha. nd. hindern. verpieten (1, 2 sim.). beset-zen (19), -ten (11, 89, 97). vorhefFten (64). ARR fronen (6). an werten (9). afirtin (8. cf. anfertigen Sm. 1, 567?). *Arricharius, archanus (i. apocrisa= rius; x arcarius) schatwaerre des keysers (147). *Arridare v. Aridare. Arridere hd. zu-, nd. to-, an- (6, 9, 64, 110) -lachen. wintzeln (125). frolich wesin (8), beweyseu (9). Arrigare benetzen (8). *Arrigenes v. Agrimonia. Arrigere hd. vff-,auf-,wc?. vp-richten, -rihten (6), -rechten (7) , -réchten (5), -recken (18). vast vnd wol regieren (valde regere 65). (virgam virilem) ragin (8). ragen (17). regin (9). *Arrigo v. Aurigo, Arripere (cf. arrumpere) be- (5, 8b), zornlich be- (8), ain- (19), zu im (110) -griffen. angripen (11). hd. nemen (6); zu ym, zu sich, nd. to sick n., hd. t zucken. z. 0. an sich ziehen (67). her- wùschen (6). zornlich h. (17). erwischen (65Ì. czormhch e. (9)hd. rauben, bereuben (21), zerryssen, mit gewalt zu brechen. nd. rowen. *Arripius v. Arpius. Arri-regium (11), -togium, -tagium (147) (cf. GÌ. m. 1, 360, 389, 391) achter -devi (147), -deel (11, 89). eyn affter deyl Arrissare v. Arisare. *Arristatus v. Aristatus. *Arritogium &e. v. Arriregium. *Arrius (94),anius (136) (awsvarius?) ags. faag (II. e). Arroga &c. v. Arrabo. *Arroga-, arrogo-, ario- (5b) -nia (nie Arragonia) arrog-an (1), -onien (5b). arrogan-us, -ensis (Gì. m.) ej^ner vz dem lande (6 sim.). Arrogans (cf abr.) hd. hoch-, hof- (Mss. mog.) -fertig, -fertick (17), -firtig (21), -fart (18), -mutig (110), -mietig (68), eren-girig (i. ambiciosus 1), -gyrick (5b). cuncieg (99). Arroganter hochverticlich(6). hoffert- icliche (17), -lieh (5). homod- (18), homet- (21)-eclichen. hd. hoch-mietig (76), -mu= tig, -mutlich (4), -mutiglich (110) ; stoltz- (8b, 110b), v'stor- (17xabr.),keck- (nob), kech- (noa), snel- (15), kun-, kunt- (5, 22), kunde- (23), kont- (21), kontic- t kynt- (17) -lich, nd. -liken. Arrog-antia, -onia (23) rum (6). eyn rum (8b). eyn beroym (22). berom (23). romsal (141). erengire- (5b), eregitti- (65), hochmechtig- (68), hochmutig- (no), hochfertig- (110 &c.)-keit. houerdich (22). kundicheit (11). Stoltzikait (V. archon. Sm.). Arrogare be-rumen (7, 8, 9, 75), -rùmen (8b), -gern (5b). hd. vbermutig sin (Voce, ex quo), v'storen (Mss. mog.). geid= nen (75). stolczi-ren (13), -keit treiben (64). zu-scriben (i. asscribo 10), -geben, -legen (65). verderben (5, 21. X abr.). («'. destruere) vorterben (4). *Arrogari be-rumen (70 &c), -romen (5, 22), -lumen (6 &c), -riemen (69 &c), -reumen (67). vor rimen (18). hofFerti= gen (4). *Arrogaria v. Arrabo. *Arrogonia v. Arrogan-ia, -tia. *Arrugo v. Arrabo. ART *Arrulla v. Arula. Arrumpere rißen (5). zu-r. (21). mit gewalt r. (18). in. g. brechen (7), zer-br. (76). zu-br. (21, 4) mit kraft (4). zer= stomi (6). richten (23). to sick nom= men t rowen (22. cf. arripere). *Arruncula v. Aratiuncula. Ars (pi. s. u. ) hd. nel. kunst, konst (5, 8, 11). list (16). behendikeit , kanfc werck (65). Ars eterna ewige kunst (15). Arsenicum (i. auripigmentum) kop= per-rauch (13), -rore t victrile (10. wett. victriol). oper-, orper- (149), orge- (Smn.) -mint (85, Sum.),-ment(125, 149). Arseuerse kyert dat vuyr (147). Arsineum (i. arthomium) vrouwen cleyt blynckende roit (147). *Arta (i. a/rdua, alta) uuidarpergi (Gf.). *Artabulum (i. angarium) notstal (3, 4, 74, 76). *Artaeis v. Attacus. *Artaga-mus, -rais, -rus &c. v. Ar= toganus. *Artagge v. Attagen. *Artayra v. Arnica. ^Arthaleticus v. Arteticus. *Arthamesia v. Artemisia. *Artamus v. Artauus. Arthanita (*. eyelam-en, -inus, panis poreinus ) erdt - apffel , - nabel, schwein-, sauw-brodt (143). *Artanus v. Artauus. Ar-, are- (81, 126) -tare i. stringere (1) ; con-str. (3, 4) ; frequenter areere t co- pulare (Br.). hd. nd. e-, dwi- (22), hd. twi-, zwi-, pfre- (75) -ngen. bighe maken (89). streng maclien (1). einbreisen (126). be= setten (si). *Artat-io, -ura (75) pfrenguifi (75). dwanck (22). *Artator zwi- (8b), pfre- (75) -nger. Artatus pfrengt (75). Arta-uus {me. corr. Br. &c), -nus (75 varr.), -nms (64c, i. schlimbria 75), arra= nus (147) hd. schreib-, visch- l weid- t kuchen- (75), wayd- l back- (74), hak- (64, 75, 93) -messer. scliriffmes (132). kmjf, snydmess (147). *Artedius (cf. artoeopus sim.) krapfe, boh. koblycli (4). *Artemya Acmen. (6). *Artemideon (cf. sq.) wizwurz (Sum. vi). Artemisia (selten), arte- ( 94a &e. ), arthe-, arti-, arthi-, arthy- (149), archi- re, 19), artha- (21), artho- (5b, 67), arto- (68), atte- (110) -mesia, l -messia (94a), armosia (74, 143) (i. mater herbarum l mactarie t agritanica t ampulata t monolosis 74) bibo-z (soa, 96, 105, 149, Gf., BM. ), -S (7, 87, 146), -eia (125), nd. -t(Sum.). byboz (Anz. 8, 99b). pipoz (104). peyp-os (4), -as (1), -ecz (4). beipo-6 (74), -s (4). bibes (v. a. 1400 Gr.). weibpas (5oc). byf- tlß (10 &c), -uyß (V. a. 1469 Gr.), -oß (5), -aß (21), -as (13). beyfu-B (75, 91, 134, 143), -s (3). byvo-es (132), -et (11, 85, 92, 99), -t (22b, 23). lichvot (22). großer reinfarn (73. cf. athanasia). reynber (89). bueca (Sum. vi), hd. buck-e, -en, -eia (76). buck (110). bug-ken (64), -gè (87bì, -gila (95), -gul (93), -gel (87, 146), -el (22, 87, 146), -klen (91). batke (7). buchen (113). bukel (Anz. I. e), puggel (74). puckel ART (neben puck fabaria), bis-, var. byß-molte, vlg. beifuß, in andrei- spraehe bucke, var. buck (75). pesenmalten (5od). scosmalta (141). schofmalte (Anz. I. e), ratrich (ar- temesia 87a, aee sic 146). gurteln (74. cf. Fr. 1, 384). sunnenwendt-g. (75. cf. Sm. 3, 263). sunben-g. (1). sonnenwend-el (73), -gurtel (143). hi- (Anz. I. e), hirn- (143, Nmn.) -melker, l -melkar (Nmn.). hermalter (7), cf. hermalda bugga (105); 0. v. anthe= mis (X artemisia 7). ags. mugwyrt, (-essia) tagantes helde (94a). Artem-o (no &c, Br., gì. m.), -on (93), -one (Diut. 2, 42), -um (110 &c, Br.), arth- (8, 64), arch- (so) -emo, arthen- um (147), -io t arterium (74) (gr. apxejj,u)v) segelli (Diut.j. segei (74). wenig s. (8). ein klein s. 0. foch in naui (110). fock (132. i. q. supparum&c. Fr. 1, 283, focke siparum 107). vok efte segelken (109), of een seilken (107). des scheeps segei of seyle (147). wintmerki (93). wynd gemerck (64). komemerk (so). Arter-ia, -ea (8b), -ra (1), artheria (i. vena per quam intrat aer l spiritus) hd. ader, auder (76): hals-, halß-ader, -aderii ; hals odir (8) ; dunstader (Megenb.) ; gaistaudern (pi. 77b); loft oderu (125 Mrg.); loft (sic 8b). pipe (85). weltwaehs (10. cf. pulpa). harwafi (8, 13). hercerebe (10 1. cf. Sm. 3, 5, herzeric ziem.). Arter-iaeus (Br. ), -iatus (gì. m.), -eatus (i, rheumaticus) heys (97). Arteriasis heescheit (147). *Arterire aderken (8b). artherisare edern (9). *Artermm v. Artemo. *Arternus v. Arcturus. *Arterra v. Arteria. *Artes (anders Gì. m.) v. Arces. Artes liberales fry (5b, 7), vrighe (22) kuuste. frige kunste (<3). frihe konste (5). frie konst (21). frey chunst (1), kunst (110). Arthesis, artetica &c. v. Architica. Arthetiea (**. solidago, primula veris) maßlieben, massusselen &c. (73). schlaff= kraut, je langer je lieber, feldcypress (Ki.). a. pandectarii guldeugunsel ; a. saxorum katzenklee; hasen- hd. -klee, ni. -pootkens, -voetkens (143). Artet-, arthet- l artra- l arthal- (147) -icus -gichtig (68, 110), gychtich, lam, manck (147). glidsuchtiger, kremffi= ger (74). *Articactus artischock, welscli dis= tei (144). *Àrticula, ardiga zaelia (Gf. cf. Dz. Vftb. 28). Articulare ( i. subtiliter ccniungere no &c. ; artieulis ludere 68, 132) behen- delich (9), -tlich (8), -diglieli (17) zusamen fugen. mit den ketzen spilen (68). koten (132). Articulatio bona (membrorum) wol gegleicb-t, var. -net &c. (65). Artieulu-s, -m(i4i) (i. species numeri Br., nunierus multiplicatus per denos 110 sim.) lideli (93). let (99). lede- l theel- ken (108). ge-litb (15), -litte (16), - lid (141). glit (6, 4). kleyn glyd (68, 110), gleth (8), leedehen (132). gledichen (8b). klains glid o. glaich (91). eyn gleicb am finger (65). gleych- (64), stuck- (65), ART 51 stugke- (15)- lin. eyn zal mit zehen gè mert (8). *Articus (i. artibus instructus Br., GÌ. m.) vmbhang (19). omhanc (89). Artifex (i. artista, bissw. opifex) hd. eyn chu- (1), ku-, ko-nstiger. kunst-er (19, 22, 75, 110b), -ner (noac), -meister (75). werck-m. (10, 65). konste-ner (132), -r (11, 17). kuoster (89). wergman (8b &c). hant- w. (6), -wercksman (65). Artifleiat-um ein werck der kunst; -a mechanicorum hanttierung (65). Arti-fleina, -ffleina (Br.), -fieinea (76), -uicina (17) eyn werck-, werg- (17) -huÓ (68, 110), -stat (17, 110). Artificiose kinstlich (76). Artifieiosus hd. ku-, ki- (76), ko-nstig. kunst-ick (18), -idi (22), -lidi (110 &c). Artificium hd. kunst, ampt. konst (11, 17). kuost (89. cf. artifex). hd. nd. hant-werck, hd. -werg, -werch (1). ant= werck (56. cf. Gr. wtb. h. v.). *Artigeta truglieher (74). *Artilla v. Arula. *Artimen en reyse (11). *Artimesia &c. v. Artemisia. *Artineilla v. Aconeilla. *Artinea v. Arnica. *Artiocide v. Areiotida. *Artiplex v. A-, Al-triplex. *Arthisis v. Grid. Artista (cf. artifex) ein ku- (6), ki- (76), fri ku- (5b), frey chu- (1) -nstiger. *Artista (cf. attista. areste? aus artus?) guttrof (vas 16). *Art-, arth- (sb) -itudo eng-e (21, 22), -ung (75), -ikeit (1, 3), hd. -ekeit, -keit, -heit. dwenge (22). nauheit (132). *Artiuicina v. Artifieina. *Artoca peltzgart (74). *Artoeapta v. Arthocopa. Arthocaseus v. Flato. Arthocopa i. vas artificiale (76) ; artoc-apta, -upa vat dat kunstich is (147); aus artopta X ars. Arto-, bissiv. artho-eopus,-cupus (11, Sm.), -capus t -pocus (4), -eopa (17, 19, 89 &c), -ptocius panis (71), -paeus (56), atro- (1), sarco- (q. v.) -copus, cf. vv. sarto - copus , - eupus , archi-copus, -topus, artedius (artoeopus i. piste»; gr. apxoxOTEOC; panis pistus labore, in oleo, ì buttrio 76. in Langobordia vocant bacillas 6) derpkuoche (bm.). kiechle (91). krapff (4, 69, 91, 134). crep-elen (pi. Gf.), -pel (5, 8b), -peln (18, 21). krappele (22). krop-phel (56), -el (23). kreffel (v. a. 1477). pastey (89 sim). posteyde (-eopa 11). bastede (17, 19). horna-ffe (8), -f (16 sim.), -ph (3); liarn-aff (1, -v. a. 1468 SmA -of (-pOCUS 4), cf. Fr. 1, 469. Sm. 1, 31. 2, 239. Ziem. 161. — mutschel (no. i. q. spira 113, Fr. 1, 679. stella 112. cf. mutzel, musei Sm. 2, 635, 664). moetze (10). mun-tschel, - dschelle , mytzel ( 64 varr.). pretze-n (1, 71 sim.), -1(4). eynbretze-1 (77), -In (17). bretsel (132). (^bràtschel Fr.). ein trocks= chrer (3. cf. pastesis). phister (73). brot= beck t pfister(Kia). becker (19, 114), beke (artoeupus lì), t schimineli-chtig broyd (19) ; -eli broot t wondelinch (wodelich 11. cf. verwend bròd Br. Wtb. 3, 229?); -eh t crom broet (89). krekelin-eh (89), -ck (132. ni. krakeling fra. craquelin). 7 * 52 ART rinck (5b). cringel (77. wett.). gali. escau= dich (122. mlt. escaudetus). artoeop-a krapffo. pfami-kuch; -us krapffenpacher (74). becker; schymmelt broit; cropel i. mancus! (147). Arto-, bissw. artho-creas ^apxo- xpsag), gew. -crea (Br. &c), t -rea (75, 122), -cria, -crium, antoerea (i. laga= num 75), atrocea (8b) i. cibus ex pane et carne (110 &c, Br.), etpasta (Br._) factus, pistus; panis ex cibo et carne pistus (sic 66 &c); vlg. tortella(Br.). M.crapho (Gf.), craph (7), krapf, cbrapplien (1, 7i). crep- pel (5b), -eleii (22b). crop-pe (8b), -el (22), -pel (11). bastet (33a sim.). past-et (110), -eyde (13), -eye (132). blatz (76. wett). bletz, var. pletze, flecken, vorbrot (75). smaltz-kuoche (bm.), -kuch (8). eyn griebe kuche (8b, 17). stopkuch, boli. tykanecz (4). speck- (3), phannen- (93) -flade. pfannzelt (2). brezeln (18). britzel (5). roffio-le (ìos), -eie, ital. reffioli (kìi. cf. rapheola). gali, roy- (GÌ. m.), rou- ( 122 ) -ssol e (cf. ros-ola, -cella Gì. m. ; untersch. von artorira tartem. cf. artotira cibus ex pane i pasta et casco Br.). vleesch= tarte (ìos). kringhel (23. cf. prc). armer rither (49c. wett. cf. artolaganus. Fr. 2, 122c). *Artoer-eas (ob. ), -eum, -ium t ocreare (74) (X oerea!) eyn sti-fel (5), -phel (4), -effel (74). ste-fehi (21) -uel (23). (ehi) leder-, ledder- (18, 21) -hose (5, 18), -hoz (4), -hoße (21), -hoßen (74). *Artocreum eyn schußel (7). *Artoeupa v. Arthoeopa. *Artocupus v. Artocopus. *Artofagia (st. artifìcina ? oder vom wiirken des Teigesf) werke stobe (8). *Arthofagus v. Sareophagus. *Arto-, artho-ganus, -gonus(22, noc), -genus ( 6 ) , - gomus ( 1 , von - ganus untersch. 4), -nogus(iiob), -gaphus (76), arta-graphus l -garus (18), -gamus (67), -gamis (v. a. 1477), orthogonus (q. v.), hortologus (74), ortogolus ( 147 ) (oft i. herodius) hd. nd. valcke. hd. falck; blaw-, blau-, blae- (nob), bla-fuß. bla- fusse (7), -uiß (17), -vot (22), -voit (147Ì. bloffis (6). blayfuyße (133). plauphus(3). pla-fus (1), -fuez (-ganus 4). Artolaganu-s, -m, artologanus (91) platz, flad (71). eyertìade (125). armeria ter (i2«, Ki.). giildenschnitz (126. wett. giil= lenschnitten pi.). *Artomesia &e. v. Artemisia. *Arthomium v. Arsineum. *Artoniu-m, -s v. Archonium. *Artonogus v. Artoganus. Artopemma brodbretzel (Ki.). *Artop-a3us, -oeus, -toeius v. Arto= eopus. *Artopiper pfefferkuch, boli, pernik (4). Artopt-a, -ra (Ki.), gr. àptOTTUT) (113), arcopta (147) (i. vas artificialiter operai tum Br. cf. arthoeopa) knettrog (91), beckin (91, Ki.a). kuchen- (114), hohppen- (11.3), oblaten- (kì.) -eisen. cop van pos= teyden of vladen (147). * Arto-rea, -rira, -tira v. Artoereas. Artox i. rnalus, reus (gì. m ). sagax, fauciosus, fron-us, -itus, sipius &c. be-scheyden, -schyde, vroit &c. (147). 'Artraicus v. Artetieus. ARU *Artreca (i. sophista) schynende cun= ster (147). Arthritis v. Architica. *Artrologia v. Aristolochia. Artuatim (i. membratim) von glyd zu glyd (110). van lede tzo lede (132). von leid tod (aus ni. tot!) lyden (68). *Artucium v. Nasturtium. Aristo- lochia. *Artula v. Areola. Arulla. Artuosus (i. membr-atus Br.. -osus, grossus) wol gelydet (68, 110). wal ge^ ledet (132). grabe (17). *Arturus v. Arcturus. Artus s. lit (11, 22, 89). let (23)- ge-lit (8b), -lid (91). glyte (18). glit (21). glid (5, 7, 110, 134). gleed (19). glete (133). groß gléth als arm beyn (8). lede= mat (14a). gleicb (64). Ar-tus, -thus (5b), -ctus (17) hd. nd, enge. ge-spiczt ader -twungen (17). *Arua (aus ama q. cf.) schaip (i47Ì. Arua (cf. gì. m.) angar (gì. Hrb.). heydt (69 Mrg.). lett (i. argilla 74). *Arualla v. Arulla. *Aruanbale v. Ambaruale. *Aruare (i. colere) achkern (1). *Aruca (cf. eruca) hedericb, wizsenif (Sum. V). *Arudina i. semen vrtice (76). Arugo v. Aurugo. *Aruiala v. Aruiola. *Aruilla (u, aus n) lam nyghebaeren (147). *Aruillas (st. eru. ?) arwassin (i4i). Aru-, arph-, arb- (136) -ina, arpha (74) hd. nd. smer. hd. smer-e, -re (21), smeer (14), schme-r, -rb (64c), feyste, feyst, vaisti-n t -gkeit (74), smalcz (5b, 17), fleum (12). smalt (22). vlom-e (14, 22b), -en (22, 23). Aruinare smeren, smyren (74). *Aruinosus (i. crassus Br. &c.) schrne= rig (110). *Aruinus (cf. aruus) eschin (8). *Arui-ola (85), -ala (Sum.), arm-ala, -ulla (16), harm-ala, t -ola (143), attin- t am-ala (74) (cf. bisora) wilde (8, 16, 74, 85, 96, 149, Sum.), wilt (47) rute, rawte. (74) hermelraut (143). Ar-ula, -ola, -tilla (8, 16), -mila (97), har- (11), an- (136)-ula (i. patella carb- onum, -anura 134, parua ara) hd. fure-, fuer-, fewr- (1, 110), fewer- (uob), fur- (5b), fur- (14a), wr- (22), vuyr- (147), kol- (8), gluot- (141, Gf.), glut- (7, 8, 16), brat- ^s) -panne, -pan (14a), -phanna (Gf.), -phanne (7, 8, 16), -pliann (1), -pfanne (75), -pfan (110), -pfann (68, 76, 141). fiur= panne (Gf.) ags. fyr-panne (i. 94a. batilla Gì. Aelfr.), -pannae t herth (94), -ponne ^lierd (136); heordb (94a). eyn fuer (5), hert (5, 21, 22, 99, Gf.). hirte l fouea (arula 8). en haer tow (harula 11). hert stat (6). glut-h. (8 &c), -scherb (76)_, -seherben, varr. -scherni, -sehirben (i. bacillum 75). ein roster (132), brant (97. cf. andela), clein aitar (68, 110). *Arula en honston (11). Ar- (Br. &c, alph. art- 66 &c), arr- 4) -ulla, t arualla (147), t ar- (75), art- 69, 134) -ula (i. residuum pomi quod abjicitur Br. cf. arillus, nauei, pulpa, peripsima) eyn kern (18) ;k. von eynem apflfel (66, 110); hd. nd. k.-, kerne- (13, ARX 22) -hus, hd. huß, -hfise (13), -husch (10), -huß in ey appel (7 sim), -haus in dem apfel (76), -husel im a. (67), -hulß in einem a. 0. pira ( 74 ) , -gestel im a. V. 1477), nd. -hus also in enemeappelle ^23). in deii appel dat huysken dair die kerne in sitten (147). grob-iß (5b, 74), -is (8), -eß von einem apfel (56 sim.). grabiß (16). grubß (66 sim.), grutz (69, 134), gricz (18), (wett. grotzen m.) vt in pomis. ebi-B i -tz l ewitz (74. ebutz Sm. 1, 230). eyn bicz (6. i. q. butz ?). putzen am obs ; vr-piß, -pitz, -aß (i. peripsima cf. Sm. 1, 100. Gth. wtb. 1,103); außwurf= ling (sonst ouis rejicula Fr.) ; abersel (i. seruus squalidus Gr. wtb. ; 75). *Aruneula v. Aratiuncula. Arundinetu-m, t s-, (adj. 75a) ror-ah 104), -ach i -hag t gewechst (74), -eicht 8), -echtig (17), -stat (65), -busch l -wachs (114). ge-ror (75b), -rorag (75a), -ror (91), -rorig (111). rietvelt t moß (110 &c). rèt t ruscbdyk (109). riet (74). Arundin-eus, -is (76), -inus, -osus (75) hd. nd. ein dinck, hd. ding von, van rore gemacht, maket ; daz mit (21), das von (76) ror g. ist. gerorig (75). A-, ha-rundo, arrudo hd. nd. ror. hd. rore, roer, roirr-a (127), -e (104), royr (13). riet t moß (110 &c). spreta (Gf.). zein (86). angelrut (111). piffe, spule (textoris 17). *Aruola v. Areola. *Arurcus (cf. yrurchus) grintohtir (104). A-, ha-, ho-, au-ruspex, ho-, au- rospex, auruspes (22) (i. diuinator, bissw. auspex X aura, hora, ara, ariolus, auis ; ar. quasi ararum inspector, auru- i au-spex ab aue et specio; horu-, hori-spex horuspieus , horoseopus i. qui inspicit horas Br. ; aur. qui ex inspectu ag- t ast-rorum t extis pecu- dum futura predicit 66 sim.) eyn wetter- (66 &c, 75, ar. 110 &c), weter- (1, 4, 75 var., 134), wetther- (7) , weder- (5ab, 23, 109), wedder- (22), widder- (18), fetter- (21) -dichter, -diechter (noa), -dichtern (21), t -sager(7), -macher (66 &c.); -wicker (22, 23, 56, 109), -wisser durch zauberei, var., zubery (75), -bau (aur. X aura! 4). eyner der do kontschoff seit von de weder (17). wijchelaer (107 sim.). wissage durch ingeweide des toden viechs (75). hd. nd. eyn war-, ware- (8b) , vor- (8) -sag(i6), -sager (har. 110), -seger, -segre (99). eyn wan knecht (ar. 8X auriga?). Aruspicami (i. diuinatio Br. ) war- segunge (8b). wichelye (132). Aruum (i. campus Br.) velt (8b). baw= feld (91). wyse (12). wysen (13). weze (14a). wesse (8). Aruus, auus (4) velt daz nit geert ist (6). esche (8. cf. aruinus. Sm. 1, 123 sq. G. Wtb. 1, 78). acker (22, 4). ertrike (22). Arx (i. summitas &c. ; libra; cf. aux) hd. eiu hohe; h. eines turns (75). die hoge i fest (7). ein hohe f. (65). hoghe (22). also h. (23). ein ho (3). hoe (21;. hege(13). hye (18). hoicbeyd(19). hoecheit (11). hochheit (89). vber hoche(5b). hoch- wrch (4. i. e. -werk). hd. nd. bog-e, -en (21). bage (133). torn (8b, 132). burgk (65). bergschloß (88, 9i). wechterhuß (10. cf. arcubius &c). wlft (?11. X arcus). ASC obrost-i vesti (93), -ù verti (sic 80). wyn= delstein (132). As (i. stirpa 1, stips 2 q. v., obulus ; cf. Gf. 4, 880. 6, 541, 545. BM. 617) hd. nd. scherff, scerff (22). hd. scberpff. scharpff (125). helb-ling (65, 93), -eling ; eyn gè- wicht (17). haller (9). heller (76). ort (25. stips id. 93). ortlin, var. ertel (75). gort= ling o. dreyer (114). auge uff dem worffel (8), wurffel (17). es an dem w. (75). schappe aus dem vmfil (st. wurfil? 9). gancz be= siczunge (8). i. possessio tota (Br.). Asa foetida duffels dreg (20). teufels dreck (91). *Asanatum (i. incorporatum, aus aso- matum?) insicnbeuestiget (74). Asa-, aza-(105, 149), assa- (47, Sum. n), asu- (ioì), ase- (121), asci- (75d) -rum, asa-rus (3), -rina (Fr.), -rn (96), -x (64\ -ra bacara (85, 149), -rabaccana (74), asabaecar-a (8), -um (144), aza-ra t -baka (47), asraum (92), asoro t aeere (Sum. 11) (cf. aeera, vulgago &c.) hd. hasal- (Gf.), basii- (8, 104), hasel-, bruii b.- (149), hasle- (85), basel- (sic 121), hasen- (az. i. butu 47), nebel- (ass. Sum.) -wurtz, -worcz, -wurczel (3), nd. -wort, -wortel t mans- (st. maus-?) -ooren (92). Asealabotes v. Aeealabus. Asealon v. Ascolon. Asealonium v. Aldonium. *A-, ast-(74) -seaneia buschuarwe (93. cf. altanus; bucbsfarb buxeus color 115?). rußuarb (herba 74). *Ascanio zuggarn (74). Asca-, asta- (19, 76), aste- (10) -ris (49), -rides (pi.), -rdis (19), -rida (74), -rina (76), aseidis (89) (1. tipula 112, fermis cutis 76) eyn mu- (19), mo- t ne- (89) -tte. filtz-lauiJ (74), -lus (49). hare worme (10). ni. aerswormskens, mayen (116). schaben (114). wasserspinne (112), *Ascedula v. Accedula. Ase-, selten as-, is- (Gf.) -ella (ì. ala i locus sub brachiis: cf. ae-, as-ella ; gì. m. 1, 404, 410) hd. die ahsel (6), aclisel. acsell (132). ascbel (5). aCelu (17). de assele (22), assel (231, asel (18). dye aseln (21). die achsel (110), ucbse (8), vntse (9) vnder dem arm. uochs (93). uchse (95). osen (104). vnder -uchsen, varr. -iichssen, -yecbl) (gì), uclisel, uxen, vlg. achsen (75). ocsele (99). die, eyii (18) schul-der (5, 23), hd. -ter, -dem (pi. 21, 17), -lern (18). de sculdere (22). scholderpein (4). airi huff (as. sub br. 76). isella unaerucbs ila ucbs (Gf. 1, 140). asseela okefe (sic 100). ascella i. internodium en knokel (11). een onder knopsel (89). xtgs. ocusta (136), oxn (94a). *Ascella v. Asella. Ascendere hd. vff-, off- (5), auf-, nd. vp-, op- (so) -stigen, hd. -steigen, -geen (65), -clymmen (89, 110), clemben (99). clemperen (cf. Br. wtb. 1, 80l), stigben (22b). *Ascenium v. Aldonium. Ascensor vfstyger (62). Ase-, ass-ensus, ascensio hd. vff-, auf-, off-stigunge, -steyuug (4), -gang sim. vpstighingne (22). opclembinge (99). *Ascepo me. corr. i. vas aquaticum de pellibus simile vteri t vaculi (76), cf. ascopa. *Aseeriolus v. Aspriolus. ASC Ascete- (GÌ. m. 1 , 405 sq.) , assiste- 75, Br.), assisto- (X cons. ? 49), arehiste- Br.), arciste- l archite- 1 arch.it- 1 aeiste- t acista- t abeyste- (GÌ. m.), gew. abste-, ariste- (8, 17) -rium (aus àaxTfjxrjpiov ; cf. assistria monialis ibi assistens Br.) closter(67, 76). ein nunnen- (8, 110), ntinne- (3), nonnen- (68), newenne- (9) -eloster. geschwester huß (75). (i. refectorium q. v.) reffendal C49). hufi atczunge(8). (arist.) monst-ir (8)'-er (17). *Ascia v. Asia. Ascia, assia (2, 76) (cf. Fr. 2, 152) sul- (12), sul- (9) -ax . suel- (17), sawl- (4) -acks. sewl aclis (1). saul- (3), sul- (147) -axe. sai ackis (5b). sul ecce (22). zul akes (23). sul ack(77). eyn sule (18). eynholeaxe(10).twerhacs (Sum.). zwerch- ax (12), -agst (67, 76), -axt (6. cf. Gf. 5, 280). zwerg- t kerb-axt (74). twerax (95). ags. aecsa (145). hd. bart-a (119), -e, -en (21), bart. barde (99). pharte (133). boh. bradatycze (4). bellen- (49), rìelm- (88, no), helle- (132), durchslag- (sicf 56) -bart. eyn durch-slag (5, 8, 9), -slack (3). dorch-scblak (17), -slagk (21). dorsclak (18). drossal (7. cf. drexl Sm. 1, 413?). dehsela sim. (in &c). deb- (104), dech- (88, 110b, bm.), dock- (Das.) -sei. eyn kile ysen (21. cf. Fr. 1, 508b. keil-hacke, -haue &c). tzoge-, Mrg. schnite-messer (i. dol= abra 125). hol- ì kyn-, var. kein-eisen (74). eyn kim yser (23), kimm yseren (22. vgl. kimme &c. margo dolii Kil., kimmenliobel, kimker doliarius Br. wtb. 1,- 772. Fr. 1, 5i4b). eyn hals-ysen (18), -eysen (4). eyn halli bant (17). hd. (voce. ex quo) ein holtz-, boltzen (133) sege. scaue (108 sim.). hacken (1). biel (93. cf. asci-ola, -s). byhel(64b).wurff-b.,-beihel (88). werphijll 132). rigel (2. r st. b? cf. Sm. 3, 67). chnete- (Gf. 5, 505), daic- (130) -troc (i. mina pistoris). chnetroch (Sum.j. *Ascial-a, -us v. Asciol-a, -us. Asciare (i. acuere t dotare Br. &c, delere 7), assiare (76), asciuare (5b) hd. bebarden (5b), slechtmachen (5, 7, 76), sebaben, hobeln ; hoffel-len (3), -n (21). heuffen (18). behoue-len (23), -ren (22). schleyffen (64) ; scherp-ffen (64) -en (8b), X acies. *Ascielus v. Asciolus. *Ascila v. Asilus. *Ascilia v. Asciola. *Ascio v. Aecire. Ascire. Asci-ola, -olum. (11), -ala (66 &c), -lia (134) (dim.) axt, byel, worffbart (7). eyn kim-ysen (19), -yser (11). ein kleih schabe (no), sullexe (109). *Aseio- , ascia- (8) , ascie- i astio- (17) -lus vrate (9. st. barte?). barte (8). piscis barbe (17. missverst. aus barte und asellus?). Asei-re, -ere (i. ad-iungere, -quirere) hd. nd. in-, en- (17), ein- (4), eynen- (6, 7) -laden. eynen 1. i bitten (6). in- (5, 22), uff in- (21), en- (17) -bidden (22), -bilden (5, 21), -bmden (beide aus bid= den !). heuschen (17). ruffen (9). zu im r. (nob). mit-wifiin (8), -wissen (asseire von scire ! 9). assi-re i. vocare in laudem, st. litem ?prs. -eo i.noto, aus uoco? (76). *Ascyron v. Perforata. *Ascirum v. Asarum. *Ascis (cf. sq.) v. Assida. ASI 53 Asci-s, -is (11, 19, 89) (securis qua cementarli vtuntur Br.) eyn steyn-byel (19), -byeck (8b), -metzerbijll (132). steinmetz- (nob) , zymer- (88) -agst. byhel (88). stienbyl (11). steenbijl (89). maur- (64), muer- (88) -hammer. Ascites v. Asoli. Ascitus czu geruffen (9). * Asciuare v. Asciare. Ascia v. Astula. Asclepi-as, -a (Sum. v) (herba) tra= clien-wich (85), -wurz (Sum.v). hd. schwal= benwurz, ni. swaluwewortel (143). *Ascli grece venter (aoxo? ! ), aselites habens magnum ventrem (8b) ; aselides (9 id., 33), asilitas (S) (it. ascitieo) was= ser-sùchtiger (6), -sichtig (33). ascites (kì.), gr. à<;xiT7)i;, ìt. ascite bauchwaßer= sucht. aschites, tinpanites hitzig was= ser subt (93). *Ascolaphus v. Aeealabus. Aseolon (i. villa l vallis Br. &c.,. fallis 3. st. asealon cf. bm. 64), astolum (76) ein tal (3). *Ascolonium &c. v. Aldonium. A- (86, Gf. &o. as- (GÌ. Aelfr.) -SCOpa i. vas aquaticum vtri persimile (Br.), vtripensile (gì. m.); vas simile vasculo t vitro (66 &c), vitreo vasculo (110 &c); «e&enàaxoTnjpa, àaxóurjpa, xò uapamtov •^toi aaxocpaxviov ; ascura àoxoTiu&ivY] ; aseora àaxOTt^'&VTrj (gì. m.); astopa(9), ascepo (q. v. 76) ein bulge (9), stauff (110). flasga (86, Gf.). riescile (132). lideren sak o. emer (75). ags. flaebe odde cylle (GÌ. Aelfr.). ascopera weydsack, wetscher (112). grosser wetschker &c. (114). as= cupa ^. cauea (136, 145). *Aseoria v. Astora. A-, as- (68) -seribere (i. asserere, ad= jicere Br.) zu-, an- (17) -schriben (8, 17), -schreiben (9). *Ascula v. Astula. Asseela. *Aseu-pa, -ra v. Aseopa. *Asehenium v. Aldonium. *Aschia (i. q. aseo Gì. m.) v. Vmbra. *Asec-la, -ulo v. Asseela. Aseeretis v. Assecreta. *Aseeus v. Asotus. *Asella (cf. sq.) v. Ascella. Marmo= rella. *Asell-a, pi. -e (121, Sm., Gf. ), -us, ascelle pi. (117, 127) (piscis, cf. gramarus) sceid-a, pi. -un (117, 127, Sm. 3, 324. Gf. 6, 439), scheiden (121) ; bei Gf. verweck= selt und gemischt mit scheide vagina und sebeit astula, wozu vii. ebend. astell-us scaide, -a scette. — witt- (kì.ì, wei- (112, 115) -ling. bolcb, stockvisch (135). Asellus esel (1). eyn kleyn e. (21). esel-kin (23), -gen (5). ezelken (22). *Aselus v. Asilus. *Asem (i. os, aushebr. ezem) bain(i4i). *Aserum v. Asarum. *Asfaltum v. Asphaltum. *Asforus v. Afforus. As-ia, -ya (1), -sia, -eia (7), azia (5, 6) ein tritten teil der werlde (3). eyn lant, ein dritteil der werlt (7, 4). das drittail der welt versus orientem (76). eyn lant des, dez (5, 18) hd. dritten deils sim., dritte deile (18), nd. dridden deles (22), derden deles van (23) der werlnt (5), werlt (18, 22, 23), hd. welt. 54 ASP Asia, Affrica (Libia 70 &c), Europa (Ewtropa 1) in dew drew (1), in de dre (23), in die dru deile (7), in die drù lant (6), an dy dri teil (5b) sint alle, al (5b) lant hd. ge-deilt, -teilt, -tailt, nd. ghedelt. Asida v. Assida. Asyla (*. ferusoculus 144) gauchheyl (144, kì.). bennendarrn, kiuiersalbe (kì.). *Asilitas v. Asoli. *Asiliu-m, -s v. Asilu-m, -s. Asil-um, -ium, -lum (8, -t, ui), -leum (6), asyl- (136b), aesi- (136a) -lum (i. domusrefiujii; tabanum q. v.X asilus!) hd. ein frid-, fride- (5ab), vride- l vluht- (bm.), fridde- (17), britten- (sic 6), bede- (sic 8b), fry-, fryhe-(21),frei-(3), freyung-, var. freyhung-' (75), nd. vrede-hus sim., -hus der geweldigen (17). ein bufi dei' zuflucht (75). ein z. (3, 9, 17), zuflòcht (8) der a- (3), e- (8, 9) -chter. vristeyde (97). freiung (16, 76, 9i). ein fryheit haufi (64), fr. do die vbeltheter yn fliehen (nob). ein vryhuys off platz vor die verbande ballmgke (132). As-ilus, -ilo (136), -elus (ìos), -ilius (110 var., Sum.), -eila (Wess. Gf.) (ì. oest= rum, fueus) hd. nd. fliege, rofi-fl. (75). hum-el (5, 9), -mei (64), -meln (17).ìiomel (9). hemmel (8). kor-nufi (110), -nefiel (16), -nsel t -sei (kìl), -sele (108), -le (9), -litz sim. (Sm., Nmn.). liurnyfiel (68). berle (8). borri- t brem-sche (132). primissa (Wess.). ag's. briosa (136). premo (Gf.). hd. brem. wespe (3). vespe (9). "Asiminus v. Asininus. *Asina v. Asthma. Asin-a,-ina (21) hd. esel-inne (5b, 22), dinne (99), -yne (9), -in, -lin (5, 110b). eslin (110, 134). efilin (68, 76). Asin-, asim- (76) -inus esilick (19). eseli-ch (11), -sch (75), -n (es). lay (i. layeus 74). *Asinire eselichen leben, baren, to- ben 0. tbun (75). A-, as- (6) -sinus hd. nd. esel. (pis= cis) sehelfiscn i hadereck (115). Asi-o, -on i. scopa, otbus sehufiuyt, ranfieule (125). *Asitia (aus ascia) v. Dolabrum. Asm- v. Asthm-. *Asoeus v. Asotus. *Asolinum &c. v. Aldonium. *Asoli-to, -dus (est integer 76) gar ganez (8, 9). *Asomea (i. abstinentia) abtziebunge leyplicher luste (74). *Ason v. Aizoon. *Asontea ( zu aldonium ? aizoon ? ) bufi laucli (8). perwinckel (3 Mrg.). *Asop v. Asub. *A-, o- (1(3) -sopa, astipa (v. Vrat.) i. tendeta (16); forum scrutarium (148). tendil- (8, v. Vrat.), dentei- (9), dredel- (16) -marckt, -marck (8). *Asor 0. Asub- *Asorium nicken (incken?) snur (9). * Asorum v. Asarum. Aso-tus, -cus (76). asecus (74) vn= keuecber, betrieger (74). speyer (9i). Behlemmer, bierbruder (114). slomer, pras= ser (i25 ). *Aspaltea fumus (aus fumf?) blè'tei (8nm. v ). Cf. asp- (113), asph-altion ASP pechklee (kì.), siebengezeit (143); eher als aspala-thus scorpionskraut, ni. gas= peldoren ; -tus egyptischer schotendorn (143). *Aspaltum v. Asphaltum. Asp-ar, g. -àris, -er, g. -eris (13, 97, 136) (i. maeeries 74, paries ex asse^ ribus paratus, factus 76, Gì. m. cf. asse= ruare) eyn bredern wand i eyn miste gabel (19). eyn want vmb ein hoffe 0. garten ■ (74). pritterin (76), brittere (88) wand. tuli (75). eyn planck-e (3), -en (1). blan-cke (10, 13, 97), -e (12, 74). Aspar-agus, -ago (105), -gus (3), -go (Sum.v), -ga(i3i), asper-agus(Gi.m.), -gus (s. u.), -go (85, 149. s. u.) i. herba, pisciculus, boletus (110, Br.), tallus (93). sparge-n (110), -1 (91). ochsenaug (3. i. q. anthemis arvensis Nmn.). ochsin-nabe (85), -snabil (Sum. v). ocbsnabe (149). hosennabvlo (i3i). rotonabel (105). loucb= kolb (93). asperg-o i. aspersio, vestis &c. (Br., GÌ. m.), nomen auis marini (Br.). -us, l asserus (70), asparagus (75) herba &c. (66 &c. wie 0.). ein swam (3, 4). pfiffer- (75, 76), bret- (76) -ling, ein sebwam (76). peddenstoell (132). *Aspar-illa, -tum (Sum.) (cf. asperula X spartum ? varr. v. v. aprinia) schaf= tenhouwe((Sum.). sebaft- (Sum. vi), saften- (105) -liowe. scliafftelhawe (74). *Asparium v. Assarium. Aspeetare v. Aspicere. *Aspedeion wild leticha (Sum.). *Aspediseos v. Aspidiscos. *Aspeltum v. Asphaltum. *Asper s. v. Aspar. Aspe-r, -rus (11, 110) hd. nd. seharp. hd. sebar-pe (19), -pff, -ff. sebraff (6). sarpb (21, Gì.), schaffe (13). scarp (99). seberp (Ili. hart, bitter, spicze (17). hert (65, 88). herbe &c. (65). rucb, gretig, vn-milt, -gutig, -wirseb &c. (88). * Aspera (e st. i? i. fistule dulces) zote pipen (23). i. obulus (76. d. i. ngr. aoTtpa cf. Glm. 1, 415). Aspe-, aspi- (17) -rare sclierffen (1, 5, 4). scha- (21), sebe- (18, 22), seby- (17) -rpen. scharpf (8, 76, 110), scharff (8, 9), schraff (6) machen. *Asperella v. Asperula. Cunieella. *Asperganum v. Aspersorium. Aspergere sprengen (5b, 17). hd.nd. be-spr., -sperngen (3), -sprentzen (65), -sprenezem (6. cf. Fr. 2, 308b. Sm. 3, 592), -sprewen (7, 8b), -spreen (18), -sprehen (133), cf. sprouwen (ziem. 424). zetten, stra-, strou-, streu-wen &c. (65). Aspergo v. Aprinia. Asparagus. Aspergo i. firma (gì. m.) ; sirina (147, Br.). der cleyder overvloedicheit (147). Aspergula v. Aprinia. Asperula. *Aspergus v. Asparagus. Pondus. Asperiolus v. Aspriolus. Asperitas scarffkeit (8b). schar]jbeid (19). die scharpffe pienniguug (65). *Asperitus (st. spericus q. v. Cf. teres. rotare.) trint alse eyn stole (22). cf. iim- trint, -trent, -trant circa (Fr. 2, 385b. Br. wtb. 3, 149). *Asperium v. Aspersorium. *Asperma v. Asperula. Aspernari (Br. &c), as-, sa- (alph. as- 76) -pernare hd. v'sme-, v'sma-, v'scbmà- ASP (134) -hen. virsmehin (8). vorsmaen (8b). v'sman (22). versmeden (99). Aspernatio v'sma- hd. -hung sim., -vng (21), nd. -ynghe. hd. v'smeh-, v'se- (5) -unge. *Aspero-na, -r v. Asperula. Asper-sorium, t -ium (75), -ganum, pi. -ginea l -ia t -ioria (76) (cf. spa-, spe-rsorium. Varr. gì. m. 1, 415) wadel (18, 75, 93) zu dein wibewasse- r, var. -s, 0. wicbprunne (75). wedel (18, 77.). hd. nd. spren-gel, -gii (8b, 17), -czel (n).hd. sprenge-, spreng-wadel, -wedel, -wasser, -kessel (17, 125). bespreng- (68), streng- (1. : spreng t= strentzen : sprentzen) -wadel. ein ding da mit man besprenget (110). sprewafier(133). wicb- (10, 65, 67), weych- (76), wye- (19) -wedel, -weddel (7), -wadel (6), -wasser i -Stein (65). wy- (132), wijn- (89) -quast. quast (11). qui- (22, 108), que- (99) -spel. suenil (8b. cf. swien Br. wtb. 3, 1123?). Asper-ula, -gula, -Ugo (ital. -ella, gali, esprelle, prèle cunieella &c. cf. Dz. wtb. 621; cf. aprinia. ruella.) kleber- (kì.), kleb-, sternleber- (143) -kraut. wald= meister, bertzfreud (143). walmeester, (gali.) muguet (92). * Asper-ula, -ella (Gf.), -ona (74), -ma (76), -or (1) (cf. asp-arilla, -rella) hofel (3). ain schab (76). scaue (Gf. 6, 406). sebaue (11). scaef (89). panckschab (74). *Aspia v. Aspis. Aspicere, aspeetare (cf. adspectare) hd. an-, zu- (17) -sehen, -schawen (4). an- sen (18, 22), -zen (23). aen-zien (11), -sijn (89). besien (99). *AspÌdÌ-SCOS (120, 121, 124, Sum.), -SCUS (117, Ki.), -SCa (148, GÌ. m.), -Ca (GÌ. m.), aspis- (119), aspe- (136) -diseos, api-, ape-discus (q. v.) (i. incastratura, un= cinus, vicinus sic 148, astutia uncinos 126. cf. anconiscus &c.) crapho (119 &c). chrape (Sum.). schildlein (kì.). • *Aspido v. Aspis. Aspi-, aspe- (8, 22) -rare ath-, var. eth- (no), ade- (8), ede- (9) -men. geist off-, vff-geben (5, 18, 21), vp gbeuen (22, 23). gewen (oscitare 5, 18). (i. fauere) gun- (5, 8, 22, 23), gu- (8b), vorbm- (29=) -nen. zugeben (65). ze ween, var. zuo waygen (64). ansehen (25. X aspicere?). *Aspiratilis v. Aspratilis. *Aspiriolus v. Aspriolus. A-, l ia- (1) -spis hd. nd. slange. hd. scblang, vergiffter scblang (88); nater, not-ir (8), -er (6), -ter (9). hunk (9. i, q. unk?). bele (7), beiseli (76), cf. basilis= cus? spinne (v. Hamb.). ritter sebilt (8, 9). aspi-a i -do est pictura scuti (76). Asportare hd. nemen. ab tragen (9). zu dragai (8). Asp-, aspe-, aspi- (Gf.) -ratilis (pìscis, cf. pelanus &c.) pbnlle (101). *Asprella (cf. asp-arilla, - erula) sebafft (Kìa Mrg.). Asp-, aspi- (19), aspe-, asce- (Gì. m.), app- (76), spi-, spe-, espi-, (122), espo- (6), hespe- (110, 132. : Hesperia) -riolus, aspri- (22), spir- (23) -gulus, spericulus (11), scureolus (sum. vi), espirio (122), scinio (75), scira (75, pi. 94, 136), squiri-us (130), -cius (23), spriolus (te), pirolus (est pania bestia maior tarnen mustela 76, sim. Gì. m.), espiolus (8b. v. escelaurus) ASS {alle Forimeli nebst mehreren im GÌ. m. aus sciurus) hd. cicli-, aich- (1, 75, 76) -hurno (S4, Sum. vr), -hurn (130), -horen (4, 70Ì, -horn, -orn, -ern, -arai (76), -hermel (49), -hermlin (73, Nmu.), -ermlin (67). herm-lin (110), -elchen l eickhorn (132). nd. ei- t e-koeni t ekoeren (11);. ekeren (22ab), eichorn (23), zeijkel (89). licliort {sic? 102). aiclier; haselhfin (46. Xsparulus). ags. aqu-orna (136), -eorna {9é).pl. gali. escuireul (122). sperio- (sum.), spiril- (Gf.) -linum aichu- (Sum.), eihho- (Gf.) -rnin. Asphal-, asfai- (136), aspai- (74, 76, 147), assai- (74),aspel- tassa,- (76), affa- (129), alfei- (100), arfal- (148) -tum, affal-tum (Sum.), -eion (147) {i. bitumen 76, 100, 147, 148) liai'Z (Sum.). lim (76). leym, iuden-leym, -steyn (74). ertlim (100). lyme (147). ags. spald-r (94), -ur (136, Hpt. 5. Gf. 6, 338), fehlen bei Bosw. Asphodelos v. Affodillu-m, -s. *Asrod v. Astrod. Assa {i. lignum dolatum et latum Br., Gì. ni.) till (2). ein gehoblet holtz (68), bret (110). geschaefft bret (147). eyn gesehaifFt bort (132). prat; grat,' visch= grat (74. X ossa!). *Assa duleis {i. astragalus) christian= wurtz, moren, erdmotten (144). assa fetida teuffelsdreck (74). *Assabulum v. Assatura. *Assala v. Astula. *Assaltum v. Asphaltum. Assa-, assu-ltus hd. zu sprung. Assare hd. nd. bra-, brae- (89) -den- hd. bra-, bissw. bro-, brat- (76), pra- (4Ì, prod- (111) -ten. assantur gekochet (42). *Assares v. Asseres. *Ass-, asp- (11) -arium, -arius (127) {i. strigilis l sartago 74) hd. brat-ysen, -eysen, -spiß. brait- (132), braet- (89) -ijser, t -spiß (132). broetiseren (11). rosi (127). rost-, prat-, schmeltz-pfann (74). *Assarum (lo denaro Gì. m.) v. Asa= rum. *Assatum v. Asphaltum. Assa-, assi- (121) -tura, -bulum (125), assum (11) hd. nd. eyn brade, hd. bra-, brat- (67), pra- (4) -ten. bratt (76). bradt (7). braed (89). gebrates (68). brotung (6). spizprato (121 &c). vorbraten, kleine klauf, var. kauf-braten (a. et salsucium 148). harst (11, 108). herst (106). roest(ios). *Asseire v. Aseire. *Asseopa v. Aseopa. Asseribere v. Aseribere. *Assecla v. Ascella. Assec-la t -ula(Br. &c), asee-la (9), -ulo (136b), adsaee-ula t -ulum t -uli pi. (136), -alum (94), ascula (gì. m.) {i. pedasequ-a 5b,- us 1. q. cf., bueellarius Gì. m., ensifer 70) hd. nach-, nd. na-voh ger, -fulger (5), -uelgher (22). eyn noch= fulgeryn (5b). kneht (6). knecht (5, 23). ein swert- (8, 9), swerts- (75), dienst- 68, 110) -knecht, 0. magt (68), o. ein ni. 110). ha. ein kn. o. m. , maget, meydt lie nachuolgen, nacchfolgent (67) herren 0. frawen. chyltekneyt (13. eh st. sch). ags. thegn (94) ; cliens {sic) ; adsexulam degn (136); *Asseclari volgin (8). dynen (9). Cf. asseelatus clientela (Gì. m.). Assecret-a (gì. m.), -arius, asecr&= tis (Br., gì. m.) i. camerarius (76) ; prim ASS cipis consiliarius ags. geruna (GÌ. Aelfr.). heymlicher (8,9). kamerer(9). eyn heym= lidie kemmerer (17). Asseetari nodi volgen (9). Asseeula v. Asseela. *Asseeutio erfolgeniße (8b). Asseeutus irfolget (8). ervolget (9). erfolgt (65). *Asseda v. Assidela. *Assencarius v. Assentare. *Assedula v. Aeeedula. *Assens v. Assidens. *Assensus {cf. ascensus) wille (11, 19,23, 65). wlbort(22). volbort (14*). gunst (6, 65). g. mit worten (eonsensus g. mit werken) i mithelliguug (75). zu haldung (1, 5b). Assenta-re, -ri (9, 88) bulaczin (8, 9). zuduttlen &c. (88). assentior i. adulor sliht- (119), stich- (120) -elon. assenearius i. consenhens (76). Assentire voi-, ffolle- (21), viri- (22), v'- (9) -bortin (8, 9), -borden (10, 22), -wortin (21), -worten (5). fol fiern l vor steen (18). gestene (7). besten t noch heln (17). mithellig sein (75). v'hengen (21). bevestigen (13). mede volgen (11). v'willigen (110). Assequi ha. nach-, noch-, nd. na-, er- (8b, 9) -volgen, -fulgen (5, 8), -wolgen (89). er- (8), her- (17) -kriegin. vberkum= men (65, 110). *Asser {herba) v. Acera. Asser \i. plute-us t -ale 22b. cf. as= seres) hd. nd. bret. breth (66Ì. bredt (7). breyd (19). breit (3). brat (4). pret (75Ì. rauo (i4i). schwarte (Das.). delen (22b). laden, 1. von holtz, vlg. dil (75). bert (99). bort (110). *Asser (X as) scherf (89). Asser solarius ein ranfTt (125). Asserere {i. liberare, manumittere,plan= tare Br.) hd. bested-, bestet-igen. bewern (7, 8, 9, 76). geweren t sprechen (17V beken-nen (9, 65), -en (13). veriehen (65). vesten (8b, 19, 99). beuès-then (22), -tigen 68.110). vestsein (110). vestenglich sagen 68). vryen (8b). sewen, verbum dei das wort gots (65). Asser-es, -um fi2i) lado (121). eyn lade von bredern (7). rauin (104. cf. Sm. 3, 58). assares i. lattas (Mai Ciss. 7, 552). *Asserit {aus arserit, >< assare ?) brin= nen (.38). Assertio syecherheit (8b). veriehung, bekennung, sicher gewiß haldung (65). Asserti-ue, -m (66 &c^ì war- (7, 68), hd. nd. wer-lich, -liken (22). vorwair(5 ASS 55 bestetiglich, furwar (75). wyßelichen (17, 21). wisliken (22). wyß- (66, 69), weiß- (134), wissec- (7Ì, wissenc- (6), wissent- (76), wissen- (67), gewiß- (3, 18), gewis- (4), syecher- (8b), sicher- t vestig- (110), vesteng- (68), veriehenc- (65) -iich. ernst lichen (17). *Asseruare {inde aspar paries de as= seribus) pritterin (75). *Asserus v. Asparagus. *Asses seo- (94), co- (136) -rteas ags. lidrinae trimisas (94. d. i. lederne Miin= %en)\ horinna. trynsas. (i36. Kst. hórenas thrymsas Hurengeld" Leo).. Assesinus morder vmb lon (74). Assessor eyns richters weyser, var. beisitzer (64). Assestrix v. Adsistrrx. Asseuerare hd. bestet-, bested- (7, 21), nd. beuest-igen. hertin (8). * Assia v. Ascia. Asia. *Assiare v. Asciare. As- (3), a-sida, gr. strutu- (hi), structu- (gì. m.) -camelon ein trauß {sic 3). reigei (93). wiho (Gf.). wido (141, Gf.). ascis i. gradipes trappe (4). Assid-ela, -eba l -ula (76), -ella i -eria (147) taiffel dair men by sittet; -eria spyse-t., dysch (147). i. mensa ad quam assi- (76), se- (Br.) -demus. seßel (8b). asseda i. sella quadiiugis (i4i). axidon-es (139), -um, aridonium (Sum.) i. sessor-es (139), -ium stuol (119, 121, Sum.). Ass-idens, -ens (134) (?. presens) hd. gegen-wertig, -wurtig (69, 134). bysitzen= der (110). Assidere beysiczen l warten (9). bi= sißin o. wartin (8). besitten (99). *Asside-ria v. -la. *Assidia bret (75). Assiduare hd. steti- (5), stetig- (68), stetik- (4, 75), stedec- (6, 18, 21), stedet- (5), stedigk- (76), stil- (7) -lich, -lichen tri-, irei-; t v- (75) -ben, machen (68) ; ein ding stetelich vben (17) ; etwas emsiglich thun (110). nd. stedeliken driuen. Assidue (i. continue t sedule 22b, fre~ quenter) stedeli-ch (19), -ke (11). hd. stet= lich-e (17), -en (8b); statik- (134), stetig- lichen; stetteg- (67), emßig- (68), emsic- (65) -lich. dick vnd vii (65). alle-tyd, -veglie, -ntelen (22b). altoes (99). Assiduitas ste-dekeyd (19) , -dicheit (11, 89), -tigkeit t stete vbung (75). em= sikeit &c. (65). *Assidula v. Assidela. Assiduus ( i. studiosus , continuus; diues et ponderosus in pecunia ab assis et do! Br.) hd. nd. stete t dicke. stet-e (9), -iger (6), -lich (8b). steyklichen (21). empßig (64). emßig (68, 110) vnd seer ernstlich (110). gewon-lec (99), -lich vnd seer nerstelich (132). reych (9). *Assie-o, -re v. Aseire. Assignare hd. bescheyden, b. eynen zu eyner zyt (75). geben (17). zu-g. t -eigen (65). zeichen (8). Assil-ire, -ere (76) i. aggredi de, ntr. cum gaudio salire (Br.), saltare (76) (frequ. assaltare Br. cf. assu-ltare; -mpto i. cum g. sallo t psallo 76) hd. spri- (7), spre- (10) -ngen; mit frewden, zu-, an- (8b) , vff- (68) -springen. godes hoghen wezen (23. nhd. gutes mutes sein). Assimilare (i. adequare 4) hd. geli- (110), gli-, glei-, zugli- (9, 65) -chen; gleich {sic 3). nd. liken. Assimi-, assimu-lari hd. glichen, glissen (6). Assimulare vei- (109), vy- (132) -nsen. *Assire (i. chalybe durare Gì. m. ) v. Aseire. *Assis {cf. eassis, axilia) helm (Sum.). Assis-ia, -ium (kìi.), -a (Br. wtb.), -ta (110), axisia (147), assysia {i. impositio, cf. GÌ. m. 1, 428 sq., 431) assyse (68, Kil.). sijsse van veylygen (147). tzijse off tzynse (132). zise (109, Br. wtb.). zynß (110). Assistere hd. nd. by-, hd. bi-, bii- (19), bey- hd. -sten, -stan (6, 25), -steen (4, 134), -steyn (21), -stain (19), nd. -staen, 56 AST hd. nd. -wesen, -sin (6, 7). peystaun, gaf= fen, plarren (2. cf. Sm. 1, 337). gegenwei> tig steen (65). buwen (17). Assist-erium, -orium, -ria v. Asce= terium. Assis-, assi-trix v. Adsistrix. *Assitura v. Assatura. Associare zugesellen (8, 9, 75). Associatus zugcsell-t (8), -en (9). *Associetas zugesel-lung? -schafft(75). Associus (Br.) eyn kampgeselle (19). * Assolare ('. solum gì. m. cf. sq.) v. Assolere. As- (Br. &c), a-solatus (i. ad sol-um t -itudinem redactus t de solio deposi- tus sim.) widder zu erden gemacht (8, 9). in e. gewandelt ader geniddert (17). abgestossen (no), af- (132), vff- (sic 68) -gestelt. Assol-ere, -are hd. nd. plegen. hd. pflegcn, zu-pfl. (9), -plegen; pfleigen (3). assolet plegt t is gewone (99). *Assub v. Asub. Assue- in den Mss. meist Asswe-, Assuefacere gewonlieit (sic 23). hd. nd. g. don, thun (7), thon (67), hd. ma= chea, gewon m. (68). gewenen (69 Mrg., no). Assuere (nie asswere) zu nehen (8). neen (sutoris 9). zu same-n. (76). zu bùezen (25). *Assue-re, -scere, -ssere, aswescere hd. woncn, ge-w. gewon (17). g. sein (no). nd. gbe-, be-wonnen. gewonlieit tun (4). gewiimen (99). tzowennen (132). plegen (19). zoer pi. (11). Assuetudo hd. gewonheit (19 &c). gewanheit (8b). pleghiuge (89). As-, a-suetus hd. gewonet. nd. gbe= wonnet. ge-want (1), -waynte (133), -wenet (9), -won (no), -wonlich (68), -wonlieit (5), -wanheit (21), -wonung (2). Assula v. Astula. *Assulari-um, -a bipennis, sect-rum t -ellum dechfiel (125). Assultare {cf. assilire) mit freudin (8 &c), mit frewen t zu- (9) springen. Assultus v. Assaltus. Assum ( cf. assatura ) eyn brade (19, 89). As-, a-sumentum, asswinetum (25) nemunge (8). n. von dem sacke vnd wider legunde in den sack (9). lappe (5, 21). fleck (7). fleick (3). gippe (bm. 529). not an eim rock o. gippen (25). ascrota t plezze (Gf. 6, 579). bletz (95). Assumere hd. zu-, nd. to-, toe-, an sicli t vff- &c. (65) -nemen, -nomen (22). Assumptio zu nemunge (19). to- (11), toe- (89) -ncminge. *Assumpto v. Assilire. *Assura cheren cze clewben (1). *Assurcius zeem t dialus (11. cf. Astrod?;. Assurgere (ad honorandurrì) vff ston (68, 110). tzeghen vpstaen (132). Assus ge-braden (5, 21, 22), -brodin (5b), -braten (4, 76), -broten (6). *Assus s. v. Asub. Assutus ( au* asotus ; ital. carnale, lascivo Gì. m.) v. Rutuba. *Asswe- v. Assue-. *Asswinetum v Assumentum. AST Ast hd. vnd. vnd auch (7). vn t ok (23). vnok (22). sogetan; int. weelieut-, var. webeut-wee (74). Astare bysten, geginwertig sin (8). beysten, gegenwurtig seyn (9). Ast-, astr- (141) -arium vbi venduntur bona proscriptorum (gì. isid. X scripto= rum 147) dair men der selirijver guet verkoipt (147). kram-, krom-stat (68, 110). Astaroth v. Astrod. *Astell-us, -a v. Asella. * Aste-reo, -o v. Asturco. Astericum st. peters kraut, tag und nacht (kì.). *Asterimicus (». curialis &c.) haeve-, stait-lick; wyttich &c. (147). *Asteritium v. Ostrucium. *Astigium (st. fast.!) v. Doma. *Astiolus v. Asciolus. * Astipa v. Asopa. Asti-pulare, -polari, -plari (66, 68), -culari (76), -mulari (22), asstipulare, abstiplare (70) voi-, wl- (22), wol- (21) -borten (17), -borden (22, 109), -wor= ten (5), -warten (21), -werden l helfen (18). be-h. t -stetigen (9) ; -fellin l -ste- degen (8). eyn testament machen (5). geloben mit henden ader mit dem munt (17). v'willigen (110). vestigen (68). stoken (99), i. a. incitare, st. astimulare? Astipulatio (ai. attestatio, untersch. von -polatio i. primatus suofultus 76) beken-tnii5 (8, 17), -nusse t beczùknisse (9). bezug- (17), gezug- (8) -nili gelobde mit banden (17). *Astirus (i. durus &c.) herter (74). *Astitrix v. Adsistrix. Asth- (kì.), gew. as-, aseh- (91) -ma, asina (19, 89) est difficultas spir aneli damp-ff (68), -heit (11, 19, 89). demp- fikeit (110), -idi (10), bedumpheit (19). das keichen (91, 111), keiegen vmb dy brust (125). kie-, kei-chender siclitage, hertz-span, -sperr (74). Asth- (kì.), as-, es- (11) -maticus, l -mus (147) ein dainpffiger (68). demp- ffig (110), -icn (132). engbrustig (kì.). amborstich (11). *Astodillus v. AfFodillus. *Asto-linum, -nium v. Aldonium. *Astologia v. Aristoloehia. *Astopa v. Ascopa. *Astor ( cf. astrod ) gr. lux lat. lieclit als von dem tage (74). *Astor-a (8), -ia (9, 74), ascoria (74) (aus scoria) synder (II. e), s.-eysen, -steyn (74). *Astorco v. Asturco. *Astorot v. astrod. *Astposta v. Atrapassa. Astragalus v. Assa dulcis. *Astralis v. Astrosus. *Astranius (i. humerus) assel (77). Astrantia &c. v. Ostrucium. *Astrarium v. Astarium. Astraten v. Astrod. *Astricto v. Asturco. Astrictus verstricket (26). *Astricum v. Ostrucium. *Astriferae v. Ostrifer. Astringere zu- (19), to- (11), ver- (65) -binden. Astripotens sternmechtiger (74). AST *Ast-rod, -rot, -roth (67), -aroth (i36 &c), -arot, -orot (6), -raten (67, 68), -arten (Br.), -raes (110), -or (67), -uri= um (7), asrod (4) i. idolum sidoniorum (Br.), deus syriodorum (136). hd. eyn ab- (68, 110), apt-, abt- (7, 69) -got. nd. af god. Astrolabium eyn gezauwe (21). g. zu astronomien (5). eyn gezug (7, 18), zug (76), zung (75), towe (22) der kunst von delJ liymels lauff (18), in der astro= nomy(75), in astron-omia, -invia (7).sternbe= seguirne (8. X astrologia), ezembe zeuge {sic! 9). stemegenech {sic 8b). sehe o. scliawe der astronomei 0. des gestirng {sic 74). Astrolo - già, - ya (22) ( häufig i. q. astronomia q. v.) hd. eyn kunst , konst von dem lauff der sterne, nd. kunst van deme lope der stern, den 1. der sterneten. (22). ein sternbetiiterin (93). Astrologus hd. eyn stern-, steren- (4) -seher, -beseher (67), -seer (18), -sàger (3), -secher (76), -loger (21), -betiiter (93). nd. eyn sterne kiker, sternenseyner (132). ein reder {a logos = loquens) von stern, var. den gestirn (64). Astron-omia, -imia (7). -orna (1) des liemmels lauff (21), lop (22). hd. dez, des hymmels lauff; ein kunst von deli h. 1. sim. (loff 76), dem 1. des h., des h. des lauffs {sic 1), den ìeuften des ge= stirnes (4), dem laufft der sterne (5b). kunst des gestirns (65). ein sternseberin (93). papscap {clerus! 99). Astron-omus, -imus hd. nd. eyn meister in der kunst {astronomia), der k. des gestirns (76), deselben k. (18), int gestcrnt (147). des liimels lauff chunster (1) , cunstiger (3). eyn kuustiger dez hymmels laufft (5b). eyn meinster {wett.) der stern ( 21 ). ein stern- (4 , 64 , 93), sterne- (6) -seher, -secher (64 b). *Astronum v. Abstronum. *Astropassa &c. v. Atrapassa. *Astrophari v. Apostrophare. *Astrosa i. astutia (148). Astrosia i. atropina (Br. ). tzart-, cleynl-ieheit; tederheyt (147). la tenuità del corpo (GÌ. m.). Astr-osus, -uosus l -alis (147), -ophus (Gì. m.) (i. lunatieus)mayn-sieck,-suyctich (147). eyn rasenner (17). eygenhii-, var. einhi-rnig (64). men-, monwend-iger (74). mansch (Fr.). gestirnig (i.plenus astris 75). Astrueo v. Asturco. Astruere ì. af firmar e, asserere, assi- milare (Br.); invenire, fingere (Gì. m.); dü- cere (110. >< instruere). lercn (5, 22). lernen (7). hd. be-weren, -kennen (9, 13). schriben, widder buwen (17). spreken, reden (147). Astrum hd. gestirn-e, -cz (8) ; gester- ne (21), -n (5). nd. ghc-sternte (22), -strente (23). stern (110). ein grosser stern (64). Astruna(si. astutus?) argenlistk (21). *Astruosus v. Astrosus. Astru-thium, -tium v. Ostrucium. Astu (aaxu, asty Br. cf. astu-s, -m GÌ. m. 1, 439) wicbelde (22). Ast-ula, -ola, ass-ula (125, 147, Br.), -ala (132), as- (3), asc-, absc-, abst- (48, 93, Br.) -ula, ascia (gì. m.), has- tula, -cua (1), -tella, -tinata (76, 129. ASW ATO ATU 57 cf. -tina i. hasta gì. m.) (ast- ì ass-ula i. q. cadit de Ugno quum dolatur, abstula ì. napta, sarmentum malleolusque Br. ; hast. i. festuca 76, pania caua f. 129; cf. Dz. wtb. 29) hd. nd. span. hd. span-e (astula 7 &c), -g (hastula 7), -ne (67); spon, spaun (93), spen (49), spene (5°, 48), spain (19). spaen (11). hoffelspeyn (3). sceida t span (sm. 3, 414. cf. asella), schait (74). schiit (19). schyet (125). schytel t schiffern (75). abstula abesnytte (48), absnette (5C). assula taub (112), daub (115) dolii. schafsel van holt (147). *Astula regia v. Hasta r. *Astur-£falcko-narius (cf. sq.) valck- ner (68, no], -ener (132). Ast-urco, t -ur (auis Br.), -ruco (74, accipiter maior Pap., quadrupes Br.), -ricto (74), -orco (75d), -ereo (equus ambulator Pap.) (i. accipiter, a. maior; torda 75; cf. r>z. wtb. 30) hab- (110), happ-(68) -ich. hauyck (132). stocker (75). tzelder (125). zelt-er l -rofì (ki.). zellter, handtrolS, voi, pferde (74). *Asturium v. Astrod. Ast-US (Br. &c.), -U (94, Br.), hastu-S i -eia (11. cf. sq.) trognisse (9). betrogene (8). wifi, listig ader snode (17). arg-list (68), -enlistikeit (no). lustig-(10),schalck- (68, 110), kluec- (11) -heit. geschwindig= keit (V. a. 1618). ain geschider (76). ags. foconi (94. fàcen fraus Bosw.). Astutia (cf. arg-, vers-utia.^rc.) list (17, 4). arge- (5, 7),_arghe- (22), arck- (8b) -list. hd. listikeit, gew. arg-1. be= scinde- (12 &c. cf. sq., Sm. 3, 324), snede- (13), kundi- (6), behen- (17), betrug= lich- l vffsetzig- (65. cf. Sm. 3, 297) -keit. kunstrichigkeit der boßheit (65). clugheit (no). Astutus (cf. arg-, vers-utus) hd. li-, lu- (10) -stig. arg-, var. argen- (no), arch- (109) -listig. 1. trogene (8), trugener (9), uff bosheit (21), off boßheit (5), auf boz= heit(4), oderboscbeyt (sic 133). nd. lysticb, 1. vppe, up bosbeyt. scbide (22b). hd. be- sch., -schijde, -scbeyde, -seheyd, -schyd, hd. nd. -scheiden (10, 109), -scheden (23) i. dolosus. abscheyd (70). hd. nd. behend-e, -eg(99). swinde (22, 77. cf. valde). swande (22b, sic? cf. Gth. wtb. 2, 364). sindigk (21). sneydich (22). snedyeh t sir (st. ser valde ?22b). kùndiger (6). hd. khig, klugk, boßhaftig, boßwiczig (25), schalck (110), tuck- t bam-isch (75), vfsecziger (65 sim. cf. prc). kloeck (11). As-ub, -sub, -upp (74), -op (18), -us (6, 21, 22, 23, 74), -or (Pap.) i. aporrogia (147), sagitta luminis (Pap.), galaxia (asub 124), inpressio stellarum (3), inpr. se. cometa (22). eyn sterne (12). eyn st- (10), steren- (1, 2, 3), stern-schoß (5, 7, 74), -schoße (5b, 17), -scoße (-stoße? 18), -schuß (21, 76), -schiiß (3), -scot (23), -schot (22), -ryse (10), -vallen (12), -bus (sic 6), -suver (22ab), vlg. -schuwe (17. X snuwe?), -seuber t -furbe t gerick (74), -sawber o. raynung (2), -s. raiung (sic 1). sternen schott (147). Cf. stella volans stern-enscbovss (93), -SChoß (V. a. 1428 Sm. cf. Fr. 2, 332b). *Asula v. Astula. *Asumentum v. Assumentum. *Asurum v. Asarum. *Asus v. Asub. *Aswe- v. Asswe-. DlEFKNBACH GLOSSAR1UM. At, atque hd. vnd, vnd auch. nd. vnde. Ata-, atha-, atal-eus v. Attacus. Atagen v. Attagen. *Athamesia v. Athanasia. *Atamis v. Alcanna. *Athamus v. Atomus. *Atha- (76), athe- (74), ate- (4) -napa; lus i. palus infernalis ; t quasi p. mor- bida in inferno (76), t infirmitas (4), i morbus captus ex aquis plaudibus (76). hellepfu-1, -tz (74). todlich leiclinam (4). Cf. attanie &c. v. atomus. Athanasi-a i. immortali-tas (Pap.), -s (Br.); -s vntodlicheit (68, 110), attana- sia, -zie (9) vntot- (9), vnsterbe- (8) -lich= keit. Atha- (143 &c), atta-, ta- (143) -nasia, athamesia (3), attam-esia (66 &c), -asia (133), -isia (76), anathasia (47) (i. arte= misia tenuifolia, tanacetum, tang-, dan- eta 143. X tanacetum, gali, tanésie, cf. anatheca, X artamesia = artemisia) rein-fan (5, 12, 4;), -vane (8, 10), -fai (3), -facb (7), -farnkraut (kì.). by-fuß (68, 69), -ffis (67). bifoft (5). boy-fueß (66 &c), -fufi (134). Ath-, at-, att-anatos, -anatus hd. yn-tedtlich, -totleich (9), -tetlìch (5), -dot= lichen (21), -sterbelich (8), nd. -sterflik. *Atharsire v. Attersire. Athat v. Attat. Atau-ia, -us v. Attau-a, -us. *Athax v Athesis. Atelabus v. Aecalabus. *Athemius v. Atomus. Athen-e, -is (citi.) athen (1, 5b). *Atenuare v. Attenuare. Ater, ather, atter (4) hd. swartz, swartze (7). nd. swart. dunckel, verbor= gen (17). Aterg-o, -us (gì. m.), attergo (i.postea) nach(4). noeh (21). noch binderwercz (17). hd. dar-nach, -noch (18). dairnae, achter= rugghe (132). zu ruck (68, 110). *Ater-ra, -ta v. Acerra. *Atersire &c. v. Attersire. Athesis, athax (Pap.), addax (i4i, di.) (fi.) etis-a, -e, ethissa (Gf.). cusa (sic 141). ethz (1). die etsch (91). *Aticus v. Attacus. *Atila druosebluomo(Gf.). druseblumen (Sum.). *Atinere v. Attinere. *Atingere v. Attingere. *Atiperium v. Adiperium. *Atiphna v. Antiphona. *Atiria v. Acorus. *Atisar roepende swane (147). *Atista v. Attista. Atlas t gigas (cf. sq.) ris 0. heild (93). Ath-, at-, ad-leta, at-, ad-letha, adpleta (18) (i. ad letum fortis Br. &c, t paratus; pugil, martir) chemphe (104). kem-pe (9, 22, 23), hd. -p (8, 19), -pff (6), -per, -pert (18), -pher, -pffer. helt (9). deg-in (104), -en (i4i). diener (6). mart-ir (9), -re (10). mert-ler (8), -eler (22). vorbrant (9). hd. nd. ve-, we- (sic 23), re- (sic 18) -chter. stri- (65), ri- (8, 9), starcker strey- (64) -tter. *Atologus v. Prothologus. *Athominare v. Attaminare. Ato-, atha-mus, attomos (8), athomi (75 sim.), athemius (22) (i. corpus indiui= sibile, corpuscula minuta in sole sim.) hd. staupe (17), gestuppe; daz g. (7), gest-up (66), -ip (18), -op (21), -ob, -opnis T&), stoub (110), staub (75, 134), stob (68, 76), styp (nob), cleyn staub (5b sim.) inder so-, su-nnen. gestupp in dera lufft (65). das gestuppe daz da vert inder son ader in de win (17). die sprenken die da vff springent in dem win (6). flieg-ender (75), -under (getrennt! 1) staub. augen= blick (88). Unterschieden, wiewol in den Mss. mof. ebenfalls durch corpuscula <&c. erklärt : athom-y (7 &c. ), -e (5 &c.). atho- (22), atta- (66 &c.) -nie, -nia (134) tot ver-wesen o. -zert leichnam (66 sim.). dode licham-me (22), -e l r'ue (23. i. e. reve cadauera cf. Gth. wtb. 2, 588). Aus atomus x i^avaxo? ? Cf. athanapalus. *Athonicus v. Attonitus. *Atontilla v. Aconcilla. Atqu-e, -aevae (94) vnd auch (110), oech (132). ags. endsuilce (94, 136). Atrabilis (i. mania &c. ) gryln ira kopphe (125). *Atractare v. Attractare. *Atractus (anders Gì. m.) v. Atratus. *Atracus v. Attacus. Atra-men, (76, Br.) -rium (66 &c.) (cf. acromon. atramentum.) i. in- (76), ni-gredo. Atramentarium hd. tinten-, dinten-, timpten- (i4i), nd. yncket-horn, -faß, -fas (111). tinthor (9). Atra-, attra-, atri-mentum, atra= men (q. v.) (i. incaustum Br., ad ine. 5, calcantum 85, bidella 93) hd. atra-, attra- (6), àtri- (18, 149, bm.), ater- (93), nd. athra- (11), at'- (22), atra- (22b) attri- (89) -ment, dauon man dinten seut (74), ys swart erde dar me black van maket (22b). atraminsa, blacha sim. (Gf. 1, 159. 3, 242. cf. Pr. 1, 39^). blak i swerte (109). damit man etwas schwertzt o. incaustum dint (110). timpt (141). tind- (91), din- (111) -ten. enkent (85). vnck (132). *Atramentum (x amentum?) rìm 104). A. librarium tinte; sutorium led= derswertz; tinctorium swartzefarb (125). *Atra- (3, 76), attra- (74), atro- (74, 85, 96), atur- (85), astro- (47, 149) -passa, -bassa (76), t -pasta (unglossiert 47), ast- posta (Sum.), adramasca (Sum. v) holun= der plue (3). hollunder blomen (47). hol= der-plum (74), -blut (76). hollendorn- (96), holundern- (Sum. v) -blumen. aturp. holenderblock (85). mis-telper (74), -peln= bere (Sum.), -pelbern (149), -bewere (at= rop. sic 85). Atraphaxis v. Atriplex. *Atrarium v. Atramen. Atra-tus, -ctus (141), -mus (129, 141, Gì. m.), attra-cus (Pap.), -mus (8 &c), att'us (9), atrubus (76) hd. (mss. mog.) swarcz-gecleyt, -eckit (8). -tus (GÌ. m.), -ctus, attraeus i. lugubris. -tus i. nigris vestibus indutus (66 &c). atramus i. atris v. i. (129) ; denigrato (GÌ. m.) ; a venus= tate nigra (141), auis n. t uetustate niger (Pap.) X atratus a veste nigra (GÌ. m.). *Atrax v. Atrox. Atricapilla (auis) schwartzkopff t monch- (kì.), rauhm- (112) -lein. 58 ATT *Atrieari ». Altrieari. Atriensis (Br.) doerwechter (11). *Atril-e (i. pluteus Gì. in.), -lus ». An= trillus. *Atrimentum ». Atramentum. Atri-plex, -phex (23), -pex (22Ì, attri-, antri- (75b) -plex, -pex (123), -plexum (125), atraphaxis (73, kì.), pi. atri- (Br.), arti- (gì. m.) -pliees ha. nd. melde. ha, mel-ta (87b), -da (93, Gf.), -den, -lden (17, 21), -t (49), -d (4); meilde (f. 4), myld-e (5b), -en (68, 69; mil-ten t -t (73), -tzen (125), -thau (sic atr. 7); inal-ta (95), -ten (1), -t (64, 91); molt-a he, Gf.), -en (2, 73, 75). pimsch l alt™ (iosb). boh. lebeda (4), wloska 1. (4). burckhart ; atriplex syluestris wilder b.; schifìmalter, milten, mist-m. (144). At-,a- (17) -rium eyn vrit- (22ab, 89, 95), hd. fridt- (69), freit- (1, 6, 74, 134), fridde- (17), frihe- (5), frye- (18), fìy-, frei-, vor-, far- (65), kircb-, nd. kerc- (99) -hofF, -hof (12), -huff (18), -hop (5b). kirch= offe; terni (74). gocz haws t kirche (9). strijdt- l lich-hufi (10). lich-us (12), -us (13). iDganck (64). eyn sai (17, 74) t locus amenus &c. eyn angel (17. nhd. anger). *Atrix ». Atrox. *Atroeea ». Artoereas. Atro-citas, -sitas gru- (5), grufi- (65)' gres- (22), grirnm- (11), grausam- (76> 134) -licheit, -ikait (134). ha. großelickeit (21); grusam-, grausam-heit, -keit; grim- keit (8), -mickeit sim.; pinlichkeit (7). vnbarmherczig (18). wretheit (99). frecn= eit (110). Atro-eiter, l -ye ( 74 ) hd. grymig-, gryinmik- (134), grimme- (67), grim- t freue- (110), peyn- (74), grusam- (68) -lidi. *Atroeopus ». Artocopus. *Atroye ». Atroeiter. *Atropassa ». Atrapassa. *Atropes v. Chytropus. Atrox, -ux (3), -ax (9), -ix (6) hd. grimm (64), grymmi-g, -ck. nd. grimmich. hd. nd. pm-lieh, -lick, -clichen (18). vn= barmherczig (5, 18, 110). gruwe- (5), greu- (4), freuscb- (17) lidi, gruliche (17 gruek (3). grufielicher (65). greselick (23* greslick (22). wreet (99). *Atrubus ». Atratus. *Atrum (cf. aerum gì. m.) hd. nd. bitter, pitter (4). Atrum schwartz (110). *Atrux ». Atrox. *Atta (cf. citta) rinta (Gf. 2, 532). Atta lur- (135), la- (kì.) - tscher. sehlirffer (kì.). schliirpffer t ziipffler (135). Attabernalis v. Actubernalie. *Attà- (Mss. mog.), ata- (4, 49, Br.), atha-, acta- (8b), acti- (11, 19), atti- (127, 136, 141 Gì. m., Gf.), ati- (Gf.) atra- t atal- (76) -eus, att-agus (21), -amus (7), -uè, 75),-is(Gf.) i. volatile (4); vermis (49, Br.), rnaior est bruco, et auis ignota (Br.); atelabus (act. 8b sim., att. Br., Frcund, gr. axxaxo?); oestrus, asilus, fucus (75), magnus apis (11). kef-er (ath. 5, act. 8), -fer (4), -ferri (ath. 21). en bye= moder (11). hd. hum-bil (141 sim.), -mei (mss. mog. &c. att. 5, 8), -meln (12), -el (75, 76), -eWhehere (100). hommel (17). eyn heimgin (attagus 21). brem (75). wybel (9). webil (8, 9). thuther (auis a ATT voce tutulus 125). screter (49). ags. dora (136). ataeus hebir ; attaeus t tallina humbil (104). attac-us, -is, atacus,artacis (auis) hebera, wehir sim. (Gf. 1, 644. 3, 436. 4, 799). attaeus hehera, attieus humbel (121). attaetus behere (Sum.), et epymaehus (cf. ophim.?) vnbekande vogele (22); attaeus et epyomatus ignota: aues (Pap.). alitutus v. h. v. Cf. meletius , mei (vt) attieum bumb-iìo -lono, -eline adi., -elbonig, hiìsahoninc (Gf., bm. 709). Cf. attieum (herba) i. al= bum lotium, armoriea (85). Attag-en t -es (110 &c), -gè (84, 87, 102, Gf.), -ena (141, kì.), atagen (kì.), aetag-e (1, 4), -o (8), acage (34), artagge (Gf. 4, 959), act-, (11, 19), aer- (89) -ica, attega (i. ornis 75), gr. axxa^àc, (112, 126) birck- (9, 4, 87, Gf. , bm.), biricb- (82), pirich- (1), birg-(8), bure- (102), bucli-(34), hasel- (11, 75, 112, 124, Gf.), hassel- (19, 89), waßer- (16) -bun, -hun, buen (1, 11), -boen (89), -bon (82). a-, ac- (136) -eega ags. holt-hana (94), -ana (136), -nona Hpt. 5, 197) gehóren zunàchst zu accia &e., ital. aeceggia (gì. m. 1, 39. Dz. wtb. 4). Cf. accidannus auis qua dicitur widercoc (i2y. i. q. videcoqs Dfr.). accegia ags. snite (94a). *Attagus v. Attaeus. *Attamare v. Autumare. *Attamasia &c. v. Athanasia. Attamen conj. hd. doch (21), aber d., so a. d. (67). d. s. aber (7), auer (22), oder (76) doch. d. also ader d. (17). yo- (13), y- (4, 4), e- (18) -dock, edeycb (5). nodi -tant (132), -dan (110). Attamen, g. -inis s. i. setac-ium Br.), -um &c. (gì. m.) ehi meel-bytel 68, 110), -budel, -beudel (hd. 109). Atta-, adta- t atho- (76), atta- (64), ta- (q. v.) -minare, attaminari (i. aduer- sari, inquinare &c.) hd. vervnreynen. vn= rvnen (76).be-fiecken (110), -smytzen (132). vor furen (9). widerwertige sein (64). ontghinnen (108. prmeerpere Kil.). Attaminare i. purgare farinam cum setatio (Br.). beute-, var. bytte- (110), byt- (68), bude- (107, 132) -len. thee- (ìos), tee- (107) -msen. i. texturam a nodis filorum purgare (Fr. 2, 20 sq., GÌ. m. cf. prec. sqq.) noppen (11, 110, 132. i. tot menta detrahere Kil. ; de no]men uyt= trecken floecos d. Biunart ; sonst nop-pen, -en tangere, contundere, pungere Kil., Br. Wtb. 2, 248. Sui. 2, 700. cf. noppa GÌ. m.). *Attaminator but- (93), byt- (68), m§lbeude- (hd. 109) -ler. nopper (107, 109, 110, 132). *Attaminatrix byt- (68), melbeud- hd. 109) -lerin. nopper-in (110),' -sche 132). *Attamus v. Attaeus. *Attana-sia, -tos v. Athana-sia, -tos. *Attani-a, -e v. Atomus. *Attat, athat (gì. m.) auwe mir (75). attate ey ey (kì.). *Atta-ua, -pha (3), atauia (91, 110) elder muder m. (17). myner e. m. m. (21), e. muter muder (5), groß mfiter m. (6), grote moder in. (22), groten m. m. (23), mutter ni. muder (18). en auer alder moder (11). altmuter (110). die vierdt an (91). ein base (i. mater ave 3). *Atta-uus, -phus (3), atauus (8, 91, 99, Br.) urane (104). der vierdt ene (91). ATT der pfuch-ane (ne), -sene (Hen.). anhern vatir (8). ein elder vater (3, 9). e. vaters vader (17). altvatter (110). en ouer- (99), auer- (11) -alder vader. mynes, myns, meyns (4), miners (21) elder vatter vader (5), alters vatter v. (7), elders water watter (21), fader f. f. (18), vater v. v. (4), groft vatters vater (6) , grot-e, -en (23) vaders vader (22, 23). *Attega v. Attagen. Attelabus v. Aecalabus. *Attemesia v. Artemisia. *At-, ad-temptare virsuchin (8). v'su= chen (9). becoren (8b). Attendentia v. Attentio. At-, ad- tendere hd. zu-, an- (18), auff- (75), nd. tlio-boren, -héren (6), -heren (13, 76). hd. nd. dencken. hd. andacht haben (7, 76) ; merken. an-m. (89). vff-m. (68, 75). prufen (8). Atten-tio, -sio, -dentia hd. nd. an- dacht, -dechtig (18), -denkunge (12). hd. zuhorunge, ernst- l fliß-lich z. (110); fleyfi; flyfj zu zuhoren (68). At-, au- (18) -tentus, -timtus (6) (oft i. intentus, confusus X attonitus, attritus qq. v. ; : weren X werren, swe= ren) hd. zuhori-g, -cht (133). anhorich (11). ernstlich, bedechtig zuhorende(no). andechtiger (76). bewart (5). bewert (ò, 6). vorwert, bewern (22. cf. attritus). beswert (4). auffmerker (64). At-, a- (4) -tenuare hd. nd. dunne, hd. dunn (1), donne, don (18), dynne (110), dynn, din, clein (65), swach 0. zu nicht (17) machen, maken. dunen (8b). donnen (99). Attenuatus garincter (i2i).garmeter (sic in), i. subtili-, depauper-atus gedunt o. verampt (noa); gediinnet o. verarmpt (noc); gedunnet 0. verrampt (nob. X ramp miseria Kil.?); dynn gemacht (68). *Atter v. Ater. *Attercus v. Attritus. Atterere hd. zu-ribin (8, 17), -reyben (9), -brechen, zerkniscben (65). *Attergere abdrucken (17). *Attergo v. Atergo. ^Attersio abdruckunge (17j. *Attersire (4. denom. aus attersio?), atersire (ab ater 66 &<•., 110 &c, a tergo 68), atharsire (i. siccum facere) trevgen (3). droghen (23). dreghen (22). drucken (5, 21). ab-trucken (75), -triicknen (75b). trucken (6). tr. (4), tr. o. dyr (76), druyeb. (132), druckend l durre (7), drocken t dorè (18), drucken (67, 110), druncken (133), schwarcz (66 &c.) maclien. atersere (68), atesire (110, 132) swartz (132), schwarcz machen. Attestari hd. bezugen, be-, pe- (4), gè- (3) -czeugen. bethugen (22). seer tugen (11). orkund-en (99), -igen (5, 22), -e geben (7). hd. vr-, v'- (134) -kunden. orkudin (8b). bewisen ( no ). swerin (8). besweren (9). verschmehen (i. detestar!! 66 &c). *Attibernalis v. Actubernalis. *Attieu-m, -s v. Attaeus. *Attimtus v. Attentus. *Attinala v. Aruiola. At-, a- (4) -tinere hd. zu-, nd. to-, toe- (89), an- (17) hd. -gehoren, -gehéren AUA (6), -gehòrn (9), -behoren (22, 99), -horen (22, 68), -hoeren (89). *Attingentia berurunge (8b). At-, a-(3) -tingere M.zu-griffen, -greif- fen, -greiphen (3). to gripen (22). begriffin (8). pegreiffen das zìi o. die zeit (75). zu- horen(21), -gehorin(8).antasten(68, 110), roren (22). an-r. (17), -ruren (9). ♦Attinia ein geschlecht deli vlmbaums (144). *Attis (X atthis) v. Attaeus. *At- (76), a- (74), ar- (q. v.) -tista i. vas pò-, pu-tatorium vi ciphus (bis 76). trinckgeschirr (74). Attollere hd. uff-, auf-lialden (17), -hiebin (8), -richten. *Attomos v. Atomus. Attonare i. stupefacere, terrete toni= truo (Br.) ; gali, estonner (gì. m.). zu-tho= nen, -stimmen, -luten (75). donnen (8, 9). donren (8b). adtonare erschrecken (9). Atto-, attu- (11) -ndere (11) schemi (11, 68, 110), be-sch. (8b). atturnor (? anders Gì. m. 1, 452) zaschieren (67 Mrg.). A-, an- (9) -ttonitus, athonieus (76) hd. er-, ir- (8) -schrecket, -screken (13). orsroken (9). gantz ersclirocken (65). er- (68), ver- (10, 99, 132) -fert. v'wret (13. st. verwerret? v'fert?). betrubt (9). mit anxt geslageu (132). *Attonitus (x attentus) v'dacht (12). denken (9). *Attonsillus v. Aconeilla. At-, a- (7fi) -traetare (i. q. attrec= tare Br. &c. q. v.) hd. handeln. hd. nd. wol, woil (5) li., halden (3), pleygen (21). *Attracus v. Atratus. Attra-here, -gere (11) zu-zieliin (8), -czilien (9), czigen (3). trecken (11). to- tr. (99). toe treken (89). *Attramentale dintenfeßliu (g.4). *Attramentum v. Atramentum. *Attramus v. Atratus. *Attrapassa v. Atrapassa. Attreetare hd. handel-on (95), -en. scheldiii (8). nd. wol handelen. *Attril-e, -lus v. Antrillus. *Attriplex &e. v. Atriplex. Attritio (i. eontritio q. v.) reuwe, vlg. ware reuwe (75). ware rue (3). vor (st. wor? cf sq.) ruwe (10). furgeender, ein halber , vnvollkummen , zipffel ( cf. Sm. 4, 279Ì; ruw; zerkniscliung (60). be= ryben (12). bewegunge deß herczen zu ruwen (15, sim. 65). Att-ritus, -ercus (67) (i. afflictus, ex haustus, fessus 66 &c. ; cf. atteiitus) hd. (mss. mog.)' bewer-t, i -en (18). *Attulatus v. Aeealabus. *Attuminare v. Attaminare. *Attu-ndere, -rnor v. Attondere. *Attus v. Attaeus. *Atunare (i. fruì, uti; cf. accumare v. rupari) naisen (75). *Atutum v. Aeutim. Aua,auiaana (64c, 93). ane(64).an(68). ane frawe (16). anfraw (3 Mrg.). ha. elder-, groß-, gros-muter. nd. grote mo= der. eldir mudir (8). ore elder muder (17). base (3. cf. attaua). *Auadonia (herba) corn. gouiles (zeuss). *Auan-, auar-tia (i. earyophyllata, getia, sanamunda &c.) hasenaug, ga= AUC rafelwm-tz &c. (143). auaneia haser-, anantia hasel -worz i. pes leporis (Sum.). arancia i. p. 1. hasenfuß (74). ananeya hasenwort (85). amaneia (alph. au-) eruzcewurtz (149). *Auapium (cf. aueipium) ein vog= ler (6). *Auapula v. Aucipula. Auaritia ( cf. sq. , auiditas ) hd. geyti-, gytig-, griti- (6), giri- (8b), gier- (17) -keit. gir- (5,7), gier- (18, 19), -r-yer- (4) -heit. giricheit (22). *Auarniones v. Waranio. *Auartia v. Auantia. Auarus (i. auidus; cf. Gr. Gr. I3, 175. Gf. 4, 335. BM. 531, 538, 577. Gth. AVtb. 1, 407. 2, 378 sq., 428, 76i) gier (11. 21). hd. nd. girich sim. gliierich (iQ8). gierk (17). gitzig (7). geiczig (4). hd. gy-, gey-, gri- (6) -tig. vrec (108). ein geld= hund (114), druckesphenning (125). *Aubium (jXQ^ioc,) v. Chelidonia. Auca, l oca grece (125) (cf. anser. oeca.) hd.nd. (22b) yans, gos (22ab). hd. ganß, ganfie (7). pi. gensc (,75, 104). *Aucamatuta (aus auea X cicame= ritag. v. ?) eyn ganU otìir stelcze (3 Mrg.). *Aucare gena toten t wurgen (75). *Aucarium \cf. Gì. m. h. v.) ganser, boh. hussyneez (4). Au- , an- {bis 122) -ceps hd. nd. vogeler. hd. fog-eller (8), -ler, -elfenger (125). gali, oiselier (122). I *Auce-r, -rulus v. Anse-r, -rulus. :i:Aucib-ium, -ula v. Aucip-ium, -ula. *Auciono v. Autumare. Auci-,aucu- (74, 75) -pieium, -pitium fogeleri (21). vogel-stat, -tenne, -hert, -ploeiJ, var. -plon (75), -fahung (74). Auei-pium, -bium (7), aueup-ium, -um {21, 67 &e. s. u.), auapium (q. v.) (aueipium i. locus l tugurium ad ca- piendum aues t rete l virga viscata; aueupium i. fortunium t bonus euentus, et ojficium capiendi aues Br.) auci- vogel-erye (5), -rie (8b), -ry (7); vogler- ey (74), -j (76); nd. voghel-crige (23), -e wige (22). eyn fogeler betryeger (18. cf. auapium). auci-, aucu- (21, 66, 67, 110, 132, 134) fogel-garn (8 &c), -necz (60 &c), -geschrey (66, 69, 70). g. von voglen (68, 110, 132). ein hert t ein ga= renneeze (3). aueupum fogel-necze (5, 9), -gara (6, 7 &c), -werk (8). vogil werg (9). aueupium (X augurium 64K) v.-phannge (9 st. -phaunge), -wel (60. cf. gewelle Sm. 4, 55 ?). fogilnùge (8). vogel- fanck (nob), -gesang (64c, noac), -gestel (64b),-stellen t weydewerg(125). abenture, varr. obenteure, ge-luck , -liick, -lyck (110). goede euenture (132). *Auei-, anci- (122), aua- (6) -pula, -buia (7) hd. garren (4), gara, fogel-g., -netz (no), nece (13). nette (22, 23). lym rute t gara (6). lyme-rude (7), -rode (18), -rock (5). lim- (21, 23), lyn- (22) -rode, -rod (21). kleb- (76), leym- (74) -rut. klob (74, 76). clobO (117. cf. Gf. 4, 547 sq. Fr. 1, 520°, 524a &c.). gered o. zeug zu vahen die vogel (75). kefyt, meysen= kar, slag (74). vffslag, sprinkel (17). gali. escoipel (122). *Aucmentum v. Augmentum. Aucola v. Aucula. AUD 59 Auc-, ant- (74) -ones (alph. aut- 76; i. rustici l stulti ; cf. bucco gì. ni. 1, 459) torecht paura (74). ackertropf (76). Cf. -frolle (Gr. wtb.) neben -trapp otis (Pict., sim. Gr. Wtb.). *Aucopare v. Aucupare. *Auctentieus v. Autentieus. Auetinare v. Autumare. Auctio gant (Das.). Auctionari verkofifen (68). alt ver= schlissen ding verkaufFen (110, sim. 132). *Auctionaria v. Antoniaria. Penes= tica. Auctiona-rius, -tor (cf. aetionarius) ein verkauffer (no). *Auctor v. Anctor. Auctor ein merer (8, 66, 134). v'-m. (11). autor ein lerer (4, 66, 134), mei= ster (8, 11). auc-, au-, aut- (9) -tor (minder untersch.; i. autentieus 75) hd. nd. lerer. hd. merer, meyster ; pewerter. lerer o. bewerter meister (75). vermee= renesmaker (89). vr-sacher (4), -secher (65). sachwelder (77). oker (22). encker (8b. n st. u). *Aue-, auch- (93) -toria (untersch. von actuaria) merkt- (93), marck- (64) -schif. Auc- (gì. m.), au- (Br. &c.) -torisare peweren (75). otTenbar machen (5b). ■Auc-, au-toritas (bissw. untersch., dock mit gekreunter Glossierung ; i. au= tentica 75) hd. nd. gewalt, gwalt (134), walt (22). hd. meister-sehafft, -gesprech (16), -spruch (76); -lidi spruch (65), sprach, sproch ; mercklicher t sinricher spruch (6.5); eyn wise, ware (68), bewer-te (64, 68), -lich (66) rede; ein r. die war ist; pewerte kunst l schriffte (75); frey= heit, macht (65, 110), krafft (65), wur= digkeit sim., glaubnifi (ss). . alt gespro= chen t wol beweret (12). Auctrix i. augmentatrix (Br.). ort= haberin (74. cf. Ob. ii68).fuotareidi ^nauoter (Gf. 3, 379. X nutrix?). autrix mulier autentica (Br.). *Auctula v. Aucula. *Auctumare v. Autumare. Auctumnus v. Autumnus. *Auc-ula, -ola (134), -tuia (7) hd. nd- eyn fogel (18, 23 &c). vo- (134), vo- (6) -gelin. eyn cleyn genf3-e (18), -lin (5), -in (68), gans(no),gans-lein(74), -el (4). gosse- lin (22), -le t -ke (22b). *Aucumare v. Autumare. Aucupa-lis, -bilis (Br.) i. res apta ad capiendum se. aves (4, GÌ. m. 1, 462). klew (4. d. i. klebrute, klob cf. v. auci= pula, nicht'. klaue, tuie ich l. e. moglich hielt). Aucup-are, -ere, -ari (Br. &c), auco- pare(21)ffogeln(5b). voglen (1,64). hd. nd. fogel, voghelen (22) hd. fahen, vohen (6), fangen t stellen (125), griffen (5, 21), be- gr.(18,21),md gripen, locken (67),pflucken o. berauffen (66), bereuffen (134). Aucuparia flstula eyn meysßebeg (125). *Aucupissa voglerin (74). Aueup-ium, -um, -icium v. Aueipi- eium, -um. Audaci-a, -tas hd. kun-, kuen- (10, 110), kon~ (5b), nd. koen- (89) -heit. kueni= cheit(ll).dorstikeit, ebentuer (17). freuen^ lichait (91). 60 AUE AUG AUI Audacter hd. kune- (5) , kun-, kiin- (4, 65a Mrg.), kun- (3), kon-, kon- (67) -lidi, -lichen, konliken (22). getùrsteclich (6). herte- (18), gehertzig- i men- (65) -lichen, manlich (65 var.). stoltzlich, keck= lidi; audaeiter id.; audenter kuenlich (no). Audax hd. nd. (99) kune. hd. kùne (7), kun, kuen (no), kiin (4), kon (67), eyn koner (18). nd. kone, koene (89)- keun (21). dura kune (12). dorstig (77)- drestelichen (18). stoltz (88, 110), freuen- lich, wagenhalß (88). keck, frisch, gesundt (75). *Audena v. Andela. Audenter v. Audacter. Aud-ere, -ire (18) kun (5b), kun (5, 21), kuen, varr. kyen (no), kone (18, 22), kon (67), koen (89), chunstig (sic 1) sin, sein, wesen (89). torstig (7), gedurstig t gehertzt (65), duri- (2), drestelichen (18) sin. do- (22ab), dor- (99), doe- (132), thor- (133), tur- (75), du- (65), gede-, varr. gedo-, gebe-(no) -ren. angeen &c. (65). ennedon, neden (22b. alts. nàdhian Gth. Wtb. 2, 98). audeo ich darre (17), daer (11). Audientia horung l ver-h. (75). vor= horinge (11). verhoerynge (89). Audire hd. nd. horen. er-h. (9). horen (21). ge-h. (6). horn (9, 18). hoeren (89). v'nemen (9). * Audir e v. Audere. *Auditiuus horich (11). Auditor hd. eyn sach-, sache- (6) sachen- (5b, 4), sage- (21) -vorhorer sim. -horer (6), -v'horer (21, 6, 75). eyn de ene zake v'hort (22). horre (99). Audi-, audiu- (68) -torium i. forus causarum &c. (Br.). hd. nd. eyn ridite-, riht- (6), richt- (7, 4), rechte- (17), rit- (49), gericht- (66 &c), richter- (68, 110) -hus sim. sprec-vinster (11), -vijnster (89), cf. spraeh-fenster fenestra loeutoria in claustns (Fr. 2, 306). Auditus s. horung (5b). ho- (11, 99), hoe-(89) -ringe. hd. ge-herung (18), -horde, -hórde (6), -horn l ghor (75). horen (17). dat horent (23). ptc. hd. gehort. *Audiutorium v. Auditorium. *Audronus v. Andromoda. Aue hd. ge-grußet„ -grusset, -großet (133), -griest (76) si-, sye-, seye-, sey-stu. fhe-groetz (132), -grot (22, 23) sistu. grasse ich (6). got haldig (99). god hael du (11). alts. liei wes (i. ehere = X°^P£ 118)- auwe (1, 17) interj. i. q. owe (75); dock vgl. auch auge wol dir (6. st. euge q. v.). auete got grueß udì (25). grufi euch gott (75). Auel-lana, -lane (87), -ana, -lenia (11, 23), abe-, aui- (8) -liana, abel- (125), abi- (94, 136) -lina, apellena (Sum. v) hd. nd. eyn hasel-, hassel- (7, 8), haßel- (8b) hd. -noße, -noß (7, 18), -nuß, -nußs (1), -nocz (13), nd. -not (11, 99), -noet (89), hd. -baum (eyn b. der frucht 5), -bara (8), -bom (6). noß baum (17). nespil boum (84). mispil boim (Sum. v). nespel (87). n.- I mispel-bom (ìoo). mcspi-, nespe-lun (-a, -ae Gf.). eyn walschnut (22). en grot valsene not edcr de bom (23). waltnuß (77). elea (117). ags. hnutu (136), hrutu {sic 94). Auellanus hassel baum (8). hasel- stauden (1), -boem (11, 89). ags. haesl (136), aesil (94). nusbavm (3). *Auellare (untersch. von auellere) vß- rayden (133), -ryttern o. graben (67). ab= schelen (3). *Auellenia v. Auellana. Auellere hd. abe-, ab-, nd. af- hd. -schelen, -schellen (8b, 22), -stelen (st st. se 7). abscheln von eyra baum, uß ziehen, ab schoden (17). affscheiden (18). trennen (65). abkeren (8, 110), wenden (65). ab-w. (no), abseheren (4). vß-, auß- (3, noc), yß- (67) -roden (19), -ruten (65, nob), -ryten (noa), -reitten (noc), -raden (3). afftrecken (132). gelubde brechen (9). globe brechin (8). hin nemen (64). *Auellum v. Auleum. *Auellum (aus duellum) i. bellum ciuile (76).. krieg vnter den burgern (74). *Auena hd. hab-ern, -eren (3, 110), -bern (77, 125), -ir (5b), -er (5, 4, Br.). ha- (114), haf- (17) -fera. nd. haue-re, -r. vn= kraut (125). *Auen-ago, -ula v. Festuca. Auenare v. Auentare. *Auenatum hebbermeyl (13). haber= meel ; auenaeius haberin brot (64). aueni= nus panis h. bròd (127). Auenio v. Auineona. Auens gyer (8b). A-, ad-uentagium vorteil (68, 110), voerdeel (11). fordel (132). Auen-tare (Br. &c), -care (129, 142 q. cf., Gì. m.), -are, au-, an- (4) -etare hd. haber (sim. cf. auena) ab-, vß- (18) -sni= den, -schniden. haueren amen i sniden (22). haberen (4. wie wett. grasen gramen evellere, colligeré). auen-are i. auenam euellere (76) ; -to i. auenis eradico i irunco (ib.) ; auenas er. t truneo (Br.). Auere hd. begern. nd. begheren. ge= rin (9). girili (8). giren, gyrschin (8b). gilen (5, 21, 22, 23, 76). giczig sin (17). Auer-nus t -ticus (76) hd. dye nd. de helle, hellen (19), heel (11), heelle (89), hel (no), hell (68, 76). aminis (?) hellen flys (8). *Auerra emerkern (91. cf. Sm. 1. 53). Auersio {cf. euersio) pisturzida ; habui i. versutia t apohheit sim. (Gf.). *Auerstatus v. Austroaffricus. Auertere hd. abe-, ab-, nd. af-, ver- (65), vmb- (5b) -keren. vmme kerin (8). abwendig machen, abtrunnig sin o. werden (75). ab- (17, 65), von- l rum- (65) -wenden. *Auertieus v. Auernus. *Auesper-ma, -ina, -tina &c. v. Agnisperma. *Auetella v. Fetellus. Auferesis v. Afferesis. *Auferisare {cf. prc.) absnyden (9). Au-, auf- (1) -ferre hd. ab-, nd. af-dragen , hd. -tragen. nemen (8, 65). hd. nd. ab- (17), be-, hyn- (65, nobj, hy- (110 varr.) -nemen. haelen (alph. afif- 89). af halen (11). stelen (17). ab= spannen &c. (65). *Aufrigerium v. Auriphrygium. Aufugere entgeen (9). *Auge v. Aue. Euge. *Aug-ea, -ia (gì. m.) insel o. werde ( 74). Augere hd. nd. meren. ver-m. (89 oken (22ab, 99). hanthalten (65). Auges v. Aux. Augina v. Angina. *Augis v. Augmentum. Aux. Augmentare hd. meren, v'-m. (11, 89). Augmentatio steygunge (26). Aug-, aue- (22) -mentum, t -is (8b) hd. nd. mer-unge , -inghe. okinge (22, 99). zunemung (65). *Augtumare v. Autumare. *Auguma senewiz (Sum. v. cf. angimia &e. v. agrimonia? senewurz erigeron 74?). Aug-ur, -or (8) wickeler (19). wijch= ler (132). wicker (109). eyn vogel-w. (22), -weeker (5), -tzwitzer, -weyser, -merker (74), -gesanck erkennen (10). eyner der do zukunfftig dinge sat vß dem (18), wissage dureh der (75) fogel gescrey. worsager (9). vor seher (8). liezzer (GÌ. a. 1418 Sm. 2, 500). witiger (11. sapiens cf. Br. wtb. 3, 244. wittegher haruspex &c. Kil.). Augur-are, -ire, -ari (64, 110), -iri (110), -iari(76, 109)wicken (109). vogel-w. (22), -weeken (5, 18), -tzwitzern (74). vogeln wincken {sic 7). wijcheien (132). war- (no), weis- (64) -sagen. wittighen (kìi.). witegen (99. cf. augur). witken(i09. bei Bruns, von Hoffmanu in wicken ge= schlimmbesserf) . Augur-ari, -iari wenen (8, 9. X autumare ?). *Augurionosus v. Auriginosus. *Augurium {st. tug.) v. Teges. Augu-, ago- (136) -rium vogel- wyckung (5b), --wissung(l), -gesang (68), -geschrei (17). wicker-y (5), -ye (109), -ung (19) , -inge (22). wit-inge (11), -eginge (99). mirkunge zu konfftiger dinge; (augucium?) ebent duer (17). ebentewr (9). abeuturer {sic 8). warsa= gung durch vogelgesang (110). Au-, a- (5b) -gusta {ciuitas) a^gst= burg (6). augus-burk (127), -porg (5b). hd. augs-borg (12), -purck (3) ; aus-burg, -purg, -boreh (13, 23), -per (17). ose= bordi (22). Augusta mereryn dez rycheß (5b), des reichs (1). en mererinne des nkes (22). Augustinensis (monachus) hd. nd. eyn augustiner. austyner, eyn broder de swarte eappen drecht (22b). *Augustinensis augstburgerin (6). auspurcker (3 Mrg.). *Augustinus (n. pr. auis et n. gene= rale ad omnia volatilia pennata (76). Augustinus en name enes mannes (22). austyn (22b). *Augustum (se. malurn) augstappel (125). Augu-, augi- (5b) -stus edel (8b). edil („ab auis et iusto"! 9). (ofters cesar aug.) merer (9, 65). m. des riches (5, 7, 18), reichs (3, 4), rikes (22), ge= richtes (18). eynmant, der aust (7). owest (85). der aust- (5b), auste- (5) -mant ougst-monot (durchstrichen) , -mont (6) ost man (22ab, 23). augst (75). der augst- man (1), -monde (3). august maned (1) ovgste (93). oùgst (41). hew mond (4) der herbstmon (125). der andere auste man {cf. iulius); boh. sirpen (4). Aui-a, -um, -arium (8b, 91), -aria Br. &c.) {cf. inuium, deuium) vnwege 8b, 23). on- i a-weghe ( 108 ). hd. ab-, AUI AUR AUR 61 abe-, irre- (3 &c.) -weg, -weyge (3). eyn ir- 1 tzwiuel-weke (19). dweel- (11), dwal- (89) -wech. auius adj. (Br.) ab-weg (76), -wegig, irrig (no).bofii. weg (68). auia= ria pi. irruug der weg (68). bussche sondcr wege (132). busch on weg (no). ( : a via X auis!) vogel 0. holtzweg (64, 123). arra (aus auia X aer X er= rare steht nach aerem) irreneck (n st. u) via erranea in der loft (9). *Auiana v. Auineona. Amarrum hd. ein stat do vogel flie= gent (64) ; v. -hus sim., -korb (91), -kratze l kotze t -atz (Das.). ein hagen (125). *Auicia (cf. auitium gì. m. 1, 477) vogil-flug (9, 60), -flucke ader -zucke (17), -folck (8, bis). Auie-ula, -ola,,(8)(untersch.von&ucul&) eyn cleyne voghel (22). hd. eyn cleyn, kleins (134), klains (76) fogel-in, -eyn (66), -lem (76), -len (18), -gin (ò).vogeleyn (9, 4, 57). voglein (1). fogelunge (8. dira.? X aucupium?). Aui-eularius (Br.), t -gerulus£-gillus (74) vogeler (110 sim.). vogel-verkouffer (132), -verkoffer (68), -verkauffer (74, 110), -trager (74). Auide gyerlichen (19). geyerlich (Alb.). gitticlich (65). Aui-ditas, -tas hd. giri- (5, 7), girig- (110), geyrig- (4), geyti- (66, 134), griti- (6) -keit ; gier-keit, -heyd (19) ; gyre- (10), geyer- (Alber.) -heit. giricheit (22). Auidus (cf. auarus) hd. girig. girich (22, 110b). ghierich (11). gierk(17). gerig <9). begir-ig (65, 68), -lich (65). gritiger (6). greitìg (64). gytig (64, 110). gitiger (76). gittig (67). geytig(3, 64°, 88). gytzig (69). geytzig (66, 70, 134). grafi (77). Auig-erulus, -illus v. Auicularius. *Auillana v. Auellana. *Auimuneulus v. Auuneulus. *Aui-neona (5, 18), -niona (1, 22), -ona, -ana, -ano (22b), -onia (18), -one (66), abiona (5b) (ciuitas in Gallia, Fran= eia, Grecia! 66) hd. nd. avion. auyan (18, 66, 67). abyan (1). abion (5b). avien (22). Auinum i. vippa (q. v. 75). i. qu. extra vinum i. aqua mixtum (Br.). wasser mit wein gemischt (74). gemenget win (8, 17). gemenckt wein (9). lauer (3). *Auirium (i. locus secretus auibus aptus) vogelstant (75d). Auis hd. fog-el, -il (5, 9). voghel (22). Auis tarda v. Bistardus. Auisa-mentum, -tio (75) warnunge (10, 75). Auisare (i. premunire, premonere) beraitten (67). hd. nd. beraden t beden= cken. vorbe-dynken(13). beraten (76, 110). hd. war-en, -nen. mercken (6). bedrach= ten (18). Auisatio v. Auisamentum. Auisio vbersichtikeit (9). Auita alt wyp (7). *Auitas v. Auiditas. *Auitella ein klob da mit man fogel facbt (64). Auitia v. Auieia. Auitus alter (7). altder (100). ange= born (75 Mrg.). Auium v. Auia. Àula hd. hoff. hof (22). sai (1, 6, 75). sale (77, 99). zaal (14a). sael (13). sail (5b, 19). eyn koniges sayl (5) eyn kon^ ges- (21), konniges- (22), kungs- (9), kuning- (49), konning- (8), hd. konig- sale, -sai, -sai o. kuch (8). pallast eins fursten (75). phallantz (palatium palast 93). pfallencz (so). Aula (i. tibia Br.), gew. pi. aule (i. cantes 75). sack pfeiffen(3). orgel-pfyffen 68Ì, -pyphen (19), -pipe (11). argel-pipen 89), -roren (75). *Aula-nus, -rius v. Aulicus. *Aul-ea (sg.), -ia (17), -i -eola (75), alea (i. eurtina 94), aureola (q. cf. 4) eyn duch das gezogen ist per aulam (6). vmbe- (121), fur- (4) -hang. gemolt vmhank (9), vberganck (sic 8). fore^ hanck l decklach (18). bancke duch, stul kussen, depehe (17). tebich der an der wand hacht 0. hangt (75). nd. te- to-ppet. betler mantel (64). ags. strel (94. strael Bosw.). *Auledus v. Aulidus. *Aulegi-, aulege-, aurigi- (76. q. cf.) -nosus (i. crassus t humidus 76 &c, pin- guis 70 &c. i. q. vliginosus Br.) feyfit (110 sim.). *Auleola v. Aulea. Auleolum f'urhanck des sals (75). Aul-eum, -um (67), auellum (GÌ. m.) (ì. cortina) hd. eyn hoff cleyd, vmbhang sim., kostlich v. (88, 110) o. deckin (no), eyn cleyd daz von hofe wort gegeben (19). en haef kleet (11). hauckleit (89). dop- (7), de- (76), te- (88) -pich. tappe= zerei (gr. auXsTov ii2).heyden-nisch werck (64), -fiwerg (125). heydnische gewurckte tùcher (pi. -ea 113). eyn costei bestickt laken off beduyrt gardijn (132). *Aulia v. Aulea. *Auliales (cf. aulicus) eyn dinst man (7)- *Aulieia sunt vasa vinaria (76. st. vinaria : aula = olla? cf. bolicium?). Aul-ieus, -anus, -arius hd. eyn sai-, sale- (7, 21), sayl- (5), slacz- (21. = slofi-), pallast- (75), hof- (76) -meister, -mester (56); hoffe-, hoff-, an- (8) -gesinde; hoiff= gesunde (10); houe-trut (119, 120, Sum.), 3.ing (8); -linck. hauelink (11). hofflich 0. zuchtig (110). hoefsch (132). Aul-idus, -edus (134 &c.) (dulcis instar soni organi, i. q. alidus, Br. sim.) sufi orgelngesanck (75). sufi gedon der 0. (74). *Aulitiea herba chamillen (143). *Aulula eyn cleyn sale (18). *Aumi-, aumu-eia v. Abnueium. Auolare abfliegen (75). *Auornus v. Frangula. *Auortiuus v. Abortiuus. Aura (i. splendor, ventus, aer, fauor Br.) hd. nd. weder. hd. wedder, wet-ter, -er. loft (8b). der lufft (65). senffter 1. (88). wint, schin, gonst (8). schein (9). gunst (9, 88). gunfi (67 Mrg.). *Aurameus v. Vranieus. Aurare (Br.) hd. nd. v'-, vber- (7), ober- (4) -gulden. vergilden (76). wecU deren (8b. : aura). Au-, t a- (110) -rata fpiscisj gold- forhin (91), -fohre, orfe, seebrassen (GÌ. m.). Cf. aurona genus pisciwm sic dictus quia arenatat (76) X hor-ona, -ena. Auratus vergult (68, 110). Aur-ea, l -eas (147), -ia (76) (i. fre= num, ab auris Br., capistrum 76 ; X aurum 110 &c.) hd. eyn zugel an einem zaum, zom (68); tzogel an eyme tzaume (19). aia halffter (76). toem (147) breidel (89, 132). ein guld-eine (16), -en (110, 132) kron, o. gewant (16). Aur-eale (11, 19, Gì. m.), -iale, -icale (gì. m.), -icalis(ll), -igale, -eliale (110), eola (q. v.) haubt- (110), or- (9), ore- li, 18, 89) -cussen, -kiissi(noc), -kyssen 18). oir cossen (19). hopt kis (76). *Aurealis (vermis) oer-worm (11), -lose (8b). *Aurea-, eystet-tensis eystet (74. au= reatum eiclistadt Ki.) *Aureealeum v. Auriealcum. *Aurelentus v. Aurulentus. *Aurelia v. Aurilia. Areola. Oriolus. *Aurelosus (X eautelosus?) fursich= tig (75). *Aurena (cf. aurona) goltfisch (74). *Aureola v. A-, lau- reola. Coceo= gnidium. Aureola (i. premium crinale, sertum &c. Br., puluinar; aus aur-is, -um; cf. aur-eria gì. m., -eale, -ile, aulea) ein gulden (se. bantl8); hd. nd. g., ha. gul= din (67, 134), golden bant, band (7, 134), pant (132), pfand (67, 110), hd. bort, bar= ten (4), kron, kranez (5b). golt-, renc- (100) -borte (17, 100), -bort (16), -bort cron (8), -brant l crone (9). cr. der ewi- gen sehgkeit (75). ein sunderlich cr.- i belonung (65). sigekron (74. cf. laureola) . ein gùldin horbant (Q). porten (1). eyn ore- (5, 21, 67), or- (23, 66, 134) -kussen, -kufien (5), -kossen (21). heubt kyssen (18). *Aureol-entus, -us v. Aurulentus. Aureus adj. s. (se. denarius ; i. flo= renus 1) hd. nd. guld-en, -ein (1), -in (8b 76). eyn arkussen (22. X auris). *Auria v. Aur-ea, -ifodina. *Auriale v. Aur-ea, -ieula. *Auriealeeum messingisch (74). *Aurieal-cum, -chum (Br.), -con, auri- t ori-chaleum (Ki.), aure- (76), ori- (q. v.), eri- (9. cf. 3, 4, 75) -calcum, auri= culcum (23) mess (76, 91). mesfi (6). mesch (64). mosch (93, Kia.). hd. nd. mess-, mesfi- (5b) -ine (11, 89, 127), hd. -ingk (3, 10), -inck (9), -inke (17), -ing, -ig (5, 75), -ìck ^3;, -ein (1, weig. Syn. 3, 907 adj.). missin- hd. -g, nd. -ck. myssyinc (13). òrcalc sim. (Gf. 1, 468). goltschum (110 sim. cf. sq.). *Auriealcus (i. spuma auri 5 &c. cf. prc.) hd. golt-schume sim. (mss. mog.ì, -schaum o. -fein 0. glett o. silber (74). got scham (4. cf. aurugo). mefi (76). *Auricalcharius (i. ealeotypus) mefiingfileger (125). *Aurieal-is, -e v. Aur-ea, -icula. *Aurieeps v. Aurifleeps. *Aurieidius v. Auriseidus. *Aurieola v. Aurieula. Aurieomus goldfahser (Gf.). *Auric-tor, -or (76) (cf. aruspex &c. aus auis X rictus q. v.ì)_ i. in-, iu- dieans futura ex garrita auium (66 &c). vogel wicker (23). weyssag durch den vogelgesanck o. zwytzern (74). Auric-ula, -ola (22, 23, 133), -ulum (94, 136), -ulare (110), -ular (4), -ale (132), auriale (68) eyn cleyn ore (19). eyn ore- (Mss. mog.), or- (3, 23 &c), oer- (5), oir- 62 AUR (132), ar- (22, 75) -lep (18), -lippe (22), -lappe (23), -leppegen (16), -lepchm (17), -lepchen (3), -lepgin (5ab, 21), -leppelin (6), -leplin (7 &c), -lepleyn (66), g -leppel (4, 64, 75), -leffel (110, 132). die krospel an ohren (Ki^.).ags. eruigga(Hpt.5),earuuigga (94), aeruuica (136); angl. earwig. Aurieula muris v. Pilosa. *Auricularia ein heymlich ratz wib (no), raitz wijff (132). Aurieularis hd. eyn, der cleyn, nd. elene, kene (sic 22) tìng-er, -ergen (21), -erlin (6), -eren (22). cleinster finger in der hant (75). hd. or-f. sim., -leppel ; oreii griibel, ore gribel (cf. Fr. 2, 31). heym= lidi gabe (sic 17), rat geben (8), rot= gebende i innerster (numerster? 9). Auricularius rat-gebo (117, 121), -glieuer (22). eyn rayt- (5), gróB rot- (6) -geber. heyralicher ratschreiber (66 sim.). orenplaser (75). *Aurieuleum v. Auricaleum. *Au-, a- (136) -rieulum (cf. aurieab cum?) ags. dros (94, 136). *Auriculum v. Aurieula. *Aurieus v. Auritus. Aurichaleum v. Auricaleum. *Auriela v. Aurilia. *Aurielus v. Aurulentus. Aurifaber hd. nd. golt-smit, -smet (23, 89), hd. -srnyd. hd. goldschmidt sim. Aurifex (i. qui purgai aurum 76) golt-smit (7), -schmeltzer (75), -feder (77. st. -feger ? : faden ?), -pleger (17. st. -phe= ger? -pleser?). Auri-, ari- (1) -ficeps, i -ficus (74), -fices (102), -ceps (87, 104), -siceps (45) (i. orix 104, ispis gì. m. cf. alcedo ispida eisenbartNmn., Ob., Fr.,u. v. fraudula) hd. nd. ijs-, hd. ys-, yß-, eis-, eyß-, yseb- (133), bis- (Gf.) -vogel. hd. nd. ysen-, yseren- (22b, 23, 89), yshorn- (22) -bart, -bort (13, 22b, so), hd. -part, -grine (19. aus gren barbale isegrim lupus f). golt- hune (77), -vogel (4, 75), -hamer (74). gold= amer (8b). hebir (104). Aurificiria golt-smitta (93), -schmitte (68, 75), -smyette (8b), -smit (8), -smytz •(132), -ese (23). smitt l eße (17). gold= schmidlad (91). Aurificium gulden werg (8b). *Aurifìgium v. Auriphrygium. *Auri-flama, -noma, -flLeuma v. -spuma. Auri-fodina, -fouea, -a (110) golt- hd. -grube, -grub, -grueb (2), -grobe (5), -g'be (8b), nd. -groue, -groeue t -putz (132), hd. -werck (8, 9), -perg (74), -grien am rein, var. -gryn ani rhyn (no. cf. Fr. 1, 372b. Sm. 2, 112). *Auri-folium t -pecium (cf. petia GÌ. m.) (herba) goltblume (8b). *Auri-frugium, -fugium &e. v. -phry= gium. Auriga (cf. aurigo) hd. nd. eyn wagen-, wayn- (5b, 4), weyne-(21), wan- (12), wan- (8ab) hd. -fuerer (93). -fùrer (6), -furer (12_ &c), -triber (5, 8, 21), -treiber (1, 4), -driber, «cZ.-driuer, -menre (109), hd. -man (7, 8b, 75), -knecht (5b &c), -knet (49) eyn karre- (8b), karren- (76), fur- (4 75), vor- (22, 77) -man, -manne (77); karn dryber (19); fur-, roß-, men- (75), wor- (9) -knecht. farer, vlg. furer. roller (75). wagener (90). reitwagen (Sum.). AUR *Aurigale v. Aurea. Aurigare menen (75). den wagen furen (ss). Auri-, auru- (cf. aule-) -ginosus, augurionosus (i. ietricus 145) (i. ar= euatus 142 &c.) gelbsuchtig (kì.). Auriglutirium (i. chrysocolla) bor= ris (Ki.). Aurig-o, -a (morbus t color 76), eu- l ar-rigo ( 65 ) (i. superfluus color 75 ; cf. aurugo) eyn siech- (66, 134), sych- (67, 69) -tum. eyn sucht l calor die hitz (7), gc-s. i h. (76), suecht ader heieze (21), kranckbeit mit hicze (4); vberig hitz (75). nd. eyn suke t de bitte (23), van der hette (22). * Aurigo (i. aura; cf. aurugo) wetar ^Aurigo (: aurum.) golt-sin (22), -sm= der, varr. -schnider, t -rost (75). Aurigraphia golt schrift (9). guld-in geschriff't (75), -e serift (22). Aurigraph-us, -os hd. gulden- (75), golt-schriber. sclireiber golt (9). *Aurile (cf. aureola) pertel (4. cf berti Sm. 1, 204). *Aurile-a, -ga v. Aurilia. Aurile-, aurili-gium eyn golt- hd. -stat, -stad (7), nd. -stedde, -kamer t gulden stat (75). Aurilegulus goldwàscher (kì.). *Aurilentus v. Aurulentus. *Auril-ia, -ea, -iga (75), -ega (18), -ena (66 &s.), aur-iela (7), -elia (115, 125, Ki.) (vermis; auis i. oriolus 125) hd. nd. golt-, hd. gold-, gult- (21) -worm, hd. -wurm, -wyrn (18), -wiirmlin (115), -wurm= lein 0. -hàhngen (Ki.), --wormel, var. -wiirblin (75), -plettchen (125). *Aurina (herba) aurine (149). *Auriola (X ara, hara?) ags. stigu (94, 136). Auripig-, auripie- (5b) -mentum hd. golt-schum, -schawm (9), -farbe (17). hutt= rach (3, Sm. 2, 257). auripig- (1, 2, 73), auripie- (5b), opri- (93), oper- (73) -ment. oi'gimint (Gf.). Auri-phrygium (kì.), -frigium, -fru- gium (10), -fugium (Sum.), -figium (19), -frisium(99),aufgerium (8), anph.- (89), anf- (19) -riticus, fresum aureum (104. X fresus cf. Gì. m. 3, 674) (cf. Dz. wtb. 608, varr. GÌ. m. 1, 484) porte (Sum.). eyn borte (8), bort (anfr. 19). rant of boert (anphr. 89). golt-borto (11 7), -bort (12, 99), -burt (7), -bart (19, 89, 99). goldbarde (11). eyn gulden krantz (10). *Aurire (i. percutere i vulnerare; im= plere 141 ; sorbere, audire, glutire, trahere, ferire, sed aspiratum debet esse Pap. ; aus auriga x haurire &e.) hd. sia-, schla- gen, -hen; slan (18). slahin 0. wagin aribin (8). slahen t wagen treyben (9). w. furen (1), voren (22). Auris hd. nd. ore, oor (14a), oer (5), are (22), ar, vlg. or (75). hd. or, ohr (111). horre (5b). flandr. hoore (Kil. cf. Gth. Wtb. 2, 729). Auri-scidus, -eidius (74) ein golt- schnider (110), -snyder (132). golsneider (74). Aurisia v. Aorisia. "•Aurisiceps v. Aurificeps. *Aurispicari (cf. aruspex. auspi= cari.) weder wickern (5b). AUS *Auri-spuma, -fleuma (89, 147), -flo= ma, -flama (11) golt- hd. -schume (Mss, mog.), nd. -sefime (11), -schuym (147), -schurin (89. sic? Xauriseoria id. Ki.?). *Aurista v. Aurisia. *Auristria v. Austiria. Auriuittis goldfinck (135, Ki.). *Aurog-a, -o v. Aurugo. *Aurolentus v. Ain'ulentus. *Aurona v. Aur-ata, -ena. *Auronum v. Abrotanum. Aurora (i. oriens 22b, aura Gf.) morghen (22b). hd. nd. morgen - stunde, -vre (10), -rot, -roet (17), -roete (nob), -roten (noa), -rotin (/. 7), -rotte (9), hd. -rote, -rothe, -rote (67), -rode, -rode (12), -royd (19), -sonn (76), -stern (68). margen rod l stund (21). frw morgen stunde (5b). dage- (11), ghe- (89) -raet. wetar (Gf.). Aurorare (i. illuminare Br.) virluch^ ten (19). verlichteu (89). *Aurospex v. Aruspex. Aurosus v. Aurulentus. Auruginosus v. Auriginosus. Au-, t a- (74, Br.) -rugo, aurpg-o (19, 4), -a (18) (ar. i. color sicut pedes acci^ pitris, sed aur. i. morbus regius, corrup- tio aure &c. Br. sim., corr. aeris, tempe* stas, rubedo, fex, spuma auri; cf. erugo, rubigo, auri-go, -pigmentum, spuma &e. ; als morbus oft alph. aurigo) hd. nd. golt-, hd- gold-, gult- (21) hd. -schume (7), -schum, -schaume, -schaum, -scham (4), -phaim (1), nd. -fin (23. X sin), -sin (5, 21), -schin (17), -sehyne (133), -syndel (64), -czunder (5b). hd. gele, gel, ,geel, gelde (17) sucht, such (5). die alde suchte (21). siechtum (68). totbleich (100). geli- wi (color 119), -u (120). hd. vn-gewitter, -wetter (68) ; mei tauwe (5) ; mil-thaue, -thau, -tau, -tav (3), -thaw (66), -tow (76); milt-dauwe (10), -dau (12), -doug (49); mild-dauwe (17), -etav (8), -e (19); mi= litou sim. (sm. 2, 567. Gf. 5, 346); mete= dan (sic 21). nd. mijlde (89). miltauwurm der aas kraut verderbet; arugo vnge= stmner luft (74). vmgelt (6. aus gelde = gele se. sucht X angaria?). Aur-ulentus (Br. &c), -olentus, -eo= lentus, -elentus, -ilentus, -eolus, -ielus (67), -osus (i.plenus auro Br., deauratus) vergult t guldin (134 sim.). vorgolt (8, 9). voi gold (68, noc), golds (nob). Aurum hd. nd. golt, goltt (22). hd. gold, gult (5, 21). *Aurum abrasum (st. obryzum!) lawtter gold (1). Aurum arabie golt von arab-ien (5bj, -i (1). Auruspex &e. v. Aruspex. *Ausaria v. Austiria. Auscul-tare, -are (134), -tari (4) (i. obedire &c.) horen (8, 19, 22). hd. zu-h. ; flifilich, fieyslichen (9) zu-h. zu- (nob), flisliken zuo- (13) -heren. horchen (12). vff-h. (68). fleissig zeu-h. (4). losen (88). zu-1. (113). lustern (8b, 49). erfarn hey- melich (10). erforschen, lernen (65). ge- horsam (17, 75, 88, 110), -folgig (75°), -felgig (75a), -vellig (1), vndertan (9) sin, sein, o. werden (75). Ausp-ex, -ieator (22) (cf. aruspex) wicker (19). wedder- (22), vogel- (11, 13, 23, 109) -wicker, -wiker (11). wissage durch der vogel flug (75). AUS *Auspieacitas noth, not-heit, -durf= tigkeit (74). Auspieari vogel-wicken (5, 22), -wickern (5b), -wecken (18), -scliawen (66 &c). vogeln (4. rrihd.). zauberen (110). war-sagen (76 &c), -seggen, wick-, tov- eren (109). wegeln, zwytzern als von vogele ansehen vnd auß irem ansehen kunfftige ding sagen (74). Auspieat-o, -e (74) gluck-, var. gliik- lich (no), zu gut geluck (68). notdurf= tiglich (74). *Auspicator v. Auspex. Auspieium wicker-ie (fi), -i (21), -ige (22). wijchelie (107). wicher-, wecher-ey, -ung (74). wetter (7). warsagunge (8b, 110Y waersegghinghe (107). gelucke (99, 100). bescherniz (100 ). quitteln als de fegel (18). *Auste-l, -nia v. Austiria. Auster hd. nd. suden-, sude- (12, nob), suder- (74), sut- (19, 99), zuyd- (89), zu dem (sic 21), suße (10 Xsut?), der suß warm (65), hd- oster-, mittages-, mittag- (4), nd. eyn middagkes- (22), \valt- (Anz. 8, 409b) -wint, -went (99), hd. -wind. est ventus t geyse (9. : geist? cf. Gth. Wtb. 2, 398). *Aust'a (cf. prc, austr-ia, -alis) oster= leich (9). *Austeria v. Austiria. Austeritas hd. strenge-, streng-, strene- (67), strein- (21), grymme-, herti- (65) -keit. strenck- (134), grim- (6), hart- (99) -heit. strengli-, var. strerai- (no), strengke- (22) -cheit. scharpfhait (76). scherpffe (65). Auster-iter, -e hd. grim- (3, 4, 76), grymmec-, grymik-, hd. nd. grimme- (5, 23, 68), gremme- (22), gruwe- (6), gru- (21), freue- (68), vngestem- (5b), vngehor- (1. cf. sq., affabilis), streng- (4, 110), wrede- (132) hd. -lich, -leich (1, 4), nd. -liken. *Aust-ernare, -rinare (Br.), cf. -erare (GÌ. m.) i. macrum facere (Br.). magher maken (147). Aust-erus, -renus (21. X strenuus ?) (cf. seu-erus, -us, crudelis) hd. nd. stre-, stry-< (13), gestre- (5) -nge. hart (8atl, 65). hart (9). hart-man (99). scharpff (17, 65). grym (6). grimm-ig (13 sim.), -elich (22), -ikeit (sic 18). grani (11, 19). bose (19). wreet (11). vreet (89). vnhor= beh (23. cf.prc.). aurisch (alph. außrisch, i. q. eurisch Sm. 1, 96), vlg. grulich (75). ernsthafftig (110). vngleubig (65). winsuer (sapor 125). *Aust-iria (74 &c), -eria (7, 9, 74), -ria (68, 132), -rea (21), -enia (16), -el (9) ausarla (67 &c), auristria [alph. aust- 110) (i. vnguentum auris) ore-, oren- (6), or- (8ab, 22, 74, Gì.), our- (76), hor- (9. cf. auris) -salbe (6, 7), -salb (76), -salben (5, 21), -zalue (22), -smalcz (9, 16), -smero (Gf.), -smer (8, 74), -sepe (8b). *Austoraflricus v. Austroaffricus. Austra-lis, t -le (110), -nis (7) [cf. aust'a) suden (110). osterich (nob). einer " o. (5). oster-licher (6), -eicher (67). ;r- hd. -richer, -icher, -reicher, nd. AUT Austrare i. hum-idare (Br. ), -ectare (76). netzen, naß machen (88). *Austrenus v. Austerus. Austria hd. nd. oste-, oste- (6), este- (13) hd. -rieh, -rreich (4), nd. -rick. en osterriker (sic 23). sìit land (19). zuijt- (89), zuden- (11) -lant. Austrinare v. Austernare. Austro-, austor- (76) -afiricus (141), -afrieus suntwint (uiì. auerstatus i. ventus proximus astro (76. hierherì). *Austrum mispeblom (149). Ausus adj. s. hd. kune, kun (4), kune (21), kone (67). kone (18, 22). eyn koner t eyn torstiger (7). to- (133), tu- (4), do- (8b, 17),.gedo- (5), gede- (18) -rstig. driste (22). freche (66 &c). lrecl (st. keck 76). kùn- (6), kun- (110, 134), kon- (68), stoltz- t freuel-(no), frech- (69), frei- (134) -heit. manlicheit (6). Aut aber (7, 4). ader (d aus f veri. 5). oder (134). entwor afte (22b). efte (22). offte (132). *Autheeastus (aòfrexaaxoO v. Ario= pageta. Autem (oft i. aut) hd. aber. ader (5b). ouer (22). mei- (99). *Autem-are, -ia v. Autum-are, -a. *Autem-na, -pna, -pne v. Autemn- a, -e. Autentica (cf. auetoritas) gelaub brieff (64). mit war- 0. wiß-heit bewert (no). Autenti-eare, -sare (75) (i. confir= mare Gì. m., autorisare q. cf.) hd. mit war- 0. wiß-, weiß-heit beweren sim. ain red mitwißhait b. I warhait (76). eyn redde wiß- 1 meister-lich.b. (7). ehi ding b. mit meisterschafft (17). wißheit mit war= heyt meysterlichen b. (18). m. reden (21 AXI 63 vz oster -riker. oisten- (132), ain ester- (76) -richer. eyn ostréuker, eyn vte demme lande (se. austria 22). suden (110). ding bewaren (4). bestaten (75). acht- (22' ac- (at-? 23) -bar maken. Autenticatus bewert (75). Autentieum hd. ein befunden, ver= bunden (63), t vorwenden (15), vberwun= den (9), ùbir wonden (8) war-, wor- (9, 15) -heit. offnenbarheyt (16). Au-, aue-tentieus (cf. auetor) hd. geneme (21), vor-, voir- (5) -g., -genam (i), -nemig (17), hd. nd. -nemen (18, 22), -neme (23). furgenome (67). vernenig (1). ain furnemer t namhaffter (76). hd. nd. meister-, mester- (5, 23) , meester- (89), meß- (18), geleuf- (132) -lich, -lichen (21), -licher (68, 69, 134), -lick (22, 89). be= warter (134). glaubhafftig (110). *Autentisare v. Autenticare. *Autentisatus bestat (75). *Autentus v. Attentus. Auth-, aut-epsa, gr. aoOlt^a (i. co= eulum aheneum Se. 112) ehi ehrin-er hafen (Kia.), -ger haff (112). *Autima-re, -ciò v. Autum-are, -a. Autographum orschrifft (125). Autor &c. v. Auetor &c. *Autrullus v. Antrillus. Autu-, auetu-, augtu- (5), aueu- (8, 4), auti- (19), aute- t atta- (17) -mare, autumnare (8b, 110), aue-tinare (67, v. a. 1477), -iono (i. imo puto t fatieinor 76) hd. nd. wenen. weynen (3, 19). w. { fiere!) I schreyen (v. a. 1477). wan-en 4), -nen (auct., wenen aut. 23). wyenen 8b).weijmen(89).meinen (68,110). schatten 23. cf. wett. schetzen putare). be- (8, 9), gè- (17) -dencken. beduncken (76). sagen (33). Aut-uma i. existimatio (Br.). wane, -ernia waen (8b). -umatia wemunge (sic 9). -imaeio founge (sic 8). *Autumnare v. Autumare. Autumnare zidig werden (8b). *Autumpnalis arfstelic (11). *Autumpnus, -nus (110, 134, Br.) hd. herb-est, -st, -sto (4); lurb-ist (5b), -este (19), -est (17). nd. heruest (22, 23), herfst (99, 132), harfst (11). Auulsio abbrechung (19). of bre- (89), aftre- (11) -ckinghe. Auulsus abge-scheiden, -sundert (8, 9). Au-, auim- (9) -unculus 0- (1, 5, 4, 134), o- (3), e- (69, 110) -hem. oheym (66). ocheim (68). ovhein (93). ohe t nefe (6). olhaim (104). boeme (9). óme (16). oem (89). oom (11). om (22ab, 23). enicle (5b. cf. Sm. 1, 83 sq.). eyn mag (17). vetter (3). muterbruoder (91). *Auus v. Aruus. Auus hd. ani (104), aeni (88), eni (93), sene (91, 113), aelen (113), niyn ane i eneich (48) ; an-herre , -her. eyn eldir vadir (5b). elder- (17, 22b), aelder- (11), alder- (89), grote- (22), -vader, -vater(17). groß-v. (5), -vatter (6), -ette (48). myns vatter vater (5), fater f. 21). Aux, t auges (Br.) , g. augis (n. v. augmentum) ab augeo, est iste punctus in quo sol est dum maxime appropim^ quatur nobis vt est circa feslum s. Viti (Br., nach eWeber in Allg. Mon. 1853, Sept. der Hohenstand der Planeten, aus sanshr. ucca). ein groß hohede (6). de hoghe (23). eyn boghe (22). Ausiliari hel-ffen (17, 110), -pen (11, 89). hulffe dun (5). hulf tun (A holff donen (21). hilff done (18), thim (7). hulpe don (22, 23). zu helfe kumen (6). hehilflich sein (64). *Auxiliatio hulff (17). Auxiliator helffer (17). Auxilium hd. hu- (5ab, 7) , hii- (3), hi-lffe; hilff, hylf (13), hulf (4), holff (17, 21). nd. hulpe. Auxill-a, { -ula (147) (cf. anxilla, auxula) hafen o. mase (74). haven, dee= gel &c. (147). *Auxo (: auca) gans hirt, boli. hus= arz (4). *Auxu-, auxun-gia v. Axungia. *Auxul-a, -la (75) (i. q. supperadditur mensure 76 sim. i. q. auxilla Br.) hd. zu-gabe, -gobe (9), -gobez mose (8). *Axa, axia (23) (cf. gì. m. v. axa) hd. nabe (mss. mog.). ein n. an dem rade (4). ain n ab (76). nau-e (23), -el in rota (22). *Axe-do hgnum quovertitur rota (136, 145), quod axi immittitur (gì. m.) ; -denes ags. lynisas (94) ; - nodis alts. lunisa (Sm. 2, 474). Axiculus welchin (Agr.). *Axidonum v. Assidela. *Axigalium v. Oxygala. *Axilia, axis t assis (Gf.) scindelun (127). schiudala (Gf. 6, 522). Axis (cf. axilia) ein achse an dem wagen (4), achß in einem w. (110). achs 64 BAB BAB BAC (1, 7, 93). ahse i àchse (9). ahsse (12). asche (pars rote 8). die achs (135). echs (88, 9i). ehsse (6). ax (m). hd.nd. asse. M. afie, nabe (Mss. mog.). aysse (8b). ayß; eyn aysß in eyme wagen rayd (19). agst (76). ags. aex (145). spili (112. cf. Br. wtb. 1, 950). pi. axes, dim. axioli dy hanenbaleken in domo (125). *Axisia v. Assisia. Axung-ia, i -a (Br.), exu- (ni), xu- (gì. m.) -ngia, rima (Sum.), axon- gia (Pap.), -zia (gì. m.) (i. venter porci i alterius rei Br. &c.) smer-leip (Sum.ì, -laip (104), -eleip (ni), schmerleib (m). schmer (no &c). schwynen schmaltz (no), rosei (107). r. lunde (132). (ags. ry-, hry-sel m.). auxu-, auxun-gia (Mss. mog.) hd. smalz (13) ; huner-, gense- (6)- -smalcz. nd. ganse smalt. anxu-, anxun- gia siner-o (117), -e (8b). smer (9, 99). schmer (4, 110). verkens smeer off vett (132). smalcze (10). boh. gyezwecz (4. jezwec meles). anxi-na, -gena (75) wa= gen- (6, 75, 112), wayn- (4), karren- (76 sim.) -smer (4, 6), -schmier (112), -schmir= ben l -salben (75), -salb (76). *Aza-baka, -ra &c. v. Aeera. Asa= rum. Azarollum'mespelbaum ; a. syluestre hagedorn (kì.). *Azia v. Asia. *Azilium (aus milium, wie GÌ. m. 1, 504 aus millium; cf. aleea) hirspreyn (50d). *Azima v. Aleea. Azim-a, -um (18) vnge-deisemt (15), -suritb deyg (5b), -syert brut (18), -sawertbrot(4). tberp (86). oster-, ouster- (8) -dag (8, 17), -tag (9). Azim-us s., -us, -a, -um adj. (i. sincerus 68., sine fermento hefel 76) hd. nd. vnge - suret, -suwert (65), -sewert t -hefelt (74), -suren (5b), -furt (sic 7), segeelt (sic 49), -deisemt (10), -teisemt 6), -heffelt (65) , -heflet (68) , unkebilot Gf. 3 , 95) , derb (74) , derp t sufi (8) brot, broit (5b, 7), prot (72, 74). prott an vrhab (1). brotanhebel (93). unge= heuelot (95). nit ge-hefelt? -seuert (110). sonder gist t deyssem (132). suwer i reyn (68). iudenmaczs (2). matzenkuch, pogatz (74). *Azion (aus aizoon?) sure t etter- nezzel (149), hadernetele (47). *Azonium wildersenff (74). Azot-a l -um (cìuitas nunc arsoffe (17. -us ciuu. in Syria et in Achaia kì.). B Baalphasis &c; v. Balphesis. Baasa v. Basa. *Babala (cf. baptile?) eyn yser voer apen riem (11). *Babalis v. Bubalus. *Babantum v. Babatorium. *Babare v. Balbutire. *Babari-a, -us v. Bauari-a, -us. *Babarius v. Babatarius. *Babaronis v. Barba iouis. *Bab-, bap- (104) -asa vuinia (m.cf. Gf. 1, 868). winiga (104). *Babatare pferde beschlaheu (74). *Babat-, balbat- (75 varr.), bab- (74, 75, 110°), barb- (alph. bab- noab) -arius, babatifaber hd. huff-smit, -smed (8), hufschmidt sim. *Babaticum (est vas in quo seruantur babita) schmidtrog (76). *Babatiferum hoff yseren (22). babi= ferum est animai ferens babata (69, 134). *Baba-torium, -ntum huffeysenfaß (74). Babà-, baia- (64c), babba- (132), babe- (89), barba- (bm. 756), t ba- (75), t gaba- (llO. cf. GÌ. m. 3, 617), gabba- (68, 132) -tum, t ga- (110), gab- (68, 132) -bata hoff (22). hd. huobe- (19), hube-, hobe- (5), bop- (13), huof-, hueff- (75, 134), hd. nd. huef- (11, 75), koef- (89, 132), hoyff- (132), hof- (12), hof- (23), hofh- (4), hoff- (7), hd. huf-, huff-, huyff- (v. a. 1477), ros- (6), rolJ- (75, 76) hd. -ysen, ylien (8b), -eysen (3, 4, 134 &c), -eyssen (66), -ysern (13), -yseren (23), -yser (11, 89). Bab-el, -il ( i. confusio) hd. nd. vor-, hd. ver-, fur- (21) -storunge, -storinge, hd. -sterung. lesterung (sic 76). *Babellare (x babel?) v. Balbutire. *Baben v. Baen. *Babifectum v. Baptisterium. *Babiferum &e. v. Babatiferum. Baptisterium. Babiger &c. v. Baburrus. Babili v. Biblius. Baby-, gew. babi- Ionia scantpurch (Gf.). eyn v'storte staid (7), zerstortew stat (59), zersterte statt (76), v'stort lant (6). babilo-n (1), -ngen (5b). , *Babil-us, -lus v. Baburrus. *Babismus v. Bombieinus. Parcba= nus. * Babita (cf. babatum) v. Babatieum. *Babli v. Biblius. Babosus v. Baburrus. *Babti-le, -sma, -sorium v. Bapti-le, -sma, -sterium. *Babtillus v. Baeillus. *Babtiseeula v. Blaueolus. *Ba-, fa-bulari (i. inquio, exio) spre^ chen, sagen, raten (74). *Babulca &e. v. Battudo. *Baburcia &e. v. Baburtia. Bab-urrus, -urus (75, 142), -urrhus (Pap.), -UrtUS (Br., GÌ. m.), -UTCUS, -igUS (67), -iger (Br. &c), -ieger (76), -ilus (110, 132), -illus (110c), -ulUS (Gf.), -OSUS (Br.), bapurrus («4), bai- l bra-biger (142) (i. in-eptus l -ops &c. Br., buceo Gf., vesanus 75, stultus dilectus t eger 76. cf. Dz. "Wtb. 34) kronare (Gf. 4, 613). dor (68). dorech-t (8), -tig (17). thore t tum-- sinniger (9). vinsinger, vlg. vnsin-ger, var. -niger (75). stumpes synnes (8). vnge-fuge (8, 9, 17), -nedig (9). ein nar, var. narr (110), geck (132). *Babur-tia (134), -eia, -cium (17), -ca (67), -ria (no), -ra (68, Br., gì. m.), -rha (pap.) dor- (8, 68), thor- (9) -heit. dorech- tig- i vngefuge-keit (17). Baca &e. v. Bacca &c. Bacal-aris, -is v. Gillo. Baealarius v. Baecalarius. Bacanum kabis-saamen (kì.). Bac-apulus t -capulus (gì. m.), -opo= lus (Gf. 5, 511), -calus, -caulus, -eatilum (148), -caulum (Br. &c), -aulum (129), -ulum (132), -culum (68, Gf. 4, 930) (i. feretrum) baar (68). bar (110). drùch, helza (Gf. cf. capulus). *Bacardus v. Beghardus. *Bacarius (cf. baeernus. batillus.) eyn bußel (19. i. q. bofiel &c. Sm. 1, 211). Bacca, b. lauri, baca (21 &c), baeha (117) (i. uua 121. cf. bacear) ha, lorber sim. 1.- (68, 110), lauwer- ( 132 ) -frucht. lor-, t òl- (93) -bere (22, 93), -bir (7). baeckelaer (ku. uni. bakelàr /. aus bacca lauri), bekele-r (85), -re (99). (baca) uua hegelari (121), daraus wahegelari (117. cf. Gf. 1, 728), Beides aus bache lauri? — ein kostel Stein ( 132. cf. gali, bague Dz. Wtb. 561). Bae-, ba- (76, gì. m.) -ealarius, -calaris (v. gillo) baccal-erer (5b), -ari t halb= meyster der freyen kunst (74). Baccapulus &e. v. Bacapulus. Bacca-r (Br. &c. ), -ris (gì. m.), -ra (8), -rum (144), baceha-r (kì.), -ris (143, Kì.), bacharis (115) (i. galgago Gì. m., herba fascinum pellens Br. sim.) kraut das zauberei vertreibt (88, 110). lorber (88, 110). bacca, laerkruyt. (sic 132). ba= caler krut (68). frawenhandschuch, grolJ durrwurtz (143). basil-ien (115, 143), -g l fram (143). zimmet- (Kìb.), zimmer- (Kia.) :raut. haselwurtz (8, 91, 144, kì. cf. asabaeara i. q. asarum). baharius sur= pelboim (Sum. V. hierhert). BAC *Baecare v. Bacillare. *Baecari v. Bachari. *Baccatilum v. Bacapulus. Bae-, ba-catus (i. baceis lapidibus adornatus Br.) kasteinit (Gf.). mit Jaur-en (110, 132), -ber (68) o. kostliche Stein, gesteyntz (132) geziert sim. bacado atri i. coronor cum baceis &c. (76). *Baccidia v. Bugilla. Baeeinum v. Bacinus. Bacco v. Bachones. Berna. *Baecu-la, -ba (142) (i. bouis f emina 142, vitula; cf. vac-, bu-cula) ags. cu= caelf (i36c, 145). *Baceum v. Baneus. *Baccus (cf. baehus. batus.) i. unum (142. st. vinum). bramberestruch (Sum.). Bacch- cf. Bach-, Baee-. *Baech-ar, -arium, i -inarium (75), t -arma (Br.) (i. vas vinarium 125, Br. &c.) winvas 0. gscliirr (88). ein padschaff (75). Bacchinal v. Baehana. Bacchus win got (75). bacus win (99). baehum wein (64). *Bacerare i. attrahere (76). *Bacernus (cf. bacarius. batillus.) kloppel (4). *Bacetum v. Buceta. *Baeidones, vacedo (Lye) ags. redisn (Lye); redi- (136), redi- (.94) -snae. Bacile i. peluis (gì. m.) ; vanga karst (147). *Bacilla v. Crithmum. Bac-illa, -ulla (132) (est pala ferrea 66 &c. cf. Gì. m., sqq., artoeopus) eyn ysen-schuffel (5), -pale (18, 21). eyn yse-, yß-, eii3-ne scnu-, schau-fel (68, 110), schupf (no), eysenschauffel (74). eyn ysern ymfel (7), pfol (6). eyn yseren al (22), scliuppe off schuffel (132), scutte 23. cf. Br. wtb. 3, 722). eyn eysern phol 3). kolphanne (8, 9). *Baeillis v. Bacillus. *BaC- ( 66 &c, Mss. mog. cf. GÌ. m.), bat- (68, 91, 100, 141, Agr., Br. &c), bach- (75), vat- (q, v.) -illum, -illa (pi. 68), t -illus (Br.), baeilum (132) (*'. thuribulum 141, Br., pala, instr. quo colliguntur carbones Br., arula 75. cf. prc, sqq., ital. badile &c. Dz. "Wtb. 36) eyn kale (carbonum) schuffeln (17). schauffel (Agr.). feur-sch. (111, 114, Fr.), -pfan (110), -zangé (114). schtireysen (91). glut-schirben, -haffen; aschenhafen (75). hertphan (3). clephel (100). bat-us, -illus gluothafen (93). bathulus gluthaf= fen, kolkorb (74). batulus ein schiipp damit man die brenn o. kolen zu reeht legt (Alberus, cf. Gr. Wtb. 364). bathyllus glutpfanne (88). bacus {vas &c. 3. cf. h. v.) gluotscherb (76). batillus glot- phanne, -pfanne (Gf). bett-pf. (114). vier= schuppe (Kil. ). kupff {balneatorum 91). batula pi. i. vascula apta ad portandum carbones (no), baeula i. scaphula (Gì. m.). i. cauan {q. cf.) wichilstain (104). Baeillum {gr. fiaxTptSlov 115) knebel (115, Agr.). Bac-illus, -ullus (66 &c.) stab o. steck (134 sim.). en stok (23). cleyn stegk (8). stokelken (14a). *Baeillus {ans vac?) ploder, kranc= ker (74). Bacillus fumalis {cf. gì. m. 1, 515) raucher-kertzlein (Ki.). DlEFENBACH GlOSSARIUM. BACH *Bac-, bacc-, banc- (74), bare- (7), bat-, bapt- (3, 17, 74, Hpt. 5, 414), bapc- (13, 23), babt- (89), baps- (3, 11, 22, 4, 74), bapps- (5b) -illus, bacìi- (9), bapsi- (6) -lis, batilus (74) {in campana) hd. klu-, klù- (6), clii-, var. ciò- (75) -pfel. klypphel (49). kly- (13, 14, 89), klu- (12), klu- (17), klo- (5b), ke- (sic 9), de- {sic Hpt. d aus ci) -ppel. kle- (11), kne- (23) -pel. knuttel (bacillus 3. hierher?). klengel (6)- klop-fel (4), -pel (5), -el (10), clopphel (3)> swengel (7) in der glocken. gì. -klippel (18), -kleppffel t -swenckel (74), -schwen= ckel (75). kloeken kleppel (22). glocklein (i. tintinabulum 74). *Bacilum v, Baeillum. Bacina i. herba apollinaria (Kib.). Baeina salinaria salzpfanne (GÌ. m.). *Ba-,la-(Gf.) -cina wegewahta (121, Gf.). *Bacinia {aus bacca x vaccinium?) ags. berige (94a). Bae- (7, gì. m., Gf. 3, 30), pac- t bant- (Gf) -inus, bae- (117, Gf.), baec- (Sum.), vaee- {q. v.), pac- (104), bax- (11) -inum, batia (Gf. ) (i. peluis Sum. sim. varr. GÌ. m. 1, 509. Dz. Gr. 1, 301. 2, 274. Dz. wtb. 35) pedi (Sum.). pechir (104). becken (7). Bacius v. Bombieinus. Bazius. *Bacopolus v. Bacapulus. *Bacterium i. peluis (76). peckin (74). Bacterius v. Baculus. *Bacula v. Bacili -a, -um. Cauan. Celt. Nr. 297. *Bacula {i. vmbo, cf. buc-cula, -ulus) ags. randbeag (136b, 145). Baeulare (i. cum iaculo percutere, water sch. von baccare i. cudere 76. cf. battare gì. m.) hd. sla-geu, -hen (9), -n (8) ; mit stecken slaen (5), sian (5b). myd stocken slan ; knuppelen (22). *Baculum v. Bacapulus. *Baeulus v. Buculus. Bac-ulus, -illus, bissw. -us, -terius hd. stap, stab, stayp ( 19 ). nd. staf. hd. nd. stock, hd. steck, stegk (8), stecke-n, -1 (75, 125). kruck (65). krucken dar an die krancken gant, var. gou (75). Baculus ( i. sustentacul/um vitis ) eyn wyn pale (17). Baculus pasto-, pastu- (5b) -ralis hd. eyn bischofis stecke (5b) ; bißoffs stab (21), biseboff-, bissoff- (7), pisebolf- (1), pisof- (3) -stab, -stap, -stabt (3). nd. eyn byseopes staff. *Baeunis v. Bueco. *Bacus v. Baeillum. Baculus. Bae= chus. Baius. *Bacus estfuscamentum corporìs brune (3. cf. bagus = badiusGi. m.? fueus?). Bach- cf. Bacch-, Baee-. Bacha (i. presbitera l saltrix\ cf. bacca) pfeffin (75). *Bachan v. Baen. *Baehan-a (74, 76), -alj(17), bacchinal (Br. &c.) kelter (17, 74). winpreß (68, 110). wijnperse (132^). weintrot (134). trott, presse, torkel (74). Baehanalia liilghe daghe der Inde (22. ethnicorumf). Bachania awijse, sotheit &c. (147). Baehans (cf. baehicola. beanus. Fr. 1, 46. Sm. 1, 145) bachan-t (6), -te (5b, BAI 65 23), also Bachanten zu Anfange des 15. Jh., an dessen Ende erst sie Sm. I. e. fand? *Baehardus v. Beghardus. Baehari, baccari (99, 134) hd. to-, tho-, do-, da- (21) -ben ; towen (7) ; wu-, wue- (64, 134), wuet- (66), wie- (68, 76, 110), mie- (sic 7), wy- (69) -ten. nd. douen; verwoeden l raesen(132). reissen (67). dolle (21), doil (5), dui (13, 22) sin. truncken sein (64, 110). zomen (8, 9). Baeharus (cf. Gì. m., Fr., 1, 46b) ags. mere-swyn (gì. Aelfr.), -swin (94a). Bachatio winsuffung (65). *Baehen v. Baen. *Bachi-cola, -cula, -bio, t baehans (75) (i. potator) hd. tri-, trei- (67), dri-, hd. (18) nd. dre-ncker. dreiger (21). ein win-trincker (110), -suffer (75). quasser t swelger (109). fem. drenckern (18). *Bachillum v. Baeillum. *Baehina tage gotes -des weyns (74). *Baehitus tob-ung, -suchtigkeit (74). *Bachium (i. crather &c.) beeeker &c. (147). Bachones, bacco (93) i. perna bacho (117), berna (93). *Baehuni v. Bueeo. *Baehus v. Batus. *Bada (anders gì. m.) kurtzklayde (74). Badals (cf. sq.) v. Oseitatio. Badare i. oscitare (gì. m. cf. Dz. wtb* h. v., Ceit. Nr. 300). bat-at (94), -tat (i36, Hpt. 5) ags. gina-th, -t (II. e). *Badeamen v. Balneamen. . *Badium (cf. sq.) sat grun (8). rofi futer (9). Badiùs i. spadyx, pameus, phoe= nieiatus (125) ; equus t e. velociter currens (76). leuffer 0. snel phert (8). swelle (sic) pb. 1. (9). lauffend pferde (74). appel= grau (125). balia (gr. j3aXiÓs, cf. Dz. 1, 8, 227) apffelgrau (91). balius equus blaii (v. a. 1618, Kib.).. eine blas -^Kia.ì. barius (X bardus?) en snel perd (23). *Badus v. Batus. Ba-en (22, Gì. m.), -hen (110, Br., Gl.m.), -ehen, -chan, -ben (74, 76), ben (134 &c.) (gr. i. vestis 76, omamentum 134 &c, o. colli, corona lat.) ein haliìbant (no), halspant (74). en vatinge van gulden ringen (22). Bafer i. grossus (Br. &c), ferinus (Pap.), farina t spuma (sic 76). grof (22). groff (147). *Bafertus ein gros grab (6. cf. prc, aus grossus grob missverst.?). BafFa v. Perna. *BafEare (i. latrare) baffen, bassen, belen, bloecken (147). *Baffatus bassyng, blaffyng &c. (147). Baga v. Boia. *Bagalus v. Baiulus. *Bag-ena, -ina ('. baiolare 141) v. Vagina. Cf- baginella siliqua (Gì. m.). *Bagishin v. Baiulum. Bagul- v, Baiul-. *Baguta v. Begina. *Baharius v. Baccar. Baia- (Gf. &c), baio- (isid., Ob. 374), bi- (74, 76), berran- (74), gew. bera-, beran-, benira- (18), baia- (23) , bale- (74) -nula, baiunola (Br. &c), baion-ola (64C, 147), -alia (141), beralla (3), beta- mula l -phola ( 75 ) ( i. lectus qui in 9 66 BAL itinere baiulatur ; lectum secretimi binula 74, 76. cf. BM. ili; Pr. 1, 292; varr. GÌ. m. passim 1, 527, 559 ; moganus, sponda) hd. span-bette, -bet, -beth, -pette (3), -betle (ber. noa). fartbett (Ob.). uabfe bette (Gf. st. vart-)- rayßpet (74). eyn draghelic bedde (23). roß-bare (64, no»), -boi' (nobc), -baer (132) baiunola (no &c). heyrnliehs pet (74). bedde dat men navoirt off dreget (147). ^Baielus v. Baiulus. *Baiol- v. Baiul-. *Baion-alia, -ola, -ula v. Baianula. Baiu-, baio- (ut, GÌ. m.), bagli-lare hd. nd. dra-, dre- (22), hd. tra-gen. *Baiulare v. Baulare. Baiularis iungli, starck (147). Baiul-ator v. -us. Baiulum (74, 76. Br. &c), bagishin (6), ba- (94, 136, GÌ. Aelfr.), pa- (GÌ. Isid.) -gula (i. fren-um, -a Gì. m. , habena 6, saliuare GÌ. Aelfr.) hd, zaum, zara (67). tzoum (132). ein zom zùgel (6). brei- (132), beu- (sic 110) -del. ags. brydel (gì. Aelfr.) ; bri- (94), brig- (136) -diis. Baiu-, baio- (141, gì. m.), baie- (Sum.), bagu-, baga- (9) -lus, baiu-, baio- fise0) -lator hd. nd. dre-, dra- (no), hd. tra-ger. briff-treger (9, 65), -dreger (8). dregel(49). hot (110). stoczel (baiulus 17. cf. wett. stutzel sustentaculum muri sim-). Baiunola v. Baianula. *Bal (anders gì. m.) en boni dar de balsemen af gbeplantet wert (23). *Bala (anders Br., gì. ni.) , balans hd. sebaff, schaf (66, 134), schoff. nd. schap. *Balafìum v. Balapbium. *Balagerula i. qd. auis et interpr. inueterata (76. cf. baia i. inu. Br.). *Balalis v. Balanis. *Balamatus v. Balanum. *Bala-mita , -mite (22) , -nite (5), balomita (3), balmite (74) (cf. balsa= mita. balanite, bai- X bals-amum.) hd,. cruse- (5), cruß-myutze. craußmiiiieze (3). myncz t kraws (4). kraws-mintz (74). crucemiute (22). brunenkreß (76). *Balamum v. Balanum. *Bala-nis, -lis (6), -nus (Br. &c.) (i. quercus) ehi eiche (6). eek (23). Balanit-is (kì.), -a (147), -e pi. (Br.) bolamite pi. (76) sunt vue instar glan- (Br.V già- (?6)-dium. rnacr oneri, castani en (kì.). groit wijndruuff (147). Balans v. Baia. Balanum zepflin (medie. 91). vnguen= twin e balano factum (Er. &c). balamum i. vngentum, serpens, glans guerci, n.pr. venditoris (76). bala-matus (76), -natus ì. perfusus vngento baiamo (76), balano VUCtUS (Br.). *Balapsis v. Balphesis. *Bala-phium (127), -fìum (119, 121), -sium (117), pala-phium, -flum i. imago bilida sim. (II. e), pil-adi (134, 141), -er (104. X palatum? cf. Gf. 3, 102). Ba-, bai- (40) -lare (cf. ballare, balbutire . vehare.) hd. bfer- (6 &c.), blc-, pler- (66 , 70) , pie- (74 , 76) , nd. blar- (23, 78), bla- ?22) -ren, als die selioffe (74), ein schoff (6). ble-wen (67), -cken (21), -kchen (21), -tzen (3), -ten (99, 106, 107). plecken (1, 4). bleiczin (8). belken (89). grausen (74). BAL *Balare (cf. baratro) i. ante mensam dominorum Mare geilen (75). Balas-ius i -eus (gì. m.), ballasius l pallaeius (gemma) ballaseli (Hen.). *Balastron v. Balaustium. Balastrum (i. balneum GÌ. m.) pah= uuazzar (Gf. 1, 1129). hals flecke (17. cf. balestrum). *Bal-ata, -na, bolatea (herba, i. ma= coro) andorn (74). *Balatina (cf. balanitis) v. Amenium. *Balatrare schreyen, schympffen (74). *Balatro &e. v. Baratro. *Balatum v. Babatum. *Balatus v. Palatum. Balatus hd. bler-, ble-, pie- (76) -runge. blar-(23),blet-(99) -inge. bleckunge (9). bleczende (8). plegen (3). eyn schaffe geschrey (18). schaffgeschray (74). Balaust-ium, -ia (64, 123), -io l -ion (141), -rum (110), bal-ustia (74), -astron (Pap.) (daher baulaustian Gr. Wtb. 1187. balustrade &c. Dz. Wtb. 39) i.flos mali punici (no &c.) ; agrestium malorum flo= res ( Pap. ) ; malagranata (-io 141); ee- (Pap.), gè- (-ion 141) -ntifolia. bluost (64c), plut, blut (123) von rnargr-anopffel (64^, 123), -on, var. -an, epffeln (64). wild (144), wilder granat-opffelblust (144), -blut gr. (BaXaóaTiov (112). margrauatplude i. iacinetus (74). *Balbare &e. v. Balbutire. *Balbatarius v. Babatarius. *Balbieies v. Balbuties. *Balbieus v. Balb-itus, -us. *Balbi-tus, -cus hd. stam-hielunge, -lung (Voce, ex quo). *Balbosus v. Balbus. Balbuea &c. v. Battudo. *Balbueire &e. v. Balbutire. *Balbudium v. Salsucium. *Balbulosus (x rabulosus?) i. liti= giosus (70). krigischer (74). Balb-us, -utiens (74, 119), -ueus (8b, 121), -ieus (110), -ulus l -ullus (75), -urrus (8b. X baburrus), -osus (Sum.) hd. stam-miler (104), -meler, -eler (8b), -ler, -melonder (121), -melender (16), -mender (3); stem-eler, -niler (17). nd. (Mss. rnog.) stamer-ende, -nde; wlisp-ich, -ech. lispe-r (74), -ler (i. blesus 75, sonst gew. „balbus b, blesus prof erre nequit s). gikatzer (i. • titubator 75). staggler (116). statzger (64). balpzonte (119). nnselo- (95), nisele- (121), nesele- (117, 120) -nder, -nte (120).. nesilenter (119). *Balbuta v. Battudo. Balb-uties, -ueies, -utio i -ieies, -ucio (3) stam- hd. -melunge sim., -mailing (-ueies 3), -mei red (75), nd. -eringhe. lispung (-ucio 3). gikatzote l lispelte red (75). Balb-utire, -ucire, -ucare (74), -ueinor (prs. 8b), -utto (prs. 120), -ire, -ere, -are, -eseere, bai-are, -lare (q. y.), bab-are t -ellare (110, 132) (bfters untersch. balb-are, -ere lispeln, -ire, -utire stammeln sim.) stam- hd. -meln, -ein, -len (68, 110), -meln mit der redde (75), nd. -eren t storen (22. cf. stottern?). schotteren (74). sta-, stol- (132) -tzen (110b, 132), -tzgen (64, 88, noac). gik-, kig-, gig-atzen (75). gakezen (v. a. 1618. cf. graeillare). hd. hsp-in, -en, -ein (3, Ì9, 75). blabpizon (120). BAL Balco ercker (kì.). *Balcus v. Bancus. *Balde- (8, 105, 149), baldi- (47, 74, 149, Sum. v), balda- (47), balta- (sum. v), balte- (96), halde- (87), biade- (85) -monia (i. herba caris 74, st. h. thùris q. v. ; apium syluestris l thysselenium Gì. m. cf. Nmn. v. selinum palustre) hd. nd. ber-, beren- (96), baren- (85), brun- (Sum. v) -wurtz, -wort. baldem. borwortz baldim. alsli.. (149). ols-enich (85), -nich l -nith (74), -nic (bald. Sum.). alsnit (47). baldemnia pernklee (74. cf. berula &c). *Baldriana v. Valeriana. Balducta v. Battudo. *Baldudium v. Salsucium. *Baldulsta (-sca?) v. Bdellium. Bale-a, i -strum (Br.), baie- (gì. m.), baine- (74) -aris (i. funda &e.) arnbrust (Gf.). stein-slawder, -sling (74). schhng (110). schlen-ger (es), -cker (67, 69, 134). schlewder (66, 70). een blide l spring- hoel, pi. -halen (108. cf. balista). Balea-rius, t -tor (147, Br.) i. balh strator t funditor (Br.), falaricus (74), luxuriosus l jaculator (76. X balatro? joeulator?). slawdrer (74). slinger (74, 147). werper (147). *Balemo i. recreatio (76); cf. balinon i, balneum (Br.)? Bal-ena, -lena (94, 136, 141), -era (Hpt. 5, 197), -enea (74), -nea (8, 68) (i, uxor ceti Mss. mog. , monstrum marinum 66 &c, magnus piscis Br., draco 141) hd. nd. wal-, hd. wale-, wail- (5), walt- (noc) -visch, -vesg (99), hd. -fiß. wal -ira (117, 119), -are (130), -re (100). warl (Anz. 8, 98). slige (Sum.). ein wunder in mari (6). en mer-w. (22). ags. hron (136, Hpt.), hran (94). *Balena raff (58. cf. baia i. q. sarcina reff Sin. 3, 61. GÌ. m. 1, 531,' 537). *Balenula v. Baianula. *Baleola (ni. bahe &c. cf. Gth. wtb. 1, 260) alsehaph (Gf. 6, 449). *Baleomen v. Balneamen. *Balera v. Balena. Baie-, bali- (8, Gf.), baia- (17) -strum, -stra (Gf.) (cf. bal-ea, -ista) schlinge, varr. schlen-ger, -cker (110). linck (9). hals-slag (9), -fleck (8), -flecke (17). balastar (Gf. 3, 102 sq.). zittermal (74). *Balesus «.Blesus. *Baleta v. Ballote. *Baletus v. Boletus. *Balia v. Badius. :!:Baliea (cf. ballote?) metwurcz (3 Mrg.). cum b. laxabis &c. (67 Mrg.). *Balim v. Balin. Balimathia (varr. GÌ. m. 1, 543) cym= bel o. schandlich lied &c. (kì.). Daher fr%. nhd. galimatias? X galliambus? Bali-n, -m (22) (i. mittere 22, e-m. &c. Br. aus Pa'XÀetv) zenden (22). *Balis v. Valis. Ba-, bai- (94, 136, Gì. m.) -lista hd. nd. arm-, arem- (22b), aren- (8), ar- (93) -borst, hd. -brost, -brust (8, 16, 21). eyn donre busse (22). selpscoz (131). selfschot (99, 108). selscot (99). SCÌlscat(Gl.Marienf.). federari (119 sim.). balz (balistas Gf. 3, 114. cf. balteum; zu balzo, bulzo Gì. m. cf. bulcio?). ags. steblidrae (II. e). BAL BAM BAR 67 ni. sprinck-hael, -gael, sprin-gael, -ghel, gal. leod. espringalle, vlg. trebuchetum, gal. trebucet (kìi. cf. balea). Balistarius (i. areu- t scorpion- arius 125) hd. arm-broster, -bruster, -brùster (6), -brustmecber (8) , -brost= mecher (5°), -bórstyrer l -borstschutze (125); arenbrust macher (9); boge-, bog-, pog- (1) -uer; schutze, var. scbytz(no); schutzen- (1, 75), schiicze- (3), schoczen- (17) -meister. nd. aremborsterer (22b), selfscottre (93). Balius v. Badius. Ba-, var. pal-liuus lantvogt (64). Bai-lare, -are (110, 133, 134), -lire (6) (i. huc t illuc inclinare, vacillare; in terroni incl. vt. equus 76) hd. stammelu (Mss. mog.). zwifeln (10). ballen (68). waltzen (110). *Ballariana v. Valeriana. *Ballasius v. Balasius. *Ballena v. Balena. *Ballerus, blicca, plestya (piscis) blick, blickling, pleck- t breyte-lin, meckel (140). *Ballina (ehi kraut, i. vngulata; cf. bardana) hufladeche, roßhuff, kalem= wurtz, wasserplum (74). *Ballire v. Ballare. Ballista v. Balista. Bal-lote, -ota (47), -oca (149), -età (Sum.'v), boloea (96), blota (85) (cf. marrubium vulgare Nmn.) ando-rn (73, 96, Sum.), -r (85). appelkraut, gottes ver= geß (73). gotsvergessen (149). gotes ver= geten (47). *Balmite v. Balamita. *Balna v. Balata. *Balnea v. Balena. Pistrix. Balnea-, baleo- (75), badea- (8. X bad) -men, balneale (1. sudale (75) ein bade-, bad- (9), bat- (3), pad- (75) -tuch (3, 75), -lachen (8), -lacb (9), -lilocb (18), -laken (11, 89). Balneari (-neo die miserum sed -neor esse potentum 76) hd. nd. baden, paden(4). Balnearis v. Balea. Balneator hd. nd. be-, hd. bed- (5ab), bey- (21), ba-der. Balneum hd. nd. bat, batte (18), batb (67). hd. badt, bad, baid (7), bad (4). ein badestoben (125). *Balo v. Balatro. Bolones. *Baloca v. Ballote. *Balomita v. Balamita. *Balota v. Ballota. *Balphalaca (aus àoTtaXal) v. Talpa. *Balphe-, baalpha- (Br.), baalphe- (76), balap- (75) -sis, ael bael pbas (5) (i. diuisio inimicorum) scbeydung der veinde (3). zertrennung (75). *Balsama-,balsoma-,balsami-,salma- tieus (i. odor balsami) das do smacket als balsam (6). b.- hd. -geroch, -rach (21), -smag (4), -smekchig (2), nd. -rockich. balsamen-geruch (17) -rockich (22). balsal rauch (7). balsomen- i selbin-roch (5b). salben smeckig (3). Balsam-ina, -inum, -ella balsam= kraut (143). Balsami-ta, -te, -ca (85, 149, Smu. v), -ra (74), balsemita (74, 96), barsami-a (85), -ta (149), -nta (47. X minte), bar= simira (74) hd. nd. balsam-, balsamen- (17, 22), balsum-o (21), balsem- (1) -krut, hd. -kraut, -chrawtt (1). bals-amyte (bals. 47, 85), -amite (149), -emite (96), -omen (74), -eme (Sum.ì. crùtzewurtz (149). mvnze (95). myutz (74). minze (Sum.). wiz-m. (96, Sum.). wifi- (7), fitì- (8), visch- (85), fischev- (17), wasser- (3, 8, 12, 74, 112), brunnen- (93), kraut- (112), krauß- (74), cruse- (5b, 22), garb- (74), gart- (47, 96, bars. 449),grant- (bars. 85) hd. -mynez, -muneze, nd. -mynte. meeute (11). bachmvnza (87). bei- (73), deu- (kì.) -menten. biwrze (105). binesuga t seuibòm (Suio. vi), gunderebe (i. aeer 104). sisumbra (86 sim.). Balsamitieus v. Balsamaticus. Balsamum bals-am (7, 68), -ame (23), -em (1, 5b), -eme (11), -ambawm (4), -emen saet (22). walsam (75). Balsamus balsam (8). b.- (2, 23), bah semen- (22), hd. balsem-, balsum (21) hd. -baum, -pawm (1, 2), -bom (6), -baym (5b), nd. -bom. rute (? 3). *Balsch-, bust- (5b) -ardus (pannus) waldshart (1). bustart (5b). *Balsis ags. teter (136). ;;:Balsomaticus v. Balsamaticus. *Balssemia v. Blasphemia. *Baltamonia v. Baldemonia. *Balt-aris ein slencker ; -ra est sonus baliste (6). *Balthea v. Blacterare. Balthear-e, -i v. Balteus. *Balthearius gorteler (125). *Baltemonia v. Baldemonia. *Balterire v. Balteus. *Balteum (cf. sq., balista) balz l palz (Gf.). Bal-teus, -theus gurtel (no), gordel (14a). eyn ritter- (8, 9, 64), ntters o. koniges (5), geziert (93), beslagen (16), beschlagner (75) gurtel, 0. bort (75). dusiug (5b. cf. armilla). ba- t pa-lderich (Gf. cf. palteum). lendenir (99). lindenier (108). bal-theare (76, gì. m.), -terire (64, Br.) i. cingere, gyrtteu (64); -theari i. stolta et turpia loqui (76. X blaterare). *Balteus (i. ouis, X baiare) schaff (5b). *Baltra v. Baltaris. *Balthus i. camelus (76). Balthuta v. Battudo. *Balubra v. Salumbra. *Balus a^/s.isernfetor (94, 136). sweinß= kopff (74). *Baìustia v. Balaustium. *Balzara v. Bisora. *Bamad-omaricon (Sum.), -emariton (74), maba-cematon , -chematieon t -tenticon (74) (i. succus cauli s 74) kol- saf (Sum. v), -safft, wiederkolsaff (st, wild, mabach. 74). *Bamaste v. Bumastba. *Bamba-rtium, -tium v. Bombicium. *Bambela fpiscis, i. phoxynus) bamb-, bamm-, pamp-ele (Heu.) Bamber v. Bambis. *Bambieinus v. Bombicinus. *Bambieium zitter quod fot in collo (9). zetir (8). Cf. zieter (Sm. 4, 295)? Bamb-is, l -us, t -er (142) (i. aranea, varr. arena) spinn (141). *Bambosium v. Bombasium. *Bambratus v. Bombizare. *Ba-, a-mula (i. a-, si-mpulla) pullen, am-p. (Hen.). *Bamus {aus bannus) de barn (22). *Bamutum. (aus bannitum, cf prc.) geheget ding (8). *Ban-agardia l -c'da (11), -neida (76) , -ayda (74; ì. longum lignum in curro lanckwaghen (11). langwaghen (74, 76). Banausus v. Beanus. Bonasus. Bancale, pan -cale l -chale (Gf.)? -chales (104) banck-lachin (104, 117, 127? Gf.), -lachen (8), -lach (9), -laken (11, 89), -tuch (66 &c), -duch (67). stollacìien (Gf.). *Banc'da v. Banagardia. *Bancia v. Baucia. Pastinaca. '*Bancillus v. Bacillus. *Banculum ain bitrich (91, cap. de pane. X baucalium cf. Sm. 1, 225. Fr. 1, 159). Ban - cus , -rus ( 21 ) , balcus ( 76 ), baccum (1) hd. nd. ban-ck , -g (7), -t (21. aus -e), panck (1, 76). *Bandare v. Baulare. *Bandochium v. Pandochium. *Baner (cf. bafer) leibiger mensck, gi'ob-1., vaister (74). *Bane-, banne- (22), bani- (3), pane- (74) -rium (cf. vexillum) hd. nd. ban- ner, hd. -er, -ere (7), -ìer (5, 74), -ir (3, 4). fané; pandt an einem hauße(74). Banerius eyner dar der (sic) do bant (18). ^Baneus ackerer, paw-er, -man (74). *Bannau- (10), banna- (12), bonau- (125) -sia (i. paruideeentia 125, aus banausus) hoffertikeit (10). bache (12. cf. pompa). *Banneida v. Banagardia. Bannerium v. Banerium. Bannire verbannen (64). *Bannita (i. sillaba) silve (147). *Bannus (cf. bamus, batus) hd. der ban, banne (7), pann (1). pan, esch, marck (74). *Banonia v. Bononia. *Banrus v. Bancus. *Bantinus v. Bacinus. *Bapasa v. Babasa. *Bap-cillus, -sillus &e..v. Bacillus. *Bappirus &c. v. Papyrus. *Bapte v. Bassaris. *Bap-, bab- (89) -tile (cf. babale) ein vorn blad (19). voer blat (89). *Baptillus v. Bacillus. *Baptise-cula, -scerà v. Blaueolus. Baptism-a, -us, babtisma (1) hd. dauffe, thauffe (5b), tauff (65 masc.? 125 fem.), tòpp (G). dope (22). doepsel (132). Baptista hd. tau-, to- (6), to- (67), tev- (3, 4), deu-ffer. nd. doper. Bapti-sterium , -zorium, -sorium, i -ferium (74), babtisorium (1), babi- ferum, -pherum (67), -fectum, -ferus (4) hd. dauff-, tauff-, toff-, deuff- (10) -Stein, nd. dopen-, dobel-, dopel-sten. baptisterium ein buchlin das da lernt teuffen (65). Baptitura (st. batt.) v. Martisia. Bapti-zare, -sare hd. deuf-, dey- (21), dau- (18), tòf- (6), taw-, tauf-, teuf- (4? no) -fen. nd. dopen (22), doepen (132). *Bapurrus v. Baburrus. *Bapbar-ia, -us v. Bauar-ia, -us. *Bapbiare v. Baulare. *Baraeium ». Baratrum. 9* 68 BAE *Bara-etia (17), -ctea (8), -gea (9) (aus blaeta, blatta? q. v.) fleder-, fled= dir- (8) -mus (9), -muß (8, 17). nacht rabe t ule (8, 17). nacht rab t ewle (9). *Bara-ehea (11), -thea (89) galghe (89). ghalge (11). Cf. barra (i. puteus) galt (t st. ci bruii (76. i. q. galbrun pu= teus q. v. i). (». vas) gebete (104. cf. Gf. 4, 126). *Baragea v. Baractia. *Baralexis v. Barbaralexis. *Barali-ta, -ea (11), barralipa (89) stope (11). stuppe (89). ge-stuppe (67), -stupffe (64, 66, 69), -stupff (134), -stubbe (107), -stybe (68). *Barandia (b st. w) werung (1). *Bararismus v. Barbarismus. Baratare (i. acquirere &c.) vnderslagen (10). Bara-, baia-, vale- (q. v.) -tro, l ba= lator (74), ba'tris (17), baio (75, 76), (i. fam-, clamor-, clam-osusiocul-, lecc-ator) eyn hy-, var. hii-ppen rueffer {cf. Sm. 2, 221) bai. ; ber-holt, var. -oltbar. (no. cf. bolinus).M.ruf- (cfl, 4),mf- (21), ru-fer. nd. roper. ni. tat-, sabb-, labb-eraer (ii6). boertmaker (107). bordmecher, botzerye bai.; tuysscker, boetzenmecher (132). scbimp-fer (6), -er (22). le- (22), sle- t sii- (74) -cker. hd. ein teu-scber, -tscher (sic 70); tyscher (68). ludrer, gaugler, vnkeuscher, fresser (74). Iriderei', geuke= ler (17). geiler (bal-o, -atro, jhel-o, -io, ardelio, scurro 75. cf. baiare). Bara-trum, l -cium (i. aula 74) hd. nd. dye, de helle, liei (4). dieffe in der hell (88). slunt (-cium 74). tufeslunt (100). helle- (i4i), holb'- (117) -loch {cf. Gf. 2, 141. 4, 846. bolebara tacenda?). *Baratrum (i. feretrum X bare cf. barìs ?) großscliiffe ; stain-, holtz-wagen (74). bar (64c, 74). bare (64b). i. ferarum (sic!) toden-bain (33. = baum Pict. schwàb.ì). *Baratrum (i. vas ; cf. bar-ra, -achea, -ile sim. f) butty (64b). bytti (64c). butt (33). *Baratrum v. Barochum. Barba ( hominum , barbas pecudum 141) hd. nd. bart. barth (5b). baert (11). part (75). *B. aaron, ehironis (85) (i. iarus &c. 93. cf. aron) smer- (149), czung- (3 Mrg.), zun- (8), ko- (85, 96), ru- (47) hd. -wurcz, -worcz, nd. -wort. aaron (73, 93). pfaf= fenpint, naterwurtz (73). *B. eapras v. Barbicina. *B. ehironis v. B. aaron. B., barbula (125, 135, 143) hirc-ina, -i (i. aruncus, cf. barbicina) habermalch, morgenstcrn(143). h'rcz worcz (8). bocks= bart, gauchbrot (135 &c). hußlauch(i25j. B. iouis, l i. b. (74), barbar-ouis (76), -onis, (122. X b. aronis), -o gen. -onis (sic ! 22) , babaronis (n ? u ? 9), barbogofis (17) (i. polypodium, sem= per-uiua, -uiuus t -folium l florum 74, bardaieus 85) hd. nd. hus-, hd. huß-, husch- (10), haufi-, haus-, hues- (85), hos- (105) -wurcz, -lauch, -loch (74), -loek (11, 47, 85), -hauch (sic 8b). huß= laudi off de huse (5b). sunnunwirbel (87, 146). singrun (74). donder bar (73). gali, joinbare (122). Cf. donnerbart sem= pervivum tectorum (Nmn.). BAR *B. senishabermarck(i44. cf. hircina, cardueella ; ]iafer-mark,-maukeln,-milch tragopogon Nmn.). B., barsa (125) syluana wald- (kì.), wasser- (125) --wegrich. B. sterili v. Spirillum. *Bar-bacella, -cella, -eulapartel (75). *Barbal-dus, -us v. Barbus. Taraeus. Barbanus oyrne , vedder , vaders broder (147). *Barbara-lexis , - lixis , barbaro - , barba- (7, 74) , barbi- (18) , bara- (22, 23, 76) -lexis est aliene lingu§ corruptio (Br. ), commixtio latini sermonis cum barbara, eyn rede, redde (7) von man= cherley sprache (5), v. rn. spr. zu hauff gesaczet (17), v. m. sache zusamen ge^ sacz (21), v. m. redde z.-gesetzt (7),nach m. rede z.-gesaczt (4), von manigeiìei sprache zuhauffgesetzt (74), van maniger= leye sprake to ho (sic) zat (23), van velie spraken to samende set (22). mancherley sprechen ( 18 ). e. gr. cum plus wt (vidi) for ceren quam suum arat= rum kan der eren non est wunder daß her scraper paciatur hunger (3). Barbarea, herba s. Barbarse winter= kreß, baibellkraut (143). Barbarica (herba) surich (105). hasel= wurz (kì.). *Barbarieare v. Barbarizare. Barbaries ellende (99). elend-ekeit (8 sim.), -idi (8b). dorheit (17). Barb-, bar- (9) -arismus vorter= bunge einer sproch (9). wrt'unge eygener sproch (8). vngelert rede die nit recht geseczt ist : vt istavir die man iste mulier der fraw &c. (65). *Barbarius v. Babatarius. Barbi= tonsor. *Barbariseus (i. cursitarius) curtzier, seerlopende pert (147). Barbari-zare, -care (64) gr ili eh tuon (64). grulich tun (8,9). gr. ader dorechtig dun (17). grob o. bose (no), freuelich (68) werck thun. Barba-rus, l -tus (18) hd. nd. strenge. strenge- (5, 22) , streng- (76) , grimme- (23), erschrocken- (88) -lidi, grym, rudi, grusam &c. (88). hd. nd. grimmich, grum- inelick (22). ein grober, gr. in der sprach &c (65). eyn hetziger ader eyn nythaffti= ger (7). (i.stolidus 22, 76 &c.) torhafft (4). dor- (5, 18, 23), war- (76) -hafftig. leraf= tich (22). fremde (9, 110), ellend-e (9), -eg (99). elend;e (8), -er (8b). freydich (8, 9). ain haid infra agrum iacens (76). hd. eyn heyd-e (18 &c), -er (7). wol gebart (68. X barbatus). *Barbas v. Barba. *Barbasculus v. Beanus. *Barbatum v. Babatum. Barbatus barti-g (9), -cht (4). partig 75). gebartet (ss), wol-g. (»s), -gebart 110). wal gebaert (132). grimmig(68.X barbarus). geistlicher bruder (i. conuer= SUS 75). *Barbetonsor v. Barbitonsor. *Barbicina (aus barba hircina 75), barba caprina (75, 143), b. caprae t hirci, barbicapra (143) geißbart(^. e). *Barbicum v. Barbitus. *Barbige-na v. -ra. Barbiger i. bubo, prov. barbajcha (GÌ. m.). BAR *Barbige-ra, -na (74) ein barthenst 3). ain berting t zol bruder (76). perting 74). Cf. beghardus. conuersus. *Barbilexis v. Barbaralexis. *Barbisterilis v. Spirillum. *Barbita &c. v. Barbitus. *Barbitondere barbieren (75). Barbi-, barbe- (64b) -tonsor, l barbarius (74) hd. nd. bart-, part- (1, 75), baert- (11), pad- (75) -scherer, -schei-re (11). barbie-r (89), -rer (75). balbirer (3, 75). Barbi-tus (74, 112, Br.), -tos,-ta, -ton, -tum (74, 93), -cum (76), -trum (110), -ta (117, Sum.) suegila (117 sim.). swegele (sum.). sch-wegel (141). seitenspiel (93). hackebred (125). hack-pret (91), -bret (114). leier (114). clauicordium (112). rubeb-lein (74), -lin (76). helffenpeynein leyren (74. X barrus). *Barbobalsamum (aus earbob. 76, earpob. q. v.) balsam holtz (7, 74). bal= sem holtze (5). balsemen holt (22). *Barbula hircina v. Barba -h. Barb-us (87, Ki.), -o (111, Ki.), -ulus (7), -urum (74), -alus (64), -aldus (75), -ellus (7, 64) (piscis, cf. par-do, -us) hd. barb-o(87, Gf.), -e;parb-a, var. -e (75). *Barbuta v. Battudo. Bar-ea, -cha, -tha (76), par-ca (130), -eha (Gf. 6, 456) eyn schyffe (18). scheff (1). schep (23). flosscif (130). ein kleyn schiff (6). clain scheff (3). ein scheff mit kaufmanschatz (64). ein weidling (nauis 56, 68, 69. cf. Fr. 2, 432°. Sm. 4, 200. G. wtb. 1, 136). barcke (5ab, 23). bar (22). Barcanus &c. v. Barcus. *Barcie v. Barrire. *Barctenus v. Braeteus. Barcula (Br.) ein berklein (3). *Barcula v. Barbacella. *Barcus en dorè (X bardus) eder en schepper des lones (23). Cf. barca-nus, -rius (Br.), barchanus (110, 132) hd. schiffniacher(109). nachen- (132), schuten- (109, 132) -mecker (109), -mecher (132). *Bardaicus (cf. sq.?) v. [Barba iouis. Bard-ana, l -o (8), -ona 49, 76), -ina (74), -aria (12), t -ara (85), brandana (96), ballina (q. v.) (cf. spargana) grynt- (8), hoyff- (12) -lattich. huflatich (96). gras-lat (49). grafi rettich (76). breit= leche ; groz letheche (Sum. v). korthlechen (149). grote ladiken (85). schorf-, rof-, huf-laofeke (47).großlauch (74_).(groß) klett, grindt-, menwen-wurzel (i. lappa, la= pathum, rumex, personatia 73). bardo gioß lettich (8). bardara grotledeke (85). Bardoeucullus gugelkapp (115). Bardus i. puticius, euapelus, sam= nio &e. (125). torechter, treger (74). ein thumsinniger (3). nar (91, 110), leffel, ganßz (sic st. l.-g. ?), gotze, affé, hunde^ melker (125). *Bardus ein lebart (6). en pard (23). Bardus sengher (147). *Bares starcker, krefftiger (74). Cf. bari (Papu) %. graue t forte (Br.). Barga (Bahre, cf. baratrum? rete cf. barsa? anders gì. m.) eyn berre (10 Mrg.). bere (.Sum. vrsust). *Barganus v. Parehanus. Bargina i. peregrina elenta (131). pi. urlante (Gf.). ags. bocfel (gì. Aelfr.). bar- BAS BAS BAS 69 ginis t -ginus (147, Br., GÌ. in.), -igides(76) i. f ortis in bello, uyt-lendich, -heymsch &c.; -gines die starck in den strijde syn (147). Baridus v. Barridus. Barillus parili ein legelein darauß man trincket (74). Bar-iona, t -gona (76). hebr. i. filius columbe (Br. &c). einfalti enti eintrafti (Gf.). Barius v. Badius. *Barlira v. Barritas. Barnaees v. Berneca. Baro hd. fri-, frihe (21), frey-, frier (5b, 75), vrigh- (22), streb- (93, bm. 667. Sm. 3, 677), bander- (18), baner- l lant- (75) -here (5b, 18, 22), hd. -lier (17), -herr, -herre. frie (8b). edil (9), ydel (8) per- sone o. rittir. slechtig (4). baron (132). en baemedse (?11. vii. baernedse zu dem folg. baroniss? oder aus ni. baender- heer?). pi. barones meghtige vrighe hern (22). *Baro (st. paro) snelschif (93). *Bar-ochum, var. -roeum (Sum. vii), -atrum (17), -otus, bora-tus (91), -eus (47) (cf. arehangelica , melisphilla) bensu-ge, -he (Sum.). benesuge (17). binsau-gen (125), -e (91). *Baron v. Parea. *Baronicus v. Eleontius. *Barotus v. Baroehum. *Barra v. Bar-ria, -aehea, -atrum. *Barrago v. Borrago. *Barralipa v. Baralita. *Barratus (cf. barritus) helffants ge= schrei (74). Barr-ia, -a (76) (i. r egida, norma) regel (74). *Barriceniti v. Britannica. Bar-ridus (139, Br.), -idus (gì. m., Gf. &c), -ritus l -tidus (68), -OSUS (GÌ. m., ~Kì.) (i. superbus Br. &c, pinguis 13 9, sto- lidus Gf. cf. bardus) kameit (Gf. 2, 701). hochfertig (68). Bar-rire, -thire (110), -eie (sic 1) schryen als ein depliant (68), helfant fuo). h.- (74), e.-sehreyen (2, 74), -gschray Barritaniei v. Britannica. Barritus (i. vox elephantis Br.) v. sq. Barr-atus, -idus. Biretum. *Bar-ritus, -lira (9) helffenbeinen (8). h.-ley (9). *Barroeum v. Baroehum. *Barruma v. Verruca. Bar-rus, -tus (5b), -rhus (Pap.), -thus (110) elephant (5b). helffant (74). eyn elpender (22). *Barsa (e. rethe 76, rete Henschei, cf. bersa gì. m. ?) visch netz (75). hame (9). *Bars-amia, -aminta, -imira v. Bal= samita. *Barsiea v. Brassica. *Bartha v. Barca. *Bartheos v. Bracteus. *Bartidus v. Barridus. *Barth-ire, -us v. Barr-ire, -us. *Barula (i. parua taenia gì. m.) en recke (11. >< rethe barsa? *. q. pertica Kil.). *Baruoti barvoeten, minre broeder (147). _ *Basa (i. fascia Gì. m.) i.pinguedo (Pap.) ; piguedo, ager, regio qd. ; bassa pingueao (76). vet schaip (147). baasa ì. p. (148, GÌ. m. ). bassas pingues oues (139. cf. bass-us Gì. m., -aris) ; bassan i. pinguedo (Br.) ; siccitas (76) i. q. basan (Pap.). *Bas-a, l -is (147) kote (109, 147). *Basali-cus, -seus v. Basili-a, -seus. *Basara v. Bisora. *Base-, bas-arides v. Bassaris. *Baschardus v. Bastardus. *Bas-ee, -ie, -se (17), -tre (74) (simt portus 5, cf. basis) borte (5), budde (17), port (74), eyn p. (7), dye bort (21) des, dez schiffs, der schiffe (74). *Baselus v. Faselus. *Basere (i. fund-are x -ere) aheten (23). Bas-ia, -sia (76) sunt oscula natura= Us amicicie (66 &c). kus t frunt gobe (9. aus o- X munu-seula?). fruntz gabe *Basica v. Brassica. *Basie v. Basee. *Basile- v. Basili-. Basil-ea, -ia (ein stat 5) basel (76, 132). *Basil-ia, -ea, -iea, -ieum, -ieus (8, 17 &c), -isca (101, 105, Sum., Br.), basa- licus (Sum.), wasilia (1) (eyn crut 5, en krud 22) hd. nd. basii- -ie, -ia (105), -ee (5b), -ick (75), -ige (5, 110, 132), ha. -gè, -gen (21), -con (93), -ig (67, 96), -g (es). wasilig (1). sent mergen distel (17). metriworz -iea; metcrut basalieus (.Sum. v). morde-, mayd-wurtz (74). medewortz (8, 96). madelger (101, 117. cf. cruciata &c). tofwrz (Sum.). notir- (8), natern- (-isca Sum. v) -worz. basil-isea i. gen= ciana (141); -ea basie, -ia medelwort, -iea rode naderwort (47) ; -iea bas-eleye, -ilie; -ia mete-wort, -ieus -crut (85). -ia medderwurtz, -iea rot naterwurtz, -icon basilie (149). Basilica (nomen herbe t ecclesia 76, 110 &c. cf. prc.) kiricha (7. lat., aus eìner ahd. Glosse), kirche (15, 110). kerch (132). kerke (99). ein berg- (5b), heir- (17) -kirch. k.-ture? vorscnupff (74). mù-(125), mo- (17) -nster. hd. pet- (1, 6, 74), pit- (74), bet- (67, 76), bede-, nd. bedde-Eus, d. -huß, -haws (1, 6), -hauß (74). cappe-1 (16), -Ile (8). pai- (no), ba- (68) -last. pallais (132). Basiliee starcklich (74). *Basilieus (cf. basiliseus ; anders gì. m.) i. peccator i iactus in tabula (76). Basilinda konichreichspiel, konigal= ter (112). *Basil-ion, -eon (76, 94, '136), -eus (Gì. Aelfr.), -eos (76) en konnine (23). ags. kyning (Gì. Aelfr. ; grem 94 aus grece). *Basilisca v. Basilia. Basi-, basa- (5b) -liscus, -lieus (9, 122) (i. regulus Br. &c.) kunig aller ver= gifften wurme, ein gros vergifftiger wurm (74). lint-w. (9), --worm (8j. haist ain (76) vnk (75, 76, 63, Gf. ). vnker msc. (j7). buck (75). hd. nd. ein slange. basih-sk (91), -st (5b), -stike (22), -schk (1, 74), -seri, var. -chg (64). baseliske (23). blade= leschi (Gf. 3, 254). gali, coebasile (122). *Basinia papile (85). Basis hd. nd. bod-em, -ym (5b), -en (76) dolii (1). padem (domus 1). poden an ey schif (4). schiffboden (77). grunt 17, 22, 65). grundueste (76, 77). fulm-ant ,17), -unt, var. -ent f65). basament (112). swelle (7, 76, 95, Sm.) sta-ffil (119), -fel (120, Gf.), -pil (8b), -pel (v. Hamb.). phey= ler (9). philer fuß (8). sulfuos (83). fuG der seul, tischring (112). pust (postis 17). simez (Sum.). spint (106). stollo, scinca (86. cf. Gf. 6, 677). bases bolstari (119). stumpha (pedes Claudi), solen (Gf.). *Basis v. Basa. Bas-ium, -slum (76, 136) (cf. basia) hd. chus (1), kuß, kusse (67), kolìe (133). nd. kus. *Bassa v. Basta. *Bass-a, -an v. Basa. *Bassa-ca, -ra v. Bisora. *Bassa-ntrix, -r &c. v. Bassaris. Tìa,ssaYe(i.de2irimere~Br.)vndievtx\icken (75). nyder singen (64). springen mit freuden (74. cf. sqq.). Bassa-ris, -r (76) i. ouis pinguis &c; sacerdotissa bacchi (76, Br.). eoe diemelck gheeft (147). een melc-ouwe, -oe (108). bacha, neben bachi saltatrix (Gf. 3, 29. lat. cf. baeha). bassa-ntrix (74), -ra- trix t bossatris ( 76 ) i. salt- i cormin- (sic) -atrix milchzoberey (76). milichzaw= berin; bassatrix (q. cf.) t bapte pi. springerin (74). bassa-, basa- (GÌ. m. ) -rides i. vacese (pap. ), baecae (gì. m. ), var. buccae (142) vberes; -ndes i. bac= cse (136a, 142). bascarides i. baeciae mulieres &e. (136b). *Bassator (i. saltator) springer (75). *Bassatrix (i. saltatrix, cf. bassaris) springerin (74, 75). *Bassatura (ferri, i. q. battitura GÌ. m.) hamerslag (74). Basse (cf. basee) niderwerts (17). *Bassi-a, -um v. Basi-a, -um. Bassitudo nider-cliait (1), -heit (4). Bas-sus, -us (7, 67) hd. ny-, nye-, nid- (17), hd. nd. ne -der. nederich (23, 109). syde (5, 13, 22, 23). syt (109). laech (99). *Bas-ta, -sa (ì. massa, aus pasta alph. basta Sum.) teic (i3i). teig, taig (i4i). *Basta (anders Gì. m.) i. caro (74, 76), leib (74); aus hebr. basar, wie bos-ra, -or (Pap.). *Bastab-an, -en (100) (cf. tabanus) brem-o (121 &c), -e (100). pine (104). Bast-, gew. basth-, baseh- (22), bost- (8), bosh- (9), past-, var. pasth- (75) -ardus hd. nd. bast -art, hd. -ard (5), -ert, -kart (68), -hard (1). banck- (75), bang- (6), -hart. vnelich (5), vnechte (22), vnhee (21), wesel- (17), vessel- (8), nes- sii- (9) -kint (cf. wechsel-kind Sm. 4, 16; -balg; uuihselinga filli alieni Gf. 1, 717; wissel - inck , - balck puer subditus Kil. ). peischlag i. spurius; p. in der muntz moneta falsa (75. cf. Pr. 2, i90a). Ba-, pa- (Gf.) -sterna, bast-rina (11, 76), -ura (16), -ella (141) i. pilentum (76); vehiculum itineris (11); theea (Br.), teeta (136), carca (11) manualis (cf. borta- ma, -mia, -nea gì. m., pastrina, basterna) roß-bare (8), -bane (16). ros borne (9). radber (4, 49). ags. beer (94, 136). leen= denier t oercussen (11. cf. basterna mollibus vestibus stemitur Br., sim. Pap.). *Bastre v. Basee. *Bast-rina,-ura(cf.Gi.m.) v. Basterna 70 BAT *Bastus (anders gì. m.) v. Batus. *Basuna v. Buccina. *Basus (cf. bassus) seydeuneter (74). *Batha, bata, betha, beth (hebr. Br.) eia ole-muel, varr. -myel, oel mule (no). ol mylin (68). olymoele (132). *Bataclare (cf. bad-are, ital. -igliare) ghenen, gewen (147). *Bata - clacio, -glatio (cf. prc, sq.) v. Oscitatio. *Bataclator gewer (147). *Batare v. Badare. Pilare. *Batheea v. Bratua. *Batia v. Baeinus. *Baticula v. Crithmum. *Bathilasa v. Bithalassus. Batil- v. Baeil-. Bathin (i. brach§Br.) broicke &c. (147). Batis ( cf. crithmum ) ags. stapul (Somner). Bat-is, -us uurm (Gf.). Batiutum v. Batuere. *Batoliea v. Bothonicula. *Batho-ma, -nia v. Bothona. *Batonica v. Betonica. Batrachi-s, -um (Gf.) (cf. botracion, ranunculus ) uuolff uurza ( Gf. ) , -urcz (141). batracion ags. clufwyrt (94a). *Batta v. Blatta. *Battare v. Badare. *Battiseeula v. Blaueolus. *Bat- (Gf. 2, 713, 722), pat- (104, Gf. 6, 425), pa- (104) -tudo, batutum gì. m.ì, bal-thuta (Gì. m.), -ducta (147 &c), -buta (98), -buca (11, 22b , 74, 110, Gì. in.), -bueca (109), -bueum (5 &c), bab= tuta (zeuss), wa- (74), be- (4, 74) -lbuca, albucum (q. v.), barbuta (sum.) , ba- (10, 49, 76), be- (74, 76) -bulca, bubulta (bm.) slegi-melc, -melo, -meli; snegil- melg, -melo (Gf.). slegemel (Sum.). flegik eimo (119). hd. blotz- (68) , buttyr- (5b), butter- , putir- (bm.) , putter- (66) -mileh. sure milge (10). nd. karne- (11), kerne-, kerve- (sic 98), boter- (107) -mellic (11, i09\ -melk (107). hoet melch (97). hott (74). hotte (12, 22b, 147. i. q. lac seyston Kil.) vari melk (147). scott-o (Gf.), -i (Sum.), -e (104). mo- (13, 74, 76), mu- (4, 49) -lken. matt-e (13), -eri (49). keß= wasser (wab., beb. 74, bab. 76). cambr. emmeiii (zeuss). *Battulus (cf. batulus gì. m., bacu= lus) ags. stam (i36c, 145). Batuere wippen(125).battui-, batiu- tum ags. gibeataen (94), gebeatten (136). batutus i. percussus (136). *Batul-a, -us &c. v. Bacillum. *Batum v. Babatum. *Batura (i. patena; anders GÌ. m.) patene (147). *Baturius i. fundanus &c. acker-, buw-man (147). *Batus v. Bacillum. Batis. Batus, bathus, badus (ir,,) t bladus (8), bacus (147, gì. m.), bast-us (99), -hus (23j (menswra hebr. Br. &c, ene mate 99. cf. abatis) dry scheffelick mós (8). dy (sic) seheffel mosen (9). dat thegede del van eneme wischeppele (23). voeder= vat ; mate vari L eymeren (147). haber-- mafje (74). futerkyst (75). ags. amber (i. amphora ai. Aelfr.). BEA Batus, bacus (47, 96, 149), bachus 74), i bannus (Gf.) brama, brenbrama Gf.). studa (sum.). stawde (74). bram-, bran- (96) -st. (74), -strucli (47, 96) -stok (149). brames cruut (85). bremstrunk (8). Batutum v. Battudo. Bau-, baph-(5b),bab- (6, 76)-aria7«d peyer- (6, 66), peir- l bair- (75), payer- (4) , beyer-, beyern- (5b) , nd. peyger- (22b), beghern- (22) -lant. Bau-, t bab- (76), baph- (3) -arus hd. peyer (6), peir (75), payer (4), beyer, bayer (75, 76), beyher (5), einer aufi peyern (66 sim.). nd. beyger (22b), begher (22, 23). Baucalem gyllenen (94) , als ags. missverst. aus 1. gy- (136), ga- t ge- (142) -llonem (cf. Gì. m. 1, 621 sq.). Bau-, ban- (2, 85) -eia, -sia (93) (i. pastinaca 93, 143) moren (85, 91, 96, 149, Sum.). gelbe moren (112). morhelle (93). morliel (2, Sm.). morert (47). pas= ten-acli, -ey, bestenaw (143). Bau-lare, -iare,£ -eare (4), bou- (74Ì, baiu- (132 -lare, baphiare (3), ba- (8), bra- (9) -ndare hd. nd. bel-, pel- (5, 74), bey- (4), nel- (22) -len, als die hundt (74). beln(18j.nern (cf. ringere), bleeken mitdenezen(17).lecken(w£ canes bauiare 68). huylen (baiulare vt e; bellen bauiare 132). grun-nen (76), -czen (4). gransen (5, 17, 22, 23). kautzen (9. wett. gautzen; cf. Sm. 2, 346). cauezin (8). *Bausia v. Baucia. *Baxare v. Braxare. Bax-ea, -ium (74), vaxea (pi. 141),- blixia (est calceus 6) frauenschuch (74). doctor- (n'2), philosophische (114) pan= tofFe-1 (112), -In (114). *Baxinus (cf. patinus) pliannmistil (130). *Baxus cambr. ereman (*. q. cryman falx Zeuss). *Bazius, PaCto? (113), baei-s (Fr.) -us (Hen.) (moneta II. e.) batz (Hen.). batzen (113, Fr.). Bdella {piscis cf. pelanus) pfrille (kì.). ellritzen (Fr.). Bdellium (Br.&c), bedel-lium, -ium (74), -Ium, -lius, -lus, bidelli-um l -a (Gì. m.), -us (5b), bedillus (68), bedul- ìius(66, 70), -ius (69), (cf. -lacia, -latiea), baldulsta (8b) hd. hartz (Gf.), edel h. czor (9. cf. amala), en dir stein (99. cf. bm. 96). bedelli-e (1, 21, 23), -gè (5b). bedil-ie (17), -lige (18). bodelighe (22). bedel (21). b.-stecke (8b). flied sim. (Gf. 3, 360). erbsipper (74). *Bea (i. eeres, st. gea?) gottin der erden o. des korns (74). *Bea v. Boa. *Be-, bi- (136) -aeita, beatica (94a) (i. sturnus) ags. stear-no (94), -n (94a, GÌ. Aelfr.); stern (136). Be-, t bij- (125) -anus i. lecdtor; gali. i. scholastìcus triuialis, ethrusc. i. barba-rus, -seulus, banansus (st. ba= nausus), bacchuns (125). ain bean (76). bacehant , sclielm, grobianus, grober esel; ochß, puffel, tulpel (125). Beare hd. selig , helig (8) machen. nd. salich maken. seligen (1, 5b, 74). heyligen (1). hylgen (13). *Beastulus v. Beatulus. BEG *Beatica v. Beacita. Beatitudo hd. selig- (4, 76), seleg- (8), seli-, sele-keit. ewige selikeyt (7, 15). deli obersten gots einwesen (15). Bea-, beas- (9) -tulus wenck (9), etzlicher maß (8) selig. Beatus hd. selig. seli eh (14a).helig (8b) . *Bebare v. Behare. *Bebulca v. Battudo. *Becari-us, -o v. Bicarium. Becca (auis) bec (89). *Becc-, bech-ardus v. Beghardus. *Becius 'v. Betaceus. *Becula v . Betula. Beebion v. Tussilago. *Bedag-ar, -er v. Bedegar. *Bedala v. Betula. Bed-egar (74, gì. m. &o.), -egaris (73), -egarium (1 43, fructus 76), -eguar (73, Fr.), -agar (93), -ager (10), -ega (149), -anar (76Ì, -eda (11), bete- (sum. v), bodo- (85), bode- (gì. m.), redar- (122) -gar hagen- (3), liane- (10), wip- (47, 96, 149) , wiz- (Sum. v) , wecli- (76) -dorn, (fructus eius) -ber (76). wipken (96). weibtzorn, rothagen (74). wiltrose (47). rosenschwamm (Fr. 2, 126C). velie-, weilì weg-, marien-, f'rauwen- (143), mergen-, weifi- &c. (73) -distel. steck- (143), stich- (73) -kraut. egle- (11), gali, engle- (122), esgla- i aigla- (gì. m.) -ntier. *Bedella v. Betula. *Bedell-um, -ium &e. v. Bdellium. *Bedellum i. habitaculum bedellorum (76). Be-, pe- (q. v.), bi- (1, 64°), bo- (17), -dellus, bidellius (23) _ hd. but-, bùt- (6), bit- , pu- (1 , 4 , 6) , pu- (3) -tei. bu- f bud- (17), bye- (18), bo- (5b, 22), pe- (7, 64) -del. pedell (68). richter both (66 sim.). *Bedental v. Ouis. *Bedillus &e. v. Bdellium. *Bedul-a, -anea &e. v. Betula. *Bedulla-cia, -tica(ios) (se. vita, vitis? cf. baiatine v. amenium) hun- (Ob. 711. Sum. Vi), wendel- (105) -isca. Cf. heun- schen i. q. bauerweinbeere, wendelbeere ribes nigrum (Nmu.)? *Bedullius v. Bdellium. Beel-phegor, -phigor, belliger (6) hd. ein ab-, apt- (6, 66, 70), nd. af-got, der do ist geschaffen als ein zers (phaU lus) vnd het ein hut (cutem) in dem mul (6), de dar is geschapen als en prul (ni. nd. cf. Br. wtb. 2, 365. 3, 441) de ene hut hefft in deme munde (23). Beel-zebub, -cebug (76), bel-sebub (68), -eebup (21), -eebob (67), -cebug (17), -eebog (19), -obug (21. X slav. ìyelbog?) mucken-man t -got &c. (65). en afgot der vleghen (23). eyn dyfel (21). duuel (99). Beffa (cf. Dz. wtt>. 50) i. fraus (ital. Gì. m.), nuga (69 &c). *Beffa ì. byrrus, almucium befTe (Kil. nhd. beffehen «.). *Beganor v. Peganum. Begh- (1, 6, 74, Br.), begeh- (Ob. 106), beg-, bech- (5, 22b), becc- (17), bach- (16, 22, gì. in.), bae- (5b), pegh- t pech- (75) -ardus (i. eonuersus q. v. 75, phariseus, hypocrita) hd. nd. beg- hart, -hard (no), hd. -art; bech- (5, 22b), becc- (5b), bick- (7), bach- (22ab), pek- BEL (4), pech- (75) -art. becarte (133). bagliard (23). bech- (21), beck- (17), bagg- (132) -ert. peg-, bek-hart; bartling, laybruder in einem closter (75). biegger (bm. ne). lull-ar (22), -ebroder (22"). lollbruder &c. (Fr. 1, 620 sq.). gleyschner (74). gysene crouer dunkel gude (22b. st. glysener, troner? cf. alphanus). Beg-ina, -wina (75d), -uina, -utta, baguta (22), pecharda (75) hd. nd. be-, ba- (23) -gine. hd. begin, begliin (68), beg'hartin (1), beckin, pegein (74, 75). geswertpeghart (75d). geschwéster (i. virgo spiritualis 75). zapffnunn (74). *Begula v. Bogula. *Behare , var. bebare ( cf. vehare ) meck-, var. mek-atzen als die geifì (75). *Belbieium (cf. bilbire?) geest (11, 89). geyst (19). *Belbuca &c. v. Battudo. *Belcebug &c. v. Beelzebub. *Beleal v. Belial. Belemnites alp- (v. a. 16 18, Ki.), alb- (Hen.) -ScholS. Sclloß- (Fr.), Sebo-, lucb-, rappen- (Hen.), strah]- (kì.) -Stein. *Beleriei v. Bellirici. Bel-ial, -eal (76) tewfel (4). tufel (T6). vngehorsamer t. (65). ehi duuel (22). *Beliger v. Belliger. *Belinguis v. Bilinguis. *Bellacius v. Bellieosus. *Bellanum v. Bellarium. Bella-re, -ri (i. preligare 5b, certare) hd. nd. striden. hd. striten, streyten. kif= fen (5). kempen (5b). kriegen, fechten (75). orlogen (99). *Bellaria kornblnm, nagelin (112). Bellaria spargere collatz strawen o. in dy rapufi werffen (125). Bella-rium, -ria pi, -num (8, 9) i- collibium , antepome -tum (122, 147), -ntum (76, gì. m.). lest gericht als appil birn odir nòB (8). lecze gericlite alcz òpfel byren odir nùsse (9). cleyn gaeve als appel noete &c. (147). nachtisch (91). naehtspise (10). lustlicli frucht zu tisch (noi. vreut off fr. vp die tafel (132). vreut (109). *Bellaticus v. Belli-cosus, -ger. Bell-ator, t -io (75) hd. nd. strider. hd. stri-, strei-, streyt-ter. orlogere (99). Bellax kryeg-, kyefF- (19) , kiu- (11, 89) -ende. Belle-matia v, Cymbalum. *Bellena v. Belua. *Bellerici v. Bellirici. Belli v. Bellis. *Bellicerpta v. Bellierepa. *Belliciosus v. Bellieosus. Bellicose stritlich (75). Bell-icosus, -iciosus (8, 75), -aeius (75), -aticus (8, 9, 18), -icus (q. v.) hd. streit-, streytt-hafftig, -hafFtick. nd. strit-, strid-aftich. stri-dig (18), -tig vnd krieg- bar(75). krigisch (9). kregift (8). orlogere (99). Belli-crepa, -cerpta (136), -tripa(74), -tropa (122), -trista (76) (cf. pilicrepa) i. genus lu-, nu- (76) -dorum; saltatio (133). turney, thurnierung (74). gali. tour= noy (122). Bellieum v. Bombulum. Bellie-us, bissw. t -osus strit- (5, 6, 22), stritt- (76), streyt- (66), strid- (23) BEN bare (5), -bar, -ber (6, 66). eyn stritbarer 69), strideger (18), streyter (70), stirpir 21. aus stirtper ?). kriegende (19). kryek= hafftig (5b). Bel-liger, -iger l -latieus (9) hd. eyn strit- (5 &c), streyt-trager, -dreger (5), -furer, -bar man (110). eyn strid drager (7). eyner der eiu strit furt (68). *Belliger v. Beelphegor. *Belliger-ere , -are streyt-tragen , -es vorgen (9). fechten (110, 132). *Belli-, belle-, bele-riei, myrobala= nus belliricus bellerische myrobalanen (143). Bell-is, t -ius (144), -ium, -i (kì.) (i. paschanthemum) maß-lieben, -blumlein, madlieblen , massusselen , osterblumen (143). zeitlófilen, mulinblumlhi (144). *Belli-tripa, -trista, -tropa v. -crepa. *Belloferus (cf. bellarium? beluo?) i. buccellosus (76). *Bellones v. Beluo. Bellua v. Belua. *Belluones v. Beluo. Bellum strit (5, 22). hd. stritt (19), stryt (5b), striyt (13), streyt. strid (21, 23). orleuge (100). viiage, kyfe, vnfride (74). volcwich (99). b. campestre, nauale felt-, wasser-streit ; b. indicere ein stryt verkunden; b. tentare scharin-utzelen, var. -iczeln (64). Bellus schone (11, 19). hd. schon, schon (67) o. su-, si- (67), seu- (70) -berlich. *Bel-lus (117); -lutus (147, GÌ. m.), -utus t -uinus (i. turpis t belue similis Br.) (cf. abolitus) heslich; heet-, eys-, le-, schuuys-lyck (147). *Belobug &c. v. Beelzebub. Bel-ua (Br. &c. ital.), -uè (8), -lua, -lena (6) (i. catellus 75, piscis in mari), eyn mer-fysch (5b, 74), hd. -wunder, ha. nd. -wonder, -tier (74), -swin (22). hd. eyn groz (5), groft, graßs (3), nd. grot visch (22, 74) , mer-v., mere fifte (18), mar fisch (6). thier (no), tyr (8, 9). dir (99). vreis= lich tir (100). -welffer (75). *Beluare mertierisch leben (74). Beluinus (cf. bellus) velec (99). vn= vernunfftig (no). *Beluis v. Peluis. *Beluo, g. -onis vichischer mensch in seynen siten 0. geschefften; belluones hurer (74). bellones i. lece- vt ver- {st. vor-) -atores (76). Belutus v. Bellus. *Bemastrum beyfufi (143). *Bemer v. Vomer. *Ben v. Baen. Bene hd. nd. wol. hd. wole. woil (5). wale (99). wall (132). Benedicere hd. wole, wol, woil spre= chen. nd. wol spreken. segin wonschen 0. fluchin 0. voi saghi 0. danckin, loben (8). gesegen l wunschen t v'sagen l daneken t lonen (9). benedigen (5b, 68). benedyen (11, 19, 75). ge-b. (110). *Benedicta (nionialis) benedictenerin *Bene-, bun- (149) -dieta (herba, 4 fulia) benedi-cte (85, 96), -cht (93), -cten wurtz (74 .sim.). bundicte (149). karioffel- wurtz, gundreb (74). vrschina (93) aus lat. branca vrsina? BEN 71 *Benedicta altertuch (i. tega 74. cf. GÌ. m. 1, 645). Benedictinus hd. nd. eyn benedict- iner, -ner (1). Benedictio benediung (75). eyn sagen sene (5b). zuwurf gutter ding &c. (65). Benedictus geseg-ent (7, 1, 4), -not (76), -et &c. (65). geben-idiet (5), -ediet (17, 23), hd. -edeyet, -edigt, -edit (21). benediget (22). n. pr. benedict (18). Bene-facere, -ficere (11) wol dun (19). wael doen (11). # Benefactor wol-duner t -teder (19). waldeder (11). Benefactum woltat (3). Bene-, beni-ficentia gut-dat (15), -dait (7), -heit (110), -tieung (68). gut tete (63). woltetigkait (76). guter (9), gutz (8) gebruchunge. *Beneficere v. Benefacere. Beneficiare, -ri hd. gottis, gotes, gots gabe geben. nd. goddes gaue gheuen i wol-gh. (23), -dat (22). hd. wol dun sim. lehen herwerben (17). pfrund lyhen (110). Benefieiatus ein gepfruntter (65). Beneficium hd. eyn gots-, godis- (5b) -gabe, -gab, -gobe (6)} -gaub (76). nd. godes gaue. ha. wole-, woil-, wol -dat, -date (13), -dayt, -dayd (19), -dat (12), -dot (110), -that, -tadt (65), -thun (7), -tetickeit (15). nd. wol daet (23); wael- (11;, wel- (89) -daet. willige woltetigkeit (15). lehen (10, 141 &c). pfrunde (65). Benefic-us, -ius (8), beni-ficus (9), oft t -uolus wol-tetig (9), -tedig (8). Benelingwatus (i. facundus Br.) wol -gesprachig (75), -sprechende (19). wael sprekende (11). Benemeritus wol-verdient, var. -ge= dienet (110). die yt wal v. hait (132). *Beneolentem (herba) ags. mag-edhe, var. -adhe (94a). Bene-piacere (89), -placitare (11) wael- (11), wel- (89) -behaghen. *Benere rutten. boken. (100). Beneualens gut mutig (15). *Beneuocus v. Beniuolus. *Benific-entia, -us v. Benefie-entia, -US. *Benifolus v. Beniuolus. Benign-e, -iter hd. gut-, gut-, gietten- (76), wirdig-, wurde- (67), wirden- (68), genem- (110), godertijr- (132) -lich. gutt- o. senfftmuttik-leick (1)- gotliken (22). Benignitasgutti- (9), gutte- (8), guthe- "(5b) -keit. goedertierenheit (89. cf. prc„ G. Wtb. 2, 655). Benignus i. bene dignus ( ! Br.) hd. wirdig. werdi -g (5), -eh (13, 22). wùrdig 6). wirtig (21). gut-ig (1), -tig (8), -lich 10), -tlich (12). guettig (64). gudig (5bì. gietig, gabreich, milt (ss), gytliken (13). mynnesam (15). minsam (63). woldedig (17). angenem (110). guder- (109), goder- (132) -tiren. *Beniranula v. Baianula. Beniuolentia hd. willig-, willi-, wille- keit; gut-willikeit (5b, 9), -wildekeit (18). nd. willicheit. guts (63), gutes (7, 15) willen. wolwilligeyt (13). ernst (7, 15). Beni -uolus, -folus (*. bene-ficus, -uoeus 18) hd. willig, gut-, wol- (7, 76), woil- (5) -willig. nd. willich, wol-w., t 72 BES BET BIB vlitieh (22). waldedick (18). wirdig (21). gutig (4). Benna ein beun o. karch (Das.). Bentum (cf. GÌ. m.) hd. werg-, werck- (18) -gestelle. wirk gestulle (9). *Beonia v. Peonia. *Bera (cf. gì. m. h. v. st. beta ?) beiza (Suro. Vi). *Berago v. Borrago. *Beranula &e. v. Baianula. *Berbena v. Verbena. Berberis (herba, i. bugia q. v. 144, oxyacantha 73) kolslials (9). erbs-al (73, 93), -alen (112), -ipp (74). versi-ch, -ltz, surauch (nhd. saurack), paisselber (73). pey-, bay-ßel, prumel, wein-dling, -ling, aug-, augen-seuer, wikhveinreb (74). Berb-ex (7), -ix (7), -ieus (68, 110) widder (7). hammel (110 sim.). berbiea ouis f emina (Br. &c.) ; i. sonus et producit Ulani sillabavi bi (68). sckaip (147). berbieinum scaifin (104). *Berbinea v. Pervinca. *Berea v. Perca. *Beribaibum ags. greatewyrt (94a). Berillus (gemma Br. &c. ; speculum presbiterorum aut veterum 68, 110. d. i. Brill), i berla (74), perillus t perela t barillus (75) beri-li (2), -Ile (5b, 7, bm.), -llen (75a). bari-li, vdr. -Ile (64), -llen t parillen (75). hd. nd. brìi, brill, brill-e (21), -en (75). prille (3). perle, fein-, wasser-p. (74). ,perel (75). ein berlin (6), perlin (17). cristal (76). pi-slekt l -leut (Gf. 6, 778). *Berna (superna), t bacco (93) bache (5ab, Sum.). Suin-b. (Twinger). bach (21, 93V baeken (9). st. verna ags. kigre (94, 136). *Bern-eca (89), -icla (140, Fr.), -icula (124), perneca (93), barnaces (pi. Gì. m. cf. engl. barnaele), i branta (i. anser scoticus 124, 140) baum- (Fr.), boem- (89) -gans. ber (volatile 93). *Bernicius (fi. in Rhetia) be-, we-rnitz (135). *Be-, bo- (147) -mix (i. agates q. v.) bern- (22, 147), ageten- (23), agaten- (147), ayte- t a- (12) -stein, -sten (22, 23). *Berogmen v. Pyraemon. *Berrannula v. Baianula. *Berruca v. Verruca. *Berrus (aus verres X ber, bar?) ags. baar (94, 136, Hpt. 5, 198). Bersa v. Byrsa. *Bersili-um, -cum (144) (cf. presilium) presili (144). bresilien koltz (112). *Bersumius v. Brasmus. Berul-a, t -e (Sum. v), -us (herba t lapis 76. cf. berillus), betu-lea (143), -ra (96) (frz. berle; aus lauerula 143; cf. Dz. wtb. 470) beren- (sum.), pern- (3, 74) -zunge (74, Sum.), -czung (3), -tatze t -klee (74). berin- (Sum.), beren-, bede- (47), bete- (149), wasser-, t back- (143, Ki.) -bunge (47, 96, 143, 149, Sum., Ki.), -buge (ss), wasser -merck, -peterlein (berula 143). pacbmyntz (74). *Besasa v. Bisora. Bestia (i. vrsus 8, 9) tkyr (5b). tyr (9). dir (8j. der (l^). eyn vnver-nunftig sim. , -nunstick (22) , -stendig , -standen (68), rißens &c. (65) hd. tier sim., nd. der. eyn 1106 (17. cf. Goth. wtb. 1, 227. 2, 118). *Bestia pi. , g. -arum ( missv. aus bestiarium? x pasta?) die. weid von den bestien (68). Bestialis vickiscken ( 75 ). beestlicb (132). vnuernunftig (110). Bestialiter tkier- (110), beeste- (132), vnvernunftig- (68) -lieti. *Bestiare v. Brutire. Bestiarium tkìergart (no). Bestiarius einer der wilde thier kutet (no), kukyrt (68). ein beesten kijrde(132). *Besti-nus, -us (gì. in.) i. tyrannus l crudelis (76). *Bestorta v. Bistorta. *Bestualia v. Westualia. Bet-a, -e (96), -um (97), betha, peta (q. v.), bleta (cf. blitus) hd. nd. crut (wett. kraut xoct slo/Tp). hd. eyn crut. kol (4). koel (68, 76). een coele (ìos). hd. nd. (eyn) rorn-es, hd. -iseke, -iscber, -se (7), róm-sche (67), -es (21), rymscke (17) kole, kol, kolle (67). remiseli er kel (91). eyn sprufi t vß spring i romescke koyl (19). romisckkraut (74). nd. hd. (149) ags. bete, bioza t malta (beta Sum. cf. Gf. 3, 233). piefte, biese, plateißke(74). piessen (50c). biessen (91). beyt-of beyc- (97), bets- (85), bez- (96), beyz- t peys- (4), beiß- (125), beys- (8), bili- (17), bys- (5b), weyz- (9), weyß- (1, 3, 8 Auh., 75), ays- (50b) -kole, -kol, -tol (sic 85), -ckol (1), -koel (125), -kol (50b), -krut (75), -kraut (3). hd. mang-olt, -elt (33). gart= crawt.(3. cf. artemisia, abrotanum). inola (105. X enula), lambertùie (99). lembertingke^1 lemmers coele (108). uuege= ridi (beta Gf.). poleten (bleta 50b). *Béta (arbor) v. Betula. *Betha v. Batha. Beta (i. Mera) bustkabe (8). Bet-, betb- (Br.) -aeeus adj. dim. i. de betha existens (Br.). s. junge sprossen, wurzel von mangold (kì.). bet-, betti-, bed- (7) -acia eyn kole struck (5). eyn kym (i. paruum olus 21). bethaeium krautmis (9). becius durst (cf. thyrsus, maguderis) ; i. abscìsus (7) ; i. q. betuus adj. (66 &c. cf. Celt. Nr. 303). *Betamula v. Baianula. Beth-, bet-ania ein stat (Mss. mog.). interpr. domus obediens (Br.). ein bauli der vndertanigkeit (76). *Betani-a, -ea v. Betonia. *Betaphola v. Baianula. *Bethar v. Beuer. *Betegar v. Bedegar. *Bethilum v. Essedum. Bethlehem eyn stat (5). betlehem (1). '^Betonia v. Beto-, bota-nica. Bet-, beth- (47, Br.), bett- (144, Sum.), vet- (105), bat- (87a, 146) -oniea, gew. betonia, bethoni-a, -e, beth-oma (69, 70, 134), -ania (68) , betani-a, -ca (87) hd. nd. betoni-a (105), -e, -en (18), -en krut (7), -gè (5), -ck (9i). beta- (6), bato- (87a, 146, bm.), batke- (4, 17, 95), batas- (93), bathse- (bm.), paté- (4) -me, -nic (146). patoni (bm.). patkonienkraut (74). batt-unia (Sum. vi), -ynge (8). we= thonica (4). bestron (87). eerenbreiii (i44Ì. toh. bukwicze (4. bei Kon. buckeichel). ags. byscopwyrt (94a). *Betoritum (aus petorritum, cf. petoricum) wagen (93). Bethphania (cf. gì. m. h. v.) v. Epi= phania. Bethsaida i. probatica piscina (Br.). en wisck dijk (23). *Bettoniea v. Betonica. *Bet- (5a, 134 &c), beth- (76), bec- (76 &c.) -ula (aus vitula Xbucula?) i. iuuencula (II. e), daraus zwuuenckula (7). Bet-, beth- (11) -ula, bedula (8b, 11, 68, 110), -ala (in denmeisten Drucken), -ella (3), bedul-, i pedul- (Gf.) -anea, -lanea (i4i), beta (94, 136) (arbor) piri-, bir-cha (Gf.). hd. birck, birck-e, -enbaume sim., pirck (74). berk-e (11, 94), -enboem (11, 89). ags. bere (136). *Betularia v. Tormentilla. *Betu-lea, -ra v. Berula. *Betuus v. Betaeeus. Beuer, g. -ri (Pap.) (i. castor, òfters mit dem Zusatze secundum, et in theuto-, theutu-nicum), biuar (6. cf. ital. bivaro), bivria (122), betha (3. -ar? -an?) (cf. bidria, biuera, briuia gì. m. 1, 68i. castor, fiber, fìbex) ein biber (3, 88). otter (6. i. q. fìber 66). *Bezola (i. albula caerulea, piscis) blaw-ling, -felcken, -felcken, flecken, baal, balbenen, albock, rencken &c. (140). *Bia i. tibia (76) ; violentia gr. fìict (Pap., Br.); via (5, 21, GÌ. m.). *Biacita v. Beacita. *Biaeulus (aus iaculus) lint worm (8). *Biachematus solt (11), st. sott fatuus i. biothanatus? *Byalitas czweylicbkeyt (5b). Biangularis hd. zwey-, zwi- (76), nd. twe-winckelick , hd. -winckelickt, -winkelleckt sim., -winglecbt(17),-winklet (68), -eckeekt (7), -eckig (18, 76). Biangulus zwene (7), zwen (5. 6, 4, 76), zwey (17, 21), twene (23), twe (22) wincke-1, -11 (4), -le (22). *Byaphor starcker von leyb vnd sei (74), aus bi-, bic- (147) -anor \i. animo et corpore fortis (Pap.) ; an lijff ind an syele starck (147). *Biathanatus v. Biothanatus. Bibaculus v. Bibo. *Bibales hd. drinck-, trinck- (6, 4, 74, 76), tranck- (3), drang- (5, 17), hd. (13) nd. dranck-gelt, -geilt (3). *Bibanella v. Pipinella. *Bibara v. Bibeca. *Bibarius v. Bifarius. Bibax v. Bibo. *Bib-eca (19), -era, -ara (74) est su= perfluitas bibendi (76, 129) ; sup. byebende (sic 19). vberfluss-ig trincken t -igkeit trinckens; bigura vbertrinckung (74). drynckens oevervloedicbeit (147). *Bibell-is, -us, bipp- (93), big- (Gf.) -ellis, t bipennis, bi- (136b), pi- (Zeuss) -pinnis, biber-a t -us (gì. m.) (cf. Gf. 3, 43, 212) hd. parte (3, 104), barte, bart, worff-b. (7, 21), hellen-b. (no); byke-1, -In; biel, zwerck-b. (7); bieln (5b, 10), eyn kleyn b. (18); beybel (66, 134), peikel (75), peil (1) , beyl. nd. byl (99), bilen (23), vii (22. X lima?), zwerch- (88), twer- (93), streit- (91) -agst. sulexe (22b). zul ecze (23). stil exse (22). sckwert (68). kaekel ; wurff-kack, -biel (i. triceps 75). becude (106. aus bisacuta q. cf). BIB BID BIG 73 bipennis adj. vff (68), zu (no) beyden syten sehnyden (ptc). cambr. dinaut (Zeuss). *Bibera v. Bibe-ca, -llis. Bibere hd. nd. dri-, dre- (99), hd. tri-ncken. *Bibertitum v. Bipartitus. *Bibex v. Bilix. Bibi-le, -bis, -bile (gì. m.) daz man drincken mag (21). allerley daz man dringen mack (5). allerleye dinck dat men drincken mach (23). trenck tranck (9). *Bibinari v. Bobinare. Bibmella v. Pipinella. Bib-io , i -o t -ro (gì. m.) , -Ho (74, 148, Br.), { bisio (75) (i. mus-tio, -sio ; zinsilla gali, cincelìe 122, cf. zinzala gali, cineerelle Gì. m.) win-, wein-(3, 9, 74, 75), -wurm (3, Gf.), -worm (8), -muck (64, 74, 75), -mug (93), -mugge (95). Bibex, g. -ieis i. pugna inter duas partes (Br.). krieg zwischen zweien per= sonen (74). bibix gevecht &e. (147). *Bibil-ere, -ire v. Biblire. *Bibinari &e. v. Bobinare. *Bibix v. Bibex. Bibbia eyn groft buch (21). bib-lie (5b, 23), -el (64, 110). *Biblibris v. Bilibris. *Bib-, bi- (4) -limen (cf. biblire) sawer (4), scheffen (9) kompost, l mat (9. cf. matte colostrum &e.). Biblio v. Bibio. *Bibliotarius i. custos librorum (76). Biblio-teca, -tbeta (1). -tha, -ta, -ea buch-kamer (9), -ka mir (sic 8). liber-ye (5, 22, 23), hd. -y, -ey, -ig (49). libarei (KA)- libri (21). *Bibliotista (i. orthographia) rechte- scliriffte (74). *Bib-lire (75, vinum biblit 64), -ilire (76), -ilere (75, 76), -ullire (no), -ulire (66 &c. X bui-, bu-lire), bil-bire (75, 108, Br., kì., Fr.), -bere (75, Br.), -uere U, 76), -uire (76), bulbere (106) geren (4). jeren (76). gern als das bier (75). heffen (106, 108),?ghissen, als most ocht ione bier (ìos). gurreln, giileken (Fr.). glucksen (kì.). Bibl-ius (Br.). -ios (9 &c), -us (9), pi. -ii, -i, bab-li (76), -ili (74) (i. artifices peri-, para- 76 -fissimi ; i. lat-omus, -ami cf. GÌ. m. 1, 675a, 688a) qui SCulpunt et poliunt &c. schilten o. bolieren ( 76 ). kunstenreichwerckleute (74). hd. steyn metze, l seyden weber (-us 9). Bib-lus, -los, -olUs (76), -ulus (16, 68, 132), billus (47) (quasi aquarum bi= bulus\ semede (16). grolìe mer semde (8, 9). bintz (68, 87). bunz (85). bunx (47, 149). byes C132). *Biblus i. victus in biblioteca neringe (23). Bib-o, -ax, -ulus, -olus t -olosus (76), -aculus i -osus (125) hd. nd. dre-, hd. dri-, tri-, tre- (9, 4) -ncker. trenger (8). eyn druncke (17). seuffer, weingansel (135). fullflasche, trunckenboltz (125). *Biboles dunckel (7. aus bibales X bibolus?). *Bibolus v. Bib-o, -lus. Bi-, by- (8) -bona, biboma (85), bib- (149), birb- (47), bid- (96) -onia (cf. agrimonia) oder-menie (sum. v), DlEFENBACH GlOSSARIUM. -menye (96), -menge (8), -meine (149), -meien (85), -meinst (47). *Bibul-ire, -lire v. Biblire. Bibulus (ì. arenarius 64; cf. bib- lus, -o) binsen- (Kìa. X biblus), bimsen- (Kìb.), sandt- (64) -stein. *Bica v. Bieca. *Bieanatus ein som (6). en zom (23). *Bicare wandern (8, 9). Cf. bit-ire (129, Gì. m.), -are (142, Br.), -ere (kì. &c), -i (142 q. v.) i. pergere, ire, ambulare &c. bittit ambulai (gì. m.). Biearium (11, gì. m.), becari-us (ni), -o (Gì. m.) (cf. bacebar) beker (11). *Bicca, bica (instr.) bick (89). steen= bicke (11). bickel (6). *Bice v. Mora. Bicell-um t -inium (74), -ium (74, 147), bicli-uium (147), -nium (gì. m.) zwygadenig haufòe (74). huyss dat twee onderslege hevet als kremerbuyse (147). Bieeps tvveehofdech (99). Bieinium sanck twyer mynschen(147). *Biclip-iatus, -peatus (19) twischil= elicli ridder (11). eyn schyldig ritter (19), *Bicliuium v. Bicellum. Bicoca ii. capri balatus? Somner) ags- haefer-bleta l pun (gì. Aelfr.). hebre- (136), hraebre- (94) -bletae. Bicolor zweyerley farb-e (7 &c), -en (110), verwich (132). *Bieolo-, bicolle- (76) -ratus zweyer= leye geferbet (21 sim.). Bicornis zweyhornig (68). Bieorpor zwi- (Gf.), zime- (sic 141) -lichamer. *Bicta v. Biota. Bieubitus (i. mensura dee. , et. prò cubito Br.) zwene elen bogen (6). zwen ellen- (76), eln- (21) -bogen. twe elen-b. (22). von zweyen elen- (110), el- (68) -b. eyner der zwen eln-b. hait (7). eyns elen-b. lang (17). eyn elenboge (5). el- pogen (4). *Bicus (st. pici) lingua spechteszunga (Gf.). *Bidella &c. v. Bdellium. Atramen= tum. *Bidell-us, -ius v. Bedellus. Bidens (m. instr., f ouis Br. cf. bidus) hd. gabel. nd. gaffel-e (22, 23), -le (132). ghesele (22. fiagellumf). geselle (22^). vorck (i32Ì. grepe (22. cf. Br. wtb. 1,544). greifa (Gf.). eyn dinck dar men medde herket (22), mede backet (23). hd. rech-e, -en; kar-ste (5b, 67, Gf.), -st, -scht (66); eyn schaff, seboff (6, 8). sebap (22). scbarfF (instr. acutum 9. X ouis ?). scarp (99). scbafFt (ansa 18. nd. grepebx ouis?). Bidental (cf. dentai) schawrslacb= tigstat (74). stat do man die sekaff scbin= det (sebnidet ? 7). en stede, dar dat water valt (23), dair die blyxem (147), der donnei' (132) sleyt. botental est locus vbi boues mactantur (76). *Bidental v. Ouis. Bidentare (prs. i. fedio sic 139) gra^ ben (8, 9). v'-gr. (17). *Bidogus v. Biduus. *Bidonia v. Bibona. Bidria v. Beuer. Bidriga (x prc. ?) v. Hibrida. Biduanus v. Biduus. Bidu-bium (7, gì. m.), -vium, pidu- uium (104), -gio (v. runcina) qq. v. ker= tare i rebemezer (117). rebmetìer (7). sehselin, snitesahs (Gf. i, 256. 6, 91). *Bidus (cf. bidens) karst domit man hacket (74). *Biduuium (cf. bidubium) qua post duos maritos vidua est (139). Bidu-us, -um, -anus, bidogus (21) hd. zwene, zwen, nd. twe, twie (11) dage, hd. tage. zwey-, zwair- (1) -tagig (1, 75), -dagig (5b), -tegig (110). zweier dag alt (-anus 75), zijt (-um 17). Bienn-is, -ius, var. -us (75), bibemis (7), bin-ius, -nus (1), bimus t bitrius (9), bifaldus (23) ha. zwey-ierig, -jerick (5b), -iar (8), -iarig (1, 75). zwi gerick (9). zweyer iar alt (17). nd. twe-jarich (23), -j. kint (binius 22. aus bimus). Bien-, biger- (22) -nium, bimatus hd. zweyer, zwey iar zit sim. nd. twier jar tijd; twe jar. zwey iar (8, 75), ior (25).. *Bifaldus v. Biennis. *Bifares v. Bifores. *Bifarius v. Viuarium. Bifores. Bifar-ius, -us (9), buf- (66 &c. q. cf), biv- (5b), bib- (136b), obif- (76) -arius (i. bi-linguis, -loquus, -formis, -ssidus 76) hd. zweyer-, zwayer- (1) , zweyger- (6) , nd. twyer-, twiger-leye , -ley (5b), -lay (1, 9), -leyge_(6). zwyfaltig (68). zwy-, zwey-sprechig (110). zweyerley- redig (7), -rede (18). der zw. rede bat (9). hd. lugen-, làgen- (3), legen- (5), nd. loghen-hafftig sim. dubbelaftich (132). ein czweifeler (4). *Bifari-a (i. bis nupta 134 &c), -us (i. bigamus 74) (cf. bifera gì. m., binaria) zwir ver-heirat i -mahelt (75). *Bifforari (cf. bifarius) betriegen (74). *BifFores v. Bifores. Bi-, by-fidus, biuidus (9) zweyspeldi- g (8), -ck (9). entzwey spalten (68). en= cuegespellen (100). ontzwey gesplyssen (132). in tuen gespleten (99). *Bifìdus (x fldes) lose von trawen (19). bij-gleubig (12) , -glaube (10) , -ge= lauben (13). *Bifium v. Biuium. *Biforcare v. Bifurcare. Bif-ores, -fores (76), -ori (se), -ares (21), -arius (22), -os (17) duro (se), eyn zweyfeldige doir (5). hd. zweyueltig (7), zwifeltig (76), czwi- (4), czu- (21) -feldig, zweueldig (17), zwyfal-t, -tig thor, tor, dorè (7), dor (17), dar (21), thuren (110). tweuoldichghe dorè (23). zwo-d. (8). zwey- (68), twiger-(22)-dor. tzwey vakloren (132 ). zwy faltieren (noc. aus zwyfalt thuren (noa). en valde dorè (19). vai duer (11). gebaldene thor (9). vai-, vou-doren (108). eyn czwyfelig dinge t dale (sic 18). Biformis hd. zwei-, zway- (1), cuei- (100), nd. twe-formich (23, 100), -formen (22), hd. -formig, -formecht (21), -form (7). twigerleye (22). *Bifos v. Bifores. *Bifurca zweizing-gete, var. -let, gabel (64). Bifu-, bifo- (74) -reare geben, taylen (74). deylen(7). spalten, cliben, var. cleiben (75). Big-a, -es (76) (1. earr-uca7, -uta 1, -ota 66, curruea) hd. nd. karre, kare. 10 74 BIL BIN BIR hd. karr, karren, karn, garr-e o. -eri (1), karrich (6), karchg (10), wagen (18). pi. karr; karch roß (88). *Bigam-a, -ia zweyer man wip (8b), fraw (74). • Biga-mus, -nus(l)M. zweyer, tzwayr (1), zweger (93), zwaer (75d) wibe (8), wiben (1, 9), wiber (17, 75"), weib (1, 9) man, ein man (75), eman (93). man der zwei weiber hat gehebt l ainer der itzunt die andern frawen hat (75). Biga-rius, t -tor (64) ein kurtzer (aus nd. korde-) wagen t ein w.-macher von zwei rederen (110). eyn korde w.-kruder (132). ke-, var. ka-rrer (64). karnfpherdt (125). *Bigellis (X bigil?) v. Bibellis. Big-enus, -ens (75, 76, 110), -meri 136) (cf. hermaphrodita) zwey slehtig 61. tweslechtieh (23). zwid-arn, var. -ran (75). Bigera v. Andromoda. *Bigernium v. Biennium. *Biges v. Biga. *Bigeta v. Biota. *Bigmen v. Bigenus. *Bigota &e. v. Biota. *Bigura v. Bibeea. *Bihemis v. Biennis. *Bijanus v. Beanus. *Bylagosus v. Biliosus. *Bil-, biji- (bini-? 19) -alis (c/bilix) ìenden-er (19), -ier (11). *Bilandari v. Blandiri. *Bilatis v. Bilis. Bilb-ire, -ere v. Biblire. *Bile (st. bilis) ags. atr (94), art (135). Bilex v. Bilix. Bi-, bib- (1) -libris hd. zwi-, gew. zwey-wichtig, -gwichtig (75), -wittic(ioo), -fechtig (sic 21), -punt (7), -pfund (76), -pfundig (110). nd. twe wagich. *Bilibrum twi gunstich (11). *Bilimen v. Biblimen. Bi-, be- (76) -linguis (*. bilo-quus, -gus; duplieator q. v. 76) der zwo zun= gen hat (8). czwey-czungit (21), -zungig (110). zwi zongicht (5). twe-tunghich (22), -tongech (99). zweyerley zunge (7, 9). ein liebkaller (88). ain zwifeltiger (76). *Bilio v. Bilis. *Bilionare v. Bobinare. Bil-iosus, -osus, -ogus (67), bylago= sus (21) hd. grim-mig , -ig , -miger (7), -mick (18) ; zornig, czornick t turbik (9) ; drurig (8), trauerig vnd wunderlich (64) ; graussamer (76), grusum (17). nd. grim= mich, tornich. Bil-is, -us (67), -e (q. -v.) i. fellis et ire sedes (Br.); pellis circumdans fel (66 &c), fel (sic 184), fell (68). das fel; bilipellis circum fel (21). (cf. cistifellis, vesica). hd. nd. gallen- , gain- (5b, 17, 21) -blat, -pladt (1), -blait (5ab, 7), -blut (21), -biterm (93. cf. bilum), -hut (17), -feuchtigkeit (75). hd. zorn; zorn blat (17). nd. torn. der sode (125). *Bili-s, l -o (74) (i. talpa 74, 76) scherre; molt-, maul-werffe (74). Cf bilchmaus sim.l bilatis genus animalis ■pusilli (l3«b)? *Bilis (x vmbilicus) nabel (74Ì. Bil-ix, gew. -ex, -lis (76), -ijt (9), -alis &c. (q. v.), bibex (74) (i. lorica Br. &c, l pugna 11, duplicium 75, vestis pilosa 76) zwil-lich (7), -ich (64), -che (17), -ing (75). ags. tuilj (lati bilex i. lorica tuilj 145). lorica van tzwey malgen (132). banser (97). pantzer (74). czwey veldig p. (9). piate (11, 23). Mate (19). halsbarch (11). ain kotz (76). *Billus v. Biblus. *Bilogus v. Bilinguis. Biliosus. *Biloquus v. Bilinguis. *Bilosus v. Biliosus. *Biluedo v. Blauedo. *Bilu-ere, -ire v. Biblire. *Bilum (*". amarum 5 &c , cf. bilis) bitter (76). *Bilundius (cf. bilandari) ogen= dyenre (147). *Bimaleus eyn vry vader (147). *Bimaritinum v. Bithalassus. Bimar-itus, -tus (129, Br.), -ius (129 &c), -eus (147, gì. m.) (i. bis maritus 129 &c, adulter) hd. e-, ee-brecher. epre= cher (3). ebrecker (22). ouerspieler (132). -ius tzweymennick (19). zwey- (66, 68, 69, 70), zway- (134) -meinig. twimannich (11). man van tween wijven (147). *Bimarius v. Binarius. Bimatus v. Biennium. Bimembris zwey-, zwi- (75 varr.) -glidig (75), -gledig (5). nd. tweled-ich, -ech. Bime-nsis, -stris zweier montalt(17). *Bimo v. Binio. Bimodus zway messig (1). czwey mofiick (5). Bimpinella v. Pipinella. *Bimus v. Biennis. Binare zwirn machen (17). czwir pflugen (9). zwefeldigin (8). *Bin- var. biu-aria (cf. bifarius, bimaritus) zweyer mannen eyn wip (i. bigama 75). *Binarium v. Bobiare. Bin-, bim- (7) -arius hd. eyn zwo zal (mss. mog.). zwey-zal (6, 66 &c), -zelig (75, 110). zwen zol (76). twe tal (22). *Bine zwi-, varr. zwei-, zwa-ling (75). *Binia v. Binio. *Bini-eus, -dus v. Binodus. *Binidas v. Binitas. Binies zwir; zu zweyen malen (75). Bini-o, -a (76), bimo (8) (i. tragma 76; summus 9. st. nummus cf. bisan^ tius, dragma) phennig (8). besunder (9). tuC, var. taus, vff dem wurffel (75). tauß auf einem w. (71). das dauß (112). ein duß, var. tauß, 2 augen (64). Bini-tas, -das (7) (òfters i. binarius) hd. zwo-zale, -zal. nd. twe tal. zwey- celig (18), -feldigkeit (5), -deylig (17). zwifaltigkeit (75). *Bin-ius, -nus v. Biennis. *Binod-us, -is, bini-dus t -cus (18) hd. zweyfeldig , zwydeldig (18) knauff (mss. mog.). czwofeldig kneuff (21). eyn zwey- (7, 67), zwy- (66, 69, 70, 76, 134) -feltiger (7, 76), -feltig (69), felfftig (sic 70), -faltiger(134), -faltig (66,67) knopf, knoph (7). nd. eyn twevel-dich, -eh knop. zwey-knopfig (6), -knopfig (68, 110). dub= bel knoepachtich (132). Binomi-s (bt.), -us, l -nis (68) zwey- namig (es), -nemig , var. -nemmig (110). *Binula v. Baianula. Binus (i. geminus 5b) zwo zal (21). zwey-zelig (6), -feltig (7), -deylig (17), -erley (75). tzwey vnd tzwey (19). czwe= veldick ding (5). twi-e (23), -ghe (22). twetal-lich (22), -ig (23). pi. bini zwen vnd zween (65). tue en tue (99). *Biora v. Biretum. *Bi-, by-, big- (23), byg- (7) -ota, bio-tha, -ata (76), bigeta (6), bieta (78), byoga (6) (i. dyota q. v. ; vas protensum in altum 4 ; hybrid aus bi- = gr. dy-, vlL x biuds, beod &c. G-oth. wtb. 1, 303) zwiorigsvàsslin (2). hd. nd. stande, sthan= de( schande? 22). 7id. stan-d(6,76), -ne(18), -dner (76), -tner (1, 2), -tt t potig (voc. a. 1455 Sm.). stentner, kuff (74). stendel (49). zentener (sic 7). ouis (11. biota missverst. aus bidens i. ouis?). Bio-thanatus, -thanatos (64) , -tho= natus, -tenatus (gì. m.) -thenater (76), bitantus (9), bia-thanatus (147), -ehe= matus (q. v. hierher?) (i. bis mortuus; fatu-m, -us Br. cf. gì. m.) zwyr-tot (9), :gestorbener (74). twy doyt (147). das zwirost todt (64). Bipalium weinkarst (125). Bipartire, -ri, bipertire, bi- t dis- partisare (75) hd. in-, ein- (67), en- (70, 134), ent- (18), an- (17) -zwey deilen, teilen. in zweystuck t. (68, 110). in zwei teil gelegt 0. gesetzt (75). twe- (22), en twe- (23) -delen. teylen t stucken (9). deilen o. zu st. machin (8). *Bipartisare (cf. prc.) zweiteilen (75). *Bipartisatio zweiteilung (75). *Bipartisatus zweiteilt (75). Bipartitus, bibertitum (136) hd. ein-, in- (4), en- (5), an- (17) -z;wey geteilt, gedeilt. intzuegedelt (13). en twe (23Ì, eyn twey (22) ghedelet. gedeylit (8). gestuckelt (17). Biped-alis, -ius hd. zweyer, zwayr (1) fuß lanck, fuß lang, fuß lauff (8). zwey-fußig (7), -ffißig (6). twe votig (22). zwen fuße (5), su.6 (sic 21). zwaypen= ckung (76). Bipannis v. Bibellis. *Bipennula v. Pipinella. Bipertire v. Bipartire. Bipes zweyfussig (75). *Bipinnis v. Bibellis. Biplex (Br.) zwefeldig (17). *Bippellis v. Bibellis. *Bypsas i. situla (q. cf.) wassercalb (100. i. q. gordius aquatieus Nmn.), aus dipsas, X ital. biscio id.t *Biraemen v. Pyracmon. *Birbiealiolus (cf. regaliolus?) ags. eordhling (94a). *Birbonia v. Bibona. *Bireus (aus birrus) v. Vbea. Bi-, by-, bir- (74, gì. m. ) -return, bi-, var. pi-rretus (75), birietrum (11), barritus (125), birr-us (19, 89, 104, 125), -a (8), biora (9), gyrra (16) (i. bonetus 125, pileus magistralis 3. cf. birreto auri- culari Dz. wtb. 51) eyn berigen, daz hudigen daz man vnder der kappe se= czent (5b). hd. bir-et, -ret, -rete (17). bireth (23, 70). byriet (110). beret (97). bereit (109). barethe (67 sim.). barte (133V par= rete (7). pirret (75). bone-t (132), -tte (107). befi (biretum 19. cf. beffa. Sm. 1, 156). ein mueze (9). mutze (109). nacht- BIS muts (107), -mutzsch (ji32), hd. -haube, -haub, -hube, -hub. khape (104). kaff(ll). eyn kore- (5, 18, 19), kor-kappe (8, 9, 16, 19, 89), hd. -huot, -hut, -botte (18), -kut (21). eyn wiln kor hute (17. X arbitrium!). *Birex i. rex habens (66 &c), qui habet (76 &c) duo regna, daz zwey rich hat (8). en koning de twe rike heft (23). *Biria v. Bria. *Byrix v. Birrus. *Birle pheral (Gf. 3, 347). *Biro-ma, -nia v. Bryonia. *Biropus v. Pyropus. *Birra v. Birètum. Birr-atus, -osusgerendig; -utusger- nig, var. -mg; zipf-, zip-lot (75). *Birretrum (aus birotum X petor= ritum?) karr (75). Birretu-m, -s v. Biretum. *Byrreus v. Byrseus. Birria onnut rait des heren (147), cf. gì. m. h. v.; birrhia n. pr. viri qui viriliter consulebat domino suo (Br.). *Birrosus v. Birratus. *Birrus v. Biretum. Birrus (i. sinus), by- (Br.), bi- (110) -rrhum, gew. bi-, by- (Gf. ) -rrum (1. vestimentum grosswm i pilosum sim., fehlt in den Mss. mog. und ist in 3 nur als Synonyme von birrus deutsch glossiert, in 66 &c. gar nicht, dagegen von birrus sinus als vestis grossa &c. untersehieden), birus (gali, geron gì. m.), byrex (i. co= cula breuis Hpt. 5, 194. X bilex?), pirus (104 v. cortum) (birru-s, i -m 3) hd. eyn schoß, schoße (77), schos (6), schoyß (5). nd. schot. hd. (9, 19) nd. ghere, geer (11). hd. gere, ger (76), gyer (3), geren (75), gern (8), gern (12). eyn geme an eynem rocke (10). chozo (120 sim. cf. Gf. 4, 355, 538 sq.). ruhc, cochec (100). slippe (11). slyp (19). farnemanne (12). (birr-hum, -um) felt- (110), groß (68) -mantel. *Birrus schram, stalbroeder (147). *Birrutus v. Birratus. By-, bi-, be- (gì. m.), bu- (q. cf. 117) -rsa (i. pellis, corium Gì. m., e. bouis l cloaca 110, Br.), bus-a, -sa (133) (i. e. b. 66 &c, 110 &c, cf. bosa) hut (117 &c). ein schanez (6. cf. b. i. Carthago cir- cumdata corto bouis Br. '?). schuft- (19), zyt-, verb. chyth- (89. aus sehyt-) -kamer (i. cloaca), privait, secreet (id. 147). *Birsea v. Briaca. *Byr-seus, -reus (136) ags. ledir- uyrhta (136), -uuyrcta (94). *Birus v. Birrus. Bis zwir (5,. 4). zwir-ett (76), -net (7). czwernt (21). twe warf (99). twige (22). twie (23). ' *Bisa v. Bisse. Bisacut-a, -um (76), bisagutum (4) (i. bouer i ferrum aratri 4, instr. agrico= larum 76 ; prov. bezagudo, afrz. besagiie s., beseut adj. ; cf. bibellis. Gì. m. 1, 695 sq.) czwey scharff (19). twe scerpe (89). twischarpich (11). ein schar (4). *Bisanti-um, -a (74) by- (68), py- (76) - santz. bysuntz. ( 74 ). constantinopel (66 &c). Bisan-tius, -cius, byzanti-us, -a (se. moneta 110 &c. ), bysancius (74), BIS bissontieus (i. tremissus 141) (cf. binio. GÌ. m. 1, 863 sq. Fr. 1, 100c. BM., 167) die myntz (68). guldein pfennig (74). besiuv der (9). *Bisata v. Bisora. *Biseardus v. Bistardus. *Bisellus (i. cuneus) beisel, meissel (Fr.)- Bisextus &c. v. Bissextus. *Bisio v. Bibio. *Bislingua v. Lingua pagana. Vuu= laria. Bismalua ('cf. alcea. Dz. wtb. 214) eywisch-, ibisch-, bisch - wurtz ; weyß-, grofi-pappel («.altea, ibiscus 74).ibesch-e (Sum. v), -en (96). yvesehe (47). ipscha (93). homes (96. cf. huemst &c. althaea). semde (149). Bismalua syluestris felriß, lowenzan, hochleiichten (144). *Bisnaga v. Visnaga. *Bis-ora (50b), -ata (Sum. vi), -siata (74), bas-ara (47), -sarà (74, Sum. v), -saea (ss), balzara(96), besasa (j3r]aaaà Diosc. et syriace; arab. bezer, vasac 143) ruta (Sum. vi), wilde-rute (sum. &c), -raute bassara, -pflantz bissiata (74). wildrute (50b, 143). hermelraut (i. barm- ala, -ola 143). Bisp-ellio, -illum &e. v. Vespiblo. Bisse, bisa (104, 141) (aus bes) en waghe (pondus) van achte wichten (vn= cias 23). wage (104). wega (141). *Bissertus bisert (99); aus dissertus X byzarrus biesard (kìi.)? cf. bisetus pannus (Gì. m.)? Bis-, gew. bi-sextus, -sextilis, bi= sixtus (Gf. 1, 610) zwir seehs (4), seshe (5). zwiret sechs (76). zwirnet sechfi (17). czwert seß (21). twige sesse (22). twic seste (23). zwelffertig (75). ein iar so zwen sunnentag buchstaben sint (6). hd. sehalte- (12), schalt-iare, -iar. ha. nd. schrickeljàr (109). bissextilis sehalthaf= tig (110 sim.). *Bissiata v. Bisora. *Bissidium (aus bis X dis) wieder= sprach (74). *Bissidus v. Bifarius. *Bissinare twy gaen (147). Bissinus, color b. (22) i. veslis de bisso (76). daz von scherter gemacht ist (6). tuntuchen (75). synnawaffenklayde (74). en clet van bliante (23). wit uar (22). bissinacha ( 141, GÌ. m.), bistina (7), vestis byssina (Br.) zwillich rock (7). *Bissiualia (aus stiuaba?) heuse (11). *Bissontieus v. Bisantius. Biss-us, -o (119) (i. iacinetus 1, 5b; greci papaeem vocant 76) schechter (17. wett. steif-sch.; cf. rubilinum Sm. 3, 413). scherter (6. schweiz.). zwirne (25. X bis?). tzwyrn (19, 81). twijn (107). flaclìs (95). wisser flahs (93). weysseleynwat, pawm= plued, synnawaffen (74). wyß lynen 0. syden (110). ein wijß schienbar cleyt (65). hd. nd. bli-, blei- (3) -ant, -and (1). barn (49). leembent (107). baldich (98. aus baldach i. q. Bagdad, ebenso baldekìn, nhd. baldachìn cf. Fr. 1, 51 sq. bm. 79). sabvn ( 119 sim. cf. Gf. 6, 64, 67. Gth. Wtb. 2, 179). tuntuch (75). dammast (10). samme-dt (10), -1 (49). pheller (9). phel (8). bocrae-1 (ìos), -n (99, 106. mhd. bucke= ràn &c. ital. buccherame frz. bougran BYU 75 mlt. bucra-, boqueran-nus &c. cf. gì. m. h. w. Dz. "Wtb. 74. bm. 276). en bok- (23, v. Hmb.), buck- (8b) -eral. Bistard-us, -a (91, gì. m.), bisear- 94), viscar- (147), pistar- (q. v.), bistra- 3) -dus (aus auis tarda cf. gì. m. 1, 701. Dz. wtb. 247) hd. nd. trap-pe, -ganss 147). hd. trapp, trap , drappe, drap 49, Br.). Bistor-ta, -iea (47), bestorta (93), bustorca (149) (i. limonium 144, colu= brina) natter-, schlangen- wurtz (143 sim.). ni. naterwortel (143). meder-wurtz (149), -wort (47). schlippen (144). *Bitabasmus v. Bithalassus. Bitha-, bita-lassus, -lassis (141), -lassum, t -lapsum (147), -lassium, -laissum (23), -lastum (68), -lasmum, -lasmus t -basmus (17), batbilaaa (136), dithalassum (Gì. m.) vbi duo maria con- veniunt (ìoe), -currunt (17); i. bimariti= num (130); bithalassu-m i. concursus duorum marium t vestigium in luto pres= sum (Br. sim.), i. talaffus (147); -si. vest. latroni im-pr. t qd. cicatrix , sed -m i. locus periculosus in mari (66, 69, 70, 134); l. p. (7. &c.) ; mare t profunditas (6 &c). zuime-rilihha (Gf. 2, 821), -lechan (sic Sum. acci), dat mer eder de grunt (23). vmstappe in kot getritten (9). twyer meere of see samenkompste; in aen dreck eyn voitspair (i. talaffus (147). fuß-, voet- (132) -stapf (110), -stap (8, 132), -drappe (17), -tritt (68;. erde leyme (7. X bitumen?). *Bitantus v. Biotbanatus. Bitidus (i. biformis) van formen twierley (147). *Bitiligo v. Vitibgo. Bitorius v- Biturus. Bitriscus v. Paristulus. *Bitrius v. Biennis. *Bitubus (_olus, cf. intuba P) surgi (130. cf. sorgi, sorg-, surg- samen &c. sorgum &e. 143, eher als surio &c. por= rum Gf. 6, 273). Bituligo v. Vitulamen. *Bitumalium v. Tithymallus. *Bitumatum (secundum aliquos sed haud verum) limscherb (75). Bitumen (cf. aspbaltum. bitha= lassus.) hd. nd. lym, lyem (97). hd. lyme, leim. ert-lym (8, 100, 117), -lin (96). hars m. (85). Bituminare hd. nd. limen. *Bitunus ags. heope (Lye ; aus mora dumi? auis, cf. biturus?). Bituria est regio prope byrre (19. cf. GÌ. m. 1, 702). *Biturus( 104), bitorius (94a, GÌ. Aelfr.), pintorus (gì. Aelfr.) (auis i. rupido 104. cf. picontus. bitunus. butorius. eu= puda.) rentile (104). ags. wrsenna (94a), freuna (gì. Aelfr.), angl. wren, cf. pari= stulus? *Bitus i. lignum quo vincti flagellantur &c. (Dz. wtb. 57). *Biuar v. Beuer. *Biuaria v. Binaria. *Biuarius v. Bifarius. *Biuera v. Beuer. *Biuidus v. Bifldus. *Byuigum v. Biuium. 10* 76 BLA *Biuiosus hd. voi, voli (17), hol (sic 56ì, voil (5), vii (21), wilde (sic 18) wegescheyd-e, -en. vul wechgeschede (23). scheyde weyge (3). Biuium (cf. bifidus, bifarius) twe= voldicli (89). Biuiu-m, -s, biflum (7), byvigum (5b) (i. discrimen) hd. 'nd. wege-, hd. weg-schede (13, 23), hd. -scheide, -schaid (1, 4, 76), -schade (sic 21), -scheydunge (5b). vecsteyde (sic 97). tzwey wegyik (19). twi wegick (11). twe weglie (22). *Bivria v. Beuer. Byzantius v. Bisantius. *Byzarrus v. Bissertus. *Blaci- l primicul- (i36c), blati- t priuieul- (145), (cf. blatte-, blatti-, plate- Gl. m.?) -arius acjs. byrdistrae (II. e). *Blacta v. Blatta. Elicine. *Blaetea v. Blatta. Braetea. Blae- (9, 64, 132, kì.), bla-terare, blact-eare (8b), -are (4), -ire (kì.), blat- ère (76), -ire (64) (sonus, vox) arietis (64, kì.) ; blactarum (4, 76) ; camelorum (in, Br., -ire Ki.); i. stulte loqui (i, Br. &c), balbutrie (sic Br.). stammeln (8). bleb- bezen, -zeren (Gf. 3, 242). belfern (114). laferen (88). clapperen (88, 126). pladeren (126). nereisch (74), torlich blaterare, schimpflichen blatire (64) reden. geelich (110), gelijch (132) sprechen. tobeu (9). blecken wie ehi widder blaet-erare; sehreyen wie ehi canieel -ire (Ki.).blacter- a, -ia est sonus vespertilionis (66 &c, 110 &c). plaeta fledermaußgedou (74. cf. blatta), blater-a (in, Br. &c), -ea (gì. m.), balthea (3, 75) i. sonus ranarum; frosch- (68, 75), der fr. (110) -geschrey. der vorschen geluyt (132). *Blaetero ain klapperniaul vnd schwetzer (91). *Blac-, bla- (Br.), blat- (gì. m.) -teus (cf- blatta) est color varvve (23). i. pur- pureus i blauius (Br., gì. m.j. Bladum, blandum (76, 99), pi. biada, bleda (1), blanda (21, 76), blaga (6) (sg. omne quod crescit in graminibus, pi. segetes virentes 76) hd. nd. crut t korn. kraut (4). korn-e (10), -t (13). kern (7). korn guide (17). saet (21). satgrun (74). geseyt getreyde (3). getrai-d (1, 75), -de (74).ghetrede(23).fnicht(75).roMuter(9). *Bladus v. Batus. *Blaffabilis (cf. (baffare) ba-, bla- slick &c. (147). *Blaga v. Bladum. *Blancinea v. Blantinea. Blancus wifie (10).bleych(12).blaiick (11, 12). *Blanda v. Bladum. *Bland-are, -ere v. -iri. *Blandaria v. Blandonia. *Blande saclitcleke (99). senfftmutig= lidi (75). sussiklicb &c. (65). *Blandibellus &c. v. Blandus. *Blandi-cia, -e v. Blandities. *Blandimen ( cf. biblimen, belbi= cium, blanterare) gest (98). Bland-iri, -ire,? -ere (75), -are (66 &c), pian diri (74), bilandari (8) (i. lenire) hd. senft-, senff- (21) -modig, -mutiglieli (75), sanf'mu-tig(7),-diglichen (17), ssanff (5b>, senfft &c. (65), nd. sachtmod-en (22), -iglien (23) reden, r. r. (21). senfftmuti= BLA gen (1, 4, -ere 75). senft-eii (9), -igin (8). sàhftlen (Fr. 2, 148). hd. smeyche-n (19), -In. scmeyclilen (tìs). smeelie-n (22), -In 10). smeken (11, 99). liebkosen, flinstern 7±). lieblich zu tlion, den falben hengst streichlen(88). geleychßnereytreyben(64). Blandi-ties, -eies, t -tio (75), -eia (4), -tie pi., -e pi. (7tì), plandieies (74) senift-mutikeit t -ikait (1), -mutigkeit (75) , -mudickeit ( 17 ). senfmudig ( 4 ), senffte (88), smeychende (5), smechende (76), schmeichlende (110), smeichelecht (7), smeliche (18), smekele (22), smech= like (23), hd. schmeichel-, scliemlich (6) rede. senfftlichen redden 0. smeicheln (21). sraekinge (99). lickerung, zututlung (88). schmaiclieit, liebkoser (74). *Bland-onia, -oniea l -ona (Sum. n), -omo (85), -aria (Gf.), brandonia (149), pladeona ( Sum. 11) (i. lanaria, struc= tus q. v.) wullina(87, 101, 130, 149, Sum.V). bullen (7). wil-lene (Sum. v), -ma (85). wislma (47). còli (-ona Sum.). *Blandum (i. genus nauis Pap. ; cmders GÌ. m.) v. Bladum. Blandus (i. lenis ; dern. bland-ulus, -ieellus Br., -ibulus, -ibellus 76) senfft-e (75), -ie (1), -ich (13). senfthic (14a). zamfticli (23). saehte(99). /idsenfFt-, semft- (9), seni- (21), sanfft- (5, 18, 19) -mutig, -muttig (67), -muetig, -mudig (5, 17), -modig (18, 21) , -modyek (19), -mutigit (9). nd. sachtmodieb. lind (76). slecht l smeichel (12). smeclihaftig (5b). smey= kich (132). *Blanniare v. Blanterare. *Blantage v. Plantago. *Blantanus v. Blatanus. *Blanterare, -ri (9) eren (8. st. ieren). eytern (9). bla-, ble- (8) -nniare yeren (9). ierin (8). cf. blandimen. biblire. blietrire &e. Schwerlich '. pXevva mucus. *Blan- (75a, 76), bla-tinea, -cinea (76) (i. albugo oculi, aus blancus) wiß ini augen (75). Blanx i. scabellum (GÌ. m.). bene mo= ratus, kii (ags. f 145). *Blaptisecula v. Blaueolus. Bla-s, -tus (68), g. -tis (110, Br.), -cis 110 var.) vnwyß (68). geck, thor, nar 110). *Blaseo v. Blasto. Blasphem-are, -iare [ital. biasimare frz. blàmer &c.) in got ubel sprechin (8). lestern (9, 21). got 1., gedenck wider got hon &c. (65). lion spreken (23), spotten (hon vb. ? 22). hd. honen, spot= ten, v'-sp. (21, 4), spoten (18) , spatten (21), sehenden, schelten (15, 110 &c. cf. Sm. 3, 360), smeken. beschympen, fluo= ehen (19). driegen (11, 19). triegen (68 &c). vloken (11). nerleicli (1), nerlich (21) , ferlich (5b, 21) reden, zu-r. (1). veiiiken spreken (22). misbeidin (81. i. q. missbieten Sm. 1, 222. cf. bm. 188). Blas-phemia, -pernia (10) -femia (13) , balssemia (21) smacheit in got gedan o. honheit (8). gots lesterung, schentlich gedenck (65). gotscelta (Gf.). got sclieltin vnde sine heiligun (Anz. 8, 102). schentliche smochheyt t schemme= lidie honeyt (9). spottunge (5). be-sp. (19). v'spotung (6).. hd. nd. spotte- (18), spot-, spat- (21), schelt-wort, -wart (21, BLE 4). v'smehung (7). honesprache (12). hoyn sprake (13). bone spreclien (10). schendung (4). Blas-phemus, -seus (adj. 12) got- scelto (Gf.), -schelder l schender (12). hd. eyn nerlich sprecher. narleich zu-spr. (1), ferlichen rede (18). eyn veiiick spreker (22). en honsperker (23). hd. spo- (3), spo-tter. be- (22), v'- (6, 7) -spotter. M. honer (8, 9), vnerer (9), scheh ter (66, 69, 134), lesterer. beschomper t vloker (11). beschympet t befluocht (19). vorhardet 23). *Blassana elifago (sum. vi. cf. lilifa= gus?). *Blasseus v. Blasphemus. Blasto gasthuys-, hospitael-meyster; blaseo kemerlyng (147). Blata v. Blatta. *Bla-, blan- (76), boia- (alph. bla- 132), cf. pla-tanus (i. sambueus; riseus 75) hd. holder, h.-baum. holender, vlyer= boem (132). holer pawm (4). holler (75). ac- (66, 70), a- (134), o- (6, 69), al- (22, 23) -horn. Blatea i. genus purpure; mus; proz- segmina quee de calceis eraduntur (129, Br. cf. blatta) kot 0. dreck das an den sehuhen hanget, var. den sch. an-h. (74). *Blater-a, -ea, -e, -are v. Blacterare. Blatta. *Blateus v. Blaeteus. *Blatiarius v. Blaciarius. *Blatinea v. Blantinea. *Blatire v. Blacterare. *Blatrea v. Braetea. Blat-ta (93, 94), -a (i. lucifuga, vespertilio, genus muris, purpurei Br.), gew. blaet-a, -ea (76, 110) (i. vesp. t cingulus regalis, cf. braetea), plaeta (74. cf. blacterare), blatea (q. v.), batta (i. pur= pura 139) hd. nd. vleder-mus, -mis (11), hd. -muß, -maus (4). fleddermiyli (19). ratz (76). glissend wrn (93). blatera (lat.t species purpure 120). purperklaid (74). blat-ta, -a i. pigmentum, haui (ags. color) blavum (i36c. cf. blaeteus). ags. bitul (136), betl (Bosw.). Blatteus v. Blaeteus. *Blattisosella v. Blaueolus. Blatus v. Blas. Ablas. *Bla-, pia- (3), l fla- (1), t bil- (5b. cf. gii-) -uedo blau- (76), blae- (18), bla- (5b, 17), gel- (5b) -keit, -kait (76), -heyt (5b). *Blaueolus (112), bla-, bra-ueola, blap-, bap-, bab-, bat-tisecula, bap= tisescera, blattisosella (143) kornblum (112, 143. cf. flauiola). baptisecula erd= pfriem (112. i. q. genista sagittalls Nmn.). *Blauere v. Flauere. Blau-eus, -ius, -us, -is (4), -idus (68, 110) (i. flaucus 3. aus flauus X glau= cus? cf. plaucus &e. v. flaueus) (cf. Goth. Wtb. 1, 311) hd. blaw, blawe (17), plav (3), blae, bla (5b, 21). nd. blau, blaeu (97). *Blauidare blaw machen (110) , wei^ den (68). blauw verwen (132). *Blauilinium v. Flauilinium. *Blauipes (auis, cf. artoganus &c.) blawfuoß (68, 110). blaevoes (132). *Blauis &c. v. Blaueus. *Bleetere v. Flectere. *Bleda v. Bladum. BOA BOC BOL 77 *Blemo v. Blennus. *Blenniare v. Blanterare. Blenn-us, -o (&e. GÌ. m. v. blenones), blemo, g. -onis (11) (i. stultus, hircosus, impudicus Br.) smeycher (19). smekei'(ll). Blennus (piscis) meergropp, zybel= fisch (140). *Bleria v. Soricarius. *Blesia (cf. blesus, blas, blennus) i. stultitia (no &c, 134 &c), i. q. bli-cea, -tea (Pap. , nach blesus), -eia raserye, onsynnicheit (147). *Bleso lispe-n (17), -In (42). Ble-, bles- (i3.;c, Gf. 2, 280), l bale- (76) -sus (i. hispidus 1; X balbus 76) hd. nd. lisp-, lisb- (95) -ende, hd. -ender, %■: -inder (4, 95), -end (1). -en (13), -ener (7), -eler, -er (8b, 64, 76), -eln (ptc. 18), -ick (10), -izer (104). lisp (11). lesp (99). lischbeler (116). wilspende (23). wispich (22). stainler (110). a a a hans (67 Mrg.). *Bleta v. Beta. *Bletula (piscis?) en bley (11). *Bletus v. Blitus. *Bliea nufischal (75). *Blieea v. Ballerus. Blieea &c. v. Blesia. *Blie-fire, -tere &e. v. Blictrire. *Blietor v. Pollinctor. ""•Blietriens gerendig (75). *Blict-rire, -rare (147), -erire t -ere (75 varr.), -ire, blierire (nob), blutire ( 76 ) (i. cereuisiam spumare 3 ; vinum bibul-lit, -it, aqica ebullit, vinum blictrit ; ceruisia bl. 64) hd. nd. geren, hd. gern, ieren (6, 76), ceren (3), oft mit dem Zusatze hd. als daz bier, als b., als b. 0. win (76), als der wine ader biere (19), nd. also ber sim. gren gern (5b). ghesten (147). *Blic-, l plie- (74), blu- (109) -trum (i. spuma, sp. ceruisie; cf. Sm. 1, 333) schum von byer (no), iest von pier, pieriest (74). yest (134). gest (5b, 19, 67, 77, 109). geste i hefen (10). gheste (147). geest (68). geßt (3, 66). geust (3). gyst (132). gere (77). *Blieus v. Blitus. *Blidus (aus biblus X blitus?) mei* symden (17). *Blipes suel (11). swel (19). Aus ali= pes snel? Blitea v. Blesia. Bli-tus, t -ttus (125), -cus, -rus (47, 85), -tum, -bletus (105) (gr. ^kixxoq, PXtjttov, gali, biette 112, hisp. bledo &e. Dz. wtb. 470, bredos angl. blytes boli. blijt 143 ; i. intybus 47 &c, beta 125, Pap., sturbeta Sum. aus stur beta) stur (47, 85, 96, Sum., Gf.). stir (Gf.). stier (105). steyr (1). scfir (sic? 149). meyer, hanen= kamm, ganßfuß (143). beizcol (Sum.). miltenkraut (kì.). schmierig mangold, guter heinrieh (Fr.). ags. date (94, 136. engl. cloth-bur Bosw.). *Blixia v. Baxea. *Blota v. Ballote. *Blumbum (st. pi.) bly (5b). Blundus v. Flaueus. *Blut-ire, -rum v. Blictr-ire, -um. Bo-a, -ha (3), -as, -ya (7), t -na (125), bea (74, 76) (i. stellio ì lacerta 75, co= codrillus 74) hd. nd. lint-, lind- (23, 53, 74), l hassel- (125) -worm, -wurm (3, 6, 74) ; l eyn brut (18). slang die die schoffe heckt o. sticht (74). adechß, vlg. egleii (75). Boa i. tumor pedum prae itinere (145. cf. gì. m.). das geschwelìe der fufòe vom gehn (kì.). *Boale-a, -e (Sum. ) (cf. buglossa) ohsen- (Sum. vi), hosen- (131) -zunga. Boare (boum, vaccarum) rufen als dye oschen (5). rofen als eyn oße (18). ochsen- (4, 67), ossen-ruffen (7, 4), -rop (22), -bolken (23), -geschrey (67. xboatus). ruffin (8b). pullen als die ochsen (75. cf. rugire). bui- (12), boi- (109), belc- (132) -ken. brullen 0. brum-men (66 &c), -leu (134). selirihen, ble-, varr. bler-ren (65). moczen (12). muhen, var. mugen sicut bos (64). lugen als ein kfl ((3). lyen (68). liecn (76). lotten (8). luttin (9). tuten (99). *Boaria v. Caehlas. *Boarium, forum b. (kì.), t boatrium (74), t bo- (74), o-(75) -uilla ochsenmarckt (il. e.). *Boatio v. Boatus. *Boatrium v. Bo-, bou-arium. Boat-us, -io (18) lud-uuge (8b), -inghe (bouis 22). lieung (76). tut (99). brullug -tio, gebrulle -tus (18). ochsen (68), der o. (no) geschrey. ossen gekrysch (132). *Bobalsamum v. Opobalsamum. *Bobell-um, -ium (i. stabulum Gì. Aelfr.) (cf. bouile sim.) ags. falaed (94, 136), fald (GÌ. Aelfr.). *Bob-erator, -ieinator v. Bobinato r. Bob-, bomb- (9, 147, gì. m., kì.), bomp- (76) -inare, i -ieare (147), bou- (Gì. m.), bib- (136b) -inari i. eon-uieiare sim., -ficere (sic 76), -uieiari t clamare t mu- lieris menstrum sanguinem inquinar -e (Pap.). lestern (8, 9, 64). schenden (bobinare, inde buob 64). roepen; verwaten; qwait- wunschen, -spreken &c. (147). v'slahen in sinem hertzen (6). vorslan in sime li. (23). Gf. bib-, bibil-ionare (gì. m.). bubi- (129), bilio- (148) -nare i. menstruo san^ guine inquinari, bulbitare pueruli s. ma- culari; binarium vbi sanguis mulieris menstruae (129). bu-i bui-bino i. menstruo { puptili sanguine maculor, inde bulbito frequ.; bubinaeium i. sanguis menstruose mulieris (1%). Bob-, bobie- (Br.) -inator, bobi- (8), bobe- (9) -rator, bombinator (147) i. conuiciator, tricosus, inconstans (Br.) ; pi. i. incon-, in- (136b) -stantes (i36b, Gì. m.), -st. bubulci (6. X bouinus). kwhirte (9). vnstede kuhirt (8). onstanthaftich (147). *Bobire v. Bombizare. Bobla ags. flot (Gì. Aelfr.). bubla i. platissa floc (94a). *Bobonica (herba) ags. hratele (94a). *Bobo- (1), bobe-rella bob-or eli (1), -erell (4 oline lat. Glosse), -erelle ( 23), (-erellen physalis alkekengi Nmn. sim.). *Bobulus (aus bibulus?) siua (Sum. Vi). Boeetum stabulum boni (Sum. aus st. boum!). *Boeetus i. dominus (76). *Boe-io, -ia (67, Gì. m.), -ium (76., 124), -i (133), -us (5b), bot-io (66, 75 var., 134), -rio (75), -ia, -ium (124) (i. callus, duri= cies manum) swel (21, 22) in der hant (21). swellen t dy swolst vt in manu (3). ge-swelle (5), -swel (5b), -swil (74), -swolle (17), -swolt (7), -swulst (6, 4, 75) in den henden vnd fussen (75). ein geschwer das hart, hert in der haut (66 &c), hut (67, 68, HO) ist. Cf. Dz. 1, 317 sq. Celtica Nr. 265. Goth. wtb. 1, 282; vii. X botryon, Poxpucov, Po&pia?,bothriumwfcws cavum in oculo, bothor arab. tumor &c. (124); cf. botr-io, -o (76Ì quod exit de sarmento quando tur- (Br.), thuri- (76) -gescit (frz. bouton &c. ); et quod pendet de cingulo (Br., sim. 108). vß- o. vff-kymen, t augen der k., die ruß schiesse-n, var. -noe, k. (65). een botte (germen, papvla, hydrops Kil.) I madom (108). *Bodellus v. Bedellus. *Bodo-, bode-gar v. Bedegar. *Boeta (i. riseus; anders GÌ. m. ; cf. bootesj) ein lodi 0. ritz in pariete t fenestra (110 sim.). masier l m.-, metsier- gat (kìi.), daraus ein mosiger gart (! 68). Boetes v. Bootes. *Boe-tia (Pap.), -eia (11), -tiea (aus boeotia) ein kunigrich (68, 110). lant= scap (11). *Boetiei hrindirarae (Gf.). *Bòfo v. Bufo. *Bofforus (aus bospborus) ossen patt of wech (147). *Bofrag-a, -o v. Borrago. Affodillus. *Bofula hunerkorp (16). *Boglos-sa, -sus, -us v. Buglossa. •*Bo-, bu- (74, Sum., kì. ), be- (149) -gula (i. eosma i cinoglossa t digitus= uere 74. cf. consolida, bug-illa, -lossa.) Wimt- (74, 96, 149, Sum. V), WUnde- (85), vn- (47), wiß- (5) -crut, -kraut; l himdtszung (74). bimu (50). giildengiinsel (Kib.). *Boha v. Boa. Boh-, bo-emia hd. bohemer - ( 21 ), boenien- (18), bóhem- (67), behem-, behe= mer- (5, 76, 134), behemen- (5, 17), pehe= mer- (75), nd. bohemien-, bemen-, beme= ren-lant. pehem 0. huzzen (71). Bohemieum (idioma) bemisch (5b). Bobemus hd. eyn behem (17), behem-e (75), -er, beheym (21), behm (4), bemer (18), nd. berne. *Boya v. Boa. Boia (Br.), boya, boje (109), bog-ia, -a, baga (Gf. ), bora (6) (i. eonpes l pedica 93, torquis damnatorum Br. ) ehi pin (torquis X torquere) der bosin (6)- ein pininge der bosen (23). isen- balte (93), -bant t fessel (no), fesser (17, 132). fuli ysen der fancknyß, var. fenckniiß (75). hals- (4, 75), halß- (3) -eysen. eyn Ut eyn eyner kyttin (21). kede, helde (109). boug sim. (Gf.). beie (93). *Bolaium v. Pulegium. *Bolamite v. Balanitis. *Bolanus bolan-der (76), -a (pi. Gf. 3, 102). *Bolas », Bolis. *Bolatanus v. Blatanus. *Bolatea v. Balata. *Bolbo v. Bulbus. *Bolbonac v. Bulbonaeh. *Bolea i. salamandra (145); terminus (GÌ. m.). *Boleium v. Pulegium. *Bolena gr., redemptor lat. loser (li). red. taberne (76). lo tabernario (GÌ. m.). bo-, boi- (Pap.) -Iona i. redemptor taber- 78 BOL namm; cf. bolones. 142 v. bulones. Gi.m. v. bolonae. *Boles v. Boletus. Bo-, t pò- (74), boi- (96), ba- (76) -letus, l boletum (85) (i. fungus, spon= gea) bultz (123). ha. nd. swam. hd. schwamme, schwam, swum (93), schwem= me (70), swamp. ert- (47), herzen- (149Ì, hirzes- boi. t hus- boli. (96), hirz- (87), hir- (85, Sum. v), dorn- (74) -swam, swam (96"). hd. morch-e, -il (9). phifera (Sum. vi). phiffer- (93, Gf. 3, 330), pfiffer- (6, 74 pfiher- (1. h àhnelt dem f), piffer- (17 &c. pefFe- (13), peper- (22ab, 97), mutter- (77 eger- (68, 74, Ob.), drusch- 1 rech- (Hen.), pret- (91. prot- fungus 75), kreße- (74) -ling, -lingli, (97), -iinge (74), -linghe (22b), -linck (22), -line (13), -linch (Gf.), - lin (75°, 91). krebßwurtz (74). krebetz- l grebers-wortz (96). crebeswort (-us 85). co- (132), pò- (107) -mpernoel. paddestoel (l07> *Bolgla v. Bullaquilon. *Bolhanac v. Bulbonach. *Boliciator (ì. qui facit acus) na-, no-dler (75). *Bo-, pò- (74) -lieium (». reseruaculum acuum 75) nadel-, nodel- (75 var.) -bein (75), -pain l furtz-og, -ud (74). Bolida i. honor (x honus, onus?). magnus. (cf. gì. m. v. boia) prijs &c. (147). "'Bolides &e. v. Bolis. *Boli-nus, -vus (49) i. heruldus (75), joculator principis (49), leccator multa garrolans (3). ber- (4, 49, 74, 75, 76), ber- (3), ech- (75) -olt. liedsprecher (74). *Bolis v. Bolus. Bolis i. massa plurali &c. (Senkblei; Br. sim.); vas nutrimenti &c. in nani (3 sim.)\ locus peirosus (76). hd. (mss. mog., voce, ex quo) spise-, spiß-, speis-, speiß-faß, l -truhen (74) des, eins schiff-mans, -man (21)_; spise vaz dez schifi" manis (5); speiß vaß des sckiffinans (134); eyn spiß faß des schiffs (17); eyn speis faß des schiefs (4). nd. spise vat des schepmans. bloystack (9). ein lade (3). das lod (114). loyde (12). leude (13). boles loet (11). bol-is (10, 68, 110), -as (3), -ides (3, 49), -idis (66 &c, 94a), -idus (69, 134), -ida (4), ibolidus (76) i. massa plumbi &c. Senkblei; _ II. e), ancker (3, 10). enckel (49). ein instrument (68, 110) da mit die schiffman che tieffe der wasser messent (110). ags. sundgerd (94a). *Bolis-inus, -mus v. Bulimus. *Bolivus v. Bolinus. *Bolletus v. Boletus. *Bollire v. Bullire. *Bolluga (herba, cf. buga; bolluca &c. gì. m. ?) bungen (Sum. v). Bo-, ba- (alph. bo- 76) -lones, -Iona (147) (cf. bolena. Gì. m. v. bolonae) i. piscatores qui diuersa genera piscium vendunt (76). fischer-buden t -kramm, schragen (kì.). tavernen verloisser; bolo vischmenger of vercoper (147). *Boloea v. Ballote. *Bolonia (cf. polonia, bolani) i. prouincia proxima a/pud bohemiam bolo- nier land (76). Bolonium v. Fenicium. *Boltio (bolta gì. m.) v. Jactus. BOM *Bolum (h,erba; birke, gali, bouleau Gì. m.) wurda; radix t caput da beidu sament sint (Sum. Vi). *Bolumo Western (17). *Bolus, pwÀo? (herba) igelsknospen, schwertel-, leusch-, liesch-ried, leuschen, degenkraut,nZ.waterUsch, candelaers(143). Bol-us, -is (8, 9) (i. morsellus) hd. biß, bisse (9). nd. bete. Bolus, borus (96) (cf. ematites) blut- (47, 85, 96, 149, Sum. V), golt- (74) -Stein, -sten (85). Bombacium (cf. bomb-asium, -iei= nus, -icium) baumwolle &c. (kì.). Bombar (si.-ax? cf. bambartium v. bombicium) v. Bombata. Bombar-da, -ta (74), bumb-arda, -orda (21), -ordia (22, 23), bomperda (76) buchse (74). bichs (35). pichs (76). bosche (10). eyn donner- (5ab, 23, 109), doner- (1, 18), denne- (7), . tunder- (6), dorn- (18 22, 74), schal- (3) -buchse (3), -puchsen (1), -pusch (74), -busch (5b, 6, 7), -busche (5), -bosche (12), -busse (22, 23), -boeß (18). eyn strijd ader donner bossen ader eyn steyn busse (17). eyn dummer losen (sic 21). *Bombardieus buchsen schutze (75). *Bombardus buchssen meister (75). *Bombarta v. Bombarda. Bom-basium, -baeium (3, 74, Ki. q. cf.), -pasium (76), l -narium (66, 110, 134). bumba-sium, -cium, bambosium (147), pannibasium (75. X pannus) (i. ioppa i diplois &e. 75, 147, vestimentum factum de bombice 3, bombix q. cf. 74, bombax Ki., woher vii. sàmtliche Formen, gegen Sm. 4, 77 sq. Weigand Syn. 2218) wamb-iß (5b), -oys (11). wamm-aß (134), -iß (17), -ez (5), hd. -eß, hd. nd. -es, -esch (6), -uß (7). wawaß (74). wams (13). bamaz el zupon v. a. 1424 Sm.). bom-beis (3), -mais (1). iacke (3, 77, 147). scheck, iopp (74). ioppen (1, 3, 75). iope, s,cheke, schube, troye (147). *Bomba-ta, -ce (47), -x (149, Sum. v), -r (85) baumwollen krut (96). boimwollen- (sum.), bouuwollen- (149), bouwellen- (47) -kern. bowowenkere (sic 85). Bombax v. Bomb-ata, -yx. *Bomb-ex, -es v. Bombyx. *Bombieare v. Bobinare. *Bombicia v. Bombicina. *Bombicianator v. Bombicinator. -'Bombicina (herba, i. scariola) schar-t { -ley (74. X -lach cf. sq.). *Bombi-cina, -eia (66 &c), -ssina (74), bompieena (76), bumbicina (7) hd. eyn scharlach. eyn sar-rucke (17), -tock (22). zardok (23). seyden-doch (18), -gewande (74). bomwol tuch (6). baumwollen kleyd (64). baùwol (genus panni 7). pcham (22). *Bombici-nator, var. -anator, bom= bismator (76) (cf. polymitarius) siden weber ( 75 ). bombicinare i. purpura facere (76, Br.). Bom-,bon-(93) -bicinum, -bicinium (68) hd. siden. s.-wat (110), -woll (68), -werck (68, 110). *Bo-, bu- (5b), ba- (2) -mbicinus, bombisi-nus (17), -us (23), bombiciu- s, -m, bombacium ( 75), vmbasius (74), babismus(76) («'.barganus 5b, parchan- us 2, 3, -dus 1) parch-ant (1, 2), -a BOM (23), -ant tuech (3). barg-en (5b), -ein (-em? 17). bombicinus, bacius (/5b) seydein tuch (1). beumwolle (2). poum- bollen (75a), -wollin (75b). *Bomb-ieium, -acium (74), bamba- tium (91), -rtium (125) (i. bombyx 74, 125) i. Unum candidissimum ex Aegypto (125). pawm- (74), bau- (12) -wolle. baù= wole (10). bonwol (91). *Bombicius v. Bombicinus. Parcha= nus. *Bombiculus wasser -sewsung, -do= sung (74). Bombilare v. Bombizare. Bomby-, bombi-lius, PofxpóXio?(ii2) (cf. ital. bombola Dz. Wtb. 389) gutter kolb (112). engster (109, 112, Kil.). kluk- (109), klock- (kìi.) -glas. bo-, ho-mmele (i. fUCUS Kil.). Bombina-re, -tor v. Bobina-re, -tor. *Bombinicesies sitwurme (Sum.). *Bombisi-nus, -us v. Bombicinus. *Bombismator v. Bombicinator. *Bombissina v. Bombicina. Bomb-yx, -ix, -ex, -ax, -es (sg. 74, pi. 76), bumbix (cf. bombicium) hd. syden-, seyden- (1, 76), syd- (68), sit- (8ab, 99), laub- l laubes- (74) , palmaet- (11) -worm, -wormen (99), -wurm (68, 74). -wurem (1), -wurmli (93), -wurmlin (76), -wormichen (5b). spinn l worm (9). hd. baum-, bom- (6) , boym- (5b. versch. von baym arbor), pawm- (1), poum- (75b), pou- (75a), bov- (93), bau- (7), bom- (22, 68, 125), boem- (97)M. -wolle, -woll, -woln (17), -boli (1), -wulle (125), -wlle (22), -uoel (97). Bombi- (1, 76, Br. &c), bumbi-zare, -sare, bombo (76), bumbo (42) (i. pedere 76 &c, l stercorizare 1 ; vox apum Br. ; bombisare sonus a. quem faciunt in tonatu 76) hd. fa-, fu- (6), fo- (2), ve- (42) -rczen. nd. verten. fisten (2). feysen (1). schissen (75). bombio i. vociferare; bompinare i. bombisare , damare: bombiso l bonpilo apum brumlen ; bom= batus vox apium humßung als die pynen tinnì; immen-stymme, -gedone (74). bombi-re, -lare (tien. &c), bonibiliare l bobire (i4i), bouire (gì. m.) , bubire (q. v.) apum vox; bommelen (Hen.). Bombulum(Gi. m.) trummeln, pucken ; b. bellicum l absolute bellieum hehr= pucken (125). Bombum (gì. isid.) i. q. bubum t sorbellum sang (Gf.). *Bombus (cf. vertigo) anspin (Sum.). Bom-bus, -us (136), t bondus (76), bumbus hd. forcz, worcz (9), furcz (è, 4, 75), f. nicht gar schayß (1). nd. vort. hd. scheyß; fist (75). In bombis (alph. bu-ì captantur rumb-i, -is (110a, 132) in dem vnwetter, var. vngewitter facht (110), onweder fenckt (132) man die stoer, staren (110 var.). *Bomer v. Vomer. *Bomnarium v. Bombasium. *Bomolo- (110), bomol-chia (i. scur= rilitas 110, vicium eutrapolie 12; aus PcojxoXoxta) luderig (49). lodder-ije (16), -y (12). *Bo-, pò- (74) -molochus , bomol= chus (16, 49) (i. scurra) lu- (49), lod- (16) -derer. herolt (cf. bolinus) , sma= BOR roczer (125). vbertrefflicher in schympffen o. in spylen (74). *Bompasium v. Bombasium. *Bomperda v. Bombarda. *Bompicena v. Bombicina. *Bompinare v. Bombizare. *Bomus v. Bombus. *Bona v. Boa. Bona ìychtumb, gutt.e (88). *B. equina (i. phaseolus) peerdsboone (kìi.). boona boline (kì.). B. gratuita vnv'dint gaben (15). B. mobilia varende haue (22). B. venalia vngeborn gaben (15). Bonarium bonder (68, 109. i. q. iugerum kìi.), morgen (132), hd. hufe (109) landes. Bonasus, j3óvaco£,bosanus (uovar.) muni-, mone-stier (140). wild biiffel (112). *Bonasus (x banausus, cf. beanus) i. pelli/ex i ein grobe (6). *Bonausia v. Bannausia. *Bonbicinum v. Bombieinum. *Bondus v. Bombus. *Bonellus(aracZers Gì. m.) kleinguter (74). *Bonia (cf. bunium?) huslouch (96). *Bonibiliare v. Bombizare. Bonifaeia v. Vuularia. Lingua pagana. Bonifaeius en eghen name i en paues (23). Bonitas gude (5b). guthait (76). guyd= heyd (19). guttigkeit (4). Bo-, ba- (1) -nonia (cf. polonia) eyn stat in ytali-a (18 &c), -en (22), -enlant (5). bononie (5°). barioni (1). *Bonosa haselhun (88 &c). hassel= huen (125). *Bonpilare v. Bombizare. *Bontonia v. Botanica. Bonus- hd. nd. (22) gut. gut (1, 6). gud (19, 23). B 8 V , ; B. henrieus wundkraut, schmerbel (135). *Boona v. Bona equina. *Boorsinthea (aus bereeynthial i. mater deorum (76). muter der gode (74). Boot-es, l -us (125), boet-es (12, Br. &c), -as (23), -a (76), butis (Gf. 6, 662) (i. vrsa celi &e. 12) ohs-inare (119. cf. Gf. 1, 141), -nere (Sum.). eincho (Gf. 1, 346). enck (7. cf. bm. 4, '34). dumeling 12. cf. dàumling pars currus Sm. 1, 370). wagen= man (125 Mrg.). en sterne t en voder (23. missv. aus b. sequitur plaustrum quasi bubulcus Br.). *Bopola v. Propola. *Bora v. Boia. Borrago. *Bora-cus, -tus v. Barochum. *Bora-cho, -go, -ga v. Borrago. *Borania v. Botanica. Borax (i. gummi 12) bor-as (85), -raß (12). buras (93). craden steyn (19). ped= denstoel (11. cf. boletus). *Borb-eta (95), -ocha (piscis) lumpen, almucen, àlquappen (109). lompe, ael= quappe (kìi.). trische (95. cf. trusch &c. gadus Iota Fr. 2, 393. Sm. 1, 500. Nmn.). *Bordo v. Burdus. Bor-eas, -ias (23), -eus (136) nort (90). noert(ll). noerden; boream versus in dat (norden (85). hd. nd. nort-, norden-, nord- 7), l wester- (Anz. 8, 410), stern- BOS (9) -wint, -wind (7). nort- (17, 23, 77 , norden (5b) -west. ags. eastnorthwind (94^,' eustnordumd (136). schind den hengst, schinden-h. (b. aquilo 135, v. a. 1618. Sm. 3, 371). *Boree-aquilo v. Ventus. Borgella aufruhr (kì.). *Borina lyst-, behend-igkeit (74). Borysthenes (fi) der nepper (135). Bori-th, -t (Sum.), -eh (67, 76), -s (11, 19), burieh (47), buryt (149) (1. nerba fullonum, herbam fulauam acc. sic 76 ; cf. sq.) swertlach; watwurz (Gf.). wet (47). beyt (? 149). vertela (Sum. in. aus swertela ?). cart (19). caerde (11). carde (99). Bor-, bo- (64b, 149), bos- (149), pò- (64c), por- (73, 74), bur-(5b), ba- (6), be- (74), co- (73, 143) -rago, bora-eho (21), -ga (74), bofrag-o (74, Sum. v), -a (112. >< bos cf. buglossa), bora (kì.), brutica (122), bissw. t bori- th, -s (cf. prc.) (i. buglossa t euphrosinon73) hd.nd. eyn crut, das man isset (6), dat nien et (23). eyn crat (21. aus crut X cart?). scarl-ey f. (4), -eye (47, ss), -eige (bofr. Sum. v). scharley (8, 74, 149). starlei (75). gegenstraß (73). borra-ge (borr. Sum. v), -sie (23), -ssye (22), -si (17): barrasie (22). barazce (149). burrase (5b). bora-ge (85), -che (64), -eh (123), -tse (bor. 47), -w, boh. -g (4). bor- etz (64), -rets (7), -etsch (91, 110, Hatzi.), -retsch (73, 123, Kìa.), -ridi (73), -retich (76). buretz (64°). burr-etsch (112), -itsch (nob), -i& (73). puretsch (boraga 74). porr-ag(74), -ey (68). porich(125). bernarge (132). gali, bourache (122). *Bortilicium v. Fortalieium. *Borus v. Bolus. *Bor-us, -nus (96) (herba) brandesto-c (85), -g (149), -re (96). brandenstoe (sic? 47). Bos hd. nd. rint, runt (11) , osse (8b, 22). hd. ochfi, ochss (4), ochse t varre (9), osche (5), asche (21). Bosa kuedreck (74). *Bos-a,-sa(19)(c/*.^rc.?byrsa)heyme= licheyd (19). en heimelicheit (11). Bos-, bouis-, boui-eida ochsenschla- her (68), -ger (110). ossen sleger (132). *Bosculus ein klein ochßlin (no). *Boshardus v. Bastardus. *Bos-inus, -mus v. Businus. *Bosrago v. Borrago. *Bossa (anders Gì. m.) v. Bosa. *Bossaris v. Bassaris. Bos-, bu- (76) -sequus ochsentreiber (75). *Bostab-ulum, -ilum (8) ochsen- (9), oschen- (8) -stai, ofien stalle (17). Bo-, bu- (5b) -star, -sta (Gf. 3, 349), hostar (104) (cf. Dz. Wtb. 471) hd. (13) nd. ko-, hd. kuo- (noc), ku-, kuge- (6), kie- (noa), rindir- (104), rinder- (17, 64, 117) -stai, pferrich (Gf.). ochsen krippe (9). oschen eruppe (8). krup (noc). krupfF (noa). kripfF(nob). kruft (68). ags. scipen (i. bouiale GÌ. Aelfr.). Bostar (X bo-, bu-stum) i. locus vbi corpora boum (Br., Pap), hominum (i6),mortuoruni(6S, no &c.) cremantur sim. stede dair men die mynschen verbernet *Bostardus v. Bastardus. *Bostarus nesselkraut (4). BOU 79 *Bostis v. Postis. *Bota koder im schuch (74). *Bota (i. cymba) boot (kìi.). *Bot-, both- (6) -alus (aus boletus ?) swam (6, 22). *Bothana v. Bothona. *Botanica (47, Sum., versch. von herba b.), botoma (85), bontonia (oe), betonia (149), borania (Sum. v) (cf. hierobotana i. verbena Nmn.) ìsirn (Sum.). isirnwurz (Sum. v). yser-n (47), -en (85), -e (149), -enhart (96). *Botare v. Potare. Botaurus (auis) moß-, ror-reigel, ror- trumm, -dumb, lor-, meer-, vr-rind, moß= kuli (143). BoteÙus v. Botulus. *Botental v. Bi dentai. *Botheolicula v. Bothonicula. *Botin-us, -i (141), butina (cf. botis cloaca gì. m.?) lacha (Gf. 2, 100 sq. 3, 87). lach (vor botracion i. apium risum 141. X risus?). *Botio &e. v. Bocio. *Botolica, botholicula &e. v. Botho^ nieula. *Botoma v. Botanica. *Botho-na (94, 117), -ma (119, 120, 127, Sum., Gf. 3, 149), bothana (136), batho-ma (74, Bosw.), -nia (76) (i. vrna, doliurn) eim-bri (127), -ber (120), -er (74, 119). emb-ir (117), -er (Sum.), ags. -rin (94, 136), -ren (Bosw.). *Bothonicula (136), botholi-eula, -tuia (121), -nula (94), botheo- (117), poto- fi27, 130) -licula, -liculus (127), boto- (Gf. 6, 660), bato- (130) -lica (cf. ^C.)stOuf (117, 119, 120,121, Sum.). Stouph (130). stouphilin (127). ags. stoppa (136), stappa (94). *Bothor v. Bocio. *Botraca (i. bulmus &c, aus pax= pajfOC cf. sq.) a-, eegh-desse (147). *Botra-eion (94a, 141, v. botinus), -ssion (Sum. v), -eius (sum. vi), batra= ehium (143, Kì.) (i. apium risu-m 143, -s I4i) selbiszunge (Sum. v). ephe (Sum. Vi), zungenfróschlein, borris (kì.). was= sereppich; hanen-, huner-, rappen-fuß, gleiß-, spiegel-blum, schwab. glitzepfann= fein &c. (143). ags. clufdhung (94a). *Botrio &e, v. Bocio. Botrus. Botr-us, -io, -ia (86), potrus (5b) hd. trub-o (Anz. 5, 464), -e (8), -en (75); drubo (86), trùbel (6 sim.); wyn-, win-, wine- (10, 19) -drube (10 &c.j, -drube, -druben (13), -txub, -truvele (96), -drubel (19), -trubil (5b), -trubel (75), -trubel (5, 6); wein-traube (9, 66), -traub (134), -trauben (75), -draub (67), -per (1). nd. win-drufele, -drufel ; wijndroue l ìppìnes (lati 11). *Bottirum v. Butirum. Bot-ulus, -ellus, butulum (76) blut- (110), brot- (125), met- (132) -worst. Bouarium (i. bostar 75, boatrium 74; cf. bouilla) ochsenstal (75). rinder= marckt (74). *Bouenetum (i. transenna ; X boui= nus) boeuen-net (kìi.). *Bouer (i. ferrum aratri 3, 4; iru ferius ar. et est ferrum latum 76; lignum feri vt est lancea 3 ; l. teres 75 ; cf. bisa= euta; aus bomer = vomer? fehlt in 80 BEA no &c. und in den Voce, ex quo) hd. schar (4); schar-, pflugfi- (74) -ysen, -eysen (9, 74). phulckschar ; ein schaft (3). spieß= schafft (74, 75J. Bouiale v. Bostar. Bouieida v. Boseida. Bouil-la, -lum (66 &c), -e (74, Gì. m.), bou-, bo- (74) -arium (q. cf.) i. stabile lum boum ; locus vbi boues vende- l sacri- fica-bantur bouill-a, -e Br.) hd. ku- sim., kug- (6), ochssen- (74), nd. osseii-stal, t -marckt (74). vicli-m. (75). Bouinari v. Bobinare. Bouinus rinden(22a). rynder-en (22b), -ein (74). *Bouinus (x prc. i. buffo, histrio &c.) boeue (ku.) Bouiseida v. Boseida. *Boulare v. Baulare. *Bouulcus v. Bubulcus. *Boxa v. Bueca. Brab-, brau- (3), brabi- (1) -ancia hd. nd. brabant, eii stad (23). brauant (3, 5, 66). br.-land (76). praùant (17). pbant (6). bruannd (1). brafant (7). *Brabanti-nus, -us (5b), briamanti= nus (76) pba- (6), brabe- (5b, 23) -rider. *Brabiger v. Baburrus. Brabium v. Brauium. Bra-ca, -ka, -ga (se), -gè (pi. 76), -ce (99), -cha (110), -che (pi. Br.), -cea (gr. ppaxxa 112), -ceae (pi. 24 &o.) (i. calige 76, femo-, femu-rale, lumbare, reno &c.) ein bruoche (19). hd. bruoch, bruch, broah (86), pruch (1, 3). hd. nd. (99) bruch. nd. broek, brok; en brueck (11); broech (132) ; nedercleyd (22b). nyderwat (3). hie gerett (24. cf. huffelbant MB. 132 ?). hacze (4. cf. lioze ealiga ib., schwerlich>< bòhm. haee Badehemd). biichsen; pluder-, schiffers-hosen; lange &c. husseerjacke (114). windisclier filtzrock (112). Braea-le, -rium v. Bracile. Bracare bruch aulegen (64). Braccati beclaidet 0. angethon vn= besclioren o. kotzet klaidt l mit nider- kl. 0. -wat 0. bruch (88). *Braee-eola, -ola, -ia &c. v. Bracte- ola, -a. *Braeci brake tot vlas of hennep (147). Bracchus bratkhund (Hen.). *Bra-eea (7, 24; mensura, aber -thea i. baltheus gì. m.), -sea (6), -eia (3, 5, 74), -tea (21, 22), -ta (18), -ctea (66, 67. 74, 134), -ctia (97) (i. fìbula) hd. nd. spange (3, -5, 22)^ hd. spang (7, 66, 67, 74, 134). fur- (74), tur- (6), for- (18) -spang. spagel (97). eyn mantel-spang (74), -snure (7 sim.), -schnur (66 &c), -suore (18, 21). -snor (22), -stòn vel spange (24. cf. fibula), rinck (74). bratze (22). Braceum v. Methodus. Bracia v. Bra-cea, -ncia, -sium. Braciatorium v. Brasiatorium. Brac-ile,-ille(9), -ale (3&c), -arium, braeh-ile (8, Br.), -ale (68, 99, 110, Br.), -arium (110) (i. lumbare; -ile et. cin= gulurn renum Br.; cingulus mediante quo braca tenetur 3) brochc (119). pruoch, bruochach &c. (Gf. 3, 277 sa.) bruc'aho (120). broicke t nederkleit (147). bròch- ,(Gf.), bruoch- (19, Bit), bruh- (104), hd. nd. (99) bruch-, bruec- (11) -riem (11, noa), -riemen (nobc), -rem (68), -bendel BEA (76), -gordel (99), hd. -cuirtile (104), -gurtel, -gortel, -gortil (8b). lend-ener (3), -enyer (147), -ner (110), -er (24, 68). letdner (sic noc). gali, brayer (gì. m.), braieul (122). *Braciolus v. Brachiale. *Braciuin v. Brasium. *Braconia n. pr. crocht anhe (5b). *Bracosa wilde pastenach; vogel-, vogels-nest (143). *Bractea v. Bracea. Brac-, brat- (76, 121, Gf.), bra- (117, 145, Sum., Pap.), blac- (75b. cf. blatta) -tea, -eia (3), blatrea (129) blech (7, 95, 121). plech (117, Sum.). guld-ein (9), -en (8) blech. golt-, gold-blat (67, 76), -tafel (75) , -fel (3. cf. cadmia), silber tafel (75, 117). nusca, bedela (Gf.). en piate t lemrnene (ìos). Bractearius (i. bullarius 125) spen= geler (125). blechmacker , goldschlager (Ki.). Braet-, £braeht- (125, Pap.), t bracc- 4) -eola, braccola (21) silbern blech 8, 9, 21). silber-taffel (67), -tafel o. blatt (76). geslagen golt; senckelnalde (X braca? 74). braet. ein furspang an dem mantel (cf. bracea); brace, plech (4). bratteol-um pedela (cf. braetea) ; -is lobileion (Gf.). bratheola (x britil sim. ? cf. brachiolum gì. m. ?) ain zigel (pars freni 76). Bracteolarius (i. dueturarius) gold= sleger (125). flinderleinschlager (kì.). *Braete-us, -os (74, 85, Sum. v), -as 87), bra-thes t -tus (Ki.), bartheos (96), baretenus (149) seuibòm (87). sefen= pawni (74). seven-, satten-baum (Ki.).sam- boum (96), -boim (Sum.), -bom (149). stamboy (sic 85). braeheus veygen- paum (74). *Bractia v. Bracea. *Braetiare v. Bracbiare. *Braetinare (cf. bracci, fraeeinare) na braken (147). *Braetiuium v. Braxiuium. Braeh- v. Brac-. *Bracheolum v. Brachiolum. *Braeheus v. Bracteus. Brachial-e, -ia (111), braeiolus (8) (i. dextroeberium Br.) aram ysen (76). arm-zier (88), -bouc (Gf.), -schin (88, 91, 111). en cledinge des armes (23). erm- elle (7), -el (95), -il (8). gestickter errnel (88). *Brach-, braet- (132) -iare hd. nd. hel-sen, -Ben (17. 68) rnit den armen (17). zwingen cum brachiis (76). fruntlen, var. freuntelen (no), kussen (132). Braehiologia eyn lang sin mit kor= czen worteu (17). Brachi-, brache- (8) -olum schild- echin (8), -ichen (9). *Brachionister (i. armilla) armzug(88). *Braehitensa (cf. cubitus. tripta.) claffte-r (1, 74), -ni (17), ein leng des menscheii als einer außreichen mag (74). Brachium hd. nd. arni. *Bradiga-bo, -lo (Gf.), -co (Lye) ags. feld-hoppe (Gf. 4, 832), -uuop (94), -swop (Lye), -UUS (136). *Bradipes (hybrid aus PpadÓTC8<;) stocharo (103). Bradium v. Brauium. BEA *Bradus (cf. gì. m. h. v. ?) zwy-formi= ger, -gestaltiger (74 bis). *Braga v. Braca. *Bragum v. Brauium. *Bramel-ia bfn (bm?) worcz (8. cf. brunella), -la bramkrut (9?). *Bramus vlg. bradi (r durchgestri- chen) a bachin grece (6); cf. bro-mius Br. &c), -nius (68), -mus i. baehus a. bromin i. comedere. Bran-ca, -cha (143) leonis (cf. acon= cilla) lowenfuß (143, kì.). Bran-ea, -eha(143), -ce (47) vrs-ina, -ea (47) (i. equapium 73) beren- (47, 73, Sum.), baren- (85), berne- (13 Mrg.), bere- (13), bern- (10 &c), ber- (8) -clawe (13, 73, 85, 149, Sum.), -clae (8, 10 sim.), -da (47. aus -eia), -tap (73). pernklee (74). grofi- t roß-epich (73). baren^tapen, welsch barnklaw, wisen-, graß-kol (144). *Bràeia slange (8b. aus spange? cf. bracea). Bran-cia, -tia (68,121), -chia (77, 99), -che (49c, 88), -eie (9), braeiae (pi. Lye), grancia (q. v.) kinnebacho (121). kyn&= back (12), eyn kiff (18) an ey fische, eyn keyn backe an den fischen (5b). hd. eyn kin-bake, -back, kenebach (21), kynekacke (i33. cf. KU.) in piscibus, von einem fisch (68). visch-cao (93), -or (31. kaecke der visschen (ku.). kywe (9, 13). kieffe (49c). kyff, grot (77. X spina pis= cisf). kyffel(lO). eyn kiwe der f ogel (8). ags. cian (pj. 94, 136, Lye). chela (Gf.), flossen o. die federn blasen (88). *Branco v. Braneus. *Brancon (i. faux, cf. prc, sq.) chowe (Sum.). Brane-us, -o (74, 76) (i. guttur; ca= tcu'rhus, fluxus ascendens a faucibus, corissa l frenesis l letargia (75) kyn- back (110, 134), -backe (133), -backen (v. a. 1477). kynneback off kake (i32Ì. keneback (19). kele, strate, gorgel (147). da- (121), de- (117) -mpho. flus in di kelen (93). flussig (24). hirnsucht (75). rotz (74). *Brandana v. Bardana. *Brandare v. Baulare. *Brandella eyn rodestock (19); cf. brande-r, -ra i. andena (gì. m.)? *Brandes (*. faber qui tenet ferrum, aus brontes, vii. X brander cf. prc.) eysenhalter (74). *Brandiea scheyle (9). *Brandium v. Prandium. Brando een walm (108. Strohfackel). *Brandonia v. Blandonia. *Bransiea v. Brassiea. *Branta v. Berneea. *Brasdenarius (i. nummus epularis, tressis) braspenninck (ku.). Brasia v. Euphrasia. Brasiare ma- (75), mu- (74, 75) -ltzen. Brasiator hd. me-, mu- (1) -ltzer- maltz macher (1). Bras-, brac- (gì. m.) -iatorium hd. maltz-, maltß-, var: maldß- (110), meltz- (5, 4), hd. (13) nd. molt-hus sim. maltz (7C). m.-tenne (74). *Brasiea v. Brassiea. *Brasicia v. Braxiuium. Bra-sium, -cium (Sum., Gì. m.), -tium, -sum, -eia (117), praeium (ni)hd- maltz- BRA m. do man bier vs macht (6 sim.), vfi bruwt (68), aufi breut (134 sim.). malss (141). maltzy (67). melcz (5). molt(13, 22). nd. ags. malt. *Brasium (st. pr.) andorn (Sum. vi). *Bras-mus, -ma (98), -umeus (no), -umius, -ius (24, 75), -ura (9), bersu= mius (125), pra-smus (64, 9i), -sinus (125, Ki.), -sius (kì.), -xina (i. phoca, salea Gf.3, 283), pris-sa (11), -ma, g.-me (11, 20), bresmia (gì. m.) (piscis cf. bm. 232. pietileus. perca.) brech-s (134), -ssem (nobc), -ssen (76). prexen (91). prechsam (64). bracbsen (24). bras-um (21), -sem (5), -em (9), -men (17), -me (5b, 22, gs), -m (1), -sen (v. a. 1477). brafimen (Kib.). pras-em (74), -m (3), -men (Kia.). bres-eme (11), -em (6, 20, 69, 70), -sem (noa), -sen (V. a. 1477), -sin (68). brefieme (7). breys= sem (132). berß (18). berßen (125). *Brassago (i. bassara &c. ) wild e rawte (74). Bras-, bra- (76, 86, 96, Sum.), bran- de), bar- (74, 95), ba- (75, 85) -sica, -sico (94a), brasse-ta (74), -a (110, 132) còllo (Sum.). koli (86). koel (67 Mrg., 110). keel (91). romsche kòle (87 m.). romi= scherkole (74). krauß t romisch kol; kolkraut (73). romes-kuile t -krut (13), -coel (85), -kol (96). wiskol (149). rosinko (sic), witeol (47). bruenkoel (125). moys (132). kumpost (74). benyts (12. cf. spi= naeium). seczling ( 16 ). pflantz ( quasi pianta 75). ags. wuducernlle (94a). Brassiea lacuturris t tritiana kabis (144). *Brasum v. Brasium. *Brasum-eus, -ius v. Brasmus. *Brata v. Braeea. *Bratea v. Brae-ea, -tea. *Brateca v. Bratua. *Bratens swame (Sum.) ; aus samboum brathes sim. v. braeteus ? cf. bra-, bru- tes xpt'pXoi (gì. m.)? bratieius? *Bratheola v. Braeteola. *Bratieius (cf. bratens ?) seuenne (104). *Bratislauia v. Vratislauia. ^Brattea v. Braetea. *Brattealisplehlicher,pleehilinen(Crf.). *Bratteatus gefedelgoldót (Gf.). *Bratteol-um, -is v. Braeteola. *Brat-ua (Gf.), -eoa i batheca (ciu. i. leodium) luticha (130, Gf.). *Bratum (st. pr.) wisse (16). *Brauaneia v. Brabancia. *Braueola v. Blaueolus. Braueta (Br. cf. gì. m. 1, 770b) vber= winder, wettlon-nemer, -geber (74). Bra-uium, -uum t -yum (74), -bium (114), -dium (l36a, 141, Gf., Gì. m.) (aus PpaPsìov) zyl (74). lauffe-r t -rs (74), leuffirs (5b), ;des leuffers (7 &c), eins lovffers (6), lopers (23), lewffel- 1 poten- (1), lauff- (8, 9), botten- (no), haut- (Gf.) -Ione, -lon, -loen (5), -lon t sig (9). we= delopers (22), wedde lopes (23) dauek. leuffers dranck (18). geweill (132). klein- ot (114), -heit, lobe krone (65). forateila (Gf.). *Braxadium v. Braxiuium. Brax-are, -ire, basare (1) (cf. pra= xare) hd. nd. bruwen, borwen (23). hd. bruen, brwen (5b), bruhen (5, 21), bre= lllEFENBACH GlOSSARIUM. BRI wen (4, 66), breuen (134), prewen (1), brauchen (67) ; bier bruwen sim., sieden (76), machen (6). Bra-, pra- (q. v.) -xator hd. nd. bru= wer, byer-br. (no), hd. bruer, bir-br. (8b), brewer, breuer (134), prew-er (4), -meister t pirprew (74). brew o. maltzer (76). bier-sieder (7), -sider (76), -macher (6). Braxatorium bruwe- (17), bruw- (68), bru- (110), bruyewe- (133), brauwe- (19), brew- (9), breu- (134), prew-, brauch- (67), bier- (76) -huß, -hause (67), -hawß (134). Brasatura gebra (4). *Brax-auium, -ibium &e. v. Bra= xiuium. *Braxire v. Braxare. *Braxi-uium, -nium (?3), -hum (24), -mum (74), -uum (6), -bium (7, 74), -lium (5 &c), -dium (66, 67, 134), -um (1, 110), -uia (4, 76), -uà (9), -a (8), brax-sidium (21), -adium (133), -auium (107, est instr. braxandi 68), bra- etiuium (77), -sieia (117, Sum.), pando= xinium (gali, brassin 122. X pando= chium) hd. wirtz, wyrtze (66), wùrtz (110, 134), wrtz (77), wortze (67), wercz (10), werthß (7). wert (13, 18, 22, 23 ). werte (109). vert (97). wors of mout (107). new (no), geioren (6) bier. vngeghert (22). vng. ber (23). *Brecaniea v. Britannica. *Brediarium v. Breuiarium. *Brem-is, -ensis (5b), prema (130) (ciu.) brem-is (1), -en (5b, 22b). prema (130). *Brenda v. Brinna. Brenthus (auis) mew, holbrot (140). Brephotrophium findel- t kind-huß (88). Bresmia v. Brasmus. *Brethanice v. Britannica. Breue (i. luterà Br. &c. ) ein brieff quem papa sigillai &c. mit sinem bitsch-e, varr. -et (65). Breuia die tunne im meer (135). Breuiare hd. ku-, kü- (24, noc), ko-, verku- (15) -rtzen. kor-ten (22), -czigen (17). Breu-, bred- (5b) -iarium, breui- arius, -es (17) hd. eyn bede- (5, 18, 21), bedt- (68), bett- (24), beth-, bet-buch, -boch (18). eyn verde bock (22). ein ab= gekurzt betbueh (110). hd. breu-iere (7, 17), -ier, -ir (64b, 70, 134). briefer (24, 64°, 76, 93). bredier (5b). reuwer (66). Breuiatio kui-cze schrifft (4). *Breuiatura kurtz (76) , kortz (7) ge= schrifft. g. per tytellos (6). v'-kurtzte (5), -korczt (17), -korcz (21), -korthet (22), vor-kurczigyte (5b), -tytelt (23) scrifft, schrifft. vorkorcen (18. X breuiare). *Breuies v. Breuiarium. Breuiloquium {i. moralogium) kurtz= redigs (74). Breuis hd. kurtz, kortz. nd. kort. *Bria {aus pia mater?) hirnhut (Sum.). *Bria v. Briga. Bri-a, i -da (19), -ea (67), brya (147), biria (8) SiSog ày^BiS (gì. m.). vas pere= grinorum &c. (66 &c.).mensura (66 &c.,Pap.). m. i fi soli (9). m. quelibet; terra vbi fiunt boni casei (Br. cffromage deSrie). farina (67). mensis t meol (sic 8. cf. cyathus? aus mei cf. 67, vii. aus einem altd. Wortefiir mensura missverstandenf). mafie (100). mafi BRI 81 (17). mas (1). mate (99). i. sobri-etas, -olus abstinenci, sober-, maytsam-heit (147). *Briamantinus v. Brabantinus. *Bribipium (cf. leripipium) gali, bee de soler (122). *Brica v. Bria. *Brictire v. Brutire. *Bricula (cf. brittula) syntlauff (74. aus snitlauch X hintlauff). *Brida v. Bria. *Briensis ags. ha- (94), ho- (136) -nduyrp. Briga, t bria (74) (i. rixa q. cf.) hd. nd. schelt-, schilt- (21) -wort, -wart (21), -worde (23). kyfelung (74). ein krieg (6, 75), vrloge (74) mit worten (74, 75). grat-, var. gratz-wer (75. cf. sq., Sm. 2, 124. 3, 113. BM. 566). Briga-re, -ri (110) (i. rixari) hd. nd. schel-den, hd. -ten. kriegen (6, 75, 110). kyfen (no), grantweren (75. cf. prc). *Brigonia v. Bryonia. Brindella (herba) bockshorn (kì.). *Brin-na, -a, prinna, pruina, brenda (104) (cf. GÌ. m. 1, 789. Cclt. Nr. 428) hunt- az (104, Gf.), -as (Gf-). hundaz (117, 121). Bryon (cf. soldana) moli (no), meer- { corallen-moofi (kì.). *Brion, Pptov kletten-korffel , -peter= lein, acker-p., -kl. (143). Bry-, bri-, brig- (12), bir- (ai) -onia, briona (149), bri- (3), pri- (74), bir- (85) -orna hd. stick-, stich- (Fr.), stuc- (Gì. m.), smer- (93 sim.), schmar- (144), raß- (143), rasel- (91, 125), schiefi- (73) -wurtz, -wrk (sic gì. m.). nd. schitwort. wildkurbifi (74). wilt kiirbifi (112). wildecuruiz (131). hvn= des kvrbz (87). hunds-kiirbsen (73), -kiirbs (143, 144), -ruben (kì.). hilge, belge (149) beren (85), bern (47, 149). heiligebyrn(12). haidelper (3. cf. broma). wilden zitwen (144, 150). *Brionia v. Broma. i. ossa alba et nigra (148). *Briorva (herba) tuualm (105. aus brom-a q. v., -us twalch Nmn.j. *Brisacus eyn viole (17. aus brassiea koleV). Bris-are (a -in Br. &c), -in, -care (68_), -chiare (GÌ. m. ital.) (1. frangere, ex- primere &c. cf. x>z. 1, 318. Goth. wtb. B. 54) vfi-trucken (68), -persen (132), -legen (110). breken (147). wein aufi torcken (64). Bris-ea, -ea (23, 76), birsca (9), prista (q. v. 46), bursia (74) (i. fauus) raz (1. cf. Sm. 3, 125. Weig. Syu. Nr. 2205). nifi wasser ^5b. missv. aus waffer cf. hung- weffel, -waben Weig. I. e), honig-seym (9), -sam (74). honnig sain (8. cf. weig. ì. e), honich seeme (147). en snel der (animai?) i was wert (23. i. e. hd. wachs= wirze cf. brisiea). *Bris-care, -chiare v. Brisare. *Brisea v. Brisca. *Brisiea (cf. braxiuium, brisca) wirz (Sum. VI). *Brisis ( i. ebrietas ; cf. briseus i. bacchus Br.) truckenheit (74). Britannic-a (143), -i (pi. 129), brit= tannica flos t brethanice flores (141), brit- (139), buri- (Pap.), barri-tanici (141, Pap., Gì. m.), -ceniti (76) suntflores siluestres (76 sim.). léffelkraut, ni. lepelcruyd (143). britanice ags. h*wen-hyldele, var. -ydele (94a). brecamea walt bloeme (147). 11 82 BRU Britiseus v. Paristulus. Brito eyn britener (5b). bartenier in franckreich (135). *Brittula ( cf. bricula, pretula &c.) snitelouch (sum.). *Britus v. Brueus. *Briueta v. Priueta. Briuia v. Beuer. *Brixa v. Cireulea. Broe-a, -ea (68), -o (19), bracca (9, alvh. bro- 110) (i. vas, t belua marina 9, 68J 110; cf. Gì. m. 1, 102 sq.) cappe (100:2. q. zapfen, fistula doliaris gì. in.), win tzappe (19). wijntappe (11). mer wunder (9). Broeare {fra, brocber GÌ. m.), bro= tare (6), brucare (23) (i. sucre), negen (6). tosamede-n. (23). *Broeca v. Broca. *Brocea (t. subula; labiosa 139. cf. sq.) elsen of suul (99). brocc-ae (gì. m.), -i die. acus lignee quibus mortui in cilicio suuntur (68, 110, sim. Gì. m.). Broccus v. Brochus. *Broeio ( cf. brochus, X boeio ? ) kroph (1). *Brocula(cf. brocca) z. wtb. 390) hd. daz kalde. nd. dat kolde. winder (9). hd. nd. winter. de kolde w. (22). mit-w. (no), frust (17). hd. riffe, rieffe (10), reyff. nd. riim (i08. cf. Sm. 3, 86). gereym-et (2), -t (1). tuft (95. wett. duft). Brum-, bruin-alis, brumosus (17) hd. nd. winter-, winder- (9) -lidi, -lick. frustig vn reyn kalt (17). reyffenlicli (74). Brum-are, -ere t -escere (68, 110), bruin-are, -ere l -eseere (76), brun-are, -ire friesen (18, 74) als daz weder (18). hd. ge-fr., -fiisen (3, 69), -frieren. _be= yriesen, rijpen, kalden (132). frisen sicut in yame (sic st. Meme 21). fresen ut aer (5). vresen alse dat weder (23), wender (22) vrust. winteren (110, 132). riffe valleii (6). hd. ryfen (no), ryffen (69), reyffen, ber. (9), rewffen (70). brumet hot riimpt (108). Brumarius v. Im-br. *Brumast-a, -es v. Bumastha. *Brumata (herba) prunnreich (74). *Brumat-icus, -us v. Brunaticus. *Bramella v. Brunella. *Brumosus (anders GÌ. m.) v. Brumalis. *Brunare v. Bramare. Bruna- (gì. m.), pruna- (5b, 74), bruma-ticus, brumatus (22, 23) hd. nd. brun. hd. bravn (3), brami, praun (74, 75), brant (7). bruyn (132). sanguinien (66 &c). *Brun-eus (94), -ehus (st. bronehus ags. uurot (94), urot (136). Branda (gì. m.), bruda (139) i. solida (II. e.) ; cornu l caput cerui (GÌ. m.). ags. heorzes heafod (gì. Aelfr.). *Brune (st. prune) gloot (Gf.). Brun-, brum- (8, 17), bum- (96) -ella cf. bramelia) brun-, brun- (17, 96) -wurtz 149), -worcz, -wort (47, 85). phlumen Sum. v. cf. prunella), braunnellen, gott= heil (143). *Bruneta (herba; pannus gì. m.) v. Consolida. Bruni-cus, -tius (i. equus breuior, mannus) brun (130). *Br unire v. Bramare. *Brunsbig (ciuitas) brunswig (1). brun= ■wieensis brunwyc eyn grot stat (22b). Brunus (st. pr.) kriechbòni (24). *Brurigo (st. prur.) v. Cutella. *Bruris (vermis, st. pr.?) siure (104. cf. surio). *Brusciaculum v. Cotula. BUB *Bruseum (se? st? cf. gì. m. 1, 813, 814. Celtica Nr. 336) broecll (11). *Bruseus, t brugus (96), t ruscus (143) steinbreche (96, Sum. v). stainprech (74). stenbreke (47, 85). maufòdorn (143). brus (149). breusch, brusch (Fr.). *Brussia v. Prusia. *Brusus v. Brutus. Bruta v. Hurus. Brutalis i. brutus (12 &c). vnfer= nyftich (13). *Brutenus (cf. Prutenus) pruse (5b). Bruteri prezzun (wess.). Brut-ere, -ifìeare v. Brutire. *Brutiea v. Borrago. *Brutinare dutin (8). tucken (9). Cf. sq. ; brutinina melodia i. brutorum clamor (GÌ. m.)? oder aus buccinare? Brut-ire, -ere (Br. &c), t -ino, t -ifico, l -eo (76), brueire (23), burtire (22), brietire (74) (i. bestiare 75) nd. dor, ha. tor-, dor-hafftig, dor-heftig (6), -hauffit (21), vihisch (134), vihescli (69), viebest (66 &c), geckaclitich (132), vnvernufftig (74) werden. vnverminftig sein (110). vih- lìcn tun (9). vicblich leben vnd thun (75). Brutum vnuor-nunftich (23), -nuftig (7), -nonftig (5)dier, dei- (23). wilde (12). wdt (8, 13). fehe (8). viech das da ar= beiten mag (75). *Brutus v. Brochus. Narieus. Brutus, burtus (22. v. brueus), brusus (23) i. stultus, immundus (Br.). wilde (9, 22). wilt (10). w. osse (8b). vnv'- nunfftig (17, 64), -nuftig tier (6). eyn dorè (7, 23). dui (23). *Bruxellus (ciu.) pruchfiel (74). *Buba v. Parea. Bubo. Bubala, bubula (110, Gf.), pubula (141) ein wylde kuo (u°a)> kuw (nob), ku (68). wisintin (141, Gf.). Bubal-us, -lus, -is (94), bubulus, babalis (136) (cf. bufalus) eyn wilder, wilde (19), wild- (53), wilt- (8b, 23), walt- (12), vr- (23, 50b, 102, 104) hd. ohsse (6, 12), ocbse sim., achs (1), osse (8b, 19, 22). wesent (8, 9). wesynt (9). wisint (102). wizent (100). wisentum (50b). ags. uesand (136), uusend (94). buuel (18). buffel (13). puffel (125). scbuuot (i. ani- mal in golia bubalus 22. X bubo q. v.); *Bubastus (aus bumastus?) i. tumi= dus (6, 23) ; liquor qui fluii de racemis (3, 76). ein geswellender (6). en geswllen (23). traben, treber von win-ber, -pern (75). glatwircz (3). tresterr (76). *Bubeda v. Pubeta. *Bubestris v. Buprestis. Bubilare v. Bubire. Bubile ocbßenstal (88). *Bubilla v. Bugilla. *Bubina-eium, -re v. Bobinare. Bubire (cf. bombizare) vox apium humsen, susen (88). butio (buteo)bubit (64, 123). bubere schreyen wie ein rohr= dommel (kì.). bubilare (cf. pubilare) bubonis vox (123, GÌ. m.). *Bubla v. Bobla. Bubo (auis t pestis; cf. bubalus), bubu (94. 136), bufo (94), bulio (75), buba (100) hd. huwo (95), huo (84, 103, 104), huwe, hue, httw (64), hw (34), haw (9, 64b, 88), t arws (pestis, st. ars? 9). hirwe (sic) o. suche (pestis 8). aurhuw BUC (112). huruh, vhu, puhuw (ili), huck (22b). buie (100). auff (75, Sm. 1, 31). ahd. ags. uuf. auf-fe (74) , -fel (45). eyffel (1). ha. stein-auff (112), -keutz (66), -kutz, -ble (19. awsvle); kutz (7, 21), vie (iioH eule, eul (88, 110), eyl (134). ul (45). huile (107. cf. bm. 742). schuffaus (112. hd. Form cf. Fr. 2, 230b). scliuffut (109). schuf vot (22,23). schofud (99)._scußuyt (125 bis, cf. v. asion). bieker /ein wogel sic 147. X sq. ?). gir (miluus 22). fleder^ muße (18). -widhopff (65. Mrg.). Bubo (j38J3euv n2. i. intertrigo, pa= ratrimma, anus ; cf. gre.) hd. kipp-, kyp-, hd. (19, 74) nd. bick-ars, -ers (5b, 22ab, 109, 147), -arst (49Ì. wolf (}, 6). seblier (112, 135, v. a. 16I8). pi. schlieren, hagdrusen (ìu). *Bubola v. Bubula. Buboni-um, -on stern- (143), klein mager- (kì.) -kraut. wegstrau (kì.). *Bubrestis v. Buprestis. *Bubu v. Bubo. *Bubula v. Bubala. *Bub-ula, ì -ola (75), -ulla (i. bu= glossa 74) rinderzungo (87). rintkrut (75). ochssentzung (74). Bub-, bou- (136) -uleus hd. kuwe- (7), kug- (6), ku- 8b) , kuo- (no), kie- (76), kue- (1 &c), koe- , ochsen-, rinder- (9 &c.) -Iurte, -hirt, -herter (1, 9). nd. ko-, ve- (99) -herde. sclrwaiger (ui). *Bubulcus (herba, cf. bugilla &c.) hundesribbe (96). *Bubulieon v. Bueolieon. *Bubulla v. Bubula. *Bubulta v. Battudo. Bubulus v. Bubula. *Bubum v. Bombum. *Buealmuni v. Buphthalruus. *Bueanus v. Buecinus. Bueea, buxa (8), boxa (9, 18) (i. buffa 147) hd. nd. backe. hd. backen, back, hol-b. (112, 115^), kynn-b. ; packen (1), bacile (9), back (8,' 1. maxilla 21). bucke (8. cf. ags. bue v. buceula?). bukel (18. cf. bueeella). buffe (i. oris infiatio 81). buff mit opgeblasen kynbacken (147). wange (9, 14, 22). hd. wang. wenger (7). mont (99). mund (141). ein muntful (i. q. bueeea 125). *Buccaldus(i.a^ec desiccatum buckin-k (109, 132), -g (110). buyeking (68). *Buecalmon v. Buphthalmus. Bucc-are, l -ulare (76) (i. buecam inflare &c. Br., labium mouere 76) dren^ gen de wangen (23). buffen maken (147). horn auff plasen (64). Bueeella (i. crista galee, scutwm &c. 17, buceellus q. v. 110) hd. brock, biß, biße. beße (14). pyssen (3). snede (8). snydde, stucke (17). sclimtt, stuck (76). snitten (1). schnyte (4). buckelchin (17). ein brockel t biß brots (65). ein munt-, var. mont- (65), mund- (64) -voi. est morsws pam'.?; bucilla ein sciue (nd.) brot (8b). bueella brosem (91). Buecellarius v. Anelator. Buceellosus v. Belloferus. Buceellus hd. biße, biß, bis t snitte (6), bische (5). bete (22). snyde (7, 18). snede (5, 22). hd. eyn brock, stuck (21 &c.) von (aus veli) ey snyde (21). stock (18). stucke (22). BUC *Buce-en, -icen v. Buceinator. *Bueceta v. Buceta. *Buccieus v. Buggens. Bucei-na, -ria (8), busina (11), t bucina (147), basuna(125), bucena (76) (i. tuba, classicum) bus-ine (99), -un (6), -amie, -aun (91, 110b, 134), -on (noa). pusaw-n (1), -ne (4). bußan (68). bos-une {&>, 12), -sune (10), -aune (67), -ine (23). bas-une (5, 22), -uyne (147), -auen (125), -awm (9). besu-ne (7), -n (97). buesumme (11). horn (9). her- (93), t^t- (8) -horn. dromet (4). trumett (76). trump-e, -et, claret (147). *Buccinalis i. animai generatum per mixtionem equi et thauri (76), aus buce= phalus X bucentaurus? Buccinare hd. bus-unen (6, 110b), -unnen (noa), -aunen (76, noc, 134), -anen (68), -unien (69), -awmen; bos-unen, -unen (8b), -awmen (9J. besunen (7, 23). trumme- ten, var. -n (no), trompen (132). im horn plasen (64). Bucc-inator, -en, -ieen (Br.) bosuner (17). hornbloser (9). herhornblaser (93). *Buccinum (herba; art von schnecken Ki.) rittersporen (143). Bueci-nus, -us (7, 7fi), bucanus (i. clangor a bucena 76) ci. tube der besu= nen (7). lud (23), eyn (5), der 21), dat (22) hit von bosun (21), der ba-, be- (23) -sunen. busaumenland (sic 74. aus -laud). basuynen of trumpetten geluyt (147). tun (lat. ? 76). schalmeyer (8b). *Bucciria v. Buccina. *Buceius v. Buecinus. Bue-co, -o (8), -cones t bachimi (pi. 141 ), bacunis (139) (cf. gì. m. v. baccones; 142 v. bucones; butro, auco= nes, baburrus) i. stult-i (141), -us i gar= rulus (Pap.j; rustic-i (142), -us (139). do- rechtig gebuer (17). torecht gefadir (8). narr, schmarotzer &c. (kì.). schwatzer (64). pauß- (kì. ), pfauß- (Das. ) -back, bausechtig (óas.). ^Buccola v. Buceula. *Buceula (cf. bucula) sueiga (Gf.). Bue-, t bu- (Hpt.) -cula (i. buc-ula, -cella; tegumentum buecarum 125, pars galee &c. Br., genus vasorum Hpt., regula i camillum 114. cf. bucul-a, -us. ba= eula. Gì. m. 1, 820 sa. 859. 3, 38) rant- pauc (Gf.), -bogen, (atts.) -boga t geuuaigi (pi. -as Hpt. 5, 200, 201). ags. bucc (94). das visier am helm (91 sim.). die seul des grandels (114. cf. sucula). *Bucculare vb. Buccare. Bue-, bu-culare (i. labium) lab-ai (127), -il (117, 119, Gf.). lauitroc (120). *Buceu-, buei- (Sum.) -larius ohsi- (104), oehs- (Sum.) -nar (cf. bootes. ). helm- slaegher, beckeneel-maecker (kìI. : bue= eula). Buccus (i. hircus gì. m.) en schope (19). *Bueeda v. Buceta. *Bueena v. Buccina. Bucentes ein wespen,hummel, brame, horn-nusse (Kia.). *Bueentia (herba) tusentblettere (96). Buce-phalus (76 &c), -falus, -felus 68), brucetalus (alph. bu- 67), bucifal 110), buceinalis (q. v.) estequus alexandri. *Bucerna (cf. gì. m. v. bueerium) v. Vacearia. BUE 83 *Bucer-us (46, 120), -tys (119), -una (139), bueherus (76) (i. bubalus; pecus bubalum, vox inepta 139, cf. 142 v. bucer) wisant (119). wiesent (120;. *Buc-eta (11), l -eda (139), -eeta (19, 141), -ita (129, 139), -etum (Br.), bac- (104), but- (75) -etum (i. pascua 129, 139, hostar 104) ossen- (11, 19), vich- (75) -weyde. rindirstal (104). *Bucifal v. Bucephalus. *Bucilarius v. Bueeularius. *Bucile (cf. butilla gì. m.) eyn waßer fayß (19). en wateruat (11). *Bucilla v. Bueeella. *Bucina (aus bacca?) ags. begir (94, 136). *Bucina v. Buccina. *Bucita v. Buceta. Bucleamen ags. heort-hama (gì. Aelfr. midriff Bosw.). *Buclio polé (lat.? 141). *Buco v. Bueco. Bucolie-on, -um, bubulicon (19) hirten (8, 9), der li. (17) gesang. ein bu schoff brieff (6). ein biscopes href (23). Bueolus rindirhirte (104). *Bucstalinum (aus buphthalmus?) ags. hwit magedhe (94a). *Bucsus v. Buxus. Buc-ula, -cola, (i. faeula sic 76) iung rynd (68), kuelin o. kelblin, varr. kalbe, kalb (110). kalba (127). een veersken (ìos). *Bucula v. Buceula. *Bueulare v. Bueculare. Buculus (i. paruus bos; l bouinus 6; l n. pr. equi, untersch. von bucepha* lus 134 &c.) oße (17). osch (8). ochse-1 (9, 75), -leyn (9). cleyn stier- (68, 110), ochs- (110) -lin. rindern (6). *Bu-, ba- (136) -eulus (cf. buceula) ags. randbeag (94), rondbueg (136), nordbaeg (Hpt. 5, 197). *Buchalmus v. Buphthalmus. *Bueherus v. Bueerus. Buda (ciu.) ofen (1, 4). offen (10). ouen (12). Buere (i. perfundere, non est in vsu Br.) neczen (9, 17). anwißen (17). *Budibeta (aus butubata?) suntloca secreta (23). *Budicus ( '.frz. bouder ? ) v. Ario^ pageta. Bu-falus, -phalus (5b), -flfalus (124), -folus (21), -farius (67) (cf. bubalus) buf- (17), bu- (5b, 21, 23), wu- (1) -fel. rint (3). ogse (5b). oße (21). oschgin (dim. 5). *Bufarius v. prc, sq. *Bufa-, bufo- (76) -rius (i. ventosus, mendax &c. aus bifarius X buff-o? -are, -aria Gì. in.?) lieger (74). lug-ner, -enhafftiger (75). Buf-fo, -o v. Bubo. Bufo. Bouinus. Bu-, buf-, bò- (18) -fo, buso (122) (i. rana terrestris, vermis venenosus 76 rubet-a, -um, but'ea 5b) hd. krotte (6, 43, 93), krot, kroth (16), chrot (2, 141), chrott (1), cròt (8), krote (3), krat (7); kra-, kre-, krey- (18), nd. cro-de. eyn ert krot (9). vtze (22). vtse (?), vocke (22b). eyu ce (5 st. vce?). oketa (nach Wackemagel Schreibfehler, dock vgl. u. a. oberhess. oikch), créta (127). pedde 11 * 84 BUL (11, 109, 132). padde (99, 109). frosc (104). bretworrn (22b). gali, crapaut (122). *Buffa (anders Gì. m.) v. Bucea. *Bufolus &e. v. Bufalus. *Bufonaria v. Cotula. *Buforius v. Bufarius. *Buga (herba) bunghen (Sum. v). Bug-gens (23, Gì. m. 1, 826ab), -geus (ui, 148), -eus (76, Pap.), -enus (74), buccieus (6) (i. spad-o, -us 76) ein ge= snitten ros (6). maydeii 0. ausgesnyten pferde (74). en vtghesneden pert (23). *Bugglossa v. Buglossa. *Bugia (herba, e.berberis t spiniuineta 144) katzin ore (8). saurach, erbselen, wein= lagelin (144). *Bug- i bub- (96) -illa (i. buglossa 75, baccidia 96) ochsen- (75), hundis- (8), hundes- (47, 85, 96), huntz- (149), hunß- (17) hd. -zuuge, -zung, nd. -tunge. *Bugilon, bulia (85) singrone (85). cingrune (96). Bug-lossa, -losse (94a), -lossus (91), -glossa (noc), -Iosa (87, 146), boglos-sa (96, 141), -SUS (76), -US (141), t bulgUSSa (18) (cf. bogula, bugilla, boalea) hd. (7) nd. ossen-, osßen- (21) , hd. ohssen- (6), ochsin- (4), ochsen-, oschen- (5, 8, 49c), aehsen- (1), rindes- (7, Sum. vi), hundes- (Sum. v), hertes- (85) hd. -zunga (87), -zunge, -zung, -zungen (1, 3), -czonge (21), nd. -tunghe. bugel (87, 146. aus bugilla ? cf. artemisia ?). ags. foxes glofa (f>4a). *Bula v. Bulla. *Bulaquilon v. Bullaquilon. *Bulbere v. Biblire. *Bulbij (herba) hundes ben (47). bulij huntspain (149). *Bulbi-nare, -tare v. Bobinare. *Bulbo - nac , -naeh , -sa ( folliata ), bol-bonac, -hanae monveiel (143). *Bulbonium scharten-, bruch-, weger- kraut (143). Bui-bus (alph. -lus 68 &c), -lus (8, 110), bolbo (Sum. vi) bungo (Gf.). boi (Sum. vi), bolle (Fr.). zwibolle (149). zwip= poln (Sum. v). zwi- (85), cy- (47) -pollen. knobloch t zwibel hopt (68). eyn zybel- haubt, var. -hapt (110). eyn hoefft cypels offt vllocks (132). mer zwickil (8. st. zwibil? herba f). pi. bulbi rundwurtzeln (112 sim.). *Bulbus (piscis) v. Bullus. *Bul-cio (121), -eia (Sum.), -tio (127), pul-cio, -zio, -tio (q. v.), -cius, -so (q. v.) {cf. gì. m. vi: bol-ta, -zonus, bulzo) bolz (121, sim. Gf. 3, 114). zein (Sum.). *Buleus v. Bullus. Bulg,a, -e (19) (cf. pulga. vulga. Ceit. Nr. 309) eyn wat- (91), ledder- (19) -sack. lederen sach (11). *Bulganiea v. Vulgago. *Bulgussa v. Buglossa. *Bulij v. Bulbij. Bul-imus l -imia (kì.), -ismus t -ima (147), -una (129), bolis-mus, -inus (76), delismus (17) der gitze (17). geicz (74, Sm. 2, 89). .vnsetehch hunger (8). vnczeydick hungir (9). ochsen-(Ki.), mund- (75) -sucht. kuhhunger (kì.). etensluyst als en liont boi.; seer groyt hunger (147). *Bulio v. Bubo. Bugilon. Bullio. *Bulire v. Bullire. BUN *Bulismus v. Bulimus. Bulla, buia (21), pulla (74) (c/.pro= cella) hd. plater-a (119), -e (100), blatera (120 sim.) in aqua; bleterlin im wasser (88); w.-platern (75), -Metter (7), -blat (64), -blas (8), -blose (9), -schell (6), -plaße die im wasser erscheynnen so es regnet (74). waterbubbel (109). bodele (aque 22b, 23). bulle (aque 21). bulge (in bulicione aque 5, 22, Fr. cf. Br. wtb. 1, 158). bulg (17). burg (sic 7). lunden (in aqua 12). brod ( : nhd. brodeln nach Weigand) o. choch (sic 2). bròd o. chot (71). wrott o. chot (1). Bulla hd. spange, spang ; gurtel-spang 64Ì, -spengelin(7). geziertgurtelspenglm 93). rinch (in), schale (125). calz (Gf. 3, 114). Bulla ehafti (104). hd. eyn romi-sche, -scher (110, 134), -6 (21), romischer (6), reinfi (18), babist- (8) brieff, briff (8, 211 nd. romesch bref, breff. bulle (5b). bull (64). *Bullaqu-ilon (47), -elon (75), -erlon» buia- (149), buio- (74) -quilon, bolgia (74), niaculon (X dia-eulon, -quilon vnguentum GÌ. m.) t abollena (Sum. v) (i. mandragora) alrawn (74). alru-n (149), -ne (17, 47, 75, 85, 96, Sum.). Bullare siglen (64, 68). Bullare v. Bullire. Bullarius v. Braetearius. *Bulliculus der wall im sieden (110 sim.). *Bul-lio, -io (75) (i. lixatura 75, iunior aque bullientis 66 &c.) siedung (75). auff= wallung des wassers (74). Bui-lire, -ire, -lare (110, kì.), bollire (8) hd. sie-, sy-, nd. -zie, see-, se-den. hd. nd. wellen hd. weln (17), wallen (67, 68), er- (7), vff-, auff-wallen; quellen (110), brodeln (13). Bullitus sudt (75). *Bullo scharrbier (143). *Bul-lus, -bus (132), -eus (76) (piscis) schly, var. schley (110). sley (132). milch= ling (76). *Bullus v. Bulbus. *Bul-mago , -nago (Fr.) , -maga (8), ital. bul-imaea, -inaea , -maea &e. (Nmn.) wibiscric (Sum. v). wibes krich (96). wei= berkrieg (Fr., Nmn.). winnencruch (sic 85). wip crut (8). *Bulmus v. Botraea. *Buloquilon v. Bullaquilons Bulpare (cf. pulpare) miluorum vox (GÌ. m.). *Bulsare v. Bursare. *Buluna v. Bulimus. Bumas-tha (Br.), -ta, -tua, -tes,- tis, -te (Gf. &c), l bamaste (147), brumast-a, -es(alph. bu- 110), vua bumamma (91) repa (Gf.). ein grosser wyntrub (110). groß weinber (91), wyntruben (68). brieg= len, heunische trauben (Fr. cf. baiatine), groit wijndruyff (147). *Bumb- v. Bomb-. *Bumba-cium, -sium v. Bombasium. *Bumbord-a, -ia &c. v. Bombarda. *Bumbux sonus columbarum (139). *Bumex v. Pumex. *Bunceta (cf. baccus) bramberewurtz (Sum. V). *Bunda bungen geluyt (147). *Bundicta v. Benedicta. BUR Bunium, ^sviov wild kresse (112). *Bunta ern (Sum. cf. bm. 446.). ^Buntinga (auis) gersthammer (Heu.). Buprest-is, -ris, bub-restis (10, 12, 13, 141), -estris (Gf. 6, 638) qua- (10, 13, 112, Fr.), swa- (12), kno- (v. a. 1618), knoe- (116), angl. kno-lster. gauchkapffer (116V rebestichil (Gf.). ein giftich zever (109). Bupthalm-us (Br. &c), -on (no), butalm-us (76), -on (7, 75 &c), bue- almum (9), -ealmon (8), buta (66 &c), bust-a (70), -olamen, var. -ulamen (75) groß-augen (8), -augeter mensch o. thier (75). grosougig (9). Buphth-, but- (17), bueh- (75) -al= mus, butali-eium (17), -na (19), bup= talmon (Sum.) husuurz (Sum. vi). o6en= zunge (19). eyn doder blum (17). toter plum(75). rinds-blume (kì.), -aug (114, Fr.). ochsenaug (112. Ki.). ganßblum, kudille (Das.). kuhtil (114, Ki.). konigskerze (kì.). *Burb-ilia, -alia i -ulia (g1. m.) in= geweide (147). *Bureiola ( cf. portulaca ) burzi-h, -la (Gf.). *Burdositas (z.dicterium&c.) buerde, iock, spyl, scherts, gabbery (147). *Burdundia v. Burgundia. Bur-dus, -do (141, Sum., Br. &c), t -ga (alph. -da 69, 134), "bordo (5b) (ex equo et asina 66 &c. ; genus cameli ex equa et asino 141. cf. Dz. wtb. 61) hd. nd. mule. hd. mul, maul (66, 134), multier (no), burd (bm.) biirdavn (3). kele (Sum.). eyn perde fole (17). phard esell (1). Burdus (i. sutor vestiarius) ags. reamer (gì. Aelfr. x seamer cf. prc.f). *Burel lum (i. mensa gì. in.) , -um 7Ì, -lus (pannus Gì. m.), t but-rellum 3), -ellum (4) (cf. Dz. wtb. 77) eyn duch laz von linen (7, 21), davon lin (sic 5) vnd von wollen ist gemacht. eyn dock de van linen vnde van wullen (22), w. wande (23) is ghemaket. tuch von ley= nem vnd (oder) wullem (66 sim.), lynen tuch (68). beyderley dochlin vnd wiln (18). dirden-dey (5 &c.\ -ter (no,)), -day (2, Haetzl.). dirdunday (74). dirithay(noc). dyertey (132). (Formen u. a. bei Sm. 1, 394. tirletey Popow.). en slestuke (23. i. e. pannus silesius?). ein tecke (4). teyek (3). *Burga v. Burdus. *Burga spina (i. neprus) kreiitz-, wahen-beere (144). Burgarius (cf. ciuis) burger in keiner stat (93). Burgensis hd. burg-, borg- (21), burger- (7), nd. borch-man , ader frow (6). hd. burger. eynen der in eyner stat wont ader uff ey sloß (17). portener (132). *Burgrauia burg grafin (18). Bur-, burg- (22) -grauius, burgi= comes hd. burg-, borg- (21), bur- (76), pur- (4), nd. borch-graue, -greue (11, 23), hd. -grafe (6), -graffe (5b) -graff, -grauf (76) -kraff (4), -grefe (6), -greffe (17, 21). Burgimagister burgermeister (68, 110). *Burg-o (3), -io i. celebatus (74), castratus (3, 74, 76), keuschgeporner (74); vii. aus burgon-e (Pap.), -es (gì. BUS m.) i. castra t caulis, X buggens? burdo? Burg-ones (23, gì. m.), -o oues (sic 6) schoff stali (6). scapestalle (23). BurgU-liO (76, Hen., Br.), -lium (74, 76, Br.), -rio (74), -rium (Hen.) (i. crinis, comis 74 genitalium) fisel-, fotzen-har (74), -haar (Hen.). Burg-, burd- (1) -undia burgund-e (5b), -ie (1). Burgundio vß burgundien (no). *Burgundus v. Burgus. *Burguri-o, -um v. Burgulio. Burgu-s, -ndus (23) (i. castrum 1, forti- Br., borti- 21, forta- 5b -licium) ein burg (68, 76), l vest (76). purg (1). purck (4). borg (13). borch (22). hd. ein burg-festunge, -festigung, burck-f. (134), borg weysong (sic 21). nd. eyn borchues- tinge. kleini vesti (93). Castel (no). *Buribuetius v. Spirillum. *Burieh v. Borith. Bur-is, -us (99), purim [acci 127) hd. phlogis hobit (127); phlug- (1, 5b), pflug- (6 sim.), pflng-, pfluk- (9), phulck- (3), plug-stertz, -sthercze (9), -heubt (bm.), -riester (6Ì. nd. ploelistert, ploechstart (11). rie- (6, 75), ri- (1, 16), rei-, var. re- (75) -ster. riestere (75). holt (99). ags. scaer (i36c, 145), prinfìr (145). (i. stiua) geytz (68, 93). gaitz (6, 76, 88) am pflug 76). getz, pflugestartz, reut= eysen (74). Burista i. rusticus agens agrum (76). ackerman (11, 19). pfluog-heber, man o. wyb (no), man o. wyb daz den pflug hebt (68). *Buryt v. Borith.' *Buritàniei v. Britannica. *Burnella v. Brunelia. *Burra (i. hard) stiga (Gf. 6, 624). *Burrago v. Borrago. Burrum ags. bruu-n (94), -m (136). Bursa hd. nd. budel. hd. bu- (16), beu- (110), pew- (1) -tei; bydel (18), seckel. Bursa t pera (q. cf.) pastoris (i. sanguinaria, crispula &c.) teschelkraut, gens kreß &c. (73). bursul-a, -um hen= nenkersse (85). Bursare (8, Br.), im-b. (68 &c), bulsare (9. >< pulsare) gelt in-drucken (8), -stossen (9). secklen (64). Bursarius budel- (5, 21, 22), hd. bydel- (18), pewtel-, beytel- (i34j, seckel- macher, -mecher, -maker (22). hd. nd. bude-, pewt- (1), seke- (6), sek- (2) -ler. burs-ier (132), -ierer (no sim.), -chierer (67), -ener (11, 19). burfiner (74). *Bursia v. Brisca. BUT *Bursicida pewtelschneider (4). *Bursifragus v. Bustifragus. *Bursinus v. Businus. *Bursul-a, -um v. Bursa pastoris. *Bursum ein burß (18 Mrg.). *Burtire v. Brutire. *Burtus v. Bru-cus, -tus. *Burus v. Buris. *Burus (e/, birrus) kozzo (Sum.). *Busa v. Byrsa. *Busa i. despectus (76), i. q. buzi (paP., GÌ. m.). *Busamis v. Busrnus. *Busanium v. Pusonia. *Buseula (aus pustula X bocio) pla= ter; geswil in der hande (74). Buscumducis (ciu.) hertz-ogen, var. -ugen busch (65). *Busequus v. Bossequus. *Busrna v. Buccina. Businus. *Busin-us (i. candela GÌ. m.). -a (19), bursinus (22, 68), bos-inus (5b, 6, 7), -mus (22, 23), busamis (21) (*'. sinus 75, pars vestis) hd. bus-am (3, 21, 76, 133), -em, pusem (1, 74, 75). bos-ym (5b), -em (5, 7, 132), -eme (19), -me (23), -men t besmen (22). beßem (68). pufi (6). *Bussa v. Byrsa. *Busta v. Buphtbalmus. Busta (aus busca x arbusta? cf. Dz. wtb. 78) i. arbor ramis truncata (gì. Lindenbr.). *Bustar v. Bostar. *Bustardus v. Balschardus. Bustare toten graben o. brennen (68, 110). die doden grauen off bernen (132). begraben (64). Bust-, busti-, buste-, bustu-arius hd. toten-, totden- (67), todten- (134), totten-, toden- (nob) -graber; dotengre= ber (noa). nd. en dodengreuer. *Bustieera v. Butistera. *Busti-, l bursi-fragus i. qui frangit bustum (76), fraudat busta &e. (75). toten rauber (74, 75). *Bustolamen v. Bupbthalmus. *Busto-, vstu-larius (*. teneta) ofen- stab (74). *Bustorca v. Bistorta. Bustuarius v. Bustarius. *Bustulamen v. Bupbthalmus. Bustum grap (8). grapp (6). grab (9, 110). grayb (19). graf (99). toten-grab (74, 75), -prenstat (74). ags. beel (i. ustrinà 136°, 145). Bustura grebnyß, toten-gr. (75). *Buta v. Buphthalmus. Butal-icium, -ina, -mon, -mus v. Buphthalmus. 85 *Butellum v. Burellum. Buteo (cf. but-orius, -ro, -io) brobvu xen (109), -xe l -se (mi.). *But'ca v. Bufo. *Buterus (i. bouinus) rynderein(74). *Butetum v. Bucetum. *Butic-en m. , -ina f. ( i. buccina, tubanista, taratantarizat-or, -rix &c.) basuynre, trumper, claretter (147). *Butilagus burggraue (74). *Butiligo v. Vitulamen. *Butina v. Botinus. *Butio (cf. buteo) ags. cyta (94a). *Butyrolaganumeynbotterflade(125). Bu-, pu- (74, 93), bot- (5b) -tirum, butrum (22, 23) (i. serum 104) butte-r (19), -rn (17, 18, 1, 2). bitter (6). put-er (7.4), -ter (1, 4). bot-ter (5 &c), -tyr (5b), -ere (22), -tere (22b), -re (99). bodere (23). schmaltz (73, 111). vngelittert (76), butter- (2), milicb- (74) -schmaltz. milchsmalz (Sum.). anco (117). anke (74, 93). hancho (119). ancken (73). ank-smer t -pine (104). anchsmere; die cig- l butt-eren (Sm. 4, 234). *Butis v. Bootes. *Butistera,busticera(129) toten greber (75). *Buto v. Butro. *Buto-nium, -mum (kì.) rietgras (ku.). But-orius (12, Gì. m. , kì.ì, -or (GÌ. m., Fr.), -eo {q. cf. 141, GÌ. m.) (auis, cf. bu- Kil. , bos- kì. -taurus) roredrumer (-u' 12). eyn roesdomme 0. rohrdommer (125). roer-domp, -trompe (ku.). pittouer (Fr.). *Butrellum v. Burellum. *But-ro, t -o (75), -eo (141, Gì. m.), -eon (Pap.) i. iuuenis (141, Gì. m. , Pap., Br.). clamor- i garrul-osus ein schrier (75). ein klaffer (6). *Butros buckes seyl (19). *Butrum v. Butirum. *Butu v. Asarum. *Butulum v. Botulus. *Buxa v. Bueca. Buxum bosbaum (8b). boßbeymen (17). buchs- (6), bußbaum- (76), bochß= baumen- (7), boßbaumen- (5) -holtz. bus= bomen holt (22). Buxus, buesus (23) hd. buchs-, buchß-, bux-, puchs- (1, 2), bugs- (5b), bus-, buß- (5, 8), boß- (7), bos-, boße- (17), boysche- (19 Mrg.), pox- (4) -baum, -bom (6), -beym (7), -barn (8), -buame (133); balsum (sic 12). nd. bosebom, buusboem (11). Buxus i. tibiol-e (136b), -ae (Gì. m.) aus nd. buxen tibiabla. C, K, CH CAC *Caba (cf. eabo) hengest sim. {gì.). *Caba (aus eabo X gabata?) i. vn= gula equi (76). hueff, roßhuff {74, 75). *Cababus v. Caeabus. Cabali-, cavali-, carnei-, camell- (i. dromed-) -arius marahscalh sim. (Gf.). Caballi v. Caboli. Cab-, cap- (i4i), eau- (i4i, Gì. m.), cae- (9), gab- (141, Sum.) -allus, cabalus (9) hd. nd. heng-est, hd. -ist, -st, -s (13). hd. (13) nd. ros. hd. roß, rosch (7). ritros (93). grofirofi (75). ein trofi= pferde (64). reyfiener (125. cf. Fr. 2, 107. Sm. 3, 126). maiden (i. vìlis equus 2). Cabannaria (cf. GÌ. m. h. v.) ein hanff- acker (kì. X cannabis). Cabanus v. Tabanus. *Cabarrus marstal (74). *Kabe v. Karabe. *Caberna v. Zaberna. Cabsesius geitzhals (kì.). Cabiare Ci. perforare Br., GÌ. m.) lo= cheren, var. lechern (64). *Cabo v. Crabro. Cabo, capo (141. q. cf.), earbo (67), scabro (19) Ci. capallus grandis 141, equus castratus) hd. munieh (66), mundi, mondi (67). ein gemuncht, var. gemiindit pferdt, varr. ros, roß (110). rotò (17). rune (109). *Cab-oli (74, 76), -alli (23, 124, Pap.), cacabi (gì. m. 2, I3a) (cf. cauan) sunt lemures (124), aues nocturni. nachtuogel (74). *Cabolus v. Campolus. *Cabriolus v. Capreolus. Cabro v. Crabro. *Cabu-s, -lus (anders GÌ. m.) v. Ca= cabus. Cabus (i. mensura, stercus t vesicula columbarum, displicentia) ein ma/5 (68, 110). vier-tel, -ing (Kia.). en verde vat (22). crop (11). gropp (19). ein noe kynne; maz ; nunpft (9). hackin (aus boe kin X caeabus?) o. reuffen heupt (8). *Cacaba v. Caeabus. Cacabaceus rauschend (kì.). Ca-, eac-cabare (cf. calcabare, ca= tarej perdicum vox (Gì. m. ). schreyen wie ein rebhun (kì.). chiitelen (Hen.) *Cacabarius kacliler (110). kessel-, t kachel- (68) -macher (68), -mecher i boetzer (132), -bletzer (110). Cacabatus v. Caccabatus. Cacabi v. Caboli. *Cacab-olus, -ulus t -ulum (dim. Ki.) bafan (Gf.). Cacabon (cf. cacabare) rebhun (Ki.). CAC Cac-, kak- (74) -abre (cf. karabe. runcaber. typabrum.) bern- (96), ayt- (74) -Stein. . . . *Cacabulta v. Catapulta. Cacabulu-s, -m v. Cacabolus. Caca-, cacca-, caco- (gì. m.), cacu-, caueu- (Gf.), t cata- (8, 9), cala- (75), t caba- (alph. caca- 76) -bus, caccabis (141), caea-ba (Sm. 3, 101), -uà (104, 131, 141), -uus (141), -lus (18. X kachel), t cabu-s t -lus i calutus (17), eatha= rus (5b), gr. xax-aPo?, -xaPo?, -apT] (124) Ci. lebes, fodula, piropus, ollipe= tra, cucuma, pantrum, seutella ; uncus ferreus in quo pedum — st. pendet — caldarium 97. cf. cremacula. Goth. wtb. 2, 494) hd. chache-le (Gf.ì, -1 (Anz. 8, 99b), kachel. ehuhmo sim. (Gf. 4, 360 sq.). schàssel, kar (6). ein haffe der da sudt sonans lack lack lack (65). wallender hafen (93). haiff (17). steinna (Gf.). rina (131, 141, Sm. I. e), deckel (5, 17, 18, 21). hd. hafen-d. (64b), -teckel (6), -deck (1, 64c), -dekch (71). nd. groppen deckel, gropen decker. sturcze (9). sturtz (8, 4, 64b, Sm.). styrtz (64c). hd. keßel, kessel. nd. ketel. ags. cetil (94, 136). hd. kessel-, nd. ketel-hake (12, 22, 23), -haken (13, 75), -backe (cabus &c. 17), -hack (cat. 8, 9), -hag (5), -hach (21), -bocke (9), -bock (17), -hocken (10), -henck (19), -benckel (76), -hab (6), -phanne (7), -ring (75). bochel (12). hale i rinck (18). eyn halen (21). hele (5b, 97). kelter (132). Caeabus (herba) scblaff kraut, Mrg. koch haber (kì.). *Cacademon v. Cacodemon. *Caeadòu Ci. laudula, auis in india) leriche (100). Cacaferri v. Cadmia. Cacalia (i. lilium conuallium) mey- (73), maien- (kì.) -blumen. weifìer carri (Ki.). Caealismus (gallinarwm) das glucken (Ki.). *Caeallus v. Caballus. *Cacalus v. Caeabus. *Caeamilla v. Chamaemelum. *Cacaputia v. Cataputia. *Cacarcus v. Caparcus. Cacare kacken (68). schy-, var. sehe.i-ssen (110). ■ *Cacau-a, -us v. Caeabus. *Caeca ein kuwe dreck (7 Mrg.). *Caceab-are, -us v. Cacab-are, -us. *Cac-, ea- (gì. m.) -cabatus ags. be= smittod (94b). *Caccine v. Cachimis. *Caccub-are (141), -ire (gì. m.) (cf. eueubare) noctuarum vox. CAC *Cacedonius v. Chalcedonius. *Cacedulus (aus xaxóSsXo?, x; cace= polus?) bofòerknecht (74). Cacem- (kì.), i cacen- (ni), gew. eaee-, kaee-, kathe- (8, 132) -phaton, -faton (141), -fatum (8. X fari?), t -phatus (Br.) (i. malus sonus sim.) eyn boser lut (8). poflerlaut, poßgedon (74). sauzoten &c. (kì.). catefaetus chi male parla (gì. m.). Caeentus v. Cracentes. *Caces-ia, -sia &c. v. Cachexia. Cacethes v. Cacoethes. *Caciafìstula v. Casia. *Caciatrix v. Silago. *Cacidemon v. Cacodemon. Caeillare v. Gracillare. *Caci-ma, -nia v. Cadmia. *Cacimnare, cacinn-are, -us v. Ca= chin-are, -us. *Cacirare v. Cauterizare. Cacobus v. Caeabus. Caco-, caci- (74), gew. eaea-demon bofòergeist (74). tewfil (9). teufel (8). Caco- (88, kì.), cac- (Br. &c), caeh- (68) -ethes boeser syt o. brauch (88). bofi sitten (110). boeß manier (68). *Caeomica-nus, -mus (136) ags. log= dor (i36, Hpt. 1, 198), nach Leo st. caco- mechanus logedhere. Cacosia v. Cachexia. *Cacubalum, xax8{3aÀ8fJt. dìosc. nacht= schatt (144). *Cacubus v. Caeabus. vCacueiu-m slee ; -s slebam (8) , aus aeacium ! Cacula i. seruus mil-es (136b), -itis t Ugna arida (136, 141, Gì. m.). uuintthurri (Sm. 1, 39i). fram- 1 fran-kneht (Gf.). ein trosser, kriegsmans knecht (Das.). i. cursor en loper (22). i. scala currus wa= genleite-r, -rn (75. X cauilla). catula laufFer (74). calcula i. lixa &c. (Br., GÌ- m.J. baide l loeper (147). nuncius cursa- tilis ein lauf- (110), lou- (68), loef- (132) -fer. cuculaß, caucul-ae, -us (i. lixce serui militum (Pap., gì. m.). ealculus i. seruus vt in planctu : vidi calculum militan= tem (76); vnde Plautus : video ealcu= lam militar em (Br.). *Caculla v. Cuculia. *Caeulum (i. cingulum) gordel (147). Cacum-ari, -eus v. Cachin-are, -us. Cacumen hd. dye hohe, héhe (67), hoh (66), hoche (110), hoch (4), hoe hege (10). ain yetliche hehi (76). boghe ouer h. (22). hoechte (132). spicze (17), ein wippel (3). CAD Caeuminare, -ri (17) (i. sublimare 76, acuere, X acuminare) firston (127). hoch raachen 0. werden QL7). hoechen (110). boeuen scharpen (132). *Caehare ergerà (8, 9), aus eacos (Br.), caehos (66 &c.) gr. i. malum.] *Kacherisia (i. q. casearius gì. m.). chaschar (sum.). kasekar sim. (Gf.). *Cachethes v. Cacoethes. Cach- (kì.), cac- (Br.) -exia, cac- (125), cath- (8, 17, 74, 76), eat- (75) -esia, eac-etia (125), -essia (147, gì. m.), -osia (Br.), -eria (147), ca-, ka-thesis, eates (74) (i. mala vexatio Br. ; x eaco= ethes) vngeschickte lidmaß ; boßer syte, boße gewonheit (74). b. gcsteltniß o. bose scbickunge (8). bose (8), pose (75) gestalt. boß setzunge (17). bedroef-, bedruck-nisse ; swairmoed- , trur-icheit (147). *Caehina, volugena gali, moe (122). *Caehi-mia, -ria v. Cadmia. *Caehi-, cachili-, cacim- (75b Mrg.), cati- (1, 74), cate- (18) -nare, cach-, cac- (108) -innari, cacumari (i. subridere 76) hd. nd. lachen, Smoderate (11). be-1. (19, 74). hon-1. (66, 68, 134). lut, spotlich, vii 1. (110). gecklich 1. (132). hd. spotten. hd. nd. be-sp. ver-sp. (76). spoten (134). vor-sp. (18). beschimpen (22). bespielen (74). kuttern von lachen (75). kyttern (19, 74, 88. cf. Sm. 2, 283, 343). kachen schlagen (65). chachazen (Sm. 2, 277. cf. Gf. 4, 363 ; im Bohm. Wald kachezen). kichern (125). hecheln (75b Mrg.). gacheln (Pict. cf. gychlen garrire ih.), geicheln (Fr. 1, 3i2b). schet- (kìi.), schat- (132), scat- to?"), (nnl. scha-), schot- (noac), scot- ano») -teren. scikeren i scachen (108). *Caehinatio das gaclilen, lachen, kit teren (126). *Cachin-ator, -no, cathinator (74) ku- (75), ki- (88) -tterer. gichler (126). lautlacher (74). der spotlich lacht 0. laut (88). cuehinones i. derisores (129). *Cachin-us, -nus, -num (8, 9, Gf.ì, cac- (99), cath- (1, 74) -innus, -inus (74), cac- t cas-cine (pl.'i Gf.), eachm-um l -o l cacumeus (i. deriseo 76) choch (1). kach (Ob. 749). chahatzen, chachizunga sim. (Gf. 4, 363). kachen sehlagk, kecher= lich lachen &c. (65). huoh (Gf. 4, 686). an- (134), hon- (69, 70J, vnnutz (68), spot= lich (110) -lachung. gelachter (75). laut= gelechter (74). lucie lachen (23). lach (6). spot (8 &c). gè- (21), be- (23) -spot, (-um) lachende spot (8, 9). (-us) verspott-er (7, 76), -e (7). bespotte-t (5), -r (22). grisinge (99. cf. grijsinge rictus KU.). lach- t schatter- (132), schetter- (kìi.) -inge. *Caehl-as, -a (kì.) (i. bupthalmum, cappacorania, boaria &c. 143) streich-, sterck-, stein-blum(143). ochsenaugen(Ki.). *Caehm-um, -o v. Cachinus. *Caehos v. Cachare. *Cada v. Caecia. *Cada (i. aruina GÌ. m.) ^bertrefnich= keit (6). i. exLmia ouer-dreplicheyt (23), -erlicheyt (22). i. anima ain sei (76. aus aruina insel?). Cadabundus v. Cadibundus. *Cadagunilum (*-. caldariolum) kesse= lein (74). *Kadainon v. Cardamum. CAD *Cadallus v. Cataplexia. *Cadaner v. Cadauer. *Cadapuppa v. Catadupa. *Cadasta v. Catasta. Cada-uer, -ner (75a) ays (22). ayß 5 &c). aes (11, 16, alph. ans 75acd). aeß 12,. 132). ass (13). àB (8). aße (18). hd. àB. ascze (21). asse (56). oß (5b). ans (75b). ein todter corpel (126). hd. schel-m, -me. scholm (6). scholm (65). karonie (kìi. frz. charogne cf. Dìez 2, 283); daher kronie, kroongie(Kìi.), come (99, 108, Kìi.), cranghe (106), gelder. creng (kìi.). toteli]) '93 sim.). vifyl beest (132). ein faul thier 110). pride (108). prij, prije (kìi.). Cadax (i. claudus Br. &c.) lam (76, 147). angestorben, erbling (74). *Caddopatia v. Cardopatium. *Cadea (st. cardia sim. ?) hercze stych (19). *Cademonium v. Cardamomum. *Caden-tula, -eula(7i), claudencula (1. X elaudere) valthor (1. i. q. valium 75). valltor (71). fall- (17), falle- (8, 16), velie- (9) -sloß. cadula gali, loquet (Gì. m.). *Cadepassio v. Cardopatium. Cadere hd. nd. vallen. faln (18). stru= cheln engslichen (12). *Cades v. Clades. Cades i. species iuniperi nothae (gì. m.). m. ntr. i. fons vbi erit iudicium t sanctum &c. (Br., sim. 110 &c. hebr.). des lesten ordels stede of fonteyne (147). eadix la fonte (Gì. m.). Cadesa (i. seortum Gen. 38. Br. hbr.) huor (ilo). *Cadia i. arbor cuius fructus dicuntur quisquilie (76) ; papauer siluatieum(i4i); lo fiore del papavero (Gì. m.). steynboum (49). codia i. papauer (10, Pap., Gì. m.) ; lo capo del papavero (Gì. m.). *Cadi-, cada- (76, Gì. m.) -bundus i. crebro cadens (gì. m.); qui cerebro cadit (sic 76). vallende (11, 19). *Cadieiator v. Cadueeator. Cadima &c. v. Cadmia. Cadiolus (Br.) eyn eymer (19). *Cad-ium, -o i.fistulaln, 76).pfeif (74). Cadix v. Cades. Ca- (114, kì.), ga- (93) -dmia, kad- (gr.), kat- (arab.) -imia , ealmitia (lat), ca- t ci-dima (gì. m.), cathi-mia, -mea, -nia , - nea , catma t cath- i eli- t chli-mia (124), cas-mia (11), -inea (19Ì, -ilia metalli (21, 76), -sibia (66 &c), -uica (17), cad- (120), cat- 96, 149), ear- 47), cac- (85) -inia (ferri 85), eaca- Gi. m.), caminea- (149), eamena- (47) ferri, ca- (75), co- (?4) -china, caeima (85), catinea (terra que in es conuerti= tur 125) (i. immunditia cuiuslibet metalli 66 &c, 110 &c. cf. calciton) silber uol (93). goltfel (i. residentia ex auro &c. 75). goldes folli (in anulis sub margaritis 74, nhd. folie). schume (11, 19). golt- (10;, gul- (13), silber- (10, 12, 96, 149)^ silver- (47, 85) -schume, -schum, -schum (85). floß (cadinia 125 aus Piìn. I. 34). sinde-1 (17), -r (47, 96). sinter (cam. 149). sijnter (cacinia 85). cobalt (i. cobaltum); ver= schmeltzt evtz (114). gallmey (kì.), eben= falls aus cadmia, wie mlt. cal-ia, -ania, -amina, -ammaris, frz. calamuie, ital. calamita (Magnet) und già-, gè-, ze- KAK 87 llamira ; lapiskal - ( 74 ) , lapis eala- (Kia. Mrg.), tal- (v. magnes) -minaris galmey (Kìa. Mrg.), kalmei (74) ; cachy-, cachi-, kaki-mia (124, Parac.) X eaco= chymia (gì. m.). *Cad-o, -on, -one, -orma v. Cadium. Calcatrippa. Cassona. Chlamys. *Cadocatur v. Cadueeator. *Cadop-atia, -otia &c. v. Cardopa= tium. *Cados v. Cadus. *Cadua-, caduei- (kì. -fer potè des frides (74). Cadueeator , cadu- (68 , 74) , cadi- (76) -eiator, cadoeatur (i36c)£. pontem aus fontem cf. cades?) I pacemfaciens 74, 76). sùner (93). fried-, l pruck- (74) macher (74), -nemmer t -legaten (114), -bott (68, 110). die den frid außrieffen (pi. 91). *Caduceuma uunschiligarta (Gf.). Caduc-eus, -ius fridstab (91 sim.). *Caduciator v. Cadueeator. Cadueus hd. nd. vallende. walsuch= tig (sic 4). v'genklich (64). vorgenglich, wert-, tit-lik (22). *Cadula v. Cadentula. Cadula sg. pi. (cf. ead-a, -uca Gì. m.) smalcz-grib (8), -croppe (pi. 9). eyn smelcz grieffe (17). schmaltz das da tropffet von gebratnem fleisch (110). schmaltz tropffen von dem gebrate-n, var. -s; trouff vom gebraten ani herde 0. vom durren fieische (75). dropelen van gebraeden vleysch (132). cligen (i. frustra (ex adipe 22). Cadurcu-m, t -s (125), carducum (68") (i. tentorium, cf. tend-a, -età) krom (68). krame i tent-e (132), -et (nobc). kromme o. tent (noa). kram, kremer= decke, kymel ob ainem bett (ss), ein paulune in ecclesia (125). *Cadus ploder, krancker (74). Cad-us, -os legelen (8, 99). eyn win- Iegeln (8), -lauch (17). wein-lage (9), -faß (64, 91). ame (125). hd. eymer, meß- (25), halber (111) eymer. nd. emmer (11, 132). ags. ambras (pi. 94, 136). vrne (100). hd. eyn oley faiß (19), ole-, ol-faß. krug (65). krucke (11). *Caebertuum v. Vestibulum. *Caeeia (145), cada (sic i36b) i. caligo oculorum. *Caefalus v. Cephalus. Kaeyium v. Keyo. *Caelox v. Celox. *Cae-, ce- (v. gagio), aus cim-meria i. silua obscura (148). *Caenubium v. Cenobiiun. *Caerassius v. Cerasus. *Chaerogryllus v. Chirogrillus. *Caeruce v. Ceruehus. *Cafasso (i. q. ascia) thehsala sim. (Gf.). *Cahos v. Chaos. Kays v. Keyo. *Ka-, ke-ysim lubstick-el, -same (74). *Kakimia v. Cadmia. *Kakukilla in einem Màusesegen (3 Mrg.): 0 sancta kakukilla tu remoue fa= stiualla virgo serena Quod Ubi decelis precepit vox sancii michahelis 88 CAL 0 sancta kakukilla tu remoue glires et mures de domo illa Propter tua sancta mei-ita adeo Ubi sunt tradita Ora quinque pr nr (pater noster) in horreo scribe. *Cala (anders Gì. m. &c.; cf. cadmia?) duchstein (47). *Cala v. Luteola. *Calabus v. Cacabus. *Calaeium spon gran (6). slosse (109. aus Xa^^CtOV, cf. calazia gemma gran= dinis Pap. ì. q. ehalazias Ki.). *Caladarius v. Calodarius. *Caladrippa v. Calcatrippa. *Caladrium v. Caldarium. Caladri-us (Br. &c), -o (17), -on (v. eharadrius ), cala-, calla- (3), calan- (75, GÌ. m., Fr. 1, i62a) -drus, calanarius nà) (auis, i. alcedo t ardea 104 ; vermis 1. curculio, gryllus GÌ. m., Fr. ; cf. cha= radrius, galandra, aedon, acanthis, amarellus) hd. nd. ga-, ka- (3, 13, 23, 97, Fr., gì. m.), gal- (10), go- (75) -lander. goulammel (49). lirche (17). haigir (104). *Calafus v. Colaphus. *Calama, g. -me (untersch. von -mus halm) halm mit der aeren (147). *Calamacius v. Calamare. *Calamacorus v. Cannacorus. *Calamale &c. Calamaula &c. *Calamala v. Calamare. *Calamancus &c. v. Calamentus. *Calamandrina v. Chamaedrys. Calama-re, -rium, -le (64°), t -cius (74), cai-mare (22b, 74), -ornale (76) (i. pennale) hd. schrib-gezug (6 sim.), -zuig (76 sim.), -kocher (no); geschribziig (93). tint- (9), ine- (ìos) -horen, i koker (ìos). dintenfaß (74). federfeßlin (64). pennal (66 &c). cal-amal (66 &c), -lemmar (74), -mar (22b, 74), -mair (5), -mer (22). Calama-tus, -ucus v. Cal-amentus, -yptra. Calam-aula, -ala (19), -ella (&c. Gì. m.) (i. canna cum qua quis canit 19; aus xaXot;xauXó; x calamuia fistulce orga= norum Vgut.) ein roir horn (19). en ri et hoern (11). Calamau-, ealama- (17), calamel- (vgut.) -larius (xaAafiaóXirjs) ein bleser (17). ein blaser (11). *Calamen v. Celamen. *Calament-a, -is, -um v. Calamintha. ;i1Calamentra (i. metreta &c, cf. calamintha) getreid melJ (75). *Cala-mentus (75), -mancus (76), -manca ((il. Aelfr.), -mantus, -matus, -maucus (&c. Gì. m. 2, 62. Br.), calo-ma= ticus t -niacus (gì. m.), -maucus (Hpt. 5, 197), -macus (136) (». galerus GÌ. Aelfr., aus camelaucus X caliendrum ?) pleeh- hubcl, var. -hiiblin (75). ags. hact (gì. Aelfr.), haeth (136), hec (Hpt.). *Calamida v. Chlamys. *Calamilla (i. manutergium) ags. line (Lye). Calamuia v. Cadmia. *Calami-nose, -ter iamerlich (75). *Calaminosus gantz-arm. var. -ar; iamerlich (75). Calam-intha (143, Ki.), -inthum (143), -enta, -entum, -entis ( 141 ), -ita l CAL ealementum (125), calo- (64b, 74, 123 cula- (16) -menta, cluslamentum (85), calmetum (v. cementum) (i. menta= strum) hd. korn-, koren- (64c) -mintze, -minte (13 Mrg.), -bintz (7, 125), -pintz (64, 123), -blume (49), -krut (6). eboren chrawtt myntzen (1). come- (22, 23), sten- (47), stecu- ( sic 85 ) -minte, karn- (21), steyn- (8, 16, 75, 96, 143), berg- (91, 143) -minez. roßmintzen (i. salamica, terrealis 75). brudemynch (13. 199). kype (22b, 74), ys eyn koren smal vnd dep (22b), als ein kupestockfisch (74). kypp (77). mand (110). man (noc). man= deken (132). *Calazia v. Calacium. *Chalban-e, -um v. Galbanum. *Calea (i. calx gì. m.) v. Caltha. CAL *Calcabare (cf. cacabare) perdicum VOX (141). Calcabor (caliaber? vestis monacho= rum) scheppeler (21). *Calea-crepa, -erippa, -dippa, -drip= pa v. Calcatrippa. *Calcaneator sporer (74). *Calcaneum v. Cardo. Calcan-eus (i. calx Br. &c.) , bissw. -ius, -eum (91) nachspur (74). hd. eyn fuß-, fuez- (4), foße- (21), nd. vot-, voet- (132) hd. -trit, -tritt, -trappe (19), -trap (3), -drappe (17), -drap (18, 67), -stapf (6, 74, 76, 110), -stapffel (i5),hd.nd. -stap t -spaer (132), -spor, -spore (5), -spoyre (67), -spai- (21, 22), -gespor (110), -pfat i -tzenhen (74). fuß (8). tritt (6). drit (21). driet (5). dret (18). tret (22, 23). fers-, vers-ina (121), -a (10), -ine (104), -ene (99), -enne (93), -en (91, 110), -e (97). fers (13). verße (74). ferß (19). fersch (17). hacke (11, 110). spanader (74). Chaleanthum, ^aXxav&ov (114), cale-, ealt- (Sum. v) -antum (i. atramentum) atermint(47). atirment (sum.). enkent (85). vitril, kupfferwasser (114 sim.). *Calcaquippa v. Calcatrippa. Calcar i. spo- (136°, 145), spe-(Gi.m.) -ronus (cf. ital. sperone); ancile (q. v. 104). hd. nd. spore, hd. spor, spora, spoir (19). spare (22). spaer (11). sporen (5b, 13). sporne (10, 75d). spam (21, alph. 75). ags. spora (l36c, 145). Calcare, bissw. calare hd. tretten, selten treten ; tr. mit fersenen, varr. ferßen, versen (no), fuessen (64); dretten (5b, ' 67), dreten (5), dreden, dryden (21), dreu= den (13). nd. treden, trappen (22b). *Calcariator spa-, var. spo-rer (75). *Calcarium sporleder (130). *Calcarius (anders v. faber e.) kalik= brenner (91). kalkborner (125). schryt t fuß spor (5b. st. caleaneus). *Calcatiosus ags. spurul (i36c, 145). Calcator ahi tretter (76). Calcatorium dret schuber (7). tret- zuber (74, 75, 93), -gelt (76). Calca-, calca- (87), calo- t calea- (74), calci- i calia- (35), cala- (3, 7, 8, 9, 74), cai- (49) -trippa fisi, 149, Sum., kì. &c), -tripa (74, 85, ìoi), -drippa (7), -dippa (104, Sum.), -trepa (144), -tropa (3), -t'ta (9), -erippa (47), -crepa (20, Gì. m.), -quippa (96), -treppola i ealei= trapa (143), gali, chaucetrape (Gì. m.), ehaußet rappe (143) {herba) i. q. earduus niger (Gf. 3, 872), cardo (8), eadone (9), saliunca (20, gì. m.), palliolus (Gi.m. st. paliurus?), virga pastoris (74), girgit lum (3, 74. X colum sim. ?). wilde roese (20). distil (131). hd. weg-, wellen-, raden-, stern-, ni. sterre-distel (143). zeis-ala (Gf. I. e), -eia (101), -la (87), -e (7). càrto (Sum., Gf. 4, 490). karte (9, 74, 85, Sum.). kart (8). carde i aklera (47). aquileij (149). acke= ley (17). akaleye (85, 96). agleie (Sum.). kune t katzenkraut (74). sporegras (104), X calcar wie rittersporn (kì.). ein garen= roeke (3). garnstock (49). wyndel l haspel (cala-, calo-tripa 74). *Calcatus v. Lipperus. Calce- (kì.), calci-amen (8, kì.), -amen= tum (ofti. calceus, sotular) hd. gischuohe .(104); geschu-we (8), -he (65), -gè (9), -de DlLFKNBACH GLOSSARIUM . CAL (16), -eh, -chtz (7) ; geschuhde (6); schuhe t menge der sch. (65); beschuchung (67). Calc-eare, gew. -iare schuhen (6). schu-chon (141), -wen (5b, 17), -en (8, 9). schoen (5). schon (22). schuoch an-thun (110), -thon (68). beschuohen (Das.). Calcearium v. Calceus. Calce-arius, -ator, -olarius (111), calcifex (Sum., Ob.) (cf. su-, so-tor) eyn schuoch-mecher (17),-macher (64). schuch- m. (76), -suter (Ob.). schu- (ni), sgu- (Sum.) -ster. schomaker (11). *Caleeatrix schuochniacherin (64). Calcedo affterleder (74). Chalc-, cale-, vlg. cac- (124), carch- (114, 126) -edonius, calci-donius (1, 5b, 9), -doneus, -daneus (75), -tonius (3) ein edil stàin (9). ydel gesteyn (8). calci- hd. -don, -dan (75b), nd. -donie. carce= donier (gr. XCcp^^SÓviO? 114, 126). katze- donij (123), -dony, var. -don (64), -ndon (125 Mrg.). *Calcemel (calamel?) i. calcaneum uuidarpani (Gf. 3, 129). Calceolarius v. Caleearius. *Calceron v. Calciton. *Calcesta v. Calyptra. Calc-eus, -ius, -earium (cf. -eamen) hd. scuoh (104), schuoche (17), schuch (6), schuch, schoch (5), schock (21). nd. scho, schoe (11), scoe (99). calceus ro= stratus spitzschu ; calcei elauati t suppacti gelapte schwe (125). *Calcia- v. Calcea-. Chalcidi-cum l -um (gì. m. 2, 39a. Ki.), cal-citum(74), -dicum (i. deambu= latorium) spacirhauß (3). spaeierstede (147). vmbganck (74). ein platz vmb zu wanderen (68). *Caleidonius &e. v. Chaleedonius. *Calcifex v. Caleearius. Calopifex. Calcifraga (cf. erithmum) meer- fenchel, -bacillen, -peterlein(i73). weißer steinbrech (144). steinfarrcn (kì.). *Calcilum ags. iacessure (94a. gseces sur Bosw.)- Calcina (ital. cf. GÌ. m., ealeula, cas= tina) hd. nd. ealck. chalich (1). eyn kalc rose (22ab). kale- (17), koln-staup (5, 21), -staub (17, 74), -stocke (21). kol-stòp (6), -stob (76), -stubbe (23). *Calcis kalck (141). Chalcis negrepont (Kia.). chalas, nigropontus niclas pf'orten (125). *Calcita v. Calciton. *Calciter v. Calcitro. *Calcit-on , -a, ealchit-on (74) , -a, eal-aton (3), -eeron (18) (aus ehalcos X cadmia?) i. q. resultai de ferro quando purgatur in fornace sinder (3). sindel (75). s.- (21), sindter- (94) -steyn, { -eisen t flawdach (74. cf. squama. Fr. 2, 273). hamer sclack (18). hammer= schlag (no), vierspranekel (107). *Calcitonius v. Chaleedonius. *Calcitrapa v. Calcatrippa. Calcitrare hd. sla-gen , -hen sim. ; wider-sten sim., -streben (9, 65 Mrg.), -sperren t -spenig sein (65 Mrg.). nd. slan, wedder stan. achter vyß slaen (i32x dreden t stoyßen (17). trappeln (8 trampeln, purczeln (9). *Calcitripa v. Calcatrippa. CAL 89 Calcit-ro, t -er (74), l -osus (125) i. rusticus (74, 129). paur, gepaursman (74). der hert tryt(68). harttre-der (132), -tender (110). das hinder sich sleeth(125). scblagend roß (91). *Calcitum v. Chalcidieum. *Calcius v. Calceus. *Chalcomista v. Alchimista. *Calcossmaragdos v. Caleulus. Calcula v. Cacula. Calcula (cf. calcina) kalck, t gemma &c. (110 &c). hd. k.-, gew. kalg-staup, -staub, o. ge-stébe (67), -stup, -stupp. stoff (132) . Calculare (cf. die-, defalc-, comput- are) hd. rech-enen (9), -nen, -en, -nung dun (21); reichen l raitten (1); vß- rechen t -eeken (65); zelen, zeln, zalen (67). nd. rekenen, tellen. Caleulator rechner (64). Calculosus siech von dem Stein 0. vom gryen in lenden (110). stienich (11). grauelachtich (132). *Calculus v. Cacula. Calc-ulus, -olus, -alus (1) i. carbo, bona ratio <&c. (Br.) ; comp-utus (1), -os (145); abaeulus (111); smaragdus (22. x calcossmaragdos gemma 141). en sten (22). steyn (5b, 22", 75, 91) ini libe (75) , morbus eyn suke (22b). ein klein (68, 110), sinwel (93) steinlin. sant- (49), nani- t nyeren- (75), harm- (4), harem-(l), reysender (9), bret- (64) -Stein. ags. tebelstan (94), tebiltan t labillus (sic 136), cale (94, 136). gryen; fend, var. vende (64). vend (74, 93) im schach= tzagel (74). kis-ling (141), -elinch (121 sim.). rech-ung (1, 65), -enung (65 var.), -enpfenig(in). zawtaxo sim. (Gf.). gluende kol; daz firde teyl eyns hellers; gut vir nufTt ; geglopt lon von gode (8). gute wor nunf't; gelobt lon von gote (9). zal 0. arbeit (8, 9). *Calcus, chalcus (Br.) i. fex t es (Br.). barme (i) hefFen (147). *Calehotypus v. Aurichalcarius. *Caldanolum (cf. sq.) bessilruck (9. aus kessilrinck ?). *Caldari-, caldri- (7), caldai- (8), -olum kessilichin (9). eyn kessehn (7). cleyn kessel (8;. Caldar-ium, -ia (95, Br.), -ius (22), -e, ealadrium (6), caldena (19) hd. kezil (121), chessil (95), keßel, kessel, bad-k. (91), kesel (13), kessi (93. cf. Goti, wtb. 2, 448). nd. ketel. *Cald-ea, -e (68), kaldea (74) kaldey (74). chalden (1). kalden- (6, 23), caldeen- (5ab) -lant. *Caldelluim. sorbitiuncula wat warms, kandeel, suypen (kh.). *Caldena v. Caldarium. *Caldes v. Clades. *Caldeus ein calde-ischer (74), -seher (&b)- *Caldiea ags. uuefl (136). *Caldicaria v. Corbita. *Caldicum v. Chalcidieum. *Kaldreda v. Galantina. *Caldriolum v. Caldariolum. *Cale uiua v. Calx viva. *Calea v. Caltha. Caliga. *Caleatripa v. Calcatrippa. *Caleb-dra, -ra v. Calyptra. 12 90 CAL *Caledarius v. Calodarius. *Caledemon v. Calodemon. *Caledependina v. Scolopendra. Cale-, eali-faeere hd. nd. warm ma- chen, maken. hitzigen (62). Calefaetor stuben-heizer (kì.), -heyßer (125). Calefactorium stoehrstock (125). Calefìeri hd. nd. warm werden, ma- chen (4). *Calementum v. Calamintha. *Calena (art von pokalen o. bechern Ki. hierher ? cf. Fr. v. gluck) eyn uwer= glock ( 19. c/.h'orologium).voerclocke(ll). Kalendarium ein kalender (18). *Calendix v. Claxendix. *Calendrum v. Caliendrum. Calend-ula, -ola (11), calandula (149) (i. antica 74; cf. areola. caltha.) heilige ber (9). golt blume (19). gold= blome (11). ringel-e (75, 96, 149, Sum.), -home (sic 93), -plum, -kraut (74). rin= gel (17, 74). rihtgele (85). righele (47). Ca-, eoe- (94) -lentes ags. hae- (94), hat- (136) -teudae. *Caleola v. Calicula. *Caleopia v. Caliope. *Calependina v. Scolopendria. Kalepodius v. Calopodium. *Calepsor v. Calipsor. Caleptra &c. (cf. calyptra) i. ca= pullulum (Br.) ; genus mitre tfrugum (i4i). *Calera v. Cholera. Calerare i. properare t Ugna portare (Br. cf. sq.) ; caligare (gì. m.). dragen (11). holt dr. (147). Calerarius v. Calo. Cai-ere, -o (17), -ire (6, 22) heifi maclien (6), werden (110). warm w. (68). hd. hitzen. hitten (i. esse t fieri calidum 22). hetten (caleo ich hette 11). wormen o. schynen (8). wermen t scbeynen (9). firmen (sic) t schin; dragen (17. cf.prcc). i. vocare heißen; prt. vi caret supino (st. caliere q. v.) cluck sin in busheit(18). caleo es mit lust vor stan (64). calo es husten (st. hasten ?), ylen (cf. calerare), ruffen (cf. calare; 19). *Calere v. Caliere. *Cale-stia, -stra, -tra v. Calyptra. *Caletrum v. Calo. *Kaleuersari (hybrid) wol-waudeln l -leben mit den menschen (74). *Calgeo v. Caligeo. Calia v. Cadmia. *Caliandrum v. Caliendrum. *Caliarius v. Calo. *Caliatripa v. Calcatrippa. Chalybe - ius l -us (kì.) , ealipeus stelen (22b). stlhlig (Kia.). Chalybs, gew. cali-bs, -ps hd. stagel (13), stahel, l st.-smid (74. cf. calipsor), stale, hd. nd. stai (5'>, 21, 23), stael (11, 19, 97, 99). ecchol (104. cf. aciarium). fewreysen (111). scharsach (74). roest (i. fuligo 19). chrueha, krucke sim. (Gf. 4, 591. cf. calopodium). *Calibser v. Calipsor. *Calicarius v. Calo. * Calicula v. Caligula. *Calicul-a (141, Gf.), -us (Br.), cal- eola (131), -ida t -lida (Gf.), -dus (gì. m. hierher?), gallic-a (141), -ola (121), galle-ola (11 7j, -tum (ìsi), gal-eola (127, CAL Sum., Gf.), -ida t -lida (Gf.) (schwerlich alle aus calyx) gel-ita (i3i), -lita (127), -ida (141), -da (Gf.). gebit-a(m), -ta (m). alscaph (sum.). *Calicularium myd-somer, -wynter (147). *Calicularius v. Calo. *Calidarius v. Calodarius. *Calid-itas, -us v. Callid-itas, -us. Caliditas hitze (10). wirme (75). warm- heit (6). *Calidola v. Caligula. Calidris (auis) baum-heckel, -kletter= lein (135). Calidus hd. nd. warm. hd. heiz (5), heiß, heys (4). nd. het, heit (11). Calie-, calia- (74, 76), cale- (3, 74, 75) -ndrum (i. cai-antica mi., -amatus l -eptra t mitra &e. Br. ) kayserliche= haub (74). kutzhuot (93, Gf. 4, 804Ì. eyn ruher k. (64). filczhut (3, 74, 75, 76). tim= paen (kìi.). *Califfa v. Acalephe. Cal-iga, -igia (110), -igo (64c, 76), -ea (18) (i. subti- 136°, subta- 145 -laris) hd. nd. eyn hos-e, -se (5), -i (104); hase (11, 12), hd. hoße, hoz (1), hofi. ledrein hoz o. stifel (v. a. 1455 Sm.). beingewant &c. (65). scoh t soc (120. cf. caligula). kaliziun, chelissa (pi. Gf.4, 390 sq.). kouce (99. cf. calcia), kousse (kìi.). *Caligal-e hoßtuch (74); -a i. liga; coligale hostueh (76). Caligare v. Calerare. Ca-, cai- (75 var.) -ligare, eallidare (134) hosen (11). hoßen (74). h. an-legen (75), -thun (68, 74, 110). hoesen antrecken (132). Ca-, cai- (22b) -rigare tuncke-n (1), -len (9), -rin (8). dunke - llen (7), -ren (23), -r werden (22). hd. dunckel, ven^ ster (13) w. ; finster machen (110); fin-, fen- (133), din- (8b), du- (19) -stern. duust- (11), donk- (99) -eren. schem-mern (77), -eren (22b), -en (22) vor den oghen (22ab). Caligarius v. Calo. Caligarius hosenmacher (91). Caligatus (i. miserrimus Gì. m.) giche= lasonot (131. cf. chelisa caliga). *Cal-igeo, -igio (7), -geo (67) (i. intel= Ugo; cf. caliere) ver- (7, 66, 134), vor- (18, 22) -nemen. ich v'neme (5). *Caligia v. Caliga. Caliginare dunckel (17), vinster (4) werden. dunckeln (5, 21). Calig-inosus, -niosus (76), bissw. -osus duncke-1 (8), -lecht (5), -lechtig (17), -beh (21), -rich (22), -rlich (23). sere dunke= lichen (18). donker (99). du- (19), duu- (11), hd. vin-ster. voi vinsternuß (68 sim.), *Caligio v. Caligeo. ♦Caligo v. Caliga. Caligo (g. -onis 5) hd. tunckel (16, 4), t.-nisse (100), -heit (1, 8); dunckel, d.-heit, dungel (5), tunckle £trube(U2); vinster (4), v.-nus sim., -keit (65), -nischeit (9) ; winterheit(sz'c8). dunker (22). doncker= heit (132). du- (19), duu- (11) -sternisse. Caligosus v. Caliginosus. Cali-, calli- (75 var., 127) -gula (8, 74, 75, 93, 117, Sum.), -cula, -dola (i. parua caligo 76), pi. -gole (7), -cule t gallicule (Gf. 4, 390) (i. liga i sublig-a 9 , -ar 74; |/. Celi. Nr. 197) SOC (86). SOCchuS, chelcili CAL (127). chelisa (Gf.). linsoch (121). sochili (117, 120, Gf.). secklin (7). hosen-senckel (74), -tuch (75. cf. caligale). hoßlin (8). hos- (93, Sum.), hoße- (74) -nestel. *Calim-bum (Gf.), -pum (aus chalybs ? cf. cadmia?) ari-zzi (Gf.), -ssi (141). *Calimpus v. Carpo. Ca-, t ka- (Br.) -liope, -liophe (76), t caleopia (119 &c.) i. musa &e. ; musca bonum faciens sonum (76). *Calip-eus, -s v. Chalyb-eius, -s. *Calipson (*. velamen) bulle, hultuch, decklach (74). *Cal-ipsor, -ipso ( g. -onis), -epsor (74), -ibser (9), -ipter (148) i. venditor ferrai mentorum (148) ; v.f errila, 76) ; quìfabrica= tvendit ealibem (75). stahilchofo (Gf.). sta= helschmidt (75). ysen virkeuffer (8 sim.). eysen-er (9), -man 0. -uerkauffer (74). Calyptra, gew. ealeptr-a, -o (76), t caleb-dra t -ra (74), celept-ra (76, gì. m.). -ia (129), calest-ra (136, gì. m.), -ia (76) (cf. gì. m. 2, 41 &c.) i. mitra; m. tegens caput; pilleus, galerus, cal-ama^ tus,-iendrum,comatium,catie-,capull-, eaped-ulum, euphia equi (Br.) ; genus mit-rae, -tre t metribilia l frug-is, -es (cale-ptra, -stra 136); mirteum genus frugis (celeptra gì. m.). en huue (11). eyn bot hube (19). eyn eysen- (4, 74, 76), ysen- (76) -hut. hoet, couele (ìos). sturtz (111). stauch, schlair (91). caleptra uuefsinnest ( Gf. ) i. q. xoiXVjfrpa , cai- etra, -oetra (136b), -oestra (i36a. X oestrum?), -cesta (94a), t eeletra (gì. m.) i. locus vbi vespae nasc- t nutri-un= tur; wespen-nest (kì.). ags. hwite claefre (94a), huittidabre (sic 136), cf. hwit- clsefer white dover Bosw. als Bienen= futter? X caltha? *Calire v- Calere. *Calis v. Callis. *Calitria v. Calo. *Calitrice v. Gallitrichum. Cal-ix, -x t -atus (64bì steehal (Gf. 6, 637). kil-ich (5), -lich (8). kylig (5H kel-ich (i3), -lich (132), -eh (7 &c), -chk (21), -e (22), -gè (14*). napf (9). naufp (8). trinckgescliirr (65, 91). ein hu-, var. hy-ltzes tr. (64). stouf (104). hilß e.fruc= tus; trinckglas e. vitreus (91). liden (8. e. i. passio &c. 76 in biblischem Sinne). gotes martir (9). bekerunge (8, 9). *Calix (aus eulex) mukka (127). *Calixtorium &c. v. Calxiatorium. *Calladrus v. Caladrius. Caliere, calere (q. cf. 64, 99) clugin 0. hartin (8). hert werden (9), sin (5). lis^ tig seyn (9). hd. kluck, gluck (7), klug (76 &c), gnug (6_), geschid (76), nd. clok sin in malicia, in boßheit (6, 76). mit lust vor stan (64). fizison (Gf.). *Callia v. Diacolea. *Callid-a, -are v. Calig-ula, -are. Cai-, ea-liditas hd. nd. listicheit, arge-, arg- 1. sim., -list (68, 110). argb> stig l behendekeyt (nob). weischeyt (9). sicher- (8), boß- (6) -heyt. Cai-, ca- (9, 97, 134) -lidus (sicut semia eyn ah0 7) hd. listig ; arge- (5b), boze- (100) -listic; clug sim.; sicher? wyse (8); weys (9), iizuser sim. (Gf. 3, 737), diffig (Hen.), diftig (untersch. von deftig solidus stìeier). nd. listich, arghe- CAL CAL CAL 91 1., vies (97. cf. Br. wtb. 1, 398; bei Kil. morosus phantasticus ; erinnert an ahd. fizus mhd. fiez). *Callig- v. Calig-. *Calligatu-r, -s v. Genicator. *Callipodium v. Calopodium. *Calliphones v. Cemulus. Cal-lis, -is (22), -li (117) (i. metho= dus) hd. steig, steick (3), stig (5b), fuß- steig, -stig (68), -pfad (91), -phait (7), -pait (5), -pat (8). stich (19, 22). stech (18, 23). phfat (12). phat (100). paté (18). pad (22). weg (6 &c). weck (18). wech (11, 22). herte getreten wcge (9). hert gedreten weg (8). een ghetreden weechs= ken, een mampat (108). lauter o. trib= ner weg (88). leist (117). *Callis (herba) bezelworts (96). *Callo v. Calo. . *Callominari v. Calumniari. Callosus (i. durus, fortis, pinguis) einer d' vii swilen an d' henden hettvon grosser erbeit (6). voi swels (132), schweltz (68). herte hende (9). dei- hert hende als eyn buwer (8). *Callum (*. q. eallus 75, 125 ; cf. gì. m. 2, 47) cai (11), cf. kal nucleus pomi t piri, aber gale, gaele, gal. galle eallus Kil., WOZU hd. galle Fr. 1, 315a. BM. 459ab. Callus swel in manu t in pedibus (21, 22). sweel (19). swehl (125-). ein swile in der hant (6). swil (11). svil (100). schwyl (68, 110a), schwiel (uob), o. bai (68) am fuß sim. schwillen (134, Kia.). hd. swelle, ge-sw. (7), -swile (5), -swel= che (133), -schwelch (66, 70), -swulst, -schwulst. swulst (2). fuse l hende ge= swil (9). fuß 0. hinder ferii (sic 8). ain geschwullu in der hand (76). eyn bai (22ab) vnder dem vote (22a), barde dicke hut vnder den véten (22bV die beli onder den voessen (132). elde (22b). eelt (kìi., Br. wtb.). herte (91). swarte (i. cutis lardi 3, 74, 75) am speck, sed multi di= cunt oppositum; terren in der handt, (i. vola, concauitas manus t pedis (75) i. q. theru am fues (Avent. Sm. 1, 397). *Kallus scarlaken ( 81 ) ; cf. xakx'l ? eallomelinus (gì. m.)? *Calmetum v. Cementum. Calmitia &e. v. Cadmia. *Calmum i. q. pendei t cadit de can= dela kertzen-trouff, var. -tauff (75). Cf. calami i. haste candelabrorum (Br.)? Cal-o, t -onus (76), l -erarius (Br.), -iarius (76), -icarius (11), t -igarius (147), -icularius (19) holtz-, hultz- U\ nd. holt-trager (11, 19), -treger (4), -dreger (11, 19, 147). trosser (125, Das.). droßer (88). trolibub (kì.). kalo gr., lat. laxa (aus lixa, Br.); i. gal-ee (110 &c), -licae (gì. m. ) militum. gleyen (aus galeyen) schepen (132). cal-onis, l -itria (74) holtz schif (64, 74, 93); -etrum snelleschiff (74). calones (naues) ver- nawn, karr-adin, -odin (Gf. 4, 466); i. nauiculae t cellae (gì. m.), galee (Br.), gabar (136a) militum; cf. gì. m. v. eal= bares. ca- t cal-lones gabar calliarii t celle militum t galiares; callo miles (141). calornesi. galiaria militum (136b). calpes i. galeae m. (i36b, gì. m. 2, 49). calbis merces militi prò virtute (i36°, sim. calbse pi. Pap.). colones helme der rit= ter (74). *Calo v. Calor. Calopodium. *Colobalsamum v. Silium. *Calobisia v. Calotibia. *Caloca v. Caltha. *Calocasia &c. v. Coloeasia. Caloeertatorium (gì. m.) i. paramene tum mulierum, gali, ridoir (122). *Kaloeleps holtz- diep, -steler (74). *Calo-, i cala- (74), cale-, cali-darius (cf. calopodium) hd. leist, schuoch-1. (110). nd. lest, leest. Calo- (76, gì. m.), geio. cale-demon engel (8, 9, 17). got (8, 9). eyn gut duffel (17). *Caloe-stra, -tra v. Calyptra. *Calofex v. Calopifex. *Calomacus &c. v. Calamentus. *Calomale v. Calamare. *Calomenta v. Calamintha. *Calomp- v. Calum-. Caloniaeus v. Calamentus. *Calon-is, -us v. Calo. *Caloped-ium, -ria v. Calopodium. Calo-, colo- (76, 147), colu- (8b) -pes, t -pedium l -podius (147) (pi. -pedes GÌ. m., -pides, g. sg. -pedis 134 &c.) hd. holtz-, holscz- (18), hultz- (17, 21), hult- (19), hul- (5ab), holt- (22, 133) hd. -schuch, -schuoche (19), -schoch (5ab, 21), -scho (18, 22), -schuge (133). holsch, tryp, stille= ganck, plattyn (147). holsche (22b, 109). klomp (11). nd. pattync (109. ital. pattino frz. patin &c. cf. calopodium). *Calopi-, eolopi- (76), calophi-, ealo-j calci- (17, Ob. v. calcearius) -fex hd- eyn holtz-, holscz- (18), holt- (3), hulcze- (21), hulcz- (17), hul- (5b) -schuchmecher, -Schumacher (6), -schumeicher (3),-schoch= mecher (5b), -schemecher (21), -schoch= meister (18), -schuster (1), -schoer (5), -scher (17), -schuche (sic 67); eyn schuchw't (17). nd. holschen-maker, -meker. holtz= sche-, trippen-macher (132). Calo-podium, -podius(147),-pedium, -pedria (12), -polmea (i. forma ocrearum 76), kalepodius t callipodium (Sum.), ealapandria l colupedium (8b), colo- poda (Sum. hi), -pedium (1, 76), calo (111, Ki.) i. baculus ligneus t pes l. (Br. &c). staff, stock (147). hd. leyste (8, 9), leist, laist (1, 75, 76, Sum.), leiten (3), leste (8b). lest (22, 23). ags. lseste (Gf. 2, 251). holtzschuoch (91, 110). hold= pchuch (126). trippe (109, 110, Kil.), tripe (no), tripp (110 varr., Binnart ; tripp-schuhe crepidulae Stieier). triep (97). klompe, holblock, pa-, pla-ttijn, (kìi.). platyn (68). podium, ehalybs crucke stm. (Gf. 4, 591) hierher? *Calophifex v. Calopifex. *Calophista v. Colaphista. *Calophonia v. Colophonia. *Caloquincida v. Colocynthis. Calor, calo (22) hd. hitze. nd. hi-, he-, hee-tte. uuirmine (104). wyrm (ili), werm-ede (22, 77), -de (5b). *Calornes v. Calo. *Calo-tibia, t -bisia (19) eyn schinck (19). en schinke (11). *Calotripa v. Caleatrippa. *Calpar (i. catinum) erden vat, e. schottel (147). *Calpinica ags. hramsa (136b). Calpis (cf. calo. 142 p. 43. gì. m. 2, 49) eyns ritters (17), ritter-helm (8, 9, 17), -hor (9). xÓOfiia (gì. m.). Hierher calcia (calpers?) die. confusio latine eyn storm i storunge (17)? cf. calpa gì. m. I. e. pugna ..., motus . . . (xaÀTOjJ ? *Calpodialast v. Curruca. *Calsedix v. Claxendix. *Cal-tha (111), -ta, -ea (74), -ca (85, 96, 141, 149, Sum. v), -oca (genus floris nach calta 76), einmal eulta (Gf.) (i. calend-a, -ula 111. cf. viola) eie (100, 117, 120, Gf.). chle (104, 141). bey- (85), be- (47), bin- (96, Sum.), ben- (149) -suge, bynsaug (74). korn- (111, 125 Mrg.), rin= gel-, gold-blume (iu). leber bluom (76). ags. redeclabre (136), readeclefre (94a). *Caltantum v. Chaleanthum. *Caltrippa v. Caleatrippa. Calua (oft i. caluaria q. v.) dy kulbe (i. os capitis vbi capilli esse consueuere 125. cf. apex, vertex; i. q. kolbe Fr. 2, 532. cf. Siu. 2, 292). Caluare cai (8, 9, 110), glatzig (64) maehen. cael maken (11). *Caluari v. Caluere. *Caluari-a(ó. ealu-a, -icium), -e (ii9b), t -um (125), eauaria (i. rotunditas capitis 121) eyn hirn-becken (7), -schal^i, 111). herne- (100), dotten- (64), hòbt- (95) -schedel. hirnscheddel (125). haupt-schal (75),-schiidel(Da9.).hoptschall(76).todten- kopf (75), -heupter (pi. 65). panono- (Gf.), diep- (25), schedel- (Das.) -stat. calicheit (147). kaelheit tuschen die wynbrauwen (132). hd. kalheit, stirn. gibilla (121). gebe-1 (Sum.), -Is (ii9b). gipolsceini sim. (Gf.). beynhueti (-ium 125). ags. heafod= panne (94a). Calu-aster, -us glatz-er, var. -ter (75). *Caluaites v. Caluities. Calu-ere, -ari (8) hd. be-triegen (8 &c), -trigen, -tregen, -dryegen (18). nd. be= dreghen (22). Caluetum sax. mersc (mariseum; GÌ. m.). *Caluia est piscis qd. (76). *Caluilium gurgel, kel (76. aus cal= uitium kel, kal missv. ?). *Caluisa v. Colaphista. *Caluisium i. diss- (23), dest- (6) -ipatio. dump- (6), dum- (23), cael- (11) -heit. Caluiti-, gew. caluici-es, -um, ealua= ties (134), caulitium (Sum. ) chal-auua, -uui sim. (Gf.), -we (Sum.). calua (121). kelwin (93). hd. chal- (1), kail-, hd. nd. kal-, kol-(23)-heit.kalekeitdes heubts(7). *Calumari v. Calumniari. *Calumbar v. Columbar. *Calumen (i. locus caluarie x co- lumen) houptstat der enthouptung t rabenstein (75). Calum-, gen. ealump-, ealomp- (76), calumo- (7) -nia hd. laster. falses lasters zyunge (8). valschis 1- czeyn (9). falsch verclagung (65), besagung ader schen= dung (7). scheld-unge (19) -inge (11). vnrecht rugunge (100). getwungen (71), getzwungen (1) ayd. trubsal (74). Calumni-j^ety.calumpni-,^ eallomin- (18), calum- (7), columpni- (l),ealompni- (76) -ari vnschuld an ziehen (1). vnschult an zihen (5b). hd. fals, falsch sagen (15, 4), 12* 92. CHAM be-s. nd. valschen (23), vlasek (22) be= seghen. falschlich bezugen (17). velscb= lidi bedragben (,132). felslych betragen (133). hd. nd. schenden. hd. lest-ern, -reu (76). beschwaren &c. (65). dentzlen, aufi-d. (Hen.). Calum-, gew. calump-, ealomp- (76) -niator fals (5, 23), hd. falscli, falsch-e (17), -er (noi sager (4), be-s. (?eV -seger (5, 23), ver-, var. be-clager (no), gezug (17). hd. nd. schender. ge-sch. (6). hd. lesterer. stumpffierer(n2). v'drucker, valseli wroegher (132). *Calumonia v. Calumnia. *Calumpnia v. Calumnia. Columna. *Calus (sutoris, ealeifìeis Sum.) zwi= chel (Sum.)- i. vas &c. per quod, musta colantur (Br. cf. colus sim.). i. bonus (XOÀÓ?; GÌ. in.). *Calustr-ium, -um v. Colostrum. *Calutus v. Caeabus. Caluus hd. kail. hd. nd. kal, kael (11). eyner der ein kale heubt hait (7). glatzig (64). *Calx v. Calix. Calx in. versene (22). fersen (110). verfMn (68). verße (110°). vus sene (100. X verssene). fuoß (91). ferse (16, 4). plierse (9). fers (8). ferße (5b). ferii (77). ende (8, 9). hack (132). pi. haken (Gf.). scis-li. (Sum. nach calcaneus uerse; aus fus-h.?). Calx /. (cf. caleis) cbalcli (141). cal= lick (85). Ad. calk, kalg (, 67, 68, 110a). Calx, cale (8b) viua lescalc (85). lent (sic 8b). vngelost kalck ; extincta gelost (125). Calxia-, calx- (74), calix- (8, 21, 76) -torium, -storium (76), -terium(8) kalk-, kalg- (76) -ofen (8), -offen (21, 74, 76), -haws (9). Cam-a, i -en (75), canea (76) (i. breuis Uctus 76 sim. cf. Dz. Wtb. 474. Celt. Nr. 157) kurcz bette (9), bett (75), bede (8). eyn bettlin (110), kleinß b. (64), bedde= ken (132) vff (64b), by der erden, auf dem erdtricb (64c). raispet (75). *Camabon v. Chamseleon. *Cama- (8, 85, Sum. v), cauma- (74), corno- (Sum. v) -cion, t -ciò (74), cama- ssion (71), -tica (47) (*. salimita 74, cf. chamseleon, cam-aleuca, -ereon &c.) hd. nd. dist-ele, -el, -il (8). *Camadr-eos, -is v. Chamsedrys. *Camaleon v. Chamseleon. *Camaleu-ca, -nca t -nta £74), ca^ mel-unea (8, 149), -emita (47) (cf. chamseleon, camacion &c. ) diste-le (47, 149, Sum.), -1 (74). vnkrut (8). *Camamilla &c. v. Chamsemelum. *Camandreos v. Chamsedrys. *Camare v. Comare. *Camarica (cf. camacion &c.) distele (149). *Camaru-s, -m (kì.) (cf. gamarus) hogerkrebs, kleiner meerbar (140). *Cama-ssion, -tica v. Camacion. *Camba v. Gamba. *Cam-ba (106, Gì. m., kì.), -ma (kìi.), -bus (11, 19) (cf. camus) bruw hueß (19). brou- (11), broirw-, pan- (kìi.), paen- (106, Kil.)-huus,-huys(Kil.).brauhaus(Ki.). *Camba-sius, -rius (GÌ. m., kì.) bruwer (19). brouwer (11). braumeister (kì.). *Chambia kamme ein stat (74). CAM *Cambi-color, -culor (8) wechsiluar (8). weis silber (sic 9!). Cambire (i. eircinare 141) hd. wech- seln, -Blen (68, 110). wess- (13), weß- (19), weßh- (8) -ein. wese- (5b, 17, 22b), wisse- (11), wis- (99)-len. bu- ?ku- (22b), bu- (109), peu- (74) -ten. buthen (74). *Cambitor v. Campsor. Cambium wech-sel (93), -slung (1), -Belbank (68, 110). wess-il (5b), -eie (22). *Cambo v. Chamseleon. *Cambolus v. Camp-olus, -iductor. ^Cambota &c. v. Cambuca. *Chambroeh i. trifolium (124), aus gael. seamhrach, seamrag, engl. sham= rock id. *Cambsor v. Campsor: Camb-uea, -uta (&c. gì. m.), -utta (Gf. 3, 678. cf. -orta &c. 4, 405), -ota (86, i. gabeta Gf.), conbuca (75b) hd. nd. kule (morbus 5b). kewl (74). kolb-e (19), -en (13). cholben (1). kolb (68, 74). nagel-k. (74). krob (49). krucka (86, i. gabeta Gf.). knuttel (75). bischoff-stab (76), -stap (75). uerla (i. virga episcopo,- lis Gf. aus ferula?). *Cambucare kolben (68). *Cambus v. Camba. *Camea v. Canna. *Cameaetis, ehamseacte (kì.) latich (Sum.). attich, acten, niederholder (kì.). *Camedentes v. Canini. *Camedreos v. Chamae-drys, -pytis. Cham-sedrys l -sedrops (kì.), -aerops (143), -endros (85), eam-edreos (47, 64 &c), -edrios l -adris (i4i), -adreos (Sum. v), -andreos (93), -edus f94a), -itrium (105), cemedreos (64b), gam- atreos (24j , -atroes (47) , -andria (49, 74, 141), -andrea (95), -endra (75), -an= diros (74), gramahdrea (47), calaman= drina (143) (i. camepitheos 64 sim. ; eolloeusium t cap-ar, -us 74 ; trixago, linodrys, serratula, teucrium 143; quercul-a 143, -a 24, 47 t -us 47 minor) gunderebe , lore (Sum. Vii), line (gr. 47). leuchte ; ayer in der pfannen 0. im smaltz gamandria (74). helfft, frawen= biß (73). bla-menderlin (73), -manderle, blaw menderle, klein bathengel (143). hd. gamandre , groze g. (Sum. v) ; ga^ mand-er, -erlein (143). nd. gammandere (85). vergiß nit mein (64 sim.). v. m. n. (91 sim.). v. man n. (49). ags. heortclseffre (94a). Camelarius v. Caballarius. Cham-el3ea,-a3lea, /afi-eXata, -aìkaia (126), -aXaia (ih) zyland (114 &c). *Camelemita v. Camaleuca. Chamse-, gew. came-leon, camehon (147) (herba,cf. camaleuca, camellea &e.) thobari (101, i. oualida, amalatia, api- ana Gf.). dilette (104). distel, eberwurtz (kì. &c). hulse (147). Chamse-, carne- (6, 23) , eama- (93, 141, 147), gama- (74, 147) -leon, cama= bon, g. tis t cambo g. onis (76) (animai similis lacerte 141. i. pardulus 23. X cameleopardus) moli, unck, eyn fenijn dyer (147). zwerwendter wurm (74). zfl= verwender (zuiverwehter Wackern.) vera (93). ein klein leopart (6). ein luttik pard (23). *Cameleopardus v. Camelopardus. CAM *Cameli-cium, -eeum, -num (104) olbininiz (104). kamel-en (19), -ijn (11). *Camelina v. Dorella. Camelia puttir- (3), putter- (74), butter- (75), blunck- (49), blump- (76) -vaß sim. botter-vaiß (19), -uat (11, 147). kerne (11. cf. Goth. wtb. 2, 470). kerve (sic 98). rurkubel (75). *Camellarius v. Caballarius. *Camellea (cf. chamelse-a, -on &c. ? chamaamelum?) ags. uulfescamb(94, 136). *Camellis v. Camelus. Camelo- (75, Br.), cameleo-pardus, -bardus (75) (cf. chamseleon) kammal-, var. kammel-bart (75). kamelopart (93). *Camelunca v. Camaleuca. Camelus ulvinda (84). oluent (100). olbent (102). chamel (1). kamel (5, 22, 4). hd. k.-, kernel-, kemmel-tier sim. kernel (99). kembel (93). Camelus i. funis nauticus; fumus n. (sic 132). carne-, var. eami-llum i. funem nauticum (136). camillis i. finis nauticus ( 76 ). camellis schif-sayl, -strang (74). Cham-semelum (k..), -emellum (91), -emilon (m), ehomo- (85), camo-, carne- (alph. camo- 66, 69, 134), eama-, cano- (17), gamo- (74), caca- (sum. v) -milla, camomella (105), eama- (96), carni-, var. gami- (75) -nilla i. arundo (17. X canna), megedeblomen (85). megdeblome (47). meyde- (96, Sum. v ), hd. kamillen - blumen. medde- ( 17 ), ritter- (8) -blum. meteblume (149). maid-, wis- (74), weys- (3) -plum. weyzeblume /., bori, rmen (4). wolfhunha (105). ags. se brada wulfes camb (camemelon alba 94a). bpffelkraut (126). hd. nd. kam-ille, -illeblume (6), -il (5b, 17), -inil (10, 64b). hd. gamillen. mile (sic 5). kòmmel (versch. von kumel cyminum 4). *Camen v. Cama. Camena sengerin (Gf.). fleute (3, 5b, 23, 77). floyte (22ab, 74). floeyte (97). note (100). fleyt (13). fletè (9). fife (Gf. 3, 330). piffe (10). pijff (132). pfyff (68, 110). nd. pipe, coppe-piff (77). holer-pfeiff (3), -phewf (1). holderpfyffen, var. hol ìerpfìeffen (75). ags. sangpipe (94). suß= donendspil (74). ein schiff (6. st. schilf). *Camena ferri v. Cadmia. *Camenata v. Cambiata. Cham-aepitys, -sepithys (93), -epi= thyos (125), cam-epitheos l -edreos (64 &c), -ephiteos (149), -ephitis (Sum. vi), -piees l -ipiteos (74), -ipileos (sic Gì. m.), -piteos (Sum. v) i. arugo (125); aiuga, abiga (143 &c); quicula maior (149. st. querc). harhowe (Sum. Vi), jhe lenger jhe lieber, hynschkraut (73). io lenger ye liber (125). gamanderlein (gì. m.). oleine gamandre (Sum. v). groß ga= mander camip., klein g. camp. (74). Camera hd. nd. kam-er, -mer (7, 4), -mir (8), -mera (17, 21), -mere (8b). leube (21). gewelb (91, 111). Camerare krummen (22) Cameraria kamer-yer (132), -wib (no). Camerarius hd. kam-erer, -merer, -rer (93), -mer maister (65); kem-mcrer, -mer (21), -erling (110), -erer (5, 22). Cameratus ge-krummet, -bogen(no^, -krymmet (68), -krommet, -welfft (1 CAM *Camereon (cf. camacion &c.) v. Cardus siluatieus. Camerus v. Camirus. Chamae-rops v. -drys. *Camesete ags. ellenwyrt (94a). *Camestria v. Campestre. *Chametilia ein steinlinde (125). *Cametra i. kamera, eomodum ka= mer, gemach, slaffgadem (74). *Kametum v. Ramentum. *Camieella v. Camitella. *Camillis v. Camelus. *Camillum (i. camelia kì.) v. Bue= cula. Camillus i. puer ingenuus &c. (Br.). edelkinde (74). *Camimen (cf. eaminus) des fewrs egenunge (9). Cambia dypstein (19). diepsaen (11). ^Z.-ae^.-ata^.eameraekemnaten^i). *Caminaria rauchswalbe (125). Camin-ata, oft -età, -atum (gì. Aelfr.), camenata, comin-ota ( 75 ), -età (5b), càneta (17), keminada (Gf.) hd. nel. kemen-ada (23), -ade, -ote (8). hd. cheni- inata (Gf.), -naten (1) ; kemna-de, -d (21), -ten (75), -t (4); kem-met (3), -itt (76), -t (6). ein tummenar (9. verschrieben?). ags. fyrhus (gì. Aelfr.). *Caminea v. Cadmia. *Caminella v. Cyminella. *Caminilla v. Chamaemelum. Caminu-s, -m (8ab), cornuus (5b) schor- (13, 22, 23), scor- (100), nd. schoer-, schar- (109), hd. scoren- (Gf.), schoren- (5b), schorn-stein, -tein (100), -sten (5b, 22, 23), -stien (11). ouen (22). owen (100). ofen (65). bac ouen (23). ha. backe- (17), back-, bach-, eyt- (65. cf. bm. 427), eyn heiß (7), kalck- (5) -ofen, -offen, -offe (17), -oben (5b, 18). herdstat (9 Ann., «5, 67, 76). rauch lach (21). eyn fuer muer (17). fewr maur (1). des fewres behelt= nisse t eygen wonnng (9 Anh. cf. cami= men). esse (ib., 93). kem-it (67, 76), -mit (68), -midi (64). chumich (2. cf. Sm. 2, 299). schlathut (111). *Camipiteos &c. v. Chamaepitys. Cam-yrus (gì. m.), -irus (Gf.), -erus i -UTUS (141, Br.) ì. CUruUS (Br. &c). chrump (141, Gf.). Camis ('cf. caritus) i. lignum sine ferro que cantum die. (in, Gì. m.). felei; eanis f'elgunt (Gf.). camites^. falie (Gf.). felg-a (117, 121), -e (Sum.). *Camisa v. Camisia. *Camisale v. Camisiale. Camis-ia, -ea (76), -a (94, Gf., Sm. 1, 325), -sa (136) hem-idi (104), -ede (99), -at, var. -et (64), -met (22), -t (17), hd. -de, -d, -pt (mss. mog.), -bd (134). hemp (21. wetterau. hemp). ags. haam (136), haem (94). phayd (v. a, 1455 Sm.). camisam annalem (cf. anuabile) iar-, viealem dorf-hemidi (Gf.). *Camis-iale (11, 19), -ile, -ilis (&c. Gì. m. 2, 72), -ale (104), t -ea (76), t -ia £74), eampsil-e (76), -is (gì. m.), eapsile ( l sirma 74 ) (cf. anuabile) hemitlachin sim. (104, 127, Gf.). hemdelachen (Sum.ì. hembt loch (sic 19). hemtlaken (11). hemptlin (7). iarhemide (104). *Camistrum (aus eanistrum) i. car- eillum (134). CAM *Camistrum temis (127. cf. eanistrum teme: aus camisia cemis? cf. Gth. wtb. 2, 526). *Cami-tella, -cella (22) (i. placenta; cf. cauona) ein flad (6). vlade (22). *Camitrium v. Chamaedrys. *Camix-ius, -tus l eomixius (gì. m.) i. verbo sus, loquax (gì. m.); oritus red= perer, kleffiger (74). *Camma v. Camba. *Cammula£assarum nebelwrz (Sum.). *Camoatim v. Curuatim. Camomilla v. Chamsemelon. *Camones v. Campio. *Camos v. Camus. *Campa (cf. campolus. capra.) rech- muter (74). czigen geyz (9). *Campa (cf. Ceit. Nr. 157) hamma (Gf.). Campana hd. glocke (4), glock, gock (18), gloke (13), glogge (93), glacken (21). nd. klocke, kocke (22). Campana (cf. enula) i. e-, a- (5, 6) -rinis. alant (5, 6, 22). a.-worcz (17). olant wurcz (4). olent worcel (18). *Campanale glook-e (5b), -en kloppel (19), -hauJB (76). klocken kleppel (11). Campanarium gloek hues (19). kloc^ hus (22). Campanarius glock ener ( 5b ). eyn clocken luder (22). Campanator (cf. prc, edituus) hd. glocke-, glock-, glock- (4, 67), clocke- (7), mes- (134), meß-ner. glockenleuter (110). glockngiesser (76). ein sig'rste (6). *Campanella glocke-1, -nhal o. schal (75). *Campanella (herba) i. conuoluulus zaunglocken, winde (143). Campanile hd. glocke- (17), glock-, glok- (9), glog-, verb. gloggen- (93), glogg- (Sm.), glocken- (110), gJack- (21), gluck- (8), kloc- (22) -hus -sim. uuentii= Stein (Sm. 4, 106. cf. coclea). Campanula i. noia schelle, glocken (93). Campanum v. Nola. Camparius platzhuter|(Ki.). flurschutz (&c. Fr.). floeherte (125). Campe (fehlt in den Mss.) hd. rupe, rupp, krautwurm. *Campebra v. Camphora. *Campeolis v. Campolus. Campest-er, l -ris (75) (i. qua- l squa-drus 75) velt-, veld- (5b, 64), l schilt- (75) -man (1, 5b, 22, 75), -wachter (75), -streyt (64. cf. campestre bellum GÌ. m.). Cam-pestre, -pastria (Das.), -pistria (75 v. anaboladium), -estria (76) (i perisoma 76,succinctorium&c.) schurtz= tuch (kì.). scoerte (97). nider-kleid (kì., Fris.), -gewand (Das.). *Campices v. Chamaepitys. *Campidoctor v. Campiductor. Campidona kempten ein stat in swa= ben (74). *Campiduc-ere, -tus v. Conduc-ere, -tus. Cam-piductor, -pidoctor l -psolus l -polus l -bolus (74) kempere (gì. Mar.). kempff-er, -master, -streytter (74). ein feltfurer (110). pleiter, vlg. geleitzman (75). ain hoptman (76). vorvechter (68, 132). CAN 93 Campio, l caphio l condo (147), l cardones (74) i. gladiator (Br.). vecnter (68). swert-speelre (147), -furb, -feger (74). candones ( aus cond.) i. gladiator -es ; camones (alph. can-) i. leccatores (76). *Campiteos v. Chamaepitys. *Camplastrum v. Cataplasma. *Campnale v. Canale. *Campo v. Caupo. *Camp-, camb-, l cab- (Gf.), cap- (v. dama) -olus (cf. capreolus, caupu= lus, camp-a, -iductor) rech (75, 119, Gf.). rehc (100). felis campeolis rech cigelinc (121. cf. nhd. rehkitze?). *Campos („st. eompos" Leo) ags. fae= gen (136). Camps-are, prs. -o, camso (17), capso (66 &c.) i. cambire (kì.); ne- (Br. &c.), ble- (76) -etere, beugen, flechten *Campsil-e, -is v. Camisiale. *Campsolus v. Campiductor. Camp-, camb-, ean-sor, cambitor hd. nd. wesse-, wisse- (11), hd. weße-, •wese-, wehsse- (6), wechs-, wechß-ler. Campsorium hd. eyn wechsel-, nd. wessel-banck. Campulus feldil (75). refental, reb-, reu-enter (74). Campulus v. Caupulus. Campus (i. area (111) hd. nd. velt. platz (111). campi i. equi marini (141). Cam-phora, -fora, -phera (Sum.), -pebra (8), canfora (74, 93) (herba 8, 64 &c.) ka- (12, 91), ga- (4, 74), a- (64, 123, 125) -mpfer. camph-or (85), -ir (Sum.), -er (47, 96, Sum.). canfer (93). kafir (8). ka- l ko- (74), ga- (3, bm.) -ffer. Camurus v. Camirus. *Ca-, cha-mus adj. chrump (Gf.). Camu-s, -m bier (kì., gì. m.). *Camus v. Canus. Cam-us, -os (136), -um (86, Gf.), gew. chamus (gr. X^f10? 1U)> eanum (75) (cf. lantinum, capistrum, helcium, epi= rhedium) chamo, cam(Gf.). cham(chain? 86). chun-t (2), -tt (1). brem-yß (68), -fi (66 &c). piß im zaum; halß-, riiden-bant (75). gebi-B (18, 21), -s (93), -sch (5). ein kromp biß (7), krump gebiß (75, 76). ein pferd gebyße (68 sim.). bettel (109;). brey= dell (132). hd. zu- (5), zy- (68), zi- (10), zye- (18), zo-, zo- (8), nd. to-gel. en rink an deme bete in deme tome (23). hal- ffter (17), -ter (11, 109), -gtre (99), -se (19. cf. Goth. wtb. 2, 514 sq.\ maulkorb (114). ags. suol (i36. i. q. sol, sài, engl. sole Bosw., nicht etwa aus swol cauma) *Camus i. lapsum an ruina (i4i). Canab- v. Canap-. *Canabrum v. Cantabrum. *Canabum v. Canapus. *Canabus (cf. Gì. m. h. v.) v. Canna= bus. Canapus. *Canacella v. Cunicella. *Canache dachs-schlieffer (&c. Kìa.). *Canadella (cf. channa) kleiner gin- fisch (140). *Canaf-a, -el, -um v. Canapus. *Canale (cf. ital. canile sim.) hunt- hus (104, 131, 141), -chelle (104). *Canale v. Cantabrum. Ca-, gew. ean-nale, -nalis, campnale (19) (cf. imbrex, fistula) hd. chanali 94 CAN sim. (Gf.); kan-al (no), -el (7, Gf.), -pel, -del, -er (76); ken-el (93), -er (91Ì ; kanel (Fris.), wasser-k. (135), -rinne (75), -gosse (132), -gang (-le 68, 110), -seige (Agr.), -loch (-is 68), -lauff (no) da das wasser vßgat (no), eyn waißer ganck (19). wa= tergane (11). waßestein (13 Mrg.). ror (91). rore (3, 6). trog (6). (in eanalibus) in trógen (7), drognn (Sm. 2, 712). nuoskin (d. pi. Sm.). nusch, nusche (74). nòhin (d. pi. Gf.). ein noch (49). naclì (135). naach (Das.). schlem- t puch'grabe (Agr.). kall, sluyse (152). hd. rinne, ge-r. (Agr.), rin= nen (1, 4, 135), rynden (21), ritine (8b), sinne (9. st. rinne?), tachrynn (111). hd. (13) nd. ein, en renne, dar dat (22), dat dar (23) water inne lopet. gote (109_). gate (11, 109). andacht l andecbtigkeit (74. aus anzucbt sim. missverst.!). con= dut (99). deu- (88),teu-(Fris.)-chel. gruppe (109. Cf. Br. Wtb. 2, 553. Goti. Wtb. 2, 420). en molen bedde (11). mollen bed; ad= f alien (lat. ? als Quellengrundloch erklärt; 21). *Canali-a, -cola (kì.) (i. fcex plebis) kanaelie (kìi.). Canalieulus gerin- 1 rutz-lein ; kerbe, rinse (Agr.). krinnzum spanner o.grandel (ii3. cf. succula). *Canania v. Canonia. *Canaparia i. q. Artemisia q. v. (143). *Cana-peius hanffen ( 1 3); -beus henf fin (75); -binus henffe (91); -vineus bana= finer (Gf.). *Canapellus v. Canapeus. *Canapesem hanofsamo (Gf.). *Cana-peus, -pus (no), -penus (5b), -pes(49), -pillus(74), -pellus (64), -beus (75), -bicea (125), canopus (68) («ss) hd. hanffe- (5b), hanff- (4), henffe-, henff- (18 &c), lienif- (1), hennepe- (23), hepe- (22) hd. -ling, -lig (18, 4), -linck (3, 22), -linch (23), -lich (77), -lein (1). hanif- (2), hanff- (75, 110) -vogel. hanf vink (6). schoeß-, var. scheft-lin (64. cf. ceyx). graßmuek (i. eurruca 74). *Canapopis hanffinsur (74). Canap-us, -una (ligumen 17, 85), -ium (96), eanopus, eanab-us (75, 110, Sum. 11), -um (110, Br. , Gf.), -is (68), cannabu-s (121), -m (91), eanobum (68), chanabum t eanap-is t -e l ean-ops l -avus t -èva (Gf.), eaniua (120, 121, Gf.), eanni- ua (87, 117, Gf.), -na (Sum. i), coniua (68, 131), hannaue (121, Sum., Gf.),canaf-a (104), -um (87a, 105, 146) hd. han-uf (se, Gf.), -of (i3i), -iff (1 sim.), -ef (Sum.), -ffe, -ff. hanff- stengel (17), -sam (canafum 87, 146). henef (96). hannep (11). hennep (22). hanol (canniua Sum. 11). anif (117) : aniz (87), anijs (85). canafel silvatiea ags. hsenep (94a). canabum et. henffen seil 0. schnur (110), corde (132). Canapus siluaticus wildc hanff (8). Ca-, ka- (87a, 146) -naria, l canarium (143) ni. ledt-, lidt-, hd. ni. hunds-gras, hd. l -zahn (143). sur ampfer (87a, 146). klainklet (91). *Canatum (8), canotum cetewar (8). czyddewar (19). seduar (11). zyt-wein (66, 70), -wen (69, 134). zydwyn (133). Canaua winhus (131, 141). *Canav-ineus, -us v. Canap-eius, -us. *Caneabrum v. Cantabrum. CAN *Canearides v. Cantharis. ♦Cancella v. Cancellum. Canee-, eanei- (5b), cranca- (77) -Ilare gader (5), gegitter (21), tralgen (132) machen. getter en (110). schrenken(6, 8, 9). schranken (99). be-schr. (23). scranckelen (11). be-scr. (22). dye hende vz recken (5), vber einander tun (4. nhd. ver schrenken). besleyssen (18). lochern (8b) tilgen (12). dilgén (17). blofi schrifft durchstreichen 0. vertilgen (110). durch dy geschrif strichen (9). außleschen (111). kritzeln (5b, 77). crisselen (22b). czirklen Cancellaria (dignitas 76) kantzley (75). Cancellarius eyn schacz huder (19). hd. canee-, kenze-, kenez- (10), nd. kense- ler. hd. eyns grosen hern scriber sim. nd. enes groteri heren scriuer. *Caneellum en steyghergat (11. d. i. Treppengitterì). kantzel , getter (64). cancella stie (Sum.); sunt alra {altana:) l locus vbi canonici stani (8b). Cancellus i. intersticium inter pro- pugnarla (GÌ. m.), pr. muratorum (Br.), in choro inter scolares et laijcos (76); fenestra reticulata, ala palatii (76, Br.), ad p. (gì. m.); paruum foramen pariet-i (gì. m.), -is (Br.) ; magnum f. quartum in numero in quo solent columbe nidificare nidos &c. (76). gattir o. kibbin loch (8. cf. ni. kijck-venster ?). gat-ir (9), -er (1, bm.), -ter (4, 75, 77), -tern (111). gad-der (12), -dre (23), -ir (13), -ern (10), -dre (22b). kathar (75). goder (22). hd. getter fi. fen. ret. 76 ; in fen. i pariete 66 &c). ge-g. (6, 125). gattry (93 Mrg.). gitter (66, 111). ge-g. (4), -giter (21). eyn gegeid= dercz (17). can-cell (93), -tzel (1, 75), -cehn (99). predigstul(75). schuoler banck (19. cf. prc). loch t vinster (fenestra reticulata (67 &c). vensterken (99). gè= schrenckt fenster (126). schran-ke (22»), -e (12, 23 sim.). hd. schan-ck, -g (5b, 133). geremmecz (12). kleer kanck (11). tralge (132). tralie (107). stryrken, vero, in stryn (13). Cancer, g. -cri (8, 9) (i. naca 141, Gì. m.), canora («.nata 141) hd. kreb-iii (5b, 21), -eJ3 (19), -is (5, 9), -fi, -s. kreps (68). kreffs (132). creuet (22ab, 98). creft (99). krieft (11). krouz (23). hymmel zeichen (8, 9). (i. morbus, fem. 75, g. -ceris 8, 9) der kreps (91). der frau= wen we (8). kolb-e, var. -le (m. membri virilis 75). kewle (9). ein bozer swere der do vii lochere hat vnd seyget stet= leich ein (4). ags. hufuern (i36aj, nefern (136b). *Cancillare v. Cancellare. *Cancta v. Cantharus. *Canda v. Canna. *Candabarda v. Cantharis. *Candabra v. Cantabrum. *Candari-da, -des, -es v. Cantharis. Candari-us, /. -a (i. lotrix 11) (*'. q. candidari-us, -a Br. cf. candator gì. m.) wescher (19). wascher (11). *Candauo v. Gandinum. *Candea est nauis eo quod sit longa (76). Cf. caud-ea (h. v.), -ice nauicule (Br., GÌ. m.), floSSe (Ki.). Candela hd. nd. kertze. kerse (22). CAN kyrtz-e (5b), -en (111). kircz (17). schan= del (110, Fr. 2, 161. fra. chandelle). Candel-a, -aria t -a regi-s, -a (143) (herba) konigs-, feld-, vnholden-kertz (143). himelbrand (91, 143). wulkraut (91, 125, 143). *Candela-bra, cf. -bricus (gì. m.), -ria liechtmeß (74). Candela-brum, -ferum, -ucrum(67) hd. nd. lu-, hd. leu-, lei-, ly- (68) -chter. luethér (13). liechtstock, latern (110). kerz-stall (74, 76), -stai (64). kerstal (93). Candelaria {herba) v. Candela. Candelaria, e. festiuitas (65) ein hochzyt der kertzwyhung (65). licht- messe (kì.). Candens glimig, schindig (17). gluent= eysenfarb(m).schien-, uarr.schin-bar(65). Candere M.glitze-n (110), -rn ; glißen (18), glyssen (76), gleyßen, gleisen (67). glincern (23). hd. nd. schinen. wyß (8b), weitì (76), wit (23) sch. wif5 i sch. (5). hd. scheynen. weys sch. t w. blicken (9). wiße schin (21). blincken (132). *Candere (aus tundere) i. verberare stozzen (5b). *Canderius v. Cantherius. Candes sunt vasa fi- (142, GÌ. m. ), ve- (76) -ctilia. Candescere hd. an heben zu schey= nen; anfahen, var. beginnen, schinen o. glitzen (110) ; glitzern, i glijßen (17). glissen (18). glintzern (23). glinstern, glogen (22). bernen (22ab). bornen, gluen (77). glemmen (22b). schinen (6, 8). *Candi v. Succulcandi. *Candibolus v. Candidolus. *Candib-ulum, -olum(76), -alum(68, 132) (instr. braxandi, cf. fundibulum) hd. schuff-e (3, 74), -en (63), -el(21, 110); schuff (Mss. mog.), schufel, schauffel, schapffe(74); schaff-e(67), -en (63); schaf (76). schup (132). *Candica v. Caudea. *Candicides v. Nocticula. Candieulus v. Candidulus. ♦Candida v. Consolida. Candidare hd. wiß, weilì machen. nd. wit maken. hd. blei-, plei- (3, 69), play- (1) -chen. nd. bleken (22). glyssen (18). Candida-ria, -trix, candaria (11) (i. lotrix) bleicherin (49, 68, 110). bleyekersche (132). *Candidarium plaiche (74). Candidarius (i. fullo) ein weyß gerber (3, 74). irrher, plaicher (74). en louwer (11). Candidatio wiß-, schinbar-machung &C. (65). *Candidator bleicher (110). Candi-dulus, i -culus, -bolus (76), eand-ulus, -olus eyn cleyn schin (17). ein ding das klein schynend, var. schéi= nen ist (110). ein wenig schynend (68). wat blinckende (182). en luttik glans (22). weißlecht (Das.). Candidus hd. schynende ; wiß, wiße (21), nd. wit sch., schine (7), schin (18, 21), liecht (8). schinender (6). schin far (17). schienbar wyß (65). weys scheynigk (4). hd. weiß-schein (76), -scheynig (66), -scheinend (134), -schynig. wylJ (80, 17J. wislich (9). weiß vnd klar (64). glisßende (5b). glantzig (1). blanck vt nix (125). *Candilena v. Cantilena. Conducta. CAN *Candire v. Condire. *Candities grawi (Gf.). *Candolus v. Candidulus. *Candones v. Campio. Candor hd. nd. schin, scheyn (4, 76, no), glans (22). wyfi (64). *Canducta v. Conducta. Candulus v. Candidulus. *Canea v. Cauea. Cama. Canea kleyeu (kì.). *Can-ere, l -ifieare (76) hd. singen, loben. (prt. catini) zinghen, louen (22). lobsingen (67). offenbaren o. ware- (8), wor- (9) -sagin. kreyen (126). qàllus canit t eantat kreth, kuckert (125). canio iui itum i. diuido (76) aus earire X eano i. diuino (Br.) ! ? Can-ère, -eseere (8ab, 9) hd. nd. grawen. graven (3). graen (5). groben (9). hd. grauwe (19), groe (6), grae, gra, grau, grò (4) werden. grizen (11). *Canetritum (i. eentemorbia) egel= grafi (74). *Caneua v. Canapus. *Canfora v. Camphora. *Cangianta (aus ital. cangiare) i. vertis polymita can-giant, -iant (Kil.). *Cangium v. Agramen. *Cania v. Cauea. *Canibetum hanfigarten (75). *Canielada v. Canieulata. *Canicola v. Canieula. *Canic-olus, -ulus &e. v. Cuniculus. Canic-ula, -ola (7) (i. paruus canis Br.) hundtlin (69, 110). hindlin (76, 134). hund-ekin (23) , hd. -in , -en (5b). hunt ynne (22). huntin (66, 70). hiintin (noc). hynden(21). zolli (104). czòhin(9). zuppe (7). tene (99 &c). hundstern (64). *Canieula (herba) v. Canieulata. Canieularis huntlich (19). hundisch (75). dies eaniculares die nunds tag (68, 110). *Cani-, coni- (4), cerni- (Sum. vii) -culata, ean-ielada (Sum.), -ulata (74), -ieula (47) bils-a (87), -e (74, Sum.). bilisa (sum. vi), bilre (74). nd. beine (Sum. vii). bylse, pilse f. , boh. bliin (4). bilie t semen eius (47). Caniculus (i. q. -la Br. i. sacrum in- caustum gì. m.) hundel (75). *Canieus v. Caninus. *Canifìcare v. Can-ere, -tifico. *Canilla brachinna sim. (Gf. 3, 277). brecha (Sum.). *Canimia (i. cinomia q. cf.) huntz= fliegen (75). *Canina (herba) gens-, eiter-bhìme (95). hunde-fell, -fleisch(Ki.).kleineklette, pfaffenluft (125). hundfi-muck l flieg (i. cin-ifes, -enos (74). *Canineca (i. colchicum) zeitlofi, herbstblfim, hundshoden (144). Canini, e. dentea, cani- (17), carne- (9) -dentea forder- (8), -hinder- (17), hunds- (91), schrot- (9) -zene. sg. kriph= zan (93). Cani-nus, t -eus (11), -nicus(75 var.) hundi-eh (11), -n (75). ain hindischer (76). *Caninus v. Cophinus. *Canipeum v. Conopeum. *Canire v. Canere. Carire. Canirubus bag-butte, -rosenstaude CAN (kì. ). botten, hanebutten, wein-hag, -dorn (144). *Caniruta hundsraute (143). *Canis v. Camis, Canis (i. animai latr abile; piscis, stella; vnio q. cf. 93) hd nd. hun-t, -th (5b), -dt (110), -tt (1). hont (11). rode (22b). hd. ein stern, nd. sterne, steern (11). hd. hunt stern. esso (i. vnio 93). en visch (11). dorsch (1, 5ab). meerhunt (93). Canis lingua v. L. e. *Canis pontieus, i marinus (75) mer= hunt (75). biber (74, 93). Canis-trum, l -ter (88), -crum (136), carni- (134), cauu- (22) -strum 1. eo= phinus sim. ; ear-cilluni(66, 134), -allum (67); sportula (Br.); calatus (110); fis- cella ì -tina (75). hd. korp , korb (88, 110), kurben (75). nd. korf. hd. nd. eyn drage-, droghe- (22), hd. drag- (7, 21), trag-, derge- (17), proth- (3), brot- (9, 17), schussel- (1) hd. -korp, -korb, -karp (21), nd. -korf. hd. zeyne, zein t riedite (75); zene (8b). teme (sic? Fr. 2, 368b. cf. camistrum). rorin (8). schene-vas (8b), -vat (22, 23). kipe (22). kratt (88). kretlin (64). kreuntzen (75). kreutze (74). hantfaß (66, 67). zwieg (zwing? 65 Mrg.). *Canita (anders gì. m.) suegela (141). swegila (131). Cani-ties (allg. -cies), -tudo elte t greuwe (135). gràuut (Gf.). hd. grauwe- (19), grauwi- (65), graw-, gra-, grawi- (9, 22), grawe- (17), grau- (5b), grab- (1), grae- (21), grò- (6, 4), gnjs (11) -heit, -cheyt (22), -heyd (19), hd. -keit. *Caniua v. Canapus. *Canna Schelling (Sum.). Canna, kanna (sum.^), canda (13), cauda (77), carnea (8) (i. cannella, im- brex 64; cf. cantis) hd. nd. ror. hd. rorra (Sum.), rorre (21), roir, roer (9, 77). reet (85). rum (149). ken-el, var. -nel (64). hd. eyn orgel-rore, -ror, -rorr, -pfifF (6), -piffe (17). en orghelen pipe (22). der gerad halni von dem kneptìin zuo dem andern (64). *Chann-a, -us gin-fisch, -maul, -ner (ginnet alzeit 140). Cannab- v. Canap-. *Can-(Gf.), ca- (Sumii)-nabus (herba?) labal. *Cann-, calam-aeorus (einzwickdorn o.' mittelgewachs zwischen der acker= wurtz vnd dem rohr) indianisch blu= menried o. lilgenrohr (143). Cannale v. Canale. *Cannator (qui facit cannas) roren= meister (75). Cannella v. Canna, gì. m. w. ea-, ean-nella. *Cannellus i. panu-s, -lus spuoi (64). *C5neta v. Caminata. Cannetum ror-ach (74), -ot (76). locus da ror wechst (110), da riet wecbJàt (68). rore-kasten o. -brun (75). *Canneus i. gannio lecker, liedspre= cher (74). Canidentes v. Canini. *Canniduca v. Catadupa. *Canni-na, -uà, canobum v. Canapus. *Canobolagium (i. anaboladium, CAN 95 subtile) j-ocket, subtijl lijnen cleit aever die cleider (147). *Canodium bast (8), cf. canatum? *Canomilla v. Chamaemelum. Canon geistli-ch, -chs (75), -k (23), gestlick (22), gotlich (8, 9) recht, rechte (9), reicht (3), t ordung (8), orden (9), gesetz (7, 75), gericht (21). Cano-, cono- (5b), cana- (7) -nia canon-ie (5b, 22), -ey (66), -y (68, 76). caneny (18). canan (7). thummerye (5b). (i. eanonicatus q. v.) ein kor- (110), thom- (69), thum- (134) -herren pfrund, frund (134). Canonica (21, 76), e. secularis, ca= nonicularis (sic! 7) hd. eyn thum-, tum-, tum-, thom- (69), dum- (7), dom- (18, 22), dorarne- (21), doym- (5), chor- (nob), kor- (110) ha. -frauwe, -frawe, -fraw, -frau (7), -frow (6), -fry (76), nd. -vrowe. nonne (68). Canonicatus canonye (5b). en cano= nicat (23). domprouene"(22). Canonici regulares regler (1, 71, Sum. 3, 64). regeler (5b). cf. regularis canonlih (Gf. 4, 453). *Canonicularis v. Canonica. Canonieus eyn thum- (5b), dum- (7), dom- (5, 22), ha. kor-, kore-herre sim. geistlich h. (65). canunich (Gf.). eyn ka= non-ig (18), -eck (22b), -ick (68). Canonisatio erhebung der heiligen *Canonista eyn die dat geystliche recht weyß(132). der das g.r. weißt(no). Canoni-zare, -sare hd. erheben, e. die heiligen (75). her-heben £-hohen (17), -beben dum herren ( 7 ). nd. er-, ver- heuen. erherben (5). erhohen (6). in= schriben ( 65 ). conosatus i. in altum erectus (76). *Canopegium v. Conopeum. Canop-eia, -eya, -ia hd. nd. egyp= ten lant. Cf. Egiptus anope (127). *Canop-eus, -ius (6) (i. galerus q. v.) ein bilgern li ut (6). wanderhot (22). *Canopium i. medius cortex sambuci (47). Canopium &e. v. Conopeum. *Canop-s, -us v. Canapus. Canop-us, i -ia(Br.)?J. terra pharaonis (76) ; ciuitas egypti (Br. cf. gì. m. 2, 125 sq.). Canor (i. sonus Br., anders gì. m.) hd. eyn gesang, eyn done (12), helle (9), h. -keit (8), heilickeit (9 &c), heel (8b), helen (13). hoghen t vrowen (22). Canorosus hogelich i vrolic (22). Can-orus, -tor, (4), -erus, -osus t -otus (17) sanchpar (1). sangbar (5b). schalber (9). schawer (w aus lb) 0. helle (8). helli-ch (8b), -e (13). wolhellend (no), heyle lude (17). ludende (99). hd. ein singer, hd. nd. senger. canora kingilonti &C (Gf. 4, 454, 564). *Canotum v . Canatum. *Canotus v. Canorus. *Canpolus &c. v. Caupulus. *Caso v. Campsare. *Cansor v. Campsor. *Canstantinopolis v. Constantino= polis. *Kanstra (kan-, kar-istia?) eyn chorde (17). *Cantabr-o, -um v. Cantharis. 96 CAN CAP GAP Cant-, cane- (74, Sum.), ccmt- ì cat- (Gf.), ean- (Sum.) -abrum, eand- (74), eat- (1) -abra i. brenda (104 sim. cf. bruma) ; furfu-r, -res tritici (17, Gf.); purgamentum frumenti t farine ( Br. ) ; canale (Gf.); cibus canum (76). klìa(Gf.). clien t chliwe (Sum.). cleye (85). weytzen kleyen (64). weizene (96), weyß- (16) -clyen. w'Ben cly (17). wesin schin (sic 8). gries kligen (6). waytzin-kleyen i -gruste (74). weisen kriiseh (93). hunt-az (104, Gf.), -aß (75 sim.), -as (i canale 141). hmictz aß (1). hundas (74). *Can-tar, -thara v. -tharus. *Canthar-, stann-, plumb-arius (cf cantrifex) kannengysßer (125). Cantare singen (5, 21, 65). lobsagen (65). *Cantar-e, -i w Cauter. Cantharis (kì.), canta-rida (64b &c), -rides (9, 64b, 74), -ride (pi. 22), -reda (fi4c, Sum., Gf.), -redes (64°), -bro t candarida (76), cand-, cane- (Sum. v) -arides (sg. 64b, pi. 8b, Sum.), - aries ( sg. 17 ) ( i. vermis terrenus corrodens cadauera Br., a candore 8b) guldene wrme ( Sum. V ). gruen , var. gryen, kefferlin (64). clene worme (22). eyii glimchin (17). glymen (8b). glerimchen (9). siur-e (Sum.), -o (Gf. 6, 273). zanger-, ascher-, golt-wurm (74). schroter, roß= kaefer (124 &c). cantharus uuipil (Gf.). canterus wibel (121). cantabrum (i. letofagus, hilena 75), candabarda (74) wurme in todtengrebern (74). toten- w. (75). *Cantar-ius, -rus v. Cantherius. Cantarus. *Cantharopolis kanstadt (88). *Cantharus v. Cantharis. Canth-, eant-arus, cant-arum (gì. m.), -ara (Gf., gì. m.), -ar (141), -erus, -erum, gew. -rus, -rum, eancta (121. st. caneta?) kanna (121). charma (Gf.). hd. nd. kanne. kan (17). kann (68). czinein l holezen kanne (9). zynnen o. hulczen kan (8). chan-nala (Gf.), -eie (104). can= neta, chanta sim. (Gf.). kant (67, 69, 110, 134). kande (7). chandel (1). kandel (66, 74, 75, m). kantel (111). chenninc (Gf.). becken (8, 9, 17). naph (i4i). schußel (8, 17). sehùssel (9). cantara (corbis) spiliuuit (Gf. 1, 744). *Cantharus trachter ; cantarius trih= ta;re (Gf. 5, 520). *Cant-, cath- (alph. canth- 76) -arus (i. lapis durus vini) win-, weyn- (66, 74, 134) -steyn (7, 18, 66, 76, 134), -stain (74), -sten (22). *Cantelena v. Cantilena. *Catelosus v. Cautelosus. *Canter v. Cauter. *Canterio v. Caurit. *Cantertum (aus cantherium ? cane= tritum?) retich (Sum. v). Canth-, cant-, cand- (104) -erius, cantar-ius (Gf.), -rus (76) bétlink (22. i. spado, castratus equus t vervex i. q. hamcl Chytr.). miinch (114). munch (ilo), minch (91). hin (Gf.). heng-ist (104, Gf.), -st (76). wallach (114). der bock o. garn= wende opificis i. q. mataxa; cantherii dachlattei) (125). *Canteruium (aus cantharus ?)aimer (Sum.). *Canterus &e. v. Canthar-is, -us. Cantieare (i.frequenter cantare 76, Br. st. -tare) singen (19, kì.). Cantieum (t. cantus q. v.) hd. ge= san-g, -ck. nd. zank. lied (i. cantilena 1). e. canticorum, eanticaj>Z. das puch der mynn vnd auch der lieb (1). hd. eyn bueh der lyebe, der liede (7), in der bybel (68). e. elegans t lasciuus cantus eine leusche (125). *Canticus (: xavftó?, kante) ramft (8). ranft (9). ra'nft (8b). *Cantifìeare sanck inachen (19). cani= fico i. cano (76). Canti-, cante- (22b), t eandi- (76) -lena a cantus et lenis (! Br.), quasi e. de lena (! 76). hd. lied. vulg. liedel, liederlich, frolich, lichtiglieh on sorge (75). lyd (69). liet, sang (17). lith (5b). leet (22). leyt (22b). rey (22^). Carmen 0. conducten (66, 70). ein stucke (*. can= tici compositio 125). *Cantis v. Cautes. Cantis , cautes ( 11 ) , cantiscamia (5b. camia aus canna !)ror (11). i. canna orgelror (1). eyn vrgelrore (5b). pi. can^ tes (Br. &c, i. aule q. v. 75) argelroren (75). orgelpfyff (68). *Cantius v. G-lanus. Cantor senger (5b, 93, 110). singer (91, 76, 68, noc). gesangmeister (75). *Cantor v. Cento. Cantri-fex, -fusor (cf. cantharus, GÌ. m. 2, 135) hd. nd. kannen-, hd. kan-, kandel- (1, 66, 75), kanten- (67, 76, 134) hd. -gießir (17), -giesser, -geÒer (5), -gis= ser, -gußer (7), -macher (75), nd. -gheter. Cantrix sengerynne (5b). *Cantrus &c. v. Cantharus. Cantus, g. -tus hd. gesan-g, -ck (1, 19). zanck (11). Can-tus, g. -ti, -toris (9) (i. q. camis, modiolus, radius) hd. speiche (3, 95), speieh, rad-sp. (110), sp. an einem rade. nd. eyn specke in dem rade, velge (8, 9, 23). vellig (2). velg (1, 32). pi. velliche (11), uelgi (104), felge (19), volgun (131). nabe (6,7, 18) in dem rade (6). wayn- n. (17). nab (64, 93). schene (125). *Canum v. Camus. Canus , camus ( 9 ) hd. nd. grau. eyn grawe (22, 23), grawer (76), graw (68), grae (7, 21) man. hd. grawe, graw, grahe (5), grw (9), gra (8), grae. grawe har (17). grahaer farb (111). griis (11). griyß (19). gryß (69). greiß (134). greyße (66). greyse (70). cani capilli gryß, var. grauß har (110). Chaos, cahos, chos (136) (i. confu= sio) vorstoringe (23). abgrunge (100). scha-, sche-ndung ; anfangk ; vinstrin der nelle (74). hd. fynster-ung (19), -nuß sim. holl helltiefe; ehi vnderwall (25). ags. dualma (136), duolma (94). Capa v. Cappa. *Capa i. spada t tributa (76); aus aXOWtavT] i cf. sapa, zapa sim. ? Capacitas begriffelichkeit (17 sim.). genemegheit (99). Kapadinarius v. Kappadenarius. *Capallus v. Cab-allus, -o. Capana ein liùtte (6). *Capar &c. v. Capparis. Chamaedrys. Cap-, cac- (147) -arcus i. pistor beccer (100). beeker (147). *Caparium v. Ceparium. *Caparius (anders gì. m.) v. Capar= rus. Caprarius. Caparo kutte, haube (kì.). *Capar-rus, -ius (11) nemer (19). em= mer (sic 11). Cf. ital. caparra arrha, frz. accaparer. *Capar-us, -is v. Capparis. *Capat-enus, -eus, -inus v. Capito. *Capatula v. Catapulta. Capax hd. begriih-ch, -cher (7), -chen (21); begreiflich (qui multum capit, i. q. comprehensibilis Stieler) ; begriffe-lich (17), -nlieh (6, 68). begrip-lieh (23), -elick (22). grifick (18). ain begriffiger (76). *Capax v. Capparis. *Capcella v. Capsella. *Capeis &e. v. Captiosus. *Capec-e, -ium v. Capeta. Capedo i. capacitas t ingenium(i5). beger-ekeit (8), -ikeit (9). begrifflicheit (75). eyn span i vngentum &c. (19). *Capedo (piscis) v. Capito. Cap-edo, t -is (On. a. 1735) gelte (kì.). '' butsche (On. Sm. 1, 226. i. doliolum. cf. Gr. Wtb. 1, 51). Capedulum v. Calyptra. CapeUa cap-ell (93), -elle (17, 22b), -pel (64). ain klain kirch (76). eyn kerke (22b). ein himeltz, var. gehymels (euca= ristie &c. 65). Cap-ella, -rella gitz-ella ^93) , -lein (Kia.). kiciili (127). entichizzili (pi. 141). kitzlin (76, 110). ehapellae chetele (104). Capellanus capei- hd. -lan, -lan (22), -an (5). hd. cappel-an (6), -ane (7), -lan; cappl-an (110), -on (68, 76). Capellare (i. capello tegere gì. m.) decken (.noj. be-d. (68). Capellatus gedeekt (132). *Capellus eyn iung bock (19). Capellu-s, -m (i. eidaris, pileus 104) huet (11). hot (104). *Capent-im, -ula v. Capteneula. *Capenus v. Carpinus. Caper pockeh (1). pock (75). bock (5). bocke (17). hd. nd. bok. boch (14a). bog (5b, 8, 21). bùck (11). hd. steyn-, geiß-bock. geyten boec (97). rech (104). i. porcus cbjnisus ags. baar (i36c, 145). Caper siluestris rechbock (49). *Caperabalsamum (cf. capparis &e.) balsamrinde (74). Caperatus &e. v. Caperrabat. Capere hd. be-griffen, -brifFen (sic 21), -greiffen; grifen (18). nd. begripen. nemen (17, 68). vahen (65, 68, 110). ver= steen (no). *Capere s. v. Capparis. *Caperra-bat phamff; -ta i. rugosa, contrada (i4i); cf. eaperare i. inter- (GÌ. m.), ir- (148) -rogare; cap- (Gì. m.), ca- peratus i. rubosus (sic) t inequalis (76); i. rigidus, erectus (148, Gì. m.). Capes-sere, -cere, compescere (alph. cap- 134) (i. cum desiderio capere) nemen (1, 5b). mit begerde (17), begird (68, 76), lust (,7) nemen. ich n. begerunge (21), neme mit b. (5). mit b. be-griffen (8), -greiffen (9). ik neme mit gheringe (23), nemme mit be-gh. (22). *Capet-a (anders Gì. m. ), -o (9) (i. elitella 74) reyff (8). reff (9, 17). refe dorauff man tregt (74). CAP *Cape-ta (19), -tum, i -tium, -tus (147), -ce i -cium '(22) i. soecus (75); ped-ulus (75) -ile (3, 5b), -es (10) (aus tapetvun sim. X earp-eta, frz. -ite erigi, ni. -et cf. gì. m. 2, 14, 155 sq., 230? und X capitium sim. 74) toppet (22). vmb= hang (19). schodoch (13). fufi-tuch (3, 75), -duch (5b, 12), -duche (10), -hadern o. socken (75). hauptduch (74). sock an den voit (147). *Capetenus v. Capito. *Capetus &e. v. Capeta. Capica v. Capito. *Capicellum v. Capitellum. *Capicus v. Capsicum. *Capidulum v. Capitium. Capidus v. Capu-lus, -s. *Capientula v. Capteneula. *Capil-amentum, -atura v. -litium. *Capilla (i.vena capitis 76, cephalica) hauptader (74). *Capilla (st. capella) v. Cardo celi. Capillare flechten (11, 19). Capillatura (ì. ornatus t spissitudo capillorum 76. cf. capillitium) horis (8), hor- (9) -zirunge. en tziringe des toppes (22). de e. mulieribus est sua cura pfflechten (3 Mrg.). Capil-litium, t -amentum l -atura (75) (cf. -latura) dicke, dick (8, 75) hor (9), hare (8, 17), locken hars (75). *Capi-, capu- (Br.) -Uulum, -llum (11) (i. mitra) eyn hube (19). huue (11). Ca-, cap-pillus (i. cineiimus) hd. zoph (7), zopf (12), zop. nd. top. hai- (110). haer (11, 19, 111). hd. locke (67), lock, log (17), locken (3). eyn har-1. (5b), -lock (76); hor log (6); heubt- (18), houet- (22) -lock -, heupt lach (21) ; lock hars (7). Capillus veneris, v. e. (87), t e. terree (143) (herba) wieder-tat t -tan (74). wi= dertot (3). wedertam (sum. v). iunefrewen- (ib.), frawen- (74), frauen- (8), frauwen- t venus- (143), vrowen- (47, 149), minnen- (96) -bar. mawrrauten (143). mauranten (sic 125). steenrute (pi. -i v. 85). velt= quenela (131). stein-farin t -farm (Sum.), -varn (87). eselsfarn, meichelkraut (143). *Capilus v. Capulum. *Capiona v. Caprona. *Capis v. Cap-us, -sicum. Capis (cf. eap-edo, -ita) drinckge= schirr, wasservafi (88). *Capissidilis v. Cassidilis. *Capistea (cf. eap-paris, -rudis, aealentum, frigidarium &c.) kabuz (Gf.). Cap-, cop- (147), car- (Hpt. 5, 198), t scaph- (125) -isterium, i -istrium t -istria (74), capristrium (104) (cf. ca= pistrum, eorytus, alueolum) muolt-ra (93, Gf., Sm.), -er (64). moìtra (Hpt.). mvltere (Sum.). mul-chter (74), -ter (1, 74), -der (9), -te (8), -de (3 &c). muolt (76 sim.). mulde (8). mold-e (11, 23, 74, 125), -em (97). mul (22). trog (9, 76). pferdfitrog (74). nar-ten (12), -thyn (18 Mrg.), -t (21). wan (68, 107, 110, 147). syb (no), sijf (132). seef (107). hasib (1). redsib (74). reiter (Kia.). Capistrare binden (19). ziglen (64). *Capistrum v. Peruinea. Capistrum (cf. capisterium) hd. halffte-r, -rn (21). haffter, molde (77). DlEFESBACH (JLuJS^KH.Vi. CAP hal-ster (133), -ter (22), -tre (23). multer, redesib, pferdfitrog (74). zaum (no), zom (68). bintseile (10 &c). maulkorb (75 Mrg.). hovpt gestudel (93. cf. capitale), gigetun (t? n? -ris 131). *Capita (*. capra gì. m.) v. Capito. *Capita (i. gauata 130, cf. capis) kebita (127). geb-ite (104), -età (130). gepiza (Gf.). Capital (cf. sq.) v. Bica. Capita-le, t -1 (74) est pars capitis hd. heubit- (5vb), heubt- (17, 18, 19), heupt- (5, 21), hòpt- (6 sim.), haupt- (76, 110b), haubt- (64, 110), hawp- (4), nd. houet-, or- (8b) -kussen (8b, 17, 18, 22), -kùssin (6), -kossen (21), -kuiì (4), -pfulb (76), -polbe (19), -stul (110), -stat (68, 110), -gut (64), -buchstap (5b), -bostabe (5), -bostab (21), -bokstaf (23). en grot b. (22). chuissin (104). anhebenturteil von haubt (74). Capitalior hoch listiger (65). Capit-alis, -ulis (5b) haubitlich (5b). v'nernig, mechtig (17). ein hulle, varr. hiille, bulle, o. haubt-tuoch, -gut (110). hulle, heufftdoech, hoeftgelt (132). hevpt gleit (st. geilt) i. summa peccunie acapite vnchoata (3). *Capitalium v. Capitolium. Capit-aneus, -anius, -oneus (3) hd. hobt- (6), hovpt- (93), haupt-, haubt-, heubt-, heupt- (5), hopt- (67), heup- (13), hevt- (3), nd. houet-man, -man des vr- liiges (93). capiteniger (110). *Capita-nus, -tus v. Capito. Capi-tellum , -cellum (22) , cappi= tellium (3) knauif (75, 125), knaupf (75d) vff einem gebuw (75), zimmer (,75d). knop- ilgin (5b), -elken (22). chlaius chnopflein (1). chlain knopphlein (71). pfeyler decke (9). phyler deck (8). dat heufi't van den calunen (132). tolder-, schòpff-lin (126). Capitellum v. Capitulum. *Capitenus v. Capito. *Capitia (cf. sq.) v. Captio. *Capitigulum v. Capito. Capitilauium v. Caputlauium. *Capitiosus (aus eapit- x eapti- osus) begriffe- (17), bedreg- (21), be= dreghe- (23) -lidi. Capi-tium, gew. -cium, -dulum (125) (cf. capu-, eompi-tium) hd. houpit- (Gf.), houbet- (100), hobet- (32, 120), houbt-, haubt-, haupt- (69, 74), heubet- (19), heubt- (9), heupt- (5, 17, 21), houp- (34), heyp- (13), hopt- (76), haut- (16), nd. hoft- (99), hoef't- (11), hoeyt- (97) -loch, -loh (Gf.), -lòch (120), -lach (21), -hule (74), -hole (5b), -hol (100), -gat (11, 97), -gaed (19), -slop (99), -duch (16), -fenster (74), -fin= ster (17) an einem cleid (110), an den kleydern (68). scheydel (capitis ornamene tum 10). kogel (8, 125). gugel (91). kapp (91, 125). koller (12 &c). kragen (13). hflt (111). ags. hood (94, Dz. wtb. 95). schap= pert so die weiber im regen tragen (126). Capit-o, -on (Gf.) i. truncus arboris (GÌ. m.). slegil (Gf. 6, 782). Capito (7, 19, 67, 74, 76, 87, 93, 95, 104, 106, Br., Sm., Gf., Ki., Kil.), Gap - ita (7), -Ìca(Br.), -edo(ll9, 120, 125, V. Hamb., Br., Sum., Gf. , Anz. 8, 98), -pedo (Gf.), -itatus (88), -itanus (18), -itenus (75, Sm. 3, 105), -etenus (74), -atenus (1, 5b, CAP 97 7, 17) , -ateus (5b) , -tenus (66, 69, 76, 134), -atinus (5b, 18 &c), -itigulum (19), -osmus (i. alloqua 75), caphatenus (21), cavena (Sm.), copto (i. gobio 74), cupi= tellus (125) (piscis, t gurg- 106, curc- Kil. -ulio; agrestis timidis animai eyn grulìlich diere capita 7; cf. allo -sa, -ta, tinca, carabus, gobius, tructa, redo, graeius) hovpting (93). kulhaubt (9). kaulhaupt (74). culhoiuiet (capedo Gf. 4, 387, 759). keuling (21). kulin-g (125, V. Hamb.), -gk (capito 19). kule (5b, 17, 22*b). kolbe (kowe? 7). dolb t kube (74). kobe (5, 19 &c). kopp-e (75), -ut (74). choppen (1). chappe (Sm. 2, 317. Gf. 4, 355). quappa (cappedo Gf.). grab (capito 7). grop (135). gropp (74). grupp (67, 76). ruppe (66). roppe (69, 134). rut= ten (1. cf. Sm. 3, 118, 170). rufolck (76, 110). al-ant (87, 119, 120, Gf.), -int (104), -nt (Auz. l. e), -et t foni (kì.). croi3 (18). mun-ewa, -va; cutto, caudin (Gf.). tute (capedo 125). rinne capitenus, riene cavena (Sm.). clab-ot (106), -bot (sa.). Capit-olium, -alium (8b), ^-ologium (74), -ulogium (4), t -ulum (66 &c.) hd. nd. rat-, rait- (7), raid- (17), raut- (68), rot- (4), dindi- (8b), dinck- (9, 23), ding- (8, 9 Auh.), capittel- (19) -hus sim., -haws (9, 4), -haulìe (74), -hues (19), -hus (8b) zu rom (68, 110). houpstatm ciuitate (75). *Capiton v. Capito. *Capitoneus v. Capitaneus. Capitosus (cf. ariopageta) eyner der eyn groß heubt hat t nach sim eigen h. lebt (17). hyrnig, eygensinnig (64). *Capitt-ellum, -ulum v. Capitulum. Capitular-ium, -e (93) hd. nd. capi= telhus sim. *Capitulis v. Capitalis. *Capitulogium v. Capitolium. Capit-ulum, -tulum t -tellum (5b) hauptel, var. heiiplin (75). hd. capit-tel, -el (110), rat-hui5, -haufi. *Caplis gheyten stai (147). Caplosus i. illisus (Gì. m.); illesus ongeqwetzt (147). Capna v. Caprona. Capn-os (Sum. &c), -Us, -um, -ium, -ites, -ogorgium, -ogorium (i. fumaria &c. 143) hanen-uoz (Sum. vi), -spor, -sporn, donnerflug, holwurtz, erdrauch (143). Cap-o, -pò, -us (i. gallinacius sim.) hd. kappe, kapp (6), kap. hd. nd. kap- pun, -un (97). hd. kap-une, -pune, -uen (125), -aun, -paune, -pawner (1), -pon (69, 76), -on (68, 110b), -pan (16), -phan£-han (3), -hun (8), -pen (67). koppawn (66, 70). *Capo v. Cabo. Capus. *Capodium v. Copadium. *Capolus v. Campolus. *Caposmus v. Capito. Cappa, capa (11, 110) (i. ornamentum capitis 11, cappucium 93) hd. nd. kapp- e, -a (5, 17), -en (75); lappe (sic 11). hd. kapp. kugel (75). kùogel (93). ags. cocula i. capsula 94, easpula 136 ; sci- (94), scin- (136) -cing; snod (136). Cappa cho-, co-, ce- (3) -ralis hd. nd. kor-, hd. chor- (7 &c.) , kore-kappe, -caph (7). *Cappaeorania v. Cachlas. *Kappade-, kapadi- (Gì. m.) -narius (i. titeranus &c. 147) bereyt, willich (147). 13 98 CAP *Cappadoc-e, -ium (96) krauß lactuc (ni), wilt salbeie (96). Cap-paris (Br. , Gf.), -aris, -parus (85), -arus (12, 96), -ar (93), -ere (6), -ax t gapperis (74) (i. lanugo Gf. , fu= mitendrum 6; cf. eonehis, gentiana, cap-istea, -rudis &c.) encian (12). en= ziane (96Ì. genciaene (85). pipauwe (85. cf. Nmu. v. pippau). kapp-ern (91), -res, varr. -s (no), gappern (74). cabus t bartz (93). das grien (6. X eapnos i. fumus terre sim ? X caprasmus?). swaden (75). flocclio (Gf.). rindelblumen (125). *Cappependium v. Capueipendium. *Capperatus v. Caperrabat. *Cappillus v. Capillus. *Cappitellium v. Capitellum. *Cappodium v. Caprudis. *Capprinus v. Cyprinus. *Cappueium v. Caputium. *Cappus v. Capus. Capr-a,7 -ella (5), earpa (22b), campa (q. v.) hd. gaiz (104), geiz (5), gaiß (76), geyß, geiscz (18), geis (13, 67, 93); rech- geiß (49), -inne (104); ziege (5), czyge (4), czig (9), zege (75). hd. nd. tzeghe (11, 23, 125), cege (14*), seghe (22ab). *Capra siluestra (cf. eaprea) ein wilde geyß (6). *Capragina v. Galega. Capr-, eap- (8) -arius geiß- (8), gaiß- (76), czigen- (9), czegen- (19) -hirte, -hirt. *Caprasmus v. Carpasinus. Capr-ea, -ia (i. eapra sìluestris Br., rupi-e. 91, do- 95, du- 7 -rcas, ibex 76) hd. rech (84) , r.- , ree- (5) -muter, -geyfi (7, 65). rich mutter (21). re moder (22ab). rhee (125). rehcaiz (104). re- (93), czigen- (9) -geis. wylde geyß (no). geißin (8). hynde (97). gemß (91). gams (95). *Caprego v. Galega. *Caprella v. Cap-ella, -ra. ♦Capre-, capri-ola rehe geyscz (18). reehgais (74). *Capreol-inus, -us (Fris.) (fungus) rheling (143, Fris.). Capreolus (93, v. a. 1618), pi. -li (i. corimbus 93, pampinus 91 , fila vitis 76. cf. capra v. &c. Gì. m. 2, 181, 182) krephelin (101). reb-, reben- (Das.) -gebelli (93),-gablin, -krainpff,-zinck(Das.), -blat (91). zwick an den reben (v. a. 16I8). die wind an dem weinstock (76). band= stutzen (tignorum 125). Capre-, cap'- (5b, 6), gew. eapri-, cabri- ( Gf. 4, 286) (camp- &c. q. v.j -olus, eaprielis (ob. 1273) hd. rech. nd. re (22b, 97). ags. raa (145). bok (6). po= ckel (75). bokelken (14a). hd. nd. re-, hd. rech-, reech- (68), reh- (104), rehe- (5, 18), ridi*- (21), holtz- (75), steyn- (8b) -bok (23, 93), -buck (11, 22), hd. •bocke, -bock.-bochk (18), -bog (8b, 12, 74, Ob.), -bagk (21), -kalb (68), -kalp -iolus, -bock -eolus (19). rech-, stein- becklin (64). ain klains rechoocklin (sic 76). ein rhebocehen (125). *Capr-es (47), -os i. fimus capr-e (149), -se (47) ; cf. caparis i. fumiten= drum (6). Capreus (Br.) ein wilder bock (68, 110). *Capria v. Caprea. *Capria (terra) capren (5b). :fCapricalca (auis, cf. grygallus) scot. capercalze i. e. wilde pferd (140). CAP *Capricium v. Capucium. Capricornus (i. eglo-, rhino- Br. -eeros, -teros 93) rech (75). bock (68). hd. Stein-, steynne- (13), i rech- (9) -bock, -bagk (21). nd. stenbuck (22); en en= horn (23). *Caprielis v. Capreolus. Caprificu-'s, -m (Sum. vi) (i. ficus silvatieus 136C) e-, el- (49) -bich (12, 49), biche (10). sprincwrz (Sum.). murpoum Gf.). wilder l egyptischer feigenbaum Das.). Caprifolium (i. carpenus 18, mater sylua 144, matri-s. 143, -osilue 74) wyud-en (12), -e (74). wege- (8b), wald- (143)-winde, i -meister t -hlgen, speck-1., zaunling, sternleberkraut, hertzfveud (143). gilgenkonfort (144). hagen dorn (18). gaißblat (si &c. ). harten • trulin , var. -trewlin, holtz (74). *Caprilatia geizzin (Gf.). Caprile hd. geiß-, czigen- (9) -stai. Caprimulgus gaißmolch (77). nacht- raam (Fris.), -rab (kì.). Caprrnus (i.fetidus t ad caprum per= tinens 19) czig-en t -ein (4). seghen (22b). bock-en (22), -ig£boczende (19).buckich (11). geissisch (Fris.). geißschwamm(Fr.). rafuun (Gf. 2, 495. cf. capriuns fra. ehevrons Sm. 3, 58. caprones &e. Gì. m. 2, 182). *Caprinus arbor (cf. caprifolium, carpinus, vii. span. eambron &e. Dz. Wtb. 474 ) hagebucken ( 11. X buck caper). ♦Capriola v. Capreola. Silago. *Capriolus v. Capreolus. *Capripilia schamlot (Kia. Mrg.). *Caprisare pockeln, vlg. stincken als die geiß (75). *Capriscus sauwfisch (140). *Capristrium v. Capisterium. *Capro (i. fraus, aus eaptio ? i. caper Gì. m.) drogene (11, 19). Cap-rona, -iona (76), -na (gì. in.) (i. iuba equi 76) pferdmohnen, schopff &C. (Kia.). *Capros v. Capres. Caprotinus (gr. i. stereorarius lai.) drecktriber (125). *Cap - rudis , - udium (76), - utium (143), -podium l -udar l -us l -sula l -sella (7) (cf. -istea, -paris) cappueß muß, copost koyl (19). cabuuskoel (11). cabaßkraut (76). kappoß (7e- X kapse capsa sim. f). breyt kraußkohl (143). *Caprum (i. pyramis) eyn kegel (19) 66 &c, 110 &c). - Capsa enthaltnußs(l). ynt heldeuisse (5b). en heltnisse l en schap (23). be= haltnuß (Das.). eyn schafft rede (cf. to^ reuma) ; eyn wait sack t bilgerins tes (7). tescn (110 &c). pilgreim-tasch, -sack; part (74). sack (5). ledersack (64). lade (74, 110 &c). doese (132). karmier (Fris.). hd. schan-ck, -gk (21). kist, trog (110). puchtrog, kiunpf, pi. trunen (Agr.). kast (91, 111). kasten, futter (114). eyn spise kaste (22). chefsa (104, Gf.). kafsa sim. (Gf.). Capsa farinaria melbkast (9i). C. libraria buchkast (9i). C. patens hund (Agr.). *C. vestinaria gewand- (111), gwand- (91) kast. CAP Capsa-ces, -x (ì. guttus Das.) olkrug (Das., kì.). eyn vat dat XII eymer maeckt (147). *Capsale (dim.) v. Capsula. *Capsanius v. Capsarius. *Capsare v. Campsare. Caps-arius, i -illus (74), -orius l -anius (76) (i. areularius Chytr., equus qui fert eapsam 4, custos vestìum in balneis; cf. sagmarius) ein pferd das den wotsack tret (4). pfert das den vales o. den watsack tregt; roß mit dem v. 0. w. 0. saum- (75). velischerpferde (74). samroß (76). seu- (17), stu- (saie ? 5), sey- (7) -mei-, sniddiker, discher (chyir.). doesmecher (132). gwandhieter (91). ab- zieher (111). Capsax v. Capsaces. *Capsella v. Caprudis. Caps-ella, l -ula (q. cf.), capcella (22) (i. cistella 120) tas-ca (120), -che (Sum.). dascha (121). tesche (91). kist ader schanke (17). kiste l schap (22). capselin, cheifso (Gf.). *Capsica (i. sudes molendini) mulsteck (75). Capsieum (cf. siliquastrum) india= nischer pfeffer (126 &c). capsicus i. herba sparsata crescens; capis hebr. herba calide nature; capicus arbor (76). *Capsidilis &c. v. Cassidilis. *Capsile v. Camisiale. *Capsillus v. Capsarius. *Capsis v. Captiosus. Capsis(c/. capsa) ags. cest(94) ; caest caenax (lat.f) ? index tertio (136). Capsona v. Cassona. *Capsorius v. Capsarius. ♦Capsula v. Cap-rudis, -pa, -sella. *Caps-ula, l -ale (75) hd. nd. lad-e, -en (21), -eken (132), -el l laftel (75. cf. Sm. 2, 446). lad (6, 76). ledlin (110). ein klein 1. (68). eyn leist (21. aus kist?). kiste (23). kist (5). kaste (22, 101). klains kastlin (91). casse (8b). cafse (99). schencklin (8). schreinichen (9). arch (6). bare (99, 101). Ca-, co- (3, 74, 76) -psus ein ver= deckter (68, 74), ouerdeckte (132), hant- (3, 74), hand- (76) -karre. ags. betogan craet (Gì. Aelfr.). cambr. ocheul (instr. secans Zeuss). Capten-cula (64, 74, BrA -tuia (129, 147, GÌ. m.), -SUla (GÌ. m. 2, 187), eap- taeula (76), -ientula t -entim (136), -entula (75) (i. eaptio 136, decipula 64, rete auium 75 , verborum deceptio sim. 76, Br.) strick, fall (74). vogelschlag (64). schlagkgarn (75). in woirden bedroch (147). *Captenus v. Capito. Cap-tio, -ciò (in alien Hss.), -itia (68) (i. deceptio, dolus, laqueus) arge- list (3, 18), -listekeit (21), -listicheit (22). arglistickeit (4). strick (3). strig o- dro= gene (8. cf. capro), strik t drue l tugene (Q.secretumXfrausf). strid, begriffunge, gefengniß (17). vancenisse (99). betrug (110). drocn (132). tragheit (i. dolus 68). Cap-tiosus, gew. -ciosus, -cis, -sis (3) hd. nd. arge-, hd. arg-, argk-, arck- hd. -listig, -listick, nd. -listich. voli arger- list (17). lagende (8, 9). *Captiua eyn worffschufel (19). en werpschufele (11). GAP Captiuare hd. nd. fangen, vaen (11), van (22). hd. fa-, pha- (17;, fo- (3) -hen. Captiuitas hd. ge-fengniß sim., -fenckenisse (19), -fangnuß (68). Captiuus hd. gefang-en, -ener, -ner. nd. ghevaen (11), en vangen (23), eyn ghe-v. (22). Captus, g. -i hd. begriffen, gefangen. empangen (17). berou-bt (68), -fft (132). mente e. von synnen be-raubt, var. -roupt (no). Captus, g. -us begrifflichkeit (65). *Capuci-, eaputei- (49), cappe- t Ieri- l retro- (7 5 j -pendium, -bendium (76) (i. Ieri-, liri-pipium 3, 75) eyn kogel- (3), kugel- (49), gugel-(7ó), capen- (76) -cziphel (3), -zipfel, -zyp (49). *Capud v. Caput. *Capude v. Cupuda. *Capud-ar, -ium v. Caprudis. Capula kappe (4). Capula (i. vas vinarium ansatum 110 &o.) der gon (Hen.). gelte, stuntze &c. (Kia). *Capul-a {sg.?), -us t -uni (i. apex GÌ. m.) first (Gf.). *Ca-, ta- (104), tap- (141, Gf. 6, 678), ti- (114, 125), tip- (Gf. 1, 92) -pula (auis, i. mesenca, aranea) uuazzerstelza (Gf.). hd. waßir- (104), wasser-, nd. water- stelze (104), -steltz (141), spinne, -spin, -spenne (22). hd. meys-e, -el (75), meyß. nd. mese (11, 107). mei-, meil- (3) -meise (8), -meys (9), -meisse (3), -meyße (8b) t. qr. parus eaeruleus (Nmn.). Capulare snyden (11, 19). mit dem gon 0. kellen schopffeu (Pict. cf. capula). Capularis (i. mortis 1 6, ferri Pap. dignus) tots wirdig (75). Capullulum v. Capillulum. Calyp= tra. Capulum (cf. capulus; gì. m. 2, 190) halffter (7, 93). zugel (64). hilcze (i. restis 19. cf. capulus). hilte, reep (11). *Capulum v. Caputium. Capulu-m, l -s (gì. m., kì.), eapilus (147) (i. feretrum) bare (11, 19, Ki.). bor (8. cf. capulus). die paer (ni), doden bair (147). todten-truhe , -baum (Kia.). eapuli i. ledi funebres anpo-gi (131), -g (141), missverst. aus aut rogi cf. gì. m. v. capulus. Capulu-m, -s v. Capula. Cap-ulus, -us (75), -idus (nicht vor 15 Jh. ; untersch. in 5, 75), gapulum (141) hd. helza (121, 141. cf. Gth. wtb. 2, 514) ; helcze in gladio (8), hilze (100), hilcz (8) ; ge-hilcze (5b, 9, 74), -hiltz (1), -hiiltz (75), -holcz (16) ; eyn ge-hiltz (5a, 17, 75), -hultz (4, 66, 134), -holcz (3, 7), holcz (18), helcz (19, 21), hefft (68,' 75) an eynem, eym swerte, swert, o. mes^ ser (75). ehi swert-gehélcze (3) , -hefft (75), -knauff (capulus (5); swertsknopff (eapi-dus, -us 75) ; swert (capulus 19) ; keft; (nd. '?) helte (104). nd. hilte (11, 22ab, 23) in (22b), an (23) deme swerde; eyn toghel an der dor (22) ; grepe toghe den doren (22b) ; hantfeste an en doere of vynster (147). plugstercz o. bor (8. cf. capulu-m, -s). pfulg t for stelcze (sic 9). Cap-us, bissw. -pus, -o, -is (i4i), t -idus (75) Ad. fal-cho (84, 119, 141, Gf.), CHAK -ko (87), -eh (45), -cke (3), -ck. stoswalke (100). hauc (Gf.). en muschet (i. falco 108. cf. alietus). *Capus v. Cap-o , -rudis. Chamse= drys. *Capusa auis (76), aus capu-s? -la? Capu-t, -d (5b, 22b) hobt (6). haubt (1). haupt (7, 93). heubit (5b). heubt (19, 27b). heupt (5, 16, 21). hopt (17). hòpt (27a). heyp (8b). houet (14a, 22ab). hoot (198). cop (22b). *Caput gall-i, -inaceum (143) han- heupt (8), -hoibt (Sum. v), -keshuz (47). hanen-honbit (96), -habt (149), -kopf l widhopffenkraut (143). hannenhaubt (74). * Caputium v. Caprudis. Capu-tium, -cium, l (-lum (17), eappu-, capri- (109) -cium hd. ko-, ku-, go- (75), gu- (91, 134) -gel. nd. koghele, couel (11, 106). gugil- (74), kul- (no) -hut. hd. kapp. nd. kap-pe t -ron (109), -roen (106), -erun (99). *Caput-, capiti- (Gi.m._) -lauium hòbet= wahel (Sum.). houptwahila (i3i). houpt= lachin (Gf.). ' Caputpurgium (cf. gì. m. [h. v.) luft= wort (47). *Caputtegium gali, coivrechieff (122). Capharnaum hd. eyn cleyn stat. en wicbelde (ì. opidum 22). *Caphatenus v. Capito. *Capninus v. Cophinus. *Caphio v. Campio. *Caphus v. Cauus. *Karabe, krabe (64c), kabe (64a),rabe (64b, 123) (i. gumma, succinum, asphaltum nigrum 124. cf. cacabre) aug- (64b, 125), au- (123), ach- (64ac), agg- (144) -Stein. Carabrio (cf. erabro X earadrio) i. genus animalis muscae similis (Pap.), g. auis mustele s. (sic Br.). Cara-, care- (93), cora- (74) -bus, carobeus (122, Gì. m.), carepus (64, 74) (piscis, i. gu-, cu-bio 74, cf. capito, carpo; genus scarabeeorum 124, cancro^ rum; cf. prc.'ì) carpito (87). charfo (91). earpe (100). groppe (93 sim.). gropp, kaulhaupp, kopput, dolb (i. q. dol Sm. 1, 365); carepus mermuschel (74). krabbe (kì.). gali, seuron (122), suron (Gì. m.). Cara-, caro- (93), car- (64), carani- (76) -bus (i. scapha ex vimine et crudo corio Br. sim., nauicula 7) eyn wit (7. wimenì cf. weidling sim.?). schiflin (93). fischer-sch. ^64). ags. scipincel (94a). *Caraca v. Carrata. *Caracia (aus cerasum x acacia?) slehen i^Gf.). *Caract-a, -er v. Catarrbacta. *Caractare v. Charaxare. Cha-, gew. ca-racter (i. imago, noicus vultus, stilus, figura <&c. Br. sim. ; regula ; ferrum colaratum &c. Pap.) ein ge-druckt (1, 4, 75, 76), -trucke(3), -drockt (17), -bracht (75. nhd. -pragt), inge-drucket (5ab, 8b, 23), -trucket (6), -drugk (21), vngedrucket (18), eingedruckt (75), vnv' -gencklich (9 Anh. sim.), -borgelich (17), -treiblich t ymmer werhaft (9 Auh.) hd. zeichen sim., z. der sei (76), czeygin (òb), zeygen (18, 21), nd. teken. eemercke, mal-zeichen (114, 126). z. der figur (75). eyn z. datò man eym perde bornt (17). teken (99). prack, gebrackt; schlag vff dem pfennig (75). CAR 99 Lf«. *Caracter-are, -isare (G5) viiverdilge^ lichen zeichen (12). ein-, varr. en-, ent-lich vnd glieli maehen (65). *Caractis v. Catarrhacta. *Karactrix (i. q. charaeter) i. forma, ymago, ephigies (75). Caracutium v. Carridueium. *Charadra wasserriß (Agr.). Cha-, ca-, radrius, ca-, ka-radrion, cara drion(i3G), caladri-on, -o (cf. -us) t -us (76) (i. auis albi coloris 76, Br. ; laudula, aloda, laris; cf. carabrio, caladrius, galandra) lerich-a (U9 sim.), -e (104). heigr (Gf. 4, 799). griel, triel (140). riel (Ki.). galander (Fr.). Charagma, earagina (i6)i. impressi-o (Br.), -ones (76). bildnuß (kì.). *Carale (aus chorale? anclers gì. m.) hd. eyn pfaffen- (66 &c), paffen- (19) -stuoie (19), -stul sim. nd. en papeu stuel (11). *Carallum v. Careillum. *Caranibus v. Carabus. *Charantia v. Momordiea. *Carapenus v. Carpinus. *Carascopus v. Cataseopus. *Caratia v. Cerasum. *Caraula v. Choraula. *Charax, t car-as, -assias, -assius (Nmn.), -utius (125) (piscis) kar-aß, -iß (140), -utzchen (125). Cha- (Ki.), ca- (141, Gf.), eo-raxare, caractare, corago (76) (i. scribere 19, 76) hd. cra-zzon (Gf.), -sson (141), -tzen { ritzen (kì.). schriben (17). screiben (9). scheribin (sic 8). Carax-, coraxs- (76)-atio i. scriptum, (76). ags. gescrit (Gì. Aelfr.). *Carbas gehunidmerwunder 0. ein vogel wachsent auff eim pa\vm ì vre= lande (74). Carbas-eus, -ius, -inus, -mus v. Carpasinus. Carb-asus, -asum (76), pi. -asa, -osa (Gf. 3, 235), caruasa (per v scribi oportet 141) hd. sa- (8b), sie- (12, 21), se-gel. nd. zeghel. pi. segela t blatrun (Gf. X carbunculus) ; segle (99); ein siegel doich l eyn schiff aaz keyn bodem hat (17). ein rade (7). weddel (*. flabrum 125). zarte kleine linwat (ss), schyrdok, rein dunne dòk (109). *Carbatim v. Carptim. *Carbenus v. Carpinus. *Carbiostor {aus earbo -j- ustor) eyn koln borner (18 Mrg.). *Carbo v. Cabo. Crabro. Carbo (cf. carbus) hd. kole, kol, colen (19), koel (111). kale (11, 17, 21). chol, za- l la -ntere (104). e. ignis ein brinn- i gluw-ender kole (65). Carbon aquaticus (auis 140, piscis kì.) scliarb (140, kì.). *Carbona v. Corbona. Carbona-rius, -tor hd. koler. kalener (11). ein kol macher (68), kolen brenner (no). Carbonella (i. fri-xa, -ssa 74) ge= praten fleisch auff kolen (74). en kaeU harst (11). *Carbosa v. Carbasus. Carbun-, earvun- (76), earuu- (1) -culus hd. carfim-kel, -cil (5b), -kelstein. earbun-kchel(2),-cule (22), -celstein(14a). 13 * 100 CAR ubil blatera (Sum. Vi), ags. spyrng (94), spvyng (136). • *Carbus v. Cirbus. Carabus. :,:Carbus (cf carbo) koln (19). *Carca (st. cacca?) mist (Sum.). *Careallum v. Sorex. Carcaimum v. Orango. Carcellus v. Cartallum. Career (i. for-, fo-ceps ni. x can= cer gì. m.ì ker-kener (19, 22ab, 23, 4), hd. -ker, -kern (17), -chel (93). keueben (H2). eyn stock (12). gefenckniis (in). pres-um (22b), -awn (74). pi. -res i. equorum repagulum in ludis der slag l ein slaech; blichen (125. cf. bloch, block), lauff-, renn-strick (88). *Careeraeius v. Carcerarius. Carcerare hd. ke-, ka- (134) -rckern. ker-cheren (no), -kenern (22). in ge^ fangnufi sin (68). Careera-rius, -cius(75d) ringbueter, dieb-warter, -seberg, var. -werter, -seberig (75). *Carceria poculorum genus (148. -ria aus -sia cf. sq.). ags. hunthyrlu (94). Carces-ia, -sia v. Carchesium. *Carcill-um, -ium, cari- (75), cara- (67) -llum (i. can-, cam- 134 -istrum; aus cartallum, clock davon untersch.) hd. bant-, hand-, but (5) -vaß. nd. en bude vat {cf. Br. wtb. 1, 665). hd. (18) nd. drage-, dregbe- (22), hd. drag- (21), dra- (133), trage- (6), trag-, ayer- (75) hd. -korp, -korpp, -korb (76, 134), -karp (21), -korpe (133), nd. -korf. kluer (21. i. q. klau-der, -r fiscina Fr. 1, 520. cf. kloet calatus, cartellus 11). *Carcilogo v. Cartilago. *Carci-, kare- (Sum. vi) -ola (ìierba) wit-esa (101, 103, Sum.), -tes (7). *Careius v. Cartius. *Careum v. Carne. *Carcus {cf. prc.) kumelsafft (74). *Carchedonius v. Chalcedonius. Carche- (91, HO, 125 Mrg., Br., Pict.), gev). earthe-, bissiv. earte-, carta-slum, carch- (127), earth- (1, 11, 108), eatb- (108), care- (136, 141, gì. m.) -esia, -essia (Gì. m.), careeria {q. v.) i. pocula, spe= lunca t summitas arboris nauis ( Br. ) ; s. mali (136); surnma pars veli (110 &c); cimbia poculorum ( GÌ. m. ) ; e. p. genera (141); antempne {pi. 1, 5b). hd. segei-, syegel- (21), nel. zeghel-stranck, hd. -strangk (21), -strang (17, 76), -schrang {sic 7), -strenge (pi. 5b), -strickh (car= thesium 1), -seil (75), -stil (6). strang am segei (75). eyn seyle t eyn stranck (18). mastbaum (17). m.-boe (8). wind-ase (e. troclee &c. 108; -as, -asse trochlea, rechamus kìi.). wedderhan (19). weder= haen (11). skenchiuaz (127). ein schenck= fatò o. kann (no), die krausen (vas Pict.). ain trinckgesebir mit zwayen bantheben (91), czueen haben (125 Mrg.). *Cardacus v. Cardamum. Cardamine v. Cardamum. Carda-, cardo-, carde- (22b) -momum, card-omomi( Sum. v), -amonus (47), -amum (9«), -onum (68), earda-, cardo-, cardi- (74, 132), cade- (76) -monium card-amom (21), -amomli (93), -omomlein (143), -emoni (5ab), -emomen (47 ;, -emume (Sum. v), -arnumel, -omoni, CAE -iuioni (74), -amonien (22), -emonie (22b), -omonie (18), -omau (1), -omon (7), -emon (76). freudundwunne (eardomonium 74). huffplat (eardomomum 3. cf. ni. boef- blad hd. buflatticb tussilago farfara Nmn.j. parifi- (143), paradiß- (kì.) -korner. Cardam-um, -on (94a, Ki.), gew. -us, -ine (143, Nmn., kì. ), l -omum (Gf. ), card-omum (8), -omus (47), -onius(149), -omotrum (16), -emonia t -eraoniale, var. -imoniale (75), -anus (6), t -aeus (74), -onium (5b), -onum (68), cadainon (Sum.) creisso (Gf.). cress-a (Sum. ), -0 (-um 121), -amen (16), -en sam (8). hd. nd. wild-, hd wilt-, wilder- (-us 121), wilte- (16, Gf.), -wil- (5), winter- (143), brunne- (cardamomum Gf.), born- (8) -cresso (121, Gf.), -kresse (5, 8, 95, 149), -cveli (16, 74, 143), -cràB (8), -kei5 {sic 76), -kerse (47, 85), -kirseben (17). krelì hn wasser (75). ags. cserse (94a). traeben= wortz (96). (cardamine) gauchblume (143); bachmintze (Ki.). *Carde v. Cardo. *Card-ella, -uus ags. tbistil (136). *Cardell-a, -e, -us v. Carduelis. *Cardemo-mum, -nia &c.v. Cardam- omum, -um. Cardetum (i. locus vbi cardui cres= cunt) karttengewecbst (74). *Cardi-a, -on (76), cordion (134) i. cor (Br. &c). *Cardi-a, l -aca (75) est qd. morbus (68, 141). berzisubt (Gf.). hertz-sucht (75), -knopf am berczen (76). Cardiaca (91, 143), e. meli-ca l -tica, meli-ea, -ssa, molu-ca, -eca, -eha, -uana, -cana, maselue {cf. prc, eordia- ca, -na) bertzge - spann, -speri- {herba 143). kertzkraut (115). Cardiaeus, cordia-eus, -tus (76) bertz-esuebtige (120 sim.% -sucbtig (8,9), -rytiger (74), -reich (noc), -erich (noab, 132), -haftig (68). *Cardiana v. Cordiana. *Cardianus v. Gardianus. *Cardicola v. Carduelis. *Cardimoni-ale, -um v. Cardam- omum, -um. *Card-ina, -ona (8) (c/'.cardopatium ?) hedericb wurczel (16).hedderichwurcz(8). *Cardinales pi. angelwynde (62). Cardinalis hd. kard-inal, -inayl (19), -enaie, -enal (5). C. virtus (3), v. e. (q. v.), gew. eardinales virtutes pi. hd. angel- (65, 6 7, no), engel- {sic 3), die furnemsten (68), zucht-, czog- (21), zicht- (76), zeit- (134), künig- (6) -lich, czucbtelicben (18), czucbtige (3), zochtig (7) tu-, dü- (6), do- (5, 7, 18) -gent, tugenden (no), du= gett (67), dogbeit (21. aus nd. doghet). nd. tucht-, got-like dogbet. *Cardin-is, -us v. Cardo. *Cardiopatia v. Cardopatium. *Card-o, -e (i. canna fumi, cf. caminus) kumicb, kempt, rouebroren (75). *Cardo v. Cerdo. Card-o {gew. g. -inis), -us (120) hd. nd. ang-el, -o (93), -e (17, 120). eyn ang da dye dorè in get (21). hd- thur-, dur- (68) -angel. a. an der dorè (18). henck= sei an einem doer (132). hd. nd. hasp-e CAR (5b, 12, 132), -el, hespe (22ab). herre (99, 107) aen en dorè (107. cf. Gth. wtb. 2, 504). furbyn die geet in dem acker nach der plaga mitternacht (64). Cardo_ celi, celicardo (76) (i. polus; duo poli i. due capille t stelle 76) bymel angel (1). eyn ange ader eyn hemel basto (5b. aus haspe X astrum?). Card-o (gew. g. -onis), -onis (aus g.), -one (103), -onesjj^. (85, 96), -inus, -inis (grece 76), -ulus, oft t -us, -uus (qq. cf.) hd. nd. dist-el, -il (8), -ein (17). dijstel (11). hd. karta (103), kart. pi. carden (85, 96). tresp' (8). *Cardo vulgo ealeaneum (141); cf. ealeatrippa ? acutis caloazieisfrutetisque (Gì. m. 2, 30b) missverstanden? *Cardo rotunda (cf. cardopatium) eberworcz (i3i). *Cardobaeia v. Cardopatium. *Cardobenedietus v. Cardus bene= dictus. *Cardocellus v. Erigeron. *Cardomo-mi, -mum, -nium, -trum &e. v. Cardam-omum, -um. *Cardona v. Cardina. *Cardone v. Cardo. *Cardonellus v. Carduelis. *Cardones v. Campio. Cardo. *Cardonis v. Cardo. *Cardonius v. Cardamum. Cardo-, cardio- (47, 149), caddo- (96), cado- (64, 123, 125), cade- (3, 8) -patium (91, 143), -patia, -pacia, -ba= eia (17), -potia (125), -pana (7, 95, 103, 131, Sum., Gf.), -passio (3, 8), carlina (143) (cf. eardo Totunda; card-ina, -opia?) hd. eber-, heber-- (103) , ebers- (101), eben- (96), beres- (Gf.) -wurz sim. nd: everwort (47, 85). *Cardopia (i. cordamum , tybsma ; cf. prc. ?) erdtwurtz (74). Cardopus brot - kasten , - kessel , -schrank (kì.). *Cardua (piscis) foren (75). *Carduallus v. Carduelis. Cardu-eella, -ella (75) (herba, cf. barba senis) baber-moch (75), -mach (74. -milch GÌ. m.). *Carducum v. Cadureum. Card-uelis, -uelus, -uellis (100), i -ugellis (75), -uellus, -uallus (102), -uvellus (120), -ellus (120, 136b) , -ella (94, Hpt. 5, 198), -elle (Gf.), -onellus (8), -icola (125), corduellus, ca- (8 Anh.), co- (9) -romellus, caro (11) hd. nd. vincke (23); distel-, dijstel- (11) -vincke, gew. -vinck, hd. -vincho (81 &c), -uinchi (104) , -uinch (102) , -zwig (6) , -zwiglin (Kays.), -ziu (Gf.) , -wizo (117) , -weeke (100), -vogel. zuuistilannco (cardelle Gf.). tistel-vogel (64c), -zwangc (87). rietvinck (68). ags. distyltige (Hpt.), thisteltwige (Bosw.), linae tbuìgae (136. linetwig a linnet Bosw.) , linece (94). hd. stig-ilitz (3, 5b), -elitze (9, 17), -elicz (3, 4) -litz (75 &c. eardu-ellus, sed -elis, varr. -gellis distelvogel 75). stegeli-cz (8), -tze (23), -sse (22), -stike (22b). *Carduella v. Carducella. *Carduell-is, -us v. Carduelis. *Carduellus distel (23). *Cardugellis v. Carduelis. *Cardulus v. Cardo. CAR *Carduneellus v. Erigeron. *Cardus (cf. eardo) hd. distel, suwe-d. (19). ags. smselthistel (94a). cruceworz (Sum. v). wulvesmalt (85. cf. e. siluati= eus). C. benedictus, cardo-b. , eardus budaìs (17) , e. bundans (149) crùtz- (149), crewz- (3, 74), crus- (96), berci- ai) -wurtz. kruze- (47), cruce- (85) -wort. *C. colonius swarcz disteln. C. niger zeisella (Sum.). *C. pharius felt disteln (17). C, kardus (74), cordus (7) silu- atieus, -astieus (47), -estris (74) (i. ca= mereon 141 ; cf. eardus) wolffs-milche (7), -milch (149). woluis milinch (103). wolff-milch (8), -milich t -kraut (74). wlves melk (47). *Carduvellus v. Carduelis. Carduus (in Mss. mog. von eardus oft untersch.) hd. distul, linde d. (cf. tribulus) i tistel (93). distilin (104). stichel (herba spinosa 19). wiJB senff (8). C. altilis artisch-aut (144), -ock (kì.). *Carea v. Carue. *Carebus v. Carabus. Care-etum (locus &c. 7 &c), -tum (8, 76, Gì. m.), -etrum (herba 7), -dium (cf. sarectum) stat do daz crut (earex) weist (8). en stede dar smit (st. snit) gras wesset (22). riethe (101). riet (7, Gf. sim.). rietahe (103, Gf. ; riedachsz'm auch fior einzelne Pflanzen cf. Sm. 3, 166. Gf. 4, 1153; ried von jeher sowol fiir earex, wie, gleich ahd. ags. hreod 136 &c, fiir careetum). busck (110). luysbosch (132). lesche (99). sah-arahi, -er, -r, saer, sar- ih, -ahahi (fiir Ort und Pflanze Gf.). Ca-, car- (Br.) -rena (est vulgare ytalorum a carenila ciborum &c. 65. cf. quadragena) spise ab brechen (7). abprechung der sp. (75). spiße gebroche (17). kar-ene (65 &c), -ren (68), -en ab= laß (101), -een aflaitz (132), -yn aflates (22), -ine (22b), -rat (75*). *Carena v. Catena. » *Caredula niese worcz (8). Carenum v. Carue. Carenum i. mustum (76 , 129, Br.) ; tertia pars musti (Br.) ; nobile vinum &c. vnfan s'ìv (7). wyn vff den trittenteyl ingesotten (64). *Careo v. Carue. *Careoffolus v. Caryophyllum. *Kareola v. Carciola. *Carepus v. Carabus. * Car ere v. Carire. Carere hd. nd. ent-, en-, eyn- (13), vm- (99) -beren, hd. -bern. beren (22b). enpern (66). entperen (70). mang-elen (67, 110), -eln (6), -len (22, 68, 76, 134). doruen (22). v'derben (17). *Charesis v. Catachresis. Caretum v. Careetum. *Careum v. Carue. Car-ex, -ix, eavex (109) (cf. sarex, alga) sah-ar, -arah, -sar (Gf.). saeber, var. sar (75). sair (105). hd. nd. segge (Br. Wtb. 3, 736. Nmn.). hd. Segger (Nmn.). ags. secg, sech (136). engl. sedge. dàn. segg. (gadhel. seisg. hymr. kèsg &c. v. Ceit. Nr. 146). hd. swertel sim. nac (Gf. 2, 1014). ried (75). hd. nd. riet; wijld-r. CAE (132). snident-r. (93). schnydtriedt (74). ryet schwerte-1 (64b) , -r (64c). ryetsch wetter (sic 64a). hd. riet-, ried-, 1LB- (Fr.), nd. snit-, sint- (109) -gras. snyde grasse (10). snyyd grais (19). lisca (i. filix Gf. 2, 28i). lesch (108). luyes (132). scharp krut (22, 23). varwe (22. X filix). pintz, scliiem (75. cf. alga), schilff (3, 5, 21). schiff (75ab). sckleff (74). schilcrut (8 . sebauff (21). Caria v. Caries. Cariare verolmen (147). Charybdis (126), eari-bdis, -pdis (75d), -ptis (76), -bidis (75) schiff-not (110), -broch (8). bodenloßesschiff (74). meerschlunt, dumpfel, gump-el, var. -pfel (varr. diì-, gii-) 0. kunckel (cf. eunieu= lus?) diuerso vulgari se. franck. schwap., var. schwab., rin-, var. rein-lender, wir= bel im wasser (65). w.-wirbel (65), -werffe, werffe (74). varlich stat im mere (75). ein strudelichter ort &c. (126). zeeanxt (132). Cari-ea, -ta, -eia (v. accasia), -x (gew. -x arbor, -ca fructus palme) hd. figa (121, Gf.), fyge, feig (134). eyn durre (8), dor (21), gederret (7) fig-e, -en (21). gedruckter feigen (75). f.- t palm-frucht (74). eewyge (sic 8). ficb-effele pi., -boum (Gf.). -x vìgheboem (11). -ca verdorret v. (11), figenbaum (19). -x ein durr (66 &c), durrer (134) feygenbaum. -ta vrucht (8b). -ca mor-e (19), -hel (134), -cbel (66, 69), -geln (133). *Carica (i. austiria) or-smere (Gf.), -salb (6). or zalue (22). Cf. caricum, xocpixov medicamentum (124)? cerumen ohrenscbmalz (kì.) ? *Carieapsa v. Farricaptio. Cari-eia v. -ea, -stia. *Carieum golt-wurcz (3), -■worcz (8). Cari-es, -a hd. nd. vnreyn-icheit, hd. -ikeit, -keit (5). vnrenich (22). hd. uurì- (104), worme-mele; worm-mel (8), -meil (3), -eyl (13). verrotheit (99). olm, als olmich holt (147). *Carilago ags. grund-suopa (i36a, -sopa gristle Bosw.), aus cartilago grurzapa dicitur rusticae (136b), kaum X carinae feex grondsop (ku.), hd. grundsuppe. *Carillum v. Carcillum. *Carillus v. Caryophyllum. Carina (i. media pars nauis 134 &c, lembus 93, scapha 75) schiff-boden (93), -bodem (7), -baum (17), -bauch (9), -buch (8, 16). eyn cleyn schiff (3, 5), schiffel (75). eyn cleyne schip (22). en schep (23). eyn nacke (22). zu-, pr. scho-llen- (75). nuesch (134). eyn kran (17. nhd. schiffskràn. X kàn?). Carinare be-spotten, -rispelen (132 sim.). *Carinarius dreckdreger (147). *Carinatum yrdin scussel (64). *Carinia v. Cadmia. Ca-, ka-rinthia cherinthin (95). ka= rentein (1). kernthen (12). Carinthus (kì.), corintli-us (110), -i (66), -iani l carn-i, -ioli (125) (cf. prc. X corinthius) einer von kernten (110). kerten(125). menschen also genant corina then (65). *Carioballum (cf. sq.t earyophyl= lumP) mòl kupt (8). CAR 101 *Cariobulla (i. peetaculum) kamprad (74). *Ca-, car-riola (auis, i. cornicula Gf.) daha (121, Gf.). taha (Gf.). tiill (2. i. e. nhd. dohle, nicht dill Sm. 1, 364). eyn wasser hìin (19). waterhoen (11). *Cariolum v. Corialbum. Caryophyllata (143), eariofila-ta (74), -ea (93), gario-philata t -filatrix l -filax (herba, ein crut Mss. mog.), -filata (24, 47, 74), -philatum (10, 12) gran-aff (10), -affel (12). korfliata (10). gariofilat, garafel-wurtz, -kraut &c. (143). gaman= are (93). i. benedicte (lat.f 24). bene= dict-e (47), -enwurtz (74, 143). negelein= kraut (car. 74). Caryophyllu-m i -s (kì.), cario-, kario- (4, 50^), cari- (133), chario- (111, 125) -phyllon (109), -phyllum (111 sim.), -philum, -philus (6, 74, 111 &c), -filum (68, 69, 133, 134), -fillus (50d), -filuS (3, 66, 69, 133, 134), -pholum (22, 4, 87), -folum (1, 5, 66, 68, no &c), -folus (3, 9, 19, 68, 93, 107, 110), -foli (pi. 4), -fu= lum (7), -phalum (5b, 76), -phalus (11, 74, 76), -ballum (? q. v.), -phyllaea (arbor KU.), -phylli (85), careofiblus (8, 17), earillus (75), gario - philum , -filum, -filium (99), -fìlus, -folus, -fulus, -pha= lus t -phalum (70), -lus (24 s. u.), garo= filum (Sum. vii), garrio-filum t -filus (68), -pholum (67), -folus (3, 67, 134 &c.) (ea- und ga- oft alph. gesondert, doch ohne wesentlich verschiedene Glossierung) nagel (1, 75). n.-baum (-us 75). negcl (75). n.-gin (18), -gen (13), -kin (23), -ken (24, 125), -kinkrude (22), hd. -lin, -leyn, -in, -ein (74), -e (91), -inbom (-us 76), -ablum (-us 111). nag-ilin (134), -elin (91), -el (50d). negelli (87, 93). n.-bovn (93). ne= chelehe (Sum. vii), neygelin (21). n.-bawm (-us 3). hd. (Mss. mog.) nel-gin, -ehm. eyn nelekin (5b). flegelkive (85. aus negel= kine?). groffels-, geroffels- (99), groffel- (kìi.) -negelin (garr. 68), -naghel, -kruyt negel (132). ghir-, ghen-offel &c. (kìi.). vilette (109). cario-philum, -folum (110 &c), -folus (19), -phalus (11) hd. mus= cat- sim. , hd. (19 &c.) nd. muskaten-, musschaten- (22) hd. -bluet, -blut, -blued, -bluome (19), -negel (11), -negelken (22). gario-filus (47), -lus (24) agrestis brun ha- (24), has- (47) -sehvort. Cari-, kari- (Sum.), earr- (76) -osus (i. putridus t vetustus Br. , iucundus l delectabilis 145. X car-iosius, -e gì. m.) warciger (Sum.). aelt (11). olmich (147). *Cariota v. Carota. *Carip-dis, -tis v. Charybdis. Car-ire (Br., gì. m. ), -rire t -ere (Gì. m.), carno (17), canire (76. cf. eanere) i. diuidere (II. e), deylen (17). Cari-sa (129, 141, Pap., GÌ. Plac, Gì. m.), -Ssa (Fest. cf. Schwenck h. V.), -sia 147, Br.), -sea (76), -ta (74) i. lena, laena, lana (76, Gì. Plac. !) vetus. verlegne woll (76), wolle t auis (74). maghet die be- driechlick is (147). *Cariseus i. musca modica (136). ags. cinebeam (94). Cha- (Br.), ca-risma (i. numen 1. cf. earistia) heil-ge, -ige (3), -ig (1) gabe (3, 8), gnad (1), genade (5b). g. des heiligen geist (75). creßem gnade (17). 102 CAR CAR CAR *Carista v. Caristia. *Carista (i. kerso a. d. Ags.) corri. beler (Zeuss). *Charisteloehia (cf. aristol.) beyfutò (143). *Caristerium v. Capisterium. Ca-, eha- (88, Br.), ka- (9) -ristia, t cari-eia t -sma (147), ea- (22b, 23), ka- (8) -rista, eharitia (Br.) hd. nd. dure, dur, hd. duer (17), dire (13), ture (6), tewer, teur, tliuwer hd. zyt, zeyt (13 &c), nd. tijd, tid (22b), t' (22). tliuzit (sic 63) theure (no), dure- (21), dur- (7) -keit. du- (5b, 8), tew- (1, 9), we- (8) -runge. ein devreung (3). pi. hocbzytliclie fest der frund (88). gudertieren-, medlijdsam- heit &c. (147). *Carita v. Cari-ca, -sa. Ca-, eha-, ka-ritas (ear. i. penuria, ehar. i. amor 67 Mrg., 88) hd. liebe sim., libe (5b), 1. -keyt (8b). nd. leue, lieffte (132). mimi (76). guade; gotes genad t lieb (9). ein gnodryche lieb gotlicher eynykeit (65 Mrg.). eyn liebe craft dez willen o. eyn 1. geselschafft o. eyn leben der sele (8). liebe in gode eyn dracht geseltschafft ; eyn sele in der ewigen seligkeit der ufierwelten (17). ear. teur-e, -ung; ehar. liebe (88). Karitatiuus lieb- (no), lief- (132) -li eh. *Carites (cf. carue) weißkummelwein (143). Charitia v. Caristia. *Cariton gnade o. danek (74). Ca-, eha- (Br.) -ritudo theure (no). thyrung (68). *Cariu &e. v. Carue. *Carix v. Car-ex, -iea. Carlina v. Cardopatium. *Charmaf-, earmes- (Ki.) -inum carmasin (9i). rothe farbe (kì.). Carmelita vnß frauwen bruder (7). frauen-br. (74). carmeli-t (1, 75), -ter (5b, 22). Carmen (i. cantilena q. v. 75) hd. ge-diht (6), -dieht, -ticht (75 &c.) von gesang (75). dicht (99). licht (5). lieth (67). lied (no &c). lyd (69). lyt (21). let (22). gesang (76). *Carmenus v. Carpinus. Carminare ansjpreehen o. segnen datò vihe vor den wolffen &c. (74). Carm-, earp-, crap- (17), £earz- (117) -inare (X earpere) zeis-in t -alon (117), -en l slagen (3). wolle flueken l czeissen (9). \v. teesen (ìos). woln plucken (17). wol-zeisen, -schlahen, grempeln, kam- peln, -men (75). kemmelen (114 sim.). necheln (75 Mrg., 114, 126). tzocken, heekeln in hortu (125). Carminatia das herehelen (126). Carminator krempler, wollkammer (Ki.). *Carminator (i. carminum factor) ein lied dichter l sprecher (110 &c.) vp der straissen (132). *Carminisare zoubern (75). *Carminisator zouberer (75). Cannula vr-luge ( ui ), -lòge (Gf., Hpt. 5), -gùle (Sum.). *Carmulentus v. Carnulentus. *Carmuß v. Carpinus. Carnab-um, -adis, -adium, xapva= pa§t-S, -ov, l zarnab-um, -adium, arnabo (arab. zurmbeti, et. i. zedoaria 144; xearui nabbath^um? cf. carue) matt- o. wieß-kummel (143). Carnale v. Carnarium. Carnalis vleischlic (11). vlesglec (99). Carnalitas liplicher wolust, fleisch^ lidi beweglichkeit (65). Carna-rium, -lium (49), -le (GÌ. Aelfr.) (i. maeellum 11. ; cf. ossorium) eyn paynhaws (3 Mrg.). beynhuß (17, 77). todten-b. (75). vleisch-hawfie (74), -huus (11), -gaden (74, 91, V. a. 1618), -kammer (125, Das.), -rech (111), -banck (Fris.), -markt (74). ags. flsesc-hus (GÌ. Aelfr.). metzig, schal (Fris.). karn-er (75, bm.), -yr (i. pera carnaria 125. cf. capsa). gemer (47, bm.). kern-, var. ker-der (74). wieme (Fr. 2, 444a. cf. Br. Wtb. 3, 259). *Carn-eator, -ifex (e/, earrinator) flaisch-hackeiyheckel, metziger, hencker (74). *Carnellum V. Cerebellum. *Carne- t carni- (Fris.) , corne-olus (93), -lius (64, 91, 123) (gemma) corne-ol (64, 123), -1 (91). carmiél (Fris.). Carnea v. Caro. Carnesfer-ine,-iles(7),-arum,ferina, caro f., carni-f. (5b) hd. nd. wilt-, wild-, in Hss. gew. wil-pret, -brat (5, 13, 23), -brede (22), -broden (11), hd. -prat (1, 5b, 75), -prset (Das.), -preth, -brat (134), -bret, -brecht (nob). welprecht (21). Carneus vleschen (22b). *Carni v. Carue. *Carniferina v. Carnea ferine. Carnifex (cf. earneator) hd. nd. vleysch-, hd. fleili-, flaisc- (104), fleusc- (17), lieuseh- (5b) -houwer (11, 110), hd. -hauwer (5ab sim.), -hewer, -hacker, -manger (104), -man (3, 75). fleischa-wer (nob), -cker (66), -kcher (71). hd. fleischer (4); metz-eler,' -ler, -iger (6), -ger. en knoken hower (22). hencker (65, 91, 93). dieb-h. (no), henger, bluetriehter (125). zuchtiger (65). Carnifìci-na, -a, -nm, carnifitium (134) (i. mae-ellum, -cellum, -ella 1) hd. fleisch-,fleil5-,m(Z.vlesch-,vlech-(22)-banck, -banch (23),-bang(6),-panck (1), -pankeh (7i); -huß (68, 110), eyn scherne (22), schaern (11). (hd. scharren, in Frankfurt schirrn f. cf. Fr. 2, i64a). metz-el (132), -ig (67, 75, 110), -ige l schinthufò (Ob. 1039). der rabenstein (125). *Camiolus v. Carneolus. *Carniosus (cf. carnus) madich (11). *Carnis v. Caro. Carnis maceracio dez libes pflegne (8). des 1. kerkelich plegung mit spij'13 (17). Carnis-priuium, -priuia (22), -preu= ium, -breuium, carniualia (125) hd. vast-, ffasse- (5b), fafi- (5, 66, 76, 110), fas- (125 Mrg.), vas- (134) -nacht, -natii (77). die vasten (-priuium, von -breuium fal3-, vas-naeh untersch. 66, 134). vastel- (22, 132), dy vaßen- (125) -auent. fastl= oben (77). *Carno v. Carire. Camulentia (i. crassitudoßr., piguedo 76) vaistigkeit (74). Carn-, carm- (76) -ulentus fleisch- echtig (Fris.), -icht t weich (kì.). *Car-nus (11), -tinus (76) (*. vermis in caseo, aus tarmus, cf. carniosus) ein mad (76). *Caro (auis) v. Carduelis. Caro, earnis (21) hd. nd. vleisch. vlesch (23). vlecli (22. cf. earnifieina). fleifi (21). fleysez (18). menschen-, in pi. vihe-fleiseh (6). carnes pi. quec (11). Caro bou-, eeru-, lepor-, lup-, ou-, poro-, vitul-, vrs-, vulp-ina rinderin-, hirssen-, var. hirschen-, hasen-, wolf-, schaf-, sau-, var. seu-, kelberin-, beren-, fucliß-fleisch (64). Caro ferina v. Carnes ferine. C. fumigata ru-, var. gerau-chet fleysch (64). C. lerima v. Caroperina. *Carob-eus, -us v. Carabus. *Carobus i. carnis visio est species co'oris vrine (76), st. viridis (cf. car= pasinus). *Karoforus (aus carniuorus ?) gyrig mit essen (68, 110). *Caromellus v. Carduelis. *Caronella (aus carbonella X caro) gerost o. gebrant fleisch (75). *Carop-ara (74), -era i. opera carri (Gì. m.) ; funis cum quo nauis trahitur (76); ligamen, lyne domit man das schiff zeichet (74). *Caroperina, caro lerima (75d) aus e. ferina x perria) pachenflaisch (75). Caros v. Carue. *Carostopus v. Catascopus. Car-ota, -iota (Gf.) (frz. carotte &e.) morach (Gf.). mohre (Ki.). *Caroti-cae, -des (Gì. m.) arteriae herzatharun (131). *Caroum v. Carue. *Carpa v. Capra. Carpo. *Carpa, g. -pe getymmer van holt (147). *Carpasinus v. Carpinus. *Carpas-inus (8), -sini (136), -imus (6), -mus (17), -mis (22), -ius (Br. &c), carbas-inus (125), -mus (76), -ius t -eus (74), caprasmus (i. viridis 110. X pra= sinus?) gulden far o. grune (8). grun (6), grone (22) varwe. grune- (74), golt- (17, 75) -farbe. grien (no), ags. gresgroem (136). herratz (125. cf. arraeium). Carpathus (mons) der krummbach, kre- vnd se-mnitz (135). Carpella (cf. corbus) ags. sadulbogo (136), radotpoga l sadolboga (Gì. m.). *Carpelsamus v. Carpobalsamum. Carpenta (i. abstula 93, astula Ugni Br.) hd. zimmer; z.-span, -spon (68, 110); czimmern (21,-67), zymer l schrag(76); scrag (77), schran-g, t -n (74); spaun (93), eyn spane (18), spene (6), spon t panck t schayt (74) ; bircha (121). nd. tymmer, holten t. ; schrage (23, 147). Carpentare hd. zym-mern, -eren (5b, 76); zimbern (6), tziemernt (13). nd. tymmer-en, -n; timbren (99), cluteren (22b. klutern Br. wtb.). Carpenta-rius, -tor hd. zimmer-, zymer- (174), zimber- (6), nd. tymmer- man. Carpentum (cf. carpenta) hd. czy= merneli (18) ; zimmer-niße (5), -inge (8b), -axt (68), -messer (66 &c); hacke- (17), CAR hac- (18) -m. ; zimberysen (6). nd. tym= mernisse; krudevaer (genus curri 11. cf. kruywagen sarraeum Kil.). gebuwe; slidde; wane (17). wagin (104). eyn ge^-- hobelter (75), behanget (125), hangende (100), verdeckter o. frowen- (no), ouer= gedeckt off ionfferen- (132), vastnacht- (64) -wagen. slede (8). n'ode (16). scblitt (91). rotuasel (75). bircha (Gf.). spene (6). span (12). schrane, Mrg. t spane (10). scragbe (13). scbrage, eyn banck (22b). schijte (75). a carpentis encke, byrither (125). *Carpen-tus, -us v. Carpinus. Carpere (cf. carminare) hd. zey-, zay- (1, 3, 76), zeu- (75), rey- (7) -sen; wolle (4, 6), woln (17) zeysen; grempelen t kammen (lanam 75); rißen; be-, er- (no) -griffen. hd. nd. più-, pblu- (1), pflu- (8), flu- (9), pio- (18) -cken. wolplikent_(13). pluczen (21). vloecben, berispen (i. re- prehendere 132). hd. nd. stra- (9, 13, 14a), hd. straf-, straif- (10), reuf- (125) -fen. aufi roden (3). riten (22). bre-cben (12, 76, 125), -cken (13), -ken (22), -gen (14a). Carpesium (cf. sistra) mohrenpfeffer (142). cubeben (kì.). *Carpinare v. Carminare. Carp-inus (143, Ki.), -ina (76), -enus, -enis (1), -ennus (il), -ens (75, 100, Gf.), -entus (84), i -asinus (6), ca- (75), cara- (in) -penus, carbenus (149), carm- enus (47), -us (gali, charme gì. m.) (carpens i. ornus; capenus i. sangui= narius, homicida, ramus 75. cf. eor- nus) hd. nd. hage-, hd. hagan-, (Gf.), hagin- (84, 104, 117, Gf.), hagen-, haen- (100), hayn- (3, 149) , barn- (102) -bucha (117), -bocha (84, 121), -bucb sim. (75, 87, 95, 102), -puch (74), pucben holtz (1), -poicbe (104), -buke (100), -bucken (11), -putten (3), -butten (22, 149), -butte (47), -dorn (6). hanhódlin (135, Das.). arscru= czel (3. i. q. kriitzelcben im hess. Hin= terlande, arsch-kitzeln in der Wetterau u. s. w., -kratzeln Nmn., fre. gratte-cul rosa canina), hartriegelen (capenus75). angl. bard- t born-beame (143). spindel- (143, kì.) , lein- (kì.) , sle- (16) -baum. viginboim (Sum. v). steinlinde Ki.). Carpo, e. i tincta, c.-t. , i -nieta (74), -neta (21) , -tita (23), carp-io, -is, -edo t -us (75), -a (no), corpedo (3, 74, 76) (piseis, qd. postis 76! i. cassidu= lus t calimpus 9) hd. nd. karp-e , -er (107), -en (4), -lan (91). hd. kar-p, -phe (3, 95), -pb (7), -pffe, -pf. ebapph (1). *Carpo,<7. inis (cf. carnarium) vleisck wìme (11). Carpo-, l xilo- (Br.), syro- (147) -balsamum , carpoba- , carpe- ( 6 ) , ^lsamus hd. balsam-, balsem-, balsamen-, nd. balsemen-, balsmen-rinde, hd. -holtz, nd. -holt. gesafft von balsam (68). *Carpon-eta, -ieta v. Carpo. Carporare houwen &c. (147). *Carpotareos nuzblumen (96). *Carpoti-neta, -ta v. Carpo. Carpsella v. Carsella. *Carptator kruethacker (125). Carp- , carb- l carba- (76) -tim zucklich, schnell (88). *Carpulis (cf. campulus sim.) v. Felena. CAR Carpus v. Carpo. *Carracutium v. Carriducium. Car-rata (75) , -aca fuder weyn t w.-f. (75). eyn fuoder wyns (19). en voderwijns (11). Carrena v. Carena. *Carrere schneiden (74). Carricare fazzon (Gf.) *Carriducium (76), carr- (Pap.), car- (139, GÌ. m.) -acutium i. vehiculum altis= simarum rotarum. *Carriga v. Carruca. *Carrinator I c/.earneator) i. carnium laniator (129) ; carminum lacerator (76). *Carriola v. Cariola. Carrire v. Carire. *Carrosus v. Cariosus. Carr-uca, -uta (1, 76), -usta (gì. m), -ota, -uga (18), -iga, curruca (i. carrus, cartellum Gf., biga) hd. nd. karre, kare f22). hd. karr, karr-en (4, 69, 110), -ich (6), -uh (Gf.)'. karn (7, 18, 69, 70). karch (88, Das., Fris.) mit zweyen redern (88). garre (Sum.). wagen (93). Carru-carius, -eharius (91, Gì. m.), I -cator (68, 110), -tarius gali, carton t -starius gali, caron (122) kar-rer, var. -cher (110), -renmann (68), -remeker (11). wagner (93). wagen-man (91) , -macher von zwei rederen (no). Carruchum getafeltes schlafgemach (Ki.). *Carruga v. Carruca. *Carrulus (deretwas fuhretKi.) chreho (Gf. i, 590. X garrulus?). Carrum waghenbret (11). Carrus (cf. carruca &c.) kar-e (5, 110), -ridi (6), -r (68, 91)). wag (91). wagen (7, 22). *Carru-ta, -tarius, -sta, -starius v. Carruc-a, -arius. *Cars- (17), carps- (8, Gì. m.), scarc- l scars- (gì. m.) (X caps-?) -ella (gali. escareelle gì. m.) zer-sacke (17), -sag (8). Carta ein buch o zedell (6). brif (99). vngeschrieben brieffe (74). brieff vff o. von pergamen (75). bermend (93). blat, carth (88). carten (23). hd. pap-ir (91 &c), -eyer (112. wett.). *Carthafige v. Cataphrygii. *Carta-fìlago, var. -pilago (i. filago, impia, gnaphalium &e.) ruhr-, heinsch- kraut, engelblumlein &c. (143). Carth-, Cart-ago eyn stad (5), stadt (7). kartagen (5b). carthago (1). *Cartagus v. Catarrhus. Cart-allum, -allus, -ellum (69, 134, i. carruca Gf.), -ellus (11, 19, 94, 136), carcellus (11? gì. m.), -illum (&c. q. v.), quartallum (q. v.) cratto (120). carruh sim. (Gf.). hd. schuliel-, schüssel- (6, 110°), schissel-, schoßel- (17, 21), schossel- (4), win- (8, 16), mist- (74), schenen- (19) korp, -korb , -korpt (3), -kurp (7), -karp 21, 4). nd. schotel-, schottel-, scotel- 11) -korf, -koreff, -karf (11); kloet (cf. carcillum) l screen- (streen-V cf. cala= tus) -kaerf (11); ni. teenenkorfken (Martenez); mate (-us 99). bast (8). ags. wi- (94), pi- (136) -ndil. Carth-, ehart- (91) -amus, cartamo (136) wilder saffr-an (143), -a (91). ags. ìypbeorn (136. st. lybeorn ?). *Cartapilago v. Cartafilago. CAR 103 Chart-, eart-, carth-arius (i. papy= ropeus 125) papier-er, -macher (125 &c). *Cart-, carth- (17) -arius (animai 76) mandil (Sfasciculus chartae? cf. carua ?). eyn marder (17, 76. X martarius!). *Cartarus v. Catarrus. *Carthatupla v. Catadupa. ^Cartella v. Cartilago. *Cartellu-s, -m v. Cartallum. *Carthesia (i. carbana; cf. sq., cor= ban) oppher stockh (1). *Carthesi-um, -a &c. v. Carchesium. Car-tilago, -tillago (8, 99), -thilago (125), -tilaga (94) , -eilogo (23) , -ilago (q. v.), -tilla (8), -tella (Sum.), casica (9) ha. crust-ula sim. (Gf.), -eie (100, 104), -el; chruste-1 (1), -le (Sum.); kruo- (93), ero- (2), kro- (95) -stel ; krésteln fleisch (6). kro-sel (13, Gf.), -Bel (8), -sselt (8b), -selle_(22b), -selen (23), -sle (99), -set intestina auce l anete (sic 22. i. q. nhd. gekróse!). weleck knoke yn demvlesche (22b). taheyt der knoken t march (23). ags. naesgristlae (94, 136. ags. engl. gristle nordfries. grii-, gro-ssel). hd. chru-, kru- (74, 75), kro-, kro- (Fris.) -spel. karspel- len (Ob. 763, 836). kurpel (75). kroppe-1, -len (Sin.), cnos-peln (5), -tei (7), -eie (106). hd. kroii- (Fr.), kruß- t weych-, var. kruschpel w.- (64), wich- (125), kros= sei- (12), knoster- t gnorbel- (19), knor= bel-, knorpel-, gnarpel- (3, 21), knarbel- (133), knarber- (5b), knorffel- (110a, 132), knorsel- l krach- (no), krachel- (132) -bein sim. krobel-pain, -ein, harwachs (74). prustleffil (104). brustlefel (Sum.). brot leffel (eartiìla 8. hierher? cf co= stella), orlepp-el (casica 9), -lin (91. cf. e. i. discrimen auricule Br.). eyn ampel (10). *Cartilarius v. Cartularius. *Cartilium (i. grarninarivan, aus cor= tilium?) anger, vlg. wisen fleck (75). *Cartill-a, -ago v. Cartilago. *Cartiludium kartenspil (75). *Cartinus v. Camus. *Car-tius, var. -cius (piseis cf. era= tius?) lachß (64). Cartophilacium hd. buch-, bueher- (88) -kast, o. schryn (88). Cartu-, carthu-, earto-, carti-larius hd. briff dreger sim. ein brieuer t blader (5). kartenmecher (carth. 125). *Cartulio v. Cortulis. *Cartulositas (i. astucia, aus caute= lositas) liste (74). *Cartuna v. Quartana. Carth-, gew. eart-usia chartusey (1). carthuß (17). hd. nd. cartuser-, carstu= ser- (23), hd. carthuser-, kartheuser-, car- tusiler- (6) -kloster, -ordin (5b, 75). Carth-, eart-usiensis hd. nd. kartus- er, -uler (6). hd. karth-euser, -ewzer (4). charthauser (1). *Carua (cf. garba) mandila (87). *Caruasa v. Carbasus. *Carucus (i. pyrena?us) der brenner (135). *Caru-e, -i, -o (67), ear-eo (143, Sum.), -ea t -va. (Gf.), -OS (143, 144, Sum. VI), -ni (93), -um (114, 143, kì.), -eum t -ium (143, 144), -enum (kì.), -oum (143), -eum (121), -nabum (&c. q. v.), cir-eo (130), -CO (Gf.), -ce (85, 96, Sum. V), -te (47), cyror (47), sarto (Gf.), cicero (130) (i. 104 CAS cyminum; cf. Dz. wtb. 91) kar-we (5), -vey (kì.), -ne (Sum. v), -ben (114). climi (Sum. VI), kumi (95). chuni (1). kum (2). come in dem garde (22b). kom-en (23), -el (22), -mei (21). kóln. hoff-kamyn (132), -kuym (143). ku- (nob), kum- (5), ky- (75, uoa), kye- (18) -mei. velt- (3, 17, 74, 96, 130, Sum., Gf.), feld- (93), wilt- (85), wet- (Gf.), wilder- (74), gart- (47, 74, 121, Gf.), garten- (19 &c), matte- (6), matt- (143), mat- (114), matten- (144), wiesen- (Ki.), wieß- (143), romes- (85) -chumi sim. (Gf.), -kumi (93), -kumme (6), -koinè (85), -komen (47), -kummich (114), -kummich (144), -chumel (Sum.), -kumil (133), -kumel (66, 74, 85, Sum., Gf. &c), -kummel (143), -komel (17, 96), -kommel (19), -cumel (3), -humil (sic 121). wilkerse (47). herze- (47, Sum. v), herte- (85) -blat. harthowe(caros Sum. Vi). Carum reddere leff maken (22). *Carunca (i. aratrum gì. m. ; hier aus ploich ar. X plock? X caries?) etter= plock, luncke ; t i. mucus der nasen snot- ter, q walster, onreynicheit uy t dem monde of der nasen (147). Caruncula fleyschlin (64). Carus, karus (9) hd. lieb, liep (5), liepp (6), liepe (133), lyp, lip. nd. lef, liei" (99). hd. nd. dure, duwer (133) duer (17), dur (5*b), ture (6), tewr (1), teur (134), tewer (2). holt (22b). *Carutius v. Charax. *Carvun-, earuu- v. Carbun-eulus. *'Carzinare v. Carminare. Casa, cassa (5b) (i. domus, lar &c.) hd. nd. hu-, hd. hy-, bu- (9) -tte. hute (10). hus (93). huß (8). huße (5b). haws (1). alt hus (14a). eyns armen mannes hauß (64). eyn boße hueß 0. kawe ut past-, metallari-, hortulan-orum (125. nd. kave Br. wtb. 2, 755. oberd. die kauen, khawn Sm. 2, 273). *Casa (ì. cassis) hirtzen-garn, -netz (75). *Cascalistra (turcarum) cretischer se= sei (143). * Cascine v. Cachinus. *Cascogabe v. Castologaloe. *Casea v. Casia. Cas-eale, -iale (22), -earium (19) keßefaß (74). kese-vayß (19), -vat (22). *Casearia, a caseis t butyro dy me= gersehen (120. nhd. meyerin). *Casearium v. Caseale. *Caseatum keßpru (74). Casellse stadel, scheuren, kornboden (Ki.). Cas-eus, -ius, -iuus (7) hd. nd. ke-, kee- (11), kes- (21), ka- (99) -se. khes (111). keß (76). kaß (91). *Caseus fuligineus (i. . iuncata) ein schuphkeße (125). Cas-ia, -ea (70), -sia, cassia fist-ula (74, Sum. v), -ola (22), -ularis (kì.), c. lignea (Sum. vi), caciafìstula (122) wih= boum sim. (121, 127, Sum. vi. Gf. 3, 122. bm. 129). benen crut, ben blum (8). bokis- (Sum. v), pockß- (74) -horn. casia (1). cassia nstel (22). cassie fistule (Sum. v). gali, caciafistre (122). *Casiale v. Caseale. *Casica v. Cartilago. *Casidelis v. Cassidilis. CAS *Casidicus v. Causidicus. *Casilia v. Cadmia. *Casilid-a, -is v. Cassidiliß. *Casiludus v. Cassidolus. *Cas-ina, -ma(i36c) (cf. cista; anders Gì. m.) ags. caest (i36c, 145). *Casinea v. Cadmia. *Casiu-s, -us v. Caseus. *Casla (cf. casi-a? -na?) ags. heden (GÌ. m.). *Casloma v. Casnomia. *Casma v. Casina. Casma (gr., fulgetra lat. Br. i. fulgur, hiatus; aus Xaajia X z. wtb. 94). *Caualla &c. v. Cauilla. Cauall-arius , -us v. Caball-arius, -us. *Cauan wihilla (auis 141, Gf. 1, 643. cf. strix &c). wichilstain (i. baeula 104). Cf. eauanna &c. noctua (gì. m., Dz. Wtb. 594). ags. ulena (g. pi. 94b_). wihilstein penas (Gf. 6, 690_); wihilstein n. loci (Gf. 1, 708); wihelstain i. q. taedifer brant= eysen (Sm. 4, 5i; ver sch. von wihstein perpendiculum (Ziem. 647). Ca-, co- (Gf.) -uare, caua (i. perfo= rare sic 6) hd. holen. hd. vfi- (68), durch-, hd. nd. dorch-holen, hd. -holn. aui3-hoe= len, var. -liiilen (64). helen (13). halen (11). holern, hulchen (75). hd. hol machen. vlòsnyden, gruppen (77). gropen (22b). graben (5b, Gf.). durch-gr. (68, 76, 110), -loehern (134). lfichen (12). lechern (18). hol vnder vuren (6). *Cauaria v. Caluaria. 14 * 108 OAU Cauatura lignorum per quam sibi mutuo coniunguntur nut (95). *Caucubus v. Caeabus. Cauculus &c. v. Cacula. *Cauda v. Canna. Cauda, olivi coda (125) hd. zagel. czagil (5b). tzaghel (23). saghel t stert (22*). zale (18). zeyl (17). czelle (21). hd. swantz (6, 7, 75, i. penis 125), sehwantz. wadel (76). stertz (74, 132, 133). *Cauda caballina (143. v. cunicella), cabanila (11), cabugula (19), equina (3, 8, 73, 74, sum.) (herba) pherdeszail (sùm.). eyn kaczen-czagel (19, 73), -wedel (73). kattenstart (11). piutz, pferdßczagel, schafftenhawe(74). roßschwantz, schaffk hew, kantenkraut, taubenrock(73). vogel (3), fogil- (8) -wick. *Cauda porcina (herba, i. peueeda^ num 143 ) weiß stainprech ( 91 ). wiß- steinbrach (125). Cauda-, coda- (88, 125) -tremula, tr.-cauda (12) (iteti, codatremola ; aids) back- (64), wasser- (88) -steltz. ein ackerinenchen (i. motacilla 125). quecke- stertz (12). Caudatus geschwentzt (110). gester-t (99), -tzt (132). Cau-dea (cf. gì. m. h. v.), t -tiea (93. anders GÌ. m., Br.), -dica (Br.), cand-ea \q. v.), -iea (147) schiflin (93). auffge= pogenschiffe (74). revijr sebeep (147). Caudex block, klotz; e. fartorius hackelklotz (125). Caudica v. Caudea. *Caudistrum zagilpein (Gf. 3. 130). Cau-ea, -ia, -a, -eua (8b), meist auch can-ea, -ia (i. cauerna, dornuncula pasto= ris &c.) eyn fogel- hd. -bus, -haus, -huße- (18), nd. -huus (11), -buis (22b), -bur. hd. -korp sim., -keffet (64), -keffich (67), -kebige (12). wygel (sic!) hues (19). hirten-huß (8), -haws (9). hueterhuß (75). hittlin (pastoris 76). eyn tier- (8), dier- (17), tyr- (9), dyr- (8b) -gart, -hof (8b, 9). wewer (cf. viuarium) t grub (9). cule l gruue (99). hule, var. boel, keller (110). eyn hoelkuyl off kelre, off eyn korffgyn (132). erdhol (93). hd. buer, baver (3). nd. bur. hd. keuia sim. (Gf.); kebige (7), kebge (5, 10), kybgen (21), kafige (6); kef-ich, -it (76), -fet (2); kyfit (74), ebeuina (Gf.), kefin (n. Pict.), keben (13), kebsen (Alber.). kieuie, koye, ghayole (108. cf. catasta), meissen-kar (77). *Cauella i. ductus aque (76); dolium pote-ga, -che (Gf.). *Cauentumkavent(i09.c/'.conuentus). Cauere hd. vor-, ver- (67), fur-sehen, -seyn (21), -kummen (65). vorsyen (132). hd. bewarn, warnen (6, 76), buten (9), be-b, huten (6). *Kauere v. Flauere. Cauem-a, t -us (75) hd. gruobe, grube, grub, grobe (5), grabe (21, 70), grape (18), grab. nd. groue (22), graue (23). graff, kuyl (132). kule (19, 22, 23). buie (65, 110b). hule (6, Fris.). hole (18). liol (110). riß in eim stain (3, 75). klufft (125). Cauernosus diep (11). holechtig, locherlich (Prie.). Cauernula loch am kinbacken ; holel (75). *Cavex v. Carex. CAU *Cauicius bumelviscb (98). Cauilla (Br. &c, Gì. m. 2, 307. i. de= ceptio, rixa; clauus; stella 76. ital. caviglia, cavicchi- a, -o frz. cheville pori, chavelha span. clavija, alle aus lat. clavieula cf. Diez 2, 264) bedrocb (132). bedreginge (22). betriegung (110). eyn holcz- (19), hultz-ner, var. -ex (75) na= gel. en holtnegel (11). eyn glockenswen^ gel (17). ein nagel in ein loch (65, 68, 110), da man die bratwurst an hencket 0. fleisch (110 sim.). durluog (93. cf. appendix). ruffer (133). doppe, pegghe, prop ( 147 ). eyn leyter an eim wagen (64). w.-l. (74, 93 sim.), -gleyse (7). how-1. (74). cauillus (Gì. m.) phelga (Gf.).cauall-a 1. -atio; -ator calumpniator ; -antur tergiuersantur (ni). *Cauillare (x cauilla clauus) v. Confabulare. Cauillare , selten -ri (cf. prc. ; X cauusj vzgraben (5 sim.). durch-holen (17), -bora (9). auß-holern, -sameln (74). betriegen (7, 8). verklagen (110). bespot= ten (68, 110, 132). außyben (v. a. 1477). kyffen (18). kyfen (110). keyfen, kyfeln (74). kiffeln (21, 77, v. a. 1477). kyueln (9). keyflen (1). cheyffeln (3). kyefeln (5b). kefeln (5). keuelen, k. mit worden (22). keiten mit worten (75). v'kloeghen, kijuen (132). hd. klap-ern (134) , -pera (69); claffen; zwe- (7), swe-, schwe- (64), fa-- (113, Fris.) -tzen; speyen (Fris., Kia.). Cauillatio betriegung (110). bedreg-, v'kloegh-inge (132). huhc l spot (bm. 729). spott-unge (8, 9), -erij (17). ge-spott, -spey (fhs.). bar-at (8b), -aet (99, 106), -acht (100). beraet (11). berayd (19). kiffel- (21, 4), kyfel- (18), keffel- (17), kefel- (5) -unge, keuel-, wesscher-inge (22). wescherij (17). swetzunge (6, 75). schwetzung (68). klaff-ung (110), -erey (67). klefferey (66, 70, v. a. 1477). klap-- per-y (69), -ey (134). stumpfnerung (112). caviller-ey (v. a. 1477), -ye (133). Cauillator schwe- (76), swe- (75), fa- (113) -tzer. fatzmann (Fris.). Cauillosa positio geferlich ftir- t dar-gebung (65). Cauillum spot (8). spotte (17). en stede dar keuelinge schut (22). stumpf= fierwort (112). eyn spedael (19), enspittael (11), aus spot?! Cauillus v. Cauilla. *Cauina v. Cauma. *Cauinus v. Cophinus. *Caula v. Caulis. Caula hd. schaff-, schaf-, scha- (13), schof-, nd. schape-,ovvi- (104), ^roß- (64), pfirch- (75) -stai, scafftal (100). zun (8). pferrich (65, 75). *Caulare pferrichen (75). *Caulerroma (herba) konische (47). *Caulestrum halßslag (74). Caul-is, -a (v. maguder), -us (5, 18), kaulum (87a, 146) , pi. caules (87), e. capitat-us (125), pi. -i (111) hd. nd. kol. hd. kole. chol (104). koel (66, 110, 123, 134). koyl (19). kol (87a, 146). eyn moß ader kole (21). eyn muß kole (7). romes^ kol m., romeschekokelm., boli, capusta (4). kraut (4. wett). krut, kabbas-, gab= bas-, gabaß-, kappas-krut (75). kol krutt (Ci), gnen krut (123). kabis- (91), weyss- CAU (in) -kraut. kumpstkoel (125). stengel (91). Cum folio cauli culum tu tangere noli Si frangitur kolblat tibi vinger in ars gat (3 Mrg.). Caulirap-a (143), -um (kì.), caulo= rapa rubenkohl (143). kohlrube (kì.). *Caulistrum (cf. aealentum &c.) cumpost (Sum.). *Caulitium v. Caluities. Caulus &e. v. Caulis. *Cauma t corona equi (i. iuba) mond, var. mon, am pferd (75). *Cauma (st. canna) ror (Sum. v). Cau-ma, -ina (4, 76, 99) hd. hitze- nd. hitte (22), heyte (11). hytzde (132). hitzung (18). hd. brant; br. von der sunnen; en-, ent-, an- (68, 69, 134) -zun= dunge, -zindung (68, 134). vntfenginge (23). entfengiche (22). kon, miltaw (74). reghen die warmis (147). eyn doppe (18). rime (99). gehaige (93). gihei sim. (Sm. 2, 127). hebei (Sum.). eaumata turniza (Sm. 1, 399. cf. estuarium). *Caumaei-on, -o v. Camacion. *Caumaeuriae ags. eordrastae (136), nach Leo irrig '.frz. chaumiere, vielmehr = caumenia, chameuniae , Xarl£Uv^a i. humi cubatio (gì. m.). Cau-ona, t -ena (19) (i. placenta) vlade (11). flayde (19). Caupilus v. Caupulus. Caupo, campo (9) i. stabularius (109); tabernarius (93). ein schenke (9). schynke (13). hd. nd. eyn win-, wijn- (132), wein- (21 , 4, 134) hd. -schenck, -schenker (22), -schinck (18), -senck (21), -man (22, 23), -tappre (99), -tepper (11, 23), -tzepper (132), -zephner (7), -ruffer (5b), -roffer (5), -roper (23). winreuffer (21). privmaister (Sum., Gf. cf. pulsa= nia : puls?ì. zepffer, reyffer (74). roper (23). uuller (qui vinum cum aqua miscet ad propinandum 104 ). tauerni-r (99), -erer(93). kroger, wert (109). wijrt (132). Caupolus v. Caupulus. Caupona i. tabern-a l -aria (Br. &c.) ; i. caupo (12). hd. krug. schen-k (12), -ken ( 10 ). win-schenkerin , -hus ( 93 ). tauerne (99). Cauponula pilkròch (109). conpo= nula, eaupuncula i. tàberna (129). *Caupulis (-1= lar?) en scheepelier (ie' 11), cf. eapularis = seapulare (gì. m.), ni. schapelaris (kìi.). Caup-ulUS (11, 19, 75, 76, 93, GÌ. m.), -olUS (GÌ. m. &c), -ilus (141, GÌ. m.), canp-olus (71), -ulus (64c), camp-ulus (9, 64b, GÌ. m.), -olus (gì. m.) (i. breuis nauis 11, nauicula piscatoris efec.) klein schiffe von leder gemacht (74). wor schiflf (9). schiflin (93). Bscher-sch. (64), -zollen (75cd), -kolben (sic 75ab). schiffjchin (19). *Caupunari ver-schencken o. -kauffen (6*)- Caupus (1. obba) ags. cuppe (gì. Aelfr.). *Caurio (aus cautio?) heilich ampt off dyenst (147). C&uxit panther (123, Kì. &c). eanterio est proprie pantherearum (76). Causa hd. sache, sach, sag (13). zake (11). vrsach (65). handel (91). C. efficiens hd. ein wi-, wu-, wu-, wù- (6) -rckende, wurkundu (63), werck* CAU ende (22, 68), -onden (21), -en (18), wurck= lich (65) hd. sache, sach, vr-s., or-s. (18, 21), nd. -sake. C. fìnalis hd. ein ende (7), ent-liche, -lich, endeliche (132), zu endende (3, 17, 67), zu entlich (5), zu entliche (18), zu ende, vßresende (63) sache, sach, vrsach (6, 15, 65, 110) darvmb ein ding gemacht ist (no), off wairomme (132). ein ende zulende sach in ewikeit (63). dye endeß vrsach (15). C. formalis ein gestaltlich (68, no, 134), stellende (8, 15), hd. zu-, nd. to-st., zu stendliche (76), zu stene (21), zcu czelende (4), formende (15), zugeformet (7), thorisende (23. cf. prc. 63), schick= lich (6), (dye) zuschigkende (15), so ge= schaffen t so geboren (63) ha. sache, sach, vrsache (6, 15, 110), nd. zake (22), orsake (23). eyn sache die ein wesen gifft (132). C. materialis mogelich (8), ein moge= liche (4), dye mugelich naturlich (15), materliche (76, 110), materglich (65) vrsach (als erd, stein, holtz 110), sach (8, 4, 76). ein naturlich muglikeit (63. cf. sq.). ein materie dair men vat vyß macht (132). C. naturalis eyn natur-lich, -lik (22) sach (7), vrsach (6), mogelicheyt (5 sim.), muglichkeit (70), moghelich (23), modi= cheyt (sic 22), wirckung (68), wurckung (69, 134). eyne natur wirckende sache (3). *Causape v. G-ausape. *Causape (x caseus) chasechar(Sum.). Causare sachen (1, 18, 21). be-s. (75). vor-s. (19). nd. zaken. klagen (13). Causari hd. sachen (mss. mog.) ; s. vben, var. yeben (no) ; sagen (66 &c). schyckin (5b). beklagen (11, 69, 134). clagen l werden beseyt (19, 67), besagt (66 &c). Causa-rius, -tor v. Causidieus. *Causica v. Caustica. Causidico (i. causam ago i prof ero) ain sach vß sprecher (sic 76). Causi-, cause- (4), loasi- (76) -dicus, causa-rius (49, 76), -tor (76) eyn sachen- (5, 6, 7, 75), zaken- (22, 23), sach- (17, 18, 76)-welder(5, 18), -walde(17), -wolder (22), -wolde (23), -waltiger (75), -vß sprecher (6, 7. cf. prc). hd. ein vor-, fur- (76), zu- (17) -spreche, -sprech (17, 76), -sprecher (8, 21, 4). en vorsprec i plaidierre (11). plajdirre (99). talman (8i). kleger (10, 49). red-er, var. -ner (64). *Caustella v. Clustella. *Causterium schornstein (19). schoer= sten (11). *Caus-tica, -ica (49), conseica (75) zu- (141), zi- (Gf.) -ntra. zun-ter (74, Sum.), -der (75), -ger (49). *Causula (st. casula) v. Teges. Caut-e, -im (11, 19) behendec- t cluch- (19), gewiß- o. sicher- (8), gewer- (9) -lich. kluekeliche (11). Cautela (oft i. q. cautio q. v.) hd. nd- bewar-unge, -inge. ware (99). besur= gung(18). sicherheit (6&c.).behendekeyd (19 sim.). behoeudicheit (11. u X n? cf. sq.). klockheit (132). Caute-, eate- (22b), cautu- (6, 21) -losus (i. cautus 1) bewar-sani (5, 22, 4), -unge (sic 21). webarsam (1). war= summe (17). gewarnter (6). wise (7). vor= sichtig (17, 18). behend-e (19, 110), -lich KEB (68), -ich (132). behuedich (11). hd. voi behendikeyt, fursichtikeit (69). condig (77). cundich, snedich (22b). ein vorteil= lischer, der da alwegen vorteil sucht (65j. Caute-r (Gf. 5, 234), -ria (8 &c), cu= ter (141) hd. brant, prant (141). polz (Gf.). theuuon d. pi. (Gf. 5, 234). cauteri-um t -ola (Gf.), -olum (119, Gf.), -o (ni), canter (104) (i. pulcio 104, ferrum 141) cantar -i (127, Gf.), -e (119). cauteri; douil (Gf. cf. theuuon Grundbed. ureré). polz (104, 141). bolz (119 &c). cauter-em ags. throsm (94) ; -e ferrum i. haam (94), fam (136). *Cauteria i. lentigo (66 &c. ). ein gebrant zeichen (no). Cauteri-are, -osare &e. v. -zare. Cauteri-um, -es (127) (cf. cauter) prant-, pren-eysen, 0. das loch das nach dem prant wirt (74). hd. nd. ein brant- (13 &c), hd. brenn- (ii9b &c), borne-, born- (8), bùrn- (6), zeichen- (110), zechen-(93) -isaren (n9b), -yseren (22), -yesern (13), hd. -ysen, -wnde (23), -reyd (17, 18. cf. andela). ags. merisaen (136), mexrisern (94). hd. ein ysen, eysen, bor- (67), bren- (70) -ysen da mit man einem durch die backen brent sim. prannt wunden die dye artzt machen (1). ein gebrant won= den (21). eyn gebrante wunde (5b). brant (95). zeychen, als rotkrutz von osterich (64b). zaichen, als rott creytz vou esten= reych (64c). Cauteri-zare (Br. &c), -sare, -osare (76), -care (64), cautherisare (3), eauter- iare (7, 76, 132, Br.), -are (9), cacirare (8) (i. cauterio inurere; dur-are, -ere 76) zeichen mit eim ysen (no), bernen mit eym yser (132). mit eysen prennen ein zaichen (64). brant pr. (9), burnin (8). hd. v'herten, beharten (18), behirten (17). nd. vorharden. Caut-es, -is (93, ìos), cantis (1) stain (1). ein herter Stein (110). een harde scaerp keye t steenroetse (108). rucher schroff, heldiger felß (88). roke t vels (99). mer= fluo (93). ror (11. X cantes). Cautio (cf. cautela) hd. sicher-, nd. secker-heyt. zekerlicheyt (23). hd. gewis-, gewisse- (12), weiß- (67) -heit. wijßheyd (19). ware (99). bewarung (5b). bebarung (1). laeste (11). scripgeziuge (119 sim.). hantfesti (25). bekanntnuß (91). ein for= maet (125). *Cautulosus v. Cautelosus. Cautus hd. sicher. vor- ( 17 ) , fur- (65), vm- (5b) -sichtig. klock (5, 22). hd. clug. kluc (13). klueck (11). kloech (132). geware (99). behendlich (68). *Cautus, g. -ti dranck (11). nauis species (Gì. m.). Cauus, caphus (3) (i. concauus, va= cuus 10, antrum 5, 110) hd. nd. hol. hole (7, 10). hol (12). hale (18). halich (11). holich (19, 132). locherichtick (19). vßgeholet (17). eyn hoel (5). ein huel, varr. hule, hiile, 0. ein loch (no). *Cauustrum v. Canistrum. Caxitare gallorum (gì. m.).| *Cebellus eyn sadel (19). en zadel (11). Vrm. aus tebellus zabel (20. q. v.) missverstanden. *Keb-, kep- (24), i elieb- (143) -uli, chebulus (kì.), myrobalanus cheb-, ehep-, eep-ula (143) (x ebulus; cf. CED 109 emblica) adic (24, 47). sehwartzbraun myrobalanen (143). *Ceeaeiter plint-, plintz-lich (74). Cecare, ceeul-tare, -eare(Br.), -ptare (76) hd. nd. blint machen, maken. bli- (5b, 9, 19), blij- (11) , ble- (8, 99) -nden. *Ceeerates der lucht beweghelicheit (147). Cecias (Kcuxias 114 &c.) v. Ventus. *Cecicula v. Ceeula. *Ceeilia (st. Sic.) cecylien lant (5b). *Cecita v. Cicuta. Cecitas blintheit (11, 19 &c). *Cecius der cale berg (T25 Mrg.). *Cecodia pedeme (85). *Cecueia v. Ceeunia. *Cecuda v. Cicuta. Cecul-a, -us, -um (16), -io (93), eec- ola (19), -uba (8, 11, 19, 74), -icula (Gf. 6, 785), cicina (91) ein blindlin (dim. a ceeus 110). ein plint- (3, 104, Gf.), blint- (8, 9, 16, 100), blind- (6), blinde- (95), blinden- (76, 93), blinder- (17) -sleicher (17), -sleich (3, 8, 9), -slich (93), -schleich (16, 91), -schlich (6, 76), -sliche (95, 104), -slinggo (Sm. 3, 452), -slingge (100, Gf.). multworff (19). wantworp (11). vinster (74), eyn v. -vveg (17, ceeuba 8) , wege (9, 74). ceeula 1. via ceca (76). *Ceculicen v. Cicuta. *Ceculptare sim. v. Cecare. *Cecumalum (alph. eer-) ein lamell (6). eeru-, cern- (sic 74) -nalum en clinke (22). kling (i. clepa 74. i. q. lamina, veru= tum Kil.). Cecu-nia (11, 19, gì. m.), -eia (19), n (136), -mia i cieunia (147) (i. q. cueuma, noctua gì. m. 2, 319, 813, 815) nachtrave (147). vie (11, 19). *Cecuricen v. Cicuta. Ceeus hd. nd. blind, blijnt (11), blent (99Ì. hd. blind. starnblind (76). storblint (77). ein blin-d (6), -der (18, 4). *Ceeut-a, -icen v. Cicuta Ceeutiens blinczinder (9). Ceeutire blinczen i wenig sehen (9). begynnen zu (19), tzo (132) blinden. ha. blindt werden. *Ceeha v. Zeeha. Ceda v. Scheda. *Cedare (: cedere) virdriben (19). v'driuen (11). *Cedaria (st. setarium q. v. cf. eedas Gì. m. 2, 220) eyn mei- (19), zichte-(ll) -budel. *Cedaris v. Cidaris. Cedere (c&edere, prt. eecidi ; i. ferire) hd. slahen, slagen sim. slaen (14, 19, 99). slon (9). hauwen (14). hd. brechen, sny= den. vorhaweu; e. gladio kopphen, den halß abhawen; e. virgis tzu der stupen slan (125). Cedere (prt. eessi) hd. wichen, ent-w. weichen (9). wigen (13, 14). wyechen (132). nd. wiken. hd. rumen. r. eyn wahteu (22b). Cedes (i. oecisio, oecasi-o, -a 7, strages, mors) slacht-unge (3, 19), -inge (11 sim.). man-slechtunge (9), -dot slahen (8). hd. todt-, dot-sehlag; nider slag (1), nydderlage (10), mort, tod (67), todtung (65). fai (5). falle (7). vai (22). vali (6). fallung l eyn falck (sic! 21). wallung (sic 18). vallinge (23). nyderfallunge (66, 70). 110 CEL CEL CEL ♦Cedex v. Ceyx. Cedri-a, t -na (76) (xs8pia ; Br. GÌ. m. &c.) i. cedri resina t succus (76) ; s. eieladis (q. v.) ; grece cedromeda (ui). hema (Gf. 4, 946). *Cedricula ara klaiuer cederbom (76). *Cedri-, cedrini- (5) -pomum, p. cedrinum (1, 5b), e. p. (22, 23) hd. eyn cedrin-, zedern-, cedar- (67, 68), zeder-, z.-baum-, ceder-pawra-,«d ceder-, tzeder- (23) -appel, hd. -aphhl (1), -appfel. *Cedromeda v. Cedria. *Cedrum (cf. sq.) zitter (8). Cedrus koder- (1), cedar- (68, Gf.), hd. nd. ceder-, zeder- (23), cederli- (3, 21), czidern- (18), cziddern- (17), zitter- (8) -bom, hd. -pawm (1), -baum, -baym (5b), -barn (8). pr. espen ( : zitter ! 21). *Ceduarium v. Zeduarium. Cedula v. Scedula. *Cefal-cia, -ica v. Cephaliea. *Cefalus v. Cephalus. *Ceges v. Ceyx. *Ke-yo, -io (75), -go (76), koyo (74) (cf. Sm. 2, 128, 129. Dz. Wtb. 95. Celt. 1, 116 sq.) i. lignum extensum ante vias castrorum sim. (II. e), ein slack (3), slagk ( 74 ) , sclilag ( 4 ). werren , vlg. schrancken (75). kay i. cancelle hebrei- corum (76), cf. kaeyium, kays &c. (GÌ. m. 4, 298, 301, 303). Cheiri, keiri (arab.) gelb veieln (74). *Keysim v. Kaysim. Ceyx (eißvogel kì., vii. Grundform, mit der sich der deutsche Vogelname mischt), eeix (3), cedex (4), cerex (9), corex (17), coyes (74), eeges (76), gew. sege-x, -r (67, 76), eiar (17), ciflcina (125) zys (9). czißige (17). zifiig (16). tzysing (125). ciseck (22b). sisex (22). tyschyn (23). czifiegin (21). tzjsgin (12, 18). czyßchin (eiar 17). zisch-chin (segex 17), -gin (5), -in (10). czeiscke (3, 4). cysticke (5b). zeyssel (1). zijs- (7), zyß- (69, (110), zeise- (66, 70), zeyß- (68, 74), zeinfi- (134), zinse- (67), zinß- (6, 76) -lin, -leyn (70, 74), -li (6). Cela sg. f. (17), pi. n. (sg. -um 9) smelcz-tegil (9), -dyegel (17). celium tegil (130, Gf.). tigel (Gf. 5, 378). tigele (Sum.). Ce-, ea- (alph. ce- 76) -lamen (i. celatura Br. , anders gì. m.; i. penus 75 ; das verbergen Ki.) v'bergung 0. bùne (6. erigi, ceiling sim.). puny, tylle (74). belunge (19). hellung (76). behelinge (11). en zul an der doren (22). keller= halß (75). cheler (1). *Celamentum (ì. laquear, solarium; anders gì. m.) bone, tefel, soler (74). Celare (vnclus. caelare ì. seulperej hd. nd. helen, hellen (22), heln (18). hd. vorheln, v'hel-en, -igen (ss), ver-pergen («4), -bergen (88). behalden (12, 18). butteri (77). hyden (13). schulpen (22). decken (8, 9). hd. graben. gr. ader bauwen in ey holcz ader in ey steyn; pingen (17). steyn hauen (10). ver- (7), vfl- (65, 110), formen (18, 21, 22, 23) graben, nd. grauen. molen (19). *Celarium v Cellarium. Celate hemelken (22). Ce-, eoe- (91) -lator graber (8, 9). cr-gr. (91). dreiJler (125). Celatura hd. grabunge. nd. grauinge. hd. nd. formen-, form- (66) -gr., -graben (7). ein form vßgegraben (no), vyßge= graifft (132). gegraben form (69, 134). heui i graft (117). erhevei (120). snyden bil (21). eyn schinende (23), schnende (22),schmen (scliilden ausgestr. 5), schmet (7), steyn (18) bilde. v'bergunde (17). Celatu-s, -m hemelik (22). gehobbelt (a celo 125). vßgegraben 0. gemalt (vaß vas 64). *Celeiber v. Celtiber. *Celebatus v. Celibatus. Celeber, celiber (i. celicus, eeler q. v., festiuus 1, expers connubii 64 ; cf. Celebris &e.) hd. hym-lisch, -elsch (67), -melsche (7), -mels (5). nd. hemelsch. hoch-zijdig (5), -zythcli (76), -tidich (23), -tidicheit (22). hogetideg (99). hd. frey- (1), feyr-, er-lich. veierleich (2). fyrbar (68). *Celeberrim-a, -um (9) loblich (9). lobelich dag (8). grofite viertag (15). aller groster veyrtag (9). Celebrare hd. fi-, fey-, feu- (67) -ern. viren (6, 22). vieren (11). flyßig fyren(68Ì. hd. feyrlieli eren, ern (21). eren (5, 22, 76). wirdigen (17). Celebre feurlich (67). (st. celere) snellich (17). Celebris vir- (22), feyer- (4), lob-, ber- (65) -lieb. Celebritas veirleichait (verb. aus eri. 1. cf. honestas). hogetide (99). Celebrum hd. fir- (6, 68), fier-, feyer- (66) -licb, -lichen (21). Cel-ebs, -eps, -ibus (19), l -ibanis (22), l -icus (1, 19), t -itus (76) i. ce= lestem vitam ducens (Br. cf. eaelibes caelestis 136). einer 0. eine die ein hymlesch leben fieren (68, sim. no), die ein heilicli leuen leyt (ducens 132). hym= lische (1). hymmelsche (19). himliseh (64). hemmels (109). virlich (22). kusch t reyn (8). kewsche t reyne (9). *Celecra v. Celox. *Celech (22 , 76, Sum.) , ceolech (76) (st. coheleth; i. ecclesiastes , t conci= nator Sum.) kerlich (22). lantrechtere (Sum.). *Celedoneus v. Chelidonius. *Cheledonia v. Chelidonia. *Celept-ia, -ra v. Calyptra. Celer, celor (1) (i. repentinus , ve= lox, celeber) hd. nd. snel, snelle (10). schnel, iaeh, bald (75). balde (5b). pald (1). hd. behende. riseli (22b, 23). viti (5). reseli, roseli (77). rasch (22ab). raschen= dich (22b). geringe (19). ringfaerig (v. a. 1618). endelich (77). Celeranter snelliken (22). Celerare ylen (12, 22). schnell eylen (gì), kloken, snellen (22). haesten (11). haisten (132). *Celerari-a, -us v. Cella-trix, -rius. *Celeratus v. Seeleratus. Celere v. Celeriter. *Celeris more (74). Celeritas hd. snel-keit, -ligekeit (9). ring-e, -fiirtigkeit (*. agilitas v. a. 1618). Celer-iter, -e hd. nd. snel-lieh, i -liken (23), -leken (22), -lelich (5), -klich , (6). hd. schnel-liglich, -glich (76), -lenk=| lich (68); behend-lich (67), -iglich. rad thohant (22b). *Celerrima snel (8). schif geschrey (9. X celeuma). *Celes himelischer, frummer &c. (88). Celesti-nus, l -s (6, 110) himelscher (6). himel pirten (1. cf. conuersus?). hd. nd. celestiuer, eyner vß dem orden, nd. in deme moneke orden. Cel-estis, -este adj. adv., -icus (18), -itus adj. (5b, 76) adv. hd. hymmel-s, -es (5b), -sche, -isch (5b), -schliche (7). himlischen (1). hemel-sch (22), -s (11, 132). hommels (21). von oben (68). van boeuen (132). *Celestus v. Seeleratus. Celetra v. Calyptra. Celeum-a, -o (76), ceulesma (88) (i. clamor naut-icus, -arum l messorum sim., aus celeusma) ein schiffers o. meyers liede o. gesang (no, sim. 132). een schip= pers of maijers leis (107). sch. eftemeiers I- efte sank(109).lyt(99). schefsanc (Sum.). schifi" geschrei (88). g. der schiffleute so si in noten sind 0. ein yglich not-g. (74). mermin (Gf. 2, 774). *Celia (cf. sprintilla) grunzig, gruz- zinc (Gf. 4, 344). Celiacus morbus, coeliaca &e. (kì.) dy ruer, Mrg. dy rottriir (125). *Celibanis v. Celebs. Celibatus, celeb-atus (76, 110), -itas (67) hd. reynikeit sim. mag- (9), mat- (8), may- (17) -tum. kuscheit (8). kewsch= keit (9). *Celiber v. Celeber. *Celibus v. Celebs. *Celieardo v. Cardo celi. *Celices v. Celox. *Celicocus polleye (85. cf. iuliana, pulegium). *Celicus v. Cele-ber, -stis. :i!Celidomia v. Chelidonia. . Che-, gew. ce-lidon, g. celidonis, eelid-o, g. -inis (68) swalbe (17). schwalb (68). *Chelidon equi hfiffliolen (111). Cheli-, gew. celi-, chele-, cele-, cili- (Gf.), cene- (104) -donia, cheli-, alchym. (a coelo) eoeli-donium (143), celidomia (76) i. hirundin-ea (85), -ina (143), erun= dinia l cretarus (74), au-, fa-bium, esclara (143). hd. nd. schei-, schelt- (22), hd. schelli- (4, Gf), scelli- (104, Gf.), schelle-, scheel- (68), schol- (93, Das.) hd. -wurcz, --worcz, -burcz (3) , -kraut sim., nd. -wort (schei : que oculos cecucientis refortat 23). hd. nd. golt-, hd. gold- hd. -wurtz, -worczel (19), nd. -wort, -wortel (11). grintwrz (eil. Gf.). eselwurtz (74). Celidonia agrestis mennich (74). C. minor beinwrz, rietachel (Gf.). Celidoniaeus breit swert (147). Chelidonius (kì.), eeledoneus swal= benstein (in ventre irundinis 19). zwaluen= stien (11). celidonie (nomen lapidis 23). Chely-, gew. celi-drus, ce- l che- lnidrum (76), eylydros (ex xuÀeio voluo 125) eychschlang (125). slynder (Kil.). een sliendere (qd. serpens 108). *Celifonia v. Colophonia. Celi fulmen, var. c.-f. himlischer blicken (75). :i'Celim (i. partim) taylich (74). CEL *Celindr-a, -ia (68, Gì. in.), cilindr-a (76), -ia (75) (cf. celox., gì. m. v. che= landium. Dz. wtb. 588 v. ehaland) est magnum vehiculum (76). raub- (no), rouff- (132) -schiff. raifischlitten (75). *Che-, ee-lindrum v. Cilindrum. *Chelindros hasilin; celyndros hesi= lina staba; krapfilin (Gf. 4, 1060) ; aus colurnus X eylindrus? *Celiola v. Cellula memoratiua. *Celiphonia v. Colophonia. Chel-ys, gew. -is schneck (88). lut (88), laut (91, 126) 0. liarpff. eyne feddel i. vigella; eh. magna eyne geygen (125). *Celisterium (aus el.?) celister (74). *Celitus v. Cele-bs, -stis. Ce-, ci- (9) -lium, celum (64°) i. celtes (Br.). grab-eysen (9), -stickel (64). *Celium v. Cela. . Cella hd. nd. celle, hd. cel. nd. tzelle. hd. kam-mer, -erlin (68). cleyn kammer (17). keller (91). kaler (111). stadel (125). *C. canaria (st. earn.) fleischgaden (91). C. lignaria ags. fin (i36c, 145). Cel-, ce-, ca- (q v.) -larium hd. nd. keller, kelre (6, 11). cheller (104). hd. keler. speißkast (91). spißkamer (65). Celi-, eeller-, celer-arius kelnari sim. ; puur (Gf.). hd. nd. kelner. hd. keller. kelder (18). kelrewerdre (99). *Cell-, cel -, eeller -, celer -, cellar- atrix, eeleraria (76) kelner- hd. -ynne (5b), -in, -n (5), nd. -sche. che- (1, 7i), ce- (3) -lnerin (des Klosters 1). keller- hd. -in, -n (21), nd. -sche. kelderin (18). schaffnerin (75). Cellere (cf. cillere) slahen; regen t czwinczern (9). slan; regin o. zwincern (8. cf. Sin. 4, 307). Cellula ain zellin (76).kalterlein (Kia.). C. cerebri hirnschidung (93). C, cella (5b) memoratiua (in capite no) die, eyn gedenkende (7 sim.), ge= denck- (5, '6, 68), ghedenke- (22), denk- (18, 74) kamer.gedencken der k.im heufft (132). eynk. der gedechtniß (17). celiola i. memoria gedechtnyß (67). *Ce-, che-lnidrum v. Chelydrus. Cilindrum. *Celoeasia v. Coloeasia. *Celonis &e. v. Celox. *Celophium v. Coliphium. Ce-, cae- (136) -lox, l eel-otis i -onis l onix i -undria t -untria (147. X -indra &e. q. v.) snelle schiff (9 sim.). snel scheep (147). jageschip, pinke, snicke (109). chiol l varm (141, Gf.). kyl^uarin (Gf. 3, 574). ags. ceol (94), geol (136). cel-ices i -ecra herikochun (130). *Celsa kevsers- (16, 17, 74), keyser- (8, 9) -hoff. keyserßkoffe o. scgelpawm (74). mastbaum (10 &c). i. musculus vitae das ferg (113, 123). *Cels-fal -far v. Cleffal. Celsitudo hoch-keyt (7), -eit (68). hohe (17, iioa<>). hohy (nob). *Celsitus (cf. celtieus) edler o. hoch= geporner (74). Celsum ein hoge (3). hoch (9 &c). Celsus hd. hoch. vber-h. (i. excel= sus 1). Celt-es, -is, -e (93) gali, cisel (17 &c). hd. mei-ßel, -ssel. hd. (3, 17, 4) nd. mey= CEN sei. stain maissel o. kramppen (1, Sm. 2, 386). stein-meissel, -bickel (75). bick (18). bicke (22). bickel (19 &c). beitel (109). beizel (132). grabestichel (3). grab- stickel (64, 75, 110), -ysen (76) zu den steinen (75). viela (93). Celtiber nomen populi (Br.). celltiber i. populus volck (7). celciberz. populus hispanie (132). *Celtiea (herba) hertestunge (47). Celtieus i. nobilis, a celsus (Br.). wapengnoß (76). edel, edlung, furnemer (74). *Celtrum instr. sculpendi(3),diuidendi 49); i. celtes, molatum (75). pick-e '3), -el (75). weeken (49). *Celtulusmeißel (8b).schrot eysen(75). Celu-m, -s (8, 9, 17, 99), coelum (91) (cf. eelium) grafhisarn (86). grab- -ysen (8), -eysen (91). greysin (sic 9). howiser (99). meissel (8, 110). m.-chen (125). meisell (17). beyzell (132). schaber (i. scalprum 88). Celum hd. nd. hi-, (93, 99), he- (22, 132), hd. hym-, hye- (5), hum- (7, 19), hom- (21) -mei. Celum capitis dat hemelse boeuen in dem monde (132. i. q. hemelte pala= tum kìi. mhd. himelze laquear). *Celun-dria, -tria v. Celox. Celus v. Celum. Cerna v. Scema. *Cemedreos v. Chamsedrys. *Cementaretunchen(75).t.mit mortel; polen kelchen (71). m. abrurén (75). *Cement-arium , -ifodina (8b, 75) kalk- (17) , kole- (sic 8b) -grube. mortek hauen, var. morterhaw (75). Cemen-, cem- (Sum.) -tarius i. ealx kalck (5). kalck-, kalch- (4), kalg- (8) -sieder (7), hd. -burner, -berme (11), -mecher (8b), -meker (23), -maker (22), -menger (4). muren mecher (19). morter-, merter- (noc) -macher (6), -knecht (110). mur-are (121, Sum. sim.), -er (10, 76). mawrer (9). myrer (13). stein-metzler (132), -mecce (100). stenbiccre (99). mort- rer i -elrurer (Y5). *Cementifodina v. Cementarium. *Cementilinire kellen (22b). *Cementor eyn murer (7). Ce-, ci- (74) -mentum hd. nd. kal-ck, -eh (75), -t (13), -g (8b, 76, 110). chalk (95). mort-er (6), -rer (3), -el (uob). mort-er (1, 74, 75, 110), -re (99). mertel (76, 88). mortel (75). m. von kalg (68). Spis (76). *Ceme-ntum limphidium; -tum ags. merisc, spater calmetum merix (136), aus calamenta? cf. meric mint (Bosw.). *Cemeria v. Caemeria. G-agio. *Keminada v. Caminata. *Ceminodia v. Centinodia. *Cemtarius v. Cementarius. Cena hd. abent-, abint-, obent- (5b, 4), aubent- (76), naht- (6) -eßen. nd. auent-etten (22), -maell (132). auens mael (11). hd. nachtmal. coena saliaris, opipara ain kostlich mal (91). *Cenabates v. Seenobates. Cena-eulum, -torium, -tio (91), ceno= eulium(75) (xscena?) cena-eulum in su= periori, -torium in inferiori parte domus (76); -culum i. vaporarium (91) ; sola= CEN 111 rium, palaeium, lobium, arehitrieli= nium, aceubitus, refectorium (75); comessarium (Sum.) ; gentaeulum (5b). hd. eli-, eße- (8b) , essen- (9 , 75) , ete- (11), muos- (Gf., bm.), mues- (3), mus- (1, 10, 22, 71, 99), muß- (4, 75), nd. mos-, hd. sommer- sim. -hus sim. ein herlich esshus (93). muosgadem (119). eß leube (17). stube cenatio inferior ; eyn som= merleuben cenac. superius (125). lòbe (95). lauben t soler (2, 75) dar vff man gewonlich ißt (75). hutte ; ein fletz (75). stub (91). morgen esßen (5b). heimlichs red- ì sprach-huß (75). re- (133), reb- (19) -bender. hd. nd. reuent-er, -eer (11). closter (17). *Cenaculum (st. tenaculum! q. cf.) krampe, damme (22). *Chenalop-es, -eces (126, Kib.), -leces (Kìa.) pi. stoppelgenße (125). Cenapenum v. Conopeum. *Cenapolium v. Cenopolium. Cenare, eoenare (106), conari (1) hd. abent-, zu a.-, des auentz (132), zu uaht- (6) , zu nacht-essen. eten (99). bruden (106). *Cenarga v. Cianga. *Cenarophalus v. Cenorephalus. Cenat-orium, -io v. Cenaeulum. *Cendere hd. an- (76, 110), en-, ent- czunden (3, noc), -zunden, -zinden (68, 76, 110). ent-, en- (23) -phengen (5, 21), -fengen (22, 23). liechten (75). *Cenebubula veltquenel (Sum.). *Cen-eela, -omia vlyeghe (147). *Cenedela sayt (8). *Cenedonia v. Chelidonia. *Cenie-us, -os v. Scenicus. *Ceno (eenon Br.) grece commune ydelczel (19. aus xoivó<; X xsvó?). Ce-, sce- (8, 9, 68), ci- (76) -nobita, eenobiea hd. closter-man, 0. -wyb (110), -wyb (68), -monsche (93), -leiit (pi. 91). mon-nich (8), -eh (9). conuent bruoder 0. schwester (64). Ceno-, sceno- (68, Br.), caenu- (136b) -bium, { -doehium (5ab, 21) hd. ciò-, chlo- (95), kloi- (132) -ster. hd. felt- (16), iunckfrau-, iunfrauwen- sim., liunfrf- (21), nd. iuncvrowen-closter, -clauster (67). refental (33, 64. X cenaeulum). *Cenobium v. Cenobrium. *Cenobodes v. Seenobates. *Cenob-rium, -ium (5b, 68), cin- obrium (1, 22), -obrum (64), -aberis (110) hd. ze-, ce-, zi-, nd. ci-, sy- (23) -nober. cen-obir (5b), -abre (17), -eber (5). rate dinte (6). Cenocephalus v. Cynocephalus. *Cenoeitato- (1), tenocita- (9), tena= cito- (17), eenotato- (16) -rium, i. q. cinociclo- , cinocicloco- , einogloti-, anoeieloti-torium , einoeielocutorum (GÌ. m. 2, 429), afrz. eselot-overe, -oure (eseluse du moulin) schoss prett (1). schoß bredt (17). schutz- (16), schueze- (9) -bret (mole 16. cf. Fr. 2, 238c. Sm. 3, 424, 410. schieß- versch. von schutz-bret). *Cenoeulium v. Cenaeulum. *Cenodoeh- v. Xenodoch-. Cenacu= lmn. Cenodoxia. *Cenodoria (i. factum ex ceno) hafen werck (75). 112 CEN Ceno-, zeno- (75), sceno-, cono- (22) -doxia (22, 75 &c), -doxa,-duxa,-doxium, -dochia (75),cenoduxium (3),seenoduxa (8, 17) ydel (8, 17, 22), ytel (no), hd. vnnutz o. eitel, eitellich t eitel weltlich (75), oppeche (8) ere. Cenodoxus eer-gytig, var. -geyttig (no), ghijrich van ydell glorien (132). gyer (133). *Cenofactorium &c. v. Cenoueeto^ rium. Ceno-factorius, -fectorius (76) (aus coenum X schoenos X cenobrium!) i. qui operatur in t cum ceno (j6). eyn seyl mecher t cleyber (9). ein dinten= maclier vß cynober (68). *Cenofegi v. Cyniphei. *Cenofertorium v. Cenouectorium. *Ce-, sce-nolentia kotig gestanck(75). *Ceno-, cenu- (99, Br.), sceno- (75), l scelo- (76) -lentus quo- (8), ko- (75), kot- (9) -tig. sliclecteg (99). Ceno- t cenu- (gì. m.), coeno- (Pap.), ceto- (74) -lentus (i. renouatus, aus xaivó?) vernewter (74). *Cenolobium (aus cenobiumx scena X lobium?) abside (100). *Cenomia v. Cynomyia. Ceneela. *Cenonia v. Cynomyia. *Cenonoetorium v. Cenouectorium. Chenonomus v. Anetarius. *Ce-, see-noplectrum mist-kreul, -backe (75). *Ceno-, coeno- (GÌ. m.), cena- (19) -polium, -palum (11), -porium (75) (1. celarium 75, 76 ; aus xoivotcujXiov ) tvisor (19). keller (75). ridite- (11), ricbt- ì koch- (19) -banck. *Cenophagium v. Scenotaphium. *Cenophali &c. v. Cynoeephalus. *Cenophegia &c. v. Scenophegia. *Cenophegium &c.v. Cenouectorium. *Cenore- , eenaro - phalus , -falus, cenosopalus (76) (X cynoeephalus) i. stabulum t homo habens caput caninum &c. (76). hundis- l huntz- (9), hunt- (8, 17) -stalle (17). *Ce-, sce-nosus kotig (75). Cenotaphium &e. v. Sceno-, epi- taphium. Ceno-, seeno- (1, 8, 9, 4, 74) -vecto= rium, -fectorium, -factorium (1, 5, 4, 74), -vegium (110b, 132), -vegum (noa), -vehum (66 &c), -veum (147, gì. m.), -phegium (5, 76), -pheigium t -phium ^-plectorium(75), -pheium(74),-pheum (74, 134), -fertorium (16. X ferre), cenono- (9), confe- (64c) -ctorium (est instr. quo portatur cenum ; cf. basterna, portentuìa. gerula. gì. m. 2, 232, 503. Sm. 1, 189. BM. 145) trag- (74), mist- (5, 17, 74, 75, 76), rade- (1, 5b, 16, 4), rode- (8) -ber (8, 74 &c), -bere (8), -bern (17), -beren (1), -per (74), -trag (75). mist- (68), kat- t dreck- (noa), kot- i treck- (nob), slije- (132) -karr. *Cenozefano &c. v. Cynoeephalus. Cens-arius, -erius (76, GÌ. m.), t -uarius, var. -arinus (75), -ualis zins= man (75). der zynß gibt (68, 76), z. 0. sebatz enpfahet, var. entpfacht (no), censualis i. dans censum zinCbar (65). *Censatio (i. estimatio 76) adite i beradinghe (22), beregunge (77). CEN Censere hd. czelen, i czeygen (9). zeln, zegin, nemen (8). nennen (8, 9). schatzen (1, 65). schetzen (64, 77). achten (1, 5b, 65, 77). orteilen (19 sim.). ordelen (99, 132). ordnen (no), ordimeren (68). gebieten (68, 110), globen, halten (65). Censerius v. Censarius. Censio, inf. -ire, -ere rein-igen (21, 23), -gen (5). renegben (22). Censi-tus, -cus zinßman (10 sim.). ricb (8). reych (9). *Censius v. Cesia. Censor (i. vira.- t preti-ator 145) richter (7 &c). reycher (9. cf. eensitus). erteiler (93). straffer der sitten (91). berisper van quaden seden (132). sehult= heylj (125). ags. echtlieri (145). Censua-lis, -rius v. Censarius. Censura geriebt (9, 65). gewalt (8, 9). macbt (110, 132). ordeel (99). vrteil, banne &c. (65). de barn (22. cf. bamus). wreetheit (132). Census (ptc. 2. deci.) eyghen man (11). Census (4. deci.) hd. zin-se (5b, 7), -He (8b), -s, -15. czens (13). ceyns (97). tyns (22). gelt (8, 9, 77). gilt, rent &c. (65). rente (77). schacz (19, 110). sebat *Centamen aventmail dair men aever kijft ind schyld (147). *Centarius v. Centenarius. *Centharus v. Centaurus. Cent-aurea, -auria, -ausia (6), -aurica (104), -uaria (76), -aria (7, 21, 22), -agria (3), zentauria (87, 146), certaurea (149) (i. chironia, anopelos 125) hd. nd. wunt-, wuntt- (1), wnt- (22), hd. wund-, wont- (17, 67) -krut, hd. -kraut, -chrawtt (1). wints brud (sic 61). guth crut (5b). vn= kraut (74), hd. fiber-, biber- (73 Mrg.), biefer- (74Ì, beuer- (17) -krut, -kraut. tusent- (45), tausent- (75, 125), dusent- (10) -guldin. bundert g.-krut (91). gold= wrtz (87, 146). golt-plum (74), -heit (49Ì. gart-heyd (13, 74), -hayde t -heyd' (74), -enheyde (73). ryder- (lydel- ausgestr.) -blom (13). ringelblum(eentaureamaior i49).wutscherliiig(5). hd. ertgall-a(87&c), -e. erdgall (64, 74). ergal (125). engal (sic 114). eertgalle (11). boh. zemyzlucz (4. i. e. zemezzluc erd-galle). landaw (73). cent-auren (132, gen. 4), -aur (74), -er (Gf.). auri-ll (12), -ne (85, 96, 149, Sum.), -nie (47), -nkraut (73). crateme (93). matreia (e. minor 95). meter-n (17), -e (i. febri= fuga Sum. v). bercz span (21). *Centauria (i. q. centuria 66 &c.) est turba cenlum hommum (67, 68). Centaurus, centharus (76) balfwijf balfvie (11). *Centausia v. Centaurea. Centenari-us, -a (75, 93) hd. cente= ner. ce- (93), ze- (75) -ntner. Centen-, cent- (76) -arius bundert- hd. -zale, nd. -tal. *Centenodia v. Centinodia. Cente-nus, -simus dei-, nd. de hund- erste, hd. -irste (5b), -erzte, -ertst (7), -erdest (134). Centenus hund-irstig (5b), -ersticb (22). *Cente-s, -us t recenteus (74) ein sneck (6). sneckenhaufie (74). windelsten (22). • CEN Cen-tesies, -tesis, -ties, -cies hd. nd. bundert-, hunder- (99), hondert- (7, Ili -werbe (17), -werp (21), -werve (11, 22), -worve (23), -waruen (99), hd. -male (5, 7), -mal, -mol (6). Centesimus v. Centenus. *Centeus v. Centes. *Centicosus v. Centus. *Centidonia v. Centinodia. *Centi-, centum- (143) -grana kobifi- wurtz (74). fìngernagelkraut (143). *Centimana (herba) ribba (Gf.). *Centi-, centum- (143 , kì.) , centu- (Fr.) -morbia, l -morbium (143), -mor= bida i -trabida (47) , -livorbia (96), -terbura (149) igei- (Sum.), egei- (47, 96, 143, 149, Fr.), engel- (Kiab.j, eyl- (Fr.) -gras, -kraut (143, kì.). scblangen-, pfen= nig-kraut (143). dusent craft (47). drus= wort (85). * Centina v. Sentina. Centi-, cente- t cerni- (Sum.), cen= tum- (143, 144, kì.), cento- (Gf. 4, 582), eyco- (q. v.) -nodia, -donia (4) (i. corri- giola 143, -ola 1, 7. cf. plantago) hd. nd. wege-, wega- (Gf.), weg- (1,3, 143, 144) -breita (95, Gf.), hd. -breide , -prait (3), -breten (105), -treta (105, Gf.), -trede 12, 47), -tede (sic 85), -drede (13), -trit 73. 143), -dritt (144), -grafi (73, 143, 144), -rute (Sum.), -roch (1). spori- (Sum.), denn- (143) -gras. dnetreht (sic Gf.i, 582). blut= kraut (143). hertze-wurtz (6), -gespan(17). hevtz-gespanne (4), -bone (5). herte-spon (22), -span (23). Centi-, centu- (76) -peda asselwurm (Fr.). na- (114, kì.), no- t o- (114) -ssel. *Centiramia(8), ceteramina(5) (herba) katzen zal. *Centis (st. sentis) eyn dora (23). *Centiterbura v. Centimorbia. *Cent-o, -on (141, Sum.), -rum (gì. Aelfr.), I cantor (9) (i. pannus cum quo lupanatrices semundantaic. 75 sim.) vrawen wisebe- (9), frauwen wifi- (17), wusch- (75), fu6-(17), basen-(6) -tuch, -ducb (17), oder selden reyn (8). fotzentucblein (74). ein stinckendkleid(nob). ein vuyl stinckende cleyt; vilt (132). vylte (147). filtz (68, 141, Sum.). ags. felt (gì. Aelfr.). geuiltz ut der schribschindel (93). kuss-in (11 oa), -en (132). kolter &c. (Fr.). ein gacke (125. rihd. jacke). meister gesanck (75). *Centones sg. (cf. prc.) viltz mecher (6). gefìlt schoppen o. golter (91). gefut= tert schalaun (125 Mrg. cf. Fr. 2, 158C. Sm. 3, 342). Centonia v. Santolina. *Centonie-a, -um (kì.) (i. santonic-a, -um 143 , absinthium ponticum 47) worm- (8), wrm- (47), wunt- (149) -crut. wurm- (143), wundt- (74) -kraut. worme= rijc (85). meer- (kì.), santonisch- (143) -wermuth. ni. alssen van Xantoigne(i4 3). Centoni-zare, -sare (i. tonos compo- nere 76) hd. gesanck anheben sim. *Centonodia v. Centinodia. *Centor v. Filtor. *Centra v. Exentera. *Centrare (i.punctare 76, cf. centrum, xevxàv) stapfen (9). stopfin (8). stoppen ader eyn stappen (17). *Centrias (aus cenchri-as, -s Kì. cf. CEN cent-, cene-ris gì. m. u. v. miliaris) v. Amindutus. Centrin-a, -es {pi. kì.) {piscis gì. m. cf xevxpiTTj?) wefftz (91). wurm mit flugeln &c. (kì.). *Centriplex v. Centuplex. Centrix {i. lupa dio- Gì. m., dia- 76 -bolaris, rneretrix) hur (74, 75). *Centrix galli v. Centrum g. *Centrosus v. Filtrosus. Centr-um, l -o (76, Br., Gì. m.) {et. i. terra 76, Br., fungus t patella 125) tupf= fel (75). tupfle (Fr.). ein punckt l dippfel mitten im kreiß (65). der p., var. punt, t lochel im kreiß des cirkels (75). mitten in dem zirkel (8, ty. m. in (64). m.-ynnen o. puntloch (74). ein mittel ynne (15). mittirhimil (127). ein ast (125). einharter ast 0. knorn im holtz (kì.). *Centrum v. Cento. Croeola. Centr-um, -ix (149) galli (i. g.-trieum 143, verbena &e. 73) han- (Sum.), hanen- kamp (8, 85, Sum.), -cam (47). hannen= kranp (74). scharlen (149). *Centuaria v. Centaurea. Centum hd. nd. hundert; vlg., zenten comiter (75). Centum capita (*. eryngium, ingui= nalis, aster atticus 143) golde i wercol (47). gelde (149). mannstreuw, bracken-, wallen-, raden-, krauß-, ni. cruyß- (143), brach-, roden- (kì.) -distel. *Centum- v. Centi-. Centuncul-us, -um l -aris nerba (144) rur- (U4), ruhr- (143), rohr- (kì.) -kraut. ror (144). mattenflachs (kì., Prìs.). Centunculus liodder; kolte, decke (126). * Centu-, eentri- (5b) -plex hundirt-, hunder- (17, 21) -falt (5), -volt (22), -valtig (6), -feldig (5b, 17), -male (7), -warp (21). Centuplicare hundirt - mach en (8), -vach {sic 9). hundertfaltigen (64). *Centu-plus, t -plex (66 &o.) hd. nd. hundert-, hunder- (21, 67, 110) hd. -zale (Mss. mog.), -falt, -faltig (69, 134), -voldich (22), -warp (21). Centurio eyn herre vbir hundirt rytter (5b). hundert r. herr (1). ein hundert r. messiger (65). gewaltiger vber h. r. (64). der h. r. hat sub se (8). ein her, hauptman (88), o. capiten-ier (88), -iger (110), -ig (nob), -g (nod) vber hundert man, krieger (88). ein hoptman der vnder im hat hundert knecht (68). rotmaister ( 91 ). scoltheiza ( Gì. Mar. ). *Centurire hirschin uber hundirt (8). vber hundert herschen (9). *Centus {i. turba, aus centuria x coetus? eher cf. sq.) schar (6, 22. aus scharp ?). *Cent-us, -icosus {aus sent.) scharp (147). *Cenudoehium v. Xenodochium. Cenulentus v. Cenolentus. Ce-, sce-num (*. sporcieies, pro= luuies, labes, limia, voluptabrum 1, 75) vnfla-t (1), -et, vbelhueß, strunt (20). quayt (66, 70), boli (66 Mrg. ni. quayt, quàt malus). qwat (17, 69). qwadt (134). quot (8). woyt (5). kaat (68). kaut (67). kait (7). koet pfiel (125). kot, kot- DlEFENBACH GLOSSA RIUM. CEPH pfutzen t -lechen, var. -lachen (75). wuest (64). fui (8). wlnisse (11, 19). eyn phul (5). poi, hor, slam (22). ghoer (108. cf. Gth. wtb. 1, 215). slym (17). slic (99, 100). slijc (106, 108). bruch (8b). bruc (99). bru (106). dreck (11, 132). ein pfitz (65). adel, sump, poil, onreyn (147). *Ceo v. Ciere. *Ceolech v. Celech. Cep-a, -e, -is (87, 146), sepa {q. v.) louh (I4i). lauch (110). louck (132). sniti= louh (104). aschlòch (105). ci- (85, 96), tzi- (23), si- (22) -polle, ci- (47), si- (85), czwip- (4) -poi, t -polle {sg. pi. 4). czipell (9). zypel (132). zib-, zyb-olle (95), -ol (6), -uel (4), -el (110, 134), -ein (64). tzibal (125). cib-ull (93), -el (87). zùbul (87, 146). scebel (13). zwi-ppvll (4), -mille (105), -fai (1, 50c), -fel (66, 91), -bel (5b, 10, 111), -blen(73, 126). swibel (5). zwebe-1 (7, 8b), -11 (17). eyn czuebeln (21). zwo; bel (8 &c). bóllen {12G, 144). olich (73). oyllich (v. a. 1477). ulk, ulch (kìi.). uick, uich (altnl. Nmn.). oinjun (99). oi-, a-juyn (Kil.). OZWll (108). *Cepa v. Sepum. Ce-, ca-parium zibolmuß (6). zwobeh muß (8). zwippelmus (9). zwebelmulì (17). eyn zwy-, var: zy-belgarten (110). eyn hoiff dair louck of vllich {cf. cepa) in walit (132). Ceparius zwybel-gartner (kì.). eyner der z. verkoft (68), pflantzt 0. verkoufft (110 sim. 132). Cepe v. Cepa. *Cepe-, t cephe- (8) -tonium (8, 74), -conum (85), cep-lecomium (sum.) -rito= rium (47) holl-ouch (Sum.), -auch (8, 74), -euch (85). allouc (47). Cepi haben gefangen, var. hab an-g. (65). *Cepiacum v. Apiacum. Cepina zwiebel- (kì.), béllen- (126, Frìs.) -garten. *Ce- t se-pire tuynen (147). *Cepis v. Cepa. *Cep-lecomium, -ritorium v. Cepe^ tonium. Cepphus (xsrctpo? 126, auis) kepff, wismar (114). weißmeyer (kì.). weiß- t wifi-mewe (126). *Ceps {i. sepes) tuyn (147). *Cepta-le, -re (9) pigrot(9). bopgerot (8). Formell vgl. pogret antela; pogra= ten pergula. *Ceptrum {i. septum Gì. m.) v. Scep= trum. *Cepula &c. v. Cepulla. Kebuli. Cepul-la, l -a (kì.), -e (99) biestlock (85). zwibel-schalotten , var. {wetterau. ? cf. wd. Nr. 1509) -schlotten t -schnittlein (kì.). schalomes (99). *Cepul-lo, -o (76) {aus epulo?) {i. vorax i gulosus (74, 76). *Cepum v. Sepum. Cepus v. Cippa. Cephal-algia, -argia, -aea, -ea, -ia, -a (67), ceph-argia (67), -aria (74), -ula (68) haupt-wee (111), -we (91), -wetag 0. siechtag (74). *Ceph-, cef-, ceu-alica, cefalcia (1) hd. houbt- , haubt- , haub- (1), houpt- (76), heupt-, hauft- (7), nd. houet-ader, -auder (76), -odir (8, 9), -oder (6). CER 113 Cephal-us, -um (66, 70, 134), -e (110), -en (Pap.), -im t cephas (74, Br.) haupt (74). hawbt (9). *Cephalus i. aliquis qui habet caput sepultum; prodium ex cepis t bipere et alys speciebus aromatibus ad carnem (76). stultus {gr. XBfdXoJV gì. m.). hauptloser (74). Ce-, ze- (87) -phalus, ce- (136), cae- (Hpt. 5, 197) -falus {piscis) kar-pho (87), -pe (6, 22). meerasche (kì.). ags. heardh= ara (136) , haerdhera (Hpt.) , heardra (94a. mullet Bosw.). *Cephar-gia, -ia v. Cephalalgia. *Cephetonium v. Cepetonium. *Cephilacium {vestis) gali, amuche (122. cf. almucium &c). *Cephirus v. Zcphyrus. *Cepb.ula v. Cephalalgia. *Cera v. Sera. *Cera hd. wahs (6) , wach-s (4 , 76, 134), -B; wasch (5), waschs (nob), waz fl7), waß (21). nd. was, vas (23), wais (132). cera non liquefaeta unge-nodiget l -uettet was (85). *Cera {cf coxa) diedi (Gf. 5, 118). *Cera {instr., aus serra ?) enriue(ll). *Cerac-ita, (104) , -ulum {anders Gì. m.), -ula cha-, ke-rzili (131, Gf.). eharehi= lin (104. cf. carchlich lychnus Gf.). Ceragium wachsgeld (Kì.). angl. waxscotts {pi. Spelm.). Ceragius v. Cerealium. *Ceralis v. Cappa choralis. *Cera-mina, -nnia &c. v. Ceraunia. Cerare uuahsen (86). wech-sen, varr. -Ben, wychßen (110). *Cerarium v. Cerealium. Cerarius ein wachß verkauffer (110). waß verkoffer (68). liet mecher (49). Cerasa purpurea brunnekersen ; precotia amareln 0. weiß kersßen (125). *Ceraseo-mium , -nia (Kì. ) rother steinbrech (143). wild pastney o. pest= nachen (kì.). *Ceraseum v. Cerasum. *Ceraseus {color ; arbor v. eerasus) prun (Sum.). *Ceraster v. Cerealium. Cera-stes, t -tes (74) horn-uurm (86, Gf.), -slanng (1), -slang (53). gehorne wrn (93). eyn slange mit horn-e (22), -en (23), -ern (5, 21), hornern (6). horn- eeht (8), -icht (9), gehurnde (74) slange. schlang (76). Cera-, ceru- (8) -sinus kirsbamen (8). kirsch-farb, -roth (Kì.). *Cerasium v. Cerasum. *Cera-, cero-, ceru- (3, 4, 75) , ciro- (5b) -stinus, cerestinum (21), cerosi= mus (? 7) hd. eyn hornicht (3), horen- (1), horn-, har- (7), nd. horne-visch, -fische (7), -fiße (21), -slange (5b, 17). stur {i. sturio &c. 75). *Cerastur v. Cerealium. *Ceras-um (110 &c), -eum (68), -ium (125), in den Hss. stets, in den Druck- werJcen gew. {alph. auch in 68 , 110) eerus-um, bissw. -a cherseperi (Gf.). en kertze ber (22). cerseberen bom (-um sic 22b). ker-se (5), -s (18), -6 (75). cherßen (1). kir-se (11, 67), hd. -s (8), -B (21, 69, 75, 134), -sche (17, 70), -sch. kries (93). krieß (68). wysselbere (22b). 15 114 CER Ceras-us, -eus (68), caerassius (136), cerusus (v. prc.) ckers- (1), kers- (18, 97), kerfi- (75), kerse- (99), cerse- (22b), kerseber- (22), kertzebern- (23), kasse= beren- (109), kirse- (G, 11), hd. kirs-, kirß- (5, 21, 76), kirseu-, kursen- (134), kirsc- (102), kirscben-, kersscben- (3), kersclien- (111), kries- (93, 95), krieJS- (68) -bom, hd. -baum sim., -pawm (1, 2), -bovn (93), -bun (95), -baym (5b), -ber (sic 22b). ags. cisirbeam (94), cysirbean (136). *Cerates v. Cerastes. Cer-, caer- (91) -atum (124) (cf eeroma, malagma) zugpflaster (kì. )• t.ZOch (125. h q. Zllg Fr., Sm.). Cer-aunia, -annia (ìos), -arrrna (g. orum 147), gew. -amina, -tamia (67) (cf acroceraunia) i. exaltati-ones vnda= rum, -0 aquarum in tempestate, alti montes ad mare, steynrutzen (132). zeebaren (108). der gheìven stygynge (U7). cera- unie pi. (147, Br.) -urna (147) i. rubi= liana wyndruyff die roit is, pi. want sy glymmen als vuyr (147). Ceraunos ein fàleuuer stein (Gf.). *Cerc-ylus, -illus (147), -ielus (136) (cf. -urus, -uron?) navis ags. aesc (94, 136). sebeep dat eleyn is (147). Cer-, cero- (74) -eopa i. certator (147, Br.). kijver (147). krieger, streyter (74). Cereo-, eertho- (no) -pithecus, -phy= teeus (no, Pap.), cyreopetitus (147) (i. mainon Pap. cf. ngr. fiaip.8 &c.) mer- (111), mor- (91) -katz. eireopediti habent cadas (st. eaudas) quas simplices simee non habent; curra l tricopedi sunt simee (76). clur-a, l -us (gì. piac), -ia (Gì. m. q. v., Ki.) i. simius, eercopithecus (GÌ. Plac); simia (145); aff (kì.). *Cerdare gerwen, loen (11). *Cerdinum eyn lo stanp (staup? 5b). Cerdo, credo (122), cardo (16) hd. lou- (77), lau-, Io-tv er. lo-ber (5b), -ber (5, 21), -er (132), -erre (11), -gherwer (22b, 23). hd. nd. ger-wer, -weer (11), -uer (132), hd. -ber. garber (4). hd. leder- gerwer, -gerbe, -gerwe (93), -reyder (132). ledrer (110). altreifi (Kia.). *Cerdoleum (i. cespes) lokese (nodi jetzt am Main), loekloß (74). *Cerdonium (i. aluta) lowe (17). *Cerdonius ledrerhundt (74). *Cereacas v. Cunieulus. Cereali-um, t -s (147) i. locus vbi panis et cibus paratur a ceres (Br.). bacìi-, brot-huß (110). beckerye (132). pfistry (68). broit-, spyse-stede (147). erealium gali, grenier (gì. m.). cere-, ceri-alia pack- (130), part- (sic Gf.) -geschirre. eer-alia i. arma pastorum (76 st. pisi.); -alius i. pistor (68 &c. cf. gì. m. 2, 351) ; -agius (GÌ. m.), -eagius (a cera Br.), -easius (129), -easeus (147), -aster (76), -astur (74) i. pistor qui ad modum cere (X ceres) pastam deducit (7G sim.). becker (147). kneter 0. wurcker eins tayge (74). cerarium i. domus vbi panis inscinditur (76). ^Cerebellum v. Terebellum. Cere-bellum, -bella, -uella, -fella (76j, -sella (7), -brellum, -llum, ceruella (GÌ. ni., Gf.) (i. cerebrum 68, earnellum 75, cranium 76, crineum sic 7, caluaria CER &c. 93, msenia 100 cf. menica) hd. nd. birne- (119, 120 &c), hirni- (104, Gf.j, gew. hd. hirn-, hiren- (1), gelìiren- (3), gehirii- (5), breghen- (22) hd. -schale, -schal (1 &c), -rena (119 &c), -rebe (104), -reuo t -reue (Gf.), -creba (120), -schedel (5, 9, 21, 93), -scheidel (4), -scheyde (3), nd. -cop. bernevel (100). herseken (99). hopschudel (93). *Cerebincus (st. terebinthus) eyn wiracbsbaum (17). *Cerebrellum (x crinea, wie crineum X cranium) die swaerde (11). *Cerebrellum v. Cerebellum. *Cerebrina hirn worst (9 &c). Cerebrosus voi byrn (68). quait van h., onsinnicb (132). bofihirnig, dol (110). birnwistick (49. s st. e). Cere-, cero- (76) -brum hd. nd. birne, ge-b. (5ab), herne (14a, 109), gbe-h. (109), heren (22b), bersene (99), breghen (22ab, 23). hd. hiren (4), hirn. die, al. dat h. (132). *Ceredo (i. vernds Ugni 122, st. teredo) holtworm (11). :'Cerefegia v. Xerophagia. *Cerefella v. Cerebellum. *Cereferarius v. Ceroferarius. Cerefolium &c. v. Chaerephyllon. Ceremonia v. Cerimonia. Cereolus stapel (14a). Chsere-, ch^ro - pliyllon , -folium gew. ceri-, cere-, cero-, cerui- (131), eiro- (76), thero- (5b), teri-, tere-, terri- (75d), peri- (74) -folium cheru-illa (121), -ille (104), -el (105). hd. nd. keru-ole (23), -ila (131), -ella (86), -eie (22, 47), -el. hd. kerb-ele (4, 96, 149), -le/. (4), -ol (3), -el, -ehi (21), -elkrut sim.; kirbe-1, -le t -In (17); ko- (3, 4), ku- (69, 134) -rbel. caruel (11). kertzenblat (75). ger= wella, glise, fùnfblettir (87). klee (76, cerif. X trifolium). corbis (sic cerif. 3). konele (149). ags. eunillae (eeref. 94, 136). Ceres koru (100). fullerij in spifien (65). *Cere-sella, -uella v. Cerebellum. Cranium. Cerethi ags. hleaperes, raedeherre (94b). cerethi et pheleti (cf. felechus; nhd. creti und pleti) indecl. erant cohortes &C. Reg. 2, 8 (Br.). *Cereuilla v. Nonoculus. Cereuisia &c. v. Ceruisia. Cer-eus, -us (7), l -inus (125), -ulus (v. ceruleus) das von walis ist gemaht (6). we- (14a), wes- (22), wees- (11) -sen. wacbß-farb (125), -stock (110). hd. eyn wechsen, wassen (132), bewunden (12) kertze, kertz, liecht (91), osterstock (110). 0. -kertzen ( e. paschalis 125). kertz-, var. kretz-liecht von wachß (fi4). waslicht (11). hd. kertze. kersche (22). tortyse (108, ku. sim.) *Cerex v. Ceyx. *Ceriea wige (85. st. carica vige). *Cerida horn-bloser (8, 9), -blaß (8), -loz vih (sic 9), aus xépa? x xfjpu|, eeryca i. buccinator sim. (Gì. m.). *Cerifolium v. Chaerephyllon. Cerill-um (lini gì. m., Gf.), -a (i. tradula 104, Sum.) (aus y*ipXkQC,~) rist-a, -i (104), -e (Sum.). Ceri-, eere-monia, -monie pi. (a xspcc£, cera, cere-re, -is, -te oppido) hd. nd. geistlich, gest-elich (21), -he (22) hd. CER gesetz, nd. ghesette, recht (17), gebot ader opfer (4), feirtag (134), wise t ge= wonheit godis dinstes (12). hd.pl. geist= liche gesetz-e (66), -te (67). heilige zeit (75)._ kirchen zerunge (17). oppher (9). oppir (8). vihe opfer o. was oppfer (6). vee- (22), ve- t vas- (sic 23) -opper. wechsne opffer l sunst ein 0. (88). corn oppher (100). horn-leym (8, 9), -salbe (8). pi. klainet (v. a. 1418 Sm.). heyltum (64). Cerimoniale sunderliche gemeynheit (74). *Cerimoniare hd. oppf-irn, -ern. opph- (7), off- (8b), opp- (5, 21, 23) -ern. *Cerinus v. Cereus. *Cerisiola v. Crinaeula. *Kerkesis (i. pennula) spuele dair men op spynnet (147). *Cerna (9. ital.), erena (X crema ?) (cf. gì. m. vv. cer-mea, -nea) lap (8, 9). laipe (17). *Cernea v. Crinea. Cernere hd. sehen. zen (22). besien (99). sebauen (8). sichten, rhaden (114). pro-fen (5), -uen (22). *Cernicose v. Ceruicose. *Cernicula v. Cernoides. *Cerniculata v. Caniculata. Cernida meelbudel (147). *Cernnalum v. Cecumalum. Clepa. *Cernoides (i. vermis in vrina, cf. cernicula i. zinzala Br. ; ciplex) harn-, var. harm-wurm (75). Cernulus (i. argutulus, calliphones, lux mundi &c. cf. fastuosus) ein dunckel gued (125). Cernu-lus, -us (i. adinuentiuus, decentarius, polisenus &c.) abel, sub= tijl, rijcksinnicb, nauvundich, cloick (147). Cer-nuus, -uus (76, 109) sienlee (99. cf. cernere). 6t- (109), oit- (132) -rnodich. cìemietig (68). nidergeschlagen (65). an= dechtig (110). deuoit (132). Cernu-us sock an deii voit (147); -i soln (sum. cf. Gf. 6, 185); soeci sunt sine sola (Br., Gì. m., st. solea). eertius i. im clinacio capitis in (st. en) nidi t dicitur soceus i soleus en zok eder zoke (23). *Cherobin v. Cherubin. *Cerobrum v. Cer-ebrum, -orna. *Cerocensu-ralis, -alis (147, Gì. m.) wastinsich (11, 147). Cerocensus wastins (11). *Cerocopa v. Cereopa. Cero-, eere-ferarius, cerophirarius (i. aeolythus sim.) hd. nd. kertzen-, ker= sen- (22), kirtzen- (17) -dreger (5b, 17, 22), -dreghere (23), hd. -treger, -trager. bren- der (93). *Cerofolium &c. v. Chaerephyllon. *Cerolaphus v. Xerolaphon. Cer orna, e. sacrum (125), t cero-tum (76, Br.), -brum (76) (cf. ceratum) i. commixtio herbarum t vngentorum sim. kempffer- o. ringer-salb (74). dy olgunge (125). *Ceron, g.-onis (i. ineptus) onge acht (147). *Ceronium v. Ceratum. *Cerophagia v. Xerophagia. *Cerophirarius v. Ceroferarius. Cerostatum (gì. m. 2, 352) stalkeerse (11. cf. ahd. kerzistal sim.). *Cerostinus v. Cerastinus. CER CER CES 115 Cerotum v. Ceratum. *Cerpallus v. Serpillum. *Cerpe v. Credites. *Cerpillum (ef. serpillum) velt kole (il). *Cerpula v. Crinaeula. Cer-ritus, -utus (23), t -ebrosus (125) vnsinnig (91 &c). dob-icht (110), -encht, thul, thorich, raßenicht (125). douendich (23). Cerrus zirren- (Fris., kì. ), zirmen- (Das.) -baum. *Kerso v. Cariata. Certamen (ì. lis 5b) hd. nd. strit. hd. streit, strijt (17), kampf, kemph (7), kamp (21). ein k.-vechtinghe (22). kryg (5b.). chrieg (1). *Certamia v. Ceraunia. Certare hd. nd. striden; kem-, ken- (12), kym- (13) -pen. hd. stri-, strei-ten; kem-phen (7), -pfen; fechten. befesten (5, 21, 22, 23. X eertus). Certatim strtelicbe (sic 100). *Certaurea v. Centaurea. Certe hd. wer-, war- (76), sicher- (5b, 6, 65), gewiß- (17), wisseng- (76), wißec- (7), wisch- (5) -lich; wißlichen (21) ; fur-, vor-war; vorwair (5). nd. wer-, wis-liken. *Certereulis (aus eratereulus) cleyn cop (147). Certificare hd. sicker, ge-wisse (7), -wiß , -wis (1) machen. nd. wisse , wis, war maken. Certificatus war l wis ghemaket (22). *Certilago v. Opilago. *Certis v. Cirtis. Certitudo gewiß- (5b, 17), wis- (11) -heyt, -keit (17). Certhi-us, l -a (140), -as (kì.) (aids) rinnenkleber , baum-heckel, -kletterlein (140). *Certius v. Cernuus. *Certhophyteeus v. Cercopithecus. *Cert-, rix-osus kriegi-scb, -ger (75). Certus hd. ge-wiß, -wys (12), -wisch (5, 10); sicher (68, 110), warhafftig (17). nd. wisse, wis, seeker. Cerua hd. nd. hinde. hd. hin-da (93), -den, -d, -ne, -te (104), -denkalb (17). hùnd (91). *Kerua, kiki (73), kìci (kì), t cici (ital. tiea 144) (i. ricinus, eataputia maior, sesaraum agreste, spargula&c.) zecken-, creutz-, wunder- (73), wundel- (144) -baum. Cera -aria, -ioeellus (i. elaphieum &e.) hirtz-aug, -morellen, -pastenach, -kraut (143). Cherub eyn engel (5, 6, 7, 23 &c.) vß dem kore cberubin (7). Cherubini eyn engel vz de kore (5, 21 sim.), vs de chor (6), auß dem kor cherubin (134 sim.), vsser dem hymel eh. (110). en engelsch chor (23). Cheru-, ceru-, ehero-bin eyn engels- (5, 21), engel- (7, 22) -kore, -kol (sic 22). ha. ein kor (18, 134 &c), chor, core (5b) der engel. en e. vt deme chore (23). eyn engelsch schar (6). Ceru-ehus (gì. m., Schwenck), -chius (kì.), -tus (23, 64), -ea (23), cheru-cus (Br. &c), -tus (6, 147), -1US (74), -ehi (pi. i36b), -ca (Gf.), keruca l sceruch (74), caeruce (pi. i36a), sorica (q. v.) (aus XepS)(0S; cf. GÌ. m. 2, 348, 359, 391) i. summitas l funis mali t i. q. secundum ventum mouetur (Br.) ; arthemo (64) ; artemon (93); venti-, vento- (64b) -lo= giuro. (64, 74, 93, 147), -nabulum (94); remuleus (Gf.) ; lin-eae (136a), -ieae (136b) in arbore nauis. wintmerki (93). wynd-gemerck(64, 74), -fanck (74). weter-, wetter- (6) -hano (Gf.), -han (6, 74). we= derhane (23, 147). lina (Gf.). *Cerveliera slappe (Sm. 3, 454). Cf. ital. cervelliera (Kopfbedeckung cf. Gì. m. vv. eervelleri-a, -um), aber auch eeruiea. Ceruella v. Cerebellum. *CeruÌboletU-m, -S (Anz. 1854, Nr. 8) hirtz- (4, 17, Anz.), hirs-, hir-, hyrsis- (4) -swam. *Ceruiea v. Ceruieal. Ceruiea i. alapa, colaphus gali, colée, brisée (129). backen-(22), halss-(147),hal- (11) -slaeh. halß-schlag (76), -streich (74). Cerui-cal, -ealis (18), -calia (7), -tal (8), -ca (64c) uuanclmissiu, petti (104). hd. (18) nd. wangen-, hd. wange- (21), wangel- (7), heubit- (5b), heubt- (7, 10), heub- (13), heupt- (17 &c), houpt- (49), haupt-, haubt-, hopt- (76), schulter- 1 or- (110), ser- (58) -cussen (7, 22 &c), -cussin (7, 18, 134), -kissen (49, 91), -kysen (13), -kossin (5b), -kossen (17), -kuschen (10), -chiiss (58), -kußlin, var. -kyßlin (64). kuss-i (93), -in (6 sim.). kuschen (133). polster (3 Mrg.). pulewe (99). eyn heubet polbe (18 Mrg.). hoeft poln (11). Ceruicaria hals- (143, kì.), zapfflein- (kì.) -kraut. *Ceruicatus v. Ceruicosus. *Ceruieorn-u, -ia (herba) v. Cornu cerai. Silago. Cerui-, cerni- (76) -cose (i. arroganter 76,Br.,celer-atim,-iter (76)fierleken (99). Cerui-cosus, l -catus (68, 75, 110), -tatus (76) hd. hals starck, halsch starcke (17). hart (11). hart- (no), hert- (68) -nackig. hoch-mutig (75), -uertig^ freuei (9). fier (99). *Ceruifolium v. Chasrephyllon. Ceruiglossa (herba) hd. hirtz-, hirt-, var. hert- (no), hirs- (3), hyrsch-, hir= czen- (5b), hirfóen- (1) -zunge, -zung. hercz czongen (21). nd. hertes-, hertze- (23) -tunge. *Cheruillum, seruill-um, -a (hisp. cherivias ; cf. chserephyllon) nl.ser illen ; hd. girgele; gi-, gei-erlein; gè-, gò-rlin; klingel-, kritzel-méhren &c. (143). *Ceruineula v. Crinaeula. Ceruinu-s, -m (104) hirzi-n (100), -niz (104). herten (99). *Ceruiocellus v. Ceruaria. *Ceruip-a, -pa (75), eoruipa (5b) (aus ceruisia X vippa) eingedunckt in bier (75). b. vnd prot ehi kost (74). beyt (aus beyr ?) merrung (5b). bijr-sop, -broit(147). Cer-, ser- (20), cere-uisia, ceruisea (67) hd. nd. bier, biere (7), ber (22), byr (4), beyr (ss), pier (104, 111). cerui- sie genera sluntza, hintzmannus, ra= stram (125). *C. batauica keute (109). kuyte (kìi. cf. Br. "Wtb. 2, 765). C. crassa dickebier (125). C. lora kofent (kì.). *C. monasteriensis gruyssinck (109). Cf. gruss-, gruysen-bier e. ex furfuribus (gruys) coda (kìi.). C. pincernarum schenk-, schinke- bier (85). C.secundaria(c/'.ceruisiola)scherpe-n (Fr. 2, 175), -nt (114). *Ceraisi-a (110), -ana (68), -ale (11, 75) bier-wisch (11, 110, 132), -staet (11). pierzeichen (vbi vendilur ceruisia 75). *Ceruisianum byer, vnd brot (110), mit brot gesotten (68), ind broet geso= den (132). *Ceruisiaria prulius (117Ì. *Ceruisiarius pierprew (111). *Ceruisiola scherber, dunbier (109). *Ceruital v. Ceruieal. *Ceruitatus v. Ceruicosus. *Ceruix v. Cimex. Ceruix (i. polsus 5b) hd. nd. hals- adere (22, Gf.), hd. -ader. hd. halß-, der halz- (5b), hai- (93) -ader; hinder hals (64, 125) ; der nack. nacke, ge-nack, -nacken, gnick (75). ags. hnecca (145). eyn heubt (17). starckhalsig-, widerspenni- keit &c. (65). *Ceru-la, l -sa (100) (cf. eeruleus &c.) crunti (Gf. 4, 332). zitvarwe (100). spaens wyt (132). ags. haui (136), haeuui (94). Cerul-eus, -ius (6, 18), -us (i.glaucus pannus 6 &c.) hd. gel. gele (99). geel als das wachfi (no. X cera), wechssin (-us 76). grau geel als die zee (132). dunckel grune (65). hd. ein gel, gelb tuch, duch. nd. en gel dok. *Ce-, l gè- (Gf.) -ruleus (cf. gorillus) bradi vogel, chimi (auis 112). charpho sim. (piscis Gf.). *Cerum (st. seram) wacke, boy (11. cf. Goth. "Wtl). 1, 243. 2, 747). *Cerunalum v. Cecumalum. *Ceruncul-a, -um v. Crinaeula. *Cerus v. Cereus. *Cerus (aus eeruus X eeros, ceras?) ags. elch (136). *Cerus- v. Ceras-. Ceru-sa, -ssa (85, 91, 105), -la (q.v.), serusa (74) (cf. stibium) hd. nd. bly-, bli- (149), blyg- (85), hd. bliwe- (17), blye- (21), bley-, pli-, pleyh- (è), pley- (1) hd. -wiz (47, 105, 149), -wi6, -wilìe (no), -fìB (8), -wis (13), -weyfi (1, 134), -weys (3, 9), -wit ( 22, 85 ), -varwe ( Gf. ). weisser anstrich (vultus 91). *Cerusio (i. glutinosus) eamecht (77). Cf. cerussia (urina) i. alba ut cerussa (Parac. 12). *Cerustinus v. Cerastinus. *Cerutus v. Ceruehus. Cerritus. *Ceruueula v. Crinaeula. *Ceruus v. Cernuus. Ceruus hd. hir-tz, -tze, -B, -s (1, 9), -sch (66), o. hind (1). her-tz (13) -tze (23), -B (125), -t (22ab). *Cesania v. Cesonia. Cesar (cf. augustus, eesoj ein merer hd. des, dez riches, nd. des rikes, l eyn keyser. ainer deß rychs (76). *Cesaraugusta (auch getrennt) keise= rin (75). *Cesaria (aus cetaria; cf. cessaria Gì. m.?) taverniersche (147). 15 * 116 CES Cesaries (i. coma 74 ; cf. cirrus) har (1). abge- the- (75), kurtz be- (65) -schnitten, raid (7),span-(27b, 63),mannes (8), manes (9), manss (9i) har sim., haz (8), hor (9). ein ba- (6), wa- (74) -ltzer. uahs (104). schopff, lock, laub, pai tra (74). schopffe t ein locken har, var. haers (75). Cesia, caesia (97) (i. lentieula) spruetele (11). sproittel (147). ein sproet (68, 132). lynß (lent. nob). luyß (Xlens, g. -dis?! no), styp onder ogen (97). Cf. cesseos vario oculos (136a); caessios variopoculus ; censius glaucis oculis l lentiginosus (136b). *Cesicium v. Castula. Cesius (cesseos &c. v. cesia) sproit= achtich (132). cessius (i. glaucus) ags. ualde negi (i36c. „wealhen ège" Leo; eher aus guald-u, -a glastum) ; ualdenez (145). Ces-o, t -ar (i, postumus) geschnit= ten kint von der muter (75). ausgesniten= kinde (74). Ceso-, cesa- (75) -nia (e. erista 75, earuncula in fronte equini pulii Br. p. I caballi 76, polli 3) ein kamp (3). k. der hanen, h.-k. (75). Cesp-es, -is h d. was-um(12), -em,-seni (5), -en hd.nd. -e. was (64c, 76). waß (64b, 91). hd. waße. wahse (6). wrase (22b, 23). wrose, sode (109). grase (10). rase (3, 5b, 8b, 17, 22b). rasen (4, 75). resche (107). resch (99, ìos). en torf (22 &c). durf (8). lokese (74. cf. cerdoleum). *Cespicator torfgreuer (11). Cespi-tare, -care (8, 11) (i. fodere, ca= dere, offendere Br. cf. procidere, reci= diuare) resken (99. cf. prc). grasen (10. cf. prc). graben (17, 68). toruen (11). vallen (6 &c). valen (1). wanckeln (5). sna-ppen (74), -ben (2 &c), -uen (13, 22ab), -velen t strumpelen (109). hd. stru-ben (18), -chen (9, 69, 76), -cheln, -chelen, -chellen (7) ; strauchen (4, 70, 74, 174). gletten (i. labi 77). stamlen (76). herzornen (offen= dere! 17). Cespitato-r, -rius (i. sternax, suf- fossus &c. 125) zelter (10). zelder (12). strucher (125). *Cessabilis off herlich (18). Cessare hd. uff-, off-, auf-, nd. vp- horen, -horen (6, 14, 67), -heren (13, 76), -hern (8). wichen (13 Mrg. , no), teissen (99. t st. e; oder: tsesig Br. wtb.??). ni. cesseren (Binn.). verlaußen (68). Cessatio teissinge (99). (i. sacristi^ tium) cesse (kìi.). *Cess-eos, -ius v. Cesi-a, -us. Cessodium (GÌ. m.) v'swerunge (12). Cest-iculus, -icillus (91, Aib.), -illus (Alb.), -uellus (76) [cf. cestus) ein ring in coquina (91), qui superponitur capiti ad portandum al. (no), haubtring (rris. sim.). bauseh (91). wisch (132). kutzel (Alberus, noch jetzt wetterau.). Cestreus (i. mugil) meer-, pfeil-alet, -harderen (140). *Cestrum grabestickel ( 125 ). grab= meissel (126). bremese (11. awsoestrum). Cestron, xsaxpov (i. serratula &e.) betonien, braun bathengen (73). *Cestuellus v. Cesticulus. Cest-us, t -iculus (74) i. scutum CEU rotundum (3) ; claua l contus (64) ; ancile (75). gali, targie (gì. m.). eyn blieeule (8b). ein strit- (no), yß-, var. eysen-ner (64) kolb. kempfkolben (74). wapper (107 &c). bokeler (3). puckler (75). prawtgurtel (mulierum 74). gestickt werek, das gebreme (i. aeupietum &c. 125). Cesus, cessus (10, 22. a cecidi ces= sum 10) ge-dodet (17, 21, 22), -doet (18), -doyt (5), -toedt (76), -tot (4), -sla= gen (17 sim.), -snydden (12), -sneden(13), -snitzte, -hawen (125). besniden (10). Cet-a, -e, -i (9), -us, set-a (q. v.), -ta, zeta (110 &c.) hd. nd. wal-, hd. wale-, walle- (6), wael- t groß- (125), walt- (1, 10, 110), walde- (18), wald- (77), walch- (8) -visch, -fìB (8, 18, 77), -fis (93). wail fìsche (5). *Cetha v. Sarcimen. *Ceta (sì!, seta) burste (10). borste (12, 22). birst (13). *Cetabulum v. Oxiphalus. *Cetacium (aus set. q. cf.) meelbudel, seve, tempse (147). *Cetanea v. Cetaria. Ceta-, cete- (143, 144) -rach steinfarn (144, Ki.). miltzkraut (143, Ki.). Cf. GÌ. m. v. ceterah. Ceta-ria, t -nea (76) (i. taberna, a ceto) tab-, taf-era (74). fischlache &c. (Ki.). cetarium i. macellum (76) ; flaisch= panck o. metzg (74) ; locus vbi cete ven= duntur &c. (Br.) ; pi. fischkrahn (Fr.). Cet-, cip- (alph. cep- 76) -arius i. piseator (76. x caparcus i. pistor gì. in.?), fischhandler (126). *Cetauca tah-a (Gi\), -e (Sum.). *Ceterach v. Cetarach. *Ceteramina v. Centiraroia. Ceteri dye (17), de (18), den (76) andern. Ceterum mer (110). vort- (22) , ffor- (5b) -mer. aber (68). ob ir (st. obir) das (9). voert (11). *Cete-rum (st. -ris) paribus mit de andern glich (7), mit a. glichen (15) gezuge (i 15) ob daz ander, auch (7), alles (15), glich ist. Ceterus i. reliquis (1); alius (no). ander (1). hd. nd. eyn a. *Ceti v. Ceu. Cetili i. lignum album (in Spingeri itin. Ind. GÌ. m.). eethim (22), cetin (6), cetun (5b), sethim, lignosechin (76) arbor imputribilis (125. X cedrus id. 66 sim.); Ugna &c. (76). vngeful-ith (5b), -t (6) holtz. vn vulet holt (22). *Cetison facis (aus cytisus) galla (Sum. Vi). *Cetolentus v. Cenolentus. *Cetra-, tetra- (74), cetar- (76), cetu- (148) -mentum blacha (117, 120). blàche (Sum.). plagacha (127). dinten (74). dynte (8 &c). tint (9). Cetus (i. agmen &e.) menig (1). schar (9). schaer (11). schar folk (8). eyn ge- meyn sammenunge (5b). s. der leute (9). Ceu (6, 22), cete (7), ceti (5, 18, 21) (cf. seu) hd. nd. also , abso ( sic 7 ). rechtsam (74). *Ceualica v. Cephalica. Ceuere ruckersen, ketteren (108). *Ceues v. Cillo. *Ceulesma v. Celeuma. CIB *Cia (st. ischias sim. ?)frz. hance (122). Cianeus graw o. gryß wasser (no), als w. (132). blaualwer (Sum.). plauarwer (141). *Cian-ga (6), pi. -gè (117, 120, 127, Gf.), -yae, tzangae &c. (gì. m. 6, 696), zangae (ib.,Ki.),ngr. sg. xoayyi, xCayxi n. (Stiefel; TCaYxapTjc, xQa^dpioq , bei Hesych. aayYapioc Schustervgl. u. a. Theocharopuios Vocab. 251), cialonga (76), cyolanga (74), clangie (pi. 7), eenarga (141, Sm. 2, 250. Gf.), genarga (104) (*. caliga &e.) ein hose (6, 74). hosun (120 &c). hosen (7). lederhos-a (141), -e sim. (104, Sm., Gf.). *Ciar v. Ceyx. *Ciara &c. v. Tiara. *Cyare v. Cieo. *Cyarga ein korp (6), st. torb, torf nach ciaria i. cespis que potest conburi (76). Ciatiea v. Ischias. Cyathissat er ryst (vt cum bibimus 125. i. e. rorat cf. Fr. 2, 120). Cyathus, eiatus, cietas l ehyatus t eutus (136), cratus (9. X crater?) eyn nappff der da ist gemacht als eyn horn ader als eyn fische (17). naph (5b, 10). napph o. chopf (1). nap (13). koph (10). choph (3). kopni (93). trinckopff (110). drinck-geschyr (68), -pot (132). mez (sum.). ags. bol-a (94), -ae (cutus 136). stovf (120). stuzen (75). stotz (i. calix 76. cf. Sm. 4, 674), daraus missverst. schoß (8) ; (i sagittaria) schos (9).backeh= lygen (125 Mrg. vgl. die folg. Ww.). mviol (Gf. 2, 720. Sum.). ìnagélla (111). magele (91, voce a. 1532, 1618 Sm.). Cf. magellel, makhollein, schweiz. mayel, myhel, nhd. myol &c. (Sm. 2, 556. St. 2, 205). rnigale mygelin (64. v. enistis). migel w. fiala, micili. mit. miolium lombard. miolo rhaetor. majòl St. I. e. cyathus, bei Carisch majola, migiola, mijola Steingut, Schussel davon, das ital. maiolica, maiolica, nach der Insel (cf. GÌ. m., Ferrari, Menage h. V.) benamt. Cibare hd. nd. spisen. hd. speysen, spißen (5b), essen, neren (17). Cibaria uueganest (Gf.). hd. spise t koste. spylJschiff (64). Cibarium (i. cibus Br.) spise (7, 11). grop sp. (8). speifi (76). kost (7). grobe k. (9). riehtebanc (11, Br. Wb. 2, 451. nhd. annchte /.). Cibarius spyeß brot (seruorum 64). *Cibator-ium, -a l ciba (i. mensa que et assideba dicitur 76. cf. cibg Gì. m., Br.) spili gaden (75). Cybiste-r (kì., kìi.), -ter^cymbaehus hille-biller, tuymeler; cymbachum &c. agere tuymelen, hille- 1 hiele-billen (kìi.). Cibolum v. Ciborium. Crocula. Ci-, co- (93) -borium, ì cibo-mium (76), -lum (GÌ. m.) vnsers hern lichams bufie (5), fronleichnamspuchs, t keffs (74). vnses hern hilghen licha-mmes (22), -m (23) busse, eyn sacraments buß; czerheyd (17). hellegtam unßreß herrn (5b). kriste-lbiichse (93), -n byclis (64c). crismen buchß (64b). ainkrist bichs (76). gotz lichnam haws (1), bufi (75). zibori (75). gehuse (8 &c). gehewse (9). getorneze von gehauwen steyne (12), cf. ciburneum i. epistilium stoffel(75) ; cf. v.conopeum. Cibus, eilius (7) hd. nd. spise l kost. hd. speise, chost (1). CIB Ci-, ti- (64) -butum (i. archa 64 sim., arca cib-aria gì. m., -iaria Br., cistella Gì. Aelfr. aus xt(3u>TÓ? x cibus) ein tet-, var. dat-lin (64). ags. cofe t capi (l. ci), dair men spijse in sett (147). *Ciea (i. dolon; aus sica) stock of staff dair eyn steckpryem of mess ver= borgen in is (147). Cie-ada, -lada (134), -ade (136) hd. frill. krikel (99 &c. ). krekel (97, 107). eiin-o (84), -e (3, 9, 102), -lin i -chin (8), -ilin (104), -elin (10, 12), -ichin (17), -gin (5), -eke (22b), -el (6 &c), -eldyn= gen (133), -elmufi (7. wett. hammelmaus), -och (67- st. -moch), -uch (v. a. 1477). heumchin (18). hemeke (22). hiemck (11). mucheim (si), hd. treck-, dreck-wibel, -WObel (133, V. a. 1477. Sm. 4, 3). hoistaffel (93). stapel, welsche housprink (109). hd. hew-, ho- (68) -schreck, -schrickel (64c). cigalen (91). ags. human (136). *Cicamus (cf. eitamus, cicidon) ror= apffel (74). *Cica-, tica- (75) -marica (1), -merita (8b, 7ò) (i. lignum super quo sedent gah line 75) hanpawm (1). hanenbaum (75). hunrehort (8b). Cf. aueamatuta. crista. Sm. 2, 198. Ziem. 714a. BM. 227. Cieatrix lih-loi (noni.), -laoa, -lauui (acc. Gf. 2, 163 sq.). lijck-klaivwe (vngui= uni vestigium, sic! ko.). (fries.) licklave (Richtii. 901. Br. wtb. 2, 7i). liclauer (11). lykteiken (e, signetum, stigma 109, Br. wtb. I. e), nd. liekteken. ni. lick-, lijck-, lit-, lid-, wond-teecken , lijcksene (eie, nota kìi.). lijtzeychen (132). eyn lyne- (10, 12), lin- (Ì8) -zeichen, -z. der wonden (12). hd. nd. wunden-, hd. wonden- hd. -zeichen, -zeigen (21) , nd. -teken. hd. nar-we (12, 16, 77), -be, -b, -ben (21), -pe (9). narre(7). nare (13, 22b, 23). vare (22). varbe (75abc). are, also dar eyn heft gewundet wesen (22b). zeichen (5). masen ■ (2, 75, ni), mase (65). mas (75). maß (64, 75b, 110) einer wunden (no).maßen (75).masel (1). schram (4, 65). schame (sic 65 varr.). snatte (6, Fr. 2, 312. Goth. wtb. 2, 282). an-, am-, wund-mal (126). ein wonde (67 &c). *Cicca (instr. belile) frz. miséricorde (122). Cf. Citta? Ciccum appels coeren van granaten ; navel van en wolff (147). *Cyceda v. Cicuta. Cicend-ela, -ula &c. v. Cicindela. Cicer, cycer (63), citer (7, 76), eier (95), cisser (Gì. m.), siser (q. cf.vk, 112), cisera (sg. 6, 23, pi. 3 &c), cisara (pi. 1, GÌ. m.), ciseta (67), citru-, citri-lìus &c. (q. v.) kiche-r (3, 75), -ra (Gf.), -rn (3, 91, 110), keche-r (7), -rn (12). kèchern (10). kirchernkraut (64). czycke, Mrg. keyker (13). kekern (22). cisa (Gf.). cyser (6, 93, 95, Gf.). hd. zysern, ziseren, zyßern (66). gisloch(Gf.). bone (cisera 23). smalsat (11). ris (100). ryß (68). rijs (132). ein puch-ecker (3), -acker (i. terph-, ters- inium 75). heiden-brein (i. q. polygonum fagopyrum Nmn.) , l -breinkicher (75), -korn (4). heidelkorn (125). kritzelmor i morch (74. cf. eheruillum, pastinaca, morella), gritzelmeren (112. cf. Fr. 1, 374b). cicer-o i. cieer (gì. m.); -on est herba in nocte crescens; cicer i. trian? gulum t genus ligni; eit-er l -rulli l CYC rillus i. ligumen tr. ad modum pise 76), cf. eiperus i. iuncus triangulus Gì. m.)? Cicerbita v. Laetucella. Cicercula (ital. cicerchia) cicererbis (91). pi. chicherrun (127). arauuiz (Gf.). circirela arewurz (Sum. vi hierherfj. *Cieero v. Carue. Cici &c. v. Kerua. *Cicida (8, 16), cycida l eydida l cydula (9) (auis) holcz- (8 , 9) , halcz- (16) -meyse. *Ci-, cy- (74) -cidon (cf. cic-um, -amus?) eych appil (8). tannapffel (74). *Cieimus v. Citimus. *Cicina v. Ceeula. Cicindela (kì. &c, gì. m. 2, 416, wo vide Formen), cinci-dela (Gf.), -ndula (kì.), -ndalus (131), cicen-dela (118, i. lusula genus scabronum Br.), -dula (11, 22, 84, 93, 100, 117, 121, 127, Sum., Gf.), -dulum (147. i. thuribulum, licinus, candela Br.), -eula (Gf. 4, 559), citen- (19), cince- (9, Gf.), cinei- (17), ceei- (8), uecieen- (102) -dula (i. nitela, ni= cedula, eleno sic Sum., virendula, glis glitis Gf. 4, 289) gleimo sim., glimo (Gf.). glime (100). chlene (102). cleno (84, 117, 121, 127, Gf.). golduuiuil (ii8). liechtmuk (Das.).lichunus(i3i). vlogendur (11. ur st. vur?). eyn fonck (19). wyroicksvat (147). eineedulaesf ferrumin quopendit licmen inlampade (66). lampen rado, ror (9). rer (8). rorecam (17). zachen in der lampen l wiech (75). en krusel (herba sic 22! vielmehr Hangelampe cf. Br. wtb. h. v., kruysel, krosel Kil. cf. v. erucibulum, wofur nach Gi.m. ob. thuribulum steht). cicindele (i. candele) cicindalun, var. cicuntenne; (clesinu) leohtiaz (Gf.). zys (cincedula Gf. 5, 711). cisli (93. cf. ceyx, fìeedula). *Cicinus (anders GÌ. m.) hundis-, hun^ des- (8) -luß (8), -laus, -beys o. -lauf (sic 9), cf. acarus ricinus hundslaus (Nmn.); cici, eicinum = ricinus &c. (kì. cf. kerua). *Cycla gr., rnimice l ludiere lat. schympfflich (74). *Ciclad-e, -es v. Cyclas. Ciclades sunt insule (in egeo mari 134 &c.) eyn wert l eyn insel (6). werde o. i. (74). werden (22). eylant (110). ci= cula eyn were (17). *Cicladis (cf. cyclas, pigillus) churze bolt (Gf. 3, 113). e, cyclade hema (121, Gf.); chemis (Gf. 4, 946), aus camisia i. q. cyclas, andromeda (endromis), woraus cedromeda o. v. cedria, so auch der Pflanzenname (?) hema X hemidi, wenn nicht eher = ags. hem i. q. oplar (opl) ora, orarium, eyclas, wie auch chemis = ags. cemes (cf. Gth. wtb. 2, 502, 526)? Cyelam-en /64 , 74, 91 &c), -inum, -ina (94a), -inus, gr. xoxXajj.ivo<; (114), eytlamen (149) (i. vulgago 114, panis porcinus &c. 143) swein- (125), schwein- (64b, 91), schwim- (64c) -kraut. schwein-, sàuw-brodt (143). herdephele (Sum. v). ertnoz (149). erdt-apfel (77, 134, Sm. 1, 104), -nabel (143), -nufì (74). ags. slite (94a). Cyclas, cicla-s, -de (119), -des (23, 104), -dis (q. v.), elidas (1) (i. trabea, stragul-ea, -um) got weppe (119 sim.). eie 117 eyn golt-w. (95), -wepp (7). hd. (eyn) ge- bildet, -billet (21, 67), -pildet (1, 2), -molt (6) tuch, duch, nd. ghebeldet doc. eyn wiltniß t eyn gebild ding (sic 18). ber= lunz (109). mantel (9, 104). edel m. (8). ein kostheher m. (68). ein m. kostlich geziert o. bestickt (110). gewant(9). sin= uuel cleid (93). vnterrock (111). kuers, koers, kiers (kìi. cf. andromeda, cul= citra). ags. oplar (i. oraria gì. Aelfr.). Cyclopedium (vlg. pedagogium) ein pedagoch (125). *Cielus (st. siclus) silber gewicht sèi. (1, 5b, 17, 4). Ciclus, clicus (i. circus &c. 121) ein zyrckel (68, 110). ring (121). rep (99). Ciclus lun-, sol-aris ein zale des louffs des mones, der sunnen (65). *Ciconale v. Zeduarium. *Ciconia wotich (nach circuta serlinc Sum. Vi). *Ciconia v. Cydonia. Citocaeia. *Ciconia i. cecitas a eecutior i. obse= quor (76). Ciconia (i. ibis) hd. nd. stor-ck, -eh, -ich (4, Gf.), -eck (22b), hd. -g. storch (45). starg (21). strorc (102). stroch (in storch verb. 3). storch snabel (auis sic 9). ode- bare (7), -uare (99 &c.ì. oed-ber, -ver (147). ede-bar (23), -beer (22), -bere (22b), -fare (13). a- (13), oi- (132) -deber. heileba-te (109), -rt (nnd. um Braunschweig). Ciconi-a, -um (108) (i. tolleno &c.) born-hacke, -baum, Mrg. -stang (125). prunnenstang (91). brunnenschwengel (kì.). swank-roede (kìi.^), -rode am sode (109). een sixene (108. 1. q. sicksene toh lenon Kil.). *Ci-, ki- (75d), ri- (75bc) -conides (i. homines rostrati 3) menschen die schnab= len haben (75). schneblicz (3, Sm. 3, 481. cf. eimex, tinea; surrones snebiliz Gf. 6, 838. Ziem. 405). *Cyconodia (cf. centinodia) sporgrafi (74). *Cicop-leum, -elum (gì. m.) i. sepe= dum tovlucht, ontwijck (147). adiutorio (GÌ. m.). *Cicor v. Cicur. *Cicorea v. Ciehorium. *Cieotrinum v. Scrophularia. *Cicuea &c. v. Cicuta. *Cieula v. Ciclades. *Cicunia v. Cecunia. Cic-ur, -urius (Br.), -or (76) (i. pru- dens &c. Br.) weyß (76). Cieurare kloicklick wat doin (147). *Cycuris chornwurm (Sum.). *Cicu- (68, 147), cicur- (no &c), l cin= eur- (gì. m.) -ris, cieurres (147) i. por= cus natus ex apro siluestri et domestica porca (Br. &c). vercken gebairen van en wilden beer ind van eynre tamer soigh (147). *Cicurit (123), cyeurrit (64) gallus. *Cicus v. Citus. Cicus kernhautle (111). das heiitle zwischen dem kern (91). Cieu-ta, -ca (8), -ita (86), -da (1), ceeuta (74. s. u.), cytuta (4, 110b), cituca (4), ciruta (85), ciconia (q. v.), cima (q. v.) sceri- (Gf.), scere- (86), scer- (100Ì, scher- (68, 74, 99, noc), schir- (3, 74, 144), schar- (75, 110) -ling, -line (99, 100, noc). 118 CYD scerning (Gf. 6, 55l). sclier-nig (87), -ring (76), -lieh (iiob). scharl-ach (7), -ey (11). rasende schirlynck (85). wotich l serlich (Sum.). wutscer- (Sum.), wutscher- (4, 75), wotscher- (96), wutzer- (73, 74), wuntscher- (4), wuntzer- (9i), wiÒ schir- (8b), wi= scher- (4), weidschar- (49) -line, -ling (8b, 49, 9i), -Unge (75). werczling (8). worthelinc (85). wuterich, wundscherletz, ziegerkraut (144). wiet-terich (9i), -erich (75), -trich (64), -riecli (123). wot-erich (95), -rich (63). witrecht (125). widere- wispele (sum. v). wode-vvspele t -skerne (sum. vii), -scern (13). uuedeuuesle (cf. consa) i storkesnauel (Sum. vii), ags. uuode-uuislae (136) , -uislae (94) ; wode= wistlè i hymelic (94a); hy- (94), huy- (136) -mblicae. wede-windel (8b), -wene (85). huntescheruela (Sum.). kelbkernen (50c). megdebonen (47). elbs (34. cf. cyg= nus). elvicz (32). bucholder (100). buch- olter (Gf. 3, 43) , -ile (i. gentiana 104. c/.puchila sambucas Gf.?). boh. bolehlaw (4, 143). das knopflein an dem strohalm (64). pypkrut (68). pijf kruyt (132). pfiffen (110). sackpfeuf (1). cecu-ta pfeif; -da saekpfeiff; -lìeen sackpf eiffer , pfeiffen {sic) ; eyeeda pf.-holtz (74). cecità i. genus fistule; cecuricen qui canit in tali fistula (76) i. q. ci- (Br.), ce- (129) -cutieen i. qui canit cura ci- (Br.), ce- (129) -cuta. Cieu-, im Register cuci-taria myrr= hen-, nappen-korffel, n.-mohren (143). *Cicharba v. Lactucella. *Cichorgus geschrayiger 0. loter (74). Cichor-ium (Gf. &c), -ea, cicorea (17, Sum.), gè- l go-coria (9), cytore (149), cita-ria (75, 76), -la (3), citro-, t tro-ximum (143) (i. amarago, am= pulla, ambu-beia, -già, sponsa solis 143) hd. weg-wart -weise, -rich (76), -lug (73, 143, Fris.). wegerein (75). weygebreit (3). morgram (75. cf. maiorana). hunt- (17), hint-loufte (Sum.), -louste (sic 85. neben -loute incilia i. e. intyba q. cf), -lofte (47), -loifte, -lophte, -lopht (Gf.), -luft (9), -leuffe (17, 143). hulpe (149). sunnenwiirbel (64). sonnen-wirbel, -wend, -wendel, -kraut (73,143). eyeoreamaior hyndlauff, wegwart (74). Cida-, eido- (11), ceda- (110, 132) -ris, -rim (119), l -va, (76, gì. m.) (i. pil-, pi-, pel-leus, tiara, mitra), eitiera (i. m. imperialis 76. x tiara) hube (8). haub, hut (9). notili (119 sim.). bischoff- hut (.8 sim.), -crovn (93). biscops crone (11). bischoffs-miter i -hoet (132). *Cidere sniden (22). *Cydida v. Cicida. Cidima v. Cadmia. *Cyd-, cid-, cit-, cith- (75), eed- (74, 75), eie- (32) -onia, citania (117), citon- ius (fructus glatus 76), -ium, -eum, -icum (-krut 10. neben -ia -krut 10, 12), (X xorcavciv ficulus) cot-, coth-, eoct-, quoct- (75) -anuxn sim. , cotone-um, -a (arbor 144), eota-mius (arbor Sum.), -na (pi. i. mala cocogna Br. aus ital. cotogna), quot-anum (11), -anus (3 11, 23), -tanus (4), -tinus (134), -inus (19), -Lnum, co- (7), eoe- (21) -tinus, coccirmm, cottanae (pi. Gf.), quit-ones l -i (pi. 4), 8Ìdonus (GÌ. m, 2, 496), cinodo-meum (19), -nium (22), cinus (q. v. 11 , 19) , malum cidonium &e. CYG (q v.), m. cutognum (GÌ. m.) (gew. -vaca, fructus, -us arbor, wornach Vorstehendes u ergànzen; die deutschen Glossen f'ilr den Baum, fuhren wir nur als -b. auf, wo sie von den Fruchtnamen abweichen) hotin; chutina (Marg. zu eoropodion st. coronopodion? 117. cf. Gf. 4, 367). chutim-(ii7), chuten- (Sum.), kutin- (84), kiittinen- (144), coten- (bm. 228), kyten- (134) -b. hd. kut-inna (95), -tenne (93), -ten, -en, -e, -te (74, 75); kuttin (6), kiitten (73, 93), kuten (3, 32, 87), kyt= ten, kittin (76), kyeden (13), kuthe, kutt (74), kitte (69), kyt (134) , kiet (49). eyn quedem-e (19 , 22) , -mebaum (19). qued-am (21) , -en (17) , -enbauin (5, 7, 19), -enboem (11), -enbém (23), -ten (125), -e (11, 13, 23, 47, 85), -eboem (11), -de (22). quit-dam neben -tebauni (67), -tem (8), -ten (5), -tenbaum (8, 115), -enbaum (4, 102). quid-dum (12), -ano= baum (5), -ichem (73), -e (18) , -de (10), -den (12), -denbaum (5, 19), -denkrut (-ia 10), -te (10), -ein neben queddein-b. (5b). queten (96). qvette (75). cuydden krut (-ia 12). *Cidoris v. Cidaris. *Cidrax v. Storax. *Cidrinum v. Citerum. *Ciduea (aus cicuta) v. Cyma. *Cydula v. Cicida. *Cidula (cf. seidula) leiterbon (93). *Cidus (i. sueus ; aus zythus?) drieide (Sum. Vi). Cieo prs. ciere inf, ceo cere , ciò ciré, cihare (gì. m.), eyare (6) (i. vocare, mouere, congregare) bewegen (110). ylen (5, 22). hd. eylen. haesten(ll). snellen (22). ha. nd. laden, in-1. (5), scimeli 1. (66). vore 1. t eschen (22). hei-schen (17), -Ben (21), -sen (5). hd. ru-, rie- (76), roe- (132) -ffen. ruepen (11). dagen (132.) *Cier v. Cieer. *Cyera v. Tiara. *Cietas v. Cyathus. *Cif- v. Scyph-. *Cifatrillium v. Cifraculum,. *Ciffra- v. Cifra-. *Cificiria v. Ceyx. *Ciforus v. AfForus. Cifra (i. tipus &c. 75) hd, nd. cif-er, -re (5b). zif- (134), zyf- (no), zijf- (7), cey- (67) -fer. figur (75). *Cifra-, ciffra-, cifro- (7, 76), cista- (1) -eulum (66 , 69 , 70 , 134) , -tieulum (67, 133), -eilium, -cillum (22), -tilium (1, 7 &c.) , -tilum (76) , -pilium (75), eifatrillium (147), eiphatrillum (22b), safatrilium (q. v.) (cf. dica, linipilus) bar- 0. flachß-schwingen (75). eyn zwing l eynzifern breth (7). cifer- (76),smytz- (133), SChmitz- (66, 69, 70, 134), SChnyt- (67), swinge- (3, 5, 22), swing- (1, 74, 147), swynghel- (22b), swinnen- (18) -bret sim. -pret (1) , -preth (74) , -breit (3), -brod (18), -block (22b). Ci- (Gl.m.), Cy-(129, Br.) -gnituS VOX cygni. Cy- (Br.), ci-, ein- (9) -gnus,ein-nus (gì. m.), -us (87, 122. cf. frz. cyne Dz. Wtb. 96) (i. olor, color 9. cf. cicuta) elb-iz (84, 103), -Ì6 (74), -Z (87), -S (34, 93), -sch (Fris., Pict.). elvicz (32). hd. nd. swane, zwaen (11), zuan (97). hd. swan, schwan. CIL Cibare v. Cieo. Ci-, spiei-lega junger spatz (kì.). *Cilerea v. Silerea. *Cilex lapis t herba (76); cf. Cilices. Silex. *Cyliaca v. Dysenteria. Cf. cili-a (KOikia.) i. venter; -acus qui in ventre habet passionerà (Br.); -acisis i. ventris solutio nimia (148). *Ciliada (cf. cilias) zal-a (i4i), -e (Sum.). *Ci-, chi- (Br.) -liarcha (cf. cille gr. mille lat. 17) der gewalt hat vber tu= send (93). gewaltiger yber tausent ritter (64c). fùrst über dusent (8), vber tawsent (9). Cilices (sg. cilex) seereuber (no). zee= rouers (68, 132). Cil-, t Sii- (4, 74, 75, 76), ein- (74) -icium, camisia cilieina, elizana (Gf. 4, 290) hd. nd. eyn haren, hd. herein (74), heren, herren (7, 4), horen (67) kleit, klet (22), claidt (1), gewant (8, 9), hemde (6, 74). barra sim. (Gf. 4, 982). *Kilider v. Cylindrum. *Cylydros v. Chelydrus. Cilindr-a, -ia v. Celrndra. *Cy- (Sm.), ci- (2, 3, no &c), ehi-, ee- (3, Hpt. 5, 209), che-lindrum, eilin-drium, -orum (69, 134), ehilendrium (49), cy- (2, 110, 114, 132, Das.), chi- (91) -lindrus, ee- t chel-nidrum (76), silindria (pi. i. sein= dula 75), kilider (104) (i. vectis; lignum nauis per quod dependet velum; lapis l instr. quo terra arata equatur; tribula 23. cf. cinendrium, chel-indros, -ydrus) hd. schindel, hultzen sch. (75). scindei (134). schin-dele (23, 147), -tei (2), -dern (5b), -deck (22). schit (49). welle (fi-.). welli-stein t -boum (127). w.-, welle-blech (121, Sum.), -blec (120), -bloc (117). uuellec alopche (sica-pt. I. e), wal-ploch. (e. ligneus 114), -Stein (Das.). egt (76). eyde (4). ein eygen(3). uuagenreide (Sm. 3, 157). schlach- t ber-seheit (2). blewel (91). slegil(104). vleghel (23). gryndel (132). mastboum im schiff (110, 132). *Kilis quedam vena (76). leberader (93). *Cilium v. Celium. Cilium, bissw. eilum braw (93). hd. augen-, ougen- (3, 6), auge- (8, 12), aug- (1, 9, 66 &c), OUg- (49, 68, 76), au- (13, 17), heubt- (7) -braw t -brau (66 &c), -brawen (91, 110), -brauwen (pi. 68), -broug (49), -brage (6), -brahe (8), -prahe (7), -prahen (17), -brade (5), -bra (21, 3), -pra (1), -braen (10, 12), -bran (3), -broe (18), -proe l -li jt (9), -brum (5b). nd. oghen br^n, oghe branen. *Cilius v. Cibus. *Cilix (i. capsella gì. m.) v. Silex. *Cilla v. Scylla. Cillaba v. Cilliba. Cil-lere, -ere (7, 76), -lire (8) (i. mouere 110 &c. cf. celi ere) bewegen (7, 18). rieren (68). rueren, wenchen (132). wencken (68, 110). czwinczern (8. >< cilium?). *Cillia v. Tilia. Cill-iba, t -aba i. mensa cibatoria (Br.); m. rotxmda l quadrata (110, GÌ. m.). ein schrybtisch (Gì. m.). dysch, eet taif= fel (147). Cillo (cf. silo, tillo) i. catamytus, eeues, cinedus &e. ketzerbube (125). i. CYM cui superius eilium plusquam celleret, a cilone t chilone (124). eil- (Br., Gì. m.), ci- (125) -lones i. homines angusti capi- tis. cilo upoxécpaXoc, Xo|ó<; (125). spitz^ kopf (Fris., kì.). chilo, X£t'^(ov *• labeo (125). lancbecho (Gf.). cyllo, cylon ge= stummelter &c. (kì.). Cilum v. Cilium. *Cyma (cf. stima) putterscheib domit man außputtert (74). Cyme, cima, zima (93), cinna (87) ein gipphel (3). sehinne 0. wipfel t knyspel t pflok t wipfel an ruten o. an blumen (9). wepen (85. cf. wepe cornus kìl, x wipfel?). kyfen (96. i. e. cornum). wyspel (8, 16). dy wußpen (i. flagella pi. 125). eyn dolle uff eym baum (17). tolden-, var. toldel-spitze (64). tolde t sp. (123). estenspitz (93). (x cicuta?) sclier-linc (47), -ning (87). scernig (cima i. ciduea .149). ein kaum- 1 sproß-lem am kolil (Kia.). *Kyma v. Kymus. *Cymabulum v. Cymbalum. Cim-alia, t -eyae (gì. m.), t -oba (Gf.), t rimalia (Sum.) (i. bolbo Gf.; cf. cima, eimoleya?) boi (sum., Gf. 3, 96.) der wipfelfall (gì. m.). *Cimalio scatahuot (Gf.). *Cimarum sambuci, cymex s. (74) (cf. cyma) holuiiclernknopk (Sum.). hol= derknopf (74). cunarum rubus hagen= dornerknoph (Sum. v). Cymatilis (i vndulata vesti s 91) was= serblaw (ìu). schamlot (91). Cymba, cim-ba, -ina (17), eum-ba (9, 76, Br.), -a (76) (cf. carina) nacb-e (8), -en (12). farm (75). kane (10). kan (12). kaan (9). kahne, weidling (rris.). kauwe (17). boet (11). zull (74). zull (2). zulk (32). eyn cleyn sckaeiiken (132). fiat scip (86). ac/S. SCÌp-faet (GÌ. Aelfr.). *Cimba (i. membranum, commis= sura) fleck (Sum.). *Cimba (i. campana monackorum &c. cf. cymbalum) tischglocken (75). *Cymbachus v. Cybister. Cym-balum, -ballum (47), -alum (18), -abulum (6. X nabulum?), zym= balum (16), cimb-alum, -ulum (67), -olum (prov. cimboul gì. m.) , cinbol- um (gì. m.), -to t cinolum (76) (pi. i. acitabula Pap., citabula que cum belle= matia siinul percutiuntur Br.) zymbon, cymb-alom, -olon (d. pi. Gf.). hd. cym-, zim-, zyn- (uob) -bai; zimbel, cim-bel (93), -mei (21) ; zymmel (16, 66, 70) ; cym- el (18), -bilge (5b); timbelgen (5). nd. siin-, cin-bel. hd. schelle, cleyn scb. (17). schei (13). scellikin (gì. Marieuf.). kling- (21), klingen- (18, 65), klùpff- (6) -ysen, daz die goltsmide habent (6). clingel- (23), kregel- (22) -yseren. Cymbium (vas) galeen (112). *Cymbolum v. Symbolum. *Cimbria (i. ciphus 75, 76, t vas peregrinorum, vlg. nappa) napff (75). kopff, faß 0. geschirre domit man das getranck teylt (74). *Cimbulum v. Cymbalum. Cimeyae v. Cimalia. *Cimentum v. Cementum. *Chymera brur (74). *Cimes (i. letus) frolicher (74). *Cymex sambuci v. Cimarum s. GYM Ci-, -cy- (120), si- (17) -mex, cin-ex 121), -inifex, -inifes, -eues, ginfex 33), ceruix (9) hd. nd. want-, vant- (97), wan- (121) -lus, -lues (97), -lusch (5), hd. -luß. hd. wantz (9 &c), wantz-e, -en (1, 2, 64), -ke ( 125 ) ; wentel. cimex ( 11 ), cim- (75), eini- (74), cine- (3) -pes (i. tarmus 75) mott-e (3, 11), -en (74). mad-e (11), -en (75). rupe (11). schab (74). Mit diesen Formen zusammen fliessenfolgende, in welchen sich zugleich Mischung zeigt mit OXV(.(|/, wie fnach dem Br. ausdruck- lichj mit cynomia „a eynos canisu, sowie (sicher in conopis) mit xu)V outp, ngr. x8V8TCt: cyni- t seyni- (Br.), cini-, scini-, l sini- (74), cino- (76), l sciri- (Gf. 5, 690), seni- (94, 136) -fes (g. -fis Br), cyniphes (msc. Das.), cini-, scini- phes, -pes, -fex, eineues, ciplex (q. v.), con-iex (76), -opis (Gf.) (i. cul-ex, -ices, parue musce; zinzala t cernicula Br. cf. gì. m. 2, 427, 865. 6, 120) snacken (l) cleyn fliege (8). schnacken l seer klein flugen (no), sclme-cken, vari: X -ggen, sclmock (cini-fes, g. -fis 64).schnack(i74). mucca sim. (scini-fex, -fes, -pes, cono= pis, cinomia &c. Gf. 2, 654). mucken (3). muck (76, 110), ags. mycg (136), mygg (94); gnaet (scinifes i tudo Gì. Aelfr.). clein mudi (102). kleine mucklin (68). wassermuck (Das.). eyn rot (5, 21, 22, 23), roit (7), rode (17) muck (5, 7), muke (17), mugge (23), mughe (22), flichen (21). liunt-flivga (121), -fliega (Gf.). huudesfìige (16). honfifliegen (17). hundßmuck (74). hutmug (sic 93). milben (einofes 76). scinifes snebilazir (127. cf. cieonides). knellizze (86. aus sneblizzeV). *Kymfea v. Kymplia. *Kymi v. Kymus. *Cimiare ( „a cimex" made ) maden (11). Cf. cimieare wauzen haben (kì.); von w. reinigen (Freund) ; XOptCsiV (gì. m. von X0pi£; nicht blandiri, wie es dort gedeutet wird). *Cimiym v. Cinum. Cimiline v. Ciminile. *Cimina v. Cymba. *Kimina v. Kymus. *Cy-, cu-, ca-minella (i. muriola, ammium) ammey (143). Cimi-nile (11, 147, Br., Gì. m.), -line (Gì. m., Kì. ) (i. bac-. bat-inum) hant- (11, 147), water- (147) -vat. Ci-, var. cri-minium (ciu.) herman= stat (75). Cy-, gew. ci-, bissw. cu-, ku-minum (i. carui), t cumin (47) chum-i, -in, -il sim. (Gf.), -e (105), -ich (i4i). ckume (49). cume (100). com-in (99, 100), -en (Sum. vii), -e (22b). camijn (132). cymmin ror (6). kùmi (87). rdmscbe kumi (93, 95). kyme (13). comi; karden (cumin 47. st. karben?). korue (22). peper-k. (22), -come (22b). czymey, kvmel, boh. kmyn (4). hd. ku- (134, Sum. v), kum- (7, 66), kiim- (in), cu- (3), ky- (67 Mrg., no), kym-, kye- (18), ko- (21 Mrg.) -mei. kom- el (17, 21, 23, 96), -mei (5^), -mil (8). pfefferkmnel (74). pefferkummel (12). ku- (74, 75), kü- (87, 146), ki- ( 76, 91 ), kym- (68) -mieli. Cyminum Aethiopum raden (47). GIN 119 Ci-, eoe- (91) -miterium hd. kirch-, nd. kerck-hoff. kirch- hd. nd. (11) -of, hd. -offe (80), -off. kirgoff (21). kercìiof (23). *Cimoba v. Cimalia. *Cimoleya (cf.prc.l) steenslip (85). *Cimonia v. Cynomyia. *Kym-pha (74), -fea (9), kyn- (47), ku- (17) -phen, cinifen (74) (herba aus nymphaea?) grensing (II. e). *Kym-us (i. faba 74), -i pon (74). bonen (9, 47). kyma lepra, kimina 1. (47), kinta-1. (85) bonen puluer (8, 9). gepuluerte b. (47). gepliczebome (sic 85). *Cinaberis v. Cenobrium. *Cinadul-us, -a (aus cinaedus) ebreche-r, -rin (74). *Cynaglossa v. Cynoglossa. *Cinagulator v. Cingulator. Cinamol-gon, -ogus &e. v. Cyno- molgus. Ci-, cy-, ein- (123) -namomum, cynamonium (4), einomo-mum (64), -nium (76), ci- (108), ein-namum czy= nam-omey, -yn, -in, cynemein, czinimem, czymayn, cym-ey, -in msc. (4). cinnamo= men (90). cinam-on (65), -ayn (5b). sina= min (Gf.). cin-eimen (sum. v), -mcnt (87). zinmen-t, -d (93). cymin t minte (47). zimei (64c). zymet (6ib,_ 123). zeygin (8). kommel l zungen reude (sic 10). cyment- fi2ó), zimmant- (65), czimat- (1), zimmet- (91), cymfàs- (12), zimmy- (75) -rinden sim. cimerinten (50c). cymetrenen, Mrg. rindeke (13). ryndeken, eyn edel rinde (22b/). kanneyl (132). caneel (22b, 108). kneel < 11 ). scorse van canele ( 108 ). scortsule (99). *Cinamomus zimmendbovn (93). Cinamulgum n. Cynomolgus. *Cyn-apium, -oselinumhunds-, gleiß- peterlein (143). Cinara (i. carduus) artisclio-ck (kì.), -B l strobildorn (143). Cin-ara (Br., gì. m.\ -era l -ia (76) (aus hebr. kinnor) insù: musicum\ -era et euigies ludi in foro aliata (76). *Cinbolto &c. v. Cymbalum. *Cinccio v. Cinetus. *Cincedula v. Cicindela. *Cincia (cf. cincinnus) meny als an den pferde (74). Cine-, tine- t tinct- (147) -iare (cf. tintiare, tirticare) passerum vox (Gi.m.). schrien als die spercken (75). der muy- schen of luynyncks geluyt (147). *Cinciber v. Zingiber. *Cineidela &c. v. Cicindela. *Cincillare v. Scintillare. *Cincillulat regulus; zinzillulat irundo (123. cf. zinzulare). *Cinein-alis (143), -nalis herba (kì.) (i. verbena minor 143. cf. cineumalis) welsch eisenkraut &c (143). krauses kraut (Ki.). *Cincind-alus, -ula v. Cicindela. Cincin-, einei- (147), l tunic-, pann- osus (147, Br., anders Gì. m. ; cf. sq.) die bloit ind oevel gecleydt is (147). Cincinnus i. panniculus (Br.). plaggen (i. vestes attrite 147). Cin-cinnus, -cinus, -eionus (Ili, -tinnus (1, 6), -thinus (76), -tinus (8), -tillus (1), -nUS (125, Ki. Cf Dz. Wtb. 96) (i. eapillus) loc (13). lock (1). loch (104). 120 CIN nd. locke. grawslock (9). cruslog (8). lanclouch (ìoo). ghespe (106. orbiculus &c. kìi.). gepel- (99), riispel- (93), criispel- (7),bispel- (27b) -bar. dwerl (22). wirueltop (11). voli isen (6. hierhert). *Cincinosus v. Cineinnosus. Cinclus (auis) lyßklicker (140). stein- picker, -beißer (uo), -bicker t wasser= steltz (126). *Cinctilio v. Scintillare, Cine-, cin-torium (». eingulus; cf. anaboladium) gurtel (17). hd. schurcz-, schircz- (10) -tueh (9, 16), -duch. Citietura senckel (74, 76). Cine-tus,-cio(ll) gurdinge (ll).prait giirtel (9i). ain braitte nachtbub (76). *Cincumalis v. Triehomanes. Cin= cinalis. Cineurris v. Cicuris. *Cinda kanne (9). Cindalismus das spicken, ficken, pfutzern (Kia.). ni. fijcken (ne). *Cindatu-m, -s (9, Gì. m.) {cf. sindo. Gl.m. 2, 329 s^.,425) zindel (8). czendel (9). *Cindere {cf. ci-, scin-dere sniden (22). *Cindula v. Scindula. *Cine-, cini- (93) -ndrium (i. torris, ticio 93. cf. eylindrum) brant (7, 93). schijt (7). *Cinenos v. Canina. *Cinepes &c. v. Cimex. *Ciner v. Cinis. *Cinera v. Cinara. Cinerarius v. Calamistrum. *Cineratio {agri, i. incensìo stipularum) rutte prunst, daraus varr. riitte bluost, ruetblust; quia cinis saginat faystmacht den acker (64). *Cinere, prs. cinno (17) hd. nd. singen. Ciner-eus, -ius, i -itius (e. henetus, griseus 125) aschig (68). escliig (110, 132). aschenfarb (in), graw (125). *Cineriea ouis eyn grau scaep (97). e. auis est cìnereum habens colorenti (Br.). cinericse oues cineris colorerai habentes (Pap.). Cineric-ius , - eus ( cf. einereus, subeinericius) hd. eyn ding von aseben femacht sim. eyn brot von eschen ge= acken (17). ascherich (22). escich (6). eßen (18). eyn eßsen koch (21). einereus i. dos-inus l -ninus equus (Pap.). *Cinerulentus voi aseben (11, 110), esschen (132). *Cineus v. Cinicus. *Cinex v. Cimex. Cingere hd. gu-, go-, gy-, gi-rten. vmbegurten (3). gurden (11). hd. zusa^ men-gurten sim., -rucken (17), -drucken (21). nd. tozame-n, -de di', t gorden. schirtzen (49). *Cinglare gorten (5b). *Cinglossa v. Cynoglossa. *Cingnus v. Cygnus. Cing-ula, -ola (Gf.) {equi, selle) gurt (75, 91). gorte (8b). gegurte (8, 9). roß= gurt (75). en perde gorde (22). ain pfert girtel(76). darm- (Sum.), darn-(93) -gurtel, daraus entstellt daz in gultel(ioo); daren= garde (99). stegereif (Gf.). sattelriem (75). *Cin-, cina- (1) -gulator hd. gurtel-, gy rtel-macher, -mecher. nd. gordel maker, gurte- (17), g'te- (5b), gorte- (18, 21), CIN gorde- (23), gurt- (1, 66, 134), girt- (76) -ler. *Cingultare v. Singultare. Cingulum eyn perdefi ader eyns andern diers gortel (17). gurdel (99). gordel (11). darngurtili (104). vrowen- gurtel (6 sim.), -gordel (22). Cingulus {cf. cinctorium) hd. gur= tei, mannes-g. (tì sim.). gurtel (64). gortel (10). g. hominis (8b). eyn menseben-g. hi): girte-1 (21), -11 (76). g'tel (5b). gur= del (5). gordel (22). eyn vorgurtbe (5b). gurt, scnurtz (65). *Cinia v. Cinara. *Cinicium v. Cilicium. Cini-cus, l -dus t -fes l cineus (74) hu- (74, 110), ho- (74) -ndisch. *Cinifen v. Kympha. Potentina. Cinife-s, -x &c. v. Cinicus. Cimex. Canina. Ciniiìi v. Cyniphei. Ciniflo {gali, souflet Gì. m. ; i. orna= mentum mortuorum l mulierum 145 ) kraußhar-maclier ; fewr-m. , -plaser , -plauser (74). vuyrbleser (147). *Cinindrium v. Cinendrium. Cyn-iphei (Pap., Br. ), -ifii (Gì. m.), -ubii (Gì. S. Germ.), cenofegi (76) sunt hirci maiores {a fluuio afric$ eyniphis Br. sim.). einiphe-s, -us groit buck (147). *Ciniphes wanthuyss {sic 147. cf. ci= mex). Cines, ciner asebe (5b, 23, 4, 104). ouer i assche (22). asge (99). hd. asch, esche, esch (76, 93, 110), esse (12), essen (21). ■"Cinis prionei {herba, i. q. eusole, titimallum) brachwrz (gì. 1, 1050). liola (401, 130. cf. Gì. 2, 210). *Cinna v. Cyma. Cinnabaris v. Cenobrium. *Cinnamum &c. v. Cinamomum. *Cinno v. Cinere. *Cynnomulgus {aus cinnamolegus Br. x eynomolgus) die den knele ver= sament (147). *Cinnura {cf eumera) korpp dorin die armen ir korn behalten (74). Cinnus v. Cincinnus. Cygnus. Cinnus («. tortio oris Br.,_ torti _ o. Gì. m. ; commixtio rerum proportionabilis 76. Br. cf. concinnus, cinere) glieli czwo czungen in gesange t eines anders din= ges (9). glich zu genge {sic) in dem sange o. eyns iglichen dingis (8). des munts toedruckyng (147). *Cino {cf. lino, buleio.) zein (Sum.). *Cinobatus v. Cynosbatus. *Cinobita v. Cenobita. '•''Cinobrium &c. v. Cenobrium. Cyno-, cino-, ceno-, zeno-, coeno- (120) -cephalus, -zephalus (Gf.), eino- chephalus (11), -cefalsus (127), ceno= zefano (Gf.) {animai &c. cf. Gf. 4, 759) halffhunt (19). halfhont (11). hunt-hobito (127k -hoboto (119), -hobite (104), -houbet (121), -houbte (Sum.), -hobet (100). hun= hovbeto (120). hundshauptiger (74). hun= discher mensch (75). pavian (Ki.). ceno= phali simiarum species (GÌ. m.). cheno- palisgenus monstri dicti qr canina capita habeant {sic Pap.). Cinoeielotorium &e. v. Cenocita= torium. CIN *Cinoch v. Cinoth. *Cinochephalus v. Cynocephalus. *Cinodomeum &c. v. Cydonia. Cyno-, gew. cino-, cyna- (149), cin- (69, 133, 134), eion- (47) -glossa, quino= dosa {i. lapella 140) {herba, cf. bugula) hd. nd. hundes-, hd. hundß-, hunez-, huntze- (133), houli- (17), hunde.- (105), hunt-, hund-, hiriJ- (76) ha. -zunge, -zung, nd. -tunge. hundes rip (8). ags. ribb-e (94a), -ae (136). Cinoglotitorium v. Cenoeitatorium. *Cynoia v. Cintilla. *Cinolum v. Cymbalum. Pabulum. Cyno-, cino-, ceno- {a cenon i. commune 64) -myia, gew. -mia, eino- meya (9), -migia (136), cenonia (64c), cimonia (1), canimia (75) {cf. cimex) hd. nd. hundes- (5, 22 &c), hundifò- (5b), hundeß- (18), hondes- (21), honts- (11), hons- (7), hd. hunds-, huntz- (1 sim.), hunde- (3), hunt- (121 &c), hund-, gemeyn (8), gemeyne (9) -fliege, hd. -fliega (93, 121), -flieg, -flyech (70), -fleige (7), -flege (5), -vleghe (22), hd. -fligen (5b, 9 sim.), -tìuig (76), -fluige (104), -Auge (95), -flew= gen (1), -muck (64, 76, 91), t -luß (18). snàkì (1). *Cyno- (Pap.), cino-, cyna- (kì.) -mol= gus, -molus (19), -mulus) (11), eina- mologus l -molgon i -mulgum (kì.) {auis) marckolfF (19). kalander (11). *Cinomo-mum, -nium v. Cinamo= mum. *Cinon v. Cinum. *Cinopedus v. Chytropus. Cjnjos-, cino- (117) -batus, l -baton (kì.) hundisberi (117). saur-ach, -auch, hagdorn (143). eglentier (109). baceae eynosbati hagebutzen, hahnbutten, hie= feii (Kia.). *Cynoselinum v. Cynapium. Cino-th, -eh (11, 19, 76) (hébr. i. lamentatio lat., threnigr. (Br., Gf., sito. Pap.) hantslag-inge (11), -ynge Jhè'o (19. i. e. hieremim Pap.). trinson (Gf. 5, 542. i. q. mnhd. trensen stóhnen keichen, besonders — nicht ausschliesslich , wie nach Sm. 1, 496 — von Thieren gbr.). *Kynphen v. Kympha. *Cinsorium v. Scissorium. * Cinta v. Citta. *Kintalepra v. Kymus. *Cintilla &e. v. Scintilla &c. *Cintilla, eynoia(74) {herba) sindouwe (96). syunaw (74). Cf. alenimi Ila sin-dau, -nau (Nmn.). * Cintillo {cf. prcJ scintillare?) syn= den (17). *Cin-tillus, -tinnus, -thinus &c. v. Cincinnus. Cintorium v. Cinctorium. *Cintra schon weder (17). slußel ve= der (5b). *Cinturnium v. G-utturnium. Cinubii v. Cyniphei. *Cinulus {st. seindulus?) dil (Gf.). *Cin-um,-on(75), eynum(74),cimiym (96) kriecha (93). kriehen (8). kriech (75, 76). pflum (76). eyn pruni baum (7). ginse^ bare (85). ziegenpart (74). cigen- (Sum. v), cegen- (47, 96), czyge- (149) -bart. Cinus, cynus (102, Gì. m.) {i. lentis= cus, gali, aubespine ; fraxinus, esche x CYP CIR CHI 121 cinis?! carasus Gf. 3, 120. 4, 592. cf. BM. 228) hd. chriecll- (121, Anz. 8, 97. Gf.), kriech- (84, 93), kriechen-, chrich- (104), krich- (8), krychen-, kyrchen- (16, 70), kriken-(47), kreken-(13Mrg., 22), hd. pru= men-, plumen- (18), mei- (95), quidden- (19), queden- (11), esche- (5b_, 21), eschen- (4), efien- (18) -baum, -bom sim. eyn asche (5). eseh (17). esche (23). achs (1). ein bircke (3). *Cinus v. Cygnus. *Cinzala v. Zinzala. *Cyolanga v. Cianga. *Cionglossa v. Cynoglossa. Cyparissa nacht bild (147). eiprasse sunt nocturne imagines (76). Cyp-erus (73, 125, 149, kì.), -eris (73), -irus (125), -rus (110), cip-erus, -erum (4), -arus (47, 96, Sum. v), -aris (76, 96), -perus (3), -rus (Sum. vi) i. radix iunci (149). umzgaligan (Sum. Vii), wilder galg- an (74, 93, 125), -en (73), -ant (kì.). piperboum (Sum. vi), cipern d. pi., boh. plany zel (? 4). zyperbaum (110). schaf= fenhew (3). riet (95). detle t (sic) semede (47). (i. iuncus triangulus gì. m.) driekesem- ede(Sum. v), -de, (andreHand) trukesenke (sic); papavi (96). zitewar (87). glocken= blumen (i. gladiolus, ligustrum 125). Cipro (st. eino?) prumboum (Gf. 3, 122). *Cipio v. Cippa. Scipio. *Kipioe (xóptoc) v. Adonai. *Cypirus v. Cyp-erus, -rius. *Ciplex (vermis cf. cimex) ein melen (3). (i. virea, erugo) milb-e (74), -en (75). harnwurm (76. cf. cernoides). *Cippa klobe (8, 9). cobe (sic. 16). cippus, cepus i. rete (gì. m.). cipio (x Scipio q. v.) i. baculus ad capiendum aues aptus vogel klob (76). cyppus (pe= duni reorum s. u.) cloben (75). *Cippare stocken captiuos (7). stocken (5b, 9). stogkin (8). stoken t blogern (13 Mrg.). *Cippicustos stock-warter o. -scherge, var. -schirge (75). *Cippo v. Gibber. *Cippria v. Cipria. *Cippus v. Gibber. Scirpus. Cip-, cyp-, ci- (1), cu- (8*, 11, 19), sip- (147), stip- (5b) -pus (i. neruus, truncus, cumulus terre; cf. cippa, gib= ber) hd. stock, stock in einer gefang- nufi (68), der gefangen (75). ein fangen stock (125). stok (22, 95). stoch (95, 141). sthok (13). stog (8ab). stack (5b). stoech (99). hauff ei-den t kirchuff i stocke l bloch da man gefangen ludeynneseczette (19). erden hoep t kirchof i stock t bluec daer men die gheuangen in seetten ì littien (11). diep- (7, 8*, 19, 93), dieb- (75, T6), dief (11), dum- (75) -stock, -stog (8b). block (49). pyngereytschap (147). hd. sarch. sarck (110b, 132). sarg (67, 134). dotengrab (no), dodengraff (132). *Ciprasse v. Cyparissa. *Ciprassus v. Chrysoprasus. *Cipress-inum (8), -issimum (7), -um (93) cipressen-, cipres- (93) -holtz. Cy-, ei-pressus hd. nd. cypressen-, hd. cypressin-, cippresse- (76), cyprefi- (1), cypres- (93), zipres- (75) -baum, -bom. sbst. adj. cipress-in (8, 75d), -en (75), -e (105). DlEI'ENBACH GlOSSARIUM _ *Cip-ria, -pria (76) cipren (1). hd. nd. cipern-, cyperen- (22), zippern- (67), zip= per- (134), zyper- (69) -lant. Cy-, kcap- (136} -primis ags. forn- aeticli (94J), -eticali (136) ; cf. fora tur= nUS (pisCIS Lye)? Cipris vnkeuscheit (74). Ciprius hd. eyner vz dem lande (cipria) sim. virgo eypria, lemnia hohrmedichen (125). *Ciprius (herba, cf. cyperus) meyde blomen 17). cyp-rius, -irus, xuusipo?, iuncus eiper-oides t -inus cyper-, bintzen-schwertel, ni. waterbloembiese (143). Cy-, ci-pselus (i. apos 125, apus) steyr (91). speir (Fris.). mauer-, rhein- (kì.), haus- (Fr.) -schwalbe. *Cipus (aus cepe?) carnbr. cennin (Zeuss). *Cipharium en burge of buere(vuere? 11). *Cipharius naep mecher (19). en nap maker (11). *Ciphatrillum v. Cifraculum. Ciphus v. Seyphus. *Chira v. Hirna. Chiragra, gew. cir-ogra, -agia (8), -egia (2) hd. nd. hant-sucht, -zuclit (22, 2), -sigt (17), -lidsuht (93). hd. kramph (10), kramp. der kramp in der hant (5, 68). hende-krampf (8), -kramp (17). hend' kraph (9). das podagra in der handt (91). daJi czipperlein ader gesicht in henden (125 Mrg.). hend zipperla (111). *Cirbus (cf. Dz. wtb. 448) i. seruti= num (74); omasum, omentum (74, 93); reticulum (75); biidmig (93). zir-bus, i -bum (6 Anh..), I -ibum (76) i. omentum (74, GÌ. m.) ; intestinum (6 Ann., 76); wamp, netzlein; sirbus schmer-n. (74). netz (6 Ann., 74, Ki.) ; netz am thier (75) ; noetz i instrumentum strick (76). carbus v. omasum. scirbum arab. ven= tris pinguedo (Gì. m.). Circa hd. nd. by. bey (134). alumbe (99). *Circe v. Carue. *Circenare v. Circinare. *Circillio v. Circumcellio. *Circinna v. Circinus. Circ-inare, -enare, -inire (67), -itare (Gì. m.) (cf. circuire, cambire.) hd. zir= keln. vmczirkelen t vm creyssen (9. kreifi X reifi cf. circinus). vmb-gen (17), -gon (67). *Circiner v. Circius. *Circinna v. Circinus. *Circino (cf. circulator) rizzili (Gf. 2, 559). Circin-us, -um. (121), -na (141) (i. machinula apud carpentarios <&c. Br. cf. circulus) hd. ci-, zi-rckel. cir-kil, -cil (Gf.). zirzel (6). czirczel (2). c'k-yl (5D), -el (23). crikel (22). cirke, eyn tange dar men cirkele mede maket (22b). riz= za (119). riza (121). ryfì (64c). riss (93). reyf (8). passe-r (109), -re (108). pesser *Circ-inus, -mus (75), -ina (gì. m. ), -ius (q. v.), curcilla (v. opilago) i. ven= tus (18, 75); v. qui diuerse et acriter circuitum f adendo volai (66 &c); ital. la aura, ventesello ( Gì. m. ) ; terrificium t opilago wint-sprieß, var. -spreis (cf. -sprewl v. turbo), vlg. sturmwindt (75) ; sut westen wint (18. cf. circius). *Circircla v. Cicercula. *Circis v. Cirtis. *Cireitare v. Circinare. Circiter hd. durch. durg (18). dorch (17, 22). by (17). alumbech (99). Circiter annos dorch de iar (22). Circitor v. Circulator. Circi-us, -ner (75) sude- (5), sud- (1), sut- (13), zut- (23), suden- (5b, 17), sust- (22), mittag- (75) -wint (17, 75), -west, -vvyest (5b). schwirbel- (no), drayende (132), dryerhand (68 !) wynd. *Circopediti &c. v. Cercopitheeus. Circu-ire, -ere, -rie (21), -mire (11, no, 134) (i. ambire) hd. vmbe- (1), vmb-, vm-, vmme- (8, 22), omme- 1 om- (11) hd. -gen, -gene (7), -geen (9, 69, 134). -gehen (18), -gon, -gan (21, 22), -gaen (11). Circuitores, circumforanei knapp- secke (125). Circu-, circum- (110) -itura (68), -itus (i. ambitus) hd. ein vmb-, na. vmme-ganck, des spacierens (75). *Circula (e. visitatio gì.) i. instr. fer= reum se. (76Ì, fabrorum (74), sperr-hack (76), -hock (74). Circulare bedregen (11). Circular-is, l -iter (68), -e (6) rin= gele-cht (nob), -t (17). vmbge-ringelt (66 &c), -riglet (sic 69), -rigelt (134). rond vmb (68). rynk l runt (13). ront (18). r. -om (132). schibele-st (6), -t (65). cirkel- echt(5), -ich(5b, 21,23), -ert(17), -echtich (22). trunt also en scive (22b). senewelt (22). Circu-, l circum- (emmal Gf. 2, 559) -lator ein zirck-ler (110), -er t vmbkreyjßer (74), i. qui famam portai (Br., gì. m., circuml. Gf. ; gr. àfÓpxviQ, gali, herault Gì. m. ; cf. cireino) ri-, riz-zari, reizare, malari (Gf. 2, 559). gauckler, zanbrecher (91, 126). spinnenfresser (91). stat-, lant- knecht i. circitor, lietor, lorarius; leuffer, wiltfange, bliebhirnicht i. cir= eumforaneus &c, ; pi. hippentreger (125). Circulatorius i. qui lect-ulos (gì. m.), -os (Br.) tornatiles facit. i. luduspuerorum, sedentium in circulo (7 &c), post quorum tergum discurrit puer unus, portans ali- quid in rnanu, quod ponit retro aliquem sedentium ignorantem (95, sim. 76), hoc ponit Hieronymus in quodam prologo (7, 76), vulg. gùrtulli trag ich dich (95), gurtelin drage ich dich' (7). *Cireulea (i. brixa; cf. erustula) brytzel, wyndeling, krekelingh (147). *Cireulio v. Circumcellio. *Circulium nebigers dro (9). ciricu= lum neb begers (sic) dree (8). *Cireulum i. crinis t ornamentum capitis (76). i. 0. crinium harpant (74). Circulus (i. cireus q. v. ; instr. car- pentariorum &c, cf. circinus) hd. nd. cirek-el, -il (9). rinck (7, 65). ring (110). schussel-r. (111). schibelecht o. reyf (8, 65). rayff (111). rep (99). rissa (95). rifi (64). krengel (panis 125). Circum hd. vmb. vmme (22). by (17). Cireumamie-ire , -tari (76) vmb cleyden (19). om kleden (11). Cireumamictus vmb cleyd (19). omme cleet (il). 16 122 era *Circumcap-ere, p's. -io nemeu (68). off- i in-n. (18). pey-n. (4). hd. vmb-n., -neymen (3), -griffen (17, 75), -phaen (17Ì, -fangen (110). prs. ich vmb-, allum- (5), aluinme- (23)-neme, -nemen (21), -nym (76). Circum-cellio, -tellio (74), eirc-ulio (9), -illio (8) ahi munch der allweg vor der celi spaciert (76). vmbswayffiger m. (74). vnstete munich (8d), mensch (sic 9). *Circum-ceptus,-eerpt'us(3),-se,ptum (8) hd. vmbe-, ym be- (sic 18), vmb-, vm- (76) -fangen (8), -griffen, -gi'ifen (76). nd. vmme-, be-grepen. Cireumeidere (cf. -scindere) vmb sneyden (3). beschnyden als die iuden thun (75). *Circumeindere v. Cireumscindere. Circumeingere vmme gorten (14). Circumcirea hd. vmb vnd vmb. vmme vnde vmme (22). vmbendum (5). yn und yn (18). aller- (19), aire- (11) -wegen. Circumcisio bescbnyden der iuden (75). Circumcisus beschnitten iuden (75). Circumeurrere hd. vmb- sim. , yn- (18) -lauffen, -loffen, -lofFen (68), -lofen (76). nd. vmme lopen. Cireumdare hd. vmbe- sim., yn-(18)> nd. vmme- , om- hd. -geben , -greiffen (3), -vahen (9), -dun (19), -done (18), -don (21, 22), -doen (11). circondo ik vmme do (23). Circumducere vmme furen (8 sim.). *Circumfallere (x -vallare q. v. cf. constipare) beliegen (8). Circumferentia (i. perifera t girum 75) das vssertheil eins dings (110). dz wasser (sic!) von einem ding (68). hd. eyn vmb-schranck (3, 74), -gang, -hange (7), -tragunge sim., -wesen (15), -went= lich (8), -sweyf (8, 9), -sweiffe (75*), -schweiffe (75a), -weiffe (75°), -waiffe (75d). nd. vme dragmge. bort (5b). i. paries . . ut mons eyn bergk bart, eyn ende (17). bor rant (neben bort-r. ripa 22). e. rote fellg (64c). ein felge (64b), velg (74, 93) an einem rade (64, 74). Circumferentiale daz usserst an eim kreifi (6). vmb-dragung, -gang (17). eyn borte (5). bort (7, 22). bore (18). Circumferre hd. vmbe-, vmb-, nd. vme-dragen, hd. -tragen, -geben (nach -dare 21), -furen (65). betriegen (65). Cireumfodere vm grabin (8). *Circumfolare v. Circumuolare. Circumforaneus v. Circu-itores, -lator. Circumfulgere vmscheinen (65). *Circum-fulsus, -wlsus, -uulsus (von -fuleire X -fulgere) vmbe- (3, 5), vmb-, vm- (76), nd. vmme-festet (17), -festiget (21), -ge-f. (3, 7), -be-f. (18, 22), -beschh nen (76), -geschinnen (6). Circumfundere vmb giifJen (19). omgieten (11). Circumgirare rum-, kugelet rumher- keren (65). *Circumince - ssio , var. -nsio (in diuinis) ein vmgang der drien person &c. (65). Circumire v. Circuire. *Circumitu-ra, -s v. Circuitus. *Circumlator v. Circulator. era Circumligare vm binden (9). Circumlinire vmme-, vm-smern (8), -smyren (9 sim.). Circumluere vmme waschin (8 sim.). vmb wechsschen (17). Cireumluuium locus quem aqua cir- cumfluit als die maynaw, var. maien awe (64). Circum-pedes, t -pedilis (76), -pes (74) (i. sandali-a 74, -ci, calcei fratrum minor um 76, scandalia ì semi &c. Br.) biseboffschuch (74). sockel (76). traban= ten (126 &c). *Circumpellis ein rok der vff die fusse gat (6). Circumponere hd. vmb-, in- (18) -setzen, -sitzen (21), -legen. nd. vm-leggen (23), -lichen (22). Circumquaque (cf. -circa) vmb vnd vmb (7), vm (68). allenthal-b (76, 110), -ben (6, 7, 110b). vmbendum von (5), vmb von (21), vmb vnd (4), yn vnd (18) allent halben. vmme van allent haluen (22). umbedude (99). om en tom (sic 107). om vnd om (132). *Cireumsc'ptum v. Circumceptus. Circum-seindere (19), -cindere (11) vmb- (19), om- (11) -snyden. Circumscribere beschuldigen, be= strafen, mercken, vßdylgen, besliitìin, vmb kommen (19). bestraffen, marken, wt delegen, besluten, om comen (11). *Circumscriptorie klukelich (17). kluekelicke (11). Circumscriptus beschuldicht (11). Circum-sepire, -sipere (8) vmme zunen (8). vm czewnen (9). vmbzynen (76). Cireum-septus, -speetus(17,63) vmb-, vm-zunt (17, 110b), -zynt (no), -gezint (76), -setzt (68, 110). vmbeschlossen (65). be-slossen, -fangen (63). Circumsilire (i. invadere) hd. vmb- sim., in- (18), nd. vme- springen. hd. an-, ent- (7), vmb- (17), vm- (110) -lauffen. nd. anlopen. *Circumsipere v. Circumsepire. *Circumspargere vmfaren (76). *Cireumspectaculum v. Amphithea^ trum. Circumspectio wisheyt (22). fur= sichtikeit (65). Cireumspectus hd. vmb- sim., vmme- (23), vor- (10, 15, 22), fur- (68, 110), fur- (6) hd. -sichtig sim., -sihtiger (6), -siechtig (10), nd. -zichtich. ysythic (13). voersienlic (11). veskopect (?22). *Circumspectus v. Circumseptus. Circumspicere vor-, vmb-sehen, be^ huden (19). capen, vmme zen (22ab). vor-, om-sien (11). Circumstantia hd. eyn vmb-standung (5, 6), -stendunge. -stennunge (67, 133), -stendigkeit (nobj, -stant(75), -stant dea wercks (65), -stencle das die ding erlicht werden (76), -wesen daz die ding er= luchtet (7). nd. vme standinge. daz die dinge besweret o. lichtet; der wyße sogetanheit (15). beswern-usse, -iß (8) der sund-e (8), -en (9). vmb-fang (17), -sichtick (vor e.-speetus 18). die gele= genheit (68). belegenkeit (18b). Circumstare vmb- vm-sten (8, 9, 75), -stain (19). om ataen (11). KYR *Circumtellio v. Circumcellio. Circumtextu-s, -m (76) (cf. circum= uestium) i. pai- (gì. m.), fo- (76) -lium rotundum, gr. cyclas (gì. m.), ciclum (acc. 76). Cireumtueri vm sehen (9). *Circumvagari vmb lauffen (19). om lopen (11). Cireumuallare be- (9) , um - legen (9, 64), -fallen ; -geben mit nacht t mit einem geleger (75). Circunruehere vm-furen, -sleiffen (9). vmme sleiffin (8). Circumuenire betrieg-in (8), -en (65). listiclich bey eynem komen ì eynen be= trigen (9). beschuldigen t bynden (11, 19). vmbdun (19). omdoen (11). ver-, vor- (109) -schelcken (no), -schalken (68, 109, 132), -rassen (132). Circumuentio schalckheit (no), ver- schalckung, -radtnuf5 (68). betruchlicheit (65). barat (99). *Circum-uestium , -textum (64°. cf. -textus) i. ciclas eyn sywel o. gestept, var. sinwelles o. gestefft, kleyd (64). Circum-uolare, -folare vm-fliegen (8), -fligen (9). Circumuoluere vm welczin (9). vmme roren (22). *Circumuulsus v. Cireumfulsus. *Cireurie v. Circuire. Circu-s, l -lus (q. cf.) schebelich vmbgank (9). schibelacht t vmbgang (17). rin-ck (7), -ckt (132), -g 0. kreyfi (ilo). kr. des cirkels (75). -waterrine (99). *Kirchia v. Kyriea. *Cire (st. scire)wiCen; ciokenden(18). *Cire v. Ciere. *Cire (st. cireinus sim. t) rìze (zwischen piscator und sedile 104). *Ciregia v. Chir-, ere-agra. *Ciren v. Siren. *Ciren-eus (me. corr. 74), -us (pe. acuta Br.), -ea (me. corr. 76), cyrenseus (Pap.), c'repta (alph. cir- 21. aus cireneus >< correpta!) i. heres (II. e), eyn herbeling (21). erbekind (74). *Cireo v. Carue. *Cyreps v. Cirips. *Ciriacus (i. crinitus) die vele hairs heft (147). *Ciriandrum v. Coriandrum. *Ky- (19), kyr- (74) -rica, kirri-ka (11), -ca (76). kirchia (65) i. domusregalia (76). kunigeÓhauße (74). kir-ch («5), -che (19), -ke fll). *Cirieulum v. Circulium. Chir-idota, -odota (Das.), -odita (ili, Pap.) (aUS X£tpiS(DT0S cf. Gì. m. 2, 395) ermelrock (ili sim.). Kyrie, eie-, le-yson erbarme (9). herre erb. dich (8, 64, 75). *Cy-, ci-, ti- (74) -rillus (i. surio 75. cf. ciro, siro, saturassi?, cantharis) sur, lyefi (74). hantwurm, wasser sure (75). hand-sury, varr. -siiry, -seyrin (64). czigenbart (9. cf. spirillum, cinum). *Cirìgieus v. Chirurgus. *Cirips ein wirtil (9). cyreps wir teyl (sic 8). cirops ein fordeyl (sic 17). *Cyris &e. v. Cirres. *Ky-, kyr- (74, 110 &c.) -rius, t -reos (74), kyrri (147), kirr-i (129, gì. m.), -ios era { -us (76) (aus X°^P°^5 *'to^- eiro) ** Por= cus (II. e), eyn swin (8). swein t parck (74). cryme, soege, mutte (147). Ne dicas kirrie eleison (76). *Cirmenta est illud quod npiat super liquore^ (3), -m in (76) vase ut recens maneat potus. ein wolger (3. cf. wo-, wu-lger turunda Fr., kì., Sm. 4, 69). *Kirmindaetila v. Hermodaetylus. *Ciro i. sanccio ik hilglie (22). Ci-, t cy- (74), ehi- (Br.) -roeopus, -rocupus (68) (i.vnguentarius\ aus my= roeopus q. c/.xceroma? cf. eirobalsa= mus i. vngentum &c. 76; eiron?) salben- macher, -verkauffer (74). ein apotecker (68). *Chirod-ita, -ota v. Chiridota. *Cirofolium v, Chserephyllon. *Cirog-ellus , -illus, -inus v. Chiro= grillus. Cirogia repe, seyl, touwe (147). *Cirogillum v. Cirres. *Cirog-ra, -a &e. v. Chir-agra, -otheea. Creagra. Cyrographare mit der handt schrey= ben (64). *Cyrographia v. Chirographus. Chirographum handfesti (25, 93, Gf.). Chi-, gew. ei-rographus , eyrogra= phia (64b) hant- hd. -feste, -vest, -festung (5, 18), -schrifft, (land- sic 64°) -geschrifft, -festin schryber (5b), nd. -vestinge. hd. schuld-, scheffen- (6) -brieff. Chiro- (110, gì. m.), eiro-, tiro- (11, 19), siro- (gì. m.), euri- (1) -grillus, ehoe- (kì.), ehae- (Fr. 1, 380c) -rogryllus, eiro-, eyro-gillus (76, 141 &c), -gellus (6), -gvillus i -grissus (gì. m.), -grinus (66, 70), -ginUS (69, 134), Ci- (GÌ. m.), O- (77) -rogullus, sirogalus (ì. cuniculus GÌ. m.), che-, Mrg. chi-rogylius (i. echip nus terrestris 125) (aus ypi.pQ-(poXkiQ<; sim.) hd. nd. egei (i. erinaeeus Mss. mog.). igei (95). ygel (6, 4, bm.). yggel (7). gresinck t erieius grise-grat (-grant) l yle (10). grebin-ck (5b), -g (*. gryllus 74. cf. Fr. 1, 369b, 372. bm. 562). grefyng (13). gre= vin-ek (9 Anh , 23) , -gli (t. grillus 22b). grobing t mulwerck (77). grò vink (sic 9). gren-ing (500), -ugk (17). grenuck (gre= mick? 8). graßmuck (sic 76). chrenich (sic 1. x grus). grutzer m. (Bìbi. a. 1583 Fr. 1, 380). hermel eir., eychhom tir. (19). eykorn (11). ecorn (99). caniniclien (kì.). hd. (voce, ex quo) mer-katze, -katz, -kartz (69). *Ciro-gus, -llus v. Chirurgus. *Ciro-logia t -mantia (75), -mansia (76) hantkunst (75). *Cirolog-ia, -us v. Cirurg-ia, -us. *Ciroma &e. v. Chironomus. *Ciroman-sia, -tia v. Cirologia. *Ciromant-a (68), -ia (132), chirono= man-ta t -s (Br.), -tia (110) (x ehiro= nomus) hant-spiler (68, 110), -spelei- (132). Chi- (110), ci- (132), cy- (68) -roman= tia warsagung (110), goiekelye (132) in der hant. Chi-, ci - romanticus warsager vß der hant (no), wissage durch bescha= wung der hende (75). hantbesyer (132). *Ciromomori v. Chironomus. *Ciron der dye macht der krude zu erste fant (19). ehiron qd. grcecus fuit raedicinam iumentorum inuenit (Pap.). era Chirones v. Siro. Chironia v. Centaurea. Chironomanta &c. v. Ciromanta. Chironomus. Chi-, ehy- (125), ci-ronomus, ehi-, ci-ronomas, ehironimus (Frìs.), ehi-, ci-, schi-ronomon, -romomon, eiro- nomum (132), -nomen (75. v. paniseca), -mon t -nomans t -nomanta (147), -maneus (x -mantes) l -ma (76) (aus ^eipovofiOS) schirmel i. timicator ; sprin= ger (93). ein morisehger o. kochersper= gertantzer (Frìs.). en spelei- (i. iocula= tor 23). loterbub , gauckler (88 sim.). netteboeue, coechler, varende man (147). *Ci-, cy- (74) -ropes est vestis de serico i canapo (76). seydenklayde (74). *Cirops v. Cirips. *Cyrophus (piscis, i. turonilla; cf. sirolus? serra) stecheling (5b). *Ciror v. Carue. *Cirorgicus v. Chirurgus. Chiros v. Cyrus. *Chi- (130, Zìem.), ci-rostringa (cf. lubripellium) hant-winch (Sum.), -wmc i -wic (Gf. 1, 720), -winga (130), -wing (100), -winde (7), -zwinge (74), -twinc (Zìem.). Chi-, gew. ei-rotheca, -roteea, eirog- a, -ra hd. hant-, hent-, henc- (6), hen- (69) -scimeli, hend-schuecli (76), -schug (70). hant-schw (9), -zhowe (5), -cze (5b). hinschug (17). hansche (22ab). henßag (21). Ciroteea ferrea eyn ysern hantschu (5b). Cirotecarius hantschuchmacher (75). hansehemeker (11). *Cirotraphus v. Griruncula. Cirp- v. Scirp-. *Cirpus v. Scirpus. Veredus. Cirr-atus, -itus (68) voi har, ein zopffe-chter , var. -ter (no), einer der vii (68), gezupfft 0. kraus (Frìs.) haar hat. *Cirrepta v. Cireneus. *Cirr-es (114), -is (76), -his l cìris (Kì.), cyris (74), gr. XSÌpi? t Xippt? (114) lerich (19). lerche (74, Kì.). en lewerich (11). wifalter (auis 76. vor eirogillum est genus pupilionis. X chirogrillus). *Kyrrica &c. v. Kyriea. *Cirris stein auff dem schachtzabel (74). *Cirritus v. Cirratus. *Kyrrius &e. v. Kyrius. *Cirrorg-ituus, -us v. Chirurgus. Cir-rus, -us (75 varr.), -tus (5, 7), currus (9) (cf. cesaries, coma) bal-zer (bm.), -tzan (93). hd. ein krol. krul coppe (8). eyn kop (18). kopph (17). zopph (10). zoph (7). zopf (6, 76). z. von dem har (no), z. von haar gemacht (68). hd. zop, czopp, lock. nd. top, toep (85). har-scopff (64), -zupffen (Frìs.), -flechten (75). *Cirrus (aws scirpus) risch ader schilp (109). Cirsum (i. moniga) craidwagen (147). *Cirsterna v. Cisterna. *Cirte v. Carue. *Cirtella v. Clitella. *Cirtilla sper-hack (8), -hogk (17), -hoken (9). CIS 123 *Cirtis, cireis, certis (23) (piscis) hd. nd. bricke,prijck(132), prie (107),pryeeke (133). hd. brick, prexe (66, 69), braxe (134), prechß (nob), prehß (noa), prete (70), brief (1), certe (3). *Cirtis, e. tabula (147) i. instr. ludendi in alea (12, 97 &c). bricken , schyven cf. kìi. h. v.), taiflen in den brede to spelen (147). ein stiue (sic 97). *Cirtus v. Cirrus. *Cirugitus v. Chirurgus. *Ciruinca trackenwurtz (74). *Cirundras (aus turunda cf. eir= menta? cylindrus?) en walte (22). *Cir-urgia, -ologia (74) wundtartzney (74). ersetrie (99). Chirurg-us, -icus, chi-, cy-, gew. ei-rologus, cir-urgus (9, 13) , -urgicus (74), -rurgieus (99), -rorgus, gew. -ogus, -orgicus (76), -rorgituus (7), -ugitus (8), -ìgicus (10), -ollus (18) hd. wunt- (1, 6), wund- (68 &c), wond-, wonde- (7), wonden- (77 &c.) -artzet, -artzt, -artzen (77). wunden-artzet(65), -arczt (9),-arcz (5b, 66)= -arste (23). einer der w. lieilen kan (ci) rurgieus 68). w.- (10), wundend- (13, -arcze. ersetre van wonden (99). lyb- (65), leib- (64) -artzet. *Cyrus, ehiros (129, Br.) (aus X^'p) handt (64). *Cyrus i. strango (pap.). cirus i. stran- ge i -bo, it. arbor nucis (GÌ. m.). *Ciruta v. Cicuta. Cis hd. nd. by. bey (76, 134). dabey, bey dem, enhalb (75). an diser seyt (110), syten (68). dis side (99). Cisalpinus albner (i. homo habitans in alpibus 75). *Cysania v. Zizania. *Cisara v. Cicer. Cisar-einare, -tinare (6) (aus cis X dis -f- sarcina) ent- (6), vnt- (22) -laden. *Cis-cillus, -ellus (GÌ. m.) ags. heard- hem (136), -heawa (bosw.); haerdhaeu (Hpt. 5, 197). *Kyser rynt- (19), runt- (ruuc-? 11) •vleiseh. *Cisera sim. v. Cicer. Cisiarius karrenman (135). kar-cher, -ner (kì.). Cis-imus (11, gì. m.), -inus (gì. m.), -mus (75, 76) i. pelli cium t animai pelli= tum -mus, an.fetens gali, vers, et quis (Gì. m.). an.paruum pilmuß (75. cf. glis). an. de cuius pelle fit subductura vestium, t mus latens iuxta viam (76). en rette (11. aus ratte X eismos i. scissio Pap.?). Cf. zisi-, zise-, cis-, sise-mus glis (Sm. 4, 289. Gf. 2, 873). mus eitellus l noricus zysel (140). cricetus z.-maus (v. a. 1618. cf. hamester). eist-ella, -rolla (8, 17) i. mus siluestris (76 &c). walt- (8, 9, 17, 74), feld- (16) -mus, -muß, -mauß. ehssemus (X glis?) i. mus, sorex corn. logoden (Zeuss). *Chisinaria v. Ptisanarium. Cisiumlaun?karn(Agr.).gutschen(135). Cisma &c. v. Schisma &e. *Cysole v. Eusole. *Cis-or, -sor, -sura v. Seiss-or, -ura. *Cisser v. Cicer. *Cisserna v. Cisterna. Cista, seista (5b) hd. kist. kisth (18). kyste (22). chisten (1). kisten, vlg. ar-, 16 * 124 CITH al-merien (75). hd. nd. (14) caste, ags. cest (145). uas (93). *Cistafellis v. Cistifellis. Cistar-ca, -tium, -tua &c.«.Sistarcia. *Cistarciensis v. Cistereiensis. *Cistarna v. Cisterna. *Cistatilium v. Cifraculum. *Cistella v. Cisimus. Cistella nieisa (Gf.). meissa i. eli= tella, tasca i. capsella (120). *Cistereia v. Cistrictia. *Cister-, cistar- (5b), cistri- (f. 1) -ciensis hd. nd. grawe, graw (76), gro= wer (6) , graer (7) , grab m. ^rabe /. (1) munich (1), mundi (76), mùnch (6), mon-ich (7), -ik (23), -nik (22), hd. nonne, num (1). hd. ein munch des selben orde-n, -ns, o. Bernardi (110). Ci-, cir- (sum.) -sterna, eis-tarna (21), -sema (18) santprun (Sum. X sir= tis?). brunn (110). bora, putze (132Y putzi, butza, phrozze (Gf. 3, 355 sq.). eyn kule (11, 17). ehi vor wallen (sic) schacht (9). hd. cis-tern, -tarn (21 ), -sern (18). zistern (6). cisterne dar water inne is (22). *Cistieia v. Cistrictia. *Cisti-, cista- (74) -fellis, scistiuellis (93), cistis (76, Gì. m.), ital. cistifellea, (bilis cystiea, fel Nmn.) (cf. bilis fel, vesica) i. receptaculum fellis (Gì. m.) ; repagulum (76). gallen-blater (64, 75), -balg (93) , -palg (74). *Cistifex hd. chist- (1), kisti- (18), kist- , keste- (5b) , schri- (76) -ner. ein kisten-macher (7) , -mecher (6) , -maker (22), -meker (23). Cistis v. Cistifellis. *Cistor v. Seissor. *Cistrieiensis v. Cistereiensis. *Cist-rictia (110), -ricta (70), -ricia (66, 74, 76), -ÌCia (67, 76, 132, 134), -ercia (75) i. fouea ad capiendum lupos (II. e). wolffgru-b (76), -be (74, 75). *Cistrolla v. Cisimus. *Cistrum (st. sistrum) taben, eyn cleyne bunghe (22b). *Cita v. Citta. Citabula v. Cymbalum. *Citala v. Cichorium. *Cit-amus, -omus (ziem.) citelosa (Sum. Vi). *Citania v. Cydonia. Cithara, t citara (76), eitera (3, 13) i. vana gloria, lex, instrumentum, gaudium, tribulatio (76). hd. har-pha (95), -ph (5), -pff, -ff, -fé (1), -fen (4). harpe (13, 22). harp (21). herpf (93). herp (82). hd. ge- setze 0. frewde (66 sim.). Citare hd. nd. laden. 1. zu geriht (6), vor gherichte (22), zu recht (110), zum rechten (75). vorbitten vor geritb (77). tagen zu recht (68). dagen (99). *Citharea (aus citherea) lieb, wollust &c. (74). *Citaria v. Cichorium. *Citaricus (awseithereus) v. Rutuba. Cith-arista, -rista, -areda (Sum.ì, -aredus, -aridus, -arus herpfer (93). hcrplier (1). harffer (5b, 19). harper (22). eìner der vff der harpffen schlecht (68). hd nd. eyn harpen-, hd. harpffen-, harf= fen- (19), harff- (18) -speler (19, 21, 23), hd. -spiler, -spiller (17), -spieler, -spielen CHYT /. (18), -schlaher (noa), -schlaer (nob) roddare (Sum.). Cithari-zare, -sare, catharisare (1) harpfien (6). herpfen (1). harpen (23). h. splen (sic 22). *Citharus v. Citharista. *Citharus (piscis) mullen, pàwst(109). Citatio hd. nd. lad-ung, -inge. 1. zum rechten (75). 1. (110), tagung (68 sim.) vor gericht. lade- (17), lad- (64) -brieff. Citatus hd. nd. ge-laden, -daget (99, 132), -rufft (noc). angerufft (uob). *Cite v. Cito. *Citella v. Clitella. *Citellus v. Cisimus. *Citendula v. Cicindela. *Citer v. Cicer. *Citera v. Cithara. *Citeria (i. mascara &e. ) budde, spoick, mom, schoeduvel, hailars (147). *Cithern-are, -us v. Cithrinare. Ci= trinus. *Citerum£cidrinum zedrin holtz (7). *Citicum v. Cytisus. *Citiera v. l'iara. Cidaris. Citimus i. proximus (Br.); vltimus (76). cicimus der letzte (9)'. *Citiprion (aus septemtrio!) das siebent gestirn (76). *Kitire i. dragantum (24). Cyt- (127, 143), cyth- (kì.), cith- (Br. Gì. m.) -isus, cithisis (Sum.), citieum (Sm. 4, 278) (frumentum , genus fruticis) gebroz t zepf'e (Sum.). zepphe (sm.). cep= phin (acc. 127). geißklee (143). *Cytlamen v. Cyclamen. Cito, seltencite hd.halàe, bald, schnell. nd. bolde. hd. nd. snell, snel. snell-ich (19), -iken (22b), -eke (99). zu- (5b), tho- (22b) -hant. ringe (adv. Br. Wtb.). ge-r. (109, 132), -ring (68, 110). gheringh (Kil.). di-ade, schere, van stunt an, van stundes (22b). trad (134). tradt (69). drath (69, 70). *Citoca-cia (130), -cium (kì.), -ria t citocia (gì. m.), cithoeacia, vlg. cieonia (pap.) (cf. coccognidium, cataputia) i. herba qua cito ventrempurgat (Pap., Gl.m.). i. lactaridia sprincwrz (130). seydelbast (Ki.). *Citomus v. Citamus. Chiton kith, kithen, kuth (49°). *Citonasmus (cf. cieonia) prunnen-- stang (74). *Citonidium v. Coccognidium. *Citor i. fauilla, fumus, vapor (147, 148). ameren, asch; roick; swadem (147). *Cytore v. Cichorium. Citra (ì. cis) by (6, 22, 76). bij (17, 18). bey (66 &c). an diesem ort (110). disehalb (100). hie-, var. hier-dissent, neher (65). benydén (12). beneden, Mrg. nedewich (13). Citr-ago, -eago (i. apiastrum &c.) mutter-, melissen-, hertz-, frawen-, byn-, pfaffen-kraut (73). *Citralla v. Clitella. *Citrangula citronenbaum (143). *Citrap-ida, -us &c. v. Chytropus. *Citr-ella, -illa v. CliteUa. *Citrillus v. Citrullus. *Cithri-, cither-nare geile machen(lO). Chytrinda ludus deß rupfflins o. byrenschuttelins, doppfschlagens (112.0/. CIT Fr. 2, 92a). ni. bierkensoet t pruymen eeten (135). *Citrinum reinblumen, morenkraut (125). Citri-, cithri- t cither- (10) -nus gelwe- (65), dotter- (140), toter- (125) -farb. geile (10). *Citri semen robesame (Sum. vi). *Cithrista v. Citharista. Citro vntbuten, vtwendich (22). *Citrol-lus, -us v. Citrullus. Chytropus, chy-, ey- (88), ci- (132) -trapus, gr. XutpÓ7T8£, gew. (mss. mog., Voce, ex quo, no &c.) sitropes (sg., nur 76 pi.), siCCOpeS (75), Ci- (94, 136, Br.), Si- (Br.), SCy- (Gf. 4, 361. cf. 2, 819) -tropodes, l -tropedes (Br.), i -dropodes (Gf.), seir- (74), sic- (76) -opedes, eitr- opida (148), -apida (88) i. mactra (148). i. vas t olla curri tribus pedibus (66 &c, no &c.). sunt coquendi causa vasa fictilia e. tr. p. (Br.). sunt vnsa (sic) tres pedès habentia ad coquendum apta (76). est ehroca (136), croeha (94. nach Mone ags.) super ni (136), rv (94) pedes. mara i. truta, st. trulla, daher missverst. chuchmara sim. (Gf.). hd. mit drin fußen; eyn ding (17), fafi (18) mit drin fußen. eyn fat mit trien futen (23), dren voten (22). dry- (75), trei- (126), drei- (114) -fui3. tretft (Fr.). haff (88). sico-, sitri-pes dreyfussiger kochafen; seiro= pedes irdinefaß mit dreyeu o.vier fussen (74). si-, a-tropes eren haffen (i. lebes 75). citropes ein erin vas (i. vas fiatile 6). ein erden vat (23). degel (17). eyr-tegel (9), -egei (sic 8). citropida, cytropeda, cinopedus (100) teyc- (8, 100), deyg- (17 &c), deech- (11) -drog, -drock (8), -troch (11, 100). teyg trog t multer (9). *Citrositas (cf. sq.) schoenheyt, cru= sicheyt (147). *Citrosus (i. pulcher, choruscus, cris^ pus &c: nach Citrus duftend Freund) abel, huypsch, moy, wey-, ghe-delick &c. ; cruyss (147). *Citroximum v. Cichorium. Citr-ullus, -ullum (22b), -illus (76), -olus (gì. m.), gew. pi. -ulli, -olii, sg. eurullus (1) (cf. cicer) hd. chi- (1), ki-, ke- (7) -cher ; kichern sg.pl. kech-ir (5b), -ern (21). keichern (10). kircheren (4). kyechirn (19). secker, kichern (tegumen citrolli 77). kekern (22). sekeren (22b). erda]Dfel (64). hd. nd. wicken. Citrum malang (93). Citrus malang bovn (93). citer (91). citrinatbaum (iu). *Citta,cita( 74)(Xeybae, eibae tesser ae 129, Gì. m.? cf. sordissa) ludus in (3), pickel super (8b) glacie. radper; schlitt; schleyffung o. heltzung (cf. haliczen labi) auff einem eyse; scheibe (74). *Citta, atta (Gf. 2, 532), cinta (127) (i. cortex; cf. cicus?) rinda (117, 120, 127). rinta (Gf.). *Cittim. i. structim (76) aus citatim ì. statini (Br. sim.). *Cittus v. Citus. *Cituca v. Cicuta. *Citula sim. v. Situla. Farricaptio. Ci-, cy- (100), cit- (76) -tus, cicus (8) hd. snell sim. slen (aus slien, nhd. shuno), ghac (ìoo). gech, var. geech, t CLA gerad (no), haestende (132). balde vnd gemirkt (17). behender (68). *Cytuta v. Cicuta. *CÌU-alÌS (66 &c), -ilis (66 &c, 110), -ilitas (66 &c.) i. ad ciuem pertinens (II. e), burgerisch (no). *Ciu-alis (68), -ilitas burgerschaft (68, 75, 110). *Ciuibia(£.cuperadolium, sinum &e.) melckvat (i*7). Ciuis hd. nd. burge-r, t -rin (7), -rsen (5, 21), -r in stat (93). purger(l). borgher (22). pi. ciues eelute (65). *Ciuissa hd, burger-in, -ynne (5b), -sin (21), -schin (17), -sch (19). burgessen (18). nd. bu-, bo-rghersche. Ciuitas hd. stat sim. nd. stad (14). *Cium ti! le (Sum. vi). *Ciuos v. Seyphus. *Ciupella ags. hulfestran (f oder s 94. cf. hulfestre rainy Bosw.). *Clabatum ags. gè- (136), gy- (94) -byrdid (bearded Bosw.). *Clab-er, -rio (cf. glab-) gryndt, scharpffer gr., iuckung, kretz, rawde (74). *Clabrum (st. fi.) wan (19). en wanne (11). *Clabula (i. talea) knebel (v. a. 1618). Clac-endix, -index &c. v. Claxendix. Clades, glades (1. cf. ci. a gladius quasi glades Br. &c. ), eades (8. X cadere ?), caldes (9), claden- (74), clade- i dande- (147) -cula (i. strages) gach tod (1). der geende doth (5b). hunger (19). sterbe voi- h. (74). b. 0. durzit (8), daraus hwir twirschit (sic 9). plage (8b, 68, 75). ein pi. (5, 18, 22), plag (76), plahe (21), bog (sic 6), hd. schlag aes dodes, hd. toas. blage der nat (75abc), not (75d). ein todtschlag (no), dotschla= hung (68) per gladiurn. schelm (74). ein sterbet (110). sterfte (147). pestilen-z (68, 110), -ci (147). *Cladia ags. wefl (94). *Clado v. Clauare. *Claerus (cf. clatru-m, -s) gater (1). *Clafter clafter i. lenghe (22b). *Clagiacula v. Clanculum. Clam, l clan (66 &c.) hd. heyme- (7, 18), beym-, bemi- (6), hem- (9), nd. heme- (22, 23) -lich, -lichen (18), -lick (23). hd. v'-, vor-, ver-heln, -helen (8b), -belle (21), -holn (5). vorholen (22). *Clama (piscis, cf. cluma) ac (Gf.). Clamare hd. ru- (19), ruf-, rof- (5, 18) -fen. nd. ro- (22), rue- di), ru- (99) -pen; scrien (22b). schryen (76, 110). schrigen (6). sebreyen (9). *Clamd- v. Cland-. *Clamiculum v. Clanculum, *Chla-, gew. cla-midare cleyden (8, 9). decken (11, 68, 110), yn'weysen (9). Chlamys, ela-mis, l -nus (9), eala- mida (i36c, 145), -nus (8) (x clauus) hd. nd. mantel. eyn cleyt (8b). waldklaid (sic 76). hd. ein ge-waldet (sic. 21), -falden, -falten, -felten (noa), vnge-neet, -nat (134), -neyt (67), nd. gheuoldet cleit sim. vele (93). veyle (i. cadon 9). feyle (8). kittel (1). *Clamis v. Clauus. *Clamistrum v. Calamistrum. Clamitare schrien (8). *Clamitas v. Calamitas. CLA Clamor hd. ruffe, ruff, roffe (18), roff (5), geruff (68), ruffung ( 19 ), ge- schrey sim. nd. rop, ruepinge (11), ge= ruchte (99), schrgh (sic 22). doeß, ruschen (88). Clamo-rosus, -sus voli geruff (68). volgerochs (132). schraik(77).lutschryen= der (no), vii red vnd geschrey (64). *Clan v. Clam. *Clanare verhelen (67). *Clanconi-a, -atis, var. clauconia (aus glaucoma) mackel o. mal o. mase o. weysserfleck in augen (74). Clanculare hd. nd. decken, be-, ver- (76) -d. ; belen. hd. v'-h., -bergen (17), -pergen (64). *Clan-, clami- (8b), con- (7) -culum, clagiacula (21) sbst. hd. heim-Kchkeit, -likeit, -elicnbeit. hemili- (6), hemel- (22) -cheit. hd. nd. v'holen-, t verhelen- (74), verhaylen- (133) -heit. v'bel-ekeit (8b), -en(17), -ung (6). *Claneulum (xelangor) gedone (74). Cla-, co- (7) -nculus hd. heym-elicb, -lich, -lichen (9). v'borge-n (17), -nen (9). hemeli-ch (22), -ck (23), -cher (7). *Clanculus leythundt (74). *Cland-, oft clamd-. *Clandecula v. Clades. Clandestinare hd. nd. helen. hd. v'-h., -heln. halden (18). heimlich machen (4), dun (8), senden (9. X destinare!), zu-s. (75). *Clandestine hd. heim-lich, -lichen (17, 68). hemeliken (22). verborg-enlich, varr. -lich (65). Clandestinum hemelicheyt ( 22 ). heimlich tat (75). verheln geton (9). Clandestinus hd. heym-lich, -lichen (68) haymleicher (1). hemelich (22). *Clanga (i. phalanga) slach- t ren- boem (147). *Clanga (cf. clang-or, -ere) wildge= schrey (74). Clangere (tuba; aquila clangit 141 &c.) hd. nd. schel-len, -n (18, 21) ; kling- en, -len (68). hd. schallen. trummeten &c. (Fris.). tuten (99). *Clangie v. Cianga. *Clango (cf. prc. ?) struppe (9). Clangor (vox tube l anseris 141) hd. nd. klang, schal. hd. klanck, bosawmen- kl. (9), schalle. ge-sch. (110, 132). hall (6). galme (22b). *Clanus v. Chlamys. *Clapsillus v. Cubalus. Clara, claura (7) adj. n. pr. mulieris dar (18, 21, 22). klair (5). claure (7). pur<5, 22). puer (21). reyne (22). hd. reyn, lu-, lau-ter. Clara contemplacio diuine pulchri= tudinis lauter bekentnisse glotlicher (sic) clarheit (9 Anh.). *Claratum v. Clepa. Claretum. Clare (X clam) hd. clar-, cler-, klar- (134), schon- i heim- (no) -lich; lauter. luter-, cleyr-liche (132). *Clarea v. Glarea. *Clarefac-tio, var. -ciò leuterung (75). Cla-, clau- (7) -rere hd. nd. clar, hd. clair, klor (6) sin, nd. zyn. schynen (10, 12). er-sch. (65). offenbaren (9). *Clares (fi.inCarinthia) die glan(135). CLA 125 Clarescere clar (22), erclert (65) werden. leutern (75). offenbaren (8). Clar-etum, -età t -ida (74), -atum (127, GÌ. m.) (cf. pigmentum, mellicra= tum, mulsum, merum, vinum &c. Br- wtb. 3, 422) hd. luter-, lauter-, nd. lutter) (22, 23), lotter- (11), chlar- (1), soiJB- (132. -dranck, hd. -tranck, -trang (6), -drang, klaret (64). Clariflcarelutern(8).claremaken(99). Clarissimus der von sim eigen werk geedelt wirt (93). der aller schinbarst (65). Claritas hd. nd. clare- (19), clar-, clair- (5) -heit. schone- (12), schinbar- &c. (65) -keit. Claritudo edel-heit, var. -keit (no), -dom (132). Clarus hd. nd. clar, claer (11), clayre (133). luter (10, 12, 110), schen (76). er= ìeycht (64). *Clasendix v. Claxendix. *Clasina (aus clasma) ags. pace, mal (94b). *Clasitum v. Classicum. Clasmatarius ags. husburucel (Gì. m.). Classarius (i. tubicen pr. militwm Br.) ein trometer (68), ritters tr. (110). *Classen v. Classis. Classendis v. Claxendix. *Classes &e. v. Classicum. Classicarius (i. proreta Br. , tubicen GÌ. m.) ein steur- (110), stur- (68) -man. *Classieularius zerouer (97). Clas-sicum, -sicon (3), -situm (Br.), -itum (76), -sica, -ses (Sum.) horn (68, 110). eyn here- (7), her-, wic- (Sum.) -home (7), -horn (9, 76, Sum.), -horen (3). trom-et (68), -met (noa), -pet (no°), -pt (nob). busine (99). Class-is, -en (18) (i. sonus navium 6 sim. cf yldaiQ) wasser platzung (1, 2, 75). der lut an dem schiff (5), der von dem sch. kommet (21), von deii schiffen (18, 133). laut von dem schiffe (74). dat lud in deme schepe alse dat water sleyt (23). de lut an deme scheppe t eyn bulghe (22). schiff-lut (75), -clang (67), -samnunge (75), -menge (67, 76), -menig (74). strit= schifmengi (93). ein schiff 0. vii sch. (66 &c). do fil sch. stent (8). vergaderinge (132), samlung (68), ver-s. (110), zulend (75) der schiff. scheepinge (99). ein rotte (in collegio 125). Classitum v. Classicum. *Clastrum (aus clathrum q. v. X claustrum id. Gì. in.?) ein gatter l ein gehulcze (3). *Clater (i. veetis, repagulum cf. cla= tru-m, -s) rigel (93). *Clateria v. Clatria. Clatire catulorum (Gì. m.). *Clatrare (cf. clatr-ia , -um) clappe= ren (9). cleppern (8). ver-rigeln, -sper= ren, beschhessen (88). Clat-ria, -eria (76) (i. instr. ligneum loco campanarum\ cf. clotoria) ein clap= per (3). tafel (76). *Clatr-o, -us (cf. calcatus?) waycher= mensch (74). Cla-, clau- (76), elea- (136) -trum (cf. clotoria, elautrus) hd. gade-r (5, 18), -m (17); gatte-r, -rn (6); getter. 126 CLA gadde-r (21), -re (22). en gadden schre= ghel (23. cf. schraghe fulcrum). regel t schranck (125). eyn, en liilde (cf. Gth. Wtb. 2, 516) ouer dei- krubben (23), oben dei- krippeu (74), de quo bestie comedunt (12). Aus hilde missverst. liilcz (gladii 13); ge-hiltz (5), -heilcz (21), -holtz (7), (-hulcze clastrum). krippe (10). rauff (equorum 13 Mrg.). rauffe (5b). en rope (23). (i. vectis) grundel (8b). grindel von der thuren (68), van der doeren (132). ein rigel (9, 88, 110, 134) vor einer thur (110). rigeli (6). riegei (7). airi glender an der stieg (91). i. lorica glenter, ofen-gl., fenstereysen (111). ags. pearro-c (94), -e (sic 136). Cla-thrus, -trus rigel (1, 13) von holtz (13 Mrg.). riegei (10). eèn hameyde (108, Kil. sim.). parnlaiter (71). pawren- (sic!) -laitter (nach presepe 1). clathri i chataracte pensiles schutzgitter (125 Mrg.). *Clatrus v. Clatro, Claua hd. nd. kule, kuele (125). kevle (3). keul; czenkichte kewle (9). kyle (18). stanga t cholb ( 141 ). cbolbe ( 95 ). ha. kol-b, -be, -ben (13). nd. kolue. streyfc kolb (m). en kuse (instr. defendendi 11, 109, 132; cf. Br. wtb. h. v. als Stockeisen). kuyse (147, kìi.). kudse (kìi.). staff (132). *Clauare v. Cluere. Cla-uare, -do (17), -uerare (8) neg- eln (5), -elen (8, 22), -len (6). nalen (17). nelen (21). hd. ver-nageln, -naglen, -negeln (67), -negellen (7). rnit keulen (elauis) slahen (9). mit kulen slan (8). mit kolben schlaben (75). koluen, spykeren, nagelen (132). *Clauatria v . Clotoria. Clauatus genichgelt (99). sbst. rinck-, var. ringgen-schuoch (64). *Clauca (fructus; aus carica? cf. sq.f) fige (19). *Claue-les, -ulus (Gf.) wihe (Gf.), wize (Sum.) vische. *Claueonia v. Clanconia. *Claudeneula v. Cadentula. Claudere sliezsen (4). sleßen (5). sly= Bin (19). schlißen (21). sluten (22). be= sließen t zu thun (7). hd. schliessen, be-schl. zu-don (13), -schließen (17). Claudicare hinchin (5b). hd. nd. hin= ken. henken (21). halten (99, G. Wtb. 2, 524). scheyff gaen (132). *Claudic-orius (76), -arius qui cito claudicat l saepe (Br.). serhinckender (76). *Claudicus v. Claudus. *Claudimentum v. Plaudamentum. Claudulus hinckend-e (11), -er (16). *Claudum zwey pfyfflin an einander gemaeht, vbi alterum altero longius est M- Claud-us, -icus (18), t elodus (22) hd. nd. hinckende. hinket (64). hynken (13). hd. eyn hinekender, heynkener (21) ; lame. nd. lam, halt (99). krop- (19), kro- (11), kre- (107), kry- (iiobo), kryp- (68, noa) -pel. Clauellati cineres weedasch (147). pottaschen (kì.). claufllatum weyd asse (12). *Clauerare v. Clauare. *Clauia i. borda (st. cloaca i. burca ci. m.), cella (76. x clausa?). CLA *Clauicarius v. Clauiger. Clauiei-mbalum, -mbolum (67, 76), -nabulum (1) eyn claui- (1, 5b), klaff- (5)-cimbel, -cmabel (1). Clauicordiu-m, -s (76) clauicordi (1). Clauieularius (i. clauiger 110) eyn hyczil (9). Clauieulus (i. clauillus q. v. 76) kneuff-, pfloc-, negel-, fphui- (sc.pactilis i. e. kleine fuge) -chen (126). Claui-ger, t -eularius (110), -carius (68) slußeltreger (7 sim.). schliisseltrager (110 sim.). slosßeldreger (19). slusser (9). sluter (11). keller l schaffner (75)., *Claufllatum v. Clauellati. * Clauillus (i. clauieulus, primus elauis) firnagel (76). nagelin (75). . Clauis slußel (5b , 7). slussel (8b). slussel (93). slùsel (7). slysel (13). slusel (5). slosseln (21). sleisel (14). hd. sehlu-, schlo- (4), schli- (76) -ssel. slotel (11, 23). slottel (22). *Claur-a, -ere v. Clar-a,-ere. *Claus (textoris?) ags. tsebere (94a). Clausa eyn eluse (5). (aque) uuori (Sm. 4, 137). tock (91) i. q. docke obtu= vavaentum pi scinae (Fr. 2, 375a), nauale (kìi.), engl. dock. *Clausare, -ri (6) (cf. clausor obsU dione claudens Gì. m.) stormen eder an lopen (22). (i. sulcari, inuadere) stürmen l in loffen (6). *Claustella v. Clustella. Claustrarius(i.serarius)slosßer(125). Claustrum hd. nd. kloster. kloester (11). lralzinsclos (93). pi. schlege (mon= tium, meorum &c. 125). Clausu-ra, -la (5b, 65, 74, Sum., Alber.) (cf. cui-, conclu-sura) pizivne (Sum.). slißung (5b s?m.).slutinge(22). sluyssinghe (132). hd. schliessung, be-schl., -sclisßung (18), -slesunge (5b). sloß (17). schlmk (74, Alb. cf. Fr. 2, 200a. Sm. 3, 454). greil= del (74). piunte (elausuras Sm. 1, 288. eluasara Gf. 3, 342). *Clautrum v. Clatrum. *Clautrus (i. clatrum, caneellus) gatter 0. schranck (74). Clauus, clamis (so) nagul (95). hd. nd. nagel. nayl (5b). naie (18). neyyl (19). jsen negel (pi. 7). luten 0. harpffen nagel ; nachschalt ruder (64). steuer-, var. stur- (64), stewrßruder- (74), stiir= ruoders- (93) , stùrrudel- (so) , luten- i harpffen- (64) -nagel. lyckdorn (85). agersten- (Fris.), agersten- (Das.), hùner- (111, Das.), hiener- (9i) -aug. kule; stange (23. X claua). knauff; i. tumor inguinum tzacke ; ci. mortieinii tz. im wilden fleische (125). *Clauus asseralis bret nagel (16). CI. axis leine (112). lan t leuchse i rungnagel (74). CI. tabernaculi hameie (109, 132. cf. elatrus). nagal, chegil, zelt-ch. (Gf. 4, 362). *C1. tegularis lat nagel (16). *C1. tignalis spai- nagel (16). *C1. veneris (herba) grenßig (17). Clax-, clas- (88) , ciac- (Fest.) , eal- (alph. clax- Pap.) -endix, elassendis (Gì. Aelfr.), clac-endex (136b, 141), -index (i36a, gì. m.), ciac index (sic 94), calsedix (88 Mrg.) i. eon-cha, -ca, cocta CLE (94, i36a. ags. sic Mone) sperfòter (? Gf.). ags. sweorder sceath (gì. Aelfr.). ein sigei buchßlin (ss), "wympels &c. oeverdecksel (147). ^Cleatrum v. Clatrum. *Clebia v. Dobula. *Clebs (cf. cleps) dieb (75). *Clebsedra v. Clepsydra. *Clef- (ii9, 120), eelif- (117), cel- (104), cels- (141) -fai, cels far (127) , clessal (bai, ir, vola Gf. 4, 566) ten-ar (104, 127), -er (141), -ir (104). Cf. ir, yr ten-ar, -ra, -re (Gf. 5, 437). vola i. ir (q. v.) tener (9, ziem. 406). bai (100). ir, vola irhende (5b). Aber tenar &c. scherni frilh missverst. aus mit. tenar i. e. ftevap i. q. vola manus, ir, hir (gì. m.). Nach Kuhn entspricht deutsch done. Fior das von Sm. 1, 397 verglichene thern s. o. v. callus. bai scheint das nhd. ballen (in der Hand) zu sein. ir das mittel der hand (91 sim.). *Clematus qui eonori non infunditur (76). besche-mpter , -nter, geschendter mit geschrey (74. >< elamatus). *Clemax scema (94, 136. ags. sic Mone) st. climax i. schema. Clemens barmhertzig (7). gnadig (1). gnedig (10, 12). genedi-g (5b), -k (13). gutig (8). guttig (9). luter g. (65). gietig (76, 110). gutwillic, suze (100). sute (99). milt (68). goedertyren (132). Clementia genedickeit (5b). gnede= keit (17). gute (8). gutte (9). gietikeit (110). clarmutikeit , lutei- guttigkeit &c. (65). sachtheit (99). miltigkeit (68). goe= dertyrenheit (132). *Clemis v. Clenus. *Clemsedra v. Clepsydra. *Clenit-a, -us v. Clinicus. *Cleno v. Cicindela. *Clenodarius ein iubilie-r (110), -rer (68). iuwelier (132). Clen-, gew. clin-, alm- (q. v.) -odium (in 110, 132 untersch. clin. klein-ot, -et von clen. -heit) hd. klein-ot (6, 69, 110), -at (75, 134), -et, -id (5b), -heit, -het (17). clen-ode (23), -ade (22), -et (132). ge= smeid (1). geschmeide (75). ein iubel (68). iuweel (132). *Cle-nus, -uus (alph. -nus (134), -mis (22, 23), -ophus (18), elenus (75) (yXeTvOi;, fÀTvo?, giiuo^; «lav. klen; cf. ebenus. Popowitsch 355. Sm. 1 , 585. Nmn. w. acer campestre, flader) flader (75). fl.- (1, 5b, 23, 74, Gf.), clader- (18), fleder- (22ab), fledern- (6) -bom, hd. -baum sim. Cleo-, t eie- (gì. m.) -pare ge-schyen, -vallen (147). *Cleorcium (nomen amasie, i. gloria mea, aus cleos X philorcium) meynere (74). ^Clepa (22, 74), cleppa (22b), klepa t claratum(77) (i. cernnalum 74) klin-ck (77), -cke (22ab), -g (74). cleppe (22b; l klippe erepitaculum, crotalum Kil.). *Clepare (cf. clepere) v. Manticu= lari. Cleopare. *Clepea (: clypeus?) eyn scherbret (8b. cf. anticipa). Clep-ere, -pere (9) hd. steln, stelen, heimlich st. (68, 110). nd. stellen. *Clepius v. Clypeus. *Cleppa v. Clepa. GLI Clep-s, -us (93), -sor (8), clebs (q. v.) hd. diep, dieb, dewp (1), dip (3, 5b, 8). Clepsammi-um, -dium, -dion sand= uhi- (Fris. &c.)< reisur (V.a. 1618, Sm. 3, 130). *Clepsedr-ia, -aria (74, Gl.m A. tabern-a (76), -aria (GÌ. m.). schenckhauJB (74). cle= sedraria taverniersche (147). Cleps-ydra, -idra, -hydra (71), gew. -edra, cleb- (Sum. &c), elop- (5b) -sedra, clemse- l clypsi-dra (i. onelogium &c. i36b) hd. nd. tre-, hd. dre-, tri-, tra-chter. dre-hter (6), -gter (17), -cther (13), -ther (8b). hd. zapff. czap (19). tappe (99). han i bipp (2. cf. Sm. l,29i). wasser- 1 sand- seyger (125). spruzze (Sum.). *Clepsor v. Cleps. Cleptus verstolener (74). *Clephancyasis v. Elephantia. *Clere (cf. gì. m. h. v.) a. (inde cliens) dienen o. buckin (8). dinen (9). P. (i. vetere 17. st. fetere, inde cloaca) stinken (8, 9, 17, 147). y. {inde clauis) uf slifiin (8).. auf slissen (9). à. (inde coelea 9; clima leyter 8) stigin (8). steigen (9). s. (inde elaua) slahen (9). slan (8). C (inde clauus) in gen (8). yngen l fugen (9). t)- (inde gloria) herschen (9). heitschin (sic 8). $■ (inde eoclear) suffin (8). sawffen (9). *Cleriealitas pfaffhait (76). Clericatus ein stant l stat der ge= wichten &c. (65). *Clerieia pfafheyt (9). Clericulus cleyn paff (8). synn in einer lere (74). Cle-, cole- (22b) -ricus, t clerus (64) hd. prister. pfaffe (6). phaff (7). paffe (5b). pape (22ab). clerc (99). vlìerwelter zu der geistlicheit (ss), eyner der do dy erste wyhung hat vnd heit sich als ein schuier (17). priester o. sch. (64). ein gewichte person (65). Clerimoni-a, -um (66 &c) hd. pfaff-, paff- (5) -heit. papscap (99). klerckschaff (132). Cleronomus erbe- (19), arf-(ll)-kint. Cler-us, -os (cf. -icus) hd. phaff- (8), pfaff (1, 6), paff-, nd. pap- heit. ha. firisterschaft. vergaderinge van klercken 132). eyn phaff (7), paff (18). *Clesedraria v. Clepsedria. Cletella v. Clitella. *Cleticon (i.benedicta,saxifraga; cf. cleucon, gliconus?) stainbreche (Sum.). Cleto (cf. cliton?) clemer (8b). *Cletula (: eleta crates) eyn honckeln stircze (5b). *Cleucon v. Gliconus. *Cleuus v. Clenus. *Cli muri-oth, -got diech (Gf. 2, 846). Cliba-narius (74 &c), -rius (9, 74) offen-,(8), ofen- (74, 110b), owen- (9), ouen- (132)-mecher,-macher.protpeck,ofner(74). Cliban-ieius (64b, 110, Br.), -icus (64c, 74, 130, GÌ. m.), -ites (GÌ. m.), -aCÌUS (74), -cius (76) kraut das in dem ofen gesotten ist (76). brot gebachen in dem ofen (64). ofenprot (74). canstella (130). Clybanum testaisin, scartìsarin (Gf. 1, 490). *Clibanus (x cliens) i. seruus nobilis (76). Clibanus (z. fornax, furnus; tumu- lus; eumulus feni) oeuen (97). off (68). CLI hd. backe- (5), back-, bach- (9, 64, 76, 93, uob°), pach- (1), furge- (8), prot- (75) -offen, -ofen, -offe (8), -oben (f>b), -ouen (93), -hoff (nob). nd. vak auen (sic 22). ein hev-schober (3), -huff, var. -huffe (65). *Clibarius v. Clibanarius. *Clibetus (st. clinicus?) ainer dem in dem bauch we ist (76). *Clib-is, -us v. Cliuus. *Clieonum v. Gliconus. *Clieus v. Ciclus. *Clidas v. Ciclas. *Cliencul-a, -us v. Clientul-a, -us. Cliens (cf. seutifer) diener (68, 110). knecht (68). knegt (99). knech (14). edel- (1, 71), schilt- (3, 7), schild- (1), schul- (sic 17), hoff- (75), heren- (132), dienst- l herren- (110) -knecht, -chnecht (71), -dreger (7). dinst-bote (9), -bode (8). dienist- (104), hoff- (65) -man. reuter, reiter (75). elientes sunt pedites ainer der aim dient mit gan; ministrales vero equites ainer der da reytet (76). Clienta dinst (8, 9). dinste (8b). *Clientare hd. die-, dye-, (9, 21, 4), nd. de-nen. rennen die pfert (75). Clientel-a, -la (Gf.) dinst (5, 18). d.- lude (7). denst (22). d.-maghet (23). gi= diginu (Gf. 3, 108. cf. sq.). Clien-tula, gew. -eula (i. famula 4) dinst (4. cf. clienta). hd. d,-, dinst-, hoff (75) -maget (18), -magt, -meyt (17, 21), -dirn, meid 0. jungfrauw (75). nd. denst machet (22). Clien-tulus, gew. -eulus (i. q. cliens) der fur den der fursprech redet (93). Clima, g. -atis ein lant (6, 13, Mrg. scop 13). hd. nd. eyn lant-schafft, -schaff (5, 21), -schap (22). saffe ('? 17. aus lant-?). gemerke (100). vichbilde (sic 9). eyn groili deil der werlt (5b). ein grofi tail der welt (1). climatra nostra vnser' lant (15). *Clima et. est scala (76). gen. -e eyn leyter (8, 9). laiter (130). Clima-bulum, -culum &c. v. Cluni= culum. *Climatius (i. clibanus) back aven (147). *Cli-, ehli-mia v. Cadmia. *Climitum (i. gladiolus cf. climictum i. gladius i spata 76. v. eluniculum) swertel, schnydtriedt (74). *Climus i. sol (76). Clinare hd. neygen. nd. nighen. by= gen (4). bocken (18). *Clinatica v. Òrinacula. *Clingere (anserum est 9. cf. clangor &e.) hd. nd. clingen, luden. hd. lutin (8), lu-, lau-, ly- (76) -ten. klinglen (68). clincken (132, gì. m. q. v.). Aus klingen, clangere x clingit = e-, ex-, c-ludit (Gì. m.) X luden? Clin-ieus, -itus, -cus (76), clenitus (74, 76) (i. paralyticus &c.) crump man (22). lamer (76) (-us, -a, -um) daz ge= gicht_ (17 Mrg.). pett-ryser (74), -ris (2). bettriefi (kì.). clenita i. lectus infirmo^ rum (76). siechpett (74). Clinodium v. Clenodium. *Clin-, anaclin-terium, lotterbette (125). *Clinus ein ruog- (110), rust- (68) -bet. restbedde (132). CLI 127 *Cliotropia v. Elitropium. Clipeola rynck (147). *Cliperia v. Clotoria. Cly-, eli-, clip-, ele-peus, clip-, cip- (7), cle-pius hd. nd. schilt. scylt (13). buckeler (8b). profeufJe, Mrg. pafeiifJe (125. vgl. u. a. Sm. 1, 278). pauesen (75). clipeum helum (38). *Clippi- (8), gliffe- (16) -fer schilt- furer (8), -knecht (16). *Clypsidra v. Clepsydra. *Cliptella v. Clitella. *Clyron v. Cliton. *Clisco (frz. glisser) creso (117. cf. Gf. 4, 615). *Clissemus v. Cisimus. Cly-, eli-, cri-ster, -stere, -sterium, clistrum (s. u.) kliestier (93). cliste-r (22b), -rye (132). cristem (1). kristier (74, 91. bayr., óst., oberlaus.). kristier-ung (110), -ysen (76), -zeug (clist-er 75, -rum 74, 75), -er (-er, -ere 75), -sack (-erium 75). *Clister-izare, -isare, -e (74) krist- iern (74), -ieren (110), -er machen (68). chst-ieren (110), -yer setzen (132). *Clistibio (i. augur) wairseger (147). Cli-, clit- (1), clip- (147), cle- 1 cre- (Gi. m.), cri- (8, 76), cir- (9), ci- (7)-tella, citr-alla (alph. eli- 10), -ella (17), -illa (16) (i. sella asini; i. q. superponitur asino; pondus nimis graue sim.; macula in libro 76 ; sporta cf. elita &e. crates Gth. wtb. 2, 536. cletella gì. m.; Dz. "Wtb. 595) meis-a (121), -ichar (Gf.), -enkar (74, 75). hd. ein reff. reffe (10, 75). greffe, greff ; reff t gereff dar vff man tregt (75). reyff(3). raiff (1). reuff (17). raff (5b). tragreff (67). ain reff do man etwas vf tregt (76). eyn reffe (5), riffe (21) da man off dreit. en ref dar men vppe drecht (22), dr§get (109). purdin, krentze (74). kotze (i. sporta 7). hort (8, 9, 17). ort (9). esel-sattel (75), -satei (74), -satil (8, 9). eyn esels sadeln (17), -stai (16). schwer (68), ein schwerer (88, 110) last. 1. der perde (147). waut= seck, buntel, feleisen (pi. 88). brieftasch (64). Clito kuniges 0. kayssers sun (74). ags. aedeling (GÌ. Aelfr.). *Cliton, l criton (Sum. v), eliron (74), clyron (8) (herba) klehe (17). klee (74). cle (8, 47, 85, 96, Sum.). ags. date (94a). *Clitonium v. Gliconus. *Cliua lappe (11). lapp (19). Aus lappa cliue missverst.? *Cliuare (calceos, cf. prc.) lappen (11, 19). Cliuatius v. Climax. *Cliuis v. Cliuus. *Cluitas i. fluxuositas (76) lein-2 ni= der-, nidertruck-, varr. len-, laim-, nider= duck-ung (65). halt vbi elientes solent morari (75). Cliuosus hald-echtig (135, Fris.), -icht o. stickel (Kia.). Cli-uus, -uis, -bus l -bis (7), -wus (100) s. adj. (i. coll-is, -um 7, paruus mons, ascensus montis) hal-da, -a (Gf. 4, 854), -de (95), -le (7), -d (93). berghalde (135). afhalt (99). flaeh (1). vlak, flot, eyn schotel dey nicht dep eyn is (22b). niderick (3. cf. deeliuis). stigel (49. cf. aceliuis). stiger (10). stecket (78). stigke^ lich de berg vff (17). staig (91). ein staige, 128 CLU varr. stige, steig, an eim berg i ein hoge, var. hohe (cliuus 65). gang vff o. ab einen berg t gestaig (75). amberch, so nit sér hóch is (Chytr.). steinwerch (ìoo). steyge i gege, gee wecke (13). gehe (5b). hd. ehi auff-, aufi- (67) -gang (aeeliuus id., deci, abgang Voce, ex quo). *Clnuus v. Cluma. Cloaca, cluaca (cf. latrina, triste= gum, priueta) hd. schifi-, sckis-(6), scheiiì- (134), scheis- (4, 77), sehùB- (17), nd. schit-, spracb- (65, 75) -bus, hd. -haufì sim. en sehijt graue (23). spracb- (ziem.), heimel- (106) -camere, heimlich zu der natur; secret o. h. gemach; s. des beimlichen gemacbs (75). eyn heymelich gemacb (7). eyn h.- (21), hynlich- (5) -keit. secret (68, 132). agetuebt (109. aus aquaeduetus). anzucht fem. (114, 126, Gr. wtb. 530). ebe- grube (Fris.). wasserlauf (64). lewblin sim. (Ob.). die hundsgreben (vnder der erd 9i). cule (22b). ganc (99). *Cloaca (x coclea) eyn wildel sten (22. aus windelsten). Cloacare vn-rein, -suber, -fletig ma= chen; vermasgen (ss). Cloacarius ein schyChuJBfeger (no &c.). racker, viller (109). *Cloa-, clo-ceria v. Clotoria. *Clocer-tum, -ium (GÌ. m.) en balf pennyng (147). *Cloeitatus cervi vox (129). Clodus v. Claudus. Cloes regan (Gf.) i. folles l plu-uia (GÌ. m.), -ma (Pap.) ; nauigium (gì. m.). *Clonis (104), clunis (i. conglutinatio filorum 109) (aus glomus) klawen (109). claufe (104). *Clopsedra v. Clepsydra. *Clophus v. Gophus. Chloris grùnfinck 0. kuttvogel (135). Chlorion (auis) wonitz, zeisel, wide= wal (ii4, 126). witenwal (fhs.). wietenwahl (Kia.). zei-, hirs-sing (126). *Clorosphis v. Glorophis. *Clos v. Glossus. *Cloto- (5, 7, 22, 74, 76) , dote- (17V cloee- (66, 67, 70, 110), cloaee- (68, 132), eluto- (6), clipe- (alph. ciò- 69, 134) -ria, clauatria (21) (cf. elatr-ia, -um, elepa) hd. eyn valle- (5, 7) , fai-, fall-, falt- (74) -ysen, -eysen (74, 134), -messer (74) an eyner tore (7) , thur (66 &c.), thuren 0. laden (110). ein fall vssen {sic) an einem thor (68). fellsloß (74). cling (17). klinck (66, 70). kloffel (6). kleppe (22). *Cluaca v. Cloaca. *Cluare v. Cluere. *Cluasara v. Clausura. *Cluciculus v. Duciculum. *Cludere (prs. claudo, alph. eludo 76) be- (6, 18), zu- (17, 76) -sließen (17), -schliessen (6, 76), -slifìen (18). to sluten (22. *Cludiculum v. Cluniculum. Cluere, t eluare (74), l clauare (76) (i. splendere, re-spl., defendere) schinen (22). schin (21). sebeinen, schirmen, be= schlisseii, duncken (74). bengen t horen (9j. zesamen fiegen (64). Cluinabulum v. Cluniculum. *Cluma , clunis (2) , clnuus (sic 74) COA (piscis, cf. clama, silurus) becche (104). barbe (Anz. 8, 98). barm (2, 74). Cluma v. Gluma. *Cluminator (aus calumniator) v. Sycophanta. Cluna-bulum, -culum &c. v. Clu- niculum. Clunagitare (cf. Gì. m. h. v.) in coita quando se mouent vir et mulier inuicern (76). maunesunkeuschen (74). *Clunax i. fornax (76. aus elibanus, wie cliuatius Gì. m. ?). *Clunedulum en hodensac (11). Cluni-, eluna- (gì. m.), eludi- (132) -culum, ì -cium l -dum (Gì. ni.), -eulus (74, 93), clu- i clui-nabulum (gì. m.), clim-aculum (Gì. m.), -abulum (8, 9), -ictum (76. cf. -itum) (i. spa-tha, -ta, -da, pugio 93, splendona &c; f or amen in pannis circa latus l in camisiis mu- lierum; aus clunis latus) eiiikleinscbwert= lin (110 sim.). swert (9). swert cussen (8). stich- (93), stech- (74, Das.), seyten- (74), metzger- (Das.), scblacht- (Fr.) -messer. fautsoen (109. afrz. fauchon, cf. framea). hant-gat (68), -vat (sic 11, daraus:), -fallì (19), -lodi, in vestibus, an einem rock (19, 110 &c). ein slip (132), schlupff (110). sijtgat an der vrouwen cleider (147). Cluniculus (cf. prc.) dy kule (125. cf. Fr. 1, 548). huner hindertail (Das.). *Clunior v. Cluones. Clunis, pi. elunes, glunes (127) (i. renes t toxe 76. cf. coxa, nates, pyge) coffa (Gf.) goff-a (120 &e.), -e (93, bm.). huiffe (104). hd. nd. eyn lende, ende (sic 17). hd. lenden sg. pi., lynden (13). hd. nd. ars-, hd. ers-bille (16, 23, 132), -belle (9, 22, bm.), -pel (4), -ball (6), -pai (3 hd. -packh (1), -backe, -back, -krin(75 krin, varr. krun, krum (75). *Clunis v. Clonis. Cluma. *Cluones (cf. cluis Gì. in., dito) sunt filii regum t nobiles (76).' clunior i. no^ bilior (Pap.). Clura v. Cereopitheeus. Clus-a, -orium hd. eluse (18), clulì, klau-se, -s, -13. nd. clus. *Cluslamentum v. Calamintha. *Clu-, clau- (94c) -stella (i. serra 94a, anders Gì. m. 2, 488?) ags. clust-or (94), -er (136) l locae; hepse t loca; -o loce t fsestene (94b). *Clutoria v. Clotoria. *Co-, con- mit- in vielen neuen Zm- setzungen in 75, wovon im Folgenden nur wenige Proben. *Coac-ere, -uare (Gf.) (i. aeitare) ir- (121), gi- (Gf.) -8uren. essich maeben t werden (76). Coa-eeruare, -dseruare (76), -curare (1) hd. hu-, hau-, bri- (sic 21) -ffen. nd. hu-, ho-pen. hu- (5, 8), hew- (1) -ffeln. zusamen-buffen (65, 110), -heuffen (18), -bringen l zu beruffen (65). *Coaceruus,r/.-uihaufF(19). hope(ll). *Coacies i. loeus vbi omnes nerui et vene concurrunt (76). stat do die aderii zusamenlauffen (74). Coacte bezwunglich (75). Coactio bezwingung (75). Coactor vngelter (135). Coactum (i. q. quactum, coagula^ tum Gì. m.) rennisal (Gf.). COA *Coaetura v. Stigma. Coaetus be- (75)5 zu vii gè- (65) -zwungen. ghedwongen (11). *Coacuare v. Coaeere. *Coad-, co-berere zu anhangen (75). *Coadseruare v. Coaceruare. Coadunare hd. zusamen-, zubauff- (17) -fugen, -fucheu (5), -eynegen (21), -v'eynigen (6), -pallen t -kuglen (74). zusam ainigen(l). tosamen-voghen, -eni= gben (22). to samede eneghen (23). kles= sen (74). *Coagitare v. Cogitare. Coagitare hd. zusamen-, nd. tosa- mede-iagen, -yagen (6), -gagen (5, 21), hd. -hauffen, -trucken (68, 76), -tragen (134), -tryben (no), -rittlen (76). *Coagitator (i. fullo) wa-, we-lcker (75). Coagitatus ge-ruttilt (9), -rottelt (8). *Coagniendo v. Coaugmentare. Coagulare hd. rynnen (13, 18), ge-r., be-r. (5), reymen (21), sihen (76) , gew. mit dem Zusatze als milch, alzo m. (3), als diem. rennen (99).kel5-r.^zusamen-r. als die milch (75). ronnen als m. (132). also mele to sammde lopet (22). runnen (23), ge-r. (68) alse mele ruunet (23), als molcken (68_). berynden, leben (17). lippen (6). be-liberen (133), -lichberen (66, 70), -leberen &c. (Gth. wtb. 2, 152). lab machen (Fris.). laf magen (14). Coagulatum lae renne (95). Coagulum geruunen milch (8, 9). keß-rynne,varr. -rynn, -rin (no),-renn (75). renn-y (64), -a l keslupp (93). renn (1, 71). ren (75). rinsel (22). rmtzel (23). rense-1 (99), -ls (132). spinrust (Sum. vi). lap (5ab, 9, 85). lap t lebesal (12). liebsal (21). labe (17). lab (1, 71, 77). lob (74). layp (19). lyppe (13, 18). lipp (6, 110). laff (22ab, 47). lac (23). quagel (11, 109). Coale-seere, -re (i. crescere, nutrire) waschen (8,9). futern (9). futin (8). coali= cus i. nutritus (76). *Coangulare v. Congelare. Coangustare zu twingen (8b). zwin= gen (68). hd. eng (76), bange machen. persen (99). zusamen-, nd. tosamede- pressen (6, 22), -pertzen (23), hd. -trucken, -drucken, -dricken (18), -dringen (21), -notigen (110). *Coantrum v. Coriandrum. Coaptare beqwemelich machen (6). *Coarduere v. Coarguere. Coare (i. inclinare &c.) bucken (147). Coar-guere, -duere (76) straflFen (9). stroffen (8). mit strafeli (14). *Coarstes wagenspurck (3 Mrg.). Cf. eoarsare (Fr.) = coassare? oder aus castra ? Coartare hd. nd. e-, dwe- (22), dwi- (11), hd. twi-, zwi- (6, 68, 110), betwi- (9), dri- (8b) -ngen. enge machen (5b). zusamen-zwingen(18), -noten (75). persen (99). Coartatus getwungeu (4). gezwun= gen, getrungen &c. (65). Coassare beschiessen (noac, 132), be= schliessen (nob) mit breden (132), brit= teren, teferen (no), plancken (110, 132). zusamentafeln (Fris.). Coas-, coar- (Fr.) -satio (i. contabu= latio) ein be-schytz(noao), -schutz(nob), eoe eoe eoe 129 -schotz (132), -schliessung (Fr.). zusammen tàfferung (126). taffer t bùne (135). Coaugment-are (kì.), -ire (9), eoauc= meritare (8), coagniendo (76) meren (8, 9). Coa-, qua- (17, 76), quo- (1, 2) -xare frosch-quaken(21),-geschray(76),-gschray (1). schrien (75), rochtzen (Ti) als die frosch. vlg. heckatzen (75a. cf. hechezen &c. Sm. 2, 143), bekatzen (75b. cf. beckitzen &c. Sm. 1, 150). quacken ader schrihen als eyn froß (17). quaxen wie die fro= schen (Fris.)-. gwaxen (126). Cobaltum v. Cadmia. *Cober (i. grauis) swere (74). eobar i. onus Se. (147," 148). borden, last, pack (147). cobor i. exuberans (148. hierher?). chobar fi. in babilonia interpr. onus l grauitas (Pap.). *Cobia (ì trinta sic ; piscis ; cf. eubio v. carabus; gubea) forirma (121). cobio meerkrappe (Ki.). *Cobillus (aus globulus?) spiel balle (8). spiel bai (9). *Cobium (cf. eolobium. eubrum.) kittel (8). ketil (9). *Cobor v. Cober. *Coborina (i. colma, fuli-na, -gena) kuchen (74). Coearius ags. coesed (gì. m.). *Coeeanus v. Coceineus. *Coccenium v. Coecinum. Coeeeus v. Coceineus. *Coccimum v. Coecinum. Coccina v. Coceineus. Coee-, coct-inea, rot purper (25). rott kleyd (64). Cocc-ineus (99, color e. 22), -inus (21), -anus l -us (125), -eus(68, 125), -ina (91) rot (21, 99). rotfarbe (68). sammet= farb (125). gelbfar (91). geel uar (22). *Coccineta (cf. eoeula) ein kelle (6). *Coccinum v. Cydonia. . Coccin-um, -eum (1, Gf.), -ium (Gf.), -us (64, 97), -eus (98), coxinum (22), coctonum (125), coccimum (74), coe- cenium (8), -umum (136) (i. eoctus, purpura, rubeum, fenieium) reizza, rezz-a, -e (Gf.). rotez (120). die rotti (30a). rot tuch (9), duch (8), duche (8b), pfellel sim. (Gf.). ein rotter pfeller (64). gode= uuebbi (86). purpertuch (74). purpurn duch (17). purpurgwant (1). p'purgewant, semit (6). semmit (46). sammut t duch (5). sam-yt (22ab), -it (98), -idt (17), -et (18, 74, 110), -met (21 &c), -mat (67, 74), -at (134). seyden (74), edel (18) gewant. want (23). syden w. (22). fluhel (12). flue-1 (22 &c), -el (97), -le (13). bursat (68, 69, 134), burschat (67), borschat (66, 70) (Formen bei Fr. 1, 14 7b. Sm. 4, 158) aus mhd. bortsìde? Coccinus v. Coccin-eus, -um. Cy= donia. *Coccysare (galli, i. gloci-re, -dare, cucurrire; cf. sq.) koekeloeren (kìi.). Coccix, eocy-x, var. -r (110) guck- er i -auch (Fris.), -gouch (no), kuckuck (132). COCCO- (Sum., Ki. ), COCCUm- (73), coco-, coto- (105), cito- (47) -gnidium, -nidium (47, Sum., Gf.), -nidum (86, Sm.), -nidrium l -nodium (74), conconideon (125), cocti lidion (i. vmbilieum veneri DlL'lLN'BACH GLOSSARIUM. 141) (i. thymelea t linon t mezerea &e. 73. cf. citoeacia. laureola, alypum. Sm. 4, 226, 251) cit- (105), ci- ( Sum., Gf.), zei- (73) -lant. cingenlindenbern (47). zege= ling, springkorn (74). zuiln beri (86, Sm.). zeilerber (2). zeidelpast (73). hitz- (2), sprinc- (73) -korner. spring-, spin-wrz (87). kellers- (73), keller- (125) -halß. kelrßhalßsame (i. semen aureole 74). *Coecola (cf. eoeula) eyn erden dop= pen (21). *Coeeula (cf. eoeula. cogo gì. m.) kagleffel t eyn schiff (21). *Coccular v. Coelear. *Cocculea v. Coeulla. *Coceum gnidium v. Coccognidium. Coc-cus, -eum (Gf.), gew. -tus, cot= tus (*. eoccineum, tinetu-ra, -s, pur= pura, ostrum &c.) hd. nd. rot suor, snuer (8b), garen (99), phell-o (121), -ol (Gf. ), -il (8, Gf.), pfeller (9), farbe (no&c), samet (65). roit snore (18). hd. sam-at, -mat, -mut (5), -yt (5b), -et (13), -met (21), -mit (68). semyt (6). za'mit (22), pfello= tuch (93). want (6). edel w. (22), hd. gewant. goltroet (11). gelfar (67 Mrg.). kruago sim. (Gf. 4, 593. aus eroeus). krilago (86). mer-snegge (95), -schneck (76). eoccum bis tinctum ags. uuiloc read (94), uusluc reud (sic 136). *Coccus v. Coceineus. *Coeilla v. Coeula. *Coey-r, -x v. Coceyx. *Coclea v. Coelear. Coclea selten cochl-ea, t -eum i -is (125), eolchea (nob), cloaca (q. v.) hd. nd. windel- (17, Gf. &c. ), hd. wendili- (117), wendel- (18, 67 Mrg. &c), wedil- (119) -sten (5b, 22, 117, Gf.), -stehen (17), -Stein, -stain (46, 134), -stan (Gf.), -steym (18), -sticg (67 Mrg.). krumpstiegel, var. krumm stieglin, ari einem thurn; schi= belichter thurn (74). schijbelicht torn; gewehn; snegel hufi (17). vmbeganc in turri (100). kirchthurn (74). hd. snecke, sneck; schneck-, schnecken- (68, 134) -hauß. snegken- (21), snighen-(22), snig= ges- (23), slecken- (132), egei- (5, 56) -bus sim. mer mosschele (100). tro- (fhs.), dro- (Das.) -ttenspindel. dorgel spillen, dorckel spiille (Das.). *Coelea-bolum, -bulum, -le v. Co= elearium. Coel-ear, -eare, -iar, -iare, -ea (22b, 46), -earium (91), selten eoehlear, eoe= cular (75) (i. mensura <&c.) hd. lef-fel, -il (104) -el (76), -fen (18); seltner lo-; lo-ffel. nd. lep-el, -eli, -pel; grod lepel (22b). Cocleare snecken hus o. sneck (6). *Coclea-rium, l -r (22), -le (22b, 74, 77), i -bulum (74, 75), -bolum (77), co= eliarium (11) hd. leffel-, lefel-, loffel- (74, 75), loffel-, slifTel- (49. cf. nd. slyf coeula), nd. lepel-bret, -korbel (75), t -kreb (74), -lad (46, 76), -faß (68, 110), -faiJB (19), -vat (11), -futer (74, 75). *Coelearius loe-, le-ffelmacher (68, no), loef-, var. le-fler aids (110). *Cocleum (cf. coeula) e. omne vas causa coquendi paratum (76). *Coelia (i. emna; aus eoehlear Br., Gì. m.) mate van en halven eymer (147). *Coelia-r, -re v. Coelear. *Coeliarium V. Coelearium. *Coc-lidium (3, 74), -tilidum (75), -tilidus (74) (i. pes pomi t peri 3) stil am apffel (75). ein aphel- (3), obfi- (74) stil. *Coeli-men, -num (11. 19) cf. eoclea= rium) leffel-futer (10), -foder (12), -bred (19). lepelbret (11). lefelfas (13). *Cochlis v. Coclea. Coco v. Coquere. Coco- (bissio. alph. croco-), coce- (1), coreo- (104, 141, Gf. ) -drillus, t -dillus l -drilla (Gf.), selten croco- (alph. coeo- 110) -dilus, - dylus, -dillus l -drillos (Gf.), -drillus (Hpt. 5, 201), eodi- f68), coctril- (76), croco- (22), croeu- (10) -lus i. mala bestia in terra et in aquis volans &c. (76). en der (22). nich- us (121, 127, Gf.), -is t nihhus (104). hd. lint-, linth-, linethe- (13) -wurm, -worme (10, 12), -worm (5b, 13), -wurmlin (75 vai'r.). wassertrach (75). codrill (93). kutsch-, kuez-, kut- (77), koko-, kochel- (Ziem.) -drille sim. allegarden (ab hisp. lagarto Hen.). *Coeolla v. Coeulla. *Coeonid-rium, -um &e. v. Cocco= gnidium. *Cocta (under s GÌ. m.) v. Claxendix. Coetanum &c. v. Cydonia. *Cocti lidion v. Coccognidium. *Coctilidu-m, -s v. Coelidium. *Coetinea v. Coecinea. Coct-io, -ura hd. koch-ung, -ene (5), -erij (17), -erey, -erin (18). kogeri . (21). gekéchde(6). kokerige(22). wellinge (85). *Coctonum v. Coeemum. *Coctrillus v. Coeodrillus. *Coetula i. coquinatrix (76). *Coetulum kochen gefeße (17). Coetura v. Coetio. Stigma. *Coctus v. Coceus. Coctus hd. gekocht; g. o. ryff ding (110). gekachet (21). nd. ge-kocket, -kecket (23). Cocul-a, -la (75b), t -ta (75) sg. pi. (i. vasa omnia coquendi causa parata pi., von dem deutsch glossierten sg. untersch. in 66 &c. ; instrumenta coquine 75. cf. eoc-leum, -eula, -cola) des kocks vasser (132). erden vase (5). hd. koch-leffel, -loffel. kolleffe-1 (134). kocke leppel ; slef (23). koken lepel (22). sleff (22ab) . slyf (109). hd. eyn schif (69, 134), schyffe. kuchen geschyrr(75, 110).ain grosser haf (91). nuschil (Gf. 2, 1106). ags. olfata (gì. Aelfr.). *Coc-ulla, -illa (66 &c, 107, 110 &c), -olla i -culea (3), -ulea (4), -ulea (22), eoehlear (112) (instr. coquine 3, murato- toris 4, apud exeoctores metallicos 112. cf. Fr. 1, 338, 509) hd. nd. kelle (3 , 5, 22, 4), gelte (66 &c, 107, 112). hd. kell 0. gelt (134 &c). geelt (no), goellt t schaf (76). eyn scheppel (21), keller bolle (18). *Coeulla (untersch. von coeula q. v.) eyn koch leffel (5). *Coeulta v. Coeula. *Coeulum laide, sprute van em boem (147). *Coculus v. Cueulus. *Coeumer v. Cueumer. *Coeumum v. Coecinum. Fenieium. *Coeurrex v. Curex. 17 130 COE Cocus hd. koch, kack (21), choich (104). nd. kock, kok. *Cochen v. Conehis. *Cochina (in GÌ. m. missverst.f) v. Cadmia. *Cochi-rus, var. -tus {i. aehiron.X eoeytus) helflufi (75). *Cochis v. Conehis. Cochl- v. Coel-. Cochlear v. Coc-lear, -ulla. Cochles eineugig (88). Codatremula v. Caudatremula. *Codax zapfe (Agr.). Codex buch (110). boge (14). codex puch (1). *Codia v. Codion. Cadia. *Codia-roinum, l -num (144) hor- nungsblumen (143, 144). *Codieellus ». Codicillus. *Codicillarium i. bibliotheca (76). Codicill-ip?.,-us sg. versigelt-schrifft, -notel (74). instrument (9i). gemachts- brief (Pris.). Codic-illus, -ellus, -ulus buch-lin (8), -lein (9). ein cleyn boichsgyn (132). *Codilus v. Coeodrillus. Codi-on, -nus (16), cadi-on (85), -a (q. v.) (herba; a eodia papauer 10) man-, manen- (85) -coph (Sum. v), -cop (47, 85, 96). masemheupt (10). wachzheid (sic 16). wilder lattuckisalat o. lattichkraut (Ki.). *Codria(c/. sq. Codropavperior Juven.) haufie der armen, kodrey (74). *Codru-s, -p (sic (75b) koder , vlg. der nitgernsichtessen vnd trincken (75). *Codum (textoris) sper-ysen (8) -eysen (9). Coe- v. Ce-. Coedulium ein zuspyfi (110), zusamen spysung (68). *Coelentes v. Calentes. Coemere mit-kauffen (9), -keuffin (8). Coequalis gelich (68). glich (19, 76, nob). lick (22). gbelijck (11). eben (68, 110). euene (22). eben- (1,65, 110), mit- (8, 9) -gelich, -glich, -gleich (1). glich-- meßig ; gotlich vnmeßunge (15). Coequare hd. glich , gelich (68), gleych, eben (17) machen. gelichen (5). glichen (19, 76). liken, euenen (23). glich eben (21). gheliken (11). eue-gh. (22). *Coequeuus (i. coetaneus, eoeuus) geleichaltig (1). gleich (134 sim.). Coequus glicher (6). Co-, coh-ereere hd. twi, zwi-, czwi- (3), betwi- (17), bezwi-, nd. dwi-, spe- (109) -ngen. vben (110). v'bieten (8). gurtten (65). *Coere-, eohert- (19) -ibilis betwinge- (19), bezwing-, var. bezwenck- (110), bezwingen- (68), dwinge- (11) -lich, -lich vbung, varr. vbig, yebig, vben (110). *Choeres v. Coheres. Choerogryllus v. Chirogrillus. Coetaneus (cf. eoequeuus) hd. glich-, eben-alt. glich-alter (8b), -aldirs (8), -es alder (9). even (11, 23), euegelike (22) olt, aelt (11). mit zeitig (75). Coeternitas ewigkeit (65). Coeternus ewick (19). ewich (11). glich-ewick (10), -ebig (76), -mit ewigk (65). mit- (12), glich mit- (15) -ewigkeit. COG *Coeuitas glich alder (17), altheit (18, 76). *Coeuiternitas mit ewickeyd (19). Coeuu-s, -m hd. gelich (19), glich, gleich (3,4), nd. euen (99) alt, alter (6), ewig t an ewigkeit t eben alte (15). ghelijc olt (22). Co-, cof-finus v. Cophinus. *Coga puttenslegel 0. kog domit man die rayff treibt (74). *Cogaria, eogorea (19) garuen bant (11). eyn garben band (19). Aus garba X cogera i. eorrigia (gì. m.) ? cf. cogo= lus, eogrerium (aceruus feni, biadi ib.) ? *Cogelare v. Congelare. Cogere hd. twi-, zwi-, betwi-, bezwi- (21) -ngen. zwinen (13). dwinghen (11). be-dw. (23), -dwenghen (22). dribin (8). vergaderen (132). *Cogilla v. Togilla. *Cogillatim v. Togillatim. *Cogillum (x eoagulum) keym o. lap (74). *Cogiralis v. Congirare. Co-, eoa- (76) -gitare dencken (10, 21, 23, 68). hd. gè-, be- (6), hinder- (65) -dencken. besynnen (22). pensen (99). Cogitat-io, -us gedachtnußs (1). hd. nd. gedecht-, gedech- (23) -eniße (17), -enes (21), -nis (5), -nuß (66 sim.), nd. -nisse. bedechtnisß (6). gedenck - enilì (5b), -enisse (11), -nes (18), -nuli (68). betrachtung (65). bedrachunge (8). be= denckunge von des wilden mutes be= kumernisse (9). Cogitatus s. ptc. ge-danck (65, 69, 134), -decht (17). Cogn- bissw. congn-. Cognata medder, weseke(109).mome, var. mum, geborn frundin (65). Co-, con- (76) -gnatio hd. nd. mage- hd. mag-, mog- (6), eypp-, syp-, gesyp- (64),frunt- (110 &c.) -schafft, -schafT (5, 19), nd. Tscap (11), -scop (22) ufi geburt (110), vom vatter (agnatio von der mutter, var. mater ; affinitas von v. vnd m. 64). syptel (12). frùnd (46). Cognatio adoptiua ein angenomen fruntschaft (63). Co-, con- (76) -gnatus hd. mag, maig (17, 19), mog t frùnt (6) ; frund, freund. ad. nd. vrunt. nd. mach (22), maech (11), wrunt (sic 23). muotermag (93). kibornir, chumilinc (104). schwager, schwiger, geschwij, schweher (65). Co-, con- (76) -gnitio hd. bekente- (5), bekent-, bekende- (18), hd. nd. be= kant-, erkant- (76) -nisse sim. erkennung (5b). Cognitus hd. nd. be-, hd. er-kant. erkent (76). Cognomen (a parentela vt lindern 75. cf. agnomen) hd. zu-, nd. to-name, hd. -namen, -nam. *Cognomi-nalis, -nis (132), -us (147J genanne (132, 147). gnanne (Sum.). Co-, con- (76) -gnominare hd. zu-, nd. to-namen, -n. geben (6), -samen (sic 5), -nenden (17). *Cognominis &c. v. Cognominalia Cognoscere hd. nd. be-, hd. er-ken- nen. t bekende (17). crken (18). *Cognoscibiliter erkentlich (75). COL Cohabitare hd. mit eyn ander (21 &c.), by eyn. a., nd. mit eneme andern (23), mit- (8, 9), midde- (18), by- (6, 110) -wonen, -wonnen (18), -von (sic 21). *Cohercere v. Coercere. *Cohercinus anhangender (74). Cober-, condepend - entia mit aa= hangung (75). Coherere (i. condependere 75) hd. an-, mit an- (9, 75), zu- (18, 21, 67), nd. to- , zusamen- (6) -bangen. anhenckin (8). mede-kleuen (23), -eruen (22. X heres). Coberes, cboeres (9) hd. mit-erbe, -erb, -erbeling, -erblinck (9), -herblinck (3), -erfgename (132). nd. mede erue. *Cobers v. Cobors. *Cohertibilis v. Coercibilis. Cobibere zu heben (18, 76). to heb- ben, dwingen (22). twingen, zu halden (5). tringen, czeme machen (9). straffen, zwingen (64). be-zw. (68, 110), zemen (8). vorbiden (10, 14). v'beden (13). v'bye^ den (12). Cobibitio dwanck (22). hindersich haltung &c. (65) Cobors, cobers (76), coars (67, 93) scare (100 sim.). hd.nd. schar, 500 orum (6 &c), volck-s (no), -e£> (68). ritter sa= menunge (9). s. der r. (8). ein her zemen gemant (93). die vsser gewer, var. ausser were (64). Cobortari trosten (8b, 9). drostin (8). ermanen (no), zusamen vermanen (68). Cobum spanseyl (no). *Coyes v. Ceyx. *Coincessio eyner persone wesen in der andern (15). *Coinelinare mit neygin (8, 9). Coin-quinare, -quare (69) hd. nd. beflecken; v'vn-reynigen, -renighen (22), -rengen (18), hd. -reynen. beschissen (21). *Coinquinatio sur, vnde dicimus so bleib in diner sur (75) = nkd. (wetter.) „so bleib in deiner sofie (sauce)"; cf. sur muria, garum, salsura imreine FlùssigJceit (Sm. 3, 28i). *Koyo v. Keyo. Coire, coyre hd. by- (21), heimlich bey-, h. be-schlaffen. nel. byslapen. heym^ melich beslaffen (5). eeleych peyslaffen (1). mit en ander gen (17). mitt einn-a. geen (no), an gen (8). zusamen-geen (65), -gon (68). bruten (8, virorum 75). braw= ten (9, i. futare 75). helsen, minnen, keien (st. g'heien; 75). hiwen (99). on= kuuscheit doen (11). stigen als die pferd (75). Coitus vnkuschung (nob). liplich vermischung (65). hiwelech (99). Col-a, ófters t -us, -um sihe (5, 6). hd. sich-, sych-, seich-, sige- (5), seig- (3) , seyh - (66) , sye-tuch , - duch ; syhe doche (19) ; siech doch (49) ; sye. erbseppe (74). en zigge als men erwitte dor zig= get (23). eyn sighe t eyn teuel (22). zie (11). sib (6). sybe (noa-b). seist (77). *Colabi v. Collabi. *Colacer v. Collaterabs. *Colac-tula, -ulum v. Colatura. *Colafisa v. Colapbista. *Colandrum v. Coriandrum. *Colapsus v. Colaphus. Collapsus. CHOL Cola-, calo- (147), cai- (67) -phista (76, GÌ. m.), -Ulsa (66, 67, 70), -fisa (69), -siua (134) i. moneta (II. e. aus eolly= bista i. monetarius ?). munte (147). Colaphium v. Coliphium. Colaphi-zare, -sare hd. nd. hals sla= gen. hd. halfi-, ha^sen- (8b), an den halli (no), anh. (68) sia-, sehla-hen, -gen. halz slagin (8). halßstreich geben (65). Gola-, kola- (Sum.) -phus, -pha (65), -psus (22), cala-phus (5b, 22), -fus (22b) hd. nd. hals-, hai- (11, 121), hd. halß- hd. -slac (121 sim.), -slag, -sclag (69), -slagk, -schlag, -slacht (3), nd. -slach, -stradi (65, 110), ha'sslach (8b. cf. prc). eyn slaeh (22*b). buf (22b. wett.). elnie (121). Colare, collare (134) hd. sihen, sei= hen, oft durch ein tuch, d. ein dinck (125), als die milch durch ein tuoch (110 sim.). sichen (76). sygen (13, 14). seigen (3, 8, 77, 125). siggen, sichten (88). syen (13). zien (11). syeen (97). sighen, rene= ghen (22). ziggen, reynigen (23). dorch (23), dor (22) enen dok wringhen. ringen (£)_ durch eyn duch dringen (5). eyn durch dringen (21). durch-drucken (6), -siegen (Fris.). *Colare v. Colere. Colarium v. Collarium. *Colasiua v. Colaphista. *Colastrum v. Colostrum. *Colathea i. vestis qui sub pedibus ponitur t ornamentum ledi golter (67, 76). *Colatidis ags. singrene (94a). . *Colatonia (aus eolophonia?) siwrze (105). *Co-, ea- (121) -latorium sìha (121, Gf.). *Colatorius rayniger, fegfewer (74). *Cola-tum, -eulum, -ctula ainer der erst von acker gaut (76). *Colatus, colophinus (X cophinus) bier syhe i krutsyge (*. qualus 75). *Colauisa v. Colaphista. Colax neyscher (3). lecker (68, 116), schmeichler (110). Colco-thar, -tar, i -har (kì.) (i. chalci= tis, vitriolum fixum &c. 73, 124, gì. m.) vitriol, victril n. (73). rother vitriol (kì.). *Colchea v. Coelea. ColeMs mengreller land (112). min= grellien (kì.). Chole v. Colus. *Coleandrum v. Coriandrum. *Coleferum ius (aus eolifarium ?) cambr. iotum (Zenss). *Colegeo v. Collegare. Colem-a, pi. -ata (76, Br.), -mata (129), -urata (76) sunt mixtiones oley quo olim pungnantes vngebantur (76 sim.). co- lena salb der ringer (74). Cf. eollema i. glutinamentum (Gì. m.)? *Colena (i. cunilogalica) weyiJmintz (74). Cho-, gew. co-, col- (3), ca- (22) -lera, col-ora (21), -ere (134) daz swarze (4), verbrent (91), verprent (76), vorprant (3), hd. v'-, gè- (75) -brant, erwermit (5), ver-, nd. vor-warmet, -wermet (23), vber- (93), in- (15) -hitzig, ynn hitzung (63), irhiczet (8), erhiczt t heys (9 Anh.), heifì (12, 15), durr (1), durre (5b, 21), dorich (23), dui (22) blot, hd. bluot, bluet, blut, pluet (1), plut (3). koler o. inhiczig (9). vress-am (22), -em (22b). COL *Coleratus v. Coloratus. Col-ere, -are (1) vben (1, 8b). oben (5b). hd. eren (est agrorum 9; fur arare und adorare), zieren (8, 110). cziren t an beten (9). an betten (8, 65). lieb han (nob). vonen (sic) 0. lip habin (8). buwen (65, 76, 95). telen (99). *Coleriea (aus colera x colica) seuche donon einer ser vndewet o. zu stul geet (74). *Colericus v. Clericus. Cho-, gew. co-lericus hd. eyn trucken-, drucken- (5), drucker- (17) -hitziger. dur- rer h. (75), truckner gitziger (76) mensch. trucken vnd heifò (110). tr.-hitzig (66). droghe hetter (22). dracken hafftig (5b). droghenhaftigh (23). gezornig, geemutig, harmutig (65). Coles vnkrut (91). rebschoß (kì.). Coleus nieren hod (91). *Coli (i. dolores ventris Pap., Gf. ; cf. colica) cholorin sim. (Gf. 4, 390). Choli (cf. prc.) v. Colus. *Coliandrum &c. v. Coriandrum. *Coliandrum (cf. prc. X scoria?) sinter (nach crocus sintvarwe Sum.). *Coliba en schute (11); i. q. colmv pha navicula urinatoria (GÌ. m.)? oder i. q. colis (surculus) scheute, schote (kìi.) cf. colima &c? *Colibertia (X collibentia) gunst, verhencknuß (74). Colibertus v. Collibertus. *Colibi v. Collabi. *Colibium v. Collibium. Col-ica, -lica (6), -ita (76) (pestis, i. q. tormen 111, Das. ; cf. eol-i, -erica) eyn sucht des nidersten darms da dye spifìe ufi get vnd kommet von eym ge= swer so ist vmb daz gemecht geswollen vnd hat großen wetum vnd wiln von dem steyn daz der dye darai zu samen drocket das dye spise nit heruß kan kommen. etwa kommet iß das dy nature also dorre wirt das dye spise nicht heruß mag (17). hd. daz, das krym- (6, 68), kry- (134), grim-men. grym (111). grymmet= sichtag (74). grimme müter (7 7). ni. moeder (116, infirmitas, wie die folg. Namen; cf. uteri strangulatio das auffsteigen der barmutter 115 ; die bermuetter ^vlrd stei= gehd Sm. 2, 658. Mitunter scheint kalt &c. aus kolt, kolcke &c. , dieses aus eolica, entstanden). hefemuter est colica sed slemczig sit Ubi leda (3). heuemoder (85). heuen- (9), hef- (3, 8, 4), heb- (1, 2, 3), hebe- (5), haff- (2, 3), ber- (75), bern- (76), per- (4, 2, 3) -muter, -mueter (2), -muetter (4), -mutter (3, 3). die kalthefmuter (74). eyn kalde hebe muter (5), heue muthir (5b). dy colde= pijs (97. cf. stranguria). daz kalde (18). en kolt (23). kolk /. (13, 109, en suke 22b). kolck (22). kolcke ein suchte (74). ■werwnt (93). darm-gicht (74, 91), -gegicht i -sucht (75). ein seuche ander seitin (4). lancevel (107. i. q. lanck euel iliaca passio, chordapson &c. aus lancke ilia Kil.). *Colicinthia v. Colocynthis. *Colicum, coloeus (94a) ags. aebor= drotae (136), eofordhrote (94, a squii Bosw.). *Coli-folium , -pholium, -fium (75, 76), coloterum (? 16) (cf. colus) ein COL 131 rocken oder blat (sic 8). ein r.-blat(76), -plat (3), -blayd (19), -seil (75) , -fel (4, 74), -uel (9, 11). rackensnor (16). kunckel= schnur (75). *Coligale v. Caligale. *Coligeri-um, -atum gali, courge (122). *Col-ima (129), -imia (67, 76), -orna (Br., gì. m.); -imus (q. v.) i. calamus cum sua spica (II. e). Colimbus waterleyde (147). *Colim-, cornei- (85) -enta (cf. colima X ealamenta?) louchvasen (96. cf. dipsane Gf. 3, 705). lonthenase (sic 85). *Colimidum gali, cocque plumet (122). *Colimpha &c. v. Coliphium. *Col-imus, -mus (i. calamus; cf. colima) halm, schreibfeder (74). *Colion v. Coriandrum. Coli-, COla- (67, 76, GÌ. m.), Colo- (129), celo- (147) -phium, eoli-rium, -phia (Sum., gì. m.), -mpha (8, 19), -npha (11), -nifra (-mfra ? 9), -mpia (19), gr.xa>\iq>io\> (114. cf. XoXÀli?) i. panis qui post meri= diem comeditur (129), pistus est (76), laborantibus datur (Br.). chuchel (Sum.). hornaffe (8, 9. cf. artocopus &c). deilìer (8._ cf. deitscher, dàtscher Geback in Giessen, henneb. tatscher?). eyn snede brots (19), broess (11). kempff- (74), keimpfen- (93), starck- l krafft- (114) -brot. broet ongegestet &c. (147). *Colipholium v. Colifolium. *Colyrium v. Colljrrium. *Colist-a, -um (cf. drotheea, troelea &c.) hd. runge (Mss. mog.). *Colistrum (cf. colum) hoppfen seich (1). sijduch (17). *Colistrum v. Colostrum. *Colistum v. Colostrum. Colista. *Colita v. Colica. Col-labi, gew. -abi, -aby (23), -ibi, (22) hd. zusamen-, zuhauff- (8b), nd. to= samede-, tesamne- (99), tegader- (108) -gliden (hd. nur 8b), -vallen, hd. -gliten, -glitten (66, 70), -glinden (18), -leyten (67), -glitschen (69, 134), -sliffen (6), -falden (21), -scifelen (108. cf. schij-, schuy-ffelen labi ku.). Collabus (xóXXaPo?) i. spina dolii zapff (111). wir-bel, -tei; art des brotes (Kì.). *Collacensis v. Collaterabis. *Collaeion-, colloc-, eoll-aeio samen- callyng, -spraicke (147). *Collaconnare (i. colloqui) callen to samen (147). Colla-, conia- (104), colle- (67, 76) -ctaneus spunn-ibrodir sim. (Gf.), -ebro= ther (gì. Mar.), sbuinnibroider (104). ein mit-sugling (74), -sougeling (6), -segling (76), midde sùgeling (18). seglinck (9). mitge-seuget (5), -seigit (21). mede ghe= soghet (22). te zamen ghevodet (11). zusamen-genert (110), -gesùget (19). tzo= samen gevoyt (132). *Collaetare mit seugen (74, 110). zu= samen weiden (68. aus voden). *Collanus v. Colonus. Col-, co-lapsus zusamen gefallen (110). bevallen (22). ♦Collare v. Colare. Colus, *Collarium v. Collyrium. Colla-, cola- (10, gì. m.), cala- (q. v.), collo- (19), colli- (75, 147), colle-, 17 * 132 COL (cf. colly-) -riunì hd. bals-bant, -thug (100), -eysen (74); binde tuch in collo (3); goll-ir, -er; co-, ku- (17) -ller. col- leer (11), -yer (132), -ner (109). clyeer (147). keller (22). keelberch (19). krag-e (18, 22, 147), -en (10). *Collathasia v. Collatio. Colla-teralis, l -censis (76) -ter (8, 148), colacer (9) (X latere! X colax?) i. adulter (148); socius (76). seitwertig (Fris.). scbuler (22, 109). tuscher (6, 22, 109). falche (8). vlsache (sic (9). Collaterare zu sitiu (8), czu der seyten (9) siczen. *Collatinentia i. confermila (76). mit= einanderredung (74). Collatinus v. Collatiuus. Colla-tio, t -tura t -thasia (74) {cf. coUacionaeio) gelidi- (5, 6 sim.), licke- (22), lut- (23. aus liic-) -uisse. geleichnus (74). glicheii-is (21), -nesse (18). gleychnyß (67). sprache (12). abent-gespreche (75), -dranck (12). to sprake (22). ein schon rede (110), schoen sermoen (132). colla- tion (68), -eie (99), -cy (132). lihung &c. (65). belenung (3). lehenscbafft der geist= licben (75). hofel (8b. X Collis? dola-- tura? c/".colli-eulum? -bium?). conlat- io, -i (136). ags. ambechtae (94, 136). *Collatiopatrum der altfader spruebe (12). *Collatiue colatz-elich (68 &c), -licb (110). Collati-UUS (126, Br., Ki.), -nUS (76, kì.) i. capax, largus. e. venter ein grosser biitterich (126). dicker wanst (-nus v. kì.). Collator liber (75). ^Collatura v. Collatio. Colligatura. Collatus virlehennet (19)- v'leent(ll). *Collaustrum v. Colostrum. *Collebia v. Collobia. *Collecasia v. Coloeasia. Collecta sam-enung (5, 18), -enong (21), -lung (76), -inge (22). zameninge (23). gute samnung (1). gud samenung (5H gesarnmelt gebet (65). gebet (68, 110). oratz (68). hd. nd. collecte. zupus (Agi-.), pi- schudte (vt. stipule que colli= guntur 125. cf. coliba?). Collectaculum (i. alue-us, -olus) troch (Gf.). *Collectaneus v. Collactaneus. *Collect-aneus, -anius t -anus l -icus (74) (i. conturalis 5b ; aus collega X leetus) slaff- (5ab, 74), scblaff- (18, 21), sloff- (17), schloff- (6), schaf- (sic 76) -geselle, -gesell (6), -gesel (76). slap ghezelle (22). *Collectare (aus delectare X lae= tari?) vrowen (22). *Collectieus v. Collectaneus. Collectio virsamenunge(19).ver- (110), zusamen- (68) -samlung. v'gaderinge(ll). ein tzosammen v'g. (132). Collectus hd. zusamen-, zuhauff- (5), nd. tohope-gelesen, -gelessen (22). Collega, bissw. colliga geselle (5, 18). g.-schaft (8b). ghezelle (22). mit- (110), mede- (17), sende- (5b), sent- (3), sennt- (1) -gesell sim. mit-, mite- (9), mete- (8), midde- (17) -botte (9), -bode. cumpan (74). *Collegare gesel-lcn (8 , 9), -scliafft machen (68, 110). colegeo i. socio &c. (76). COL Collegium hd. stifft; geselle-, gesel- schafft (der stifft 75). nd. stichte; zel-, ghesel-scop. eyn dommerij ader eyn hohe schule (17). colley (5b). gotz bufi, closter (75). kircb &c. (65). samlung (64, 65). zunft (64). e. canonieorum eyn thum (125). *Collera v. Cholera. Collerium v. Collarium. Collyrium. *Collerium (cf. acalentum ?) einsuer- krut (8b). *Colleuies v. Collimies. *Collibare (i. mordere 17) v'beyssen (9). vormuortin 0. virbisin (8). mit oppern (17). *Colliber (t. eolumbar) halsysen(17)- Collibere zusamen gelusten, willig sein (110 &c). tzosamen gelieuen (132). Colliberta ein gefryet weib (no), wyb (68_). ein gebuert wyff extra seruip tutem posita (132). Colli-, eoli-, colo- (9) -bertus es (schweiz.) fry gelassen sun (93). mit einem auderen gefryet (68). ein ge- freyt (110), -buert (132) man qui est liber factus. aigener menscb (75). eygener (9). Colly- (ai. m.), colli-, colo- (130) -bista, t -vista (gì. m.), -nista (noe), -besta (76) (cf. colaphista) munizari (130). gab-geber 0. -nemer (74). ein pfen-, varr. pfenb-, pfennig-wert kremer (110). Collib-ium, -rum (68, 132), colibium (19) (*. bellarium; mun-, tom- 19 -usculum pomorum l pirorum; clino- dium 75; aus xÓAaoj3o<;X xoAó{3iov cf. collybista) clein pennincks wair (132). klein pfen-, varr. pfenb-, pfenning-wert, pf.-wèrck, o.ware, war (110). cleinat (75). mudeebe (19). kor rock (3, 9). eynkare ruke (17). *Collibium (cf. colliculum) hert hobel (9 cf. erden bohel collis?). Collibrare zusamen wegen (110). *Collica v. Colica. *Collicerare (: litera) buchstab-en; -en zuzamensetzen (74). *Collicium i. torus balspein (Gf. 3, 129). *Collicium v. Collyrium. *Collieulum (st. -us; cf. coll-atio, -ibium) bouel, hobel (14). Collidere letzen (19). mit v'-l. (17)- hd. zusamen-1. (5, 6), -trucken, -drucken, -breeben (68), -stossen (110), -riben_ (5); zu-r. ; zereyben (1). verserei! , letzigen, schedigen, zerkni-tschen , varr. -schen, zukniiscben (65). nidder slahen, zu scbo= den (17). to zamede zereghen (23). to samen seren, riuen (22). tesamne burten (99). que-ssen (11), -tzen off stoissen (132). * Colliga v. Collega. *Colliga hantzwehel (75). Collig-are, -ere (22) hd. zusamen-, nd. tosamede-binden. Coll-igatura, -atura (109) hd. eyn zu bauff-, zusamen-, zemen- (67) -bin- dung, -pinden (4). nd. en to hope bin= dingne. hd. ein zusam-nunge, -ment (69), -enbindung (76) als ein gepunt flachß 0. als ein garbe kornß sim., alfi die garben (76). zu haff bindin als eyn bofien sla/J (sic 21). ein burde flachs o. ein garb korus (134). en bote vlasses (22b, 23, 109, 147). bose flaß (5b). eyn buße flasch COL (5). boßflachse, var. ein potò flachs (74). ein bflchschloß (sic 6). boße, balle (17). gebunt (17, 110). gebont (132). pali (1). palle (lat. palla) , saum , altertuch (75). *Colligere v. Colligare. Colligere hd. zusamen-, nd. tosamede- lesen, -lesein (8) , -leysen (21) , -samlen (68). hd. samme-n, -In (10). v'gaderen (11). tzosamen v'g. (132). abwysin , ir= kriegin (8). abweysen, erkrigen (9). *Colli-gium, l -rium (66 &c.) (aus collyrium X colligatura) ein bindung alß ein pflaster (66 &c.) , als mit einem pfl. (110), als man pfl. leit (68, sim. 132). *Collimi-es, -o, allimies, collubium i. sorditas (76). coll-ubies, -euies, allu= uies pfafiheit (74). *Collin.cire v. Collinire. Collinere vlecken (23). hd. nd. be-, de- (sic (22) -vi. vermasen (110). be-smiren (6), -smeren (17), -scheysen (21). Collin-ire, -ciré (76) -ire hd. nd. be= smeren. hd. be-schmyren, -schmyeren. besymeren (y ausgestr.) mit neyden (9). sehmirben (76). salben (76, 67). *Collinista v. Collybista. *Collipendium (cf. eattula, rhedale, focale) halspant, komat (74). Collyri-da, -s (kì.), gew. collirida (xoXXópa 114, Hesych., xoXXupi'Sa apxs, ngr. XsXfJpt Bretzel) brecita (Gf.). bret= stellen (110). preczl (4). snede brots (99). drieckecht brot (8). weck o. krapffen in dem ofen o. "in der eschen gebachen (110, sim. 132). weg, semelrucke (-incke?}, moycz (= nhd. miitze ? oder : mutschel spira sim? 17). zelte (75). phannenkuoch (93). crakelinc (107). krekelen, britzelen (132). Coll-yrium, gew. -irium, bissw. -arium (17 &c), -erium (19, 22 &c.), -ieium (8), -igium (q. v.), eullirium (5b), colyrium (91) (aus xoXX-upiov, -apiov 114. X collarium) ein bind 0. pflaster zu den ougen (67, 76)- binde (18). hd. b.-duch l pia-, bla-ster. pint- (1), binth- (3) -tuch. binduch (21). swede (5b &c. cf. emplastrum; Fr. 2, 244. Sm. 3, 529). sweb (1. cf. swebe-duch, -pflaster &c. Sm. 3, 527). hd. oug-kiselbi (127), -mal (127, Gf.) ; oucsalba sim. (Gf.) ; augen (sic 5b); augen-plaster (75), -salbe, -salbunge (17), -waßer (19). oghen zalue (22). *Òollirium v. Collarium. Collis hd. kleyne hoge (10); ein klein berg, berglin (68). berg (17). berglij (46 sim.). hobel (5ab). hobelgen (13). hubbel (12). hubel (3). hewffel (1, 3). hoppel (77). hiiebel, huovel sim. (bm. 647). hfivel, breug (100). houel, brink (22). bùhel (6 sim.). biichel (93). erden bohel (16). piihel (111). byhel (76, 110). horst (125). Coll-isio, -esio (8) sto sunge (8, 9). stotinge (99). e. confusa swatten vnd toben (fluuiorum der wasser 62). Collistrigium (i. eolumbar) pilorijn, pellarin (ku.). pranger (kì.). *Collistrum v. Colostrum. Collyvista v. Collybista. *Collobia brut gabe (9). collebia fronte gate (sic 8). Cf Collibium. Co- lobia (GÌ. m.). Collobium v. Colobium. *Collocacio v. CoUacionaeio. COL Collocare seczin (19). mit-s. (8). secz= sen (9). setten (99). *Collocasia v. Coloeasia. *Colloctari v. Colluetari. *Colloeusium v. Chamaßdrys. Colloeutio v. Colloquium. *Collogevcida v. Coloeynthis. *Collo-pendium , -pedium (67), -pa= dium (9, 109) (equi) commot (8, 9). kom= moch (sic 109). hals syl (67). Colloqui zu sprechen o. reden (no). *Colloquincida &e. v. Coloeynthis. Collo-quium, -eutio (99) hd. zusa- men-sprechunge, -sprache (5b), -redung (67, 76). nd. tosamen-, tosamede-spre= kinge; te samne spraginge (99). hd. ge= sprech. zu hauff kosunge ader eyn uber= dracht der rede (17). *Collorium v. Collarium. *Collosus v. Colossus. *Collosus (i. pinguis) vet (147). *Collubi-es, -um v. Collimies. Colluetari, colloctari, -re ringen (9). mit-r. o. schirmen (17). worstelen (99). Colluetatio hd. mit-ringunge , -ryn= gerì (21), -ranung (18). nd. mede-wran= ginge (23), -vragingc (22). Colludium spil (121, Sum.). offen- o. snod-spil (74). sckemp (100). *Colludium (X collum) halß-tuch (76), -duch (67). Colluere reynigen (17). beflecken (18. X collinere?). Collum hd. nd. hals. halß (5b, 17, 110). Collumbar v. Columbar. *Collumbinus v. Columbinus. *Collurio, xoAAópiov drostel (112). *Collus (st. tholus q. v., anders Gl.m.) first- (8,9), wollen- (9)-bawm(9),-bam(8). *Collus v. Colus. *Collustrum v. Colostrum. *Colma v. Coborina. *Colmus v. Colimus. *Colobalsamum v. Silium. *Colobertus v. Collibertus. *Colobista v. Collybista. Colo-, gew. collo-, colli- (q. v.) -bium, eolobum (136) ein kleyt (8b). cleet (99). vnder-_(68, 88, 110), onder- (107), leib- (88), wit (8), weyt nenis (9. aus sugne= nie sim.?) -rock, sugnenie (i. toga 95), cf. sugenie, suggeny, suckenige, succa^ ney, sukney sueea, vestis monialis, socke- ney toga, stola (ob.) i. q. soeca, socha, succama, soseania, mgr. OSXOEVia, frz. sousquenie, souqueni-e, -Ile (gì. m., ziem. 444). (kirsat surkolt o. ) sukeney surcatus (74). suken (Fr.2, 356a).— sorket (107). soercoet (108). ein sele (fele?) die dy dutsche hern hon (17). ein leube (8b. aus -lobium? x leib, wett. l.-chen, -lein exomis, amieulum rr. 1, 600b?). mantel (93). gestimblet (xooXoPov) klaid o. m. (88). iunckfrawen-m. ; kuehirtenkapp (74). gottwebbi (121). ags. ham (94), hom (136). *Colobostrum v. Colostrum. Colo-, collo- (47, 93), calo- (11, 17, 104), celo- (121), l colle- (74) -casia» -cassia (47), -casium (125. v. calamintha), -cassium (93), -tasma (67, 76), -eissia (17) hd. nd. wild-iu (121, Gf.), -ù (95) -e, wilt, felt- (Gf.) hd. minza (120 &c.) mincze, raèntze (8), mintz (67, 74, 76) COL mensch (sic! 9), mànz (95), munze (104), nd. minte (47, 85), meente (11). wasser= bohnen (kì.). Colo-cynthis (115, 143), -cynta(Pap.), -quintis (143, Br.), -quintida, -chiritida (101), -quintidis, -quincidis, -eincias (121), -quintula (3), -cintula (Sum.), colo-, collo- (3, 23, 76), calo- (1) -quin= cida, eollo-quinstis (76), -quintinda (107), -quicida (4, 67, 76), -geveida (3), colicirithia (Gf.) ein korbes (17). hd. nd. wilde, wild (1, 3, 76) curbiz (101), ku- t kii-rbicz (3), kurbi-B (nò), -s (1, 9), kürbs (6 sim.), kirbs (76), corb-icz (4), -ed (12), -s (8), korn (sic 5b), nd. carues. wildiu churbez (121). wilkirbes (13). lùb- (67), lieb- (76) -stickel. wilder lubstockel (74), lusteck (75). apffel von alexandria (74). ni. quintappel (143). scherlinck (132). scaerlinc (107). scharling (no), scitwrz (Gf.). sprinc-worcze (19), -wort_ (47). czegelick (3). smìr-uwa (Sum.), -iwa i colgerste (Gf.). roruette (47. cf. rohr= weide Mgustrum vulgare Nmn.). *Colocus v. Colicum. *Colomaticus (cibus) cambr. . barr (Zeuss). *Colomis v. Columis. * Colon v. Colonus. Colon (cf. colus) der groß- (^64, Frìs.), grimmen- (Fris.) -darm. weckerling (Fris.). bodler (64). stroubschaafF (140). CoIona (i. rustica, vill-ica, -ana) meyerin (75). *Colones v. Calo. Colonia huobi (i. mansus, oriola 104). ain new besetzte stat (91). ain newe, var. n. b., ynwonung (64). Colonia (ciu.) hd. koln. koeln (68). koll (nob). chol- (71), cho- (1), col- (5b, 75, noc), ko- (67) -len. coinè (17, 22). *Colonius v. Columis. Col-onus, -on (100), -lanus (21) (i. rusti- l villi-cus (75 , terre cultor) hd. nd. acker-, artwinne- (106), houe- (9, 23), hd. hof-, hoff-, bu- (100), bau- t paw- (75), reb- (64) -man. houiscal (104. hove= schalc ziem.). hd. mayr, mayer o. holden (1), meyer (5), maiger (47), nd. meyger. bulùte (pi. 25). *Colop-es, -edium, -ifex, -oda, -odius v. Calop-es, -odium, -ifex. *Colophinus v. Colatus. *Colophium v. Coliphium. Colo-, calo- (93), celi- (Sum.v)-pbonia, -fonia (herba 103 &c. i. resina frixa 131, pix greca 93) harz-uch (103, Gf.), -òch 101). gesedan barz (131). krikenspech 47). crisbe-ch t -th (sum v), -t (85). *Color (aus olor) v. Cygnus. *Color ags. aac (94, 136). arbor (76 v. corallus). corallus, occit. eorai *'. quercus (gì. m.). Color hd. nd. varwe, varbe. hd. farb, verbe (18). gestalt, be-schonung, var. -schonung (65). *Colora v. Cholera. Coloria. Colorare hd. ferben. nd. varwen. verbinn (9). werbin (8, 18). be-schónen, var. -schonen (65). Colo-, eole-ratus hd. gefer-wet (6, 18), -bet, -bt. nd. ghe-varwt, -verwet. *Coloria (a colora gr. i. circulus lat. 19. aus eolurus) vmbsnid (19). vmme= snede (11). COL 133 *Colorus (i. coloratus Gì. m.) mans- lich (11. aus colosus cf. sq. = statua manlich Gf.?). Colos v. Colus. Col-OSSUS, -OSUS (67, 76, Br.), -loSUS (iio),lossus(sieGf.) (c/.colorus) irminsvl (120, sim. Gf.). ein ruland (114). des men doden luyden nae mact als grave, sarken. bilde. (147). Col-ostrum,-ustrum,-lustrum (Das.), -astrum (4, 46), -istrum, -istum (74), -listrum (1, 71), -laustrum (8), -usterium (11, 19), -obostrum (136), calustr-um (19), -ium (*". lacj lac nouum t coagulatum sim. ; biblimen 75 ; grossum quod reperitur in cero — st. sero — post con= coxionem 19. Viele deutsche Formen s. in Gth. wtb. B. 30) biist (19). biest (6, 11). pyst (8). piest (1, 4). beest (97, 98). best (22V ha. (Mss. mog.) bist, binst. bienst (93). bist- (17), sur- 1 herbst- (75) -milch. priest o. newnnlich (sic 74). das feifite an der kuge (6). a(/s.beost(136).milchram (111). ain, der pfaff (46, 76, Sm. 1, 306). matte (19, 75), l hotte (cai. 19. i. q. lac scyston kìi. cf. biblimen). hoy t wey (11. hoy = hotte '. hotten coagulare Kil., schweiz. concutere, cf. hotzlen succutere Pict., oberd. corrugari sim. u. s. m. wey wàre demnach ganz von hoy zu trennen= gegen Goth. wtb. 1, 243). *Colotasma v. Coloeasia. *Coloterum v. Colifolium. *Colpar v. Culpar. Coltax lam, manck (147). *Colubar v. Columbar. Coluber walt- (6, 65), holcz- (5b), wasser- (65) -slange sim. wald nater (lì. eyn slange; eyn bocke; der tuffel (17). unkh (53). Colubri-na, -a (67, 93), eolumb-rina (3, 4), -ina (47), -aria (96_, Sum. v), co= tumbaria (85), colu-burnia (76), -caria (47), corobrina (5b), eolibus (3) (*. seabiosa, serpentaria 93, contbea 87, draconica Sum. vii, draguntea, bistorta &c. 73. X columbaria) hd. nater-, natir- (4), natter- (76), notter- (3 sim.), nottir- (3), no ter- (6), nother- (5b), brach- (87) -wurtz sim., -wureel (18), nater-zungen (1), -krut (no), nd. nader- (23, 47), ader- (22), nadel- (eolue. 47), flater- (85) -wort. serpentin (93). wechdistil (Sum. vii). luchen, schlippen &c. (73). boh. hadowka (4. hadinec Kon). Colum (cf. cola) ein hopphen seygen (3). seych tuch (4). seyher (111, Ki.). trotten- t wein-seyhe (74). seef, teems (107). ags. lorg couel (i36d, 145. cf. colus). Columba hd. tub-a (84, 93 &c.), -e (6), -in (64, 68); tub (76), taube (9, 66), taub (69, 134), daube (67, Fris.), dube (mss. mog.); du- (17, 21), dàu- (111), teu- (70, 91, 110), tey-, var. tu- (64) -bin. chiittin (Pict.). nd. duue. Columba-r, -re, -rium tub- (68, 93, no, Gf.), dub-, var. dup- (65), duppe- 17), duyff- (132) -hus sim. tuben nest 75). daubenschlag (ni). tawbhauß, t. "och (74). Co-, col-, ca- (66) -lumbar, eolubar (Gf.), t colliber (17. q. v.) (i. vinculum; iugum bouis, t equi 132 ; pi. i. loca con= caua in naui &c.) hd. hals-, halß-ysen, -eysen (9, 66, 134), -band (no), -ring (74, 134 COL COM COM 93). kommet (17, 110), gabareyl (132). chriebel, knebel, chenebil (equorum Sum. cf. Gf. 4, 576). knebil (121). koebil (G-f.). nabenloch (93). lanenloch in einer echß ; rymenloch in einem schifFe (74). riem= lovcher (nauis pi. 130). *Columbare (i. pullos produceré) tu-, tau-beln (75). *Columbaria, g. -ie (147) nuet (112). roeyriem gaten in dem schyp (1.47. cf. columbar). *Columbaria (cf. verbena, colubrina) eysenkraut (74). Columbaria (ciu.) kolmar ein reich= stat in elsaß (74). *Columbarius v . Columbus. Columbarius daubler (Fris.). taubler, taubenvoigt (kì.). *Columbina (cf. colubrina, aquile= già) vogelkraut (74). Co-, col- (100) -lumbinus, colunv brinus (3) ha. eyn-valtig (6), -veldìc (100), -feltig, -feldig, -veltiglich (75) sicut columba. ainfaltigat (46). eyvo- (22), entva- (23) -ldich. schlechtiglich (75). *Columbrina v. Colubria. *Columbrinus v. Columbinus. Columb-us t -arius (74, 75) duphorn (5b). dubern (5). duve aren (22b). duvar (23). hd. tu- (6), du- , taw- , tew- , dau- (111), deu- (67) -ber. taw-ber t -bler (74), -per (75d), -ben haws (9). duffer (22). duverinc (107, 109). tub kuto (93). tau= berkutter, var. tuben-k. (64). chut-(pict.), ku- (68) , kau- (Das.) , keiit- (135) -ter. kutt (46). *Columbus (piscis) stiehling (135). Columen (textoris: i. sustentaeulum ; alacritas 129, Br. cf. sq.) rama (Gf.). gratt (112). graat (ii5). oberster balek (112). gruntveste, hauptseul (88). dapperheit (147)-. Col-umis, -omis, var. -onius (64) (i. incolumis 68, no; sanus, alacer, Une ine. i. infirmus Br.) gesund t(64, 68, 110). starck (no). Colum-na, gew. -pna, t calumpnia (76) hd. nd. sule, sul. hd. suel (17), saule (67), sauel l siel (77), saul (76, 91, 134), seul, sewln(m), suyl (nob). eyn eysule (5b). einfurst sul (75.xculmen). brißsul (93Mrg. Ehrensàule? :breiß later?). hd. phey- (3, 9), pfey-, pfy-, pfil- (77), pi- (8, 17, 18) -ler. pilerne (11). eyn vffenfc haltung (65). Colunma dififamatorum l ignomi- niosa der karcke (125. aus kake). Columpna libri columen (5b). *Colum-nare, gew. -pnare (i. statuas facere) zulen (23). syeln seczen (18). suln (21), sùlen (6), colum-nen (68, 110b), -en (noa) machen. Colum-naris , -pnaris, -pnalis (2), -pniacus (46) hd. sulen- (5), sul-, (6), SUel- (5b), sul- (46), Sull- (67, 69, 76), seul-formig. nd. zul forme, eyn suln-f. (21). *Columnarius eyn sul-, varr. suyl-, saul-, seul-, o. pfyler-macher (68, 110). Columnelli hunds tande (147). Columpna &e. v. Columna &c. *Columpniaeus v. Columnaris. *Columpniari v. Calumniari. *Colunces reichgeitiger (74). *Colupe-dium, -s v. Calo-podium, -pes. Colurnus v. Corulinus. Colurus ein oclisen schwantz (no), ossen stertz (132). *Col-us, -tua i -lare (125) (cf. col-a, -um) hoppen sij (17). seichtuch (134 &c). siduche (8). sytuech (125). en zige dok *Colus (cf. colum) ags. lorg (i36c, 145); uuilmod (136a). *Col-us, -os t -on gr. t chol-us lat, -e i -i gr. (i. fel i aliud intestinum, in physica die. int. eulare Br.) (cf. colon) mitteldarn (93). after- (6), arß- (75), krumer (64) -darm. kalck (intestinum 10. cf. colica), bud-, var. kutt-ler (64). Colus(aMs tholus,tolus) gall.pomme-1 (122), -t (GÌ. m.). *Colus (cf. prc, sq., eolifolium; missv. aus ebolus &c. 1. fel Br. ?) rucke (19), en roeken (11) t fel. Colus (cf. prc.) hd. cuncla sim. (Gf.) ; ku-, gu- (74, 9i) -nckel; gunggel (64c); roek-e (9, 74), -en, -ensteck, var. -enstecken (65); rock (8, 76), rogke (8b), roch (104), racke (5b), rack (21), rucken (17). wocke (22ab, 98, 109). eweke (sic ? 98). *Colus columbina v. Equisetum. *Colust-erium, -rum v. Colostrum. Colutea senet; welsche linsen (114 sim.). schaaf-1. (143). Com- vor IAppenlauten oft con-. Coma (i. iuba 75, trica 5b, crinis equi 4. cf. cesaries, eirrus) vahs (7, 27, 93). hd. flecht, ge-flecht, -flocht (sa'c?10); zopff. vlechte (23). top , vlecte (22). vlescht (132). czoph (5b, 132). zop (10). schopff (6, 68, 75) am pferd (75). schop (5, 8). schup an der stiren (4). kalues= crop (47). baltzer (6). *Comandere i. simul mandere l man= ducare (76). mid elJen (17). *Comanexus magtzopfF (74). Comare, eamare (64c) (cf. comere) hd. nd. schinen sim. glintzen (22). glin= cern, schmucken (5b). zieren (64). strelen (64, 110). flechten (68, 110). *Comasculus (cf commaseulare ) i. fortis t virtuosus (76). Comatice (*. breuiter &c. Br. ) uß= kurtzisch (noa). auffßkiirtzest (noc). vffUkurtscht (nob). Comaticus (i. versificator t diuisus l abbreuiator compendiosus Br. ) vers- dichter, -macher (74). Comatium v. Calyptra. Comatulus der hangend bar hat (110 sim.). Comatus wol ge-heret (88), -haret (68, 110a), -horet, varr. -hoert, -hóret, t -flochten (110). wailgehairt off ghevleecbt (132). schopfficbt (75). *Combastus v. Compascuus. Combibere mit-trincken (9),-drineken (8, 14). *Combiga karre (9, 17). kart (17). *Combiliator v. Compilator. Combinare hd. zusamen-fugen,-fugen (21), -fiegen, -fueben (5). zesamen fucgen (46). nd. to samede voghen. samenen (8b). sameln (9). v'anderen (8,9). zwirn(?) machen (17). enighen (22). Comburere hd. v'-bornen, -burnen (8), -bùrnen (6), -brennen (nieht in Hss.), -pruen (9). nd. v'-bernen (22, 99), -bar= nen (11). bernen, bruen (132). burnen (19). Combustio burnung (19). vorbar= ninge (11). prunst (75). *Comcentus v. Concentus. *Comeare v. Commeare. Comedere hd. eßen. in essen ent= pfahen (varr. inessen. entpfahen.) vt. e. christum (65). mit essen (61, 3). mit ey efien (10). eschen (5). nd. eten, etten. Comedi-a, -um (17), commodia (23) vnueze gesanck t gè vreße (9). vnnucz= lidie gefrefi (17). burghe- (22), dorp- (23) -sank. paurisch gesang (75). versingé (99). comed-i (91), -ie (68). *Comedicus (». medieus) medicijnre (147). Comedus v. Comicus. Comedo, commendo (132) fraß, gyti= ger (110). frauß (68). vraes off gijrlich (132). prass, guotverzerer (91). *Comelenta v. Colimenta. *Comerare v. Commeare. Comere (cf. comare) hd. zie-, czy-, cze-, -ce-ren, -rn. smocken (17). hor flechten t hor czyren (9). har slichten 0. zieren (8). z. o. zemen (6). hd. nd. kemmen. kennen (76). kommen (22). kimben (99). strelen (64). corno ick kemme l borste (23). Comes hd. nd. geselle. wander- (1, 5b, 71), weg- (9) -g. g. 0. gespan vff dem weg, der reiß o. fart (75). gevert-e (8), -te (9). hd. nd. greue, graue (18, 67, 93, 99). hd. grefe, greffe, greff (77), graffe (66), graff (1), graf (4, 134), grauf (76), grofe (6), grof (9). *Comesat-'io, -rix v. Comessat-io, -rix. Com-essari, -messari (76), -messare, -esare (110, Br.), -mesari (21) (X com= mensari q. cf.) hd. wol, kostlich (68) leben. gierlichen eßen (17). freßsen (21). vnmessiglich fressen in geselschaft (no), vorasen, Mrg. wertscaffen (13). werscapen (99). qwassen (17, 22). Com-essatio, -esatio, -mensatio (22, noa) (i. simul comestio 10, 12. cf. comi= tatio) hd. wirtschafft. nd. wer-schop (22), -scap (99). vroß (9). gefreße (8). fraßheit (25). vbergefresserij, quaß (17). vnmes= sigkeit (no), ein collatz (125). zu hauf gedragen ut sociifaciunt (12. unser pique= nique). hauff drack (10). Comessator freßer (8, 9, 110). pra-, var. bra-sser (110). *Comes-, come- (110) -satrix fre- l pra-, var. bra-sserin (110). *Comessor v. Comestor. Comestio spisen (22). Comes-tor i -sor, commessor (64) (i. comedo, vorator 76) esser (75). mit- e. (64). Comet-a, -es hd. nd. not-, hd. note- (21), noit-, mit harschinnender (93), ge= schopfte (77 : schopf), comeet- (68) -sterne (7, 22), hd. -steren (1, 2), -sterem (5b), -stern. ein stern der eyn zal (caudam) hat t mit eim pfogen swantz (19). pf.-zwast(49). pfawenschwantz (91). pfaben-, varr. pfa= hen-, pfeben-schwantz an dem hymel(64). comet (65, 91). COM *Cometei v. Comitei. *Cometissa v. Comitissa. *Cometiua v. Comitiua. Com-ieus, l -edua (74, 93) (cf. co- mitus) pawrischer getat (74), geburscher getad {rerum rusticanarum 93) dichter (verb. aus richter 93). hoff- 0. manier-lich (68). *Comin-eta, -ota v. Cantinata. Cominus (i. cum manu 12 &c.) hd. nah. nah-e (8b), -en (7), -et dabei (75). nohet t ley (sic 9). by (8ab). van bj (99). tzu hant (19). *Com-ire, -eo (prs. 17) (cf. com- itari, -meare) mit gen (17). mede wan= dern (11). Comis hubsche (8b). wissenhaft, ma= nyrlich (110). Comi-, com men- (8) -tari hd. mit- (110), nacb-, noch-, nae- (18), nd. na- volgen. fulgen (19). nacb-f. (5). zu ge= sellen (17). mit-geen («5), -wanderen (8, 9). *Comitatio (x eomessatio) eyn zu semen dragt (17). *Comitatitia geselleschafft (8b). Comitatus gesel- (65, 75, 110), ge= selt- (17), geschel- (4), hd. graue-, graf-, graff-, grofe- (6), grab- (17), grebe- (5b) -schafft (des wegs 75). nd. greuescop. nacb- (68), noch- (6), mit- (110) -volgung. nach gefulgt (ptc. 17). in comitatu in geferte (25). *Comi- (67), come- (76) -tei (aus com- -icix -edi) suntpoete qui fabulose gesta hominum exprimunt. *Comiter v. Commendator. Comitia sg. greue- (19), grauff- (76) -schafft. Comitia pi. wal der oberung (88). Comi-, come- (69, 134) -tissa gra= finna (93). hd. gref-finne (5b), -finde (18), -fin, -in (6, 68). greuinne (5, 22). Comit-, comet- (5b, 17) -iua, -ina (76), -ura (1, 6, 18) hd. geselschaft sim., o. wonung (66, 69, 70, 134), wandel-ung (18), -long (21). eyn wande-r (1, 7, 74), -rnde (23), -me (5b, 22), -rn (5, 17), -lbere (76) hd. gesel-schaft, -le o. gefert (74), nd. sei- (22), ghezel-scop. *Comittere v. Conjicere. *Comitus (i. comedus 76, fac-etus, -undus, vrbanus; cf. com-is, -icus, -ptus) hubesche (19). houesch (11). ain burister (76. aus burischer . . . dichter). Comixius v. Camixius. Commanere mit-bliben (8), -wonen (9). Commanipul-aris (121, kì.), -o (ex), -us l commonipolarius (76) (cf. com= milito) hergesello (i2i).'spießgesell (kì.). Commassata zusamen ge-mischt,ww\ -miischt durch einander als einteigk(65). Commater (i. patròna 5b) eyn mit- (5), mittel- (21) -muder; midde mutter (18); nd. mede moder. geua-tra (93), -dersche (132), -ter (1, 7, 76), -der (8b). gevadir frauwe (5b). gefadir (8). goetel (110). gottel (6). amme (21). *Commatrinus mumenkindt (74). Com-meare, -meari, -eare, -erare (18) hd. zusamen-, mit- (8, 9), mid- (19), nd. tosamede-, tegader- (99) -gan, hd. COM -geen, -gen, -gon (6), -ieen (18), -wan= dern (19). *Commeatos, conmeatus(136) sondae (136), sandae (verb. aus sca- 94). Commemorari dencken (19,22). hd. gè-, dran gè- l hinder- (65) -dencken. Commendare hd. loben, gelaben (21). nd. louen. hd. nd. be-, ent- (9), em- (76) -velen, hd. -phelhen (9, 76 sim.), -vellen (3, 21), -feln. brysen (65, 68, 75b, 110). bryfòen (75). *Commendar-e, -i, -iensis, -ium v. Commentar-i, -iensis, -ium. Commendatitia lobe briff (8). lob brif (9). Commen-dator, -tator (5, 66 &c.), com-ptor (5), -iter (66 &c) (X com= mentator) beuelher (68, 110). befeldener (19). hauptman (10). commen-derer (17), -ter (75), -dyr in eynem orden (110). comen-dur (93), -ther (74), -tewr (1). kummen-durer (22), -thur (5b). kumpt- fir (12), -er (23). commelduer (11). kam= meter (21). comi-ter (66 &c), -ther (134 &c), -tter (76), -tewr l chummotewr (Fr. 1, 172). eyn kommer tuher (sic 5). hd. vii-, auß-leger. duder (22, 23). be-d. (21), -dyder (18). *Commendatorium v. Commentato? rium. Commendatus ge-lobt, -breist, varr. -breisset, -bryset (75). *Commendo v. Comedo. Comme-nsalis, -nsales (22), -ssalis (21. X comessari) hd. tisch-, tusch- (68), dische-, dißhe- (21), disse- (18), nd. tafel-geselle, hd. -gesell. kostgenger, mitesser (no), commensaill (132). *Commensari (cf. comessari) wirt= schaff-te n(9), -in (8), -en (8b). wole leben (7). quayssen (5). mit einander efien vnd drincken (18). *Commensatio v. Commessatio. *Commenta (anders gì. m.) solt als man den reutern gibt (74). Commentaculum ein heylgen stab (125). *Commentari v. Comitari. Commen-tari, -dari (noa), -dare (21) hd. nd. glosern t dichten, t maken (22). glozieren (11). hd. glos-eren (21), -ieren, -iern, -yren (9), -en (8b), -en machen (6) ; vislegen. exponern (17). Commen-tariensis, -turiensis (i36Ì, -dariensis (94) ags. gè-, gi- (94) -refa (GÌ. Aelfr.), -roefa (94, 136). *Commentarii cantzeler (7). Commen-tarium, -darium (noa), -torium l -tum (22) (i. armarium com= mentorum Br., career Gì. m.) vrdaht (Sum.). dichtung (5). hd. be-dutung, -deutunge (66), -deutung (134), -teutunge (70Ì, -dudung, varr. -dytung, -dydung (no), deudunge (67) ; glos-e, -unge (8b), -erung (19). nd. gloz-, glozer-inge. Commenta-rius, -tor ausleger (9). eyn meyster der vßlegunge (8). gloser (8b). Commentarius rechenbuch (88). Commentator (cf. commen-dator, -tarius) betùtter (6). vßleger o. glofi-, var. gro/3-macher (110). der eyn glose macht (8). gloserer (19). COM 135 *Commentator (x commentumP) raetersche (7). :icCommen-tatorium, -datorium (18), -tatorius (76) (i. exposicio) tichtung (3). betytung t glose (18). bedeijtung t glosierung (76). *Commentium v. Commentum. Commentor ußleger (17). *Commentorium v.Comm-entorium, -onitorium. Comment-um, -ium (Sum.) hd. nd. glose. hd. glos. ußleginge (14). schof (Sum. cf. Gf. h. v.). com-ment ( 65 ), -ent t nue gedicht (18). eyn gedichte ding (21). en nighe (22), nigge (23) dichtet dink. eyn nuwe dichtung (5). eyn bij= gerichte ; eyn uberdracht merunge (17). *Comenturiensis v. Commentarien= sis. *Commerca v. Cumera. Commercari zu samen kautfen ; glich weßeln, glich v'wandeln (17). kauffman= schafft triben, kauffen (110). koffman= schafften (68). sonderlinge kopmenschaff doen (132). Commer-cium, -tium (134) (i. com= mutatio, mereipotus &c.) vnder eyn ander fodunge (5). v. en a. vodinge (23). mit-fogunge (8), -wonunge (9). wesse= linghe (22). vmme-w. (23). wesselong l eyn vmbkeyff (21). weschel, kovfschatz (93). eyn wechslel (sic 4). wechselkauf (12). hd. wirtschafft. werscop (13 Mrg.). v'dinguug t losung (18). tausch-, varr. keun-,kaufì-ery(iio).ver-mangelinge(132), -mengunge (66 &c), -machlung (68). hd. kauff-tranck (1), -drang (17), -manschacz, -wesel (7). kouf (100). win- hd. -kòff (6), -kauff, -kop (22). *Commesari &e. v. Comessari. *Commessalis v. Commensalis. *Commessor v. Comestor. *Commili-tari, -ari (sic noa), t -tare (76, 110) rittern (9). ridden (99). ritter= schafft triben (69), treiben (134), uben (17), erholen (110). herschen (66 &c). hd. nd. torn-en (22), -eren, -ieren (8b, 10, 11), hd. -iren, -eyen (18), -ei j (sic 21). tu- (6, 68, nod), thu- (noa), du- (76) -rnieren. dorniren (3). Comm-ilito, i -olipola t -anipulus l -onipolarius (76) mit ritter (8, 9). die tzamen ridder sinnt (? 11). pi. -ones torniringe (99). rott- i bursch-gesellen (135). Cornrninari hd. nd. er-, hd. _ her- schrecken, -screcken (5). vorschricken (22). drauwen (17). dreuwen (132). tro^ wen (76). dreigen (99). zusamen - dragen (132), -trewen (nob). tr. mit worten (noac). ver- (132), er- (23) -veren. *Conuniniseere v. Commiscere. Comminisei denken (22). ge-d. (8, d). weit-_, wijt-, wit-d., visieren (110, 132). glotzin (8). ratiscon (prs. 141). Comminuere hd. laßen ( 7 ) , mit 1. (68), mit ader 1. (75), blut- 1., vor-1. (3). nd. blot laten. minren (99). minderen, in klein stucken brechen (110). zerknischen &c. (65). zu-ribin? -malin (8), -reyben (9). *Cornminutor mit lasser (75). *Commirari v'wundern (6). Commi-scere, -niseere mischen (8, 9). ver- (110), zuhauff- (17), zusamen- 136 COM (68) -mischen. mirigen (99). mengen (8). zu-, nd. to-samen m. (lì, 19). Commissum sunde (5, 21, 22). mysse dath (5b). beuelch (68, 110), befollen (65). Commissura (tabularum; cf. com= pago, cimba.) zufugunge (64). nät (vestium 104. missv. aus nuot?). naeth (125). ags. cimbing (136). *Commissura (aus -stura) v. Com= mixtio. Commissus hd. befol-hen, -en (18). hd. nd. beuolen. bevalen (11). enpfolhen (76). bescbuldighct (22). beschildiget (18). bestediget (5). gesant (19). Committere hd. nd. befel-en, hd. -hen, -len (13, 21). enpliel-hen (9, 76), -len (8). ich enphile (prs. 95). schuldi- ghen (22). vor-scb. (23). schildigen (18). besehul-digen(5), -ligen(21). hd. v'-schul= den, -schuìdigen. czu samen fugen ; sun= den (9). mit lassen (67). Commi -xtio, -xtura, -ssura (99) mischunge (17). v'-m. (17, 110), ein zu= samen-m. (68), -mengung (no), minginge (99). Cqmmixtus gemixte (17). *Commodabilis (st. commend,, vii. lobenXlihen) lobelich (8). lòblich (9). Cora-, co-modare geben (17). lihen (17, 110). gemach haben (17), lihen (5. X leben!). ghemak leuen t lyen (23). ghemakeliken (22). lenen (99, 132). mit= teylen (110). entlehen (7). baten (132). fugen (75). Commodatarius dem man licht 0. der entlehnet etwas (88). Commode nuzlich (69 Mrg.). bequem= lich (65). *Commodia v. Comedia. Commoditas (cf. -dum) bequemlich^ keit (17). frucht, nutzbarkeit (65). *Commodolus v. Commodus. *Commodositas gemachsamkeit (68). Commod-um, t -itas (147) mach (77). hd. nutz, eyn gemach, g. des nutz ì fug (75). nd. ghemak. kammer (17, 77). baet (132). bate, orber &c. (147). profijt (132, 147). Commod-us, (oft l) -osus, -osius (1, 5b), -olus (110), hissw. eomodosus hd. ge= mach-sam, -lich, -lichen (21). genugsam (5b). ghemak-ich (23), -sam (22at>). hd. beqwem i gemeche- (17), gemach- (134), gemech-lich. gemeinlichen (sic 18). orber-, profijt-lich, nutz (132). Commolere zu hauff malen ; hunger sterben (17). *Commolipola v. Commilito. *Com- t de-molire zu mischen (75). Commolitus (i. contritus, eonteri= tua 23) zu, zer- (6, 76) -riben (3, 5, 18), -ribben (7), -reben (21), -kùnczet (6. st. knùczet? cf. u. a. Sin. 2, 377). nd. to- wreuen, -vrewen (sic 23). Common-ere, -ire (11) manen (8, 9, 11). zusamen (19), tosamen- (11) -m. *Commonipolarius v. Comm-anipu= laris, -ilito. Commoni-, communi- ( 76 ), eom= men- (8) -torium (i locus vbi "predicai tur t epistola legitur 76 ; epistola t pie- taciu/m gì. Aelfr., analogiuni T-winger) lettener l berfrit (tw.). ein predig-stule COM (17), -stul (8, 9). ags. aerend. .. gescrit (GÌ. Aelfr.). Commorari wonen (65). mit-w. (8, 9)- rasten, bhblich sin &c. (65). Commori hd. mit sterben. Commotio bewegung , drurichkeid (17). berurnisse (99). Commotus bewegunge, czorn; be= wegt, herezornt (17). v'tornet, vmmo= dich (22). Commouere, -ri (8) hd. bewegen; mit-, nd. mede-b. czorn (17). erezornen (9). rißin (8). grammachen (132). Commuleere, -ri (9) weichen (8). wàichen (9). mit weich machen, mid zu smelczen (17). Communicans gotz leichna-m (1), -ms (2) nemer. Communicare hd. gemeynschaft ha= ben, mit-h. (9), halden, machen (65). ghemenscop hebben (23). monegen (99). vbertrag, einlichkeit, glichnuii haben &c. (65). hd. nd. be-richten, -rechten (5b, 18) mit den sacramenten der gots recht, varr. ge-r. (75), cum corpore (5 &c), mit godes lichem (21), m. g. licham (22), m. goddes lichenam (18), m. gode (23), m. dem sacrament ( 65 ). sacr. enphahen ; mit einander teilen (68). Communicatio moneginge (99). Com-, co-munio (i. -itas q. v.) hd. eyn gemey-ne (67), -n (69, 134), -nschafft. mit teilte geselschafft (65a Mrg.). hd. nd. eyn commu-ne, -nie (23), -nien (5b), nd. -n. Communis hd. nd. meyne (77), ge-m. Communitas gemeyn-eheit (11), -et (22), hd. -heit , - schafft, -burgschaff(65). *Communitorium v. Comonitorium. Commutare hd. v'-wandeln, -weeh= seln. zu samen dragen (17). Commutatio virwandelunge (8 sim.). zu samen tradite, gedechtniße (17). C. ydeomat-is, -um der sproch zu= samen tracht 0. vorwandelunge (9). der spreehesamen craft (9 Ani.), der sprache zu sammen treffde (15). *Comod-are, -osus v. Commod-are, -osus. *Comocion v. Camacion. *Chomomilla v. Chamsemelum. *Compacio v. Comparatio. Compactio verbindung (no). zu= samen-v. (68), -drickung (18). Compactus hd. zusamen-, zesamen- (1), nd. tosamen-drucht (22), -gedrucht (21, 23), hd. -gedruckt, -getruekt t ver^ bunden (no), -gedrockit (5b), -geton (6), -gelobt (6 &c. cf. pangere), -gelobent (18), -geloben (68), -geleyt (21), -gelet (5). tosamen- (23), mede- (22) -ghelouet. dicke (10, 12). dijch (13). *Compadium v. Copadium. *Compagare vugen (19). vogen (11). *Compagere v. Compangere. *Compages v. Compunctio. Compag-es, -o,i -e (67) (-0 i. oracio, combinatiO) iunctura; -es iu. membrorum 66 &c, 110 &e. -es i. iu., ingressus; -o i. coniunctio Pap. -es v commissura 125. -es, -i genus calceamenti Gì. m.) fuege, fuge, spundung (125). glid fugung zu^ samen (75). z.-f., var. -fugund, der glider COM (110). lidfuegi (93). leet geuognisse (99). vingenge (sic) der gelit (9). futunge (sic) der glidder (8). v'gadernisse der leden (132). glid (1,2). eingeleych(68), gleych (69, 110), glaich (134) -es. werb (1). ge= werb (2). weruel, grindel (23. X re-, pro-pagulum gryndel 147). sandale (17). *Compaginale i. instr. valens organicis (76). loch boltz (8, 9). Compaginare (cf. compangere) fu= gin (8, 9). zuhauff vugen (19). to hope vogen (11). zusamen-fugen (65, 110), -fahen (sic 68). eynigen, verbichen (65). Compago v. Compages. *Companandium ( aus com-pran- dium X -panaticum) zumose (Sum.). *Compa-ngere , i -ginare (75) zu= samen drocken (17). z.-fugen das geader gebein vnd fleisch; fl. vnd bein vff ein= ander fugen (75). mit singen (6. cf. pangere). mede gheliken (22). Compa-r, -re (17) hd. glich, gleich, gelich (68); mit-g. (5), -glich (17, 76), -gleich (1), -ebin (5b). nd. mede-ghelick, -gheraden. Comparabilis zugelychen 0. zuuer= koffen (68), daraus gebildet zu-glichig, -kauffig, var. -gleichig, -keuffig (no). Com-parare, -perare (x -parere, -perire) hd. zugen , czeugen (9 , 76) ; geli- (5), gelei-, gli-, glei-chen; kau-, ko- (68, 76), keu- (17), sho- (100Ì -ffen; gelten; schicken i machen (17). glich m. (68), achten (21). glieli- (22, 23), gli- (100), glie- (13) -ken. chepen (8b). kopen (22, 99). entscheinen (1). horsam weseh (22). ge-h. halten (6). vberkumen (6, 65). Compa-ratio, -ciò (9) hd. glich-unge, -niß sim. geleichunge (9). gleichunge gegen mas glich (9 Anh.). geyn ma!5 (17). gegenwage, zuglichung, vnderscheit (65). licknisse (22). ver-kauffung (110), -koffung (68). *Compare v. Compar. Com-parere, -perere (x -parare) er-, ent- (2) -schynen (68, 110), -scheinen (2, 75) mit der person gegenwirtiglich (75). vor augen sin (no), bewisin i ge= steen (8). sich bewisen l ertzeigen; furkummen (65). vertoenen (147). tzounen (132). gesten (9). gheliken ; horsam holden (22). hd. gehorsam hal-ten, -den, sin, sein. *Compariri v. Comperire. *Compartiri v. Compertiri. Com-paseuus, -bastus (76) ager wyt land (no), verlafiner acker (64). *Compassare (cf. com-parare, -pen= sare; anders Gì. ni.) ghelden (106). Compa-ssio, -tio (11) hd. mitleydunge. nd. medelidinge (11) , entfarmnisse (99). *Compatens v. Compatiens. Compater hd. vatter (77); ge-v., -vater. ge-vader (7, 8b, 132), -vadere (5b), -vadre (99). mit-fatter (5), -gefater (21), feuatter (66, 134). vadder^mede vader 2, 23). petter of vader (11). ein pfettern (6). Compati hd. mit- , nd. mede-liden, hd. -leiden. entfarmen (99). Compat-iens, i -ens (66 &c.) hd. mit-, midde- (18), nd. mede-lidende, -lidig (6, 22), -leidig (1), -lideng (21), -lidinghe 22), -liden (5j 18, 21, 110), hd. -leydent 67), -leydender. gedul-tig (6), -dig (17). *Comp"atio v. Compassio. COM Compatr-iota , -ata ( 9 ) (*. con- terraneus t lantzmamius 125) hd. nd. lant-, lants- (11, 18, 99), hd. lannd- (lì, landes-, lands- (67), landß-, lantß- (68), lantz-, lanß- (7) -man. *Compatrix v. G-ecula. *Com.pauperari mit arm sin (65). Com-pedire, -pidre (6), -perere (7) fesse-rn (1), -In (65). fesßern (5b). in f. sließen (17). si. m. f. (19). fahen (17). in die ysen halten l bringen (65). ha. nd. bestri-cken, -chen (21). hindern (6, 18). spannen (11 , 19) mit holden (11). neghelen (22). in den stock schlahen, compedibus mit fußbanden (110). Compeditus hd. gefeße-rt (Mss. mog.), -lt. in dye fesser (5, 6), de helden (22) geslagen. gefangen (18, 75) mit den fussen, var. fiessen (75). genegelt (6, 22). genelt t eyn fesser geslan (21). gespan-nen (11, 19), -en (99). Compellare hd. sprechen (6), zu-spr. nd. to sprecken. Compellere hd. driben, treiben; zu-, zusamen - driben, -triben, -treyben (9). nd. driuen, vor-dr. hd. twi-, zwi-, betwi-, bezwi-, tri-, var. dri- (65), nd. dwi-, bedwi-ngen. Compendia korez vnd nucz (17). notz lere vnd korcz (8). Compend-iosus, -osus (7) hd. churtz (1, 2), kurtz, kurtze, korcz (18, 21) vnd, oder nutze, nutzen (7), nutz, nucz (6), nocz (18, 21), nntzesam (5b). nd. kort (23), langk (22) vnd niitte. noch by, var. nach bey, einander (i) kurtz (110). Compendium kurtz vnd nutze (9). *Compendosus v. Compendiosus. Compensare (i. trutinare t redderé) hd. nd. gelden. gelten (6, '7, 8b). ver-g. (68, 110). gulden (99). wegen(no). wiegen (7). schetzen (7, 67, 76). aeht-en (7, 67), -nen (76). glichin (8, 9). Comperare v. Comparare. Comperendinare erstrecken , ver= lengen (110). *Comperere v. Comparere. Compe= dire. Com-perire, -periri, -pariri (8) (cf. com-parare, -portari) hd. nd. finden. erbinden (sic), ervaren (9). ir- (8), her- (7) -farn. becoren (99). vberkommen(no). *Com-pertiri, -partiri (68) zusamen- (68), mit- (110) -teilen. *Compertor erfinder (75). Compes fuß-band (64, 67, 110), -fessel (76), ein ringk an fussen (65). hd. feße-r, -re (8b), -in (17, 21). nd. veter (107), vetre (99). hd. eyn ysen-, eysen- (1, 74), eysnin- (134), ysern- (69), eisern- (66, 70) -feßer, -fessel (69, 134), -halffter (1, 76), -halt (65, 74), -balte (93, 95). helde (13, 22ab). beilte (6). boye (107). ein stack meister (5b). gewaltiger seiner fuß (75). *Compescere v. Capessere. Compeseere stiln (18). hd. stillen. ge-st. (76). zwingen (68, 110). betwingen (19). bedwingen (11). sik sturen (109). sich enthalten &c. (65). swegen (13). sweigen (99). *Competanea &c. u- Compitimi. Competens hd. mit- (7, 21), mittel- meßig (7 &c), -messig, -mesig, -messick (5b, 6), -menßig (18),-raassig (1), -maßing (21). nd. middel -metich (23), -mechtich DlEFENBACH GjLOSSAHIUM COM (22). bequem (68). b.-lich (17). eben (76). zimlich (110). Competenter messeclich (6). beqwem= li-ch (17, 68), -chen (65). Competentia hd. mittel - messikeit, -mesigkeit, -mißkeit (21). nd. middel- meticheyt (23), -mechticheyt (22). be= qwemlichkeid (17). gnugsamme-, genug= sam-keit, vß-komung, -kommens, -kum= menß, versehung (65 varr.). Competere hd. eben, glich, eben glich (6), zymlich (67), zusammen (12), bequ;m, nd. even, ghelijk, vel-gh., be= quen e sin. hd. eben-, ober eyn- (8), be- (3) -komen », zymen (no), geberen, var. begeren, zugehorn &c. (65). gevallin (8 sim.). mede bydden (22). *Compicium &e. Compitimi. *Compidre v. Compedire. Compilare hd. sam-en, -enen (8b), -ehi (5b, 7), -Ien (46); zusamen -lesen, -setzen, -stellen (no); ver- (46, 76), vol- bringen; obbeln (7). nd. sammen; ver= gaderen ofi' stelen (132). Compilatio (in ludo) ein hortzibe (125). Com-pilator, -biliator (76) semme= lei* (7). zusammen leser (8, 9). dichter (22). zemen setzer (64). *Com-, var. ea- (alph. coro,-; q. cf.) -pitium hauptloch (65). • Com-pitum, -picium, -petum, -pietà (pi. Pap.), con-petum (136), -pit (100), darneben in den Voce, ex quo und den Gemmen nur lat. glossiert (est vbi multe vie conueniunt) compet-a i -anea, -ania, -enia (67) hd. ein wege scheide, weg= scheid, weyge scheydunge (3). ein weicli schyd (134), schid (69). -wege-schede (23, 99), -stede (8b), -steide (6, 22). wechge= scheyt (132). heingarte (i. locus vbi rustici diebus feslivis conveniunt ad jocandum 95. cf. Sm. 2, 67). haingart (2). dinestule (100. Xcomitium? mallumin compito?). ags. tuun, dhrop (136). Compia-, compii- (gì. m.), comple- (76) -eentia behage- (8), bebeg- (9, 19), bebeghe- (11) -licheit sim. gefallung (76). Complac-ere, -are (46) hd. gefallen (134); mit-, mit einander (68), wol-gefal= len (68 &c.) , -behagen. mede beghagen (23). mit smecheln (8). bebeglicb seyn (9), machen (19). beheghelic maken (11). heylich sin (17). Com-plaudere , -plodere, -pledere (6, 21), coneladere (18. X elaudere manus i. eomplodere Br. ? cf. complee= tere) hd. nd. liantslagen (eomplaudere 5, 23 &c). handschlahen (46). hd. bende, die hend (6, 68, 110) zusamen-slahen sim. , - slan (8) , -scblagen von freuden (110), t haben (6). In folgenden Glossen die Form eomplaudere nur in 76 : zu= samen slagen (8b). hd. nd. mit den hen= den, bennen (18) bletzen (5), hd. zu= samen- (21 &c), nd. tosamede-, tohope- klopfen (7.6), -kofen (46), -cloppen (18, 22, 23), -hacken (22, 23), hd. -slagen sim. hd. fal-ten, -den. virsellen congr. sociorum (19). tozamen _zeillen (11). *Complecentia v. Complaeentia. *Complectare (aus complaeare) i. mitigare (76). Compleetere hd. zusamen-knupffen, COM 137 -knyffen (69), -binden. vmme fallili (8). vmbfahen (168). vmfen (9). *Complectere (untersch. von com= plaudere) i. manus concutere (66, 67, 70). Complecti betwingen ; mit armen vmbfahen ; lijden ( 17 ). begriffen (65). vmme grifen (14). vmb gene (19). helsen (100). pine lidin (8). peyn leyden (9). *Compledere v. Complaudere. Com-, l sup- (75) -plementum vol- bringunge (75), -kummenheit o. merung (65). Compiere hd. ir- (8), er-, ganez er- (1), g. ber- (5b), nd. vor-vullen, -füllen (6) , -fillen (67, 76) , -fuln (5b). herfollen (17). hd. nd. vullen- (23), follen- (19), folle- (17), voi-, hd. voln-bringen, -brengen. Completorium. hd. vor- (3), voi-, fol-, foln-brengunge, -bringunge. vol-br. der complet (68), oder e. (110), der tag zijt gebet (75). wllenbrenghinge (22). hd. nd. ein comple-t, -te, -de (5b). nacht sanck (22). Complex (cf. eompos) ein beser ge= sei (64). bose geselle (8b); hd. nd. g., gsell (76), gunner (75) in malo (21), in malicia (7), in bosem (5), in bosen (23), eyn boseme (22), ym poßen (1), yn de bossen (5b), in boßheit (46, 75, 76), vnd in vbel (75), zu posen dingen (9), zu besen d. (8). helpe (99). *Complexari vmbfahen (110). Complexio art, nature (77). art 0. eygene natur vß der fier element eygen= schafft (64). eyn comple-x (1 7, 76), -xe (5b), -xie (5, 22). *Complexionari (in Voce, ex quo ausser 67, 76 nur lat. glossiert i. complexionem formare l cognoscere ; in Br., gì. m. nur ptc. -atus) hd. arten. arden (22, 23, 46). erten (76). hd. dvhen, deyhen (74). digen (23, 74). dyen (22). ge-dyen (5) , - deren (sic 76). quinen (23). be-qu. (22) , -quem (sic 5), -cleyben (74). vmbfahen (67). Complicare vallden (9 sim.). mit faldin (8). zu-fugen, -zelen (17). Complicentia v. Complaeentia. *Complicium (aus eompluuium X colliciae?) dachtreuff 0. trauff o. trupfF (74). Complodere v. Complaudere. Complosis manibus ( cf. eompos ) mit gevalden henden (9). Complosus gefalden (10). Compluere be- (65), mit- (76) -regnen: Complutus hd. be-regnat (46), -reg- net, -regent, -reynet, -renet (21), -reget (67), -ren als eyn deyg 0. mortel (12). nd. bereghenet. gefuchtet (nob). *Compluuialis slage finster (8). slag venster (9). ain trieffen tuch (76). Compluuium (i. latrina 125) trouf (104). drauff (17). dach-drauff (7, 8), -trof (121), -triffe (9). lovink (109. cf. Br. wtb. 2, 79). ein snuße (125). ein lant reyen (3). landregen t est cisterna in qua pluuie conueniunt (76). *Compodium. (aus compositum) v. Frigidarium. Componere hd. zusamen- , zuhauf- setzen, -legen (9), -bringen (65). nd. to hope zetten. begrabin o. zieren o. diech= tin o. sach beriechtin (8). begraben i 18 138 COM zu macheti i. ornare t tichten ; sachen berichten (9). *Compongere v. Compungere. *Coniportari [aus eomperiri) frogin (3). vrogen (9). *Comportor (cf. prc.) i. inventor (76). *Comporus v. Computus. Comp-os, -us (5b, 8), t -otens (66 &c, no &c), eoncopus (8) (Xcomplex) hd. nd. vngebunden. eyn vng. gesele o. mayte (133), gesell o. magt (69, 134), boß g. (6), bose gesel (18). eia gebund gesell (sic 67). eyn bose geselle t eyn mag (sic 5. X magd X niaeht). en boze ghezelle £meehich(23), machlick (sz'c 22). niechti-g ?17), -eh (13). mit mechtig (7). weldech (99). geweld-ec (100), -ig (9). weldig sinis selbis henden (nacli und X complosis manibus 8). erlanger t erwerber das er begert (88). Compositio zu samen- (21, 65) , zu= hauff- (5, 6) -setzung, -satzung. nd. en to hope settinge. Compositor ze samen setzer (76). *Compos-itum, -tus (kì.), conpostum (kìi.) (i. frigidarium &c.) gumpist (kì.). compost (65, ex, Kìi.). c.-chrautt (1). kum- pOSt (2, 3, 65, 74, 77), -pst (6), -OSt (2, 3), -ppes, kappes, haubt £stinkend kraudt (65 varr.). chummost (2). kapp-is (8), -uß (7). Compositum em gesamit (5b) , ge= form-et (1), -rt (6, 23) ding, nd. dink. Compositu-m, -s hd. zusamen-, zu= hauff- (5) -gesetzt, -gesecz (15), -gesatzet (5 &c), -gesatzt, -gesast (17), -gesatz (20). nd. tho hope sat. ge-stucket(12, 17), -stickt (10), -stacket (9), -lappet (10, 12). frifc sam (77). be-sckeyden (77) , -richt (17), -queme (12). Compostus v. Compositum. Compot-ista, -us v. Comput-ista, -us. *Compotus (i. q. prc. ? aus compos= tus?) compot (99). *Com - prandinare i. comedere (76) i -prendinare essin (8, 9) ; -prendio eßen (17). *Comprandium (cf. companandium) zumòse (Gf.). Comprehendere hd. zusamen-halden, -griffen (19); be-gr., -greyffen. nd. tosa= mede holden; begripen. vinfahen (65). nemen (17). der grunden (23. cf. sq.). Comprehensio begriffunge (8). vol- frifunge (9). durch-grundung (63), -grun= unge (9 Ani., 15). *Comprehensor ein begriffer alicuius rei; b. gots i der seligkeit; ein niesser gots (fruitur deo 65). de bestett in den freuden ist t gots nießer t ein durch= grunder t ein begriffer des ewigen richs (15). ein gebrueher gotz und der ewigen froden (63). *Compremere v. Comprimere. *Comprendi-nare , -o v. Compran= dinare. (17 Comprendo (cf. prendere) mitfischen )• Compressum zusammen gewugkelt (15). *Comprestare leyhen (1). Com-primere, -premere hd. zusa= men schmucken (65); z.-, zuhauff-, czu CON hauffen- (3), nd. tohope-, v'- (11, 19, 110), vndersich- (65) -drucken, hd. -trucken, -triicken (3), -truken (6), -drocken (19, 21), -dringen, -drengen (18). *Comptor v. Commendator. *Comptus s. v. Contus. Comptus ptc. hd. ge-czyeret , -zierd (64), -czyrt i hoch (9). wol geschickt in sinen sitten ; g. in guten s. ; geschmeidig (75). C. sermo gezerte rede o. sermone (69 spàteres Mrg.). *Compulcio (st. -lsio) dwanck (11). Compulsor noter (62). Com-punetio, -pages (21) ruwe (8). beru-wenisse (8b, 23), -weuiß (5), -enisse (22), -enes (21), -wunge (17), -ruuge (9), -ung(18). beruwnust(46). schmertz ruwes vnd leids; knisch- t piennig- t stippf- vnd trib-ung, varr. stupffund &c. des hertzens;vnwirschkeit&c. (65). knistunge (Reg. Ben.), pin o. yf'erung (6). stechung (18, 21). boriing (76). Com-pungere, -pongere (8) (i. sti^ mulare 3) hd. nd. ruwen (13 Mrg.), be- r., -rwen (13), -rùuuen (46Ì, -ruhen (21). hd. ruen (8, 9), ruunge (sic 5), berewen, geroren (7), steehen, boren (76), bricke^ len (3), zu stupffen (6). st. zu leidung o. leyt bili vff die treheren (65). trurig ma= chen 0. vnmutig (110). nd. steken, be= stecken, stoten. *Compungitiu-m, var. -uva. das das stupfft, pìuiget, tribt zu etwas (65). Computare hd. zelen, achten (17), rech-en, -nen. nd. rekenen. Computatio getal (99). *Computere &e. v. Computrere. Compu-, eompo-tista recher (8, 9). czeler (ib., 16). Comput-rere, -rire, -reseere, -ere -eseere hd. nd. fulen. hd. faulen, v.-f., -fulen; vor fulin (8). v'mo- (8) , v'mor- (9) -dern. Com-putus, -potus, -porus (7) hd. rech- (5), rechen- (7), rechenn- (5bj, rechn-, berechen- (17, 21) -unge. nd. reken-inge, -schop (22b); bereckinghe (22).zalpoh (Gf.). *Comum v. Consa. *Comunio v. Communio. *Comus v. Conus. *Con- v. Com-. Co-. *Conab-ila, -ula v. Cunabula. *Conabitator (st. conhab.) v. Contu= bernalis. Conamen pine (99). Cona-ri, -re (69) (x clamare? eon= cionari ? concire i. conuocare Br. ?) hu= gen etwaz zu dun (12). hd. (17) nd. ar= beiden. hd. arb-eiten, -ayten (9); erb- eyten (7, 8, 66), -yten (69), -eden (19). flißin (8). pinen (99). rof-fen (5, 21), -en (18). rouen (22). rupen (23). *Conari v. Cenare. Conatus (cf. conari) hd. nd. arb-eit, -ait (1, 76). erbeyd(19). ertbech (s«c21!). zwingnuß sien selbs &c. (65). flysse (13). ruf (46). ruff (5, 21). rofung (18). rof (22). rup (23). *Conbuea v. Cambuca. Conca v. Concila. *Conealcare v. Conculcare. Concalere ir- (8), er- (9) -warmen. CON Concambium wechsel (sum.). *Concatenati-ca, -o v. Fibula. *Concatenatura v. Valium. Conea-uitas, -nitas (134) hul-e (65), -in (68). hole (65 var.). holig- (70), holi- ^66, 69, 134), hole- (67) -keit. hol- (110), hael- (11) -heit. hoylheyd (19). Concauu-m, -s hd. nd. hol. hd. hole, hoel (5, 9), hoyl (19). inge- (8, 9 Auh.), vm- (8) -bogen. in- i vm-gepogen (9). diff (18). p Con-cedere, t -descendere t -sentire (75) (X concidere) hd. lehen, leyhen, v'-l. (9), -lihen (6, 65), -hengen l bescheren (65); geben. lien g. (17), ieben (18). zu= geben (65, 75) mit worten vnd willen (76). to gheuen, schaden (22). lenen (14', 22). leenen (143). leynen (22b). louen (99). virfallin (8). eoneesserim gihancta (i4i). Con-, com-centus (i. discantus 5b) eyn ehihellig, var. trechtiges (64), gut (110), mit- (6), czusamen- (5b) -gesang. mede sanck (22). zu sommung des ge= sanges (1). ConceptaculajoZ. hiilsen,schefen(140). Conceptio eyn em- (76), ent-pfahung (76, 110), -faung (18), -pfengnuß (65), -pfanckiyß (75). Coneeptus entpfangnuft, schwanger- keit, var. -ichkeit (65). vermerkung (64). Concernere besehin (8, 9). mit sehen (14). Concessio louinge (99). *Concessor ags. gised (145). Concidere (i. simul cadere l colorein vultus mutare; faciem m. 15; me. br. caret supino Br., sup. concasum (110 &c. ; cf. concedere) ver- (9), mit- (14), zu= hauff- (17), zusamen- (65) -vallen. ver= stellen, malen (15). Concidere zer- (110), zusamen- (68) -schniden. *Concientari (bis) layd-, var. laydt- lachen (74). Conciliabulum v. Concilium. Conciliare ver-sunen (100 sm.),-sienen ^-eynigen(iio), -gaderen, insetzen, vrede machen (132). *Conciliastrum i. consortium (76). Conciliatio ags. uaeg (145). Coneiliatrix huormacherinna (i3i). Coneili-um, t -abulum (110 &c.) (X consilium) rat (8, 110). rayd (19). boße rot (9). rat samnung (1). ein sammelung des rats (65). *Coneilla i. operarius (76). *Concillerare (st. concelerare) mit ylen (17). ^Concine v. Coneinnus. Concin-ere, -nere, -nire, -are, -nare, concionare (65 var.) (i. simul concordare t canere -nire neben -ere ; s. i concorditer canere -nere 66 &c.) hd. nd. singen (gew. -are Mss. mog.). hd. mit-, nd. mede-s. (gew. -ere ib.). mit en ander s. (-no 17). glieli s. (-nare 8, 9). midde sengen (-ere 18). loben (-are (8, 9. cf. -ere prmdicere Pap.). zusamen setzen (-nare 65). *Concingere mit gorten (14). *Concinnabulum (i. fibula) ein hefft (125). ^Concinnare v. Concinere. Concinne beugelich, l eyntrechtlich (17) inder stymme (17), stime (5). bey= CON CON CON 139 f elicli l myt drechlich in der steym (21). ogelichenstymmen (18). bachlich t mede gheliken der stéhe (22). mit deunlich mit der stim (76). hoff-, eintrechtig-lich (64). *Concinnire v. Coneinere. Concin-nus, -e (7) (X eonein-ere, cf. -ne) hd. gleich- (4), heymlich gut (64), mit-, nd. mede-sank (21, 22), hd. -gesang, -singiger (1), -sengick (5b), -hellig (no), midde gesanck (18). glieli sang (7). *Concinus v. Coneiosus. Con-eio, -tio (88, 134, Sum.), -scio (8b) (i. eantus t turba l conuocatio t allocutio ad popidum, a verbo eonei-nno 134 &c, -o -s -re no &c.) gesemne (Sum.). ein menigiu zemen geruoft (93). schar (•2SÌ. das volck an der predig; pr.-stul (88). geselleschafft (8b). selschap (99). *Coneiona-lium, -bulum sampnmig, gesprech; stat eins concils o. ein ge= sprechs (74). ■"Concionare v. Coneinere. Coneionari mit (con!) redden (7). anspecken (100. cf. Sm. 3, 555. Goth. wtb. 1, 325). plaidiren (99), daraus blat dinen (sic 8b!). Concionatorsprachare(120).speckere, rufere (100). reder (64). anr. (8,9). plai= dirre (99). rotmeister (75). sonare (121), sonare, somiere (Gf.) >< eoneiliator. *Coneiosus i. clamor t clangor gra= cilis (76). Cf. eoneinus i. eantus subtilis (Pap. i. canticus Gì. m.)? Coneipere hd. ent-, en-, em-plialien, -pliagen (3), -phaen, -phohen (6), -pliangen (10, 12), -pfahen, -faen. eyn fahen (18). entpfahen in muter leibe, var. mutter lyb (75). nd. vnt-, ent-fanghen. begrìfen (14). begreyffen (1). genesen cum pueris (7). Coneipiones i. stelle co quod secundum astrologos eoncipientibus adaptantur (76, Stni. 129, Br.). *Coneipo- i eoncupi-dolus aliqua tuba compitus (76). Concitare hd. nd. er-, vor- (22), be- (18)-wegen; erwecken (65); her-weygen (21), -bergen (sic 6) ; laden. tagen (68. cf. citare), beruffen (8b). ermanen (65). reifien, czornen (17). er-cz. (9). porren (cf. incitare), tzostechen (132). *Choncis ags. hebernum (Hpt. 5, 196). Concit-,eongi-ariumherrengabe(74). Coneitus hazlicli (8b). hefilieh (8). haestich (11). hastech (99). snel (22). snell (6, 9). reset (9). gereche, gyeryche (19). Conciuismitburger(8, 76).gebur (99). *Concladere v. Complaudere. Conclamare ad arma ein tzeterge= sebrey machen (125). *Condarium (aus coelearium?) eyn kair, eyn mulde (19). *Conclauare negeln (19). negbelen (11). hd. zusamen-, nd. tozamede-negelen, hd. -nagelen, -naglen, -nalen (17, 21), -fugen o. -schlahen mit negelen (75). Conclau-e, -a (1) heymlich gemach (9), wonung (65). verschlofiner g. {75). verspert g. (111). verslossenhaus (li besehlo-ssen stat (65), -fine kamer (91). kem-enade (5, 22), -menad (21), -pnat (1, 2). schornsteyn (7. X cantinata). Conclau-is, l -us i -e (76) beslofien (9), heymlich b. (8) gemach. Conclau-um, -ium (67), -sum (es) (i. secretum i interior pars clausa) heim= lidi gemach (no), eyn clufi (17). clause (4). *Conelauu-s, -m kemnat (4). *Conclobare v. Conglobare. *Conclodere (cf. concia-, complau- dere?) hacken (74). Coneludere hd. zu-, zusamen- (21), be-sliefien,-slifien,-slissin(8,9),-schlieÒen, -schliessen, -schlisfien (5b), -slufien (10). nd. be-, to-sluten. binden (14). Conclusio hd. zu-, be-sliefiung sim. vor slufòuuge (10). nd. to-, be-slutinghe. Conelusura (cf. clausura) punt (75). Conelusus beschlossen (75). Concomitantia nachvolgunge (15). *Coneomitare zusammen gesellen vff dem wege (75). *Conconideon v. Coecognidium. *Concopus v. Compos. Concoquere (cibos) ab deyen (88). Concordalis v. Concordia. Concordare lui. vber eyn , iber ain (76) , ober enander (18) , nd. ouer en dragen, hd. tragen, dreden (17), dinchen (21), kumen (76). ein hellig werden (6), sin (65). Con-eordia, -eurdia (5b) mit-haldung (7), -heldung (21). hd. eyn-, hd. (5b, 18) nd. en-drechticheit sim. , hd. -trechtikeit sim. , -tretickeyd (19) -trachtikait (1), -drachtigkeit (68), -trechtung (110), -helli= keit (6, 65). sune vnd fridde (75). Concordia (herba, i. eupatorium &c. i43)odermeni-e(Su'm. v), -g (143). mennig (kì.). bruch- (143) , bruck- (kì.) -wurtz. Concord-ia t -ialis (143). -alis kì,) ( i. argemone ) argemoneroslein (143). hruckwurtz (Kì.). Concorditer ein-helliglich (no), -drechticklich (17), -drachtig (68). Concors hd. nd. eyn-, en- (5b, 18, 22) -drachtich, -drechtich (13, 18, 23), hd. -drechtig,-trechtig,-traehtig (134), -drech= tekeit (8), -drich (21), -hellig (6, 65, 67), -muttig (65). aintrachtig (1). *Concrapulans (i. coepulans, con= ueseens) mitesser (75). *Conerapulari mit essen (75). *Conereare zusamen-schaffen (110), -schepffen (68). *Concreatio(c/'. sg.)gleich geformirt(3ì. *Conereat-us, -a, -um, conerimatum (23) hd, mit- (66, 110, 134), gelich-, glich- geborn (110, 134 &o.l -geporn (66), -ge- barn (5) , -geschaffen. zusamen (110), glieli mit (65) geschaffe-n, -t (nob). lijk geboren (22). formeret dink (23). -a glich-geborn, t -geschaffen (9) dinck, ding (8). gleich-alde i -geborne dinge (9 Anh.). Concrem-are, -ere (99) bernen (99)= brennen (65). v'-br. i -zeren (65), -bur^ nen (8). Concrep-are, -ere (9) hd. nd. singen. mit-s. (1, 9). zusamen-s. (68), -schryen (110). schelden (9). vor angeste ruophen (19). entzwey brechen (69, 134). Concrescere zusamen- (68), mit vff- (110) -wachfien. Concretu-m, -s (68, 110) zu hangung (7). anhangende natur mit dem wesen; angewachsen (65). zusamen ge-runnen (noa), -ronnen (68, 110b). ^Conerimatum v. Conereatus. *Conctari v. Cunctari. *Conetus v. Contus. *Concub-are, -ere v. Concumbere. Concubina (*. pelex 75) ein buoi (110 sim.), boyll (132). hd. bey-weyp, -weib (134); zu-wip sim., -frawe (18). nd. en to wif. vnelich wijp (17). vnen= delich wipp (sic 7). vnechte wif (22). kebis wip (8). kebs weyp (9). chebis (104). kefse (99). beysleifferin (3). by- sleferin (16) , -sleuern (14), -slaperinne (23). enpeke (22. cf. ganea). i- , hi- meril (75). pfaffenkellerin (91). *Coneubinare bysloffen (6). Concubi-narius (65), -nus, -tor, -tus (68) buler (65). by-schlaffer (68, 110a), -schloffer (nob). Coneubitus ( cf. prc. ) be- t bij- schlaffung (65). hiwelec (99). *Coneudere v. Concutere. Con-eulcare, -calcare hd. tre-, tret-, dret- (67) -ten. hd. nidder- sim. , vnder- (10, 13 , 4) , zu- , nd. neder- , mit- (14) -treden, -dreden (7, 8b, 14, 17), hd. -dre- ten, -dryeden (21), -tretten (6), -treiten '3), -treyden (13). vnder die fiefi tretten 68). vndersich bringen vnd tretten (65). Concula v. Coneh-a, -ula. *Conculu-m, -s v. Clanculu-m, -s. Concu-mbere, -bere, -bare hd. by-, bey-, be-slaffen, -sclaffen (18), -schlaffen, -slafen (14, 21), -schlafen (68), -sloffin (8) ; mit sloffen (6). nd. by slapen. *Coneundere v. Contundere. Coneup-ere, -iseere hd. nd. beger-en, -ent (13), hd. -n. *Concupidolus v. Coneipodolus. Concupise-ens, -ibilis begerlich (8, 9). begirlich (65, 68, ìao). liplich nach= gend, verb. zn naigend, begird (93). lustig (8). •^Concupiscenter begherlike (11). Concupiscentia beger-unge (19), -inghe (22). begird (68, 110). ■ Coneupise-ibilis v. -ens. *Concurbita v. Cucurbita. *Coneurdia v. Concordia. Concurrere to hoep lopen (11). *Coneus (anders gì. m.) v. Conchus. Contus. i. concauus (148). Coneussio schlag-, tresch-, quetsch-, druck-ung (65). schuddinge (99). *Concussor schu- (11), schu- (19) -dder. Concussus geschut (11, 19). *Coneuta (instr. sutoris 8, 76) grose (9), grofi (8) schene. Concu-tere, -dere (66, 67, 68, 70 ) hd. zu-slahen (9), -schlahen (17), -slan (8), -brechin (8, 9), -schuoden (19). schud= den (11). zuo-slagen (14), -slaen (13). zu hauff slagen (21). zusamen (sic 18). hd. z. -slahen (6), -slagen (5), -schlagen, t -schmidden (68, 110a), -schmyden (nob). nd. to samede slan. Con-cha, (-eha marina 65d, 95), -ea, -gha, -chium (76), t -chus (125), l -eula (121), t -ehile (10) (i. ostreum, limax; et. prò ipso pìsce; peluis t pacinum 104; fabae tunica 109) snecke (3, 5b, 9, 18 * 140 CON 10). sneke (6). snechke (8). sneckk (1). snyk (13). snig (22). eyn mere schneck (65). mer-sncgge (95), -scherpli (93). merr schal (65d Mrg.). hd. ein snecken-, sneck-, schnecken-, schneck-, schnegen- (46), sencken- (6, 8b &c.) -bus sim. ; mus-culla (121), -cheli (65), -chel, -sei (4, 5, 7); mos-chel (10), -schale (133), -sei ; nuschell (65 var.); scha-la (95), -Ile (16), -1. nd. mus-chele (22b), -schei (11); schelle(22), creuetscale (99), bonenpale (109). tzwerg= uafò conch-a, -us ; ehi deckel i. eoch= lea, operculum &c; ein leth i. apex (125). pechir (104). khorca conca, lebe= tes {sic gì. k. Gf. 4, 454). *Conche v. Conchis. *Conehe {instr. mus. cf. chorus) pla= terspyel (125). *Conchen v. Conchis. Conchil-e, -ium (Sum.), conquilium (94, 136) (i. piscis in conchis, testudo) hd. snecken-, sneck- (1), ygel- (7), nd. sniggen-, snighen-hus sim. schnegg (2). sculp, mossel (107, sim. 132). schilt (Sum.). ags. scel l uuiluc (94), uurluc (136). *Conehis i. piscis unde tingitur pur= pura (Pap.). Conch-is, -in (76), -en (5b), -e (12), coeh-is (74), -en, eunchin (141) (herba, legumen; l. maris 141 ; bladum quod colligitur tempore veris, cf. swade in zwei Bedd.) swaden (1, 3, 17, 21, 4. i. q. cap= paris 75, panieum Nmn., oryza minor, dactylonFr.). swad-em (74), -e _(5ab, 23) de men meyget (23. i. q. foeni striga KU. cf. wd. 1693). swat (22). wedel (12. cf. Sm. 4, 22). ein mat (6). Coneh-, conc-ula eyer- (64), eiger- (93) -schal. ein schal (67 Mrg.). *Conchus (aus contbus) v. Trudes. *Conehus i. lapis in concha (76 &c), mari (pap.). peri-in (no), -e (97, 132). concus una pietra (gì. m.). *Condal- v. Condii-. Condecentia zim-, gebur-, quem- licheit (65). Condecet geczemet (19). Condem-nare, in alien Hss. -pnare hd. nd. v'-tumen (9), -tomen (5), -dumen (8, 99), -doeuien (132), -donien (22). hd. v'dam-en (6), -nen (68, 110b, 134), -men. *Condempnatio verdumenisse (99). *Condempnatus ver-dumet , - ortelt (17). Condensare hd. dick machen, wer= den (l).dicke maken (22). dicken (8b,23). Condensatus dicke (8b). *Condependentermitanhenglich(75). Condependentia v. Coherentia. *Condependere (cf. coherere) hd mit-, zuhauff- (17), zusamen-, nd. tosamede- hangen, -hengen (5), -hencken (7). Condere hd. nd. bede-cken, -ncken, {sic 4), buwen. hd. buen (21), bawen (9), pawen (1), zymmeren (68), machen, stifften, stisten [sic 76), schycken (5b). nd. maken t stichten (23), schippen t scinditeli (22). vmbseczen (17). bergen (8b, 9). ver-b., -stossen (110). in sich, vlg. in im, behalten (75). Condeseendere (cf. concedere) hd. ab-, nyeder- (5), nydder- (21), mder-, mit enander n.- (18), nd. neder-, mede- stigen, -schigen (-st)iigen? 21), hd. -steU gen. aff clymmen (132). nidern, neigen CON 65). zu naigen (46, 76). zu willen werden 67). mit-lyden (110), -leyden (9). vor gebin 0. mit lidin habin (8). Condescens-io, -um (63) zu- (63), zuge- (15) -neygunge. Con dicere Zie?, sprechen; zusamen-spr. 6, 8b). nd. to samede spreken. seczin 8, 17). siczen t dynen (9). dienen (8). *Condicio (X contradietio) weder^ saguuge (5b). Condietio (cf. condii io) gedinge (65). Condictum {i. pactum) ein ver-bunt (68), -bont (132), -bot (110). *Condigloma v. Condyloma. Condignu-s, -m wert (22). zusamen (68), glieli t genugsam (65) wirdig. Cond-ilare, -olare (8, 9j, -olo l -oleo {prs. 17) fùsten slan (8). mit feusten (9), fußen (sic 17) slahen. mit finsten schlahen (76). Condy-, l condo- (Gì. m.), eondig- (148) -lorna i. gianduia (148). harte bla= ter, feigwartzen, st. fickards kranckheit (Ki.). truckblater (Das.). Cond-ilomatica(75, passio Br.), -olo» matica (3, est p. 76), - olamaticapasis {vna dictio 76), -olunatiea (74), -olatina {i. nodositas verborum 76. st. membro= rum) der kram-f (3), -pf (74, 75, 76). Cond-ilomatieus, -alomaticus (3), -olinaticus (76) {i. nod-, pustul -osus) kné= dicht (3). Cond-ylus, -ilus (74 &c), -iolus (19), -olus (11, 68, 74) , -alus (3), -olon (76), -us (74) {i. nodus digiti t anidus 110 &c.) kno-gel (19), -kel (11), -rchel (no). knor= ren um die gelaiche (Fris.), gleiche (Kìa). ein knochel dz an den fingeren wachßt o. ein fingerknod (Das.). kimchel (125). kynß, ken, knuchel an den gelaichen -us ; knoch -olus i. nodus; knuchels der ge= lieder -ilus (74). knebel (68, Ki. cf. Pr. 1, 258c. Sm. 1, 368). Condimentum ali gericht (1). eyn bij-g. (5b, 17). byspise, biessen (65). nd. krude. hd. gekrude (mss. mog.) ; ge-kraut (-kaut sic 70) t -wurtzt speyse sim. (Voce. ex quo), krut worcz (21). spyß-wurtz (65, no), -kruyt (132). hd. nd. (23) wortze. wurcz (46). wii-tz (76). wor- t salc-cen (18). ge-saltzen o. -wirtzet (99). smac (100). cwnsel (108) ndsel (kìi.). *Condiolus v. Condylus. *Condis-um (Sum. v), -a (74), -ia, -i (47) {herba) die- (Sum.), dyp- 0. dy- (74) -tan. die- (96), dig- (47), dyo- (85) -dam. Condita fereula gewurtzt essen (75). Conditaneus gesultzt (125). Condi-tio,^ew. -ciò {q. cf.) hd. eygen-, aygen- (1, 46, 76), gonth- (5b- cf. Sm. 2, 311) -schafft. egen-sch. (13), -schap f23), -schop (22). ha. naturlich schlacht (63), art (8, 9, 15) ; n.-keyd (17 sim.), -ait (li nathuerlicheyt (5b). naturliche (9 Auh.), eyne n. (3), natyliken (13) art, l synue t weys t vrkunde (9 Ann.), vndir scheit (9). weltlich vnderscheid (65). gedinge (6, 65. cf. eond-ietio, -uctio). eyn vor- werde (132), -waerde (107). *Conditionalis by condicien (132). Conditionare vorwarden (11). vir= warcn (19). Conditor schepper (22). (68). salse ku-, kuy- CON *Conditus {aus conductus) geleide (22). Condìtus behalden, verborgen, ge= buwet (17). Condìtus bereit mit worczen (17). ge-wortzet (5), -wurtzt t -saltzen (110), -krudet (125), -kruyt (132). Cond-o, g. -onis, -oris (19), pi. -ones (129) {i. gladiator a condo is Br. cf. eampio) sche- (147) , sebi- (19), scha- (11) -rmer. *Condoctorinus v. Conductitius. *Condola-maticapasis, -re v. Condil- omatiea, -are. *Condolare (i. conducere) myden (19). *Condolatina v. Condilomatica. :i:Condoleo v. Condilare. Condolere hd. bedruben (17) ; mid= de-b. (19) ; mit-betrueben (46), -betruben (9), -betroben (5, 18), -bedroben (21), -truren (6, 8, 76), -trawren (9), -druren (7), -lyden (68, 110). nd. mede bedrouen. *Condolinaticus v. Condilomatieus. *Condolo-ma, -matica, -n v. Condyl- oma, -omatica, -us. *Condolum halssslach (147). *Condolu-natica, -s v. Condil-oma^ tica, -us. Condonare {i. ignoscere) hd. mit-, v'-geben. hd. v'-g. , nd. vorgheuen ein dinck, hd. ding. vergelten o. quitlassen (110). quijt schelden (132). Condonatio mitgab (75). *Condonator mitgeber (75). Condormire beschlafi'en (^75). Chondrilla gele wegwart (140). *Condueator (X cadueeator) hyn^ leger, sunmacher (74). Con-, t campi- (75) -ducere {cf. con= dolare) hd. furen, mit-f.; leyden, ge-1., -leytin (8), -layten; be- (4, 75), ge-leiten; pleiten, vlg. gleiten (75) ; dingen, ver-d., midde-d. (17); dynen (13), verdringen (68); verlyhen l nutzlich seyn (110). huren t profijtlich sijn (132). mie- (6,46), my- (8, 9), me- (5) -ten. mi- (òb), mei- (77), me- (22) -den. be-steen (5, 65), -stene (12), -stan (7, 46). *Con-, can- (74) -ducta {i. Carmen; canti- 110 &c. , candì- 76 -lena; afrz. condui-t, -s) lied (74). eyn gedicht lyth (5b). eyn canduc (21). Conduetio ge-dinge, -leide (17), -leit (75). beste-eung, var. -nnung (65). ags. giuisa (145). Con-duetitius, l -doctorinus (76) myte- (8), mit- (9) -knecht. huyr- (132), hur- (109) -link; daraus fierling (68. X ducere), zemet scale (GÌ., Mar.), verlylich ding (no). *Conduetium ags. giindi (? i36b. gimdi aus gimédi?). Conductor leyde- (8), leyt- (9) , leyds- (11), geleytsch- (19) -man. furer (19). gleytfurer, var. gleytzfierer (64). be- standner, var. -stenner (65). vorhuerre *Conductosus i. in suo hospitio qd1 sibi conduxerat (76). *Conductum ags. gearnwinde (94a). Conductus ptc. hd. gè - furt , - furt, -leitet (5, 6), -leyt, -leydt (110), -laytt (1), -leyd (18), -dinget, -miithet (Kia.), -midt (17). glait (76). geleydet (21, 22). CON gehuyrt (132). daz vmbzins uermietet ■wirt (-una 93). Con-, t eampi- (75) -ductus, -ditus (q. v.) s. hd. nd. geleyde. hd. geley-d, -t (75), -dt (110); beleyt-en, -ung (46). a conduetu eiu einroßer (125). Conduleare sußen machen, sußlichen reden (17). *Condus v. Condylus. Condus i. ciphus (76, Br., GÌ. ni.). Condus eyn eynnemehr (125). Conestabulariusstal-meister,-kneclit; haufiwirt (74). *Confabula (i. socia quae confabulo tur gì. m.) mere, gekleffe (74). Confabulari, gew. -re mit-kosin (8, 9), -reden (17). fauelen (99). tzosatnen proten, claffen, sprechen (132), Confabulatio mitredung (65). *Confalere v. Conualere. Coufectio makade (99). Confectum hd. nd. conf-ec (21), -eet, -ect' (23), -yt (110). Confeetus gekrenck-it (8), -et (9). erhauen (gladio 125). Con-federare, -federe (8b), -fìderare (22), -siderare (76) hd. geloben (17); zu= samen-g. , -globen, -gluben (4), -geben (21),-sweren; mit-sw. (9) ; zusamene siche= ren (100) ; versi eh era, vir sychern (19), verbinden (no), zwingen (17). ontsek&= ren (11). vndersekem (99). tosamede louen (22). Confederatio sekerheit (99). Confederatila eyd-, var. layd-genoß (64). *Confedere v. Confederare. Confèdustus (i. eoniuratus) ge= schworn (76). *Confentualis v. Conuentualis. Con-ferre, -tulere (168) hd. zusamen- tragen (6, 65), -sprechen, -reden (76). ko= sen (9). geben (6, 8, 9, 4). gheuen (23). glychen (no), verleichen (i68). nd. toza= mede-draghen, -spreken. *Confertatus (*. faeundus cf. prc.) redezam (22). Confertire fullen (68, 110). eonfortio i. repleo, eon-spissio t -stipo (76). *Confertorium (textoris) techsìsen; ferrum e. dehsihisen (Gf. 1, 490). dehsile (104). Confertus geful-lit (8), -gich (-gith? 9). gefilt (110). ver-volt (132), -fylt (68). Confessio hd. bichte, bihte (6). hd. nd. bicht, bygte (99) ; beken-nung, -ninge, -dung (21), -tenis (5), -tnyß (110 sim.). bekantnuß (76). veriehung &c. (65). Confessor gotis beichtiger (9). bich= tiger, furweser der kirchen, verieher (65). *Confestare zins samln (6). den tins zacken (congregare 22). Confestim hd. nd. ende-lich, -liken (22). snel-lich (19), -like (11). snel l refi (21). czu hant (9). Confibulare (prs. i. eon-uallo, -fero i cauillo 76) zu hauff hefften o. spann (17). Confi-cere, -tere (5b) hd. machen. ali m. (125). wider vnder im ander machen (1). mischen (9, 110). mengen (22). zu riben; voln brengen (5b). bereyten, vol= bringen (110). (consecrare) wandeln (1, 5b). CON dirmen (mhd., schw., wett. tirmen) ; sege= nen (65). gotes leychnam s. ; toten (9). gotis licham senen: dodin (8). hilghen (22). Confìctor (i. q. fìetor 75 &c.) dichter (23). Confida 1. dubitator (142, Gì. in.) ; qui cum alio fidem habet (76). Confidenter truweliken (22). Confidentia be- (68), gè- (110) -tru= wung. truwe (22). trowe (99). *Coniìderare v. Confederare. Confìdere gleubin (8). mit-gl. (17). gelauben (9). louen (22). hd. nd. truwen (22), be-tr. (11) ; ge-tr., hd. -trawen, -druen (13, 21). Configere stechen (17). sticken (11, 19). hefften (65). zusamen-h. (68, 110). beste-ten (9), -digen (17), -gin (8). *Configurare glichen (17). *Confìlaretzusamen (binden ausgestr.) brengen (19). *Confinalis gefreundet (64). Confìnis nahe (17). eyn nach-, noch- (6, 9) -gebur (6), -gebure (5), -gebuer (21), -gebaur (67, 70), -gebawer (66), -gebor (17), -bur (8ab), -buer (68), -buwer (69), -bawr (9, 134) , -per (4). nagebuyr (132). nackebor (18). naber (22). gebur (99). moge (9). gefrundt (64). Conflnitas nach- (110), naege- (132) -burschafft. Confinium hd. marcke. mark scheyde (8). moge scheyd (9. X -schafft, cf. eon= finis), greynicz l landes scheydung (3). *Confi-re, prs. -o (-eri kì.) vßmachen t gemacht werden (65). Confirma v. Consolida. Confirmans (st. -are?) vermen (22b). Con firmare (i. configere, eonsti= tuere) firmen (1, 5b, 17, 4, 75) als man die kint firmt (75). stedigen (11). hd. nd. be-st. , -stedeghen ( 23 ) , hd. - stetigen, -statigen (134), -steytigen (3), -stegin (8), -staten (75), -wern (17). hd. vestmachen. vermelen (23). *Confirmate mechtick, starck(69Mrg.). Confirmatio firmung (1, 5b, 4, 64, 75). vermelinge (22b, 23). beste-tung (6), -ttung (67), -dung (5), -dinghe (23), hd. -ydung (21), -digung, -tigung, -gung (46). bewerunge (17). vestigung (68). be- v. (110). vestinge (132). Confirmatus gestyrket, bewert, be= stediget, confmt (17). ghevermet (22). Confiscare (X viseus!) limen l rent samen (19). *Confitere v. Confìeere. Confiteri hd. nd. bekennen t bichten. mit wiln bek. (17). veriehen (65, 75) die sund (75). Conflages ort da vii wind hin wehend (88). Conflare smelczen (17, 100). gisen (100 sim.). gieten (99). blasen (65, 99Ì. zusamen bl. 0. giessen o. schmyden (110). zerfliessen als das ertz (75). Conflatile hd. eyn gossen, g^-g-j be- g. (4), gegaßen (21), geflossen, zerflossen t geschmeltzt (75), geblasen (no), nd. gheghot-en, -ten dink, hd. ding. Conflat-ilis, -us (9, 17), -um (125) gießlich, zusamen blaslich (110). gego- 6en (17), -sen (13). ytel gegossen (9). CON 141 ydel gegussen (8). zusamen blasen (19). gesmolczen (10 &c). gesmultzen (125). ge= smelczt, zu geblasen (17). Conflatio czu blasunge (17). *Confiatolum (c/".-orium) blaessebalch (11). Confiator czu bleser; smelczer (17). schmeltzer (91). Conflatorium (i. q. suffl.) essa sim. (Gf.). esse (8, 12, 4). eße (13). ess (lì. efi (9, 46, 76). esche (5b, 12). eschen (17). ese (22ab). heze (23). erße (77). es in der schmit,schmeltzhute(75).eeß-,£schmeltz-, varr. eyt-ofen (65). ouen (99). hobel (19). hd. blais- (19), blaß-balg. blaesbach (132). Conflatus v. Conflatilis. *Conflibo i. colligo (76). Conflietare, -ri (68) kyfen (68). stryt-, varr. stry-, strei-ten (110), Conflietatio ein kyffstrit (no). keiff= streit (noc). *Conflietor stirmer (76). Conflietus (i. bellum) hd. sturem (1), sturm, storme, hd. nd. storm. ein sturm red (46). strit (13). stridt_ (10). wechinghe (132). pinung (6). pynigung (110). ptc. gestirmi (76). Confligere hd. nd. sto-, stu- (4), stù- (46), sti- (76), ste- (5b), instù- (1) -rmen. stormen in warten (18), mit worten (5). pinigen (6, 110), m. w. (6). kiffeln (5). striten (8). streyteu (9). stricken (sic 17). Confluetuari im zwitzzwatz seyn, nit wissen was zu thun ist (Fris.). Confluentia cobelencze (17). Confluges da vii bsech zusammen fliessen (91). Confodere hd. graben; be- (110), mit- (6j, durch- (8) -graben. stechen (8). er- (9), her- (17) -st. wnden (23). wonen (sic 22). wuo- (76), wu- (75), wo- (21), wol- (46) -len. foln (sic 18). *Confolare v. Conuolare. Confor-aneus (gì. m., Ki.), -inus (96) i. vnius fori vicinus (76 sim.). Conformare hd. gelichin (5), glichen; glich. gleych, einlich (65) machen. prauehen (168). nd. gheliken. ConformisM.glich, gleich.wrf. ghelijk (11), gh.-wesich (22). einlich, ein-, glich- formig (65). Conformitas gelycheit (68). *Conformiter glichliche (17 sim.). Confortare hd. nd. ste-, sta- (11), sti- (17), beste- (4, 75) -rcken. Confortatio besterckung (75). *Confortire v. Confertire. *Confossio durchgrabung (65). Con-fouere, -uouere (alph. -f. 134) hd. neren, nern, ge-n. (5, 21). fuden (5, 8b). foden (18, 22). futren (4). hegen (9 &c). hegin (8). gonnen (21). gynnen (67). verwermen (99). dorquecken (106. dor- = oberd. der-.). *Confouere (i. simul fouere, X eonuouere) mit globen (110). Confraetio broke (99). Con-fragum (74, 76 &c), -fragium, -fregium (68) est locus vbi multe arbores sunt eonfraete (76 sim.); vbi flant multi venti (76. X conflages; sim. Br., GÌ. m.); in quo crescunt fraga, erber how (76), t frage erpern (5). ertberen (22). bramber (110). pawmpruche (74). 142 CON CON CON Confrag-us, -osus duuckel (68, 110) von dickeni holtz t finster (no). *Confratro i. fratriso l fratri assi- milo (16). *Confregium v. Confragum. Confricare, -ri (i. eonterere) hd. crau-, trau- (sic 5), kra-, kro- (76), nd. klo-, cioè- (132) -wen. craven (3).kraczen (6, 4, 110, 134). hd. ri-, rei-ben; zu-, zusamen- (17) -riben, -reyben (9). -treiben (sic 4). nd. wri-, ri-, rey-uen. Confringere hd. prechen (1) ; zu-, zer- (no) -brechen. breken (11). myt en auder to breken (22). *Confrixorium eyn roist l bradepan (19). roester t braetpanne (11). ein rost (4). Confugere hd. mit- (6), zu-fliehen, -fliechen (68), -flyeen (18), -fleben (5, 21), -fligen (3), -flien (4). nd. to vlen. bidden (17). *Confugitatio v. Confutaeio. *Confulsa v. Conuulsa. *Confulsus (cf. prc.) geworfft (17). Confundere (i. confutare 8, 9, blasphemare 4 &c.) czusamen-gyssen (9), -fugen (8, 9). begiessen (no). vir= storen (19). vorstoeren (11). hd. lestern, schenden. ge-scb. (6). scynen (st-? 13). beschemen '(5b Mrg.). besclieymen (3). beschamen (110 sim.). v'-thumen (5), -tumeii (8, 9), -dumen (99), -domen (21, Confundi scham rot (76), betrubt, feschent, vneer-, varr. inner-, inder-lich, etrogen (65) werden. *Confurare v. Confutare. Confuse verscbeyden gemeynde (15. aus gemengde). Confusio hd. v'storunge. versturinge (11). v'gießunge ; vii v'sclieiden gemen= fet vnaerseheid (17). vnunderschidlich= eit (&c. 65). mengung (110). schemede (19). schand (68, 110). la- (68), le- (110) -sterung. *Confusor lesterer (4). Confusus besebam-et (68), -pt (110). betrogen (65). ^Confuta i. qui patitur verecundiam (76); cf. confutuare nothzuchtigen(Ki.). Confu-tare, -rare (100) (cf. confun= dere) hd. v'-smahen, -smehen, -smegen (3), -smohen (6) sim. smehen (8, 9). vneren. (100). schenden (17). vmb-tun (5), -donen (21). nd. vorsman t vmme don (22); vndun (99). vinden (8b. aus vndun?). ze nicht machen (65). berispen (132). Confu-tatio, -gitatio (108) verschme= hung(no). scofferture (99, 108. c/.scboffie= righeyd opprohrium &c. ku.). ^Confutisterium gijnge (99). Confutuare v. Confuta. Congaudere hd. mit-frauwen, -frewen (9). mede vrouwen (11). *Congelamen v. Congelumen. Congelare, -ri, eogelare, coangu^ lare (8, 17. X coag.) zuhaufen- (66 &c), zuhuffen-(69),zuhauff-(17, 133), zusamen- (18, 68), gè-, zuge- (110), tzo- (132), samen gè- (67), ver- (99) hd. -friesen, -friezen (4), -frießen (1, 17), -frysen (69), -vnsen(9, 77, 99), -gefriesen (68), -fvieren (6, 110). frisen (21). vresen (22). zu samen gerynden (17). Congelatio vorst (99). *Congella v. Congerra. *Congel-umen, -amen (74) (cf. eon= gerra) i. congregatio sim. (76). samelung (74). Congemere weynen (8). mit-w. (9). midde suffczen (19). mede zuchten (11). *Congena v. Congerra. Conger v. Congrus. *Congera v, Congerra. Congerere hd. zusamen- , nd. tosa= mede-, zuhauff- (8), zuhaufen- (9) -dragen, -dreghen (13, 22), hd. -tragen. Congeries sammelung (65). hufen (13). hauf (12). steyn-h. (9), -huffe (8 sim.). eyn huff (17, 68), hufe (5b) steyn. en hupe stene (22). - zesam getragen hauff (1). *Conge-rra, -ra (76), -na l -Ila (74), -rro (114) (i. collect-or t -rix stipularum) stu-, sto-philare (Sm. 3, 65i). stupf-ilari (Gf. 6, 659), -ler (74, 76). sam-pffler, -ler, eherer,halmleser(74).schwetzgesell(ii4). Congesta collaza (131). Conges-tio, -sio samenunge (8b zusammen tragunge (9), -tauvnge (sic 8 Congestus gelieuffet (19). ghehopet (11). Congiarium v. Concitarium. Congirare hd. vmb- (18 &c), mit- (6), mit vmb- (17 &c), nd. mede vmme-, garn (110 &c.) -winden, -wenden (6, 17, 18), -gen (17). eogiralis i. rotundus (76). Congire i. per augmentum crescere, congerere (Br.); equare (147, Br.). even maken; gaderen (147). Congiu-m, -s mezeimpri (&c. Gf. 3, 149). seehßechtrigmeß (74). drey maß (111). stubichen (114). zuber (131, 141). Con-globare, -gloare(67, 76),-elobare (18) (i. q. conglomerare q. v.) baln, kuczlicht machen, cloß m. (17). kloßen (5, 21)._ klosen (6). cloten (22). zu sam= men windin (8 sim.). cluwen wennen (18). kiggel schiben (21). kewlicht machen (4. cf. kaulicht Fr. 1, 504). Conglobatus gebalt; sbst. balle, cloße (17). kugelet (65). Con-glomerare , -glominare, -glo= mare, -glumerare (76) zu sammen ley^ men (9. >< conglutinare), garn (19), gaern (11), knilin garns (76), vff eyn cluen (17) winden. vff klingel (sic 8). Conglomeratio knoil von zwirn (75). *Conglumerare v. Conglomerare. Conglutinare (i. coniungere ; xcon= glutire) hd. zusamen-fugen, -fogen (21), -seczen (17), -klecken (6), -binden (68), -limen, -slinden (5, 6),-schlinden (66 &c). nd. tosamede-voghen l sluten (23), -stucken (22). Conglutinatio zu sammenunge (8, 9). *Conglutio v. Displodere. *Conglutire hd. nd. v'slinden. ver= schlinden (69, 134). vii- slingen (8). vir= slìichen (19). *Congn- v. Cogn-. Congratulari hd. frau-, fre-, fro- (67), freu- (68) -wen. frowen (6, 22). mit er-fr. (75). frolich syn; sich frewen mit syne frund (110). verblyden van syns frunds geluck (132). Congratulatio mit-erfrowung o. -freud (75). Congredi hd. zu nd. to stride, hd. strid, strit, strette (3), streyt gan, hd. geen, gen, genen (21), gein (3), ìeu (18), gon. in streyt geen (134). zu hauff gen (21). zu samen dreden (8b). ainfirtigen (19). aenveerdighen (11). aneverden (106). kyuen (22). Congregare samen (17, 21). zusamen-s. (75). zuhauff s. (19). zu s. lesen (6). hd. sam-eln, -len; versamlen (110) ; zamsam= nen (75d) ; zusamen samlen (68). nd. sam= me-nen, -len; te hope gaderen (11). Congregatio zamen-, var. zam-sam= minge (75). Congressus (i. confiietus) zusamen- gen in die strit (8), -gefugen in dem strite (9). *Congros v. Congrus. Congrue hd. gelidi (9), glich (8), fuglich (75), zimlich, bequem. Congruere glichin (8, 9). glich (17, 76), hd. nd. bequeme, beqweym (3), be= qwemlich (17), genem (6, 110), czymlich (4) sin, hd. sein. zymmen (110). temen, lympen (22b). *Congruitas fuglichkeit (76). Cong-rus, -ros, -er, -rum (Gf.) (pis- cis, cf. clebia) hasela, heselinc (Gf. 4, 1061). eyn eseling (19). heslink (109). hefiling (125). helseme (11). meerael, seepaling, wels (114). wy-, var. we-lhyn (64). cunchin (Gf. 4, 454). Congruus hd. nd. bequem-e, -elich, hd. -lich. komlich (Fris.). bekeme (9). orden-tlich (8), -lichen (9). eigent-lich (8), -lichen (9). zymlicher (110). *Congrux (cf. congrex?) i. cetus l cohors (76). *Conicere v. Coniieere. *Conieulata v. Caniculata. Con-ieetor, -nector (18, 76), -iectu= rator (68) eyn wener (5, 18, 22). meyner («8, 110). entwerffer (67, 67). veger oder craw (aus traum, cf. sqq.). bescheyden (9). antprest (i. interpres 86. a. d. Lat.). *Conieetorare v. Coniecturare. Coniectura eyn vor-prufunge (19), -prouinge (22), -bruffung (5), -briung (18). vb'v'ffung (sic ti), eyn fore proff (21). wenung (18). vegunge oder craw be= scheydunge (9). tradite (99). hd. dunckung, be-d. (110), prubunge (133) in malo. *Coniecturaliter entwerfflich (75). Coniect-urare , -urari, -orare (76J, connecturare (18) entwer- hd. -ffen, nd. -pen, mit worten willen 0. gedencken (75). duncken (17). berumen, meynen (110). v-ni., wenen (68). errateli (65). trawm (9), drawm (8), drumbe (sic 17) be- scheyden, l -duden (17), -deuten (9). *Coniect- l prefig-uratio entwerf= fung (75). *Coniecturator v. Conieetor. Conji-, conij-(m denmeisten Drucken), coni- (76, Mss.) , cooni- (76) -cere, co= mittere (6), prs. con-icio (21), -nieio (22, 23) hd. nd. du-, do- (21), di- (13) -ncken; tinchen (76). raden (10 sim). wenen (9). moden (13). ufi- (8), aus- (9) -legen 0. vornemen. hd. ent-, en- (21), mit-, zusamen- (68, 110) -werffen, er-w., verb. in -werben (5). nd. ent-, eynt- (22) -werpen. prs. ich, ick (22) acht-e (22), -en (21), echte (23) t wilko-re (23), -r (22), -rn (21). CON Conila i. myrrh-a, -is wild korffel, kelberkern (73). cun-ila, -eia (kì.) dosten, wolgemuth, costentz, bergmuntz (143). tosten (ili), i. thymbra, satureia josep= len, hunerfull, sergenkraut , cunei (73, 143); saturon, sa-, se-denei (73). kunel, quendel (Fr.). conuea quenel (Gf. 4, 454, 678). *Conisa v. Conyza. Coniseat capra stutzt (125). *Coniua v. Canapus. *Coniubere folgcn (8, 9). *Coniuere v. Conniuere. Coniugale animai eìn gesel-lisch, var. -sch thire (65). Coniugalis hiberch (99). Coniugare hd. zu nd. to der ee, E (6), hye (21) pinden (1), binden (3), v'-b., griffen (76). zusamen-b. (110), -geben man vnd wip mit ee der kont-, var. kundt- scliafft (75). heilichen (132). *Coniugere v. Coniungere. Coniugium hd. dye nd. de ee, e (5b, 21). nd. dat echte (23), e. leuend (23). hd. elicli leben; gesam-ent ee, -melt E (10). vermehelung (64). gemaheU schafft (75). bischlaffung (65). hiwelec (99). hillich (132). *Coniuium v. Conuiuium. Coniunctim to samde (22). Coniunctio zu hauff ffigung (19). Coniu-ngere, -gere zusammyn fugin (8). hd. zusamen-, zuhauff-, nd. tohope- vogcn, hd. -fugen, -tun (65), -zetten (23). Coniunx v. Coniux. Coniurare hd. nd. be-, zuhauff- (17), zusammen- (8, 9) -swern sim. Coniuratio h d. wdbeswer-unge, -inge. Coniu-x, -nx hd. hus-frauwe sim., -wirt (6, 76). ein huß fif (21). nd. hus- vrowe, -glienote. wif of man (99). ein geheilicht man off wijff (132). gemahel (68, 110). elich-g. (65), -menscho (93). Con-yza, -isa (cf. eunilago) floh= kraut, gele miintz, grosse m., diir-, don- ner-wurtz (73). hundtsaug &c. (143). *Conlaetaneus v. Collaetaneus. *Conlat-i, -io v. Collatio. *Conlimito (i. polio, X lima) has-o, -inun (Gf. 4, 1048, cf. 800). Conm- v. Comm-. Conneetere zusamen - kupfen ( 9 ), -kneppen (8). zu hauff knoppen (17). te zamen knuppen (11). *Connect-or, -urare v. Coniect-or, -urare. Connexum zusammen-gebunden (9), -knoppen (8). zugezwungen (15). Con-niuere, -iuere, -niuire (77), t -ninuere (76) hd. wincken, w. mìt den augen, nicken (77), achten (17), verwilli- gen (110). nd. wenken. *Connopium &c. v. Conopeum. Connubere ver-hyren, var. -heiiren (110). by schlaffen (68). hyllichen (132). Connubium hd. by-, bey-, pey- (1, 4), eyn by- (5b) -slaffunge, -sloffunge (6), -slaffen (5*, 4), -schla'ff (10) ; eyn bislaf (12). nd. by-slapinge (23, 132), -slapen (22), -wesinghe (132). hoch-ziij (8, 110), -zijd (17). brut-, var. braut-lauff (110). Connumerare midde zelen (19). mede tellen (11). *Conodoxia v. Cenodoxia. CON ■ Conoflgio, g. -onis i. meta (147, Br. cf. Gì. m. h. v.) ; obligatio in die nuptìarum vur den bruytschat off bruloft to vol= brengen dye gelayfte (147). *Conoilla v. Conueula. *Cononia v. Canonia. Conopeum (gr. xcovouslov 1 14), eon= nop-eum (Gì. m.) , -ium, gew. canop- ium, -eum, -oeum (91), - egium (75), -um, -ilum (76), eanipeum (eo) , cena= penum (5b) (i. rethe muscarum 18 &c. ; X ean-opus, -apus) hd. nd. vmme-, hd. vmb-, ym- (13), vber- (12) -hanck, hd. -hang. hd. fliegen- (68 &c), fligen-, tawben- l vincken- (9, 60), dubin- (5b), winter- (74) -netze, -netz, -garn (68). schnaken game (10). spin-wepe (18), -wep (75). stovphiili ii. ciburnium, epi= cilium, laeunar 93. cf. eiborium Fr. 3, 322, bm. 680). crone (100). hanffen- (19), hanf- (67) -dacht. hannepen dueck (11). *Conosatus v. Canonizare. Conp- v. Comp-. *Conpes v. Cornipes. *Conplaeicior senftiger (9). *Conponula v. Cauponula. *Conpostum v. Compositum. Conquadrat se caritas vnbe-, var. vnb-weglich ist die liebe (65). Conquassare hd. zu-, zer- (6, 69, 76, 134, Tris.), zusamen- (68, 110), nd. to- sehudden (8b, 22), -schoden (17), -schuten (9, 4), -schutten (nob), -schytten (noa), -schuttelen (68), -schotteln (8), -queJBen (18), -swingen (8, 22), hd. -brechen, nd. -brecken. erschiitten (fhs., Kia.). Conquassatus gè- schutt, varr. -schut, -schiit (110), -schuttelt (68). Conquaternare quater-nieren (68,110), -n setzen (110). *Conq'uare meynen (8b. st. conqueri?). Conquer-i, -ere hd. nd. clagen. Conquestio clag-unge (19), -inge (11), -e (65). *Conquestrius v. Coquester. Conquestus ptc. hd. nd. geclaget. s. beclagung (110). *Conquiescere v. Conquiniseere. Conquiescere hd. rasten. rosten (99). ruwen (8). ruen (9 &c). lainen mit den elbogen vff (75). *Conquilium v. Conchile. Conqui-niscere, -eseere (9) hd. nd. nigen. mit dem heupt n. (17). hd. ney= gen, naygen (134), nicken (9). wincken (8, 110). w. mit den augen (17). wenken (11). steuren, vlg. vffleinen (75). Conquinisium (herba ? st. -sco ?) nigo (104). Conquirere hd. er-. her-werbeu. nd. vorweruen. erkrigen (9). irkriegin (8). winnen (99). er-forschen, -fragen (110). Conradus (oft i.consilium ratum dans) cunraed i. audax consilii; a castrensibus kuntze, a rusticis curd (125). Conregnare mit-hirschin (8) , -her= schen (9). *Conrogare (untersch. von eorrogare 8) mit bitten (8). i. congregare t inui= tare (66 &c), iniuriari (110 &c). *Consa, eomum (herba, cf. cicuta) wedewsle (47). CON 143 Consangwineus hd. nd. eyn frunt, wrunt (sic 22). hd. freun-d, -t; -t vatter halben t des blùts von geburt (75). eins frunds geblut(no). gesypte (16). sipbluot (93). eyn mag (17). maig (19). maeg (99). maech (11). maych (132). Consangwinitas kunne (21, 22). kun (5). hd. nd. mage-, mog- (6), hd. frunt-, freund-schafft, -scop. eyn geslicht (21). Conscendere hd. mit- (17), vff-, vber- t mit vff- (65) -stigen. aufsteygen (9). *Conseica v. Caustica. Conscientia sam- (9, 13, 23), san- (5, 12, 19, 22), sin- (17) -wiczigkeyd (19), hd. -witzekeit, -wicikeyt (13), -wiezkeit(9), nd. -witticheit. witscap (11). gewytòne (76, iiob)'o.kentny6(nob).gewisneo.kennisse (ii0a)._ wisse (8). ein gewissen (9, 4). hd. die wiß- (6), wys- (18), wissen-, gewis= sen- (65), weyssen- (66) -heit. bekente= nisse (8b). erkantnuß (65). sen (99). hd. nd. vor-, hd. v'-, ver-, vir-nunft, -nonfft (5, 18, 19), -nufft, -noft (21). vernyfthich (13).gotes vorchtikait (1). gotfurchtikeyt (5b). kentnisse, conscientie (132). *Conscientiose gewissenlich (75). Con-scientiosus, -seneiosus (76) (i. timoratus 1) hd. got-, gots-, gotz- (110), gè- (67) -vorchtsam (1) , -furchtig (68), -forchtig, -ferchtig (76), -fuchtig (18), -fochtig (17, 21), -fórtig (6). nd. gode vruchtich. gewissender mensche (75). Conscindere auf reyssen (9). zu ri= sin (8). ze rißen (17). ze- (17), vß- (19), vt- (11) -sniden. *Conscio v. Concio. Conscire mit wyssen (9 sim.). Conscius (i. reus) hd. nd. schuldi-g, -eh. wyß- (68 &c), -wisse- (67), misse- (sic 19) -lich. wissen-d (110), -haftig, ge= wissener (65). wietlich (11). wethech (99). Conscribere weder scriuen (99). Conscriptio wederscrift (99). *Conscutello i. comedens cum vno de vna scutella (6). Conseerare hd. wy-, wey-hen. nd. wygen, wyen. zu-eigen, -heilgen, dirmen daz sacrament (65. cf. eonfieere). Consecratio wyhunge (19). kerm-isse (147), -eße (125) i. dedicatio templi. Consecr-etalis , -atalis (sic?) ags. ge-hala t -runna (*. symmistes GÌ. Aelfr.). Conseeutio nachfolgung (4). hd. er-, her- (17) -werbunge. nd. er-, v'-weruinge. *Conseeutiue nachfolgìich (65). *Consedere (i. inuadere Gì. m.) v. Considere. *Consenciosus v. Conscientiosus. Consensus hd. nd. (147) voi- , nd. wl-bort (11, 17, 22), -burt, var. -bert (147), -bord (23), -wort (5, 9). hd. mit- hellung, -hewung (sic 63) , -hellig (8), -haltunge ; v'-hengung (18), -hengms (21) ; folgunge (8, 9), gehorchunge (9), will, willgung (68), verwilligung (65, 110), gu-, var. gy-nnung (no), gunst, zu-g. (i. ad= missio 65). consent (132). Consentaneus volgich (13). ge-v. (8b, 23). ghevolget (22). gefolgi-t (8 sim.), -ck (9). volger (&). nach fulger (17). fui wortig (5). gewlbordet (22). vulbord= icheyt (sic 23). genoichlich (132). mi helfer (10). gutwillig (no). 144 CON CON CON Consentire (i. assentire, adquies= cere, concedere q. v.) voi-, wl- (22) -worten (w aus b geandert ! 5) , -wort geben (19) , -borden (11 , 22), -burden, var. -berden (lèi), wolboren (13). fuel werden (77). Ad. guunen (nob), gyn= nen, mit-balden, -halten, -holen (8), -hellen (25), -heln (17), -helfen (10). rad. mede holden. hd. v'wil-ligen (68, 134), -gerì, hengen (Aventin.). vor-h. (3, 12, 4). fulgen (8). volgeri (8b, 9). v'-v. (17). ge= horgen (17). Consequenter anheng- t nachfolg- lich (65). Consequi volgen (110). nach- (8, 4). mit- (17), er- (6, 17, 18) -folgen. erkrigen (9). erwerben (6 sim.). derberben (3). erweruen (22). vberkomen (no). Conser-ere, -e (8b) pflanczen (9, 68). zusamen-pfl. I -seyen, var. -plantzen t -sewen (110). planczin (8). seicn (68). an eyn voigen (147). gevochen (8b). geuegen (99). e. manum tzuhaufFe tzylin (125). *Consertim zu hauff (17). *Conserua v. Consolida. *Conserualis gliches weses (8). Conseruare halden (99). hd. be-, hant- (65) -halten, -halden. bewaren (11, 17). ' Conseruatorium kaste (22). Conseruire mid dienen (17). •^Considerare v. Confederare. Considerare hd. nd. merken. mirken (17, 21). nicken (sic 5). vffinerckung hon (65). prouen, liken (22). Consideratio merckunge der ge= danoken(9),in demgedanck(8). merckung, vfF-m., hinderdenckung (65). *Consideratiuus merck- (110), myrck- (132) -lich. Con-sidere, gew. -sedere hd. mit- (8), bey- (9), darby- (65), zukaufF- (17), zusamen-, zeraen- (95) -sitzen (-sed. 17), -seczen (-sid.17). rad. tozamen-zitten (23), -setten (11, 22). *Consid-ium, -um v. Consilium. *Consi-dus, -tus (22, 23), -stus (4) (i. locatus, cf. consitus) ge-seczet (18), -saczet (21), -satzt (5, 4), -set (23), -sat (22). Consiliari, -re (76) hd. rat, rot (6), raut (76) geben, t nemen, niemen (76). ratz fragen (110). rad. rad gheuen. Consiliarius raat- (68), ratz- (110) -man. Consilia-rius, -tor hd. nd. eyn rat-, rad- (23), rath- (66), raat- (68), ratt- (67), rait- (18), rot- (6) hd. -geber, rad. -gheuer- ain rautgeb (76). Consiligo (*. pes leonis 144, helle= borastrum i pedicularis 143) leiißkraut (135, 143, 144). schlangenwurtzel (144). schwartz nießwurtz (143). Consi-lium, -dium (10), l -dum (76, GU m.) hd. nd. rat, raet (11), rad (14, 23). hd. rat (12), rayt, rayd (19), radt (10;, raut (76), rot (6). eyn rat dez ful= ckis (5b). • *Consimarga v. Cosmareha. Consimilis glieli (6, 65). en-, varr. ein-lich (65). &d. mit-gelich, -geleich,-glich, -gleich. midde glich (18). rad. mede ghelijck. *Consistanter von de gestilte (8b). *Consistari (aus fistus st. viscus? cf. assistere ancleven 147 ?)kleben (74). Consi-stere, -tare (19) bii stain (19). by steen (110 sim.). bisten i wesen (5). w. i mitston (6). m. t w. sin (76). mit sten in ey w. (17). hd. mit-w., -seyn (4), -stan, -ston, -stanen (21); midde sten t sin (18); gruntlich setzen. rad. mede stan i wezen. Consist-orium, -erium (76) hd. nd. rat-, raet- (11), rad- (23), ratt- (65), rot- (6), raut- (76), rait- (18), rayd- (19), dinck- (9, 99, gì. Mar.), drinc- (sic 121), ding- (8ab), recht- (18), ridite- (23), hd. richt-, gericht-hus sim. rumio (i. rupis alta Gf. 2, 5io). *Consistus v. Considus. *Consitare v. Consistere. Consitus (i. ornatus diversimode plan= tatus t locatus 3. cf. considus) gimbe= tote ( 120, sim. Gf. 1, 262). ge-pflanczt (9), -planczt (17), -peilczt (3. cf. Sm. 1, 282 sq.). *Consobitus v. Consopitus. Consobrina ein sclrwester dochter (68, 110). Consobri-, t sobri-, consubri- (94, 136), cossofre- (Gf.) -nus gatuliuc (Gf.). hd. eyner, eyr swester son i kint; eyn sw.-, schwester- (68, 76, no &c), suetir- (sic 104), sister- (10), geswister-, geswi= stergid- (93), mfimen- (95, Gf. 4, 457) -kint sim., -sun (68, 95, 104, Ho), -son t -kind (76). rad. en zuster kint. ags. gisuir- gia (136), -ia (Bosw.); gesumgion (94). pi. mumen- t hoemen-sune (100). swester kinder (9). tzweier sw. kint (66 Mrg.). *Consocialis mitgesellisch (75). *Consocialiter mitgeselliglich (75). Consociare massehop maken (11). *Consocietas mitgeselschafft (75). *Conso-dalia, -ladia v. -lida. Consodalis v. Consors. Consola -men, -tio hd. nd. trost, troest (11). hd. trust (4), drost. Conso-, consu-lari hd. nd. tro-, hd. dro-, tro- (6), tre- (76), dré- (67) -sten. *Consolarius trostlick (23). Consolatio (cf. consolamen) hd. tro-, dro- stung. ergetzli-chkeit, var. -heit (65). Consolator troester (64), Consolatus getrostet (6). *Consoldi (cf. sq. ; consiligo ?) i. cor= tex t medulla ellebori (47). Conso -lida, t -ladia (maior 73), -dalia (47, 96), candida maior (85), gunsula (q. v.), t solidago (73^ 134, kì.), con -firma t -serua major (143) (cf. lolium) gew. e. maior beyn-welle (96, Sum. e. minor eleine b. Sum.), -wel (73), -weil (143). beywene (85). beuenel (47. X pipinella). hd. wal-, wald- (75), ì waln- { walm- (74) -wurz, -wurt (93). ni. waelwortel (143). svarzwrze (105). swartz- (74), schwartz-, schmeer- (143), schartz-, sehantz-, schmertz- (73), wiz- (87) -wurtz. hirsehmangolt (143). consul (93). cunsele (87). gulden gunsel (143), guldin guntzel (73) e. media, singruone e. mediana (131). wundencruet consolida, bogula (85). mazsebutz (sic), wuntkraut i. bru= neta, bugl'a; gawchel e. minor (74) gottheil, braunnellen e. minor, bru-, e. minor, solidago minima &c. (143). merginblum- (e. minor 8). e. regalia ritersporn (91, 125, 143). Consolidare, -ri hd. stercken. mit stirken (17). stricken (23). vestigen (6). hd. be-_, mit- (18), mit be- (5), rad. mede be-vestigen. mit- (17, 76), be- (3, 21). -festen. soldy-ren, (132),-eren, loeden (147). Consolidare ferrum yseren loden (22b). Consolidus starcker (74). '•^Consona geselle (9. aus gehelle?X consors?). Consonanti-a, -o (99)einhellikeit(65). undudragenisse (sic 99. cf. sq.). Consonare hd. mit-, rad. mede-luden, hd. -luten, -lauten, -lawtten (1), -hellen, -dinen (76). eintreehtig vbertrag hon &c. (65). Consonum mit- (8), gliche- (8b) -lu- den. glich lauten (9). Consonus hd. mit-, mittel- (2), rad. wal- (99) -ludende, hd. -luden (21), -lutend, -luten (nob), lautent sim., -ludig sim., lawtig (2 &c), -laut (75), -hallig (4), -hellig (6, 67), -soner (76. cf. dissonus). rad. mede ludich. ein-hellig ( 68 ) pru-nella; maUlieben, madlieblen &c. ' (22). gucken (75). trechtig, var. -drechtig (110). Consopire, -ri hd. ent- (8ab, 9), mit-, zusamen-slaffen, -schlafFen, -slofFeu (8, 9, 17), o. slumen (8). rad. vnt- (99), to sa= mende- (23) -slapen. -re i. simul i lenU ter dormire sufi-, var. lief-lich mit schlafFen (110). tzosamen - slaiffen l -slumeren (132). i.facered. ontslapen doen (132). entschlaffen (110). Conso-pitus, -bitus (76) ent-slummit (8), -slumet (9), -schlafFen (65). Consors (i. sodalis, con-s.) hd. nd. geselle. hd. gesell; mit-, glich- (8), ge= luck- (1, 5b. X sors) -geselle. gefellig (sic 64). medegheselle t vennot (107. 1. q. ven-it 147, -noot, veyn-out &c. Kil.). gade (22b, 77). Consortium gesel- (12, 22), geselt- (17) -schaf't, -scop (22). *Consparsio v. Conspersio. Conspectus angesicht (65). aenghe= sicht (11). aingesechte (19). Conspergere besprinken (99). *Conspernor v. Consternari. Con-spersio, -sparsio (76) i. farina per aquam conglutinata sine fermento (Br. &c). pape (99). e. noua ein vermi= schung des melbes vnd wassers on heffel &c. (65). Conspicare, -ri (17) (i. spieas, aristas colligere) aheren von (110), aren van' (132) korn lesen. erhoren (sic 68!). eren (17). Conspic-ari, prs. -or, -ior (18) hd. ansehen. prs. ich a. (5, 18, 21). ik anse (22). inf. behendelichen (9), behentlich (8) merken. Conspicator (i. speculator &c. GÌ. m.) ein verspeher (fi8). *Conspic-ellum, -illum (76), -ilium (kì.), -ulum (gì. m.) i. locus ad con- (75), in- (76) -spieiendum aptus. außhang (75). beschawenstat (74). Conspicere schowen ( i4i).be-schawen (9), -schauwin (8 sim.), -siehen (18 Mrg.). sehen (168, 75). mit sechen (13). anseen CON Conspicilia augenspiegel (9i). Conspic-ilium, -illum, -ulum v. -ellum. Conspicuus hd. nd. clar. klair (5). elor (6). luter (21). hd. dorch-, vor- (10) -sichtag, -syechtig (12). v'nemelich (9). Conspirare hd. zusamen-, nd. tosa= men-blasen t swern, hd. sweren, beswern (21). hd. z.-plasen (1,3,4), -raten (3,75), -raden (18), -geloben (76), -verbinden (65, no) in boß o. gut (no), -stupffen, var. stipffen (65). mit einander vber eins werden (75). undersikeren (99). Conspiratio (i. speculatio in malo, alph. conspic- 66 &c.) hd. eyn raut (76), zusamen-rat (5, 21), -rayd (18),zcu sammen in rat (4), nd. en to zamen rad in malo. eenradegheit (99 sim.). geselschaf in bésem (6). parthy- o. ein verbunt-machen in bosem (no sim.). p. m. i zusamen verbinden (68). spraeh der bedenckung (75). Conspirator ein zusamen verbinder (no), v'spier (cf. eonspieator), meut= maker (107, sim. 132). pi. beß ratgeber (76). Conspiss-are, -io (v. confertire) behren, er-b. (Kia.). Consponsor mit gelober (9). *Consponsus(i.eon-federatus,-spicu= us &c; ianitrix Gì. m.) claur (76). Conspuere spiben (18). speyen (4). spuwen (6). hd. nd. be-, ain- l midde- (19), mede- (11), hd. ver- (Voce, ex quo) -spyen, -spigen (22), -spuen (99, 132), hd. -spihen (8b, 19, 69), -speyhen (67), -speygen (3), -spuwen (68). Consputus bespuwet (68). verspeyet (no), bespyet (132). *Constabulare i. ad stabulum ducere (76j. stallin (8, 9). zu Stalin (17). *Constagnare v. Stagnare. Constans hd. nd. stete. hd. stat (134), stat (1), stete, stedt, stet (76), steet (no), gestadech (99). stanthafft (68). volstant= aftich (132). Constanter stetlich (17). Constantia hd. steti-, stati- (134), stetti- (67), stetig-, stede- (5), besteti- (65) -keit. nd. sted- (22), volstantaft- (132) -icheit. Constantia (ciu.) constentz (75a). cost- entz (75ac, 76), -nitz (1, 75d), -nes (75d) an dem boden see (76). Co-, ca- (5b) -nstantinopolis con= stantinopil (5b). Constant in opel (sicl). Constare hd. steen ; zusamen - ston, -sten, -steen, -than (70). nd. tozamen-stan, -blasen (22. st. conspirare), hd. offen-, nd. open-baren, hd. -bar syn. vffenborn (21). offinbaren o. wisseclich sin o. stede sin an .gude (8). wissenclieh seyn an gut l an bòse (9). wißlichen sin o. stede sin gudlich ader boßliche (17). hd. nd. kost- en, -on (95). gestet (1). constat multum es gestat vili (65. CJ. Sm. 3, 598). Constellatio (i. fatum &c.) gestir= nung (74). Con-sternari, -spernor (alph. const- i. contristar t mente deficio 134) hd. er= sehrecken (Mss. mog.), I omechtigen (9). verstoeken t in laid verherten (76). nider- geschlagen in gemein (no), derneder- werpen(99). verveirt off verslagen werden Deepenbach Glossariom. CON van hertzen (132). veruert o. verschlagen (68). Consternans v. Conternans. Consternatus erschrocken (8, 9). amechtig worden (9). ver-veirt l -slagen (132), -irret t -schlagen (no) im hertzen. Consternere niderwerfien (68, 110), streyen, var. strewen (no). Con-stipare, -stipari (8, 75), -stir= pare (69, 134), -sipare (alph. const- 76) (i. simul sti-pare, -rpare 69, 134 ; replere t condensare t circum-fallere t -dare 76. X -vallare, consepire?) hd. in dem lybe, leyb (1, 9) ver-harten, -herten (1, 6, 9, 75) im pauch der dreck (75). nd. in deme, dea (22) liue v'harden. yne liebe for haltin (sic 8). bedecken t steeken (9). hd. be- (8), vmb-stecken cumfloribus. be-stopffen (no), -stoppen (19, 68, 99), -spotten (11). Constipatio hertung (64). Constipatus verhert (1, 75) in dem leib (1). vorhart in de libe (5b). hert in dem bauch (64). verstopfft (no). Constituere hd. nd. bestedigen. hd. be-steydigen (21), -stätigen (134), -stefe tigen (67), -stetigen. seczin (8, 9). in- (110), vtf- (65) -seczen. setten(ll).besiczen (17). bestellen o. zu wegen bringen (75). kùsten (ad precium 19. cf. constare). Constitutio seezunge (19). settinge (11). vff saczung (65). gesecz (10). be= steilung (75). Constitutus gesaczt (17). bestelt (75). *Constraet-a, -us v. Contract-a, -us. *Constrepare i. formicari (76) st. con= stuprare. Constringenter enge ader hyrtlich (17). Constringere hd. twingen (8, 4), be- tw. ; zwingen (6, 18, 76). nd. dwingen. hd. zusamen-, zuhauff-, zuhauffen- (66), nd. tehope-binden (11, 19, 68, 110), hd. -twingen (8ab), -zwingen, -druckeu (8, 9), -drocken (17), -tringen &c. (65). Construere buwen (19). bauwen (11). duden (11, 19). czwingen (21. X con= stringere). *Construx (apum) v. Costrus. *Consubrinus v. Consobrinus. Consubstantialis glichs (9, 15), eyns glieben (17), ainß (65, 67 Mrg.) wesens. *Consucia v. Consutura. Consu-ere, -are (8) nehen (5, 18,4). nàben (21). negen (6, 8b, 22, 75). neggen (23). neien (3). neen (76). hd, zu- (67, 68, 110), zusamen-nehen (17), -neyen (68, 110), -nàen (134), -newen (67). tzu hauff suen neben (19). nd. tehope nayen (11). bùs= sen (6). Consue-, in den meisten Mss. conswe- re, -scere hd. nd. wonen (22b); ge-w., -won (18), -wanen (1); plegen. Consu-. consw-etudo hd. nd. won- (77), gewon-, wonent- (85) -heit. gewaneit (5b). gewoente (132). plegesede (19). sede (99). ziede (11). Con-, t as-, a-, bissw. dis- (sicl) -suetus, -swetus hd. ge-wont, -want (4), -won (68, 110). nd. ghewonet. Consul hd. rat- (5), rot- (6), ratiß- (5b) -herre. rad-here (22), -her (21). hd. rat-, rats- (17, 134), ratz- (64, noj, raatß- (68), nd- raets-man. rat-frauwe (17), -gebe CON 145 (18), -geb (4), -geber (65). der oberst gewalt zu rom (91). ehi iar richter ze Rome (e. romanus 93). burger- (111), am- (113) -mayster. oberster potestat (Fris.). ags. gerefa (gì. Aelfr.). *Consulari v. Consolari. Consulere (*. consultare a. v. 9) raten (5, 4). raden (8, 22). hd. rat fragen (13), haben, geben. rot g. (6). Consultare hd. rat, rot (9), raits (147) fragen, nemen (110). berait (132), beraat (68) n. Consultator die rait heist (132). Consult-e, -o (135) wißlich (17). mit rat (65. so wetterau). vß betrachte gemute (125). Consultor rat frager (8). rot be geber (9). einer der raat sim. begert (68, 110). *Consultorium rat hus (22). Consultus rat geber (8, 68). rot fre= ger (9). wol beraten; der rat (110). ratt= lieh, wyeß, vernunfftig (88). *Consuma-re, -tus v. Consumma-re, -tus. *Consumax i. vir potens (76). Consumere hd. v'zeren. vnnuczlich v'ez. (3). wersceren (sic 13). v'teren (22). Consum-mare, -are (Pap.; alle Mss.) vollenden (1). voln endigen (5b). vollen (8b). hd. voi- (8, 9 &c), vollen- (19, 21), voln- (5, 18), wol-, Mrg. zuo- (13), vor- (4), ver- (67), nd. wllen-bringen, -brengen, -prengen (4). Consum-matus, -atus vollen-, var. voi- (65), voln- (17) -bracht. Consumptus ver- (17, 75), gè- (75) -zert. *Consura i. ornatura sacerdotalis l capitis eyn korn (21. st. tonsura eyn kron). Consurgere vff stain (19). opstaen (11). COUSUS (76, 129, Pap., Ki.), COSUS (76) i. deus consiliorum (II. e), gott der an= schlage (kì.). Consu-tura, -tio, -eia (67, 68) hd. nd. nat, naad (23). hd. nath (21), naat (68), nayt, not (6), naut (76). *Conta v. Contus. Contabere abe nemeu (8). ab-n., hin= vellig werden, erfawlen (9). virfulen (8). *Contabernium v. Conuiuium. *Contabrum v. Cantabrum. Contabulare beschiessen mit breteren (68, 110), blancken (88), plancken (nob. 132, Fr. 2, 179). besold- 1 taff-eren (Hen.), teffelen (88). Contabulatio v. Coassatio. ^Contacio v. Lis contestata. Contactus bebastunge (sic 19). beta= stinge (11). ^Contagia v. Contagio. *Contaginari (X -taminare q. v.) v'vnreynigen (6). Contagi-o, -a, -um, contegi-o l -um (76) hd. be-, vfi- (5b) -fleckunge, -flickung (1), -flechung (21), -fleckt (6). nd. be= vleckinge. vnreyn-isse (8b), -nekeit (8). vnrenickeit i schorf (9). coke (99). koghe (147, Kil. vaccarum &c). koge (9. cf. Sm. 2, 287), cole (sic 8) l schelm (-a, von -o, -Tim untersch., une auch in den meisten Drucken, -a fiir Krankheit). anerben sucht 0. suchtunge (75). -o, -a anhan= gende sucht (110, 134), seucht (66 &c), 19 146 CON CON CON sueg off befleckde , besmette krenckde (132), o. befleckte kranckheit, var. krang= keit(no). ein an hanget gesicht (67). -o, ■um rudigk anrurung &c. (65). -um ein kranckheit die eyner von andern erbt als blateren (no). Contagiose anhenge-lich, varr. -clicb, -tlich (75). Coxitagiosus (bissw. est morbus) eyn ane- (18), an-hangender sùhtiger (b), -hangen siech (18), -li. suchte (21), -han= gende sucht (5), -hengich suke (22), -hen= ger zuke (23) , -hangung sichtum (4Ì, -erben t -ding (75). erbsieclitag (no). vnreyne (10). coighs (147). kogisch o. schelmisch (9). anelimeli, besmitlich(132). Contagium v. Contagio. *Contagiumbedeekung(76.Xtegere). Contaminare , -ri v'vn-, v'on- (18, 21) hd. -reynen, -reynigen (21, 22, 68), -reyngen (18). hd. vnreynigen, l bemasen (no), vermasgen (88). beflecken (11,19). virspotten (8, 9). Contari v. Cunctari. *Conthea (aus dracontea?) v. Colu= brina. Contegere bedecken (11, 19). *Contegi-o, -um v. Contagio. Contem-nere, -pnere (in alien Hss.) hd. v'-smehen,-schmehen, -schma,hen(134), -smohen (6), -sclimahen (68, 76). nd. v'- sinaen (11), -sman (22), -smeden (99). Contemplari, -re hd. nd. be-, we- (1) -tracbten, -sehen (9), -schowen, hd. -schauwen, -schawen, -schauen (13), -sien (8b), -sinnen (5). drachten (18). Contemplatio be-schauwemsse (5,8b), -schawnylì(67), -schowenisse (23), -schafc necz (21), -schawung (70), -schoung (76), -schowinglie (22). ande- (69, 110) , anda- (134) -chtig besehawung. b. (ynwendig (4). trachtinge (22b). himrneltrechtikeit (65). betrachtunge des obersten gotis t ynnige andacht t bewegung t des ynni= gen geistes andacht t bekentnisse de grundelosen gotis l bek. der obersten dinge; eyn ynnige beschawunge de obersten gutes l geistes (9 Anh., sim. 15). betrachtunge des oberisten gutes t andacht t bewegung in innersten geistes (9). betr. dez ubersten g. o. ynneclich and. o. beweunge dez geistes (8). ein be= trachtung dez obersten gutz, ein an= dechtig bekentnuß dez grundlosen gutz (63. Cfleich mannigfach, aber anders redi= giert ist 65). ^Contemplativa, ars e. (kì.) i. theo= riea, speculativa schuollichi kunst (93). spekulierkunst (kì.). C. vita scbawlich leben (65). *Contemplatiue beschaulich (3). Contemplatiuus (i. speculatiuus ) hd. beschaulich sim. ynnen b. (4). inwendig beschewlich (1). besehewelichen (sic 18). beschow-lich (23 sim.), -enlich (68). hd. betra-chtlicher, -htelich (6). *Contempnere v. Contemnere. Contemptibilis verschmechlich (64). Contemptibiliter verschme - lich , -chentlichj^henglich, -henlich, schnodig-, schnodich-lich (65 varr.). Contemptio v'smehung (6). Contem-tus (4), -ptus ptc. s. hd. v'- smahet (5), -smatte (18), -smehet (5b, 21), -smct (4), -smecht (9), -schmecht, -schmehung sim., -smeht t -smohung (6), -smahung (1, 19). nd. v'sma-t, -ginge (11). smahunge (10). Contendere hd. kriegen. krigen (9, nob). stryden (8b, 23). kyuen (11). myt worten k. (23). *Contenere v. Continere. *Contensi-o, -osus v. Contenti-o, -osus. Contentare kriegen i freydig, var. freiidig, sein (110). zufryden stellen (68). *Contentari hd. gè- (1, 4, 68), be- (67), ver-nugen, -nugen (67, noc), -niegen (68), -gnugen(70). ghenoghen (23). gnùgen (5).gnungen(18). gnuengen(5b). gnongen (21). genugen haben (6). pe- 0. be-nugig (75), vredich (132), zufryd (68) sin sim. *Contentatus ver-nugt varr. -niigt, -niegt (no), beniegt, zufryden gestelt (68). Conten-tio,-eio,-sio (76) (awsconten- tusx -dere) /«dgenugung (6), gnugunge ; gnogung t eyu czeymug (? 21). gheno- ginge (23). krieg (6, 76). krygunge (8 sim.). brigunge (sic?) I streytunge (9). strit mit unrede (Anz. 8, ioib). kyff (19). kijf (11). kyffung (68). Conten-tiosus, -ciosus, -siosus (cf. prc.) folle (10), fol (12) krieges. kriegig, strytig (no), ain kriegsamer (76). ein krieghaftiger (6). eyn kiefelnde mensche (5). en kiuernde mynsche (23). en kiuer (22). kibbelik, kyvich, strytsàm (109, sim. 132). streithaftich (4). wort-, var. wetter- licher (64). geluchtliche menß (18). hd. genugsam (68), genugsam (67) ; eingenug- (66), gnug- (69, 134)", gegnug- (70) -sam mensch o. krigsam. *Contentor (anders Gi.m.) krieger (76). Contentus gè-, pe- (75), be- (68, 76) -nugsam (1, 75), -nugig (6), -niegig (68, 76), -nogich (23), -nug (i. sufficiens 4). gnugick (5). gnonginck (21). gnogsam (18). grunthlich (5b). Conterere (i. confricare) hd. zu-, zer- (6 &c), t hin- (65) -riben, -reyben, -triben (6), -broßmen (Fris.), -brechen (9), -knitschen (no, Fris.), -knischen, -schlissen (65). ruen (13). nd. wriuen (99); to-wr. t -riuen (22, 23). *Contermin-arius ein mit-ender ; -us (i. confinis, vicinus) -ende, -end (voce, ex quo). *Conter-minarius, -minus (110), -mus (9), -nus,(8b), -ius (8)gebuer(8). gebawir (9). nach-buwer (nob), -bur (68, 76), -baur (110). nage-bur (5), -bor (18). nabere (23). nebur (22). nacbur (8b). Conter-minium, -minum, -nium (8), -mum (9) bur- (5, 23), vor- (sic 22ì, borg- (sic 21), borger- (18), gebur- (8), gebuer- (8b), gebawr- (9), nachpawer- (i), nachbur- (76) -schaft, nd. -schop. lantmerke (100). Conterminus v. Conterminarius. Con-ternans, -sternans (gì. m. 2, 686. Gf. 3, 216) hd. dryyerig, dreyjerig (9). bisindiu, brisentia (vacca, vitula Gf.). bizeende (100). Conternari in daz dritte iar gen (8 sim.). *Contern-ium,-usu. Contermin-ium, -arius. *Conternix v. Conturnix. Conterrere hd. erschrecken. Conterritus veruart (99). *Contes, kontes (87, 146) (herba) hundeszung (87, 146). gali, ronse (122). Contestari hd. be-, midde- (19) -zugen f 19 &c), -czewgen, -czigen(18,21j,-zwingen (sic 67). hd. nd. be-tughen (23), -weren (8, 9), -sweren (8, 9, 19), -zweren (11), -swerren (99). Contestatiobezug-ung(no), -nu6(68). Contexere hd. nd. stricken &c. zu= samen-str. t -wurcken (75). striken (6, 22). sterken (18). wircken (5, 21, 4). ge-w. (13 Mrg.). werken (18, 23). hd. weben, tzuhauff-w. (19). nd. weuen, tehope-w. Contextum i. euruum (66 &c. , 76, 110 &c.) krump (5, 18, 4). kromp (21). kruin (23). Contextus gestricket (23). gestriket (6). gestrecket (18). geweb-t (no), -et (66, 69, 70, 134), -en (12, 18, 67, 68). ZU= samenge-weben (65), -fueget (69 spätes Mrg.). gewonden (12). gewirk-et (10, 76), -eit (5). gewercket (21, 22). gewur-kt (6), -cht (4). geworck l gewirck (3). ghewroch (23). *Contieanum v. Contieinium. Contieere hd. swi-, schwy-, schwei-, swin- (21) -gen ; vir-swigen (8), -sweygen (9); stillen. nd. swyghen. Con-ticinium, -ticilium (76) , -tica= num (67), -tieium (4), -tremum (9) hd. nd. stilheit von (no), in (68) der nacht, gew. vt tempore noctis. hd. stillekeit sim. schillinge (sic 99). swigendi naht (i. in^ tempesta 99). Contigna-re, -ri sparren (19). sporen (11). huß (8), haws (9) sperren. eyn huß bespern (17). buenen off soller machen (132). latten (110). keperen (kìi. cf. antes contignare), tegader k. (108). zusamen wetten (Fris.). *Contignarius latten macher (no). Aie balcken off buenen macht (132). Contignatio sparre (12). ein gesperre (19). gaden(9i, Fris.). boden (91, 125 Mrg.). buen, soller (132). bune (125 Mrg.). bine (91). soler (111). lattung, zusamen hefftung (110). Contignatus ghespoort (11). Contignum margarpache (Gf. 1, 29). *Contignus ein sparre (6). en spare (23). Contigua sunt eyns reichet an daz ander (12). „ *Contigua-re, -ri (gì. m.) i. esse t fieri contiguum,contingere(66 &c.,iio&c.).ryeren (10). Contiguitas vnmittelkeit (18). Contigu-um, i -a (18) vnmittel (18). naheit t bywesen (15). vnderscheiden (9 Anh., 12, 15 &c). nehe (12). nehende (9 Anh.). zwey die sich nach rurend (63). Conti -guus, -nuus (verdruckt nob) (i. confinis, vicinus, proximus; als vie. cum medio sim. von continuus vie. sine m. tmterschieden , doch damit gekreuzt) by en ander (13, 18) vnmittel (18). bey eyn ander (4). an mittel pey (1). on (6, 67), ganez on (7), by eyn ander an (5) vnder-laß, -lofi (7), -los (6). by an ander last (-se? 21). by an vnderlad (23). by ane middel (22). allernechst (68). nahe bey (no). Continens hd. kusche, kusch, keusch, kùB (21). chewschenthalter (2). kewschal= CON ter (1). einer dei- sich enthelt in lust (4). ein beheber (64. cf. Gr. wtb. 1331 ff.). kebich, vlg. gehebich (75. cf. Sm. 2, 136, 140). rem (110). Con-, abs-tinenter enthaltlich (75). Continentia hd. ku- (5, 76), keu- scheit. kuse- (21), kùs- (6), kus- (23) -heit.messickeit(4).behebichkeit,hebung, haltung (65). ent-h. (75). Con-tinere, -tenere (5b) mit- t yn sieh (5, 6, 21), hi sik (23), midd- (18), mede- (22), beheblich &c. (65), hd. nd. ent-halden, -holden (22, 23), -halten (6, 65, 76). in sich ziehen 0. halden (1). ent- h. in lost (18). pegriffen (168). Contingens auenturlich (22). *Contingenter auenturleke (99). Contingere hd. gè-, be- (6, 75, 76) -schehen, -scheen (5), -scbeyen (3), -scheyn (21), -schen (18). geschyen (132). scben (22b, 23). scheyn (22). ge-puren (9), -boren (8, 65), -buren, -horen (65 varr.). ruren (8). be-r. (65). an-r. (9), -roren (17). mit rùren (6). be-gegen, var. -gegnen, ■ geben, erreychen (65). anreken(132).gelucken vii gesehick-, var. geschicht-sam vorge-bens, var. -nens (75). Continua gans an vnderlat (23). e. sunt dye sint eyn (12). Continuare hd. zu-fogen, -fagen (21), -fugen. nd. to voghen. zfl samen fugen (6). enden (18). voln- (5), vul- (23) -e. foln herten (12). follen- (10), vol- (65) -bringen. stete seyn (9), antriben (15), antreiben (9 Anh.). stet an ey ding sin (17). sted-egen (8b), -igen (11). stete= lich an sin ( 8 ). hd. on, hd. nd. ane (22), an vnder-laze dun (13), -loz volfuren (9), -lafi folgen (21), hd. -laß treiben, -lofi tr. (134), -loiz triben (5b), -laiz trihten (sicfò), -lòs treyben (1), -lauß, t stetteng^ lich tryben (76), nd. -lat (22), -lad (23) driuen. Continuatio stetekeit (8 sim). stete an-driben (8), -treiben (9 Ani.). Continu-e, -o (bissw. untersch.) hd. stet, stat (134), stets (no), hd. nd. stet- (8b, 22), stede-, stetec- (8), steytec- (21), stedec- (18), stetig- (4) hd. -lich, -lichen, nd. -liken, gew. mit dem Zusatze hd. an, on, nd. ane vnder- hd. -laß, -las (67), -lofi (134), nd. -lat. on vnderlauß (76). e vnd e (5b). sonder aflaten t vertreck (132). allentelen, alle-tyd, -weghe (i. assidue, sedule 22b). zuhant (65). altoes (99). _ Continuitas gancz an mittelung (18). mit-inwendigkeit (15), -eyn wendickeit (9 Anh.). Continuum vndeilsum (5). vndelsam (23). eyn deylschem/ra mente (21). vnteil- ig (65), -samkeit (9 Anh.). do nicht zwi- schen (9), -ssen (8) ist. hd. an vnder-loz (9), -loskeit t -scheyt (9 Anh.), -scheyd. an mittel, unzeglich (63. cf. contractor). emsig aneinander (65). Continuus (i. immediatus 5b. cf. eontiguus) hd. nd. gantz nd. gans an, nd. ane, hd. on vnder- hd. -laiz (5), -laß, -loß (134), -laßen (21), nd. -lat, -lad. an myttel (5b). gantz an m. (5b, 18). an m. g. (1). g. by (no), seer nachby (68). stedeliken (13). stede (11). altoes (99;. emziger (Sum.). *Contio v. Concio. CON Contiquia reghenstede (147). *Conto v. Contus. *Contondere v. Contundere. *Contondere scheren (66 &c, no &c). Con-thoralis , -thoral (9), -turalis (i. collectaneus q. v. 5b) bet genoß (8). bette genosse (9). ein byliger (64). *Contornix v. Coturnix. Con-torquere, -turguere hd. zu- (8b), zusamen-pressen, -bressen (3), -twingin 9), -zwingen (110), -trucken (76), CON 147 3ab -proffen (21;, -quetzschen (6). tzosamen parsen (i32j. nd. tozamen-persen, -per= pingin (8). peynigen (3, 9). draien (99). Contra hd. wid-, wi- (4), wye- (5), we- (18, 23) -der. iegen (99). Con-traeta, t -tractus t -trada (74), -straeta (7), -trata (i. vieus) hd. stra-ze 5), -Be (21), -sse, -li. straus (76). strause 67). straiße (7). strofi (4). eyn cleyne strate (22). hd. gascz (18), gaß. en gasse (23, 74). gegede (74). Con-traetare, -treetare (22b, 74, 110) hand-eln, -len (76) t gutlich thun (7), g. dun l male (5), gietlich thon (76). halde guthlich [sic 21). gutteliche don t male (18). nd. handelen i god-, got-liken don t male. hd. ver- (68), wol handeln sim., o. tractieren (110). strepelen (22b. cf. Br. wtb. 2, 1061). stroffeln (74). Contraetio mynnernisse t wydder tzal (19). *Contraetor (st. -ter?) vnverzogelich (cf. unuerzogentlich indifFeribilis 75. nhd. unverzaglich ; unzeglich continuum q. v.), umerwerund (63). *Con-tractus, -straetus(8) einlammer (6). lam von kranckheit, krum (no), hd. krup-, kru- (1), krus- (7), krop-, ero- (9), kry- (13, 76), krip- (10, 18, 68), nd. kro- pel. crofel (77). ver-crompen, -crepelt (132). ingepfrengt (62). wille (9). zwyer w. (8). en eninge (23). verphlichtung (1). kaufFung (no), knypfung (67V geding, gewerb &c. (65). ein con- (no), co- (68) -tract. comenscap (132). Contrada v. Contracta. Contradieere hd. wider-, widder- wyeder-, weyder-(5b) -sprechen? -sagen, -reden (6, 8), -sin (8). sai widersprochen werden (9 Anh.). nd. weder-spreken, -zeggen. Contradictio hd. wieder-sprechunge, -sagunge (10, 12). nd. weder-sprekinge, -tael (11). Contradic-tionis , -ens (17) impli= catio hd. seines selbis (9), sins selbs. sein selbs (74), sins selber (12) wider- seczikeit sim., -setzung (63), -sagen (10), -sache (12), -sacheit (74), -straffunge (17). str. an im selber (63). ein straffen von ym selber (15). Contrahere hd. zusamen-, zuhaufF- ziehen, -ziechen (76),-zehen (5ab), -czyhen (9, 4), -pressen (7). nd. tosamen-teen (23), -rekenen (11). tzosamen trecken (132). rympfen (9). czugriffen, elich werden (17). Contrayerva (a. d. Span.) gifft-heyl, -wurtz (Ri.). Contralitera (i. antapocha) contre= brief (ku.). *Contrapignus (*. hypotheca) ein vnder pfandt (no), tegen-pant (132), -bandt (68). Contrariari hd. widder-, w.-wertig 6, 110) sin, sein. weder-zin (23), -wesen 22). gegen sijn (132). Contrarietas hd. widder-, wieder- (5), hd. (18) nd. weder-keit, -heit (21), -cheyt (23) , -icheit l -mode (22), -wer= tickeit (4). Contrarius hd. widder (7, 21), wedir (5_b), wyder, wieden nd. weder (23). hd. widder-wertig , -wartig (134) in verbis et in factis, -spennig (67), -sach (65), -czeme (e. cibus, Gegensatz von geneme 4). Contrata v. Contracta. *Contrauersia v. Controuersia. *Contrebiscere beloemen (7). *Contrectare v. Contractare. *Contrem-iscere, -escere, -ere hd- byben (8b), er-b. (4), beben, er-b. (5), her bieben (17). nd- beuen. zittern (6, 76). her-z. (65). bidman (76). erbydem (9). *Contribilis v. Contribulis. Contribuere zu-gebin (8), -legen t -schissen (9). eContribulare, -ri hd. be-truben, -truben (6), -trieben (76, 110), -tryben 68), -treiben (noc), -troben (18), -druben (21). nd. bedrouen. vmb- tryben, var. -treiben (110). tzosamen quellen oflF bedroeuen (132). Contribulatus getroschener , ge- kniischter, varr. zerkni-tster , -ster &c. 65). be-trubt, -kummert (no), -triebt 68). tzosamen gequelt offbedroefft (132). Contrib-ulis, -ules (sg. pi.), -ulus (94), -ilis (8) maghe (23). ags. meeg (94). gemage t magschafft (7). maschafft (13). mage- (5, 11, 22), mach- (99), moge- (19), mege- (8b), cume- (121), frunde- (8) -Unge, -lingen (8b), -ling (8, 19). wrlink (9). mit burger (8, 9). Contristare besweren (8b). Con-, an- (63) -tritio (i. comptinctio q. cf.) hd. nd. ruw-e, -en (6). rewe (9, 4). rew (134). rouwe (11). roug (49). rowe (99). ruhe (21). volkomene rew (9 Anh.). beru-wenisse (8b), -winge (23), -ung (67). bedrup-niße (5), -nes (21). bedrofnisse (22). bedrignes (18). hd. betrubung. be= wegung des herzen zu rwen (63). Contritus (cf. eommolitus) hd. ge- (21), zu-, zer- (134) -riben. gereben (5). wreuen (23V ghe-wr., -reuen (22). zer= stossen (no), ruwig (19). ein ruwiger (6). gè- (no), be- (23) -ruwet. beruwen (67, 68). rouwich(ll). hd.be-truTpt (5), -trubet, -trubt, -triebt (68, 76). nd. bedrouet. Controuersari kriegin (8). krigen (9). vechten (68, 110). stryten (68). Contro-, contra-versia widder (12). hd. w.- sim., wedder- (8b) -wartikait (1), -wertikeit (6), -sprache, -spreche (21), -sprechung, -dal (8b. aus nd. -tal cf. contradictio), -partine (10). nd. weder- kallen (23), -cheyt (22). vneynikeit (no). vechtung (68). krig (8, 9). krieg, span, zang &c. (88). wyrung (8. i. q. werrung Sm. 4, 135 sq.). werung (19). zwey-dracht (8, 10, 20), -tracht (3, 88). zwedrathe (13). czewunge l bereyunge (9). czeygen, zweit-dragen (77). twist (132). *Conttus v. Contus. Contubern-alis, -ialis, -io hd. gesel- lich, -liche (8b), -lig (6), -leich (4), -ich (13). geselle (&>). g. in dem wolleben 19 * 148 CON (75> mit-g., -zerer -nio,gezerig-alis(iio); gnoz &c (127). genoße (7). gibuir (i. rusticus, conabitator 104). stalbruder (74). gaffelbroder (132. cf. sq.). ags. gi- dogta (136), -dopta (verb. aus -dapta 94) st. gedryhta? Contuberru-um,-a(25)(^conuiuium) hd.nd. geselle- (5, 8b, 100),gesel-, geschall- (21), sei- (23), wirt- (25) -schafft, -scop. czunfft (18). gùlte (6). ghelde (23). laech (125. cf. Fr. 1, 564c. Sm. 2, 427). gaffel (132. cf. Fr. 1, 312). zusamen sainnung der leyen (75). *Contudua v. Contundila. Contueri ain sehen (19). ansien (11). beschirmyn (8, 9). mit fechten (8. aus schirmen = fechten). wòrchten (9). *Contulere v. Conferre. *Contulis v. Cortulis. Contuma-cia, -tia (64, 134) recht- v'smehunge (18), -v'smevnge (5ab), -v'smahen (21), hd. -versmahung sim., -vorsmainge (23), -vorsewmen (4). hd. ver-schmehung, -schmaung t -achtung (75), -schmabung {sic 134) des recht-s (66), -ens (75 &c), -en o. gegen den richter o. obersten t widerspanigkeit ( 75 ). v'smohung des gerichtes (6). v'smahenisse (8b). vreuellung t vorsmechnisse (9). freuel erzaigung (64). v'sumniße (8). honsprake (22. cf. contumelia), vnwerde (99). verhartheit (132). Contumaciterveracht-,rar.verdacht-, widerspanig-, vngehorsammig-lich (75). Contumax recht-versmàher (1), -vor= smehir (5b, 4). en richte vor smar (23). vorsmeher o. vreueller (9). versmahende (8b). versmedende (99). eyn frefeler (8). hd. widder-willig, -spennig (65, 110), -spanig dem rechten 0. gebot (75), -str&= bick, -sprechig (65). vngehorsamer (4, 65). hochfertig (68). ver-achter (64, 75) t -schmaer des recht-s, -en o. der ober= sten (75). Contum-elia, l -ea (76), -ia (148, gì. m.) (bissw. X -acia) hd. nd. laster; 1.- (21), schelt-, schmehe- (65) -wort, -woert (11). lesterung (6, 65). 1. des rechtens (75). honunge (5). lesterlich h. (18). honinge (23). hon- (18, 23, 66, 70), hon- l spe- (12), hoen- (5), honlich (10), hynlig fl3), spot- (1), me- (99. st. mes-), haß- (21), an- (7) hd. -sprache, -sprach, nd. -sprake, sprechen (10), spregen (13). spottunge (5). ver-sp. (65). schand (68, 110). scheri= dung , schamperung , scnentlich far hebung t vor werffung, schmacheit Sbc. (65). vorsmeehunge (9). virsmeunge (8). widerspennig (75). Contumeliari hone (18), hoen- (5ab), an- (7), hoffertlichen (21), zorniglich (76) -sprechen. hon-spreken (22), -spraken (23). spotten (5). hd. lestern. hoch reden (6). bescheldin (11, 19). Contumelio-sus, -lus (64c) spottelich (5). spotlich (1). spytich (132). laster- (5, 23), hd. lester-lich, -ich (23). laster sprecher (6). hd. voi lasters. lesterer (18, 64). hon-spreekych (23), -sprekelich (22). schamperer mit worten der die liit schendt (65). rampe - nirende (99) : -n, -neren conuitiari (Kil.). Contumere vff swellen (19). ver= schwellen (110). sweellen (11). Con-tundere (oft alph. conto-), CON -cundere ( 5b ) , - tondere zu - stozzen (5ab), -stoßen (18, 21). zusamen- (110), zer- (134) -stossen. to stoten (23). ver-, zer-zerren, pluen, var. pliiwen &c. (65). scharben (77. den kohl &c. Fr. 2, 162C. Sm. 3, 397). schaven (kol 22b. scharven Br. -Wtb. 2, 611). *Contu-ndus, -dus (9) keselink (8, 9). cottundus est lapis in vesica t no. auis (76). *Contuosus (i. oculus) oghe (147). *Conturalis v. Conthoralis. Collecta= neus. Conturbare hd. be-truben, -trùben (5), -troben (18), -drubin (19), -druben. nd. be-drouen (22), -druuen (99). mojen, quelen (109). moyen, quellen, drouen, turbyren (132). verzagen (65). Conturbatio bedrufnisse (99). *Conturbida v. Cucurbita. *Conturgere zweellen (11). *Conturguere v. Contorquere. *Conturnix v. Coturnix. *Conturnus (anders GÌ. m.) v. Cothur^ nus. Con-tus, -ttus (1), -ctus (49), -cus (9), -ta t -to (Gf.), euntus (i. lectus in naui 76), co-, cu-mptus (nauis, pisca= toris, lini, rusticorum loco haste) kule (8, 9). kevl (3). eyn vische- (5, 22), stoß- (12), pumpe- (23) -kule. eyn vische kuke (sic 23). hd. kolbe, kolb, eiserin k. (75); eyn fische- (21), vischer- (6, 7, 75) -kolbe, -kolb. nd. kolue. pulse (13). vische-puls (109). ein fische angel t hammen (10). sturle, storie (9). fischerstorl (125 Mrg.). ein stor-len (3), -stange (kì.). stakel (der schifiieuthe Fris.). strudel (quo piscator perscrutai aquam 1, 2). fischrudel (id. 4). ruder (Gf.). vischerstang o. strempffel (91. cf. formarium). sta-kel (Fris.), -cke (125), -ckel o. stoßstang (135) der schiffleuten sim. stossel (nauis 80). stossel, var. ste= sei (nauis 64). stotseha (nauis), stosche (i. fuscina) ; bliiwel (93). weßblùwel (18). scalt-a /. (Gf.), -e (104). ags. d.pl. spreo- (94), spreu- (136) -tum. ha. nd. swinge, hd. swing (gew. cu-, co-mptusZ«W). schaft (9). gerde (99). glefing (i. hasta longior 125). sahs (Gf.). nab (75). contus vitreus ein spechtzer (vas 125). *Convalare v. Conuolare. Con-ualere, -uallere (76), -falere (3), oft i -ualescere wyder gesunten (5b). hd. w. ge-sunt, -sund, -sont (18), nd. weder sunt, sund werden. nesen, bequi= nen, raden, beclyuen also eyn bom (22b). auf kummen (3). Conualescere hd. wider-, wol- (1), nd. weder-mogen, hd. -mugen, -magen (18), gesunt machen (5b). anfahen ge= sundt werden (68, 69, 134), zu w. (110). *Conuallere (cf. con-ualere, -fibu^ lare) i. circumdare, congregare, repellere, protegere, componere (76). Conuallis tal (6). taal (9). dal (21, 23, 108, 110). dale (65). dalle (8b). delle (108). dail (7 &o.). eyn mit- (8), mede- (22) -dal (nach d. Lat.!). groß tal (75). *Conuca v. Conila. Corniciala, conoilla (i. colus 129) (ital. conocchia &c.) chunchla, cho-, clo- nacla sim. (Gf. 4, 454 sq.). CON Conuellere vor-geen (9), -gen (8). Conuena biswinc (141). Conueniens hd. eben. e.-Ieich (2), -chomleich (1), -kommig (5b), -komende (19). eyben (3, 21). euene (23). beqweyme (3). beque-m (5 &c), -me (23), -mleich (2), -mlich, betlich (17. cf. imprecabilis. bm. 171.). gefuglich (6). czimlich (4, 76). genem o. eben syn (ptc. 110). Conuenientia bequem-ekeyd (19), -igheit (10), -lichheyt (5b). bequenikait (1). bechomheit (3). vbertrag (65). Conuenire (i. congruere, decere; cf. circumuenire) hd. eben-, be- (1), zu- samen-, zuhauff- (7), vber- (6), vber-, vber ein-, ober eyn-, obir eyn- (21), nd. even-, ouer en-komen, hd. -kumen. eins werden (67, 110). mid-, mid ver-dingen; an-phahen , -sprechen (17). an reden o. miden o. vormùten (8). v'myten (9). twingen (8, 9, 17). fugin (8, 9). ghewe= ghen (106). Con-, cor- (1) -uenticulum samenung (21). s. boser leute (9)._ b. lude s. (8). hd. nd. bose, hd. heym-elich, -lich, -liche, boß h. (110) , bose h., b. t h., beß t h. (76), pose h. (75), haymleich (1), bose (6), eyn vnheyllige (5b), nd. hemlic sam- enung, -eninge, -menung, -elung, -elinge, -lung, -mung (1), versamlung (68, 110). heymliche bose stimung (75). Conuentio einigung o. vertra-g, var. -ck (110). zusamen -kummung (68). tzo= samen kominghe t ouerdracht (132). Conu-, conf- (5b) -entualis hd. nd. eyn conuent-, kauent- (23), hd. covent-, koffent- (21), kofent- (5b) -broder, hd. -pruder (3), -bruder, oder schwester (76, 110). eyner der in eyn cauent hort (17). Conuentus ptc. zu hauff kommen, v'geget (17). Conuentus s., cauentum (q. v.) hd. eyn samenunge sim., s. geistlieher lude eynes ordens (17), s. der bruder in den clostern (75). couent (4). en cauent (23). hd. eyn con-uent, -fent (5b). *Conuentus (cf. ptisana) couent das byer nechst bey dem pesten (74). Conuersa eyn geistlich swester (7), lay-, var. leyen-schwester (64). Conuersari wandeln (70 Mrg.). mit-w. 8). wand-lung (1), -elinge (23), -el furen 65). handel-en (22, 4), hd. -n. mit samen sin (5). vmb gene (19). vmmegaen (11). geselczschafft ader gude rede uben (17). hd. gesellich, selig (sic 10) sin; by-, bey-, be- (70) -wonen, oft in bono. geporen (9). gebarn (17). Conuersatio (xconuersio q. cf.) hd. ein gesellich (3), geistlich leiben (3, 21), leben. nd. en ghezellich (22), geystlic leuent. bekerunge, gud rede ader geselcz= schafft (17). by-(65), mit- (110) -wonung. wandelunge (70 Mrg.). gaistlich wandlung (76). *Conuersatiuus (cf. conuersari) sel- t gud-igman (10). Conuersio (x -satio) bekerung (19, 110) zu got (110). bekorunge (8). byuuo= nung (6). eyn geistlich leben (5, 18). *Conversiu-e, -us hyn vnd her (12), here (10). Conuersus ptc. s. (cf. beghardus) hd. eyn geistlieher '7), leyen-, leyhen- CON (21), lay- (64", 74), ley-, leg- (6), nd. lech-, conuers- (17, 23) -broder (21, 22, 23), hd. -bruder, -br. in eym closter (no). eyn conuer-s (2), -se (18). hd. nd. bekart, t beghart (74, Fr. 1, 76). hd. beker-t, -ter (74). peirtinc (1, bm. 90). bertling (e. ìaicus Ob. 128. cf. Sm. 1, 203). nuwe g&= born (12). Conuert-ere, -i hd. nd. be-kern, keren, -kieren (11). Conuescens mid eßende (17 sim.). Conuesei hd. niessen, nyssen (69) ì mit-nießen sim., -niiczen l -brauchen (4), -gebruchen, -gebrochen (18), -essen. nd. mede bruken. essen mit andern (75). wirtschaff-tin (8, 9), -en (8b). Conuexum pedis vff dem spanne (aber palmus dy spanne; 125). Conuexus hd. nd. hol. hole (7). holle (18). hole (12). hoel (5). hd. vß-, aus- (9) -gebogen. gebougedon &c. (-sa Gf. 3, 40). puß-, verb. in pukl-ochtig (1. cf. globus &c). hopet (99). ags. hualb (94), halb (136). Conui-caneus,-canus,-cineus,-cinus, bissw. -taneus, -tanius, -carius (76) eyn mit nach-gebur (5), -gepaur (74), -bur (76); mid nachgebor (17). nachper (4). naber (11). mede-n. (22), -neybere (23). mithoffer (74). *Conui-cere, -tere (7), -ciari (8, 9, 17) (1. perpendere, opinavi; aus eon-jicere X vitiari) wenen (5, 7, 21, 22). wanen (23). achten; v'nicht-, v'vnreyn-igen (17. cf. coxmiceri). v'slagen (17, 21), v'slan (22, 23), ober slayn(5), zu-slieffen(-sliessen?) t -slichen (7) in synem hertzen (5, 21, 23), in sim h. (7), in syme herten (22). betrachten (5). lestern (8, 9, 17). *Conuicere v. Colmiceli. *Conuicere (i. perpetrare; aus coiu fieere) verschulden (1). *Conui-eeri, -cere (4), -teri (22), -neeri (69, 134), -ncere (6, 17, 23), -eiari (v. eonuieere) (i. coinquinare; aus vieium X vincere) vn- (7, 23, 66, 70), on- (21), vor vn- (3, 6, 18, 4) -reynigen, -reyngen (18, 21), -reyn (4). vnrenighen (22). ver= unraimgen (134). v'unreynen; mid uber= winden (17). mit wbirwynnen (21). mede v'winnen (23). *Conuiciari v. Conuicer-e, -i. *Conuicin-eus, -us v. Conuicaneus. *Conuicium (aus conuiuium) ein iegliche zergeselschaft (65 Mrg.). *Conuicium (i. perpendium, cf. eonuieere) fursetzung im hertzen o. gedenckung (74). Conuicium laster (16). scheltwort (4). schamperkeit &c. (65). Conuictus leben (125). *Conuincer-e, -i v. Conuicere. *Conuitaneus v. Conuicaneus. Conuitare einladen (kì.). *Conuitare hd. mit-, nd. mede-v'mi= den, -vormeyden (3), -v'smiden (sic 21). *Conuitare ( aus conuincere , cf. conuiceri) vberwinden (74). *Conuiter-e, -i v. Conuicer-e, -i. Conuiua hd. wirtsehafft (1); gew. w. I eyn geselle ; w.- (65), wurtschaft- (6) -g. nd. werseop t en ghezelle. gemasso (141). mit zerer (39). tzechegast (125). eoo *Conuiuare hd. wirt-, wurt- (6, 110b) -schaflFten, -schaffen (5, 21) ; -schafthaben, -han (6), machen (18), triben (67). nd. werscopen. zusamen zeren (68). hoflen (i. opipare, comessari 75). Conuiuatorium v. Epulatorium. Con-uiuium, -uicium (q. v.), -iuium (Sum.) hd. goume (Sum.); wirt-, wrt- (6), wurt- (67, 110b) , gesel- (18) -schafft, -scharfft (5). nd. wert- (11), wer-scop (22ab), -scap (11, 99). ein volleben (125). hoflfatel (i. eontu-, var. conta-bernium 75). malzyt, zerung (110). *Conuiuorium v. Epulatorium. Con-uolare, -folare (3), -vaiare (8b) hd. mit- (no), zusamen-fliegen , -fligen (3, 9, 4), -fliehen (7), -flyeen (18), -flehen (5, 21), -fließen (8b). nd. to samen vleghen. *Conuolsa v. Conuulsa. Conuoluere tzu hauff weltzeren (19). zusamen-weltzen (110), -keren (68). tzo= samen wenzelen (132). Conuolutio capillorum tfilorum stren (74. cf. Sm. 3, 686, 687). Conuolutus ingewollen (62). Conuoluulus (animai) raupp (91). (herba) weiß glockenblumen (91). zaun= glocken, winde, baum-w., ni. wranghe (143). Conus, comus (9) (i. apex, summitas galee, acies quadrantis, fructus cipressi &c.) knop (7, 23, 49, 132). hd. knopff, knopfe (133), chnoph (71), knaffe (5b), COP 149 kneufF (10), knauff, kn. off dem hus (ò). clobe (8, 9). hack (no), haeck, top (132). helnspitz (93). der spitz auff dem helm (91). h.-deck t kleinat vff einem h. (75). hemlzeichen (sic); eyn bruch (17). hd. eyn hubsch burg (Mss. mog.). hubs (21), hibs (18) borg. nd. en houesch borch. tanapphel (i. nux picea 125). *Con- (9), co-vti mit-gebrauchen (9), -gebruch t geselschafft han (12). *Con-uulsa,-uulsus( 76), -falsa, -uolsa, -uulta (68) (i. croca 3, 74, vannus) hd. nd. wan. hd. wanne, wann, wanu (7), wande (18, 66, 70), wurffschauffel (3, 74). Conuulsus (cf. prc.) tzuwullet (125). verstrupft, gekrampft (Fris.). verrenkt (Ki.). *Conuulta v. Conuulsa. *Coonicere v. Conjicere. *Cooper-are, gew. -ire hd. helffen, mit-h. nd. mede helpen. bekummen, mit= wurcklich sin (65). Cooperator ein mit wureker (65). Cooper-culum, -torium, -imentum (bissw. untersch.; i. teg-men, -imen; cf. velamen, oper-imentum, -torium &c.) deck (1, 5, 76). gè- (69, 134), buoch- (75) -deck, deckin (68), coopert (no) vber ein buoch (-torium). swef decke (id. 22b). nd. deckinge, be-d. hd. be= deckun-ge, -ghe (19). deck-lach (7), -el (-culum 110). dechsell (132). *Cooperire v. Cooperare. Cooperire decken (7). hd. nd. be-, mit- (67), zusamen- (68) -decken, £-dencken (9). czu tecken (3). vberziehen (65). *Cooperiri (st. -ari?) drosten (17). Coopertorium v. Cooperculum. Coopertus bedeckt (11). Coors v. Cohors. *Copadines pi. (x erepido?) stein= clippe, rudse, steygerheit (147). Co-, cu- (131, 141), ca- (147), com- (8, 9) -padium, -podium (74, 76, 147), -pidum (74) prato (141 &c.), I svili (127), t zendrinc (11 7. cf. tararicenus. Sm. 4, 274. Gf. 3, 285. 5, 686). gepratens i. assa> tura (74). stuckfleisch (74, 147). slont= brade (8. aus slouc- ?) ; slasbroten (9) ; cj. schìeg- t lend-brat lumbus sim. Sm. 3, 445. 1, 269. bm. 234. — weltewahso (Sum.). uuildi faso (e. quod in collo bouis &c. jacet; sic Gf. 3, 705). ain buoch (76). *Coparillus v. Troperillus. Copia (i. exemplar , abundantia &c.) falle (5). folle (5b). vullicheyt (23). hd. men-ige (75), -gy (110), -gè. vberflu-ßekeit (8), -ssichckeyt (9). huff, huffung &c. (65). genug-ende (8b), -de (18 Mrg.), -sam (88). gnugekeit (6). ghenuocht (11). no= ginge (14). hd. eyn abe-, ab-, abge-, vz-, vß-, auß-, vßge- (110), nd. ut-scrift, hd. -schrifft, -schrif. nach formung(3). weder= brief (11). exemplar (6, 68). ha. cop-y, -ey. erlaubtnuß (88). Copiare hd. vz-, vß-, vs- (6), aus- (1), abe- (7), ab-scriben, -schriben, -schrey= ben, vß scrifen (13). nd. ut scriuen. co= pieren (110). menigen (75). *Copicosa v. Copiosa. *Copidum v. Copadium. *Copi-osa, -cosa (7) hd. voi-, nd. vul= len-, vollen-komelich (p, 7, 22, 23), -ky= melichen (18), -kemelichen (21), -kom= menheit (4). mit samich (23). Copiose vol-komlich (69, 134), -kum- lich (66), -kummelich (70), -kummenlich (67). vellecliche ( 100 ). weldeleke ( 99 ). fenugsamigklich (75). nochliken (23). uffen-lich, var. -tlich (65). Copiositas genugsamigkeit (75). Copiosusvol-kommen(no), -kummen (68), -kumelich (76). voln kommelich (17) genug-samig (75), -heit (8b. aus -eit ptc. pss. ?). ein gè-, vffge-, var. vff-huffter (65). geaisirt (99). *Copisterium v. Capisterium. *Copla (vestis gì. m.) v. Copula. *Copodium v. Copadium. *Copo- (22b), cupe- (147, kìi.), cup- (74) -rosa coperock (22b). kupfferrauch (74). copperrait (147). coppa rosa, gali. couperose, angl. coporouse, hisp. ca= parrosa i. chaleantum, vitriolum, atra= mentum sutorium koper-roose, -water (ku. cf. coperose, schoenmakers swartsel atr. sut. 116). Aus cupri rosa (cf. Dz. Wtb. 111). Cops reicher (74). ryek (147). *Copsus v. Capsus. *Copto v. Capito. Cop-ula, -la (16), -ulum (q. v.), cupla (104, Sum., Gì. m.) (i. chamus 75, pastura 104, Sum., coniunctio) hd. einigung. hd. nd. v'bintnisse sim. hd. v'binte- (5 &c), v'binde- (18), verbunt- (69, 110, 134), pint- (75) -niß, -nuß (134) zur ee (5), des sacrament der ee (75). hd. nd. bant, oft canum. hunde- (8), hundes- (9) -bant. hund- (76), wind- (75), hetz- (74) -strick. hunde seil (9). hunt stai (sic 16). halte (104, Sum.). cop-pil (9), -le (99). kuppel= sail; henckelpawm; mistgabel (74. cf. cup-la, -ula). vortruwenisße(5b). copulee 150 COR henkilbòma (Gì. Bias., bm. 227. cf. eupla. Fr. 1, 412 sq.). Copulare virsammen (19). v'gaderen (11). seilen (99). hd. czu fugen; trewen (9); e (5b), zu der ee binden (5b, 19), v'-b.; elich lude, e. lewt (4), eliche levte (3) machen. nd. to der ee v'bynnen, ehke lude maken. Copulatimi (i. coniuncti-m, -o 68) zusamen (110). verbuntnuß (68). Copulat-iuus, -us (19) bandich (23). bendick (19). Copuìatiuus kup- (kì.), ko- (49) -pler. *Copul-um, i -a (9) hd. nd. bant (mss. mog.). ruden bant (3). czu samenunge mannes vnd weybes (9). Cophinarius i. qui cophinos facit l vendit Iportat (Br.). kerbler (75). karb-ler t -macher (75d). korb-m. (68, 110), -ver= koffer (68). *Cophinum eyn closter (17). Coph-, l eofF- (75), cof-, eaph- (134), cau-, cari- (7) -inus (i. fìcella &e.) hd. chorp (104), korp. nd. corf. hd. nd. drage-, hd. drag-, trage-, trag-, drac- ri7), dragk- (21)", brot- (8, 9) hd. -chorb (1), -korb, -korp, nd. -korf. korp zu dem brot; gezeinter korb, vlg. kretzen (75). kreze (95). lane (23, 109), grot, dep (23) korf. kype (23, 74, 109). eyn zip (17). kypp, mande (147). ags. mand (94). *Coph-yum, -ia (gì. m.), euph-eum (76), -ia (gì. m.) (cf. cueupha) ain klains hietlin (76). hudhiken (100). Coquere,£»*s. coquo, eoeo hd. kochen t siden, kachen i seden (21), sédin (8). nd. kocken, coken, ick koke prs., sieden (99), zeden. hd. nd. gar, gran (sic 18), vff (17), warm (7) machen, maken. intrans. wellen; trans, ent-, ver-w. (85). *Coquest-er i. coquinarius (q. v. 74) ; i. cocus; -rinus i. qui panem coquit (76) ; -rus lo pistore (GÌ. m.) ; -rius l conque= strius becker (147). Coquimellumdamascenenboem (147). Co-, quo- (136) -quina (i. cui-, pop- ina) hd. chuch-in (104), -ein (Anz. 8, 99b) ; kuch-in, -en, -i (93) ; kùchin (6), kochen, koghen (21). nd. en kokene. *Coquinalia v. Tinaie. Coquin-, popin-, fuligen-, oflF-arius, coquester, miscelilo koch, suppenmacher (74). *Coquinatio kuchen-spyG, var. -speyß (75). *Coquinatrix v. Coctula. *Coquinella (i. prun-us, -iens Gì. m.) i. coca i puella (76). Coquus v. Cocus. Cor hd. her-za (ui), -tze (5ab), -tz. nd. herte, harte. *Cora vnkiskorinfahs (127. aus coma vngescoran fahs Gf.). *Corabinus v. Corallus. Corabus v. Carabus. Coracinus (jpiscis) rot (Anz. 8, 98). kar-usch (Fris.), -ausch (kì.). Co- (147, Br. &c), ChO- (Br., Kb) -ragium i. munus i donum (132 &c); vir= ginale funus (76, 141, Pap.); v. signum t virginalis pompa circa mortuwm &c. (Br., Gì. m.). hulpe (132). ags. medena bergen (Gì. Aelfr. %. e. virginum sepulturà). hals= rinc (131, i4i. x tho-, to-ragium?). COR iunfferli-ck teycken, -cke monstryng; danss, rey; doden speel; gelycknissen vortbrengyng (147). *Corago v. Borrago. Charaxare. Coragoriuim. congregatio viuentium; corrogare i. congregare ; corrugatio i. congregatio t indignatio (76. cf. corro= gatio). *Coral (aus thoral q. cf.) eyn deck (19). culter (8). Coralius v. Corallus. Corallina meermooß (143). *Cora-llus, -lius (Br.), I -binus (a colore arbore quadam — cf. color — t lapide quidam &c. 76) hd. kor-al, -ali, -alle, -ayl (5), -elle, -el (21) ; chorall (1), chroll (2). nd. kralle (11, 22, 23). Corallus (arbor) v. Color. Coram hd. nd. by. hd. bey. da bey (3). by na (23). *Corambus (aus chor-iambus X -agus 6 ; aus eorymbus X carabus X corium 17?) eiu fùrste des tauzes (6). eyn schiff von simden vnd mit leder uberzogen (17). *Corarius v. Coriarius. *Coraueta v. Cornuta. Cho-, gew. co-, ea- (Gf.) -raula, choraulis (88), cor-ola (74), -aules (74, 147), -eula (i. ioculat-or gì. m., -rix Br., Gì. m., agonista 74, 76), -eula (-eula? 7) (i. corea 3, e. laudabilis 75. cf. afrz. carole &c. Dz. Wtb. 586; in schweiz. Pa- tois eoraula Tanzlied, Chorgesang?) tanz- ari (Gf.), -er (74), -maister (76, Sum.). dantzer (7). danssleyder (147). reyen furer (8, 9). korschuler, singer (88). spoelman (11). kempffer, streitter ; layter efer pfaff= heyt; saytenspil (74). lob-, loben- (74) -tantz (3, 74, 75), -danez (3). *Coraulinus v. Corulinus. *Corax v. Thorax. Corax (i. coruus vitulus I4i) rapp 76). rabb (Fris.). rabe (19). raue (11). *Coraxare v. Charaxare. *Coraxatio v. Caraxatio. *Coraxo (cf. prec.) i. scriba sic dictus (76). *Corba (cf. sq.) gabe (21). Corb-an, -ana, -anan (75a), -ana (8), -anum (9), -ona, -onan, carbon-a, -am (acc.f Gf.) (i. oblatio, donum, gazòphyla- cium; carthesia q. v.) hd. nd. opper-, offer- (22), hd. oppher-, oppfer-, gelt- (19), kirch- (3), pfennig- (carbona 25) -stock sim., -stagli (21). gemein pfennig (corban25). pf.-sack (75). stoc (100). stock t ein kercker (sic 8b). troso- (treso-) -faz (Gf. 3, 73i). schacz-kammir (8), -kamer (9). ^Corbida v. Corbita. *Corbin-ius, -us v. Corbius. Cor-bis, -vis (i3«), -pis (Gf.), -bus, -ben (94, 136), chorbis (Gf.) (i. qualus Bai.) chorp (104), kor-pp (19), -b (64, 110), -f (109). kaerf (11). almusen korb (75). kretz (91). kratten t zeine (Fris.). zeyn, var. z. krat (64). ags. couel (cf. colum) i mondi (136); mond (145), mand (94). stote- (99), stoet- (132), stuyek- (sii.) -mande. Corbi-ta, t -da (76) i. caldicaria (147), auis t lectus -da; nauis sportata sicut corbis (76) ; n. oneraria (Br.) (hisp. COR corbeta, gali, corvette) ein grolJ (64, 110), lancksam (64) schiff. lastschiff t nawe (Fris.), nàwen (126). scheep dat last dreghet (147). *Corbitaria v. Orbitaria. Corbi-us, -nus, -nius (129) tzwey= herczick (19). twihartich (11). aubbel of twe herte hebnde (147). dubbell van hertzen (132). von h. (sic) o. zweyher= tzig (110). zwifeltigs hertz (75). *Corbo korb-, var. kerb-macher (110). mandenmecher (132). Corbon-a, -an v. Corban. Corbul-a,-us(«. sportula i25)ko-, var. ke-rblin (110). eyn cleyn korbehin (17). korffgyn (132). ein prebendt (-a 125). *Corbus (*. merenda, annona &c.) eten vur den aeveud eten (147). Corbus v. Corbis. Corbus (cf. carpella) ags. sadulboga (GÌ. ra.). *Corclau-a (147), -ia t cordauica i. interior cella (gì. m.). des herten aire myddelste (147). *Corcodrillus &c. v. Cocodrillus. *Corcosmus (V cf. corehorus? go- rosmum ?) schaf rich (22. cf. equisetum hyemale schafrulì Nmn.). Corcula v. Choraula. *Coreulio v. Curculio. Cor-culum, -tulum (76) hertz-el, var' -lin (75). *Corculus (quasi cordis cultor 76) hertz liebig (no), die sijn h. bewart (132). Corehorus, xópxopo? (i. pilosella major, pulmonaria gallica i aurea &c. 143 ; cf. podagraria. corcosmus.) buch- kéhl, -spick, -lattich; wund-1., milch= wuudkraut (143). gauch-el (114), -heil l hunerdarm (126, Fris.). Chorda, gew. corda (i. zona, sona 16, s. campanarum 3, 9) hd. seyte? seitte (8), seyt, sait (76, 134), saitten (1), satin 104). seyde (22, 100). zeyde (11). seuthe 5b). seude (13). sendwe (64°). syenen 64c). senue (104). serwe (sic 93). sen 91). seyl (17, 93). snurc (16). schnuor (no), snoher (17). snoer (11). ein swope snuhr (125). strick (1). glockenstranck (3, 9). lyne (100). corde (5b). *Corda regia (herba) besuge (47). *Cordaciter wil- (no), wijs- (132), hertz- (110, 132), beherzen- (75) -lich. *Cordamum v. Cardopia. Cordate wiß- (17), dapfer- l weifi- (Fris.) -lich. *Cordator saiten macher (75). Cord-atus, t -ietus (76) (cf. cardia= cus) geherczit (8, 9). hertz-hafiFtich (110), -haffter (74), -sam, keck, klug (88). kun-e (5, 8b), -er, weyser (74). kun (21). kone (18, 23). wal gebart (sic 132). ge-hert, -moidt (147). Cordauia v. Corclaua. *Cordax (i. audax l sapiens 66 &c, 76. cf. Gì. m. h. v.) wyse (7, 110). wyß o. ghertz (es). stoltz (no). Cordet-enus, -inus, -ina (5b) hd. mit, midde (18), t außwendig (66 &c. ) dem, den hertzen. mit h. (68, 76). nd. myt deme herten; hertliken. yssewen= dig (i. sine libris 6, 76). weißlich ( 76. cf. cordatus). COR Cho-, co-rdex seitere (Sum.). seyl treger (no), schnuor- (no), schnier-(68) -macher. *Cordiaea {cf. cardiaca. Gordiana.) brustsucht (75). hertz-ryt (74), -gspan t -gesperr (73), -gespenst (herba 91), -ader (et). Cordiacus v. Cardiacus. *Cordialis i. auis dulciter canens (no) aus corydalis id. (Pap.). Cordialis hertz-lich (3), -enlicher(75). Cordialiter hertz-lich, var. -iclich (65). Cordi-ana, -na (21), l -gena (74), t -età (75), cardiana (109) {herba, dolor; cf. cordiaca &c.) hd. herczen- (3, 5, 75), hercze- (18), hercz-, nd. herte-span (23, 74, 75, 109), -gespan, -gespane (18, 69), -spang {herba 76), -gespang {h. 1), -krut (68), -kraut (75). hertzenkraut (74). her= span (4). *Cordiara v. Cordiera. *Cordiatus v. Cardiacus. *Cordicin-ium, -nium (x concin- ere, -nus) einhellikeit mit dem hertzen (65). *Cordi-era, -gera, bissw. -ara, -ora {cf. cordia-ca, -na) hd. hertz-, hertzen- (3, 5ab), nd. herte-crut, -krud (23), hd. -kraut, -chrawtt (1), -worcz (5b). *Cordieta v. Cordiana. *Cordietus v. Cordatus. *Cordige-na, -ra v. Cordi-ana, -era. *Cordyla {cf. sq.) v. Siler montanum. Cord-yla, -ila, -illa {piscis) dobel (Alberus. cf. Fr. 1, 200b). thunin (kì.). eine kleine thoninne o. thunny (Fris.). Cordintime, cortintimo (76) von gantzem hertzen (74). Cordinti-mus, -nus (75 varr.) hertzen= licher (75). *Cordion v. Cardia. *Cordiora v. Cordiera. Cordolium {ital. cordoglio &e. cf. Dz. wtb. 111) hertz-we (no), -wehe (Fris., kì.), -leyd (kì.). *Cordomotrum v. Cardamomum. *Corduellus v. Carduelis. *Cordulanum v. Corduualum. Cordum, foenum e. omat (ss). ob= mat, emd, grummet (Fris.). *Cordus v. Cardus. Cordus spater, zeitiger (74J. *Cordu-ualum, -lanum (11) ( cf. gì. m. 2, 111, 721 &o.) corduen (11, 19). Cho-, gew. co-rea, t -rus (q. cf.) {i. circulus cuius centrum est diabolus 75) hd. tantz, dantz, dantze. nd. dans, ringhe-d., danseh (11), rey. reyge (74, 125). reye (8b). raye (74). *Corearius {cf. cor-, eorrig-iarius) ein rimen sneyder (3). *Corea-rius, -tor v. Coriarius. Cored-ulus (141, Er. &c), -ellus (129), -ula (93), toredula (74), corydal-us (125, Pap.), untersch. von -is (Pap.), wie corid-alis neben-vlws (gì. m.), cordialis (q. v.) {i. cassica &c. 125, monedula q. v. 74, 93 ; aus XOpuSaXÓ?) tuie (93). wid hòpff (67 Mrg.). ein lerch (125). *Coreisare v. Corisare. *Coreula v. Choraula. Coreum v. Corium. Coreus ledern (22b). COR *Corex v. Ceyx. *Corgo {aus erg? anders Gì. m.) ummer so (147). *Cori- album (13, 17, 22b, 74 &c. v. albicoreum. aluta.), -ambum (7, 18) -abum (5, 17, 21), -abium (23), -agum (12), -alum (4, 74, 133), -elum (18), -olum (66, 70, 107, 110, 132), -ola (5b), cariolum {alph. co- 134) {aus corium album X coriolum dim., das der Uebergànge wegen auch hierher gestellt ist) e- (13, 22b, 74), er- (5), i- (5b, 74) -rich. erche (17). erch (12). erch krude (23). erg in calcio (21). dunne leder (22b). dunn weiß 1. (-album) t geyrhet clein 1. (74. cf. aluta), (ein 110, 132) ci. 1., ledder (7) an den schfiehen (67 sim.), schuhen (66 &c), schuowen (7), schoen (5, 18), an dem schuch (4, 110). cleen leder aen den scoen (107). ryem (110). querdel (107, 132). lasch (5). loisc(loist? 17 Mrg.). *Coriand-er, -rum {i. qualus) stoit= corff &c. (147). Cori-, core- (3), ciri- (8), coli-, koli- (87, 146), cole- (19, 76), col- (101, 121) -andrum, cori-ander (4), -aodrum {sic 134), -annum (143), -anum t -um (143, 144), -arius (7), coli-andrus (17), -on (74), corradris (22b), coandrum (94a) hd. coriander, c.-crut, -kraut, -kernlin (64b). nd. c.-crude. coriand-re (96), -ern (23), -ern krutte (18). corean= dren craut (3). corr- (22b), ciri- (8), cre- (Sum. VII), coli- (87, 95, 146, Sum.), col- ali, 19), cai- (64°) -ander, -andur (95). choll-inder (105), -antir, chullantar sim. (Gf.). kullandar (86). collindir (120, sim. Gf.). kolinder l krollo (101, Gf. ). hol- enter (Sum.), -undir (8), -under t hoter sic 9). houlder (49). holder-bere -um, -baum -us (17). colgras {holus 74, 101, 121, Sum., Gf.). koruilla i. eerifolium; stahewrz {sic) i. abrotanum (121). eber- (Sum. v), eder- (47), heder- (85), hederix- (96) -wortz (96, Sum.), -wort. spriueuuort (Sum. vn). luopi (Gf. 2, 77). wantz-elkraut (Naturb.), -endill (143). ags. cellendre (94a). Coriandrum confeetum confect von coriander (1). Coriare lidern (75). Cori-, core-, corr- (93), cor- (76) -arius, coreator (64) hd. nd. leder-, hd. ledder-, schuoch- (93) -macher (9, 93), hd. -mecher, nd. -maker, -zouwer (132), -gerber (91). lethermakere (Gì. Mar.). garber (4). loer (5). lederer (64, 110, ili). *Coriarius v. Coriandrum. Corica v. Coryza. *Coricapistrum amliderin halfter (76). *Coriearius («. cantor, cf. chori-eanus, -tanus, -cista gì. m.) spel- (19), spoel- (11) -man. zenger (11). Coryeium bulgen, reit-, sattel-tasche (Ki.). *Coricus v. Corytus. Corydalus &c. v. Coredulus. *Corielum v. Corialbum. *Corigola v. Corrigiola. Coryletum v. Coruletum. *Coril-lus, -us (49) {i. reservaculum 49, saccus in quo seruantur fusa; aus cartallus X corytus X quasillus?) spindel-sack (3, 74, 75), -korb (74, 76), -schaup (74). spilkorp (49, 75). COR 151 *Coril-lus, -ius (11) {jaiscis, cf. cara= bus) karp-p (19), -ff (74), -e (11) *Corylum v. Corulum. Corylus v. Corulus. Cor-ymbus, -imbus, -inibus ( sustentaculum colligens et expendens 76), -inibì {sg. 7), -ymbi {pi. Pap.), -imbi {pi. 136°), -nubij {i. ligamina que ligant vitem (76) {sg. i. fructus hedere Br. &c, cacumen i36b, Pap.; pi. i. bachae in hedra i36b, hederarunibaccce,uual anuli vitium Pap.) -wijnstocks- (147), reben-bant (7, 147) , -gebelein (74). rebklam-er (123), -mer (64). craphen {acc. pi. i. vuas Hpt. 5, 209. cf. Dz. wtb. 181 v. grappa), ags. ifig crop (94a). drubo (121). frucht von ephai (91). epheuberlin (64, 123). ephaw= boriili (64). hintzelbeer (kì.). ags. leac- trocas (94, 136). schiffschnabel (kì.)- eorimbis i. nabibus (136. cf. corambus). *Corincari v. Cornicari. *Corincus v. Corytus. *Corinib-i, -us v. Corymbus. *Corinthus &c. v. Carinthus. Cory- tus. *Coriola v. Corrigiola. *Coriola i. capsula ledersack (64). *Coriol-a, -um v. Corialbum. *Corisa v. Coryza. *Corisator tantzer (75). *Corisatrix reiherin (75). Cori-, corei-sare, selten cho-, eo- rizare {i. girum, dyaboli facere 76) hd. nd. dan-tzen, -zen (11), -sen (22ab). hd. tantzen. reygen^rayen (74). reihen(75). reyen (22b, 147). danssen, swantzen (147). Cor-yi;us, -itus, -ìthus, t -yntus fi29), -intus, -inthus, -incus, -nitus (9), -nicus (74, 76) , -niehus (8) , -icus (114), pi. -ythi (91), -ithi (Gf.), -iti (111), chorintus (147), curitus (104) {i. pha- retra; eapisterium 74; theca arcuum -tus, sagittarum -ntus 129 ; saccus in qua ducitur arcus -ncus 76) pogascheidi (pi. Gf.). arnbrustscheid (49). boge- (Gf.), bogen-, pogi- (104), pogen- (74, 75) -fuo= ter (91, 111, Gf.), -uoitir (104), -kocher (74, 93), -kucher (75). kocher (19, 68, noi. caicker vur en schutte (147). deck (110), reck (132), rock (68) vber ein bogen sim. bulge (74). holfte (9). hulf-e (8, 74), -ter (74, 135). *Corium v. Coriandrum. Cor-ium, -eum hd. nd. leder, hd. ledd-ir, -er. hüt (104). C. bouinum rindrein leder (1). ryn= dern ledir (5b). *C. molitarium semiß (5b). C ouinum schaffen leder (1). scheffin ledir (5b). Cor-yza (kì.), -isa, -ista (8, 9), -ica {i. fructus ad nares 11, 19, la rema del capa sic Gì. m.) nase drauff (8). naß tropfe (9). nasen-dropp (19), -dropel (11). nuU zu der nasen (115). flußer n. (sic 93). strau= chen, pfnisel, schnuppen (Kia.). innersfc strauch {i. catarrus interior 74). pfhusel, schnupfe (126). pniissel, schnauppen(135). Cho-, co-rizare v. Corisare. *Corlampula i. sarcina scilicet culum vnde omnis eorlampuda non a feìs tuta (76). *Corlegium v. Curlegius. Coturnix. *Cormicare v. Cornutare. 152 COR *Cormutare verlawen (7. i. e.pigrescere cf. Sm. 2, 406? zu cornutare ?). *Corna (herba, cf. comuni) rute (11). *Cornacula v. Cornicula. *Corne-lius -olus v. Carneolus. *Cornica v. Curruca. Corni-, corin- (76) -cari schryen als die krewen (76). kacken, schreyen wie eine krahe (Kia.). wie die kraen kleppen (voc. a. 1618). vngenemlich sprechen (8,9). Corni-cen, t -cens t -crepa (Br.), pi. -eentestf -cin.es (129), eornu-centes, -trope (76) horn-, hoern- (11), zincken- (75, 88) -bleser (11, 19), -blaser (75, 88, 110), -blaßer (68). Cornieul-a, -ae (94), corna- (94, 136a), curni- (i36c) -cola (auis) kaha, taha (Gf.). krey (noa). kleine kray (Fris.). ein krein (68, iiob), kraegyn (132). ags. crauuae (94, 136a), ere (i36c), crae (145); cornicul-a ciae (136), -ae ciiyae (94). *Cornieula (vestis, cf. cometa gì. m.) gali, comète (122). *CornicuTum harflechten (75). *Corni-cus, -chus v. Corytus. Corniger v. Cornupeta. *Comilla (piscis, cf. curonilla) grun= deln (V Hamb.). Corni-, con- (alph. corn- 76), corru- (74) -pes (i. caballus 74, 76, dextrarius 76) orohti mosci (Gf. 1, 459). grolkofl (74). *Coraitus v. Corytus. Cornix hd. craia (84), kreia (87), krahe, krawe, krae, chra (104, 141), era, chrae (45), kràh (115), kra (134), kre(9i), krew (64b, 67), kreu (64°), kray (Fris.), krey (68, 110), kreg (6), krseg (34), eroe (69, 77, 111), kro (9, 4). nd. kreghe (22), krege (22b), kregge (23), kreye (11) ; ka (22b. i. q. mon-, acr-edula Gf. 4, 359). rame (77). ram (94). rabe (10). rab (1). *Comu v. Cornum. Cornu hd. nd. horn, horen (22b, 82), home (7). zinck; ille canit in cornu der blast vff dem zincken (75). horn t arm des (9, 17), ar'in dez (8) cruces. hoch- (8, 9), hof- (17) -fart. gewalt (8, 17). irdische g. (9). gabe dez heilgen (8, 17), gobe des heyìigen (9) geistes. spicze in dem streyte t anvùrunge (9). spitz in dem strite (8), in ey stride t anfeehtunge (17). die hinderspitz (exercitus 64c). moghentheit (*. abundantia 11). vber= tìussickeyt (9). pi. cornua krimme an dem wasser (88). gehurner vnde dicitur der hirß hat ein gehurn (var. u = u 75). Cornu cerui (cf. silago) hirczhorn (Sum.). Cornu venatoria iegerhorn (75). *Cornubii v. Corymbus. *Cornucentes v. Comicen. *Cornueta v. Cornuta. *Cornulus v. Corulinus. Corn-um, -u (74, Br.), -us a um (fructus 10), -a (q. cf. sg. 125, pi. 12, Gf.) hagebute (13). hagenputz (74). hayn= bothe (5b). habutte (16). haboten (pi. 12). hapt (10). haibuczel (1, 3. cf. sqq. coraus. hainbuzel Sm. 2, 198. hagebut-ze i. q. -te Pop., Nmn. neben hetschepetsch id. ib., Fr.). haspen pSschen (1. cf. hesperlein Sm. 2, 254. hespel mespilus germanica Nmn.). halcz poczel (2). bottel, dir-litz, -lein (Hen. ). thierlein, kurbeer (Fris.). COR curnolisperi sim. (Gf. 3, 204. 4, 496). hy&= fen (74). han-hiflfe (8), -heffe (17), -klosßer (corna testieularia 125). wippchen (125). wiepe(ll). wipe (109). hagwurtz (64, 123.) slech (6). arßkutzel' (74). Cornupeta (i. corniger 9) stozere (100). en sto tei (11). stoeteie (99). stossende fye (3). stossinde vih (9). stoßende wy (sic 8). das mit hornen (98), den ho-, var. he-rneren (110) stofit. dat mitten horn stat (132). *Cornupis horn visch (9). Co-, cho- (Sum.), I o- (Gf.), a- (100) -rnus, -cortius (95) (piscis t herba 76. cf. ornus) hagen- (1), hage- (6), hag- (64, 67, 77, 93, 123), han- (8b), schlech- (74), sleen- (21), slee- (5), sle- (23) -dora, eyn hagen- (noa), hack- (7), butten- (68, 69, nob, 134) -dornbaum. hain-butten= baum (3), -bottenbaym (5b), -pottern= baum (19). putten- o. hagenputz- (74), butten- (6, 75), buttel- (132), butel- (107), bottel- (Hen.), haenbutteln- (5), hapten- (18), haybùczel- (1), heibutzel- 1 habutzel-, var. halbutzel- (75), hiffer- (77), hanheiifen- (8), haynhyffen- (133), hanhiffen- (66), hanyffen- (21), heneheffen- (17), hauli= hyften- (70), sleen- (18), wiepen- (11), wippchen- (125), wipel-, weipken-, ter- link- (109), tierlin- (144), thierlein- (143, Fris.), dirle- (126), spelcoren- (107, 132), churni-, churin-, chuirnil- (Gf.), corne- (99), cornei- 1 kurber- (144 &c), arliz- (100, Gf.), erlisch- (7), erlis- (95), lim- (84Ì, lem- (102) -baum, -bom sim. ahorn (Sum.). hanbuchen (16. >< -butten). haghewepe (23). dirrlein (114). hartriegel, kurbeeren (143). mella (104). *Cor-nuta, -nueta, var. -aueta (gali. cornuette) ritter-blum, -sporen &c. (143). Cornuta facies (Exod. 34) ein glifóende antzlitz (8). glinster antlecz (9). *Cor-nutare, -nutari, -micare (8), -mutare ('? q. v.) hd. nd. blasen (99, Mss. mog.) in daz horn (21). h. bl. (8), blaßen (17), blosen (9). tuteu (96). duytten (19). *Comutare (cf. cornuta) ginstem, schinen (17). *Cornutes v. Terebella. *Cornutrope v. Cornicen. *Cornutus gehornet (19, 68, 110). *Cornuus v. Caminus. *Corobeor v. Corroborare. *Corodis (g.) idis i. finis t additio (no). *Corolinus v. Corulinus. Corol- (110, 132, Br.), corre-larium i. sermo sequens ex premissis Voce, ex quo, Gemmae); premium se. corona (Br.). nach- lauffende l -schießende rede (7). eyn ynfalle (12). glychnisse (19). corol-laria tzugabe (125); -arium i. premium (110, 132, Pap.), corone pr. (76). *Corolus v. Corulus. *Coromellus v. Carduelis. *Corona v. Cassona. Seta. *Corona (ciu.) chern fi), ebron (sic 71). Coro-na, -n (134) (i. diadema, tonsura; chorus t circulus 125) hd. nd. crone, chron (1), cron (8ab, 110), crovn (93). schappel, krantz (65, Das.ì. schap= pelein (Fris.). singeltantz (125). blatte (17, Gf.). blat (8). blatt (76). piatte (5b). plat (77). der mittel cirkel tnter album et pupillam (64). COR Corona florida ein schappel (65). *C. imperialis (herba) kónigs-kron, -lilien, ni. keyserscroonen (143). *C. monachi t sacerdotis (i. vrina= ria, leetimiiiga, dens leonis, rostrum poreinum) pfaffen-blatt, -kraut, -stiel, -rohrlein; saw-russel, -schnabel, -blum; weg-, wiesen-, hunds-lattich ; eyer-, hunds- blum; pippaw; schweiz. wyenschwantz; hess. sommerdorn ; ni. cancker-, scorst-, pissen-, perds-bloem (143). *C. solis sonnenkron (143). *C. terras gundel-, grundt-rab; erdt= epheuw; ni. onderhauer (143). gunder= mann (Ki.). Coronamenta (par erga gr. se. tex^ torum) laubwerg (125). *Coronamentarius v. Coronarius. Coronare kronen (19, 23). crenen (8b). Coronaria mohrenkraut (143). feder- neglein, n.-, gras-blumen (Ki.). Coronarium (metallum, aurum) con= terfey (125). Coronarius cinis cron-asche (Chytr.). Corona -rius, -mentarius krentz- mecher (125). Coronatus (moneta) kron (111). Coroneola ( herba ) farbpfrimmen, heydenschmuck (143). herbstrose (Ki.). *Coronica v. Chronica. Coronula krantz-, kron-lin (65). *Coro-, corono-podion &c. v. Crono= podia. Cydonia *Corotusta v. Torotusta. *Corpedo (ans carpo q. v. X torpedo ?) quedam postis (76. aus piscis? pestis?). *Corperale v. Corporale. *Corpis v. Corbis. *Corpolentus v. Corpulentus. Corpo-, corpe- (74) -rale hd. nd. corp-oral, -orale (21), -eral (74), -erayl (5b). Corporalis hd. lipli-ch, -chen (21). Hip- (19, 76), lib- (110), lybe- (5b), leip- (134), leib- (4) -lich. nd. liflic. Corporalitas liplichkeit (17). Corporaliter leiblichen (134). Corporati (eiusdem congregationis) glich- (10), zunft- (12) -bruder. Corporeus liflic (22). Corporicid-a, -ia (gì. m.) metzger (Ki.). Corpulentia lybig- (75b), leibig- (74), leibi- (75a), liplich- (65 var.) -keit. leip= licheit (65). wol-leibichait (1), -lebekeit (18), -gelydigkeit (74), -machtikeyt (5b). Corpu-, corpo- (76) -lentus (i. crass- us, -atus) libig (75). leibiger (74). leipp= haft (Gì. a. 1418 Sm.). hd. nd. wol-, wole- (7), grofi- (64), grot- (99) hd. -leibig (1, 64), -gelibet, -gelibter (6), -gelipt (7), -geleibt, -geleipte (66), -gelebet (18), -gelyderter (74), -mechtig (5b), nd. -gheliuet, -ligameg (99). Corpus hd. nd. lich-am, -em (21); ligame (99). hd. lich-, leich- (134) -nam. lip (6, 110). lib (75, 76). leib (4). corper (1, 75a). korper (75b). corpel (113). Corpus dominicum gots lichnam(17). Corpusculum libel (75). eyn cleyn lichnam (17). *Corradris v. Coriandrum. *Corrarius v. Coriarius. Correctio befierunghe (19). COR Corrector (scolarium) streicher (75). Correetus gebeßert (19). ghebotert (11). *Correlarium v. Corollarium. *Corrètorium holczwedel (16). Correspondentia mit antwurt (75). Correspondere hd. antwortea. hd. nd. mit-, mid-(17), widder-(17, 18), entgeyne- (19) -antwerden (21, 22), hd. -antworten, -entworten, (5b), -antwurten (6, 75), -antwirten (76). glichen (19). *Corriga &c. v. Corrigia. *Corrigare naß macheu (110- &c). *Corrigarius v. Corrigiarius. Corrigere (i. corripere, arguere, increpare &c.) hd. zuch-, zich- (67, 76), zoch- (5b), czugs- (3), czucz- (18), nd. sech- (22), tucb- (23) -tigen. czugtichen (13). hd. straf-, stra- (14, 68, 69), straif- (10), strof- (8), stro- (9) -fen. streichen (75). czu triben l hauwen (7). castien (17). beßern (19, 65). beteren (11). buß seezen i zu de besten halden (12). * Corrigia v. Corrigiola. Corrig-ia, -ea, -a (5, 8), -ium (4, 110) hd. ryeme, r. von leder (17), riemen (67), ryem (6, 134), rfme (12), ryme, rim, rem (68, 93), remen (13). nd. reme (14, 23). gurtel (68). schnuor (110). schuoch- riem (65), -rinck (76). *Corrigiare gurten (68, 110). schiui-, var. schnye-ren (110). Corrig-iarius, -arius, -iator (75), eorearius (q. v.) (i. fren- l seorte- arius 125) ha. ryemen mecher (19) ; r.-, rymen-, rem- (68) -snyder (125), -schni= der, -schneider. riemer (75). Corrigiola i. parua corrigia (Br.). Cor-rigiola (143), -rigila l -rigibula C74), gew. -rigula, -igola (76), -riola (17, 22, 23, 4, 93), -iola (5b), -rigia (69, 134) (i. centinodia, eottidiana) wind-a (93), -e (74). weg-winde (74), -graß t -tritt (143), -ebreid(17). denngrali (143). hertzspan (5), daraus vii. birczbeyn (5b). wir-och (5, 68, 110), -auch (7, 18, 67). weyrauch (152). wy- (69), wey- (134), weye- (66, 70, 151) -rach. wyr-oek (23), -ick (22). Corripe czuchtig, schraff (sic 9 Anh.). Corripere (cf. corrigere) hd. ku-, ku- (6), ko- (18, 19), beku-rczen. korcz machen (17). hd. zu-, nd. tu-chtigen. hd. nd. straf-, hd. stra-, strauf- (76) -fen. schelden (22). ermitschen (Fris.). Corriual-is, -es die zuo samen trincken (110 sim.). mitbuler (Fris.). Cor-roborare, -obeor (prs. 76) hd. nd. ste-, hd. sti-rcken. Corroboratus gestircket (19). Corrodere hd. nagen, be-, gè- (8b) -n. naggen (152). gnagen (3, 17, 23). knagen(11, 132). schraden (22b). Corrogare (cf. eonrogare. eorago- rium.) same-n (17), -In (8, 9). hupen *Corro-, corru- (76) , t congre- (4, 76) -gatio hewf- (4), heufe- (stieier) -lung. *Corrosi-nus, -uus (147) (*. asparilla &e., cf. eorsanda) schafftenhawe, pintz (74). schafriet (i. papapirus (147). *Corrosorium schab-isen (93, bm.), -eyßen (55), -messer (64, 74). radier-m. (74). DlEFENBACH GlOSSARIUM. COR Corrud-a, -ago stein-spargen (143). wilder sp. 0. spergen (ftìs), sparge-s t -1 (Kia.). Corru-ere, -gere (22) hd. vallen ; mit-, czu- (9), in- (8), nd. mede-vallen. Corrugare run-celen (100), -ken (99). *Corrugatiov.Cor-rogatio,-agorium. *Corrugere v. Corruere. Corrumpere storin, brechin (8). hd. czu brechen. zuo bregen (13). v'- (9), zur- (8b), zer- (65) -storen. v'derben (9). ryßen(19). zerrissen (65). enschicken (62j. *Corrupes v. Cornipes. Cor-, co- (76) -ruptela pruch (1). bruch (5b). broch, v'storunge (17). ab&= brech t klofft (18). virstorniße (8). snetzen (21Ì. snitzel an dem rock, zadel '5). zoden (7). zot (74, 75) an dem klayde 74). stratelen (22, 23). uulheit (99). Corruptibilis brechiich (110 sim.). zer-br. (67 Mrg.), -storlich ($., 110). broijs (132). Corruptio virstor- (8), vorstòr- (9), wor werd- (9 Anh.), zubrech- (8b) -unge, v'treiplichkeit (9 Anh.). uulinge (99). Corruptu-m, -s (12, 76) i. fruetus (76. st. fraetus). zubrochen (8b). wl (100). bescliymmeln ut panis (12). *Corrus v. Chorus. *Corsanda (i. equitium &,c.,cf. cor= rosinus) grosser ackerschafftenhew (143). *Cors-tilus, -ulus (lo herede Gì. m.) gevryhet erfgenaem (147). *Corta v. Torta. *Cortalum v. Erigeron. *Cortauisas (cf. curtamisia gì. m.) churtimesfel (Gf. 3, 469). Cortex hd. rinde; usser-r. (93); hd. nd. i\, hd. rind, rende (18) hd. eynis, eynes, eins ig-, ygk- (5, 7), ìeg- (6), yet- (134) -lichen, nd. itlikes, enes ìtliken dinges, ane des brodes (5, 22, 23. untersch. von crusta). bare (11). byrck (12). en broke (23). borste (77). schale (17, 75). schelff (110). schelle (132). scheletz (68). scliille, scorse (107). scorce (99). schin (Avent.). hel (75. mhd. helwe). pi. dy scheben vom flachß (125). *Cortex bunne bungenrinde (Sum. v). C. mandragore alnìrinde (Sum. v). *Cortieare hd. schelen. nd. scheellen. slyßin (19. wett. bonen schleißen). *Corticineus i. dominus (76). *Cortilis v. Tortilis. Crispus. Co-, t cu- (Gf.) -rtina hd. nd. vor-, vm- (11, 76), hd. far-, vmb-hanck, hd-h&ng, -hange. furhang am bet, des betes, der schlafkamer (75). serg, decke (Das.). en craem (11. i. q. tabernaculum institoris KH.j. gardijn (132). cortine pi. rugelachen (120). ruck tucher (65). *Cortintimo v. Cordintime. *Cortius v. Cornus. *Cbortonicum (Gallia) uualholant (Wessohr.). *Cor- l con-tulis (9), cartulio (8. X cardo) ange-r (9), -1 (8) ; aus cureulio anger. *Cortulum v. Corculum. *Cortum l pirus chozze (104) i. q. kottus l byrrum kozzo (Gf. 4, 539). *Corturnix v. Coturnix. *Cortus (cf. turtus) schiltkrot ein wurm (74). COR 153 Cortusa alp-, berg-sanikel , wund-, heyl-gl6ckchen (143). *Coruare v. Cubare. *Coruenticulum v. Conuenticulum. *Corues v. Coruus. Coruina vox rappen gesang (65). *Coruipa v. Ceruipa. *Corvis v. Corbis. *Corula v. Corulum. *Coru-, cory- (Gf.) -letum hasalahi (Gf.). hasel-busche (19), -busch (11). *Coru-, coro- (16), corau- (3, 75) -linus, colurnus (121 &c), cornulus f64b) hes-iliner (Sum.), -eliner (121), -elen (16), -seln (8), -ebrier (120I -eler stock (75). ein hesellen steiken (3), *Corulis hassel (7). *Cor-ulum, -ylum (68, 110), -ula(5b) nd. hasel, h.-not. hd. h.-nuß, -noscz (5b). -noezs (18); hassel noß. *Cor-ulus, -olus (16), -ylus (68, 110), -ilus (121 &c.) has-el (3), -1 (102), -sele (47), -le (96). hesele (16). hd. nd. hasel-, hassel- (7), haseln- (18) -baum, -bom, -stud (93). hazel nuz (4). *Co-, fo-rulus (cf. forulus, cor-ilus, -ytus) beygurtel, zerseckel (74). *Cho-, co-rulus (cf. ehoraula) eyn vor-danezer (12), -dentzer (10J. *Corum zaumleder (64). *Coruptela v. Corruptela. *Corus (i. pellis sub collo bouis l fo^ ramen in muro; X tho-, fo-rus) stelle hol (19). *Corus (i. crudelis, superbus; aus toruus?) grewlicher o. hochfertiger(74). Corus (cf. ventus) ost sudost (1). ortwest-, nortost-wind (126). chorus nort-oist (5), -ost nord (1). Co-, gew. cho-rus (xopo?) korn mase (100). corenmate (99). scheppel (22). wein scheffil (9). wispel (23). Cho-, eo-rus hd. nd. eyn schar. i. locus sanctus &c. hd. eyn kore, kor (9, 75), chor (8, 75), choirr (5b), kar (75). Cho-, co-, cor- (8) -rus ein pfeiff mit secklin (91). sackpfiffe (75). pfiffen- (25), blatur- (95) -spil (instr. mus. 95. cf. conche), ein orgel mit czweyn roren (8, 9). Co-, eho-ruscare hd. bli-cken, -ckzen (6), -xen(68, 110), -gzen(133), -gsen (152), -tzgen (67), -czen (5, 69, 70, 76, 134), -cken als daz weder luchte ader bliczt (17). plitzen, schawren (74). nd. blix-, blixe-, blics- l blys- (22) -men. blicknig t schyne (18. X -atio). hd. nd. schinen. scheynen (9). erschienen, luchten, weU ter-1. , varr. -leichen, wertterleuchten (65). wedderleugen (13). gleissen (Fris.). zwitzeren, erschiittelen (Das.). Corusca-tio, t -men (76) (i. fulgur 3) pli-xen t -czen (3), -gtzunge (133), -gzung (152). plitz l schawr (74). blick-ung (5b, 18), -e t schin (17). schynung (8b, 18). scihn alse bliesme (23). blixem (22b, 132). blix (110, 132). blitz des weters (75). hym-elicz (1), -lycz (3), -liczen (4). Coruscatio leuior wetterluethen(125). Coruscus schinbare, luter, dare (17). scheinend, glitzig (Das.). glantzend (Fris.). Coru-us, -es (75 varr.) hd. hrab (4), rab, rabb (Fris.), kolckrab (kì.), rabe, eyn swartzer r. (7); rappo (93), rappe 20 154 COT (34, 87), rapp. nd. en raven (23), raue (99), roeue (11). eine aux (109). krump- schnabel (auis 75). Coruus (piscis) hasel (93). *Chos v. Chaos. Cos. COS, ChÓS (120), COX (136), COSUS (Gf.), cos olearis(Das., Fr.) (i. lapsorium q. v.) hd. wezi- (104), wetze- (7), wece- (13), wetz-, weit- (5), wet- (125), slif- (Gf.), sclif- (93), SC'hleif- t ol- (73), ol- (Das., Fr.) -stein, -staili, -sthein (17). nd. eyn wete steen (22), slijpstien (11). ags. huetistan (136). Chosdrus v. Costrus. *Cosina (aus consobrina cf. Dz. wtb. 119) maghi (v. s. Galli). *Cosma v. Bugula. Cosm-archa (Br.), -iarcha, -arius, -arita, t consimarga (76) i. princeps in mundo (eons. 76), totius mundi (Br). furst o. herre (74), prince (147) der werlt. Cosmarehia der werlt furstendom (147). Cosmieus werent- (132), wern- (17), welt- (110) -lich. werltlick (147). Cosmus werlt (147, Sum.). die welt(65). *Cospis v. Cuspis. *Cossofrenus v. Consobrinus. Cossus (i. teredo) holtworm (147). Costa hd. rybe (4), rieb (16), rieben (114), rebe (125), rippe, ripp. nd. ribbe (22ab), rebbe (99), ref t rafe (22b). *C. ean-, equ-ina (i. lanceol-a, -ata) spitz wegrich, ni. hontsribbe (143). *C. ovina schaffripp (143). *Coste i. decas, gentos (Br. aus -XOOTY]?). *Cost-e, -ula rebewurtz (75). Costella v. Costularia. *Costella (cf. eartilla v. eartilago) brot leffel (8, 9). *Cost'os v. Castologaloe. *Costos v . Custos. Costr-us, -ux (Gf.), I -es (74), ehos= drus (94b, gì. Aelfr.), eastros (130, GÌ. Aelfr., Gf.), construx (8, 9) (i. dux apium; grece dicunt duces apum 130 ; aus oestrus, cf. costus; vii. wiso X wefsa?) uuiso (127, Gf.). wis-il (104), -el (9), -sei (8). weysel, bynenkunig (74). ags. seo beo= moder (94b). *Cost-ula v. -e, -ularia. *Cost-ularia (76) , -ula, t -ella (Br.) ribe (4). ripp-liu (75b, 76), -el (75). Costu-s, -m (87, 105, i4i), gr. XÓoxOi; (114), tostus (q. v.), custos (q. v.) velt mincze (8b). sent mergen myncz (17). kaneel (19). coste (87). kost (47). tost (Sum. v). wilder saluan (75). wolgemuot (91). plos- (105), laß- (75) -wurtz. Costurarius v. Custos. *Costus i.panis siliginis (148). rücken- (9), ruck- (8) -brot. *Costus (aus cossus? aus oestrus, cf. costrus?) slang, vnck (74). *Cosus v. Consus. Cos. *Cota-mius, -na &c. v. Cydonia. *Cothelancula v. Cotula fetida. Coticula goltstein, probirsteinchen (125). *Cotid- v. Cottid-. Cotyla v. Cotula. *Cotinus v. Cydonia. COT Cotinus (i. scotanum &c.) presilgen= holtz (143). fàrber- (kì.), wilder ol- (143, Ki.) -baum. *Cotognidium v. Coccognidium. Coton, cothon (i. portus; p. artifi= cialis gì. m.) gestad (88). haeue (132). *Cotoneatum (cf. cydonia) ain ge= macht kitten (sic 91). eyngemachte quitten (125 Mrg.). *Cotornix v. Coturnix. *Cottenus i. vermis qui nascitur in faba t porcus marinus (76). *Cot-, co- (110), quo- (125) -tidiana (adj. s. ad. pestis; nomen piscis sic 67, 68, no) hd. teglich-e, -B (67, 68), -s (no); taglione (134). dege- (5, 7, 18), deyge- (21), dadi- (22) -lich, -lichen (18). degne- lik l vresen pestis (23). tag- (l), dege- lich frießen (1, 17), fryslien (5b). daß teichlichen frisen (3). ain tegelicher ritte (6). das tegliche riten (125). daz kalde (5). *Cot-, co- (no) -tidianus hd. dege-, deyge- (16, 21), dage- (19), tag-, teg- (110) -lich; tag- (134Ì, tege- (6) -licher. nd. degheli-k, -x (11). Cott-, cot- (110), coth-, quott-, quot- idie hd. nd. alle dage, hd. tage (3), tag. hd. ali, al tag.. dege- (5, 17), deyge- (21), tege- (6) -lich, -lichin (5). nd. degheliken. quottidie (x quot dies, quoties) wie vii dage (18). weydicke (12). *Cottula i. mensura vini (i. q. cotula Br. &c), t lacus (75), l puteus (3, 75, 76) qui ^«pisterio est schaf (76). sumpff(75). ein sumph (3). *Cottundus v. Contundus. *Cottvirnus v. Cothurnus. *Cottus (piscis, i. gobio fluuiatilis) gropp (140). *Cottus v. Coceus. *Kottus v. Cortum. Cotula (cf. cottula) mate van ander= half (147). Cot-ula, -yla, -ila (Fr. (i. crispula herba, crespul-a, -us 143) streich-, sterck-, stein-blum (143). spind (Fr.). Cot-ula, t -ila (74) fetida, cotila (Fr.), cothelaficula (17) (i. bufonaria, brusciaculum, solis seculum, in Hetru= ria vlg. cota 143) hd. nd. hundes- (96, Sum. &c.) , hd. hunds- (143 &c), hunß- (17), kuh- t krotten- (143) hd. -blumen sim. , -plum i -tistel (74), -distel (Fr.), -dill (143), nd. -blome (47, 85). Cotu-, eontu-, untersch. von conte- l cutu- (76), cortu- (95), coto- (8), conto- (3 &c, alph. coto- 18) -mix, cotur-trix (t'x) l -tis (19), -nus [q. v. 74) (i. per= dix, ortigometra, orthogemeta 1, quas= quila 93, corlegium 76) est qd. auis (3), a. regia (76) in arabia nascens quarti greci ortige- (76), orthiogru- (3) -atam (aus ortygas pi. Pap.,ortogon Br.) vocant ab ort- (76), orth- (3) -igia insula &c.;_ alii vero eam vocant orthigiam, nigri bigardum (3). (cf. pygargus, bistardus, orty-x, -gometra) wach-tul, -til (95), -tei (5, 7, 10, contu. 76), -el (93). watthel (77). qua-ckel (107, 132), -ckele (106), -cele (99), -tele (8b). sneppe (11, 19). brach- (5, 8, 67, 76), broch- (9), bruch- (3) -vogel, l -hun (9). hd. hasel-, or- (76, 95), reppen- (64), reppe- (17), rep-, rip- (21), rapp- (7), nd. rap-hon (5b, 13, 23, CRA 6S\ hd. -hfln, -huen (1), -hun, -han (21, 76). per- (107), pa- (132) -trijs. Coth-, cot- (74, 75), cott- (75, 76), cont-, tect- (75) -urnus (i. menti t grepita 75) hd. viltz- (1, 9, 75), streyt- (74), bunt- (9), punt- (74, 75), both-, bot- (19) -schuch, -schuche (9), -schw (19). bosscuch (100). nd. bote (99), butschoe (11). coturni kotzinge (Gf. 4, 539). *Coturnus (X turnus, coturnix) rephun; turnas ein muntze (74). *Coturt-is, -rix v. Coturnix. *Couare v. Cauare. Cubare. *Coura v. Coxa. *Cousquilla (i. q. cossa gì. m. cf. Goth. wtb. 2, 238) gali, cosse (122). Couti v. Conuti. *Cox v. Cos. *Coxa v. Toxa. Coxa, coura (76. >< crura?^, cera (q. v.) (cf. gosse) hd. diech (vt zn crure 7 sim.), dyche (12), diche, dich, dihe (uob), dyh (9), deych (13, Gf.), dieg (5), tiech (6), tich (3), dege (10). dycher, dyher n. pi.; der hangenden lancken g. pi. (A), dye (19, 90, 99). dee (23). dey (109). ags. theoh (136). gewerb, gleich, schlofi, var. schoß (65). gescloß (64, Sm.ì. beindicki (93). wade (3). brat (88, 110). brade (132). schenckel (17). enckel (76). goffe (121). hufft (88). ein ripp (68. X costa). Coxale lendenyer (147). Coxendix hufft, diech, brat (88). die schloss der hifft, l morbus die sciatic (91. cf. ischias). *Coxima i. laetuca agrestis (47). *Coxinum v. Coceinum. Coxula diechel (75). Cra rabengeschray (74). *Krabe v. Karabe. Crab-ro, -rona, -ones (pi. 118), cab-ro, t -o (75), carbo (76), scab- ro, -o (7), -rones (sg.f 23), -ones (sg. 5b), -iones (pi. 1), scrab-ro (11, 12, 19, 20, Br.), -o (3, 8, 9), -io (53), strab-o (19, 20), -eus (16), -us (11, 19), gubru-- nes (pi. Gf. 4, 1039) i. scara- (75), scarre- (19, 20), sera- (ib., 9, Br. &c.) -beus, -bius (9ì (cabro differt a scabreo 110) wybel (9). wysel (strabeus 16). wobbel scrabro ; pherde woubel strabus (19). weuel (11, 20). ros- i perde-w. strabus (11). kafer (6). en querqueuer (-uè' 23). bathtkever (95). bacìi- (aus bacht lutumf), raiß-, laub-kefFer (7). roß-kefer (75, 110), -wurben (75a), -wurra (75b). schrot (53, 75) est genus brueorum der kefer (75). schroter (1). scroder (seabrones 23). wespen (3). pfherde-w. (125). pferdßflieg (110). ags. uaeps cabro; hirnitu crabro (136). hurn-uß (64, Fris.), -auß (91, Sm.), -iß (6), -is (100), -ussel t -essel (73). horn- uz (121), -z (102), -uß (Kia.), -us (141), -iß (17), -neuß (111), -ig (12), -ing (125), -eßel 7), -oberon (pi. 118). horn- (114), hurm- V. a. 1618) -sen l horlitz. breem (110). hremen (pi. 73). eyn stradit (seabrones 5b).schabe (scabro wenrw's 17. X scabra?), crabrona ein bose fiiegender wurm (6). ein boß fliende (17), en bose vleghende (23) worm. Cracea v. Araeus. Crace-, erage- t crea- (gì. m.) -ntes, caeent-i (pi. Pap.), -us (sg. gì. m.) (i. CEA CRA CRE 155 / graciles, cf. 142 v. cragentes) geschlanke leùte (Kia.). *Craeina v. Cracouia. *Craeius (piscis, aus gracius) crasse (5*). ♦Craco v. Trago. Crac-ouia, -ina (66 &c.) (ciu.) chracw (1). crakau (fi), krako-we (23), -w (22). ♦Craculus v. Graculus. *Cr adula v. Tr adula. ♦Cragedia (aus tragedia herrenlob cf. trageria) hern lof (23). hirnloff (sic 6). Cragentes v. Cracentes. *Cramaeul-a, -us &e. v. Cremaeula. ♦Cramula (141 unglossiert; cf. erem-, erin-aeula) urgule; chella (Gf.). preche (Uni? Sum.). ♦Crancallare v. Cancellare. *Cranea v. Crinea. ♦Crane-lla, -um, -us v. Cranium. ♦Orango (i. collumbar colli 76, cf. car= cannum gì. m.? aus d. krago?) cragin (8). krag (krang 16). ♦Craniale (cf. cremaeula &c.) hoyl (19). en hael (11). Cran-ium, -eum, -eus i -ella (64), crineum (i. ceresella 7), graneum (93) (era- i. cri-nium t de crinibus factum 76. cf. crinea) eyn hirn-schedel (27b), -scheydel (8), -schal (6). hyernschaln, var. hirenschal (64). hirne panne (11). eren (sic) becken (19). enbreghen cop (23). ♦Cranopadia v. Cronopodia. ♦Crapinare v. Carminare. *Crapucia v. Catapucia. Crapula (*. gul-a, -ositas 75) hd. fraß, fraß-e (10), -heit (75); fraiß (5), fraß (12), frauß (68), froß (77), gefraß (75), fressen, freßnyg (25), fresnie (93. cf. frassenie Ob. 408), veresserige (6), freßerij (17), de fraßung (18), vber fraiß (19) ; ubir- (8), ober- (13) -essen. nd. vras (22ab), ouer at (23), aueraet (11). fullery (110). quoßrij (17). quaß, swalk (74). quas, sweilich (22b). quoß (77). (Cf. Goth. wtb. 2, 602). gulsicheit (132, 147). uuaragè (Gf. 1, 962). ♦Crapula (cf crepula) ». Cucius. Crapulari hd. v'eßen (6), freßen. nd. vreten. uber-essin (8, 9), -fullen (4). frassig werden 0. sein (75). zeuil fressen (64). quassen (5, 74). eßen, qu. vnd drincken (17). eßsen ader quoßen (21). quaßen (12). quaysßen (5b). qwossen (3). quasen (22ab). quatzen (23). quatten, vaistwer= den, schwalken (74). hd. wol, woil, dei- fole (18) leben. Crapulatus ubir sat (8). oeuersadet (132). uuorager (Gf. 1, 962). *Crapulose quaßic- (17), gefressig- (75) -lich. ♦Crapulositas frasserey(75). gulsicheit (147). Crapul-osus, i -ator (76) frißig (21). frassig (1, 75). ge-fr. (75). frassig (134). fressiger (76 sim.). fuller (4, 110). qwaßig (17). quassiger (li), eyn quaysser (5). quatzinge (22, 23). gulsich (132, 147). Cras i. crastinus (69, 70, 134); in= crastino (5b). hd. nd. mor-gen, -ne (5ab, 22ab), -n (6, 18, 67). mon (21). ♦Chrasalina v. Crisola. *Crasmare v. Oscitare. Crassari, -re (11) fet machen (17). meesten (11). feisten (8). ♦Crassari (x grassari) grulich dun (8), tun (9). ♦Crassatorium v. Crissatorium. *Crassetudo v. Crassitudo. ♦Cra-, gra-ssetum (cf. cru-, lu-cibu^ lum) tygel, tegel (74). *Crassin-a (Sum. vi), -eia, -ella (7) uelt-quenela (100, Sum. vi, Gf.) -cenula (Sum. vi), quellen (7). Crassi-, crasse- (5b) -tudo, t -tas (66 &c, 110 &c.) hd. fette-, fethe- (5b), fet- (17), feißtig- (68, 110), feißti (7), faisti- (1, 76), feiste- (8), feiß- (91), sath- (7) -keit, -kait (1, 76), -keid (17). vaistichait (2). vetticheyt (23). vetheyt (99). feyste (64). Crassu-la, -da (85) '(cf. fabaria) biade lose (19). swel- (8), dros- (96) -wortz. druuswort (85). denswurz (Sum. v). cr. maior erdphetfer (Sum. v). erd-, heiß-, mawrstein-pfeffer (74). fette henne (kì.). drußworcz (8 &c). druswort l ertpeper (47). ertfesse; donderloek (85). cr. minor (cf. crisola, scrophularia) traß-, katzen- wurtz, maur-, stein-pfeffer (74). stenpeper (47). steenpephe, cattenwort (85). carten= worz ; crasula vermicularis steinpheffer (Sum. V). Crassus hd. nd. vet. hd. fet, feth (5b), fette (18), vetthe (19), feißt (no), feist, faßt (64a), feyste (64b), vaist (1, 2) ; feist 0. fui mensch (8). ♦Crastina (st. -are?) vermorgen (74). Crast-, erath- (8b), cast- (9) -inare morg-enen (18, 22, 23), -ene protrahere (5), -nen (76), -en werden (17). marge- nen (21), -n (4). hd. vri-, nd. vor-, var- sten. lenger fristen (8). hd. nd. v'iengen. hd. v'ziehen, vor czigen (3). Crastinus (cf. cras) morg-en (67), -nig (1), -nick (19), -nidi (22, 23), -elicli (5, 18). marge-n (11), -nleich (4), -lich (21). mornig (7, 110). mérnlich (6). morne dei- tag (5). ♦Crastrinus v. Castronus. ♦Crasula v. Crassula. ♦Crate v. Crates. Cra-ter, -ther, -tera (bissw. untersch.), -tus ('? v. cyathus), t -tulus (147), -tis i chrather (76) hd. napfe, napf. napp myt tween oren of henghlen ( 147 ). nap (99). coph ( 117 j. kopf (93). hd. becher, pecher (4), hoff-p. (-ra 111). nd. becker (23), beker (11). zynnen kan (8). erater trog (111). prunnen- (91), born- (125 Mrg.) -trog. schawer (125. cf. Fr. 2, 166). craticulus i. paruus ciphus (76). ♦Cratera-rius, -tor (76) becherer (8). nepfmacher (76). Cra-tes, -tis, -this, -te (86), grat-es (gì. m.), -is (75) (i. suppedaneum l su= stentaculum 75) hd. nd. hort. hd. horte, hur-t, -dt (68), -d (1, 2), -de (4). katzen-= hurt (93). eyn geflecht hort (5b). harst (86). hd. rost, royst, ruest (125). nd. roest- er (11 sim.), -re (99). gerust der murer (75. X rost). hd. nd. vlecht. hd. flechte, slecht (sic 1), fleichte (3), flekeh (2), flech (18), fleck (7), wlech (13). matt (6). ein ege (43). ain zain vff dem karren (76). crates ferree ein schling (cf. slenge Br. wtb. 2, 821); cr., virge t pertìce cra= ticie dy staken, tzungerten, Mrg. tzaiin pfele (125). Cra-, gra- (q. v.) -ticula hd. roste, rost, rosch (76), rost (12), royste (152), roist (13), eyn ysen r. (7). nd. roster (22, 23). ein kleyn rost (66), -rostlin (68, 110). rostisin (104. cf. Gf. 1, 489). rosti= sen (93). ♦Craticulus v. Crater. ♦Cratillum (aus crates xeartallum ?) tragkorb (74). ♦Crathinare v. Crastinare. ♦Cratis v. Crate-r, -s. ♦Cratulus v. Crater. ♦Cratus v. Cyatus. Crater. ♦Craxare (i. scribere gì. m. aus eha= raxare) coruwum vox (141). Creacentrum spicknadel i fleisch- hacken (kì.), -hack, ni. vleesch t lardeer- priem (116). ♦Creagra i. aborninatio (148). Crea-gra, -cra (Pap.), -ga (8b), cea- (120), tea-, te- (75), carrea- (1), eiro-, t cito- (3) -gra, cir-oga, -egia (2), creos (49c aus „dicitur a creos &c") (i. fusein-a, -ula, fucina 68, fu- 75, su- 76 -stinula, furca, farca &e.) hd. nd. krau-wel, -hel (21), -el (17, 49°); krou- (11), kro- (22, 23, Chytr.), kra- (110), kreu- (134), kre- (9, 4, 93) -wel. crowil (120, Gf.). krol (95). kroel t karst (6). kravel (3). krail (115, Fr., Gì. m.). krael (1). chrew-il (119), -chel (1). kreul, crebel (4). kreuel (69, kì.). krogel, kriel (75J. krempel (1, 4. cf. fuscinula). knebel (i. furca ad nec-, var. nect-andum 75). crapft (49). eyn greiff (5). en grepe i en gaffele myt dren tacken (22, 23). hd. nd. (22) gabel ; g. mit drey zincken (76), mist-g. (cirogra (74). forke (Chytr.). Crealium v. Cerealium. Creantes v. Cracentes. ♦Creare (aus credere) globin (8). Creare hd. schaffen, be-sch. (75), schafen (13) , scefpho (prs. i4i), schop= phen (1), schepffen (68). «c?.scheppen (99). icht (8), ich (sic 9) von nichte machen (i. ex nihilo aliquid faceré). Creat-io, -ura (i. plasma) beschaf= fung (75). Creator schopffer, vlg. besehaffer (75). schep-per (5, 18, 22, Anz. 8, 100), hd. -fer, -pher icht von nit (15). sepper (21). Creatura (cf. ereatio) schepp-unge (5), -inge (23). schephunge (16). hd. schepf-ung, -nung (4. mhd.) ; schopffunge, schaffung (70, 134), be-sch., var. -schof= funge (75). geschep-nisse (9), -fft (68). ge-schopfF,vor.-schopff(75). gotis geschofp (8b). schepsell (132). eyn ding das ge= schaffen ist (17). creat-ure (5, 7), -ur (23, 76, 110), -or (22). Creb-er, -rus, -us (3) (i. frequens, spissus, sedulus, assiduus &c.) hd. nd. stede. hd. stette (6), stet (4), steyte (3), sta- (1), sta- (134), ste-tig; stetiglich (68). dicke (5b). emßig (110 sim.). ♦Crebersia (nauis) esel-zul (2. cf. Sm. 4, 254), -tzull o. nollholtz (74. cf. grafa= slum). ♦Crebida (cf ere-, tre-pida) styfel t stutze (74. missv. aus styfel fulcimen= tum). ♦Crebo v. Crebr-eo, -o. Crebra munuscula mang-faltig gabe, var. -feltig gebung, alias krem-sel, varr. 20 ♦ 156 CRE -Bel, kretzel(65. cf. kramp, augsb. krainet xenia, dona Sm. 2, 385). *Crebrare v. Cribrare. Crebr-e, -o hai. stet-lich (5, 4), -ig (8,9), -iglichen, -declichen (152),-tenglich (67). steitlich (3). statiklick (134). stede(17> Creb-reo, -ro, -o, prt. -ui (i. densum esse vt paries 66 &c, esse l fieri d. Br. &c.) hd. nd. dicke, hd. dick, dike (6), dig (21) wesen , hd. sin , sein , werden (3, no), dyg- (152), dick-sam {sic 66, 70, 151, 152 aus dick sein). wißen (-bo 17), dick als (-bro i. densum fieri 4) ein want (aus dick wesen als ein w.). Crebreseere beginnen zu, tzo (132) ver-menigen (110, 132), -mainigen (noc). Crebrifurus diefstede (147). Creb-ro, -o (nob) (i. porca Br., Gì. m. cf. aratiuneula) ein beddeken van erden tusschentzwei foren(132). ein bede-chung (no var.), -ckung (sic!) von erden zwi= schen zwei furchen (68, 110). *Crebrum v. Cribrum. *Creb-rus, -us v. Creber. *Crebundium v. Crepundium. *Cr ecitar e v. ereticare. *Crecop-, ereoeop- l crepop- (3), cretob- (i3i, Sum.), cretab- (m),cregog- (76) -UlUS, -OlUS (22, 23, 127, Sum.) (cf. cretallus) wesp-en (21), -e (3, 5, 22, 74 west (7). wepftz (76). wesfs ; mistel (74 wispel (23). eyn brem (18). hore- (131 hor-tubil (i3i, Sum. rv), -tubel (Sum.) aus crepare X onocrotalus? *Creda (i. crida gì. m.) v. Crepida. Credere hd. gelau- (9), glau-, glo- (6), gleu-, glei- (21) -ben; geleubin (5). nd. louen, ghe-1. hd. burgen. borgen (9, 11, 13). *Crederium v. Credites. Credibilis gleuplich (8). *Crediees v. Credites. Creditarius (fehlt in den Hss.) hd. glaubhafftig. gelouffacbtich (132). *Creditas (cf. sq.) ags. geleaffulnys (94). *Credi- (alph. crepi- 110 &c.) -tes(Mss. mog.), -tas (18, 21, 66 &c, 110 &c), -ces (4), cretieus (7. cf. h. v.) hd. zwifel-dig, -ig (18), -hafftig (110), -ichkeit (21), zweifel-dige ( 17 ) , -tig (7) , -hafitikeit (66 &c), -hafftikait (134) in corde, in dem hertzen. Cf. crederium (68, 110, 132) i. dubium; crep-eron id. (Br.); -erus (110 &c), -orius (76) i. dubius; -ere i. dubi= tare, spissare (Pap. cf. crebreo); -e t cerpe i. dubiose (76); -ecors (anders ital. -acuore fra. crèvecoeur) twiuelich in deme hert-en (22), -zen (23). Creditor gleu- (8, 9, 75), glo- (76), gè- (75 var.) -ber. ein beyter der beza= lung die ym vii steedt (65). gelter den man bezalen sol (75). die denandern bor= thet (11). eyner der da ioht geborget ot (17). borge-re (100), -r (9).barger (4). Credo ein crede (5b). *Credo v. Cerdo. Credulitas der glaub (65). gheloue (22). onzwyfelheit (68). eCredulus hd. gelo- (9), gleu-, glau-, gioì- (6) -big; gleibelich (21). nd. ghe= 1 ouich. Creentata v. Crientia. *Crefrare v. Cribrare. *Cregogulus v. Crepopulus. CRE Crema (ital.), grema (i. episerum 5b) smant(19, 74, 109). roume (74). roum (132). room (107). rome (11). milchrom (68). sane (99, 107). matten (5b). *Crema brant (110). *Cre-, cri- (74), era- (alph. cri- 6; 74, 104, 121, 127, Gf.), gra- (6, 8, 17, 64, 74, 93) -macula, crema-sculus l -sclus &c. (gì. m.), -ria (74, 76), cram-aeulus l -male (GÌ. m.), -ula (q. cf.) t grani= mala (131), gram-aria (9.), -mula (141) (cf. crinacula. GÌ. m. 2, 766, 776. Gota. wtb. 2, 494) hah-ala &c. (Gf.), -eie (104), -el (8b). habila (121). hala(i3i, 141). hagel (74). hohel (6, 74). kessel-h. (8), -hol (9), -hack (-ria 74), -ring (76). eyn hole- ring eram., -wige (?) gram. (17). hael (11, 93). hely (64). hol (9). *Cremale (gali, cramilli-e 122, -on Gì. m. cf. prc.) schornsteyn (19). schoer- stien (11). Cremare, l -ri (74) (cf. crepare hd. bor- (Mss. mog.), bur- (19), bren- (Druclce), Eren- (4, 74), nd. ber-nen. burren (74). orn (17). v'borren (21). bru-wen (8b), -jen (99). hd. roi- (mss. mog.), ro- (12), re- (49) -sten, sengen, v'stroyen (22b). pin-igen (17), -gen (21), -eghen (23). *Cremaria v. Cremacula. *Cre- (75d, 100), tre-marium (i. tripes 75) luch scirben (100. cf. crucibulum &c). kesselfuß (75). Cremase-lus, -ulus v. Cremacula. *Cremena v. Crumena. *Crementare wa- (11), way- (19) -ssen. Crementum hd. wachs-unge, -umb (2), -en (76); wasch- (5), waß-unge ; wags= ung (5b), wayssunghe (19); gwechs (134). nd. was-singe, -dom. mannessame (74). *Cremeu-m, -s &c. v. Cremiu-m, -s. Crem-ium, i -eum (ld), -inum(47), -um (Aib.), crenium (q. v.), gremi-um, pi. -a (2, 33, Sm., Gf.) (1. frixorium, siccamrna; holocaustum; quod remanet inpatella de carnibusfrixis,sìeceLmentvim lignorum t frixorum inp.; aus cremare X XplfiVOV, crinea q. cf.) durri, thorri; d. paum (Gf.). spacha (ii9b, 121, Gf.). spach (101). kuhn, scbleissen (Kia.). sproyß l drapp (eremeum 19. i. e. surculus, race= mus). hd. criebo (ii9b), griu-po (Gf.), -b (2) ; grieb-o (Gf.), -e, -e die geschmelczet ist (10 Mrg.); grùbe (95), greub (134), grewben (1, Fris.), grieb, gi'ibe (21), griben (13), gryben (12), grebe (5, 125), grife (3), griffe (8), greifen (Fr.), griefen (GÌ. m.), griue t qwot (9). nd. grywe (109), greu-e (23), -en (22b, 132) off ein kadebrade (132). gryeve, cade (147). brade (109). griemen (71). kromel (75). kresche (Fris.). kranken (krauken?) 0. martrer (1). gebrant oppher (17). swar-te (5, 74, 133), -t (18, 74), -de (23, 109). schwarte (67, 152). eyn swert (21). *Cre-mius, -meus (5, 21), -minus (6, 21), -nis (74) (i. paratus, pronus; fehlt in 110, 132) hd. bereyt. nd. bereyd (23), breyt (22). *Cremu-nium (147, 148), -tium (gì. m.) (i. holocaustum, cf. cremium) offer (147). *Crena v. Cerna. *Crena (aus threna x carena?) i. fle-tus (67 &c, 110 &c), -ctus (66); versus '. vt caream crena stren-uo, -uè, -a. CRE Crena krinne, kerb, beilen (Fris.). krumme (Kia.). pi. krinn-, zinn-lein an den blettern (135). *Crenis v. Cremius. *Crenium v. Cremium. *Crenium en cranie (11). *Crenium (aus cremium) zuntter (1). *Cre-nium (74), -mium, t gremium (Gf.), cromi n-on (147), -um (Sum. v) (herba 74 ; i. gramen nouwm per sectionem primam Gf., cf. Sm. 2, 550, vrm. st. post s. pr. ; demnach aus cremium siccamen, X xpófifiuov? Keine besondere Pflanzeì vgl. amacktsblohm paeonia officinalis Nmn.) ama-cht (85, Sum.), -che (74), -th (47, 101), -t (.Sm.), -d (103, Gf.). hunts loick (i. cepa canina 147). Creobula wilde krausemunze (Kib.). *Creoeopulus v. Creopulus. *Creones i. auis pibisci (8b). *Crepa (i. erypta gì. m., capra kì.) v.' Crep-ida, -ta. *Crepacul-a, -um (136b) i. tabula per quain passeres terrentur(136b) ; l qua a segetibus territantur aues ags. cledf (i36a. cf. cleadur a clatter, drum Bosw.). Cf. crep-itaeulum ; -ula est illud quo fu= gantur volucres de segetibus (76, sim. 75 v. cueius). Crep-are, -ari, -ere (-ere i. cre-pare 110, 132, -mare 68, -mari Br. I dirump- ere, 4 Br. ; -are i. sonare) hd. brechen (6, 68), zer-, enezwei-br. ; prechen (74), zer-, zu-pr. ; prasten t hellen (-ere 74) ; bresten, zu-br., -presten t auffkeinen (74); schrinden (75); rizen (14), rißen, zu-r., -reyssen (9) ; phiphet (sic 100); luten (-are 68, 110). hd. nd. barsten (11, 132), bersten (14, 23, 75), spliten (99), splyssen t schueren (132), luden (-are 11). Crepatus geschrunden (75). *Crep-e, -ecors v. Credites. Crepedo v. Crepido. *Crependium (cf. crep-undium, -ita= culum) wig- (9), wiegen- (8) -bant. Crepere vb. v. Crepare. Creper-e adv., -us v. Credites. Crepi-da, -ta (16, 74, 76), -ca (8, 9, 19), creda (11, 19), criped-a (64), -is (125) (i. claui militum l magni subtu= lares^Z. -dee Pap. ; clareares 141, glarea res gì. m., sandalium Kil. , ocrea t stiualis 93, calcius crepans 10) schuch kirne' (10). grosser sch. (74). filcz- (8^, felczs- (16) -sch. vicz schue t boeze (9). botschuoche crepiea, buyß creda (19). buete (11). calotzchen (125). eloezen l fußsolchin qui induuntur in hyeme (12). slodse (kìi. i. q. sloitze sandalium 147). slose (132, kìi.). schlosse (no), stiual t lederhos (93). styfel (64). zokel (Gf. cf. Sm. 4, 225). crepidas i. q. sola (X soleas ?) astericha (Gf. 1, 502.). Crep-ida, -a (8b), pi. -ida3, -ides, gr. xpY)itt8e<; (cf. artocopus &c. ) crappfe (8b). krapf- (113), krap- (n5), kropff- (112) -lein. Crep-ido, -edo (1, Gì. m.) (i. cauerna, riparum ab-, ob-ruptio, summitas, montis extremitas acc.) hd. prestung (1), zu brestunge. nd. berstinge, to-b. loch in ey steyn (17). hol (68). hoyel (132). hàli t sticchili (117). bàli (sic) t stecchili (120). hale t stekel; want (Gf.). bort am ge= CRE stad (Fris., kì.). ein g. des wassers, ein land (ss). *Crepita v. Crepida. Crepitaculum prunnòda (pi. Gf. )• kleffunghe (19). clapp-inge ( 11 ), -er t kloterbusse (109). klingbuchslein (Fris., Ki.). klaffer, kinderklapper, schlotterlein (Kia.). eyn wijgen liet (17). wiegen bant (8). wigen tuch (9). Crepitare bresten (19). ganaisten l bratzlen sicut ignis (76). dick vii luten (no sim.). krachen (75, Ki.). ki-, kni- rren (Kia.). Crepitudo zerbrechung (6). zcu pre= chung (4). Crepitulum ein flitterbende (125). Crepitus krach-er (75), -ung, brast= lung, don (88). klapff, thon (Fris.). hai (88, 110). gelut (68). geluyt off barstingbe (132). furtz o. truntz (74. cf. Fr. 2, 392). Crepitus lupi fist, wolffs-, buben- fist, ni. bovyst (143). popist (Kia.). *Crepondium v. Crepundium. *Crepopulus v. Creeopulus. *Creporius v. Credites. *Crep-ta, -a (noa, gì. m.) i. cauerna vbi ponuntwr ossa, -uà mortuorum (66 &c. 110 &c, water sch. von erypta) grufft (nobc). krufft (68, 110a). *Creptus (cf. crepitus) prast on der mif (74). Crepudia (cf. GÌ. m.h.v.) u.Crepundia. *Crepula v. Crepaeula. Crapula. Cueius. Datisea. Crepu-ndia, -dia (23, 74), -ndi (136) sg. pi. i. rudimentum iti facie (66 &c); puerilia ornamenta indita (Br. ), p. o. indieia (141, Pap.) que expositis infanta bus adhibentur; i. orn. t inicia£ euna- lia, -buia (i4i); puerorum initia ineu- nabula, insignia. eunabulum. (Pap.); munile guttoris (i36. aus monile gut= turis). ((^.crependium. inicie.) kli- (114), kia- (Ki.) -pperwerck. schlotterlein (Kia.). klepperlin, geschwaigung 0. schenckung der kind (88). kinderzier (111). kynt- (21), kun- (6), kun- (ee &c), kfine- (19), kone- (5), kon- (23, 152), kon- (67), hon- (22) -heit. grobheit des antlutz (74). Crepu-, crepo- (11), crebu- (76) -ndium (i. eunabulum Br. &c. cf. erep- undia, -endium) wyege (11, 19). wieg (76, 110), wege (18). Crepusculum demerunge (9). be-d, (5). denerunge (5b). schemer-unghe (19), -inge (11), -tiit (108). schymerunge (12). auent (99). fin-, du-sternisse (10). morgen rode (8). zwischan- (93), zwischen- (91) -liecht. zw. tag vnd nacht, morgen o. abend (no sm».). vortage (62). schnachts o. schmorgens ee, t wile vnd zyt dar, man wol erkennen mag tag vnd nacht von ein ander (75). Crescere hd. wah- (6), wach-, wachs- (76), waß- (21), wa- (77), ways- (19), nd. was-sen. waschen (5). wasßin (5b). was= czen (18). waßen (17). *Crespinus v. Crispinus. *Crespolina v. Santolina. *Crespul-a, -us v. Cotula. *Crestantia (x ehrysos?) vberguk tes faß (74). Creta (i calculus Mss. mog., argilla Br.) hd. cri-, crij- (17), crey- (3) -de; CRI crid, kreid. nd. krite, krijt (132). wyß erdtrich (64). lett (91). Creta figularia thoen (125). Cre-ta, -tha marina v. Crithmum. Creta rub-ea, -ra rod crite (22b). hd. nd. roet- (132), rodel-, rudel- (22), hd. rotei-, rotei-, roetel- (110), rottel- (67), rettel- (76), retel- (134), redel- (18), trut- (74, Fr. 2, 393°) hd. -Stein, -stain, nd. -sten, rotstein der zimmerleut (75). *Cretabolus v. Creeopulus. *Cretallus ein diere (8b. cf. prc.f kretal munita GÌ. m. ?). *Cretha-mum, -nus v. Crithmum. *Cretanus (i. layeus) lay (74). *Cretarius sbst. (i. designator se. militum) einfurirer (115). *Cretarus schelwurtz (74). Cretella v. Clitella. *Creti-ea, -pa (i, tonitru &c.) donner (74). ereticare, crecitare (8) besseren (8). czu-b. (9). genesen (11, 19). gesunt werden (17). bekeren (42). Cre-, t ehre- (68, 110) -ticus (i. medicus, index, iudicialis, dies iud., d. inditialis infirmi 74) ordelich (68, 110, 132). anfengklichertag eins krancken (74). medicijnre (147). *Creticus v. Credites. *Crethinus satiua (cf. crithmum) gartenbacillen (143). *Cretipa v. Cretica. *Crethma v. Crithmum. *Cretob-olus, -ulus v. Creeopulus. *Cretum album hunde dreg (9. sonst album gra3eum weisser Hundedrech als Purganz geltend; aus exeretum X creta?). Crex (auis) matkern, schrick (112). schritz (kì.). *Chriare (i. seuire; cf. gì. m. h. v.?) grymmen (1). *Cribare v. Cribrare. Cribellum sip (104). seep (19). hasip (141). ain klain sib (74). *CribiUum budel (11). Crib-, creb- (94), cref- (136) -rare, -rari (25), -are (23, 69, 133, 152) ha. reden, mele-r. (18), raden (Fris.), reyden (152), redden (133), rethen (70); red- 0. ryt-eren (68); l ry-, rey-, rai- (75), reu- (69, 134) -tern. vaen (1, 3. cf. Sm. 1, 506 Gf. 3, 727). faen, fehen, siebin (75). syfften, budelen (132). ags. siftan (II. e), hd. si-, sy-, nd. zi- (23), schi- (22) -chten. sehen (6. X fe= hen?). zeuen (23). bewteln (4, Fris.). temesen (106). Cribr-arius, t -io (125), -ator (112) sibmacher (91). sybarer, varr. syb-,reyt-, ryt-, ritt-erer (65). seber (125). rader (112). Crib-rum, -um (70), crebrum hd. sip (3, 5b, 95), sipp (5, 6), syp (10, 4), siep, seip (8, 21), sep (13), syb, sib, sieb (8), seb (125), sebefl8). sibe, redesiebe, melreding, reutere (74). ritra (i4i). rìtere (104). reithern, raiter (75). reite-r (kì.), -rn (Fns.ì l beutel. zeue (23). zieue (11). seve (106). sef (99). syff (132). tem-es (106), -ÌB (Fr. 2, 368c), -pf (99). Cri-cetus, -ticetus l -ticus (125) ham- (Fris.), hamp- (125) -ster. ziselmaus (v. a. 1618). CRI 157 *Crieta v. Crypta. *Cricula v. Crustula. Crientia (i. pallia Gf., missv. aus palea creentata cf. gì. m. vv. creentum, crient-a, -ia &c.) hemidi (Gf. 4, 938). *Crimacula v. Crem-, crin-aeula. Crimen hd. nd. laster. hd. bosheit (100), schande, schand. *Crimenta v. Crumenta. *Crimina v. Crumena. Criminali (i. calumniari ; in seipso angustiarì 75) hd. nd. la-, ha. le-stern, t werden gelastert (19). ic laster of ic warde lastert (prs. 11 ). schenden (4). schelden (10, 12). beschuldigen o. wer- den beschuldiget (68, 110). straifien (10). fressen, hermen, kumern, be-k. ; be-k. in leid vnd iamer (75). Criminatio frass-al 0. -\mg(ib.cf.prc). *Criminium v. Ciminium. *Crina v. Crinea. *Crina-, erina- (75), crima- t ceruin- (76), cerùu- (75), cerun- (3, 75), -cula, -culus (63), -culum (3), cri- (5), cli- (5b) -natica, cerisiola (76), cerpula (11), eramula (? q. v.), trun-cula (75, 76), -tuia (75. s. u.), tucula (3, 76. s. u.), tutula 74, 75. s. u.) (i. festuca -lium, -rium, linis, racena, frang-ina t -ulum l fragina 75 ; aus cremacula hahel sim. missv., haum X carminare) hehel (76). heche-1 (5, 18, 76), -In (17). heichel (3). heygel (21). hachel (4, 75). heckel (63). hekele (11, 23). breche, prechen zum flachs; tu-, trun-tula, tiffa, triffa, striflfa swinge zu dem flachs hare 0. hanffe (75). prech, flachßpreche, swin-g, -ck ; swing-, var. schiwngk-stock o. -stul (74). ein swingne (tucula 3). Crin-ale, -ile (110 &c.) (i. sertum, s. ex rosis) hd. krantz, krenczel (9), schap- (mss. mog.), schep- (13), scha- (152) -pel. scape-ll(93), -el, peel, crants (147). haer snoer (90). kamm (68). kamp, huue (132). kap t hub (ad crinem pertinens nobc), bub (ad crimen p. sic 110). Crinalis (acus) spenula sim. (Gf. 8, 348). sipinila, ruil (Hpt. 5, 200). *Crinatica v. Crinacula. *Crin-ea, -ia, t -a (75), -età, rineta (134), cran-ea (77), -ia (i. erinia 76. cf. cranium), eremium (q. v.), eernea (9) hd. swar-te, -ten (9), -t; schwart, swert (6). hd. swa-, swae-, swai- (132) -rde. *Crineum v. Cerebellum. Cranium. *Crineus harin (75). horen (22). *Crinia v. Crinea. *Crinieinus herin (6). *Crini-cius, -tius diob), -rius (1) (i. cilieium) hd. nd. eyn haren (23, 4, 68), hd. harein (1), harn (21), haren (134), heren, heyr-in (152), -en (3), herecht (18) hd. cleyt, kleid, tuch (1, 5b), nd. dok. *Crinieius adj. harlich (8b). *Crinieus hericht (76). Crinile v. Crinale. *Crininula (a erinia) swartel, varr. swert-el, -lin (75). *Crinirius v. Crinicius. Crinis hd. nd. har, haer (11), hare (16), hair (19), hàr (7, 17), haur (93), hor (27a). griffern in daz hair (5). Crinis passus breyt har (64b). preyt= har o. lang ze loezen (64c). zer-streltes, -thanes haar (Fris.). 158 CRI CRI CRO *Crinisare haren (75b). rauffen, har vß-r. (75). *Crinitius v. Crinieius. Crinitus (i. eapillatus) hd. ge-haret (21, 68, 110), -hart (134), -heret, -hert. nd. gheher-eget (23), -gliet (22). rauch (4). *Crinium v. Cranium. *Criped-a, -is v. Crepida. *Crippa v. Crypta. *Cripsare geczen wye die hitre (67 Mrg.); st. hunre, cf. cris-pire, -sari; cueurire; graeillare; gatzen (112), wet= terau. ga-, ge-tzern vociferare vt galline f oder geczen = ketteren erissor (ìos)? Crypta, geio. cri-pta, i -età, (86), l -ppa (5b, 8b, 21), -ta (3, 18, 74), erepta {a. v.) hd. ein crufte (8b), kruft, keufft {de 134), kroft (12, 49, 152), croffte ì korfft (10), gruft (1, 3, 9, 74), grofp (8), hd. nd. kluft (23, 77, 125), klofft (18), klust (22), klucht (22b), krocht (11 &c.) in ecclesia (77), oft vnder hd. einer kir-chin, -chen, -gen (21), nd. enei- kerken. churt (119). sarch, schrein (74). swebbogen (5b). po- derawn (9 Anh.). *Cripta ({.presepe) krip (sic is.missv.). *Cris (missv. Abkiirzung?) hergesello (121). *Crisare (aus XP^oó?) v'gulden (19). Crisari v. Crissari. *Crisatus virguldet (19). vorgult (11). *Criscus, g. -ci iair gewoentlic vari XII maynden ; reghen i. pluuia (147). *Criseus v. Chryseus. G-riseus. Chryseus (kì.), cris-eus, -ius, -us (76) gulden (11, 19). gùlden (kì*.). *Crisis, krisis (Sum.) i. aurum t iudi- ciurn (66 &c, no &c), l vnctio (110 &c.) (aus XPuaÓ? X xpfal? X XP1010 ordel i aurum (11). becherde (Sum.). beker-d a morbo (93), -ung des siechtagen (2). *Crisius v. Chryseus. *Chrysius (fluuius in Hungaria) die krapff (125). koros (Eischoff Wtb.). Chrisma, gew. crisma chrisim (125). kris-am (65, 68), -om (68), -em (67, 76, no, 134), -en (69), -sam (65), -sera (18). hd. nd. kres-um (12), -im (5b), -em, -sem (21), -en (70), -me (99). creßem (17). dopsel, crijsdom (i. vnctio 132). Crismale v. Chrismatorium. Chri-, gew. cri-smare, -smari (5b) kris-amen (18, 68), -emen (67), -men (1, 76, 110, 134). kres-emen (5b, 23), hd. -semen, -men (66, 70), -sem (sic 21). krismen an strichen (6). kresem an= streichen (4). olyen (132). Chrisma-, gew. crisma-torium, -tile, -le hd. krisam faße (18), kresam vaz (5) ; cresim- (5b), crismen- (21) -vas ; krisem-, kressem- (21), kreßemen- (17) -vaß. kresem-vas (66), -vayß (19), -vat (23). ehrisem haus (1). oly vaß (132). Cris-matus, -tatus (8) gecrisampt (65). gesalbit (8). Chrysocolla berggrun; burri s zum loten (135). borras (kì.). *Crisol-a (8), -ocanna (85), -otamia (47, 96), -qtarina (74), crissolomia (96), chrysolachan-on, -um, i chrasalina (i. crassula minor 144), grisolocanna (24), gresolocamia (sum. v), gr. /pucoXa^avov melde (24, Sum. v). melte (i. atriplex 74Ì. milten (126, 143, 144). schiß-m. (126). molten, wilde-, scheiß-melten , guter l stoltzer heinrich, schmerbel (143). mist melde (8, 47, 85, 96). Chriso- (74), criso-litus, i -licus (76) eyn crisol-ite (5), -itt (1), -yt (23), -t (74). *Chryso-mala (m), -mela pomerantz- en (111), -ken (125). quitten (kì.). *Crisopassus &c. v. Chrysoprasus. Chrysoplytes gold- 0. kretz- (135, Fris.), kratz- (Kia.) -wascher. *Chrysopolis (ciu.) ingoldstat (88. X gold !). Chryso-prasus t -p&stus(gemmaKi.), gew. crisopassus, ciprassus (lapis virip dis cum aureis stellis 76), gr. XpoOOTtaOTO? (i. auro aspersus 126) ha. nd. eyn criso- -pas, hd. -paß, -p (3). *Crisost-imus, -omus (74, 76) gulde^ munde i vbergulte (74). ober- (5, 18), vor- (23) -guldet. v'gollet (21). vergildet (76). Crispa (i. plica, placentula GÌ. m.) eynstrymele (19). strime(ll). een struue (108. i. q. struyue placenta &c. 147, Kil. cf. scriblita). Crispans fladerechtig (Fris.), fadericht (Kia.) t geblumt. Crispare hd. cruz, krnß, krus, raid (75) machen. krusen (19, 107). cruzen (11). krausen (Fris., Kia). nd. cruselen l kerspen (ìos), crunkelen t crullen (107 &c), cronckelen (132). i. iaculari(ia, Br.). schyeten (147). Crispatus gekruset, bekrankelt (109). geero-lt, -nckelt(132). kruß gemacht (110). Crispes (*. lips-anium,/a?scA -onium GÌ. m.) kafFs 0. heiligenpuchs (74). *Crispieies v. Crispitudo. *Crispiuum v. Laetucella. Crisp-inus, -ina, -ula (47, 85, 96, Sum. v), crespinus (herba, cf. conila) erb-esib (Sum.), -sipp (v. a. i6is), -sei (143). be- (Kia.), pe- (Kib.), ve- (143) -rsich. berbser-, paissel- (kì.), peissel- (143) -beer t saurach. kri- (85, 96), kir- (47) -spele. Crispire (cf. cripsare) gallinarum (GÌ. m.). Crispi-tudo, -cies (4), -tas (v. crispus) krausheit (4). kruyscheyd (19). cruuscheit (11). *Crispua (Jlos) fyayle (19). *Crispula v. Crispinus. Crispus (i. crispitatem häbens 110 &c, cortilis sic 1, 5b) hd. nd. krus. hd. cruß, krauß, chraws (1); kruysse adj., eyn krolle (19) ; krusch (10), cruspe (5b), krusp (5), krausp (4), krisp (Gf., bm.), cruspelicht (Jeroschìn), raid (1, 75). crul (99). *Cris- (74 &c), cri- (74, 76) -sari (i. fricare (ìos) ; actio mulierum in coitu (74, 76). hurerey triben (75). kreisten, anch-, var. anth-tzen, tren-sen, -tschen (74). ketteren (108). stolpekutten (11). *Crissarium hurerey (75). *Crissator hurenwirt (75). *Cri-, l era- (74) -ssatorium hurnhauß (74). bordeelbuys (108). Christ-, crist- cf. Xp-. Crista hd. nd. hanen-, hannen- (70), hauet- (sic 22), hane- (11, 18, 21), hanne- (9), hd. han-, vogl- (1), fogel- (17) -kamp, -champ (1), -kam, -kambe (17), -baum (68). kampe (8b). kamp (99). kron der hanen o. der hennen (75). hd. zeychen, crey (8, 9), helm (1). h.- nd. -tecken, hd. ■czeichen, -zeugen (13), -barten (75). heilzeigen (sic 77). helmsziert (93). das zier auff dem helm (91). struß (125). federa pusch (111). cimmir (galee 100). ti- (108, 109), te- (107) -mmer, top (132) van den helm. boh. hrzieben (i. galea), klenot (a. d. D. 4). *Crista (herba) kreidt (73. cf. crey prc). waldhirschen , brauner augentrost (143). Cr. gall-i, -inaria, -inacea (i. fistu= laria &c.) rodel, ni. ratelen (143). Cry-, gew. cri-stallus hd. nd. crista-1, -11 (1, 6), -Ile (19, 23). *Cristamea v. Crustaria. Cristatus hd. nd. gekem-met, -et (23). getzymmert op dem helm (132). *Cristatus v. Crismatus. *Christega v. Tristega. *Cristeleyson crist erbarme dich (8). *Cristere &c. v. Clyster. Christiana cristin (1). Chri-, cri-stianismus cristinwerch (1). kerßdom t kyrstenwet (132). criste= lich ordenung (6). hd. nd. cristen-lant, -glaub (17, 110), -wyß (68), -sidde (17), -heit (93). Chri-, cri-stianus ein crist-an (93), -en (64). hd. nd. kristen-, kyrsten- (132) -mensche, -mynsehe (23), hd. -mensch, -man (6, 21), -er (5b), -licher (64). *Cristil-a, -la n. Cristula. *Cristoga v. Tristega. *Crist-ula, -ola (199), -ila (3), -illa (67, 76), chri-, var. chry-stula (110) (i. ixos, iron lept' 125. cf. capuda, miluus, accipiter, loaficus &c, burgund. eristel engl. kestrel/r». cresserelle &c. neuprov. ratier nhd. rothelweihe, ròttelweibel, rittelweier, riittelgeier falco tinnun= culus Nmn.) eyn wihe (10). hd. nd. rodel-, radei- (13, 22b, 23), rode- (99), hd. rotel- rottel- (110, 125), royttel- (152), roddel- (19), rutel- (4), rudel- (12) , ruddel- (17), reydel- (18), rot- (67, 74, 76) hd. -wihe, -weyhe (74, 134), -wye (13, 18, 19, 152), -wy (5b), -wey, -weyn (4. cf. malberg. weiano, veganus, rodelkiuino erodion Sm. 3, 167), nd. -wige, wywe (109), -bristlin (67, 76). wannewehel (74). wint-, winth- (3), wind- (2) -wehe i -wa (75), -wa (2, 3), -bae (1). boh. postolka (4). Cristus crist (5b). *Crisus v. Chryseus. *Crita v. Crypta. *Crithamum v. Crithmum. Crithe (morbus) ein waren (126. wett. war n.). wernickel (ni), gersten (zwfi- schen den untern augbramen Fris.). g.- korn l meerigel (im aug Kì.). *Critella v. Clitella. *Critie-etus, -us v. Cricetus. Crith-mum, -mus, -amum, ereth- mum, -amum marinum, -anus marini, -ma marina, -a m., creta m. (kì.) (i. batis m., salsa m., rincum marinum, baticula, bacilla, calcifraga; herba diui petri, sampetra) meer-fenchel, -bacillen, -peterlein (143). *Criton v. Cliton. Cro- l eru-acia krabat (75). *Croca v. Conuulsa. CRO CRU CRU 159 *Chroca v. Chytropus. Crocare v. Croeitare. *Crocca v. Crocea. *Croeeus (i. vncus gì. m.) v. Crocus. Crocea (i. cuna &c. 147, Br., gì. m.) wyeghe (147). kindeswiege (74). wagen *Crocea (cf. troeea, drotheca &e.) runge (9). *Crocerus v. Proeerus. Croe-eus, -ius hd. nd. geel, gel (21), geli (9). hd. gel geferwet (6); geel- (68), gel- (134), gele- (69) -farb; gel-we, -e, -be farbe (cr. color 65 varr.); gele f., g. farwe (18). nd. ghel varwe (23), gel warde (sic 22). gelbrot als saffran (75). s.-, saffer- (75 var.) -geel (111), -farb (75, 125). blaich fro (76). *Croci-abulum , -bulum, -barum v. Crucibulum. Croc-itare, t -ire (110), t -are (Br.), -o t erotico (prs. 76), t cruxare (gì. m.) rapen gschray (1). schryen als die rap= pen (110). rauen schrighen (23). raben gagen (2). kofòen (9). rassen; crochen als die raven (147). *Crocius v. Croceus. *Croelis, g. -idis (*. delphieus) scheib- lechter, synweler (74). *Crocodilla (i. ane-, an-blatum i. q. dentaria sine foliis) anblat, freysam- kraut &c. (143). Crocodilus &c. v. Cocodrillus. *Crocola (i. centrum) halsbeyn (147). *Croco-, croeu- (76), croto- (gì. m.) -lare clappern (9) , klepperen (76) sicut ciconie. *Crocolus v. Cocodrillus. Crocoton sehaube (vestis mulierum 111, Das.). *Croeula-(cfora. a crocia Gì. m.) i. cibo= lum (76), aus crotalum i. cymbalum (Pap.)? *Croeulare v. Crocolare. *Croculus v. Cocodrillus. Croe-us, -eus (136), -um (74, 91) (i. coceus Gf. q. cf.) hd. nd. saff-aran (76), -eran,-eraen (85),-raen (ll),-erain (19, 152), -eron (6), -eren (67, 77), hd. -rari, suffran (88). soffi-aeri (99). crùgo (120. cf. coecus). croge(i2i).sintvarwe(Sum.).seydfarb(74). *Croeha v. Chytropus. *Crodea v. Drotheca. *Krolla sonnen-, sunn-wurtz (74). springe- (47), sprinc- (24) -wort. *Croma v. Cronio. *Cromella wihsela (Sum. vi). *Crominum &c. v. Crenium. *Cromopedia v. Cronopodia. Croneulus (i. pus-tuia, -ula) ags. ang-reta (gì. Aelfr.), -seta (Bsw.). *Cronia (aus chroma) farb (74). Chronia v. Cronio. *Cronica (herba) wilt kerse (96). tra= chenworz (Sum. v). drakenworp (sic 47). tranfheswort (sic 85). Chro- (no), ero-, eoro-nica eyn coro= nike (5b, 17) , ein buch da in stet man= cherley schiclith (17). chronicken (110). cron-ig (5), -eke (23). eyn canonicen (sic 21). konike (sic 22). Cronicus weltleufftiger (74). *Cronio, chronia (Br.), croma (147) langer seuchen o. wetag des leybs (74Ì. suyckte dair men lang an qwelet (147). *Croniton (i. temporale) titlich (23). *Cronna (aus mare cronium ?) toutinu- ri (141), -on (i3i). *Crono-podia, t -bodia (75), crano= padda (5b), cromopedia (e. reumatica 74) (aus geranium x corono-podia, -pus) storcke- (8b), eyn storg- (5b), storcken-, var. starchen- (75), kranicn- (74) -snabel, -schnabel (70). Chronus (fi. in Lituania) die mimmel 0. pergel (135). *Cro-, gro-ppera (i. postilena) krop- pier, achter-kr. (mi.). *Crossularia sprijcwort (85). Crosta v. Crusta. *Crostari-a, -us v. Crustari-a, -us. *Crostin-ea, -ium v. Crustumium. *Crostula v. Crustula. Crotalum (i. barbitum ; cf. croeula) strofeddel ; pi. -la britzchen (lamina &c. d. i. Handpauhen ; 125). *Crotico v. Croeitare. Crotolare v. Crocolare, *Crua, curua (8b) schob-ir (8), -er (9); aus trua schaufel (91)? *Cruacia v. Croacia. *Crualia &e. v. Crurale. *Cruceum v. Cruciatus. *Cruciabulum marter (ziem.). Cruciamen pyne (11, 19). hd. pin-, pynìg-, peynig-, peyng- (67) -unge. Cru-ciare, -tio ( prs. 76) hd. nd. pynen (11, 19), pinigen. hd. pingen ; peyn-igen, -gen (67). krutzigen (5b, 110). Crueiarius misdadieh (11). missede- der (19). *Crueiata (herba) modelger, speren= stich, creutzwurtz &c. (73). creuzkraut (Fr.). Cruciatio quel-, quelig-, kestig-, pynnig-ung (65). Cruciator hd. pyni-, peyni-, pin- (76), nd. pine-ger. *Crueiatorius (-tenus 11?) pynick (19). pinich (11). Cruc-iatus sbst., ?-ium(no &c), -eum (i. crux i tormentum 76) crutzunge (5b). chrewtzung (1). pin (110). Cruciatus pie. hd. gepin-iget, -get(17, 21), nd. -eget. hd. gepeyn-iget, -get. Crucib-ulum,-ulus,(8,9)-olum(Br.,Gf., Gì. m.), -olus (gì. m.), croci-balum (3), -bulum (74), -abulum (75) (i. lucerna; mort-arium, -irium t triterium 75 ; mordarium 3; cf. crusibulus) pann; luchtschirbe (17). leucht- (9), luch- (8) -schirben. lutzer, tigel (74). tegel (i. crassetum, aus tr. gebessert 93. i. q. picard. eracet cf. Gì. m. 2, 196). schmelz- tiegel, test (kì.). morsel (3). morser (74, 75). eruci-bulum crusùl (Gf. 4, 616. cf. Gì. m. 2, 796, 80i); -bolum smerecrosel (Gf.). Crucifigere hd. kreutz- , krùtz- (6), kritz- (76), kruez- (21), pin- (6, 17), hd. nd. cruc-igen, -egen (21, 23). an daz crice negeln (13). an eyn cruez neylen (17). Crucifixum marter- (64, 93), kreuz- (64) -bild. *Crucilentus v. Truculentus. Tiran= nus. Crucium (i. vinum insuave gì. m.), cr. vinum(Ki.), crutium v. (125) herber wein, magenkratzer (kì). suer wyhn(125). *Crucium v. Cruciatus. *Crucus (avi 8 cf. curruca, paristu= lus) goltammer (19). en gelegurze (11). Crudelis hd. nd. grim-, gry- (1, 134) -mig. grym-(no), grymme- (22), greme- l gruse- (21), gruwe- (6) , grwe- (18), hd. gru-, gry- (76), grufò- (17) -lich. grimm (64). scharpf (6). wreyd t bose (19). wreet (11, 99). grezelick (22). ein blut-reussiger varr. -rustiger, bluetrussi= ger (65. cf. Sm. 3, 138). Crudelitas hd. grimmi- , grimme-, greme- (21), grimli-, i herbi- t blutrusti- (65), gruwelich-, grufòlich- (17), wreyd- (19) -keit. hd. nd. grimm-, grymmel- (22) -icheyt. grulicheyd (19). wretlieit (99). Crudeliter gru- , herschreg-lichen (17). wretleke (99). rot-, grym-lich (74). Crud-ere, -escere, -o -is (19), -eo -es -ui (Br. &c.) (i. inualescere , esse t fieri crudum Br.) wreyden (19). wreden (11). rauch, ruch, rohe, scharpff sin (noabc). rouch werden (68). roch sein (64). Cruditas roe-keit (18), -heyd (19), -heit (11). roheit (no), full- l vberess- ung (88). Crudus (i. non coctus) hd. ruch (4), roch, rohe, roh (75), raw (64b) , rowe, row (6). hd. nd. roe, ro (5b, 22°). grew- lich (9). wreyd t grymmick (19). hd. vngesot-en, -ten. Cruenta bestia grùlich tyr(8),tyir (9). Cruentare hd. nd. blo-, hd. blu-, blò- (5b), bluo- (19), blu- (8b) -den. hd. blutin (8), blu- (76), blue-, blu-, plie-_ (76) -ten. blfitig machen (6, 110). sweissen, plut-sweissen (75). Cruentatus ge-bludet (5), -blodet (21, 23), -blut (4), bluotet (76), -blfittet (6). beblutet (110). blutig (68). bl. ge= rnacht (65). Cruentus Ad.blud-ig,-echt(5) ; blutdyg (152); blue- (151), blu- (6), blu-, plu-tig. blodich (18, 23). die edelst complexion als vom luft (74). Cru-mena, -mina (136b), -nirriina (148), i -ina (19), t -ma (66 &c, 74, Br.), I curma i cremena (68), erimina (136b) (i. marsu-pium, -beum 1, bursa, locu= lus, saccus; sacculum scorteum crim., pera crum. i36b, cf. erumenta) hd. by-, bey- (3, 9), pa- (1, 3) -gurtel, -gortel (8b), -girtel (21). nd. by-gurdel, -gordel. seckel (6, 93). zer-s., ruffyansbeutel (74). budel (99). nefòer (125). ags. follae (i. pera I36b. cf. crumenta). Crumenarius peutler (in)- taschner, seckler (kì.). *Cru-, eri- (8, 9) -menta, trumento q. v.) volg-e (74), -er (1, 8, 9). vogler x2). Cf. tristega. seeutorium. vo-, vu- llegher vas vinarium (kìi.); ags. follae (v. crumena). *Crumento i. burso (76). *Crunimina v. Crumena. Cruor hd. pluot (76), plut (74), bluot (no), blut, blut, bluyt (152),blote(18). nd. bluet (11), blot. v'gossen (6, 65), vzgefiozen (93), aufògeflosseno (74), gerunnen o. gelievert (111) blut sim. sweycz (9). sweifò (8). schweifò (64, 75) des pluets o. plutschweifò (75). tror (Sum.). tron (74). Crup-a,-pa(/r0.eroupe, ital. groppa &c. cf. Dz. 1, 289, 302) huppfe (8b). hopf (6). hoppe (23). goepe (99). crewel(no). 160 CRU Cru-rale sg. (74), pi. -ralia, -ralia arma, -alia alph. -ralla (76), -rialia (5), -raria (17), -rida (? 6), euralia (q. v.) (i. arma crurum 1) hd. beyn-, bey- (3), pein- (75), pain- (1, 74), £ arni- (5)-wapen (1, 5, 23, 74 &c), hd. -woppen (3), -woffen (6), -gewand, -gewant, -grat (75). bein= harn-asch (68), -isch, -esch, -escht (110 varr.). beyngewant 0. wappen dr ein krost (66, 151. missv. und versetzte Glosse zu erusta). Cruratus wol gebeint (68, 110). *Cruri-alia, -da v. Crurale. *Cruri-eula, -eulus, -cuta, -seulus v. Curruea. Crus hd. beyn, bain (76, 134), payn (4), schinbain (91). nd. ben, bien (11). *Cms-arius, -caria v. Crustari-us, -a. Cruseumulus v. Crustumulus. *Crusib-ulus, -ulum (99), -ilis (77) (i. piearium 5b, eiatus t porr- 1 pror-, varr. prot-eetorius 75. cf. crucibulum) hd. krus-e (5, 18), -en (75), -elin (67), -eki (133); cruß, kruße (77), kraus (3, 1), kraufi (4, 134), krausen (66), krawßen (1), chrausen (2), krusselin (6), kreusel (75). nd. krus (22), kros (23), croes (22b), crusul (99. cf. gì. m. h. v., Gf. 4, 616). knig (1, 4). becher (5b). Crusm-a, -ata (pi. Gf.) rùorà dero seiton (Gf.). castagnette (kì.). *Crusmulus &c. v. Crustumulus. Crust-a, -um, crosta (5b, 9) (i. la= mina &c. Er.) hd. nd. rinde, oft von, van brode, rindt (1). renne (14). reyn= den von dem brot (21). brot rinde (8). hd. krust, krost, 0. korst (152). nd. corste (11, 85). ranft (75, 93, 95, Fris.). ranff (Kìa.) rufe (auf einer wunden Fris., Kìa.). trinche (ib.). diinche ; die gleste am geschirr (Das.). stucbe (erusta 141). stuck (132). blech (9). crust-e t -ule lapidee scili- i scheb- berstein (125). *Crusta (cf. crustiea) viertayl des ertrich (74). Crustare hd. nd. rind-en, -e (6), runde (18) maeben, maken. anbernen (125. nhd. anbrennen). berappen (Fr.). Crust- (Br., gì. m.), eruse- (76), crost- (74) -aria, eristamea (76) i. taberna (II. e), taber-n, -nerin (74). Crust- (gì. m.), crost- (74), crus- (76) -arius lo tauernarìo (gì. m.). i. taberna^ rius (76). taberner (74). Crustarius tivncher (Fris.). duncher, gles-, glet-ter (Das.). donnecker, lem= klicker (109). ni. placker, leemplecker, plasteraer (116). Crustatus tafflet, crustiert, bedeckt, be-, ge-setzt, vmbgeben mit marmelstain o. ander stucken (88). Crustiea (cf. gì. m. h. v., erusta) huf= geld (kì.). *Crusti-mea, -nea &e. v. Crustu= mium. '*Crustinium v. Crustumulus. Crust-ula, -ulla (136), -ulum (76 &c), -olum (121), -ila (75, i. os in pectore 76. ahd. cf. cartilagoP), erostula (8) (i. eirculea t crieula 22b, durus panis 95) breci-la (121), -ta(Gf.). brezze(95). pretze; ranft-, plech-lein (74). eyn pre-czel (9, 125), -zellen (17). bretz-g (76), -steli (6), -stel (8), -lin (64), -el, vlg. brotrinde (75 CUB rindekin, kruppel, zinder (23). crustigen (8b). krustelin (6). fochanza sim. (Gf.). crengele (22b). ags. balstan (136). Crustum ( i. edulium , fragmentum panis Br., placenta Fr. cf. erusta) sangen (Fr.). Crust-umium (genus piri Br.), -umu mim (112 sim.), -urna l -umus (Gf.), -inea (3), -imeum fructus -imea arbor (76), erostin-ium a. -ea fr. (74) sper- (Gf.), sperth- (Hpt. 5, 209) -pira. spera= meisa (Gf.). parisbirn (112). ein phirsen bavm (3). pnrsich, pi.-pawm (74). pfer= sicb, pf.-bom (76). *Crustu-, eruseu- (Br., gì. m.), crutu- (noc), crus- (74) -mulus, -tinium (147), -siculus (Gì. m.) (i. tumor crurum) paingeswulst (74). beinge-swel (132), -schwel (68), -schwer (110). an den beyn gswelle (147). *Cruti-o, -um v. Cruci-are, -um. *Crutumulus v. Crustumulus. Crux hd. crutze, kriize t galge (93), czrucze (5b), krùtz (6), kritz (76), creutz. nd. cruce. *Crux, crux chri-, eri-sti (herba, i. fraga 74) eyn- (8), em-bere (8, 85), -bre (96), -ber (Sum. v). cinbore (sic 47). erper (74). Cruxare v. Crocitare. *Cuardus (i. lepus, a gali, couard) kuwaerd (kìi.). Cuba (cf. cupa) budin, butin (86, Gf. 3, 87). putigin (104). chuofa (141). chophe sim. (Gf.). *Cubale (mss. mog.) hd. vmb-, vme- (9) -lauff. *Cubalus (23, 4), tub-alus, -allus (147), -ulus (Grundform ?), -ilus (3), -illus (4, 75), -anus (76) (i. elapsillus 147 ; ba-, bae-cillus) kle-pbel (3, 74), -pfel (4), -ppfil (8), -ffel (74), -ppel (9, 20), -pel (11, 23, 147) , ha. clop-fel (4) , -pel (mss. mog.), clipffel (75), knipfel (76) in einer glocken (74), yn der gì. (4), in der clocken (147). *Cubana (aus tubana? cubella? cf. epitabulum? deurus) sehand bruocb (76). Cubare, eouare (99), coruare (8b) (i. incubare 8b, cumbere) hd. (5) nd. ro-, hd. ruo- (76), ru- (6, 67), ru-wen. rwen (70). ruen (9, 4, 66). rugen (69). ruyen (152). rohen (21). rogen (5, 14). roen (18). rasten (19) . rusten t liggen (11). hd. ligen, legen(9). sloffen (17). pratten (1). bruden (8b, 99). brieden (75d). brietelen (75). Cubatorium bedde-stat, -kamer (11). Cubeba hd. nd. cubeb-e, -in (1), -en £47), -li (93). eyn kuben (21). k.-korn (76). ciibiber (3). kyperber (Fr. 1, i78b). cobebe kraut als pfefFer (74). Cu-, tu- (11. 19, 20) -bella stan-der (6, 23), -de (9, 19, 20, Sum.), -te (104), -de vat (11). schande (8). kübel (6). *Cubella (aus cubeba?) frutex (148). *Cuber (cf. tub-or, -er) tunder (47). *Cubera (st. tub. ?) i. verruca (148). warczel (9). worczel (8). *Cubeus (st. culleus?) ledersack (19). Cubieularis lucerna nacbt liecht (91). Cubieularius betticameraeri (127). hd. kam-erer, -ere (100), -merer; kem-, hd.nd. ke-merer. kemmener(21). kammer cuc knecht (17). kemmerling (110). kamer- (106), kemer- (11) -line. Cubiculum (i. dormi-torium, -ta= torium, reelinatorium, leetus, eubile q. v.) hd. kam-ere (8b), -er, -mer. besloßen (8, 9), slauff- (5b), schlauf- (68), schlaflT- (110 sim.), slap- (23), beth- (19) -kamer sim. bethstayd (19). slaffhaus (4). *Cubieus v. Cubitus. Cubile gadem (gì. a. 1418 Sm. 2, 15). sclaffgaden (93). slaff- (5), slaiff- (19), schloi; (6) -kamer. sloff kammir (8, 17) der d'ire (8). czir tir bette t leger (9). slaf hus (14). schlafpeth (111). gutscnen (Fris., Kia.). *Cubio (i. masculus 74, 142, GÌ. m., Br.) knab (74). man (147). *Cubio v. Cobia. Carabus. *Cubisonium gali, gambons (122). Cubi-tus, -cus, eumitus (v. s. Galli cf. Dz. wtb. 117) hd. nd. elen-, hd. ellen-, ein-, el- (4), ilien- (21), yln- (17) -boge, -bogen (17, 22 &c), -bog (68, 93), -pog (4, 93), -bagen (16, 21), -bòwen (6). eie 0. closter (sic 8). claf-dra (Gf.), -ter (12, 13, 16). adj. (i. cubicu-laris 1; -s i. quadratus 110 untersch.) elnbogin- (5b), elbogen- (1), anderhalbs fufi- (17) -lanck sim. *Cubo (i. incubus) alph o. alp (75). *Cubrum (*. linea vestis 76) kittel (3, 74, 75). Cubus starcker leip (74). *Cucculus v. Cuculia. *Cucelle v. Cutella. *Cueitaria v. Cicutaria. *CU- (75 &c), tu- (11, 74, 75), gU- (74) -eius, -tius (11, 64b) (i. ere-, era-pula, terrificium 74, j>rialpna,larua, illud quo fugantur aues in segetibus 75, i. forma que terrei aues in campo 10, signum quod ponitur incanapo ne aues semina tplantas stirpentd)stvwchinvineis(l).hremsch-uen, -euen, -erchen, preinscheuhen (75. cf. mi= lium).vogel-schewbe(74),-schue,-schewe, -scheuwen, -sch. in dem getreid ; schuhen abhorrere, unde equus abhorret eucium (75). eyn boezeman (12). griwel (11). ku-, varr. kii-, ky-tzHn (auis 64.). *Cueoll-a, -us v. Cuculia. *Cucrepita (aus cucurbita) agrestis wildkurbili (74). Cucub-are, l -ire (gì. m.) (noctuarum vox 64 &c. cf. caccubare) wiglen (128). Cucufa v. Cucupha. *Cueula v. Cuculia. Cacula. *Cueula (auis, cf. eurruca)maise(104). Cf. cueularum cueusare (se. vox Gì. m. 1, 624, dodi cuculorum 2, 816). Cueulare (cuculi 64, 123 &c) guggen, schreien wie der gugger 0. guggauch (Pict.). *Cuculio v. Curculio. Cuculio (cf. sq.) reis-haube, -hut, nebel-kappe (kì.). Cuc-ulla, -ula (6, 18, 2, 134), t -ullus (kì.), -culus (91, 111), -ollus l -olla (76), caculla (5b), culla (9, 108), culcella (9), gugulla (8, 9) (cf. caputium, retropen= dium, liripipium) cugula sim. (Gf. 4, 362). kogel (17). hd. k.-zippe, -czep (18). eyn kappen-kugel (5b), -kogel (5ab), -coghele (23), -czagel (71), -zipfel (76). coue-1 (11), -le (108), cappe (9, 17). kapp cuc (91). hals-k. (m). monnichs- (8), monchs- (9, 132), monnischis- (8), monsch- (93), munch- (75) -cappe sim., -ouercap (132). chappen zagel (1). chappe czippel (2). munich-gugel (75), -kugel (110). munichß kut, var. minich kutten, 0. gugel (i. a-, var. e-culeus 64). munchsgugel(2).kugel czippel (4). kutten zipfel (6). kotte (21). kutt (91). minchs kut (76). papierhaufi= lein (Fris.). dute £scharmutzel(Kìa.). hulle (78). offena (86). *Cucul-larius, -io sim. munì eh (Gf.). monche (8). mònch (9). *Cucul-lus v. -la, -us. *Cuculopanis gouches amphere (sum. vi), panis eaculi gotisampfer (Sum. cf. trifolia, accedula). *Cue-, tut- (74), vlic- (75) -ulum (cf. aldonium, vlpieium) aschlach (1, 75). hollauch (19, 74). Cuc-, kuc- (11), gue- (5b, 64°), gug- (8ab, 7, 74), C0C-(8)-UlUS,£cUCUllus(Fris.) (psallere nescit . . . nisi guck guck Br. cf. curruea, tucus)couh (104). gouch (34, 84, bm.). goch (6). gauche (8b). gauch (8 &c). gaug ; rustice cuk quis te tulit Ime stas Me quasi cocok, veri, in kukuc (13). goch, gugger (34). eyn guc guc (5), gug gug (17, 74, Wd.). guguk (74, Fr.). guck-guck (19), -gauch (110), -goch (68). gug-guck £-ug (87), -ku (91), -govch (93), -ger (64c). gutguoch (45). M.gutze- (8), gutz-, guezen- (19j -gauch. goezengaug (21). kug-uk (9), -guk (1). hd. nd. kuku-ck, t -uck (11); kuck-uc (23), -uyek (132). Cucuma v. Cecunia. Cucuma (et cacabus 86, gì. st. Galli ; a sono feruoris sicut cacabus q. cf.; i. culina 14 8; vas eneum &c. Br. cf. Gf. 4, 360) ocohma, cohema (86). kachma (121). crugula (i27j. deegei, duppen &c. (147). Cucum-er, -is, cocumer (4), cumura (75) (i. cucurbita) hd. korwicze m. (4) ; kiirb-icz (4), -ili (91), -is (9), -z (87), -6 (no), -s (6); ciirbs (3); kurb-iz (85), -6 (69, 70), -s, -isch (5b), -en (75) ; churbiz (104); kyr-bß (nob), -bs (noc), -pß(68); kirb-ifi (10), -es(13), -s(67); korb-iz (8b, 96Ì, -e6, -is, -es (21), -15 (66, 151), -s (17, 18). koyrbeß (152). coeruese (47). korue-s (23), -se (11, 109), -lse (78). curuete (99). gorken, cucumern (Fris.). erd-opfel, (93), -apphel (i. pedo 1). ertappel (47, 85, 96). couwoerde (107). cuccucslooe (106). eyn flesschensaem (132). ags. pope-g (136), -i (Lye). *Cueumer-arius, -arium (76, Br., gì. m.) , -atio (30a) (i. curturbita 76. cf. cucurbita) kurbizgarto (121, Gf.). korbis- garte (5), -garten (21). kürbs- (6), kurbß- (30a), kirbiß-(67), kyrbfi- (uoa), kurbes- (70), kurbß- (69, 110b, 134). kyrpßen- (68), kirps- (76), korbelJ-(66, 151), korbs- (18) -gait, -garten (no), koruesgarde (23). ags. aeppelhus (gì. Aelfr.). Cucumerarius (*. qui cucumeres cus- todit i vendit Br.) eyn die flesschen be= waert (132). *Cucumerarius (X cumulus) ein hauff (19). Cueu-pha, -fa ein hube mulieris (19). huue (11). coife (122). krauter-kapplein, -mfitze (kì.). CUL *Cucurata v. Cucuzata. Cuc-, cont- (6, 9, 23), conc- (10 &c), kat- (17) -urbita, cut'bita (5b) , cuc- repita (q. v.), -ardita (76), -urbula (balneatorum 91), -urbitula (Fris.) (cf. cucumer, wo die Formen von kiirbifò zusammengestellt sind) cucumer (18, 2, Gf.). en veetsen (ìos). veetse (kìi.). kopph (125). kepfle (91). lafikopff (111). eine vintllU (Fris.). Cucurbit-a, -are v. Curruca. *Cucurbitinapyralamperschen(Fris.). Cucurb-itula, -ula v. -ita. *Cucurdum (pellis- st. eueutium?) wlle (11). Cucu-rire, -rrire (125, Gì. m.), t -brire (147) solet gallus (141, gì. m.), des hanen (147). kroen (67 Mrg.). kauteren (128). kuttern (Fris.). kurren (kì.). kuckern (125). euturio (gatlinarum in ouando) gatzgen (76). *Cucurnium (i. eaeumen,xcothur= nus?) dat hoychste van eenighen dyngh (147). Cucusare v. Cucula. *Cucu-zata, -rata (94) ags. laep- aeumcae (136), -iuince (Hpt. 5, 197); hlea= pewince (94); i. q. engl. lapwing. *Cuehinones v. Cachinator. Cudere hd. nd. sme-, hd. smi-, smid-, smie-, schmy-den, t slan (23), hd. schla= hen, gew. cum malleo, mit dem hamel malleo (5), mit hemern(76). slahen (21). Cudis (i. malleus Br. cf. tudes) slage (8). slang (sic 9). *Cudit comerium v. Cumerium. Cudo smitstock (Gf. ). smidestoch (Sum.).smid;axfi(OV (gì. m.). muntzmaister (88). *Cudrieus broet stap (-scap ? 11). *Cuere (st. tueri !) beschirmen 0. schi= nen (8). *Kufor-dos, -tisim (74) i. einamo- mum (24). zymyn (74). *Cugila t tasca pera (Gf. 4, 387. deutsch = kiulla?). Cui weme, wem (75). Cuias hd. welch-s, -es (67, 76), nd. welke-s, -rs landes. welcherley handes (sic 17). von welchen lande (8b). von wayii landeii (19). waß landft o. parthy (no), von wanen (13). uan wat lieden (99). *Cuicca (piscis, aus trueta) vorne (V. Hamb.). Cuius welì (19). welchs t wes (75). Cuiusmodi/ìd.welcher-, welger- (18) -ley,_-lay (4, 76), -ley mosse (3), -leye daenich (132). nd. welker-leyge (23), -leye (22). Cuiusque elikes (85). *Culamenta v. Calamintha. *Culandum (cf. cluniculum ?) tolch, waidner (91). *Culare v. Culeatus, *Culcella v. Cuculia.' Culcit-ra, -es (94, 136), cultrum (8b, 99) (i. lodex, lectus; cf. vltrum. Ceit. Nr. 171. wd. 2218) tecke t teicke (3). kussen (65). eyn plumen federn kus= sen (17). deck loch (10. st. -lach). eyn ruch deck (110). hd. (8b, 152) nd. ko-, hd. cu-, gu- (1, 4),ki- (6), go-lter eulte (8). kult (132). colte (22, 23). gulsterbett (Megiser). CUL 161 lEFtKBACM GLOfiSARIUM. boh. koltra (4). kuerse (11. cf. cyclas). kotz (1, 2, 3). pfulwen (Fris.). bette (93). ags. bedd (II. e), bet- (93), pet- ( 111 ) -ziech. bedt darauff man ligt 0. ziech (91). vnterpeth (111). serge (49. cf. Fr. 2, 150a. Sm. 3, 282). *Culcitrum (i. lectitega 75. cf lectega) petti (104). vedar peti (141). en vedder bedde (23). kùssiii (6). *Cul-, cull-eatus, cullatus (68) (i. in cutteum missus) v'damnet zu dem todt (110). verdampt (68). peinigen (sic 69 Mrg.). ertrenckt ; culare in aim sack ertrencken (76). *Culcus v. Culeus. Culeola grun nufischalen (110 sim.). bratschgen (Alber.). bratschen (Pict., bm.). Cul-eus, -leus, -cus (76) sach (104). eyn herdreng- (17), martel- l wasser- (75), marter- (93), czer- (9), haber- (111) -sack. moztsahc (100. st. muos-sach). fulter, diimmel feßlin (64a). ein futter feslin (64c). ags. cylli (culleum 145). *Culex v. Culus. Cul-ex, -ix (136, 141) hd. mucca (104), muck-e, -en (13), muck, mugk (1), miicke (3), mieke (10), mocke (4), mok (21), mog (18). mugge (23, 93, 95). mighe (22). mugk, want-z, -laulì (74). ags. michic longas tibias habens (136). snek (6). schnack (73). schnock (111). fliege (10). gólse(Fr.).zizala(i4i.t»,/w. lat.cf. zinzala). *Culicilega (i. museipeta aids fliegen-) schnapper (Fr.). Culi-gna, -ngua (i. vas rotundum 76), -na (i. cucuma 148) eyn vorstolpe t deckel (19). vuerschulpe (11). trinckge= schirr (kì.). Cul-ina, -nia (9, 136), -ma (76), chu= lina (Sum.) chuchil (Sum.). hd. kuch-e, -y, var. -in (64). coche (9). kokene (11). kukene (99). ags. coacas (? st. cloacas? 136). *Culingua v. Culigna. *Culisterium v. Culus. *Culistergium arswuseh (6). *Culium v. Culmen. *Culix v. Culex. *Culla v. Cuculia. Culleus v. Culeus. *Cullirium v. Collyrium. *Culma v. Culina. *Culmaticus i. versificator (76). Culmen,^ culium (17) hd. hohe. hoe (9). hege (13). hee (18). boghe t hoc (23). hoch (4). hoecheit (11). hocheit (68, 110). hohe ere (17). eyn fyrst (12). culmin-e an der hohe (30c), spitz (9i). -a helmer, stengel &c. (65). Culminare lioen (8). hohen schos= sen (9). Culmites, g. -icium ricke luyde (147). Culmus (i. calamus t vollieulus i dens maxillorum 76. X columellus sim.) hd. nd. halm. stro- (64), stupffel- (74) -halm. stopp-el (19), -le (11). schreib= leder (74). ein stroen tach, var. streen dach (64). ags. uuryd (136). *Culnia trotroue (8b). *Culnia v. Culina. Culpa hd. nd. schult, schul (14), scholt (11, 12, 99, 152), sunde (23). hd. schuld. 21 162 OUM Culpabilis schuld-ig (4), -yck (19), -ech (99). straf-, sunt-licher (65). *Culpaneus v. Culpo. *Culp-ar, -er (75, 76), colpar (5b) (i. leuter; cum mulieres pedutit tunc inculpant illos canes 75) hd. nd. bracke. brack ein spilhunt (74). brag (13, 21, 152). barg (6). prack (1 sim.). preck (75). brac= hont (97). frowen limici (76). frawen- hundel (75a), -hiindlin (75b), -huntlin (64), -hundlein (74). Culpare hd. schuldigen, ge-sch. (18). hd. nd. bc-sch., straffen. hd. schel-den, -en (18). *Culpea (piscis, i. aiosa ; aus clupea) alsem, eltz, meyenfiscb, mamieimer pfort (112). *Culper v. Culpar. *Culp-o, -oneus (v. pero. gì. m.), -aneus (cf. seulponea) gebuorn (93), bunt- (76), preys- (64c) -schuoch. eng- (64b), punt- t gepunden- (74) -scimeli, gebuyrs schoe (147). *Culptrum slappe (9). *Culsura (cf. clausa, clausura) vvori in aqua (104). *Culta v. Caltha. *Cultatorium ( c/.culternum)uuora el, sgnf. et. aliquando cultrum bilhouwe (Gf. 4, 708). *Cultellifex meßer-smed (8), -smyt (5b). messer smid (1). mestmeker (22b). Cult-ellus, -ellum (1), -er, -rum (76, Gf.) hd. rnezzir (104), meßer. hd. nd. messer. mete (132). mess (11). mest (22). sahs (Gf.). schmtzer (-er 111). Cultellus klincke(Agr.). messerlin (6). Cultellus aneeps degen (125). *Culter assularius knifft (125). *Culternum (cf. cultatorium) eyn wyrten (19). wiruel (11). Cultrum (i. patella Br., gì. m.) pau &c (147). *Cultrum v. Salgamum. Culeitra Cultellus. Cultura wi- (106), we- (99) -nninge. buwung (65, 110). bubery (sic 68). ackers arbayt (64). Cultus hd. vb-, vb- (6,4), vyb-(152), yeb- (18, 68, 110a), jeb- (67), ob- (5, 21Ì, zier- (110) -unge, ovinge (23). zierd (76). ptc. geziert, gebuwe-t, -n (68, 110). Cultus diuinus godes dinst (10). *Culue-ulus, -alus (auis cf. curruea, eapula, lucilia) wazirstelce (117, Gf. 6, 678). Culul-lus, -us liumpe &c.(kì.). kraus-e (125 Mrg.), -en (91, 111). kruse (111 Mrg.). weinkrauß (in), ein muncbs tringkopff (110). ein moncbs drinckpot (132). Cul-us, -ex (91), t -isterium (66 &c.) ars (5, 16, 22, 93). arC (5b, 67). arscb (6). ers (23). eyn ars balle (17). außtruck (91). Cum wanne (5ab, 23). wan (21). hd. mit. nd. mede, durch (vultu tuo din angesicht 65). *Cumba v. Gamba. Cymba. Cumba (cf. cymba) ags. thurruc (94). Cumer-a, t -ia t commerca (76) i- sporta eyn korppe (17). ein groß= korb da man korn in thut (110, sim. 132). darra (Gf. cf. Ob. 250). koru-kast (in), CUM -liußlin (64b), -heyflin (64c). kast (vas rusticorum t reseruatorium frumenti 74). *Cumerium spul-ysen (8), -eysen (9). spule ißen (17). cudit comerium eyn rilbeyzere (98. aus rib-?). *Cumex (i. scutella profundior GÌ. m.) eyn lonse in curro (19). ^Cuminella v. Cyminella. Cuminum &c. v. Cyminum. *Cumitus v. Cubitus. *Cumius (cf. cunus) v. Traco. *Cummi (st. gummi) ags. teru (136). *Chumolare v. Cumulare. *Cumphus (cf. gumphus) latten na= gel (76). •^Cumptus v. Contus. Cumu-, chumo- (1) -lare (cf. exag= gerare) hd. huffen (6, 65, 68), lì. machen (110), hufen (76), hauffen, keiffen (21), huffeln, heuffeln (67) , samen (17) , sam= meli. nd. hupen. Cumulus (*'. tumulus 93) hd. buffo (93), buffe, hufe (5b), huft, huf (76), hauff, hauffen. nd. hupe (22b), hop (22ab), hoep (11). samenunge (17). *Cumura (i. cueu-mis, -rbita) kurben Cuna (i. cunabulum) hd.nd. wieg-e, -en (1), wige, weyge (152), wege (5, 23). hd. wieg, wyge (3, 4), wych (18). wage. lech (38). gruft (9). hocze(12, Fr.). *Cuna (aus xù|J,a) wale (12, 17). Cunabul-um, -a l cona-bula, -bila (Gf.) uuaga &c, lagarida &c., ludra(Gf.V wiega (95). wege (5). klein wage (6). wegelin (8b sim.). wegheken (23). (pi.) kinds wiegen o. waglen (Das.). wigen= bant (8, 9). kussin (9). *Cunaeul-a, -um, -us v. Cunieulus. *Cunalia v. Crepundia. *Cun-are, -o prs. wiegen (76), daraus weichen i. mollire (77). *Cunarum rubus v. Cimarum. Cun-cta, -etatio, -ta (65), -tamen (76) sùmunge (8). seumung(9).verzieung, zuifelung (65). *Cunetalis (i. generalìs gì. m.) v. Cunctis. , > Cune-, cone-, eun-, con-tari, -tare, cunieari (6) (eunctari i. morari l dw= bitare ; contari i. inquirere Br. &c. ; die Bed. terrere vii. aus dubitare X v'varen X v'veren) hd. nd. er-, v'- (22) -varen. hd. vorschin (8), forsen (18), erforschen. onder-polsen, -sueken (eonetari 108. cf. contus). cun-ctari, -tari, -icari (6) harren (67, 76). sumen, zwifeln (8). sau= men, czweyueln (9). twiueln (99). er- (6), her-schrecken (6, 63), -fregken (sic (21). vor-screcken (23), -scherken (22). Cunctatio (cf. euntacio) v. Cuncta. Cunetipotens i. deus cuncta potens (Br.). almechtig (75). *Cunct-is i. dea vini potens (cf. prc. !) ; -alis i. dea elementorum (76). Cunctu-s, -m (91) ali (75). alle, iczliche (17). yt- (4), iet- (88) -licher. yetlichs (91). *Cunehin v. Conchis. *Cun-ellus, -ulus, -io (inde -ire) dreek, strunt (147). Cuneo firmare kylen (22b). Cuneus (i. phalanx, panis, cibus, CUM lapis qui cum fulmine descendit 64 , via subterranea, con/ radio Ugni, instr. cum quo diuiduntur Ugna 76 sim., instr. car= pentariorum, episehidion Das., instr. ad firmandum stilum in ferramento Br.) hd. weeke, weck (panis &c). wegk (134). wegge (11, 93). weg (17, 21). weghe (22). weyge (23). ags. uecg (145). wek t turba l spital (6). speydel (74, 76, 112. cf. Sm. 3, 557). speittel (Hen.). spil (8b). phile (17). hd. kile, kil, kiel (125, Hen.), keyle, keyl, cheil (1). hd. nd. kyl. kydel (110). keidel (135, Fr.). kugel (68). kule (10- cf. cunieulus). luk (22). zwickel (carpen= tariorum 1, 3, 75). die bisß (pict.), ein bissen o. weeken (Kib.), b. 0. weggen (Fris.) holtz zu spaiteli, bissenkeil, beisel (74). beissel (Hen.). bili (Das., Fr. cf. BM. 193). beitel (11, kìi.). klijf-b. (mi.), een b.-speke (108). beytzell, kegel (132). meissel, rotzkengel, wegense (Fr.). strai (64). striiczel (joanis 3). ein ber georde= not zestriten (93). geordentz here zum streyt(74).heerspitze(Fr.). spitz (agminis 91). Ad. nd. schar, schaere (11), schare (132), scliair (5). drupo, thrupo (Gf. 5, 251 sq.). *Cunex (X cimex?) ein wam-mes (23), -sch (6). *Cunieari v. Cunctari. *Cuni-, eana-eella, arcontilla (i. as= perella, equisetum, eauda caballina &c. cf. aconcilla) katzen-wadel, -zagel, -helm, schafitenliew, roßwadel, kanten- kraut, taubenrocken (143). Cunicula (i. q. conucula colus Gì. m.) kunkens hol (11). caninenloch (19). Cunieulus, selten canieul-us, -a, -um, cuiiacul-us i -a i -um (76), cani= colus (i. cun-eus, -us q. v. 75., via subterranea* ad capiendum vrbes, fossa in qua morantur lepores et cuniculi, sulexis 145, f or amen t canalis 136, animai) chu- (1), ku- (75) -nigel. kun-iglin (64, 100a), -glin (nob), -gel (75). kùnglin (6). kiinig- lein (noc), -el (3), -le (Das.). kingel (49). koniglein (Fris., Kia.). kongel (23). k.-chin (12). cunin (99). hd. can-yn, -yne (10), -inichen (Fris., Kia.), -yneben (125), -ichen (5b), -elicben (3). kuniculus (111). chunol (95). ciinolt (93). kiille, kylle (animai Das.). kulle (cunic. i. via subterranea 7). vrliig gruebe (93). nodi (i. foramen Gf. 2, 1015). teuebel 0. kanel (Fris.). stoln; partes cuniculi teil 0. kuckus (Agr.). ein kuckuß (125. Cf. Fr. 1, 554b. Sm. 2, 27). lorich-in (ìoo, 127, Gf.), -i (117) aus lau= rix. larsch (canicolus 7. schwerlich X dorsch canis). cuniculos ags. smi- (94), smy- (136) -gilas; cereacas nach sm., spater als lat. Glosse durch tubicitaes erklärt (136). Cunigunda n. pr. kunneke (22b). Cimila v. Conila. C. gallinacea, cunilogalica t coiena (74) weyßmintz (74). bergmuntz, costentz, dosten (143). Cunilago (i. se-, he-rpillum) kunlein, costenz, huuer-kol, -serb; (i. eonyza, puliearia) durrwurtz , hundsaug , flolv kraut (143). *Cunilingus (i. lambens alicuius notes, st. eunn.) ars lecker (64 Mrg.). * Cunilogalica v. Cimila gallinacea. *Cunire (anders Gì. m.) v. Cunnire. CUP CUR CUR 163 *Cunna v. Cunnus. *Cun-nire, -ire (147) stincken, vbel= riechen (74). rotten, vuylen (147). Cun-nus, -us (22), -na (74, 75), t gunnus (93), gonna (74) scham der wiber (88). fud (1, 74, 75). fut (93). fotz (74). kutte (22). *Cunnus v. Cunus. *Cunt-a, -amen v. Cuneta. *Cuntacio won-unghe (19), -inge (11), *Cuntari (cf. cunetari) wonen (11,19). *Cuntatus wonende (19). *Cuntus v. Contus. *Cun-us, -rius (Pap.), cumius (w.traco) (i. f or amen Br., Gì. m., Pap., occulta via et subterranea Br., draco 75. cf. cunieulus) eyn weeg vnder dye érde (19). gang t heymlicher vßgang vnder der erden (75). eertwech (11). *Cunus v. Cunnus. Cup-a, -pa, -ta (8b) {cf. cuba) hd. nd. nap (8b, 11 &c). vali (110). chorinuaz (104). winuas (93). ein fiiderick faG (3). roder (18). hd. fuder, f.-vas (75), f. weynß (21). weinstande (Fris. ). putt, standte (74). dryling (75. cf. Fr. 1, 206). kueff (1, 2). kueffen (75). kuphen (125). kuffe (3, 8). kufe (9). kuff (17 sim.). kop (19). kyp (68). cupe (11). cope(23). ein kupffere krug (64). kübel (6, 74). *Cupadium v. Copadium. Cupedi-a, -e (114), euppes (74) lustliche speyse (74). kostlich speiß (91). neschery (125). schleek, schleckerbiftlein (Fris.). leckerbifóle, priesterkóstichen (114). Cupedi-, cupidi-, cupidi- (68. ci aus d), cupiti- (66), cupide- (147, Br.), cupido- (11) -narius (qu. denariorum cupidus! Br. &c.) eyn kauffman (17). maulkremer (114). slomer (125). schìeck= koch (Fris.). sidelkech (pi. 91). meersman (11. i. q. circitor &c. Kil.). pennynck= ghyericli (147). Cup-, gub-, lub-ella, gubellus (i. sisireol, angaria) stant-a, -er sim. (Gf. 6, 697 sq.). *Cupera i. brata (76). *Cuperadolium v. Ciuibia. Cupere (i. afficere, pistere 1) hd. nd. begem sim. ramni en (62). *Cuperosa v. Coporosa. *Cupiclinarius v. Cupedinarius. *Cupida birida (141. st. gir.?). *Cupide &c. v. Cupuda. Cupidenarius &c. v. Cupedinarius. Cupid-itas, -o beger-uuge (17), -ekeit (5, 21), -icheyt (23), -ioli (22), -licheit (18, 66). begyrlickeit (70 sim.). gyerheyd (19). ghiericheit (11). griti- (6), gyti- (65), geiczi- (4) -keit. *Cupidonarius v. Cupedinarius. Cupidus beger-ic (19), -lidi (21), hd. -ig, nd. -ich. hd. girig,# be-g. (68, 76), -girlich. girlicli (64). grit-iger (6), -tig (49). *Cupi-fex (-fer GÌ. m.) kuffen- (110), kypen- (68) -macher. *Cupitellus v. Capito. *Cupitinarius v. Cupedinarius. *Cupius v. Cupuda. Cupla, cuppla (76) (cf. copula, doma) henchilboum (Gf. 3, 123. cf. hengel-,hangel- baum sim. Fr. 1, 412 ff.). first vff dem tach (i. pinnaculum 75). Cuppa v. Cupa. *Cupparus v. Suparus. *Cuppes v. Cupedia. *Cuppla v. Cupla. Doma. Cuppula v. Cupula. Cupreus kopperen (19, 23). kupfferin (no). *Cuprifaber cupher- (93), kupper-smit (9, 93), -smed (8). *Cuprifadia (st. -fodina) kuppf ergrube *Cuprosa v. Coporosa. Cuprum hd. kuppfer, cupher (93), cuffer (9i), kupper (96), kopfer (4), chopffer (141), copphir (5b), koplier (66,152). hd.nd. copper. *Cupta v. Cupa. *Cup-uda, -ide (45), -idas (84), l -ius (Sm. 3, 167), capude (Gf.), rapido (auis i. q. biturus 104) rotila sim. (Gf. 2, 487). rotil (84). rentile (104). hil (45). *Cupula kueifel zudem saltz_ (75. cf. cùppula salis Gì. m.). mistschùffel (8b. cf. copula). *Cupus v. Cippus. *Kuphen v. Kympha. *Cupheum v. Cophjrum. Cur hd. war-vmbe (17) , -vmb , -vm (110). wo so (23). wesc (21). Cura hd. nd. sorge, surge (8). sarge (4). erczney, ruche (9). roek (22b). ruecke, achte (147). Marg. ruiì stale frist isen, als dut dy sorge, de wylì si non vis credere tunc lauff dar (17). *Curale v. Curtile. *Curalia (aus crur.) gali, housiaux (122. cf. cural-ha, -la i. dumetum Gì. m. X housse sim.?). Curare hd. nd. sorgen. roken, \var= nemen, artzedyen (23). warden (i. spec= tare, durare 22b). gancen (99. cf. G. wtb. 2, 386). gheysen (Bai.), ertztien (5). arcz= dyden (21). artzneyen (111 sim.). heylen (1, 9). hèl mach (sic 8). Curatio gheysinghe (108). gesuntheit i heilung (65). Curatiuum das do wirckt gesuntlieit (65). Curator formunder (10). kinds vogt, (64). Curatus kerspel paff (19). kirspel= pape (11). Curax sorfeldyck (19). zoerchuoldicli (11). sneller (74. X eurrax). *Curtaa, anthlia galcraba (Gf. 2, 383). Curcilla v. Circinus. Curculia repe of seyl in den wynfe storm gebruyct (147). Cureulio v. Gurgulio. Curcul-io (110, Gf.), -eo (43), -iun= culus (Gf. 4, 539), curg- (91, 127), gurg-, cart- (v. cortulis), core- (141, Sum. rv), cue- (136) -ulio, gurg-ulo, -uleo, -ullo (8, 95), -ilio, -urio (11), gugul-o (8b), -lo (79), cor- t con-tulis (q.v.) (i.vermis frumenti t fabe, v. nascens infructu, mus agrestis; cf. capito) ham-istro, -èlstre, amstra (Gf. 4, 954). animai segetes corro= dens quod rustici cozun vocant (Gf. 4, 539). ang-ar(Gf.),-er Sivm.rv). enger-inch (121 sim.), -ich (120), -line (Sum.). engir= ling (127). wurm 0. bòne (sic 8). bon- (68), melo- (91), treid- (75), weyn- (9) -wurm. wùbbel (7). wibil (95). wybel(no). korn-w. (110), -weuel (132), -milbe (Fris.). ein werren (43. i. q. werre/., wett. wär n. gryllotalpa). clab-ot (99 &c), -bot (kìi.), -et (8b). bremseze (19). breems (11). bromese (10.9). eyn rupes (97). ags. aemil (94, 136. emel a weevle Bosw.). *Curcuma (i. capistrum t sandalium Gì. m.) i. chathenaria, tantanus, claua cuyle, cuyse (147). Curcuma v. Terra merita. *Curealis v. Curialis. *Curetis i. in-, de-scriptio denarij &c. quia facit monetarius habere curam ne falsarius habeatw; etiam est dea (67, 76. cf. curitis) ein gemelde (3). gepreche auff einer muntze(74). ain pfening schlag (76). *Cureus v. Curius. *Cu- 1 cocur-rex (cf. eurrax) i. abilis ad currendum (76). Curia hd. nd. hof. hd. hoff, hoffe (5, 18), hof (12), hoiff (10), hoypp t hayff (19). rathuß (110). *Curgulio v. Cure-, gurg-ulio. *Curiales v. Curale. Curi-, cure- (5b) -alis (cf. facetus) hd. hub-isch (5b), -sch, -15 (21). hobisch (5). hofisch (75). houesch (23). haef'ch (11). houelinc (121). hd. hoffe; (6), hoff- (no),hof-lich. ein huber (Fr.). ésago (120). *Curialista frequens curiam hof volck (68). Curialitas (i. faceci-a, -tas) hd. hub-, hubes- (19), hobi- (5), nd. houe-scheyt, -scheyd (17, 19). hd. hof- (6),hof-licheit. sorge &c. ; e. leuis lichte s., ly-, lye-der^ lichkeit (65). *Curicul-a, -us v. Curruca. *Curi-ensis, -us (74) ruter, rusener, hoveman (22b). reyter, rays-er, -iger (74). *Curigrillus v. Chirogryllus. Curio v. Curius. Curio (i.parochus) pastoor, prochiaen (Kil.). *Curiolum v. Pietacium. Curiose ernstleke (99). Curiositas furwitz (91). verwirtz (sic 63). vorwitzigkait (67 Mrg. ). virwiczi= ckeit (9). suberlichkeit (8). hoflicheit (68, 110). curioßheit (132). erneste (99). Curiosus (i. facetus &c. ; superbus 10, 13) hd. vorwiczig, virwiczick (9). weyde= lidi (5b). wanchlig (1. cf. Gf. 1, 69i). hof= licher (76). hoffelich (64). houesch (22). sorg-sam (6), -feltig (68, 110). sorchuol= dich (23). vermeßen (10, 13). *Curis v. Curix. Cu- (68, 132), eur-ritis (cf. curetis) i. iuno t dea curarum (110 &c), belli (Br) a cura t potius a curru. der zu wagen ficht o. stryt (110). die vp den w. vecht (132). die vfi' den wapen (sic) vechten (68). *Curitis (cf. prc.) v. Curix. *Curitus v. Corytus. Cur-ius, -eus, -io (110, Br.) hubessche (19). hof- (76), houe- (23) -man. *Curius v. Curiensis. 21 * 164 CUR *Curi-x i. virtus quedam (76) ; -s i. v. t fortitudo, inde -tis i. fortis &c. (Pap.), nomen iuuenis (76). *Curle-gius, -yus (93), -gium, corle= gium (i. conte- t cutu-rnix 76) (cf. engl. eurlew, frz. eourlis, corlieu &c. Kuhn Zeitschr. 4, 4 p. 263) orhan (76). reb-hon (93), -hun t prachuogel (74). *Curma v. Crumena. *Curmedalis (cf. -diale gì. m.) cur= modich (147). *Curnicula v. Cornicula. *Curonilla (piscis, i. themo, fund- ulus, -ieulus, -icula 74. cf. turo-, cor- nilla) grundel, smerle (74). moreke (98). *Curra v. Cercopitheeus. Currax {cf. curax, eorex) louf-haftig (68), -achtich (132). Currere hd. lauffen. nd. lopen. *Currieula (i. vehiculum trusatile GÌ. m.) v. Curruea. Curriculu-m, t -s (88, 110) (i. inter= uallum &c. 88) ein louff(65). vmgende zit (8), zeyt (9). ein kleiner weg; zwischne (88). weglin (no). *Curriculus v. Curruea. Currifex wage- (6,9), wag- (1), wege- (10) -ner. *Currifrugum raeelbudel (147). *Currineum est equorum, ad curren= dum aptorum (76). *Curritus v. Curitus. *Curruea v. Carruea. Curruc-a, -ula (Pap.), t hu- (125), cu-ruca, l eurriculus (93), comica (alph. cur- 76), erueus q. v. (i. cueul-us Chytr., -a Pap., linosa Pap., Br. &c, ficedula 140, galgalus kìl, hypolaus 125) est auis&c. t Me qui cum credat nutrire filios suos nutrit alienos, dr a cuculo (Br. &c.) ; dr qui imputai proprios pueros minuere (sic 76). miicke (Fr.). gras-m. (Ki. &c), -mug (93), l -miisch(140). graßmuck (110 sim.). grasemyck t goltamer (19). gelegorse (109). gelegorße(125).gheel-gorse, -ghersse (Kil. ). greinerlein (Fr. cf. acredula), dudendop l hànrei (Chytr. prò tali viro dr cucurbita no &c, vb. eurucare, cucur= bitare). Daran grenzen: currieul-a (5b, 9), -us, curicul-a (76, 117), -us (34), co- (8), gu- (8b, 17, 75) -ricula, eruri- Cula (84, GÌ. Trev., Gf. 1,349), -CUta (102), -eulus (95), -sculus(87.xparisculus?), culuc-ulus t -alus q. v. (i. anas (5b, cal= podialast 117, =diode 34. cf. Fr. 1, 203. Sm. 1, 398. 2, 399. Nmn. W . lanius, 1. ex= cubitor &c.) warch-engil (84, Gf.), -ongil (gì. Trev.), -elgel (34). warkengel (87). worthengil (117). wavt-kengil , -gengel (8b). uuarg-ingel (rerf. Gf.), -angela wergil (Sm. 4, 154). (wa-, ga-rtenkrengel Nmn.; vjetterau. zu Kindern gesagt warch-, worg- engel laniator vestium). waltflugel (que- dam, auis 75). wachtel (17) wasser-huon (76), -hun (8,9), -hon (5b).domdrachsel(34). *Currulum v. Curale. *Currus v. Cirrus. Currus hd. nd. wag-en, -e (6). wag (68). C. falcatus streitwagen (64). C. vi- 1 mere-atorum straÒwegen(75). Curs-are, -itare sted-e (17), -elicli (5, 18) , -eliken (23) , steydelichen (21), stet-lich (4), -eelicfa (8), -tiglich (76) hd. CUR lauffen , loffen (76) , nd. lopen. rennen (22b). *Cursatilis louffender (68). lauf-fende, -lidi (no). Cursibilis snel (19). Cursilis leuffig (75). Cursilitas lauffbegierde (kì.). Curs-im, -um (22, 23) ki-zalo sim. (Gf.), -zolo (119). hd. nd. ylick, itlik (sic 23); snel- (17, 23), lauf- (5b), ende- (18), end- (76) -lich. balde (4). Cursitare v. Cursare. Cursor hd. lauf-, ieuf-, loi- (6), ley- (21), lof- (76) -fer. nd. loper. Iackey(i35, Fris.). Cursorie hd. i-, ey-, ci- (sic 134), lauff-, leuff-, loif- (6), lof- (68), loffen- (76), snel- (17) -lich. ilichen (21). nd. y-, ende-liken. behende (6, 75). bald (75). *Cursum v. Cursim. Cursus hd. lauff, louff, loff, lawffe (5b), loff (76). nd. lop, loep (99). C. baccalaurii, var. bacularii vffge- legt t -setzt arbeit (65). C. creature wirck- vnd nutzbar-lich= keit (65). Curta v. Curtis. *Curta i. culex (76). *Curtai-e, -is v. Curtil-e, -is. Curtare hd. ku- (5b, 7, 8b), ki- (76), ko-rtzen. nd. korten. korczigen, korcz machen (17). Curtamisia v. Cortauisas. Curtife-r, -rum (104, acc. Gf.) houistat (104, Gf.). maierhof (Sum.). *Òurtiga v. Curtis. Cur-tile, -tale (Gf.), -ale (11, Sum.) houe- (121, Sum.), hoff- (76) -stat. hundes stalle (19). en hontstal (11). Curt-ilis, -alis (Sum.) (i. area 93) eyn acker eut- t v'-lehen (7). hof (104). hof- (93), houe- (Sum.) -stat. closterlicher (74). Curtina v. Cortina. Curt-is, -a (117, Gf., Gì. m.), -iga (5b) hove (Sum.). hof, selehof (121). hoph (117). hoyff (19). hoff (5b, 11, 110) vor einer burg (no), hof eines prelaten (68). hof- (74), hoff- (7) -stat. hoffreyt, closterhofe, hub (74). thumhof (76). tumhern hoff (9, 75). bricke uppe den wortafelen (22b). Curtisanus curtisan (76). Curtus hd. kurtze, kurtz, churtz (1), kortz, kort (13). *Curua (anders gì. m.) v. Crua. Curua ossa rukki pain (104). Curuadae ackerplughe (Gf. 3, 360. cf. GÌ. m. 1, 748. Dz. Wtb. 600 sq.). Curuare hd. nd. krum-men, -ben (6), -en (134), -p machen (5). krommen (21). krimmen (76). biegen (65). *Curuatùn (X turbatim) i. camo- l cateru-atim (76). Curuc-a, -are v. Curruea. Curuca (vas; nauis gì. m.) crugela (130, Gf. 4, 590). *Curue chrump (l4i). Curuit-as, -ura hd. nd. krumheit. Cur-ule (74, 93), -ulis (Sum., Br.), -ules (74), -ules selle (64), -ulus (74, gì. m.), -ulo (g. -ulonis 75), -iales (alph. -ules CUT (7, -rulum(i3i, 141) (i. tribunale) richter- 7), 64, 74) , lant-r.-, (75), ritter-, verb. in riht- (93), dinch- (i3i), dine- (sic I4i), ualz- (Sum.) -Stuol, -Stul (64b, 74, 75), -stuie (7), -stiele (64c). *Curulis v. Lectica. *Curul-is, varr. -us plutrichter (75). *Curul-is, -lum (GÌ. m.) spijse rast of taiffel (147). *Curullus v. Citrullus. *Curul-o, -us v. Curul-e, -is. *Curuulus krupel (75). Curuus hd. nd. krum. hd. krump, kvomp, gebogen (no). *Cusare (i. loqui, aus eausare, kosen) sagen, sprechen, reden, snattern, wat-- schen (74). Cus-are, -sare smeden (11, 19). stede= lichensm.(18). stet- 1 empfJig-lich smiden (74). stedek- (21), stetic- (7) -lichen slagen. stetlich slahen(17).stettenglich schlahen (76). stede-lich slaen (5), -liken slan (23). *Cuscu-ra, -ta v. Cassutha. *Cusidura (milanesisch) nät (Gf.). *Cusinus v. Cussinus. *Cusote v. Cassutha. *Cuspas(£.commissuras) legget( ?Gf. 2; 155). Cuspis, cospis (5b, 94, 136) hd. spiefi, spies (1, 6, 93), spyße (7), spiß, spise (13), speiiJe (8b). ysern sper pr. spiyli (19). spere aio), sper (11, 22). spies-eysen (111). spiet t ort (99). spis i ere (sic 100). spet, pek (23). ags. palester (94), plaster (136) cf. palistas (aus balistae) battering rams (Bosw.). *Cussare v. Cusare. *Cussia (i. q. tuscina &c. q. v. cf. sq.) zusse t chozze (104). Cus-sinus, -inus (23), t -sinale (68) hd. nd. ku-, hd. kü- (6), kii- (75), cu- (3), ki-, ko-ssen. kuschen (133). chuz (2). chußs (1). kuß (4). bolstar (i. puluinar 75). *Cussus (i. q. cusus Gì. m.) ein slag (9). *Custis (aus fustis x cuspis?) ain stang (76). Custodia hute (6). hut (17, 21). hude (5b). huyde (5). hide (13). hode (18, 23). behut-ung (110), -nis (65). behietnuß (76). huet dei- warnung (75). bewarunge (19 &c). warde (22b). wachte (99). gerbehuß (17). Custodiarium warthus (i4i). Custodiarius v. Custos. Custodire hd. hfiettin (6), huten, be-h., -huden, -hoden (21), -warn. nd. huden (99), bewaren. Cu-, eo-stos, custodi-, costur- (bm., gì. m.), t thesaur- (5b, 93) -arius hd. hut- (3, 6), hiet- (67), hye- (134), hie- (68), hu-ter; huder. hoder (18, 21, 23). hierde (11). kustor (93). ku- (17, 75), kü= (6), gu- (bm.), ko- (5, 21, 23) -ster. ver= warer (132). *Custos (herba) wischminze (96. X costus^). e. ortorum papenplat (47). e. vise (1. solsequium &e.) wegwart &c. (143). Cu-, gu- (1) -strix hd. behud- (7), hut-, hyet- (134), hiett- (67, 76), hod- (18) -erin. hodersche (23). huyderscyne (133). hd. kust-erin, -erinne (5b, 19), -rin (17), -ryne (133). custerin (3). kosteri-n (21), -nne (23). gustrinn (1, 7i). DAC *Custuca v. Cassutha. *Custus kalt (sic st. kolc) pr. wayß blater (19). en kolck (11). *Cuta (wetter. kaute, aucli bei Fr. 1, 504; anders GÌ. m.) eyn dobbel stein l ein riste flasis (8b). *Cutela (i. pellicula) hutili (ìsi, 141). Cutella (9, 74), cucelle (i. pru-, bru- rigo cutis, cf. cutieus ; aus cutis X kutzeln?) die kretze, kretzighaut, der iuck (74). iockunge (9). ruckunge (sic 8). DAM Cutella (cf. seut.) waterpot (11). *Cuter v. Cauter. *Cut'bita v. Cucurbita. Cuti-CUS (74, Br. &o. ), -tus (Ki.) *'. corruptus, stupratus; stipatus 110) ge= brochen (110, 132). kretziger o. eine die nimmer iuncfraw ist (74). Cutis hd. nd. hut, hud (23). hd. haut, hute (17), huit, hudt (10), hutt (6), hutte (18), menschenhud (93). mott (Agr.). *Cutius v. Cucius. DAM 165 *Cutta v. Tragias. *Cuturgia (i. domus pauperum, aus tugurium) hutte (11) botte (19). *Cuturio v. Cucurire. *Cuturnix v. Coturnix. *Cutus v. Cyathus. *Cuuina (cf. Gì. m. 2, 862) boting, kueff (75). *Chuvue (auis) tacila (Hattemer cf. Dz. Wtb. 595). *Czucarcandi v. Sueeulcandi. D *Dabar v. Daber. *Dabderiamin v. Dabreiamin. *Daber i. tonsor rasor (145). *Dab-er i -ir i. gemma in medio ora= culi et interpr. loque-la, -ns, ira, adulai tio; dabin i. oraculum; dabren i. dies, et liber paralipomenon i. q. dabereiamin (76). dabir t dauir i. oraculum &c. (Br. &c), loquela (110 &c). dab-yr i. I. (Pap); -ar i. verbum (142). Dab-, dabe-, dabde- (134) -riamin (i. sermo dierum, paralypomenon Br. &c. hbr. cf. prc.) teglich predig 0. red (75). *Daeia (i. q. tacia gì. m. &o.) schale ein trinckgeschirre (74). Dacia, bissw. datia (i. dania 10) dene-marck (3, 11),-marikch (71), -marcke (13, 19, 22), -marg _(5b). hd. denne- (12), denn- (134), den-, diene- (10); denel- (9) -marck. denmarckt (110 &c). den- (17, 152), dem- (67), nor- (7) -marg. Dacia repensis (sic) dy wallachy (125). Dacia, datia, daria (5b) (quod dant mercatores de locis in quo vendunt 1. cf. locarium) stat- (1, 71, 75b), stayt- (5b), stet- (4), stai- (75a), un- (Sm.) -gelt, -geld. *Dactalus v. Dactylus. *Dactilos v. Peonia. *Daetilus (i. erreus, mento 74, mem= bruni virileQ, quasi di gì tus T) zerß, zumpff, zysel, fisel (74). Daet-ylus, -ilus, -ulus, -alus (141), -ylicus (12;, dat-tilus, -tulus, -ilus (76), -ulus datteln (9). dattel (68). d.-kern (12, 64, 110). hd. nd. A.-, dattelen-, dactel- (133, 143), dacktel- (7), dateln- (17),dadel- (3), dadilen- (22) -baum, -bom, -boem. sandel- t sigel-bawm (datulus 4). dat= tulus sim., dactili-botri (101, Gf.), -ba= ter (7), -berti (74) lange druben (7), drvbin (101), truben (Gf.), wyn drube (8), wein trawb (9). lang trewbel (74). dattilon (i. fructus palme) dadeln (13). detellin t ketzgin (10). dactyli conchi kanel, nagel 0. fingermuscheln 0. scha= len (114). Dacus, dagus t danus (10) hd. nd. dene, denne (23). dyene (10). denel (9. cf. dacia), tennmarckter (74). ein den= marg, einer ufi d. (17). Daci gotthorum soboles (i4i,Pap.),rfegethorum^enere(Br..) *Dacus denne i. via in horreo (sic 7 !). *Dacus (aus daxus) ein dalì (17). *Daffondia v. Daphne. *Dafìdus v. Tafidus. *Dafn-eleon, -ida &e. v. Daphn- elseon, -e. *Daga v. Deca. *Dagata masdarm (9). *Dagus v. Dacus. *Dalaturae ( aus dolatura ? ) ags. braedlaestu aesc (136). Dalmatia lantschaff (19). winden (i. sclauia 125). Dalmati-ca, -a (134) hd.nd. dyaken-, hd. dyacken-, dicker (sic 71), sar- t euangelier- (75) hd. -rock, -rucke (5b), nd. -rok. ewangeli-ers (93), -ger (6), pry= sters (19) kleit. declachen t ruckelin (21). dalmàtica (bm.). Dalum, dolon (km., GÌ. m.) vorder segei (so), s.-fuos (93), -fufì o. kleiner s. (74). der klein s. vornen in dem schifF (64). ags. lytel-s. (Gì. Aelfr.). focke (kìI.). henneken, bonet (147). Dam-a, gew. -ma, -ina (136a), -na, -pma (7, 9), l (bissw. untersch.) -mula, -ula, t -mola t -ucula (141) i. capra agrestis cap-reoli (Pap.), -reole (i4i), -rioli (Br.), -oli (136b) similis. i. caprea (dam-a, -ula dim. 110, 132, Br.), unt. von damma dachß (110), dasse (132). hd. dachs (67, 134), dachß, daße (17), days (19). nd. das (11). grutsch (damna l melota 1. cf. grentsch mus cricetus sim. Nmn. 2, 65i). dama (120 sim.). dam, damlin, dam-, dan-hirtz (114). dan (99). dami-li (141, Gf.), -1, -ri sim. (Gf.) ; tamil (Sum.) ; damme m. ( 77 ) ; eyn dammel tiere (7); tier (104) dam-mula, -ula (104), l -ma (7). demli-n (64), -ng (Das.). dendel (91). gem-tz (93), -eß (43), -B (dama 76), -ps (7), -s (kì.). klein gemtz (dammula 93). hint-, heinc- (100) -chalp (Sum.), -calb (100, Gf.). hinde (8, 9, 17). hynne (7). rechziege (17). czigengeis (damula 9). wildegayß (damma 74). steingeiz (dammula Gf.). eyn walt es= sei (id. 18 Mrg.). elha (bm. 428). ags. eola (136). hd. biber (66 &c), bibber (7), beber (133). nd. beuer (132). ater (7). otter (6, 64, 74, i. lustrus, castor 75, dama 76). gauff (animai 75). hermlin (damma, von dama untersch. 76). hd. nd. hemme- (23). ham-, hamp- (22b), hanbe- (75), hamer- (dammula 100), han- (10), hau- (9) -ster, l fernetta hu= muli (damma 23)lhamstel (18). kornne- (10), korm- (18) -worm. scher, maul- werffe, -worfT, moltwerfF (dam -ma, -ula 74). *Damare (i. capere, aus domare?) vangen; an-grypen, -tasten (147). Damascenum, d. prunumdamascen (91). mascheu (111. aus da-maschen ?). Damascus (ciu.) damas-ck (5b, bm.), -cen (1). dòmas (bm.). Dama-, damas-, doma- (74) -sonium, Safiaaowviov (125) (i. alisma 143) kreß (74). kers-e (85), -en (47). lucianskraut (143). *Dameria v. Demetria. *Damidon v. Daphne. *Dam-ina, -ma v. Dama. Damium v. Damum. *Dammaleon v. Daphnelaeon. *Dammificare v. Damnifìcare. *Damna v. Dama. Damnabilis verdemplich (62). *Damnalaon v. Daphnelseon. Dam-, damp-nare vor-, vir- (19ì, ver-tumen (9), -thumen (66, 70, 151), -tomen 5ab), -dumen (19), -dummen (152), -duemen (11), -duymen (133), -domen (23), -dommen (21), -damnen (69, 76, 134), hd. -dammen, -dampen (6). vrtai= len (76). hd. nd. schaden. bescheydigen dampnari (21). *Damna-bulum, -torium temnicze (125. i. q. career Fr. 2, 368). Damni-, dampni-, dammi- (23) -ficare hd. schaden (9, 76), be-sch. (19), sch. nemen (75), zeu sch. prengen (4), schedigen (6, 9), be-sch., -scheidigen (17). nd. besche-, beschey-deghen. 166 DAP Dam-, damp-nosus hd. schedlich. Dam-, damp-num hd. nd. sehad-e, -en (23). hd. schad. *Dampdon v. Daphne. *Dampma v. Dama. *Dampn- v. Danni-. *Dampneolum v. Damnelaeon. *Dampno v. Daphne. *Damu-cula, -la v. Dama. *Damviden v. Daphne. *Dam-uni, -ium (Gì. m., Ki.) hd. of= fenbar opp-ir (8), -fer sirn. (mss. mog.). Daneia v. Dantiscum. *Daneus v. Daueus. *Daneta v. Tanacetum. Athanasia. *Dania &c. v. Dacia. Valeriana. Danista v. Danus. *Danphinicen v. Daphne. Dan-tiseum, -eia (1), -tz (7i) (ciu.) dantzk (125). danez (1, 7i). Danub-ius, -eus, Ister (49) fluuius in osterich de danowe (22). dye thun= nauwe in striclit (5b). hd. tu- (75), dü- (17), do-nauwe; thunawe (66, 70), tunaw, duenaw (1), dy dima (3), thon-ow (68), -aw (91, 114); tonau (125), don-aw, -au, -eau (21), -ug (49). de dunowe (23). Danus v. Daeus. Dan-us, -ista (i. vsurarius, venera= tor sic 76) wucherer (74, 110), woeck- (147), woech- (132) -ener. Dapare (i. edere Gì. m.) andern luten essen t zu e. geben t anrichten die spise (75). Dapa-, t dapi- (147) -ticus speyfi-, oifen-lich, gebhafftiger (74). apenbair, kundich, wittich (147). Dapax (74, 76, Br. , Gì- m.), dopax (76), dedax (i. loquax 75, eloquens) sprechig (17). gespre-ch (8), -che (9). redbar (76). klatfer, swetzer (,74). gespay- big, var. -wig (75). Dap-es, -is, -s (1, 8, 9) hd. nd. spise. hd. spifi (17 , 68) , speyss (1) , speyse, speis. drachten (93). werscaef (100). erste gerichte (9). irdische ridi (sic 8). Dap-ifer, -piuer (8b) hd. nd. spise-, hd. spili-, spryse- (19), an- (7) -dreger. spisen treger (6). hd. speys-, speifi-, essen- (1, 4, 75), schussel- (75) -trager. spiser (8b). dafeldyner (12). truhtsaizo (127 s»,). truclises (114). trucksefi (75). drus-zete (gì. Marienf.), -sete (39). droste (22*b, 78). *Dapifero i. dapes fero (76). *Dapilenus &c. v. Dapsilis. Dapina-re, -ri an rientra (9 sirn.). speysen (64). spili geben (17). Dapis v. Dapes. *Dapiticus v. Dapsilis. Dapatieus. *Dappiuer v. Dapifer. *Dapracocti v. Daphne. Daps v. Dapes. Dap-silis, t -itieus l -ilosus t -ilen= tus t -ilenus (76) hd. milde. hd. nd. m., hd. milte, ein mult (68) hd. der spis-e, -en, speise, speis, spyefi (69), nd. van spisen. speyfi- (1), speis- (4) -mild. spyfie milde (5b). hd. nd. spise-, hd. spifi-lich. geb-sam (6), -haft (8). Dapsilitas mildekeit (9 sim.). froch= birkeit (8). fruchbar (sic 9). spyfi- (69), speis- (i34j -licheit. DEA *Dapsis (4, 66, 152, Mss. mog.) milte (6). hd. nd. milde. mild (4). *Dapsus barbatus v. Tapsus. Daphne (Ki.), dafhis (47, Sum. vi), dam-pdon (85), -idon t -pnidon (74), -viden (96) , danphinicen (i. laureola Sum. v) lorperpawm (74). lorbernbom(47). lorboum(96, Sum.).laiirboem(85).dampno (Sum. vi), dafnida (96), daffondia t dapraeocti (17), dìffunda (11, 19), diffinida (85), diasmida (74), dafneeoete (47. aus daphnes cocci?) lor-per (74), -bern (il. e), bekeler (11, 19. cf. bacca lauri). Daphnel^on (kì), dafneleon (i. lau= rinium 47), dam-maleon (herba! 8), -nalaon (74), -pneolum (17) lorber ole (8). lorol (74). *Daphoma v. Diaphonia. Dare, do hd. geben. nd. gheuen. spre= chin (8, 9). virlihen (8). v'ieyhen (9). geben, sprechen, lyhen (17). *Daria v. Dacia. *Darra eyn scliabe (19). schaùe (11). *Darrus i. fertilis t augmentatus (19). i. q. dardus (iaculum Gì. m.). *Daseula v. Didasealicon. Dasypus haß (88). Data ein datum an (no), von (68) einem brieff. *Datedola v. Dedalus. *Datia v. Dacia. *Datica (i. subtemen) uueual (Gf.). *Daticius v. Deditius. *Datilus v. Dactylus. Datim geblich (75). *Datisea (*. crepula, vnguis milui= ntis, vnguimiluia, lut-um, -ea, -eum, -eola, guadarella, catanance &c.) streich- 0. sterck-kraut (143). Datiuus hd. geber. geiber (3). gheuer (23). geb- (3, 19), gheu- (11), v'geb- (17) -clich. hd. geb-ig, -haft (8). gybig (69). gibig (134). Dator dargeber (75). *Dattulus &e. v. Dactylus. Daueus, dancus (Sum. v) (cf. sistra) hundistille (Sum.). liunden dille (85). hun- des-d. (8), -titel (96), -blume (96). moren (47). wiltmore (10). wilde mor (12). wil= dermorhel l pasternag (74). geisli (93). beerwurz, vogelnest (114, 135). *Daui-dicus, -ticus (:Dauid) starck (11, 19). vDaxus, daxis (G), daeus (17), dissi= rniliert von taxus arbor q. v., das fur das TJiier in den Mss. ausser 3,11, 19, 20 nicht, in Druckwerken (68, 110, Br.) selten vorìcommt, in 125 neben taxo (cf. dama, meles, melota) hd. tachs (110), dahs (6), dachs, dacliß, daxs (4), dasche (5b), das (20), elafi (17), daifie (21)_, daysse (19). nd. dasse. greue (125). ein swein igei (i. melota 3). De (i. a) aue, af, van (22b). Dea god- (19, 99), gad- (11) -inne. gottin (65). *Deadema v. Diadema. Dealbare hd. wifien, weissen, ver-w. (134), wisclien (5), wifi machen. nd. witten. Deamare liep (9), gar lip (8 sim.), gar vast lieb (75) haben. Deamatus gai- lip gehabt (9), hat (8). DEB Deambula -erum, -trum, -torium, l -era, varr. -tra (75), deambultra (76) ganck (11, 19). vmb-g. (8, 9, 75), -hanck (75 var.). ein platz zu wanderen 0. spatziren (110 sim.). langarun pi. (Gf.). vmbelof i usgeschossun lobe (95). Deambulare hd. nd. wanderen. hin vnd her wandeln (6). vmb gen (8). vmme geen (9). Deambulatio langara (Gf.). wande= rung (68, 110). *Deambultra &c. v. Deambulcrum. *Dearcurare v. Dearturare. Deomi= nare. Dear-, dea- (si) -restare entsetzen (68). ensyczen (i. arrestacionem infran- gere (18b). untsetteu (81). arrest abthun (HO). *Dearticulatius dicere gleichniger in allei- sunderlicheit bili uff das letzt (65). Deartuare entglyden, als braten, huner zer-, var. er-legen (no_). entladen (sic neben deareuare i. diuidere 76). glaych abschneyden (64). *Deatrum v. Theatrum. Deaurare vber- (4), hd.nd. v'-gulden. vorgùlden (3). vergilden (67, 76). Deba-chari , -cari (99) frolich dun (8). vrechlichen (8b). tóbelich tun (9). wretleke don (99). doben 0. wuten (110 sim.). beschelcken, bolderen, . . anf'allen vnd bochen wie ein voller zapff (126). deba-ehatur, -ecatur (142) i. perbaeh-, pervag-, pervacc- (142), perag- (Pap.) -atur. debachiliatus i. insanus ( 76 ). *Debalteor v. Deblaterare. Debel-lare, -iare (9) uber-striten (8), -winden vnd bestreytten (64). vmme strey^ ten l vm fechten (9). vii- feechten (19). beruechten (11. b st. v, X deblaterare ?). veghten (99). *Debellaticus(Xdebilitatus?)cranck (11, 19). *Deberare v. Debriare. Debere, -ri (5b) hd. schuld-en, -igen (5b). hd. nd. schuldig, scbyldic (13) sin, sein. schuld machen (68, 110). solien (5b). sidlen (11, 19). scholen (23). gelten (75). geben (17). debet schal (22b). Debibere vfidrincken (14). Debilis krafft-lofi (65), -lafi (bis 88). hd. nd. kranck, hd. krang, kranch (18) von zorn (8, 9). hd. swach. nd. swak. blod, var. blod (65). pled (75). Marg. zu debile corpus (3): wer da hat eyn krancken leyp vnd ayn sjiringens iunck weip vnd eyn wicz knoch (?) seyn korn der libet selten ane czorn. Debilitare, -ri hd. sweehen. nd. swaken. swagen (21). hd. nd. krancken (5, 23), krenken. kranck werden (7), machen (68, 110). krang m. (17). Debilitas krankhait(76). krancheit(4). *Debio v. Dobula. Debite uan sculte (99). recht (65). Debitor hd. nd. schuld- ener, -iner (22), hd. -iger, -ner. schultman (11, 19). gelder (16). gelter der do bezalen sol (75). d. prineipalis der furderst schuU dìger (10). :,:Debitrare v. Deblaterare. Debitum hd. nd. schult, scolt (99), scholt (13, 14, 152). hd. schul-d, -de (6). geltschult (75). plicht (22b). DEC Debitus hd. nd. schuldi-g, -eh, -ck (19). plichtich (22b). recht-fertig (5 &c), -uerdich (23), -firtig (17), -firtick (19). Deblat-erare, -rare (23), deblaee= rari (8) , depleeterare (9) , debalteor (76), debitare (6) i. diuulgare ( Br.) ; defulgeo? infamo (76); exer-are, -tare in-, dif-, ef-fiduciare, expadire (147). dorlich sprechin (8). torlich reden (9). berochtighen (23). schwetzen, klap= peren, bladeren (126). apenbaren, kun= digen, melden, vortseggen (147). *Deboletus (aus boi.) swamm (74). *Debrare v. Delibare. De-, dee- (alph. de- 8) -briare, -breare (Br.), -berare (9) truncken (8, 64, 76, 110), druneken (68), trucken (9) machen, werden (64, 76). debri-at ki= trenchit (127). -co erdrenco (Gf.). Debriatus sertrunckper (74). *Debrico v. Debriare. Debrigare v. Disbrigare. *Debruc-io i. insania; -esco in in= cipio decipere (76). debruteseere i. desipere (129). *Dee-a, -as (q. cf.), t -adis (19), daga t diga (ku., gì. m.) (i. tribulum, pugio, trusile) dege (5b, 22). degen (1, 23, 75). d.- (19), stech- (75) -metter, degent (17). dagghe (ku.). tegen (6). stoter (23). Deeaeuminare abstiimlen, die baum stiicken, den dolder o. grotzen an bau= men abhawen (126). kipfien, den tolden im baum abhawen (88). dolden (140). Deea-ehordum, t -chordus (ilo &c), -eordum, -eordrum,-curdium (5) ha. ein spyel, seitenspil, saittenspil (1) mit zehen seyten, saitten (1), snoeren (132). en spel myt teyn se}rden (23). czehen salter-seyten (9), -sètik salterunge (8). rotte (22b, 74). Deca-chordus, -cordus (cf. prc.) von czehen seyten (19). van tien snaren (11). zehanseitigemo d. sg. (Anz. 5, 464). ein spil mit czen saithin (5b). *Decacurdium v. Deeaehordum. «Decadere (22b, 74), dis-eadere (17, 74), -cidere (74) rysen (17, 74). risem (sic 22b). langksamfallen (74). lengsem (22b), lancsam (17) afvallen. *Decades v. Derades. *Deeadis v. Decas. Decalanzare v. Degallinatio. Decalcare iibertiinchen (kì.). Decalcare v. Deculcare. Decalog-os, -us red, reden (9) von den zehen gebot en (8), -ten (9). rede die do hat z. stuck t veri}; z. gebot (65). Decaluare(i. caput amputare, cf. calua ; et. est i. q. decallo 76. X decollo) hd. nd. kal, hd. kale, kayl (5) machen, maken. hd. nd. doden. doten (110). dotten (6, 67). totten (66, 70). Decaluare hinderwert bedriegen (17. cf. caluere). Decan-ia, -atus hd. dech-any (68), -aney (134), -ennie sim., -enei (21), -eny (110), -ny sim., -ney (67), -antey (70^ tech-any (75), -antij (75 var.), -eney (66' decany (69). nd. dekenie. Decanus hd. dech-en, -an (Fris.), -ant ; tech-an (6, 75, 93), -ant (75 var.), -ent DEC (66). nd. deken, decken. rottmeister (114, Fris.). Decapitare ent-, vnt- (23) hd. -heu= beten (19), -heubten (5, 7, 17), -heuten (5b), -hopten (6), -haupten, -haubten, -heupten (67),-heypten (18), -heypen (21), nd. -noueden (22,23),-hoefden(ll),-koppen (22). sterben (5, 7, 21). Decap-olis, -ulis (76) ein houbt stat vber ander zehen (65). *Deeapulatus i. decies multiplicatus (76). *Deearnieulum v. Discriniculum. Deca-s, -dis (11) zehenne (8). czehen (9). ein deker (12). decker (11). ein getzail van tzehenen (132). Decedere hd. nd. v'-scheiden, -schai- den (12, 76), -scheden (23). scheidenvon disem elend (75). hd. sterben. steruen (13, 23). staruen, ontwiken (11). entwy= chen (19). enweg gan (99). decedit von (sic) schyt (38). *Decedere v. Decidere. «Deceleri v. Desteliri. Deeem hd. zehen. nd. teyne (22, 23). December hd. der nd. de winter-, erst w.-(75), andere w.- (4), hart- (10, 12, 13, 74, 77), harde- (22b), slacht- (7), wolff- o. crist- (125, Fris.), wolffs- 0. heylig o. christ- (114) -maned (1), -mant (5, 12, 21), -mane (13), -man (4, 22b, 23, 74), hd. -mont, mond (77). der zehend monat (110). vol= rot (4i). *Decem-bium, -dium v. Decendium. *Deeemmalis v. Decennalis. *Deeemmutatoria vestium i. e. deeem paria l vestes noue (76). *Deeemn-alis , -rum v. Decenn-alis, -ium. Decempeda i. pertica mensuralis (Pap.) ; p. (129) , port-ica (Br.) , -a (76) deeem pedum. ein thier von zehen fussen (110). z. fuett (75), fuzse (4) lang. *Deeemplex v. Decuplex. *Deeempnis v. Decennalis. Dece-ndium, -radium (74, GÌ. m.), -mbium (76) zehen-tagig (74), tag lanck (9), dage (8). Deeennarius czen czal (5b). Decenn-alis, -:s, -us (1), deennalis (sic 134), decimalis, decem-nalis (66), -malis (8b), -pnis (5b), dee-ionalis (133), -ianis t -ennium (7) x iair (5), zehen iar (17) alt. x (21) , teyn- (23) -iarich. hd. zehen-, czen- (5b, 133) -iarig, -iarig (134), -jerig, -ierick (3, 5b), -marg (8b), -merg (133). Decen-, decem-nium (cf. prc.) hd. x iare , ior (6). nd. teyn (23) , ten (22) iar. *Decennus v. Decennalis. Decens hd. zeme-, zym- (65) -lich. Deeentarius v. Cernulus. Decentrix i. nauis compia (Br., GÌ. m.). scheep dat genomen is (147. aus compta X dempta?). Deceptatio (i. disc. Gì. m.) vechtin= ghe (22). *Deeeptibilis v. Despectabilis. Deceptio bedrieg-unge (19), -inge (11). betrieg- (8, 65), betrig- (9) -unge, trflgne (Anz. 8, ioib). beschysserey (65). *Deceptiue betruglichen (65). Deceptor betriger (4). bedregher (22). DEC 167 Deeeptus betrogen (19, 76). bedragen (11). *Deeerare v. Decorare. Decere hd. zem-en, -den (5), zim-en, -men. temen, euenen (23). ha. nd. be= qwemen. zemelichen ( 18) , zimlich (67), bequem (17), genem (76) sin, sein. ge= bum (75). decet iß czemet (17 &c). sce= met (13). zimpt, vlg. bequemit (75). et temet (11), geuoget (99). Decernere hd. sehen (18), be-s., -seyen 21), -seyn(13), -schauwen(7), -schouuen 6), -schauen (18). nd. be-seen, -sen. scheyden (14). vnder- (19), onder- (23) -sch. mittelmeftig erkennen (16). richten (8, 9). rechten (14). ab- (9), vor- (8), in- olio), vff- (88, 110) -seczen. bedenckin (8, 9). wilte (8), villen (9) han. uJ3 geben (17). ein statut machen (88). *Decerniculum &c. v. Diseernieu= lum. Deeerpere (cf. decerpere) hd. abe-, ab-, nd. af-plucken , -pflueken (66 , 70), -flugken (69), -flucken (7, 9, 134), -plocken (18), -pligken (13), -prechen o. -tzucken (74), -brechen (7, 9, 4, 67), (ab-) rechen t -trucken (76), -rissen (18 Mrg., 110), -ropffen (6). plucken (11). pluken (100). plocken (99). plogken (21). von vilen erwelen nemen vnd ziehen (64). *Decerta l glandis aichele (Sum.). Decertare, decretare (19) stritten? kempfen (65). stryden (19). striden (11). kriegen (19, 76). Decessor vor varer (9). für farer (8). Decessus sterbunge (19).st'uinge (11). Deee-tero, -tro, -t'e (i. amplius q. cf.) vor-baz (5), -batte (7 sim.), -bas (1), -batt men (17), -bas mer (4), -mer (1101, -bat (23). worbatt (13). hd. {va-, far- (6) -batt (67), -bas, -hyn (68). vort-me (19), -bat (22). voert meer (11). *Decianis v. Decennalis. «Decibare (*. cibum auferre 66 &c.) prot vor dem munde abschniden (75). spisen (19). ent-, eynt- (22), vnt- (23) -spisen, -speisen (76). spiitt abziehen (17), abtragen (110), entragen (68). Deci-, (bissw. untemeli, deci-, deci-), dece- (8), desci- t descin- (q. v.) -dere hd. abe-, ab-, nd. af-, of- (14) -vallen, -sniden, -schnyden (7, 68), -schneiden (4). -sneyden (3). *Decidu-s, -us v. Desidiosus. Decies hd. zehen male (5), mal, maile (7), werbe, werb, stunt (4). czeien werp (21). nd. teynwerue. *Decefarius v. Deeufarius. Decim-a, -e pi (69, 134) hd. (der) zehe-nde, -nt, -n. czende (5b, 9). czeu= gent (13). nd. teynde (23), tiende (11), thegede (22). tetzmann ( 74. _ cf. Goth. Wtb. 2, 652). d. animalium fleiszehende (12). *Decimalis v. Decennalis. Decimare verzehenden (7, 76). teen= den (11). den czehenden geben (17, 64). Decima-rius, -tor hd. zehen- der, -den (sic 8), -tman. zehent- (68), czey- hende- (21), zende- (18), czinte- (17) -ner. zehener (6). ver-z. (110). teynder (23). tiender (11). Decimatus gehzehend (7). hd. ze= hen-t, -der (67).zenhende (5. so wett.). czey= hen (21). verzehenet (110). teghedye (23). 168 DEC DEC DEC *Decimo, g. -onis i. qui super deeimam (76), deeem («6 &c) dominatur. kerscher vber zehen (74). Deci -, deeu - ( 5b ) -modus zehen massig (1). czenmessick (5b). *Deeimus v. Decius. Deeimus (*. -ma, -matus 18) hd. der zehen-de sim., -ste (75). der zender (18). czeyken (21). nd. teynde, die tiende (11). Deeimus septimus der sibenzeheste (75). *Decingere v. Discingere. *Decinis &e. v. Deeunx. *Decionalis v. Decennalis. Deeipere hd. be - triegen , - trigen, -triheu (9), -drygen. hd. nd. be-dregen (5, 14, 23), -driegen. Deci-, desei- (68), disci- (5b), diei- (sum.), deeu- (70) -pula hd. nd. valle. hd. vali, faln (21) ; muG-falle, -vali (68), -vai. nd. museval. hd. wolff-, wolffs- (17) frube. dru-eh (Gf.), -cht (9 Anh.), e (Sum. ), -gè (12). dru, also dar me de wolve mede veyt (22b). drauche domit man die wolff greyfet o. vahet (74). bedriege- (8b), bedrech- (23) -nisse. sprinckel (125). sprenkel (Ki.). kippe, trappe, meisekasten (Fr.). vffslag (17). vogel-sehlag (64, 76), -karen (Fris.). walza (Gf.). *Deciseere v. Desciseere. Decisio (i. contentio) tobl leod^ (127) aus tod-1. cf. toli-1. epitaflum (Gf. 2, 199). *Deeissitari v. Deseiseitari. *Decistere v. Desciseere. Dec-ius, -uus (1), -imus (22) (i. tasser, talus, taxillus; nornen latronis 76) hd. wu-, wo-, wi-rffel. nd. worpel. teerlin-g (74, 110), -Ck (132, Kil.) cf. Fr. 2, 368. sq. dobbel-stien (11), -Stein (132). ein laster (i. crimen 6, 23). Declamator ein schryer i vber 0. zu vii schryer (65). Deelarare hd. cleren, er-, ber- (7) -cleren, -klàren (134). nd. er-, ver-claren. herclaret (21). hd. offen-, vffen-, nd. open-baren. hd,- vz-, vß-, aus-legen, -1. die bedeutnyft der verstantnyii (75); zieren (65); klar (76), luter (17) maehen; erlùteren (6) ; leutern. Declaratio auißlegung, erclerung; leuterung der sach (75). Declinabilis neiglich, der da lieder= lich et faciliter wicht (65). Declinare hd. abe-, ab-, nd. af-keren, -kieren (11), -negen (18 Mrg., 22b), -bo= gen t -wyken (22b), -wichen (8), -steygen (74), -tretten, t -wenden (75). hd. wichen i naigen (76), neygen, weichen (9), wij= gen t beugen (17). nd. nighen (23), declinen (99). sigen (127). helden (77). geprauchen (74). *Declinatum i. mulcedo. *Declin-us, -is,-ans, -ator ontwijcker (147). Deeli-uis, gew. -uus, -nis (Br.) adj. sbst. stickel (17, 77). hd. nider-, nidder-, nyeder- (5) -sticklig (1), -stichlich (3), -heldig (5, 19), -hellig (7, 110), -gang («8), -ganck (19), -gehe (5b) ; gè herneder (21) ; heldig (1); dale- (17), dal- (18), hynder- -heldig ; talheilig (6) ; nieder sich geheldet (r>as. ); das n. s. haldet (Fris.); hinder= hengig (75), abgang (i. descensus 75 sim.) an einem berg o. bohel, var. biihel (75). eyn apt goyd {sic 19). nd. af-ganck (11), -hat (99); steygher dal (23); neder, n.-ig, -heldich. Decliui-tas, -s (cf. prc.) nederheldi- keit (5) , -cheyt (23). dalheldigkeit (18 Mrg.). nidderfeldekeyt (21). hd. hinder- heldikeit, -hellikeit (134); nider-neigung (68, 110), -kait (76). *Decnnalis v. Decennalis. Decollare hd. hals abhawen, den h- abe hauwen. nd. den hals afhowen", vnthalsen. ent-hobten (6) , -hauptin (9), -heuptin(8),-heubeten(19).kopphen(125). ^Decollare offenbaren (74). Decollatus entheubt (16). *De-eolleo ('. collum 76), -challo (Gf.), -callo t ruma de collo (Sum.) kel-bràto (Gf.), -brat (Sum.). haltòbrat (7«). Decolor vngeferbt (64). Decolorare hd. ferben (8, 9), ent-f. nd. entvarwen (11), untverwen (99). *Deeonfugione, statione ags. hydde (136). ^Deconuallis i. magna vallis (76). Decoquere, dequoquere (8) sieden (8). kochen (9, 18, 4). ab- (65), ver- (88), wol (17), folleclich (7), foln komelich (5), follen komelichen (19), volkum- (3), volkome- (21, 66), volkommen- (110), voll= kummen- (67, 68), volkom- (134) -lich kochen, kogen (21). vullenkomelikekoken (23). ver-busen, -thon, -zeren vetterlich erb (88). Decor, decus hd. ziere -e, -ung; czere (19), czyr (4), zerunge, zyrung (66), zirhait (1). naturlich schòn decor: ere decus (9). nd. tziringe, tzijronge (132). *Deeorare v. Decoriare. Decor-, decer-, decus- (8, 9, 17, gì. m.), decuss- (kì., gì. m.) -are hd. zie-, zi-, ci- (99), sye- (11), ze-, (7, 17), e- (7) -ren. schone maken (23). decorare i. ornare (66 &c, 110 &c), venustare (Br.) ; i. q. decoriare (22, 23); decorare i. honorare (66 &c, Pap.), ornare (76). decusare i. venustare, adornare (Br.); i. sculpo {von cudereP) l de musto a viso l orno (76). decursare i. honorare (Pap. ?). Deeoratus hd. gezieret. g. mit der ordenung (75). schon (110). *Decoreatus v. Deeoriatus. *Decoriare v. Decorare. Decor- iare, -are (22, 23) hd. nd. schin-den, -ten (56), -nen (23). schnyden (sic) t schelen (6. cf decorticare). schy= nen (13). ville-n (19, 23), -nt (13). Deeor-iatus, -eatus (76) geschin-det (9), -t (8). abgeschundner (76). *Deeorniculum v. Discerniculum. Decorticare hd. schelen, abe-, ab-sch. ; schóln (6). nd. scheellen (11), schellen (99), af-sch. (23). fillen t schinden (75). *Decorticarius filler (75). Decorus hd. ge-ziert, -zierter, -cziret (17), -czirit (5b), -czeret (21), -zirde (7). nd. getziret (22), ghesirheyt (23). zierlich (65). hd. schon. nd. schoen (lì), dee-órus geziert; -orus erber (no). *Decouarius v. Decussarius. ■^Decous v. Deeunx. Deere-, detre-mentum (mss. mog.) ober wayssung (19). afwassinge (11). hd. abe-, ab-nemunge, -nemen(8),-ziehung (7) ; X detri-, det'- (8, 9,21) -mentum (i. damnum, iactura, deminutio 66 &c, no &c, penuria 75) laster (11, 19). minre= nisse (11). af-neminge (23), -megyghe {sic 22). veiiuß (132). abe meynung (21 st. -neymung). schade (8b, 9). schad (68). abgang an der narung (75). *Decrepere (aus decerpere) ent= pflocken (74). *Deerepidus v. Decretus. Decrepita hd. eyn vber alt wyp, weib (1), frauwe (19). eyn alde fr. (5). en ouer alt wyf (23). alt wip (76). d. etas bogenruckig alter (65). *De-crepitare, -crescere, -ficere ab- wachßen, -nemen an den krefften (75). *Decrepitudo (cf. decrementum) abe= wayssung (19). afwassinge t auer aelder (11). altikeit (18). krum von alter (110). Decrepitus Ad. eyn vber-, über-(6), vbir- (5b), ober-alt man, -alter man (1, 110); vber-, vuer- (ìoo), vberig (12), gar (8, 9) alt. auer aelt (11). en ouer- alt (23), -olt (22) man. alt, bugruckig (64). einenbogenruckter (65). bog-rucket, -riickig (v. s. 15. Sm.). moder (75). Decrescere hd. ab-, nd. af-wassen, hd. -wachsen, -wachften, -waschen (134), -walìsen (21), -wayssen (19), -wasen (5), -nemen (17), -n. an den krefften (75), hinder sich wassen o. abneymen (67 Mrg.). fur-nemen t -setzen im gemute (74). Decret-alis, -ale, bissw. I -una eyn de cretale (18). decretai- buoch (76), -bok (23). decretin buther (pi. sic 5b). rechtbuch (65). *Deeretare (i. deeernere Gì. m.) v. Decertare. Deeret-um, t -ale (75) (cf. -alis) hd. gesetze. nd. ghesette (23). schig- (8), schi- (9, 17) -kunge o. vfigelegt dinck (8), ausgeleget d. i gebot (9). gesatzt recht (68, 75). vrteil (no), eyn geczirt (21), decret- (1, 7, 23), decreten- 5ao) -buch, nd. -bok. hd. decret. *Deere-tus, -pidus (inde -alis 10) (aus discretus) bescheiden (10, 12). v'stendig (12). *Deerin-, decrip- v. Discern-iculum. *Decru-, decro-stare de rinden, rein= den (21) hd. von de, ab dem (76), nd. van deme brode sniden. rinnen t brot sn. (18). abe- (19), af- (23) -rinden. ab-- schniden die rinde von dem brot (75). Decubare v. Deeumbere. *Decubarius v. Decufarius. Deeubitus sùycht (19). *Decubrare bescharen (Gf. 6, 532). *Deeudes (sg., pi. Gì. m.) v. Decurio. *Decuf-, decuv- (5b), decub- (76), gew. decup-, decuper-, decou-, decif- arius hd. zehener-, zechner- (76), zehen= her- (5), zehender-, czener- (5b) -ley, -lay, -ley reder(xfari 19); ein zehener- leyer (66 sim.); ein zauberer (sic decup. 67, 152). nd. teynerley-ge, -e. *Decul-are, -care v. -tare. Decul-, decal-care vnder- l lam- treden (17). nidertretten (76). vallen (14). waleken, werfen (decalcare 74). Deeul-tare, -care, -are (76) verber= gen (9). sere, ser v. (8, 17, 19). DED Decu-inbere, -bare hd. nd. kranck sin, ligen (14). krang sin (6). siechin (8). sichen (9). siech (19), siee (11) wesen. *Decumodus v. Decimodus. Dec-unx (kì.), -ous (8), -inis (9) czehen vntzen (9), vncz (8). *Deeup-arius, -erarius v. Decufarius. *Decupitus v. Desidiosus. *Deeu-, deeem- (94) -plex, -ples (7) hd. zehen-feltig , -feldig, -feldyck (19), -valtig (6, 67, 68, 134) ; cegen valdig (13) ; czwei-feldick (3), -feldig (4). nd. teyn voldich. Deeu-plum, -pulum (8) hd. zehen- valt, -fald (19), -falte (69), -veltig (8"), -feldig (8), -feldick (3), -vach (9). nd. teyn volt. *Decupula v. Decipula. *Decupulosus (i. fraudulentus) be= trogenlich (76). *Deeupulum v. Decuplum. Decu-rio, i -res i -des (147), t -rius t decimo (74) (quasi vnus de curia!) der gewait hat (93), herscher (74), ritter (8, 9) vber zehen. z. r. herr (1). ein herre vbir z. r. (5b). aever tyen ein oeverste (147). (X curia X mansus) ein dinc- (131), hof-_(3), hobe- (77) -man. *Decurnielum v. Diseerniculum. Decurrere hd. vor-, ver-, vir- (19), ab-, nider-, zuruck-, enweg- (1) -lounen, -lauffen, -laiffen (19), -laffen (1). nd. vor-, af-, ouer-lopen ; ouer rucken t gliden (23). ab- (17), ober ruck (5) gliden. uber ruck glinden (19). vbern rucken fallen (7). vber rich griffen (21). baken (6. i. q. gliden cf. backeln, bagizen Sm. 1, 149 : bak = ruck ? dasjedoch hd. back lautet). *Decur-, decus-, deeu-sare v. Deco= rare. Decussis zehen scherf (8, 9). Decuss-us, -or (9) vor-smecht (9), -smed (8). Deeutere ent-slahen (9), -slan (8). *Decuvarius v. Decufarius. *Deeuus v. Decius. *Dechallo v. Decolleo. Dedal-us, l -eus (147) (i. artifex Br. &c, cernulus q. v. 147) smaidar (Gf. 6, 828). synnreieher , hassiger; o. aigner name (74). datedola i. ingeniosa (136b). *Dedax v. Dapax. *Dedecentia missededunge (sic! 19). mistainge (11. cf. sq.). Dedecere vnzymmen (68, 110). mis- staen, -taemen (kìi.). onbetzemen (132). impers. et misteet (11). ess missededet (19). *Dedecius v. Deditius. Dedecorare hd. vneren, schenden (no). *Dedecorus lesterlych (19). Dedecus, dedicus, dedieor hd. nd. laster. vnmer (9. vmner? unmaere X unere?). schand (9, 68, 110), fuere (sic) schande (8). vnzierung (no). *Dedenis v. Deditius. Dedere gefangen (19), er- (9) -geben. g. sich den feinden (75). gefenisse gelo= ben (13). *Dederius v. Deditius. Dedicare hd. wihen, weyhen (9, 66, 70, 134), wichen (67). hd. nd. wigen (23), wien. Dedicatio hd. kyrche- (19), kirch- DlEFENBACH GlOSSARIUM. DEF wikung,-wicb.unge(67),-wiunge (5), -wihe (6), -weyhe (66, 70). kirweinung (134). kirgwiung (21). kerc-wiginge (23), -nisse (sic 22b). ker- (78, 99), kir- (5b) -misse. kyrmeß (17, 4). kyrmis (132). Dedicere (i. obliuisci quod didieerat 66 &c. st. dediscere q. v.) v'- (7), widder- (6), ab- (8), ent- (19) -sagen. enslaben (sic 9). vnsegen (8b). vnt seygen (23). ontzeggen (11). aff seghen (22). abspre= chen (74). lauckin (8). leugen (9). hd. wider-, weder-, nd. unt- (99) -leren, -lem (18). *Dedicius v. Deditius. *Dedic-or, -us v. Dedecus. *Dedieus gebhaft (8). Dedignari, -re (5, 65) vn-wùrdigen (6), -wirdigen (1), -w'digen (23), -wir= dig machin (8). entwyrdigen (19). ont= weerdighen (11). untwerden (99). virw'= digen (5b). volberdighen (22. X volbor= den?). czornen (17). vngunstig wesen (16). nicht wellen t versmehen (9). vn= willen (17). dedignaris mori vn-willig t -wirsch, varr. -wiirß, -wirst, bist du (65). Dedignatio vnwirdi-ckeit (9), -gkeit (8). *Dedimuus v. Deditius. Dedi-scere, -cere (66 &c.)hd. ent-leren (8), -lernen. widder lem (17). wider lernen f76Ì. virlern (19). vorlern (23). veleren (8b). kunst abe leren (12). vergeßen (17, 64, 68, 110) die kunst (64). Deditio vffgebung (castri 64).willige g. (110), er-g. (68). zurgifft (127). *Deditio (st. dedicatio) wyhunge(19). *Deditius (110), dedecius (68), i de= ditus ein ergeben (110). ded-, l dat- (74, 147) -icius eygener willig (7). hir= bergen (17). die sych gevangen gevet (147). vberwunden feinde die sich erge= ben haben (pi. 74). dedirnuus qui se sponte dat in seruum (76). dederius (9), dedénis (8) der sich willeclich git (8), ergibt williclich (9) czu clinst. dediti- tius, -cius der sich ergeben hat o. er= gibt (Ki.). au!5 gnad aufgenomen (Fns.). Deditui rustici qui educandis apibus praesertim occupabantur , saxon. goth= sekin (gì. m.). Deditus (cf. deditius) hd. ergeben. nd. gegeuen (99). Deducere leiden (21, 22, 23). hd. ge- (5), be- (7), v'-, nd. enweg- (99) -leyden. ha. ver-leiten, -laidden (152). abe- (5, 21), af- (22, 23) voren. hd. ab-, ver- (17, 110), weg- t hen- (19), got ezu- t verre weg- (9Ì -furen sim. vor firn (18). enweg furen (6). hene vueren (11). *Deebriare v. Debriare. Deesse absin (75). *Defadare v. Defedare. Defalcare (bissw. alph. deua-) est ali= quid ab aliquo iure debito in solutum computare (Br. cf. gì. m. h. v. hisp. defalcar &c. Dìez wtb. 137 v. quitare) hd. rechen; abe-, ab-r., -rechnen, -reggen (13), -brecnen, -prechen t -raiten die zal o. die schult (75), -raytten (1), -slahen, -slagen, -slan, -schlahen sim., -meygen (6), -schnyden cum falce Uio), -ziehen in der rechnung (64). ent- (19), aff- (132) -rechenen, off keruen (132. cf. dica &c). afslaen (11, 131). afslan i rekenen (23). ont-r. (11). DEF 169 *Defall-are, -erare v. Deuallare. Defamare (cf. diffamare) ent-eren, -rochtigen. virlumenden (19). ontroch= tighen (11). Defamatusverschreyt(Fri3.).beschrien (Ki.). *Defaseiare ent- (no),ont-(132)-binden. Defatigare ser mued inachen (110). Defatigari (8b), defetisci (114) defecis-ci (9), -ti (8, 9), -cor (i. defieio, vincor Pap.), diflfaeisor (76), difficisci (8), defitescere (ì. euanescere 10), di£fitis= cere (gì. m. 3, 127) hd. mude werden. verswinden (10). ich werd mied (76). Defe-care, gew. -tare, -dare (134), desecare (v. eflfebruare ), diffetare (5) hd. luter-in (8), -en (19), -n; leu-, lau- (134) -tem. nd. lutteren. luter (6), rein (68) machen. reinigen von den tru= sen (110). hd. schumen, schimen (13). sweyfen (9). Defe-eatus, -tatus, -datus (8b) ge= lutert (8). geluthert (17). gclewtert (9). luter (19). gesubert von heffen (68). *Defecis-ei, -ti v. Defaticari. Defectio, defictio (cf. defectus) berste (99). amecht (85). Defectiuus gebreclich (11). *Defectuose brechenhafftiglich (75). *Defectuositas brech - enhafftigkeit, var. -afftigkeit (75). *Defeetuosu3 hd. gebrech- (5, 76), gebrechen- (21), brechen- i prechen- (75) -haftig, -aftig (76); gebrech-, gebreehe- (17), geprech- (1), gebresten- (68) -lich; bresthaftiger (6). nd. gebroch- (23), ge= brock- (22) -aftich. schal, also den drancke vorgheyt syn smack (22b). *Defeeturu ags. aspringendi (136). Defect-us, t -io (65) hd. gebrech-e, -en (67, 75), -unge (9), -sam (19); ge- brech (4, 65 var., 110, 134), -bruch (17, 65 var., 75), -brust (65, 68), -bresten (10), -breste (6), -brest (7, 65, 76Ì; bre- t pre-chen (75). nd. broke (22b), ghe- brocke (22), -broken (23), -breck (11); berste (99). ab-prueh, -gang, mangel (75). blodigkeit &c. (65). *Defeda-re, -tus v. Defeeare-re, -tus. *Defe-dare, -tare (17), defadare (5), defirdare (1) hd. vn-, v'un-reynen. vn-, ent- (19), nd. ont- (11) -reynigen. be- solen (19), -zolen (23), -salen (109), -soi= len (17), -stolen (-scolen? 21), -solgen (3), -seligen (1). sudeln (75). hd. be- schysen (21), -schyssen, -scheissen. *Defedator sudler (75). Defedatus beschissen (75). *Defegere v. Deuehere. *Defelieitare v. Deominare. *Defen (indecl. i. dedicatio) kirch= weich (74). *Defend-are, -ire i. fatigo t fexo (untersch. von -ere 76). Defen-dere, -sare hd. nd. weren. er- t ent-w. (75). warn (7). hd. beschirmen. beschermen (13, 23). beschauren, be= huten (77). Defendieulum (i. arma) woffen (75). *Defendire v. Defendare. Defensare v. Defendere. Defens-or, t -ator (75) beschyrmer (19). erwerer (75). Defensorius beschyrmlich (19). 22 170 DEF Deferbere v. Deferuere. *Deferentia v. Deuoraneia. Deferre, differre (alph. def- 5. cf. h. v.) en wech- (23), entweg- (21) -dra= gen. hd. enweg- (66 &c), entzwey- (5), hinweg- (68), hin- (69, 110, 134), en- (9) -tragen; entdragin (8); eren, besagen. besèhen, en tran, entfuren (17). be= schuldigen (no), wroegen (132). Defer-uere, -bere (88) sieden, hiczen (17). vffhoren s.; verdoben (88). syden (9). snyden (sic 8). Defessus mude (19). muede (11). hd. mude gemacht. *Defetare v. Defe-care, -dare. *Defetatus v. Defecatus. Defetisei v. Defatigare Defìcere hd. v'-gen sim., -gane (10), -gant (13), -gern (sic 5). hd. net. vorgan. bregen (13). ge-br. (14). hd. zu brechen, ge-br., -brechin (5), -prechen (74), -bre= sten. nd. gè- (99), to- (23), en- (22) -brecken. myssen (22b).fellig (12), hinueL lig (9 Anh.), siech t mùd (17), ablegick (65) werden. hd. ab-nemen, -legen (9 Auh.). erligen o. zurnen (74). defìeio i. derelinquo zu nahen (76). deficiunt se besweget (85). defeeerunt (genua) wardu bleich, namu ab (38). *Defictio v. Defeetio. Defigere stede sin (8), stete sein (9) an eyner stat. stecken (9). feste stegken (8). Definire (cf. determinare) e- (19), ee- (11) -ndigen. *Defirdare v. Defedare. Defitvon ist, mangel ist, o. brist (88). Defiteri i. abnuere (Pap.). laùkin (8). loukenen (9). *Defìteseere v. Defatigari. *Defiagitare h'ezurnen an siine ma= ehen (17). Defieetere boegen (99). vngestalt machen (i. declinare t deformare 76). DeflereM. beweynen.bescreyen (11). Deflorare vnkuscheit uben; einer jungfrauwen ir kuscheit benennen (sic 17). iunfraùlicheit benemunge (5). iunck= frelichait niemen (76). iunevrowichet (22), magtum (110), magedum (99), magdum (8b), mattum (8) , magdom (68) nemen. junferlickkeyt (7), jGffrowelichkeyt (5b), iunffraukeit (21), iuncfrowelicheyt (23), maittum (9) benemen. er-, be-rauben i ent-r. der iungfrawschafft (75). jung= frawen be-r. irer keusheit (4). be-r. des blumenß, varr. der, die blumen der iunckfroulichkeit; ein iuncfrouwe ver= uellen (65). hd. verun-, ent- (19), nd. ont- (11) -reynigen. vn- (5, 23, 76), on- (21) -eren. notzarren (9). vßbluen (125). Defiorata beraubit des mattums (8). berawbunge des magethumes (9). Defioratio entraubunge l beraupniß der iungfrauwschafft (75). hd. beraubunge, betriegung (65 var.) der ere , junffrau= licher ere (5 sim.); der iungfreulichkeit l verfellung der mngfi'auwen (65). ne= mung der jungfralickeit (7). vnreynunge, benemunge jungfraùlicher ere (17). bluwenisse (8b). vntblominge (23). eyn- bloginghe (22). Deflorator berauber der iungfrauw= schafft (75). DEF *Defiuentia hinflussigkeit (65). Defluere hd. enweg-, ent- (18 &c), vnt- (8b), abe- (19), ab-, vou o. ab- (110), hyn- 1 vÙy (65), nicht (17) -fließen, -fliessen, -flissen (9), -fìiyßen (19), -flifien (5), -fleytìen(18),-flessen (76). en wech vleten (23). afulieten (11). affliessen offfloissen (132). Defodere begraben (19). grauen (11). Deforis hd. vß-, usse-, von vß-, von auß-wendig, -wenig (5), -wennig (18), -winnig (21). buwint, Mrg. enbuten (13). van buten (23, 132). von enßaßen (19). dair vyssen (132). De-, dif- (75) -formare hd. ver-, mis- (67), -miß- (70) -stellen. v'stelen (9). hd. nd. vnge-stalt, -schaffen (6, 75), -schickt (noi, lètlik efte eislik (109), lelich t myß- (132) machen, maken, i sein t werden (75). beflicken (62). girro (prs. 141. cf. Gf. 1, 453). Deformatio zerstorung (65). Deformat-us, -a vngeschaffen wor= den (65). entschòpft (25). De-, di- (77), dif- (5b, 22b, 75) -for= mis hd. nd. vnge-stalt , -stlat ( 67 ), -schaffen (75). wan-, van- (22b) -sch. (74), -schapen (22b, 109). lelicli , myßmacht, hesselich (132). eyslick (22b). eistlich (77). De-, dif- (75) -formitas hd. nd. vn= gestalt-keit (17) , -ikeit (67), -ikait (76), -heyt, -licheyt (68, 110). vngesteltnis (5). vnstaldicheyt (22).mißmacheit, heßlicheit (110). mismachtheit , hesselicheit (132). vngeschaffenheit (6, 75). vnhubschigkeit (65). vermaelung (62). De-, dif-formiter vngestaltlich (75). Defraudare hd. be-triegen, -trygen (66), -tregen (5), -drigen (5b), -trugen t -schissen (75), -truben (sic 7), -troben (18). bedregen (21,23). laichen, tuschen (75). Defraudator be-triger, -scheisser, leicher (75). *Defrecare v. Defrieare. Defrensus (cf. GÌ. m. v. defrens) *. defensus (76). De-frieare, -frecare (10), -frueare (8), -futare (8, 9. X -feeare?) riben t schone machen (10). abkraczin (-fut. 8, -frie.9). luterin (8). lautern (9). abtruck= nen i. abstergere 0. seriucken (74). *Defruetuare ontvromen (132). Defructum v. Defrutum. Defruo i. dolco , consumo (96. aus defrugo?). Defru-tum, -etum gesoten wein (91 sim.). treubelmuß (126 sim.). gefangen wyn (64). ags. coerin (136). Defugere hd. abe-, ab-, enweg (6), an mancherley stat (21) -fliehen, -flie= chen (76), -flehen. nd. af vlen, an man= nige stede vlen (23), in menigen steden bliuen (sic 22). *Defulgeo v. Deblaterare. Defunetus vorscheyden (5b). ver= schaiden (1). vorgegangen (18). hd. dot, gestorben. ghestoruen t dode (22). eyn tode (5). ain totter mensch (76). begra= ben (8, 9). abgesaczt (17). Defung-i, -ere (i. ab officio cessare 67, 134), diffungere (5) hd. sterben o. vergen. nd. steruen, vorgan (23). zergen (76). stherben (sch-?) laßen (17). begra= ben (6). hd. abseczen. DEG *Defutare v. Defrieare. *Degallinatio naht- (Gf. 6, 254), nath- (141) -sangara. Cf. deealan- (gì. m.), dekalani- (141) -zar e i. cum leticia de= cantare? Eher gallieinium? *Degeneia (cf. degere) ellende (147). Degener hd. nd. vn-, on- (11) -edel, -eddel (22); nicht wol, nicht woil (5), nut wol (6), hd. vn-erlich, -eelich (134) geborn vt spurius. kebßkint, bastert (17). buw-ersch t -riseli, varr. buw- 1 bu-risch, bawersch t bewerisch, buw-rs i -erisch (65). Degenerare hd. nicht, u. nach (1. 18, 4) , nicht noch (17) , n. vß (21) , nit (6), mit (sic 5b, 69, 134) siner, seyner art fulgen (5ab), volgen, nachfolgen (66 &c), leben (17), flyeen (18). syner art nach= folgen (sic 67). nd. nicht siner ard vol= ghen. sinem geschlecht nitt nach volgen (110 sim.). auß dem g. geraten, vlg. wyder syn geslecht thun (75). hd. vneaeln. on= edelen (11). vn-adlich, varr. -edlisch, -edelsch machen (65). vntslagten (99). Degere, desere (21) (i. viuere Br. ; paupertate, de p. v. a de et ago X egere) hd. in armut (5, 7), armlich (9), ermelich= armiclich (75) leben, t mori (5, 7). arme, lic leuen (11). armut (1, 14, 21, 110), armod (23) liden, leyden (1). Degerere (X dig.) hd. vz-, vß- (6), abe-, ab-tragen. nd. ut draghen (23). ver= dawen (7). verdeuwen (76). Deglupta beschnittener (kì.). *Deglutator v. Degulator. Deglut-ire, -tere (4) (i. eatillare) slinden (23, 4). hd. ver-sl. , -schlinden, -schlicken (64) -schlucken (134 Mrg.). nd. vorsluken (23). *Deglutto (aus deglu-bo, -pto) i. de cortico t abstraho (76). De-, di-gradare, -gradar!, di-, de- (74, 75) -gradiare (i. gradiari 74) von gewalt (6, 18), von dem g. (1), von der g. (17) , von siner g. (5ab sim.) , eyuen v. s. g. (7), eynen von seinem g. (134), von sinem g. (66 sim.), eynen v. s. grad (110), vom ampt vom dienst o. von der wirdigkeit (75) setzen, Betten (5b), ab= setzen (17, 4, 75), entsetzen (66 &c). ents. der weiunge (75). van siner ghewalt zet= ten (23). ab-seczin (8 sim.), -steigen t -faren (74). ensetzen (noi. vntgen (8b). entgradiren (99). nidern (9). nyddern (8). di-, de- (alph. di-) -gradare, -gradari (66 &c.) hd. ent- (Mss. mog.) , ab- (66 &c.) -setzen l v'werffen. nd. entzetten l v'- werpen (23). degrado ». de gradibus descendo (76). *Degradator (i. depositor) absetzer (75). Degradatus hd. von der gewalt ge= satzet (5 sim.); abge-satzt, -setzt, -setz (110). entsetzet (68). genyddert (17). ent- (19, 21, 22), vnt- (23) -gradet. ♦Degradi v. Degredi. *Degradiare v. Degradare. Degrassa-ri, -re, degressari (69) (cf. degredi) irren (8, 9, 75). verirren (66 &c). vir yrren (19). irre gen (17). erren (4). vneren (6, 23 missverst.f). grasen leren (sic 8b). hindern (75). vertiiernen (11). be-rauben, -uechten (110). *Degrassio vertiierninge (11). Degratulator v. Degulator. DEL DEL DEL 171 Degredi, degradi (auch i. q. digredì q. v.) hd. ab-, enweg-, nd. enwech-gan, hd. -gerì, -geen, -gayn (19). hd. ent-gene (17), -geen sim., -lauffen (lo), ir gon (no), verirren (68) cf. degrassari. *Degressor verirren (69, 134, wo 66 &c degrassor verirren haberì). *Degrussanter (st. degrass. ) vn= mensch-, grym-lich (74). Degulare verschlinden (no). De-gulator, -gratulator (17), -glu= tator (i. deuorator 76) freßer (5, 17). vresser (9). geit- vnd fress-iger (64). *Degulus i. lectator l minimus (76) ; i. roimus landtfarer ; farnd-, spil-man (74). *Deh-, de-ibere hd. vf-, auf-losen, -binden (17). *Dehibitus uffgelost (18). Dehinc darnach (19). daer na (11). Dehi-scere, -stere (74), t -beseere (9) geuen (8). gewen (9). gheuen (100). gebbin mit dem mule (17). verswinden (74). ab= nemen (8, 9, 17). offen- (8, 9, 74), uffen- (17) -baren. dehisciat àgs. tecinid (136). Dehonestare hd. nd. vn-, ent- (19, 68, no), ont- (11) -eren, -heren (68). undern (21). Dehortari dovon sprecben (125). *Deibere v. Dehibere. Dei-, deij-cere hd. vß- (19), ab-, v'-, hin- (no) , nyder- (68) -werffen. nd. vor= werpen (23), verwarpen (11). abnemen (17). vß in-bringen, -werffen (65). Deieetio verwarpinge(ll).v'werffung ; d. oculorum ni- l vn-derschlagung der ougen (65). Deierare v. Deiurare. Deificare goydly eh machen (19).gotlie maken (11). *Deifìeatio gotlich-, gotformi-keit(75). *Dei-fice, -uoce (7). hd. gotli-ch (5, 7, 69, 134), -chen (17 &c). got- (6), goet- (76) -lich. godlychen (19). gottlick-e (11), -en (22). Dei-ficus, -uicus, -uoeus (7) hd- gothlich (17 sim.). gotlich-in (5 &c.) , -e (67), -er (7 &c). goydlyche (19). got- (6), goet- (76) -licher. gotlik (23). gottlich (11). Deiformis gotformiger (65). Deinceps (cf. sq.) hd. dar-, do- (6) -naeh, -noch (6, 17). nd. dar na. vortan (132). nuw, var. nun furbaß, hinfiir (65). Dein-de, i -ceps (66 &c.,no) hd. dar- nach, -naych (19), -von, -vmb (17); do von (6); hernach (134); dornoch (70). nd. dar-na, -van; daer na (11), dair nae (132): Deintegro (i. rursus 110) vannyeten (132). Deintus van binnen (11). von-b. (19). Deitas hd. nd. gotheit. die g. wesen= lich (65). goydheyd (19). *Deiu-oce, -ieus, -ocus v. Deific-e, -us. Deiu-, deie- (19, Br.) -rare sere (9), ser (8), vnnuczlich (19) sweren. lyegen (11, 19). Deiurium meyneid (110). *Dekalanizare v. Degallinatio. Delabi (*. deicere q. v. 67) hd. nider-, nidder-, nyeder- (5), ab- (4, 110), nd. neder-, ont- (11) , af- (108) -fallen, -faln i -glinden (17, 18), -glienden (21), -gliden (11, 19, 23), -gliten (5). gliden (99). sci= felen (108). abhin schlipffen t fallen (126). *Delabr-a, -um v. Delu-, dola-brum. Delacerare ryten (22). *Dela- i delo- (alph. dòlo- 76), dilo- (pap.) -phon i. for-titudo (76), -mido (Pap.) serpentum, t est auis (76), i. ibis quasi ÒBlkia òcptùiv (pap.). *Dela-re, -tare (gì. m.) ruegen i. aecu= sare &c. rusticorum (75). Delargiri mildeclich (8), mildiclichen (9) geben. milliclichen lieben (17. aus ieben?). *Delassatio ags. tiurung (145). *Delatare (cf. dil.) breyden (19). Delatare v. Delare. Delatio v. Delatura. Delator {i. accusator) hd. be-sager, -cleger t -cleffer (110), -ruger (3), -roger (21). peruger (75). wrugere (99). hd. ru-, ry- (13), ro- (12) -ger; melder, anbringer (no); ver-clager (68), -leger {sic 67). schuez (13. cf. nhd. schiitz , flurschiitz sim.). ver-lumder (Fris.), -lenmbder (Kia). -tretter (64), -rsetscher (126). kalthans (128). Delat-ura, -um (8), -io (-ura 110, 134, -io 66 &c. i. proditio, detractio; -io i. accusatio 134) hd. be-sagunge, -rogung (21), -clagung (no), -remunge (66 &c); rugunge. wrug- (99), wrog- (23) -inge. anbringung (no), -ura ver-sagung (68, 134), -herung (68). *Delatus '{st. delutus?) gelittert (8, 9). De-, di- (5b) -lectabilis hd. nd. lust- elich (11, 18), -elick (22), -ich (23), hd. -ig, t -iglich (75), -lich. lüstlich (6). *Deleeta-bilitas, £-mentum£-tio (75) lust (75). lust-ekeit (5 sim.), -icheyt (23), '-lichkeit (7 sim.), -elcheit (22). Delectabiliter lustiglich (75). Deleetame-n t -ntum lustigs ding (75). *Delectamentum seeuli salbenver= kauffer (74). Delectari hd. nd. lust-en, -igen. hd. gelusten, glusten (6). lustlichen leben (110). versoeten (99). Delectat hd. eß nd. et lustet. Delectatio lust-e (11), -berkeit (19), -igung (76). lust (4, 75). sugung des wol- lust, suß sugung (65). *Delectum {i. delictum gì. m.) libe in got (8. X dilectio?). Deleetus, delictus (9) vßwelunge (8). die auserwelung der ritter (9 sim.). ein kiesung (no). Delegare hd. senden, ver- (17), vß- (69), auß- (134) -s. zenden (23). sinden (13). entpfelhen (65). Delegatus dem etlichsachempholhen ist (93). Dele-, deli-nificus {i. plande loquens 76, catulaster q. v. 74; cf. gelefìcus) semfte- (8), senfte- (9) -sprecher. Delenire n. Delinire. Delere (X deluere ?) abe weschen (5). ab- (9, 110), vß- (68) -wischen. vßthun (110). wt doen (11). hd. ab-tun (6), -tun, -thun, -dun, -ton (76), -thon (69); diligen (5b, 21). dilgen, vß-d. (19). delghen (23). dilcken (76). ab-d. (67). vßtilcken (69). auß tulgken (134). nider slagen (10 sim.). Deletus vßgedylget (19). abgeton {i. a"bolitus 75). *Delfin-ion, -us v. Delphi-n, -nium. Delia diana t chebis (127). *Delibamen opfferung (no). Delib-are, -erare (66 &c.) smacken (7). smaken (11). smeckin (8ab sim.). kosten (8, 9). win k. (75). kusten (17). essend ding opfferen (no). bloß an ein ding dupffen (126). Delibari hd. geopp-ert, -fert werden. nd. gheopfert warden (11). sterbin (8). Delibatio hd. smeckunge, t kostunge (10). ♦Deliberare v. Delibare. Delib-erare, -erari, -rare (23) hd. nd. be-, hd. wol be-dencken t -raden. wael beraden. (11). hd. be-dyncken (13), -raten (110), -gaben (76), -drachten, -trach= ten (7, 65). irlosin (8). Deliberatio berayd (19). beraet (11). Delibitare {frequ. i. q. delibare kì.) ; X delicare?) wondin (8). winden {sic 9). Cf. delic-o i. vulnero (76); -are i. dedU care weihen, opfern (kì.). Deli-, de- (19) -brare schel-en (88), -len (125). scheellen (11). stelen (19. aus scelen). Delibuere smerin (8). besmyren (9). bestrychen (19). bestriken (11). ghesaluet {sic 23). De-libutus, -lubicus (8) gè- (9), be- (8) -smert. be-strychen (8, 19), -str. mit fuchtigkeit 0. ole (75), -streken (23), -sterken (8D). *Delicans {cf. delicatus) i mollis (76). Delicare v. Delibitare. Delirare. *Delie-atudo, -iositas {q. cf.) wollu= stikeit (76). Delie-, delig- l dilig- (Gf.), deliti- (110), deliei- (22) -atus hd. nd. lecker-, lecher- (77), lust- (4) hd. -haftig, -haftich (23), -astich (22), -achtich (68), -haft (12), -icht (17). hd. czart. zartling, meisterlos (Fris.). suße byß (12). smehhar, smecha= lich (Gf.). weldech (99). Delieere ab-, 110), af- (132) -locken. swygen (8). *Deliee-re, -scere v. Delitere. *Deli-ciare, bisw. -ciari, -or (76) hd. nd. wol-, hd. wole- (21 &c), woil- (7) hd. -leben, -leybe (21), -lusten, -lustigen (68, 134), nd. -leuen. lust haben (19, 75). ver-went (8b). weeld-en (99), -ichen (11). Deliciatum tectum hauß so eine tachkeele (deliciam) hat (Kìa.). *Deliciatus v. Delicatus. Delici-e, t -tas (76), -um {q. v.) czert= li che kurczweil (9 Anh.). zirlich kurcz- wyle (8), -wille (9). kyrczewil i wldage (13). kurtzwilig (7). zartlich (7, 76). woyl dayge (19). woldaghe (23). gut dage (21). weelde (99). luste (5b). lust (1). hd. wol- lust (76), -lost (18), -nfist (38). *Delicio v. Delitere. Deliciositas sußlustig- 1 lüstlich sus= sig-keit (65). Deliciosuswollustyck(19).vol wollust (110), genoichden (132), großer not (68. cf. delicium). *Delicitas v. Delicie. *Delieium {cf. sq.) v. Delictum. Deliei-um sg., pi. -a, gew. -e {q. cf. ; X delictum) hd. wol -lust (19), -lùste (6), -lost (5), -dage. weeld (11). pine {pi. 7, sg. 23). pyne (19). pin, ein pin {sg. 18, 68, 110). hd. pyn, pein, peyne sg., woleleben, wollust pi. (66 sim.), groß not pi. (68. missv. a. d. Nd.). grois genoychde (132). Delictor todter, sunder (74). 22 * 172 DEL Delic-tum, -ium (7), -uum (gì. m.) hd. sunt (5, 76), sùnd (1), sunde, s. in got (9). vnderwegenlossig- , versumlich- keit (65). mesdat (99). *Delietus v. Delectus. Delietus affter gelayßen (19). achter laten (11). Delicuum v. Delictum. *Deligare (i. dissoluere 76, tradere Gì. m.; binden Ki.) uff- (8), auf- (9) -bindin. *Deligatus v. Delicatus. Deligere vß-kiesen (68), -erwelen(no). ablesen (74). *Delimbare (sf. sq.) swachen (74). *Delimbus (cf. de-, e-lumbia) ploder, krancker, swacher (74). *Delimo v. Doliuia. *Delinctorium v. Electuarium. *Delinificus v. Delenificus. Delinimentum ags. thuachl ( 136- thwahl ointrnent Bosw.). pi. menge der sussigkeit &c. (65). Deli-, dele- (126) -nire, t -niari (11) sachten, saufften (19). lymen,beschmieren (68, 110), versunen, befriden, dultig vnd zam machen (126). beschonen (65). Delinquere hd. sunden (7, 110),sunden (6), sund-, siind- (17) -igen. misse-dùn (8), -tun (9). mesdun (99). hd. v'Iaßen sim. virlavßen (19). gude werck v. (19), v'iaten (22).guot w. vnderwegen laßen(76). *Delior v. Delieiare. Deliqu-ium, -eum (distilamen d?r 76) ein gebrech (110). Deliramentum hd. irre-, nd. erre- ganck, -gang (7), -gengicheyt (23). tor- (8, 9), dor- (17), nar- (110), gec- (68), verwisselt- (99) -heit. rasery (68). ver= spotten (25). Delir-, delyr- (147), delie- (1, gì. m.), delit- (5b, 129) -are (i. discordare, distordo 76 , deuiare, esorbitare) hd. ir, yr, irr, irre (1 &c), vnrech-t (5), -te (23) gan sim. irren (5, 9). toren (9). erren (8b). dorin (8). daben (19). teupelen (126). dol o. dobig sin, rasen (23, 68). raßen (17). rosen (66 &c). roßen (69). reven (23 alpern (3). uyt der voiren buwen (147 Delir-us, -ius (8b), delorus (1) (i. deuius,decrepitus,stofo'dws<#c.)irrgengig (1). yrre genge (19). erregengich (23). ha. eyn nd. en ersam (sic 5), rase-nder (18), -nde (19, 23), -n (21, 22) hd. mensche, mensch, mentssehe (17), menße (21), nd. mynsche. eyn vnsinnigeß menthß (7). raßendig (17). teupeler(126). vn-wise(8), -weyse (9), -wiß (17). der do get in die aberwitz (65). dodd (147). dodesch (8b). dwallies (109). verwisselt (99). ein narr (69, 134). narret (64). *Delismus v. Bulimus. *Delitare v. Deli-rare, -tere. Deli-tere, -tescere (74 &c), -tessere, -cere (8), -ciò (prs. 76), -eescere, -tare (9) (-tere i. deorsum latere; -tescere i. diu l. I moramfacere) nd. sculen (99 &c). schulen (11, 12, 23, 74). schulden (22). scholen (5). schelen (21). spùlen, sweif= fen (17). swayben, swencken; verpergen (74). wege sin l sweissen (6). weg weben t spoln (18). geswollen (i. valde latere 10). fulen (19). bàben (boben? 13). 16s= cén (i. attentus esse Sm. 2, 505). v'swin= den, loschen t sweygen (9). swygen (8). losgen(127).langeluchtin (delicescere 8). DEM Mannigfache, mir noch nicht dwchweg deutliche, Missverstdndnisse haben hier gewuchert. Aus schulen wurde 1. spulen sim., vii. X deluere, mit den Synonymen swayben, sweiffen (ss st. ff 6), aufwelche vielleicht sweygen einwirkte; 2. 3. die Formen bei 10, 19. Die Glossen 6, 18 hangen zusammen, weben aus sweben? wesen = sin ? , woran sich wieder 13 schliesst. luchtin vii. aus luschen X de- lucescere ? *Delitiatus v. Delicatus. Delitus abgestrichen (74). *Dellerium v. Telia. Delonge hd. von nd. van ferren (6, 23, 68), verne, hd. ferre, verhe (67), ver (18, 76), ferrem (69, 134). *Delophon v. Delaphon. *Delorico i. caueo (76). *Delorus v. Delirus. *Delos v. Deuernuum. *Delphicus v. Delsus. Croclis. Del-phin, selten -phinus, -finus, -um (10), l dilphin (75) hd. mere-, hd. nd. mer-, mor- (91) -swyn, hd. -swin, -sweyn (1, 9, 21, 4), -schwyne (77), -schwein, -schwen (67), -sau (75), -wunder (100). delphini carnes sehespeck (125). Delphinium, delfinion (94a) (herba) rittersporn (kì.). ags. fugelespyse (94a). *Delsus (ital. gelso cf. Dz. wtb. 407) maulbeerbaum (91). *Delsus i. insula rotunda vt apollo colitur (aus delphos Pap. X delos); delsieus i: rotundus (76) ; delphicus id. v. croclis. *Delubicus v. Delibutus. Del-ubrum, -abrum (1) (t. fanum, vanum 5b, templum ydolorum) eyn go= dis tempii (5). eyn apt godes tempyl (19). abgotz- (1), aptgote- (9), apgode- (8), en afgodes- (23) -tempel. vinster(6), duster (19, 23) walt, wlot (23). kyrcher (19). en kirke (11). Delucidare (cf. dil.) hd. nd. er-, ir- (8), her-, vor- (18, 22), ver- (110), vir- (19) -luchtin (5, 8), -luchten, hd. -lühten (6), -lenchten, -lichten (68, 76, 110), -luch= tigen (19). hd. ofßn- (5), offen-, uffen-, nd. open-baren. uffinbar herluchten (17). Deludere spotten (67). hd. nd. v'-, be-spotten, -doren dorn (18). be-d. (5), hd. betriegen sim. hd. nd. bedriegen be- (5b), v'- (12) -spieln. v'simpfen (-snupfen? 9). fatzen (126. vgl. u. a. Fr. h. v.). Deluere M.abe-waschin(5b),-weschen (17) ; reynigen. Delumbis kranck (19). *Delum v. Delphin. Delususbetrogen(19).bedraghen(ll). Delutare kaatigen (126). *Demactare (i. occidere 76) abe tun (8, 9). toten (9). doden (17). *Demaeulare (i. polluere 76) befleckin (8). vnrey-nen (9), -n (17). Demandare hd. en-, ent- (67, 68, 110), ont- (11), widder- (17), ge-bieden(ll, 17, 19), hd. -bieten, -pyten (9). nicht v'bid= den (17). Demane frohe (5, 21). frowe (5b, 7). fro (18). vro (23). fruw (69). frage (6). fruhe (152). frihe (67). frue (66, 70, 110, i5i).fru(76, 134).frii(68).zu-£sch-morgens (75). Demar-chus, -culo (76) 1. princeps DEM super decem (bi-.), duces (76) X de= narchus. *Dema-tan, -than (74) (aus semit. dam thannin sim. ?) (herba) trachenblut (Sum. v). trackenplut (74). *Dematinus i. testis (76). Deme-are, -rare (18) hd. hinder-sich gon sim., -wertig gene (7), -werp gein (21) , -wertigen (76). achter - wort (23), -wert (22) gan. hd. zurucke gen sim., zu rick gehen (18), zu retcke (sic) geen (5). abgon (68). *Demedria v. Demetria. Demembrare zu-lidin (8, 9), -leeren (17). ontleden (11). Demens hd. a-, an- (67), am- (8), 0- (6), vn-, on- (7, 143) -mechtig, -machtig (134); -mehtig (6). nd. vnmechtich. anemigtig (21). onmutig (sine mente 110). vnsinig l doli (68 sim.). vnvroet (99, 132). taub (126). hertzloys (132). Demensio (cf. dim.) maße (8b). Dementare, -ri wiioden l tiioben (7). hd. to- (4), do-, da:ben. douen (23). dorin (8). toren (9). wiiden (17). wutten (66, 151, 152). wuten (70, 134). wietten (67). wyten (69). rotten (-ri 76). rasen (-ri 68). dol machen (-re 68 sim.). dulmagen (13). amechtig sin o. wer= den (75). Dement-ia, -ico (8b), -acio (76) (i. vehementia) hd. amechtigkeit sim. omen- tikeit (6). hd. nd. dor-, tor- (4), dol- (68, 110), dum- (8b), zot- (11) -heit. vnsinni= keit (68). taube (126). Demere hd. abe-, ab-, v6-, auß-, aus- nemen; abe- (5, 21), ab-, nd. af-don, hd. -thun, -dun, -dune (66, 151), -done (152Ì, -thon (68), -rechen (5), -reken (123), -brechen (7), -dreden, verb. in -reden (21). hd. ablegen, sundern', hyn thun (no)- Demereri hd. v'-dyenen, unß v'-d. t miss-d. (1), vordynen (4), v'dingen (21Ì. nd. v'denen. v'dumen, entgelden (17). schuldigen (18). hd. nd. be- (69, 134), v'-sch. v'schulligen (21). verschul= den (76). virloren (19. st. -foren). vervo= ren (11). Demergere (cf. dim.) er- (65), ver- drenken (99). Demeri-tum, -um (7) hd. ver- (67, 68, 152), vn- (5, 69, 70, 134), bose, bose (6), boeß (76), vbel (19) dienst, dinst, -denst (152), donest (21). nd. ouel denst. verschuldung, verschult ding (65). hd. v'wirck-ung, -ender vndienst (15). *Demetare (i. detruncare fruges) ab-machen o.-magen (75ac), -megen (75b), .mehen (75d). abehauwen (74). Demetere (i. incidere Pap.) mehen (19). meyen (11). maien (99). demeto 1. abscindo (Br.), accingo zerbrich (76). Demetiri (cf. dim.) meßen (8b). *Deme-tria, -dria (96), -tina (47), dameria (75) (herba) ysern (47, 143). ysen- (143), yseren (85) -hart. ysren= hartz (96). eisen-hart (75, 143), -rich, -kraut (143). Deminuere (cf. dim.) mynnirin (8). mynnern (9). Demirari wunderen, ver-w. ; wunde^ rens aflaiten (147). *Demisis v. Deunx. DEM DEN DEN 173 Demittere hd. ab- (8), nider- (9) -lotòin ; uidder latòen sim. nd. nederlaten. Demoeratia i. principatus (no). temograeia gebufels frauenlicher gewalt; tymogracia geb. tugendlicher gewalt (93). *Demolire v. Demollire. Demol-iri, -liri v'triben t v'derben (9). virt'bin o. d'bin (8). v'struen (?), v'dirben (17). v'storen (23). wusten (25). verwsten (99). zermischen (i. conquas= sare &c. 75). Demolitio (»'. quass-atio, -io) zer= mischung (75). *Demollicere (cf. demulcere) seunff= tygen (19). zachten (23). Demol-lire, -ire (68) (i. valde l deor- sum mollire i indurare Br. &c.) weych, vast w. (68) machen t verharten (68, 110). *Demolliri v. Demoliri. *Demom v. Demum. Demon (i. leinata &c. 1, sciens 76, pi. aeria ammalia ni) hd. du-, deuf- (67, 152), tui- (70), tuf- (68), tu- (69), tew-fel; kun^ stiger tiiffel (65). nd. de duuel. Demonia-cus,-tusM.bese-ßen,-ssen. nd. bezetten (23), beseten (22). tùfelsch (6). dufelsch i dabende (19). duuelich t douende (11). teuffelhefftig (no). *Demoniatio (cf. sqq.) dufelschekeyd (19). *Demoniatus v. Demoniacus. Demoniosus v. Demonlentus. Demonium (»'. demon 1) der tuffel Ci), tufelhafft (76). dufels (8*, 18). dyffels (21). tiiffelniiß, varr. tufelniß, ein tufel (65). teufelnuß(no). dufel-heyt (5), -keyt (7). duuel-cheyt (23), -schop (22). eyn irte wechge (5b. X deuium). *Demon- (x temu-?) -lentus i. de= mane (aus demone) plenus (nach demon- tenticus i. -iosus 76). Demonstrabilis bedutlich vnd offen- bar (65). Demonstrare hd.nd.vrysen (no), be-w. hd. wißen, weysen (4), be-w. zey- (76), tzey- (147), czai- (4), zéy- (6), to- (99) -8en- Demonstratio bewysmge (11). toin= nisse (99). vertoenyng (147). nott bewe-- runge &c. (65). *Demontenticus v. Demonlentus. *Demophons teufFel (74). Demor-ari, -iari sumen (8). sawmen (9). nd. merren (i. impedire), demoratus i. moratus (76). *Demorosus ». plenus mora (74, 76). voller weyl (74). *Demotica (cf. demoeratia) ange= pornetugent (74). *Demotricus (aus democritus?) i. index populi (76). *Dempsa i. terra solita et ponderosa (76). Demptio außge-numen, varr. -nomen (75). Demptu-s, -um ußgenomen (8b). ghe= nomen (11). Demulcere senft-en (9), -igen (8). sanftmudigen (17). sachten (99). weichen (132). er-w. (no). ver-smeken(132),-schme= hen (68!). *Demultilare v. Demutilare. *De- e-mulus, durchechter, nachuoL ger, hoffertiger o. freunde o. veinde(74). Dem-um, -om azlazzost (127). hd. zu (8b), zu de (7), zum, nd. to deme (23), ton (22), ten (11) lesten. zu-lest (19), -leetzte (9), -lectzt (9 Anh.). zum letzsten (110 sim/). Demu-tilare, -tulare, -tulari, -ltilare (9) hd. ab-, v'-, vn- (19) -hawen, -hauwen; gelid abhawen (76). nd. v'howen. absni- den, v'stummeln (17). bestomiln (8, 9). stiimplen, ab-st., -schroten (Fris.), -mutzen (128). lemen (110). v'-l. (5, 9, 74). *Denaria zan fleyß (7). *Denariatum eynpennynck werd (19). en pennic wert (11). *Denariatus v. Denarius. Denarius zehen zale (19, 21). teyn (23), eyn (22) tal. phennig (7). penn-yg (5b), -ynck (19), -ich (22). hd. pfenni-g, -ng. heller (5, 65). *Denar-ius l -ratio i. maledictio, -iatus i. maledictus (76). Denaticata v. Depigis. Denegare hd. v'sagen. nd. vorsaken (22). wegern (19, 22). weygern (21, 23). verwegen (5). hd. leuken (5, 17), ver-1., -leugnen (134). leyken (21). vi. (7, 18). vor laucken (4). verlegnen (76). Denigrare swarczen (19). swerczen (5b, 6). swarten (11). swerten (23). Denigratus geswarczet (19). Denique (i. eque bene 75) hd. dar= nach sim. vnd d. (21), dar na (23). von dar nahe (18). dannoch (66 &c). zu dem lesten (6). te utterst (99). vngewißlich (17). ouch, ouch mee (65). Denobilitare vnedel (sic 17, st. -In ?). hd. nd. vned-el, -del (7) machen, maken. entadeln (6). De-, per-noctare hd. nachten (110). be-, ver- (68, 132) -n. Denocte vber, nd. ouer, zu (ò*), by (6) nacht. Denodare vff knoppen ( 19 ). ont= knuppen (11). entcropen (99). Denominare nonnen (99). Denotare (i. denucliare 8) hd. nd. be-duden, -tùden (7), -tüten (6), -dewten (4). nennen (9). nemen (8). mercken, vfikiesen (no). Denotatio stroffunge (9). scheltunga (Gf. cf. deuoeatio). Dens hd. zane, zan. tzant (132). tant (11, 99, 147). tan (22, 23). tzacke (instr. 125). eyde, eege (17). dentes exerti schiferà zan (126); precisi vorderzen (64); pri= mores bytkens (chytr. cf. Ft. 1, 78c). Cf. canini, maxillaris. molaris. *Dens caballinus (»". hyoscyamus) bilsen &c. (143). *Dens eani-s, -nus hermodactylen (143). hundszahnkraut (kì.). Dens leonis (herba, cf. corona mo= naehi) felriC (73, 91). Densare hd. dick machen, naturlich dick werden (75), herten (64), zusamen tringen (Das.). nd. dicke maken, dicken Densatum hd. dick gemacht. dickeit (5). nd. dichticheyt. Densere dick werden (4, 110). Densetum bomdickecht (9). dick bàm(8). buschechtig ader dicke walt (17). Densitas ein dicke (65). d. t kache (Das.). *Densula v. Mensula. Densus hd. dicke, dick, keck (Fris., Pict.). kach; vilechtig, zamen getrungen (Das.). nd. dicht. *Denta zanfleisch (75). *Denta (piscis, aus tenca) sleihe (74) *Dental i. fuhnen iouis ad similitudh nem dentis, inde bidental locus a fuh mine percussus (76, sim. 129). Dentale (cf. dentarium &c.) ein yser-in (6), -en hd. zan, nd. tan. eysny= tzan (74). ysen zange (17). hd. ein zan- ysen, -eysen (instr. medie), das wag= eysen (m). der wäg-ys, -iß (Fris., Das.). der weg, die sech (126). sech (74, 75). seche (17). der eisni zan o. seche im, in einem pfiug (74). das sach (Fris.). pflug-sech (91), -haubt (Fris.), -haupt (Fr.), -grundel, varr. -grundel, -grindel (64). nd. ploghovet (Fr.). span-nagel (9, 74, 132 Gf.), -negel als an einem wagen (74). ege, rech (no), beytel (ìos). hd. zan-, zann- (17), zau- (sic 134) -fleisch. Dentalia (vomeris, cf. dentilia) molt= bret (Gf.). pflogis houbit (127). lo ferro di cauare li denti (GÌ. m.). *Dentalium ysen- l zen-zange (17). Dentana v. Dentarium. *Dent-are, -ire (110, kì.) (i. dentes ad= quirere) czannen (9). zanyin (8). zahnen, zanne hecken (Kia.). zen machen (64). Dentaria hanenfuß &c. (143). zan= kraut, schuppenwurtzel (Ki.). *Denta-rium, -ria (gì. m.), -na (Br., Gì. m., Ki.), i -le ((q. cf.) (instr. medie.) zang (76). zanzang do mit man zen außpricht (74). hd. zan-, czen- (9) -ysen, -eysen. *Dentat-a, -um v. Erpica. Dentatus ghetandet (11). Dentei-, denti-laria (i. plum-bago. -pago kì.) wasserpfeffer, flohkraut (143). *Dentena tanttang of yser die tande mit uyt te trecken (147). *Denter v. Dentex. Denter prò linter, gali, petite nef ague (gì. m.). i. nauis (Br.), auis (sic 76) ab anteriori parte ad modum dentis ac= cuta. streyt- (64, 74), snel- (93) -schif. Dent-ex, -ix (19, 117, Sum.), gew. -rix, -ris (76), -er t -erata (17)1 dex- trix (6, 23) (piscis, i. vibex Sum., luceus 19, lutius 6) walera (117). waler (Sum.). carpho (87). stiche- (49), stich- (10) -ling. stechel (12). heche-le (19), -In (17), -de (6). heckel, snoeck (109, 132).hecht (132). heket (23). schnock (68). zanbrachßmen (140). meerbrechsen (Kia.). tanthay (ein visch 147). *Dentierepus kleppertand (kìi.). *Dentiflcium v. Denti-fricium, -seal= pium. *Dentifragus i. dentatus (76). zan= brecher (75). Denti-frieium, -ficium t -scalpium (q. v. 110 &c.) zan-stiir, -puluer (91). *Dentiginosus spitzig (75). *Dentigo zanfleisch (4, 74, 75, 76). 174 DEN DEP DEP Dentilaria v. Dentellaria. *Dentile hd. czane- (19), zan-, tant- (147) -fleisch. sech (6 , 93). riester (Gf.). reister (in), Denti-legus, -negus (76) i. qui dem tes habet fractos (76, 129). *Dent-ilia, l -alia (4, 76) sunt rostra (76), rustra aratri eyn eisern czan (4). riester (100, Gf.). hegeda (Gf. 1, 112). Dentiloquus ein zahnspurer (in). *Dentina v. Dentiua. *Dentinegus v. Dentilegus. Dentire v. Dentare. *Dentire, g. -is'plug ysen (19). pluech yseren (11). Dentiscalpiaria v. Visnaga. Denti-sealpium, i -ncium (110 &o.) da man die zen mit sybert (no), dair men die tzende mit cleirt (132). zan- sturer (91), -steurer (135), -schorer, -gru= ber, zanschaberle (126). Denti-ua, -na lid. zaen- (5), zan- nd. tant- (11, 147), tham- (23), tennen- (22), -vleisch, -vlesch (22, 23), -fleusch (17), -fleys (12), -fleiß (18). das fleisch das in den zenen hangt (75). *Dentix v. Dentex. *Dentorium (instr. rasorum) eyn zene zang (7). *Dentositas i. plenitudo dencium (76). Dentosus i. dentibus plenus (76 Br.). voi zene (75). *Dentria v. Dentula. *Dentriees v. Dentrites. *Dentris v. Dentex. *Dentrita prò capillis decerpendis refi" (49). *Dentri-tes, -ees (Pap.), deutricis (76) i. lapis arboreus (76, Pap.), t sueeinum a dendros arbor (pap.). ein ualeuuiu gemma (Gf.). drindides qd. lapis adrind- os, -us gr. arbor lat. (Br.). *Dentrix v. Dentex. Dentrix (cf. prc, sq. X hechel pis- cisi) i. carminarium, gali, serin (GÌ. m.). hechel (lini 125). *Dent-ula, -ria (74) (lini) ein riffel (3, 74, 75). flachs-r. (74). *Denucliare (i denodare q. v., reuelare 76, cf. denundinare) melden (8, 9). offen-baren (9), -borin (8). Denudare hd. ent-bloßen, -blossen, -bloßen (151), -blossen (6), -bloyßen (19), -blosen (17, 152), -plossen (4), -decken (17), -kleyden(19).enblessen(76). vntbloten (23). ontcleden (11). abziehen die cleider (75). Denudatus ent-blost (75), -kleydet (19). ontcledet (11). *Denumdinare v. Denundinare. Denunciare hd. nd. entbeden. hd. ent-, en-, em- (66) -bieten, -bietten, -bieden -byteden (152), -pieten (4). verkund-igen (5, 65), -en als die geistlichen thunt (75). De-, e-nuneiatio verkundunge (75). De-, pro-nunciator verkunder (75). Denun-.denu- (9),denum- (8) -dinare (i. diuulgare gì. m. , publice prohibere t vendere 76. cf. denu- oliare, -neiare) v'bieten (8). v'biten (9). Denuo hd. zu dem, zum, nd. to dem anderen, ander (151, 152) male. hd. andir wirb (8); andcr-werbe, -werb (134), -web (66, 151), -werd (69, 70), -worbe (7), nd, -werf (23), -weit (9 Anh.), -wayt (9). widervarne (sic 22). Denus zehend(l). derz.(68), zehender (17),zehendst(no),czenhende(4.w>eWeraw.). zehe-n (8), -ndig (76), -nnyck (19), -dlich (6). zenig (5). zen (18). X mal (21). tenich (22). Denus septenus, d. septimus (76) sibenzehendig (76). seben cenig (18). zeben zenig (5). syebenczehennyck (19J. seuen- tenich (22), -teynich (23). VXII male (21). *Deobligatio entledigung (65). Deoceupare (i. preoee. 75, rem occu- patam dimittere GÌ. m.) entwernen (9. w st. v? -nen st. -ven?). verkummern (75). *Deominare (i. defelieitare, dear= euare; aus omen) arm, verdarflijck makeu &c. (147). Deon-erare, -orare (X dehonorare) hd, ent-, nd. vnt-laden, -bindin (21), -burden (19). lestern (i. vituperare 17). *Deoneratio entladung (75). *Deonorare v. Deonerare. *Deonu-, deoni- (9) -stare ab- (8), ent- (9) -laden. *Deordinare hd. ent-, nd. vnt-wysen. hd. ab-w. (6, 69), -weysen; ent-wihen, weyhen, -ordnen (no), v'ord-en (17), -inen (9). vir odenen (sic (17), misse1 (8, 9) -schicken. Deordinatio vnordenlichkeit , ent= schickung (65). Deorsu-m, -s, t desursum (68, no, 132) (cf. desuper) hd. hinder-, nider-, nyeder-, hd. nd. neder- (11, 13, 21 &c), nide- (8b), wider- (sic 76) -wert, -wart (3, 11), -wort (13, 23), -wercz (4, 75), -wertig (76), -warters (21). niden (75). zn-nidern, -nidren (110). beneden (132). nieden- i oben-herabe (7). o.-herab (6). von obene (9). hd. zu- (110), hinder-ruck, -rugk. achterrugge (132). gegyn tal (4). *Depace- (19) , depax- (23) -ionare vir- (19), vor- (23) -dingen. Depacisci dingen (1). fryd (9), frede o. globe brechin (8). yntsayn (132). Depaetare hd. nd. v'dingen. v'demgen (21). v'dienen (76). vordynen (4). gedenge maclien (18). vir plichtin (8). v'-plichten (17), -phlichten (9). Depac-tio, -ciò ge-dinge (9), -dinck (8). dynge- (19), ding- (5) -gelt. *Depaginare v. Depannare. *Depalidatus (1 st. 11?) v. Rutus. Depallare i. seruire (76), pallium exuere (Gì. m.). Depa-nnare (Pap., Gì. m.), -nare (kì., Gì. m.) , -ginare (i. dilacerare 76) zer- reissen, -lumpen (kì.). Depas-eere, -ci, -ceri (75), -to (prs. 76, Br.) hd. nd. v'hungern (i. de pascendo conrodere 4). verfuren das vidi an futer, vlg, er-, var. her-hungern futers halben (75). entneren (5b, 74). wusten, osen (74). sterben (17). prs. frizzo (117). vreJBe l verechce (100). verzeren (76, 132). voeden, vylJweiden, verhongeren (132). Depauperare hd, nd. arm machen, maken, ì werden (no). Depauperari arm werden (75). Depauperatusverarm-pt(no),-t(68). *Depaxionare v. Depacciònare. 1 Depectere hd. nydderwert kemmen; uR reuffen (17), auf reysen (sic 9). Depeeuniare hd. be - schaczin (9), -schatzen, -schetzen l fangen (123). nd. bescatten (si). Depellere virtribin (8 sim.). v'driuen (11). enweg driben (17). weg treyben (9). *Depellie-ari, -iare, -ulari (Gì. m.) hd. be-triegen, -triegin (8), -trigen (9), -driegen (17). *Depellieulator betryeger (19). be= drieger (11). Dependere an- (11), ayn- (19) -han= gen. nider bengen (9). nieder- (8), ab- (74) -hencken. *Depensulare (ns st. ss)uffsli8in (8). auf slissen (9). *Depensuo i. refero (76. aus resero cf. prc.t). Deperi-re, -ri v'derben (8ab, 9). vir= gene (19). v'gaen (11). *Deperuntur ags. meldadum t roac= tum (ags.? 136). Depi- (Br.), depy- (Pap.), depu- (gì. m.) -gis i. xaxauÓY-Oi;, -a)V, cynaedus GÌ. m.); denaticata, szWnatibus, nam pyga extrema pars corporis (Pap.) ; sine naribus, a de et piga quod est summi- tas narium Br. cf. piga, pirula). Depilare hd. vz-, viJ-, czu- reuffen t entheren. vfì rofen t entfarn (sic 18). vs ropffen (6). zu ruffm (8). vß reiffen hare (21). hai' vfireffen (76). auß-reffen (152), -raffen (i5i). ropen (99). hd. vß- (69), auß-rauffen, -reiffen (67). vt ropen (22). vnthoren (23). haertien (11). vß rißen (17). abscheren (68, 110). Depilatorium baisse (112). Depilis kal (110). Depingere malen (19 &c). ab-m. (no). ent-m. (23), -maln (5, 21). molen (99). an-m. (6). entwerffen (68 &c). *Deplaides v. Diplois. Deplangere, deplongere (19) wey- nen (19). be-w. (11). *Depleeterare v. Deblaterare. *De-, ap-plectere abplettern (74). *Deplenare v'borgen (9). vir lyen (8). Deplere ledigen (8, 9). wijndrincken (132). Deplicare (i. plicas deponere 3) hd. auf- (9), ent-phalden (3), -valden (9 &c), -falten. uff- (8), vnt-faldin (8ab), -volden (23), -wonden (99). *Deploidis v. Diplois. *Deplongere v. Deplangere. Deplorare hd. sere, ser weynen. be- w. ser weyn (18, 21), wen (6). zere we= nen (23). zeher wainen (76). bekarmen (132). Depluere beregenen (11, 19). Deplumare feder (5, 22), hd. federn, plumen (19, 23) plucken, plogen (21), rauffen (4) , vßziehen t reffen (76) , ab= ropffen (6). feddern zeysen (7). entfede= ren 0. phlucken (1). vogil rawffen t pflucken (9). fogel berauffin (8). bereuf= fin (17). bevupffen (64). deplumentur ge= rupffet (42). *Deplumator ain vogel 0. hun beref= fer (75). Deplutus beregen-et (19), -t (11). *Depol-ere, -lare (Gì. m.) (i. romani= sare t trucidare &c. 147) castyen, pla= gen &c. (147). DEP *Depo-line, -nile (94a) ags. wefta (94a) ; uueftan de exitu anime (136). Depol-lare v. -ere. Deponere hd. ab-, enweg- (5, 67, 152), entweig-(21)-setzen. affsecen(13). enwech- zetten (23), -leggeri (11;. abe- (19), nider- (9) -legen. nedern (8). hd. befellen. eyn eyt sweren (9). wetton (127). *Deponile v. Depoline. Depontanus den syns levens verdrut (147). Depopulare, -ri hd. v'-wusten,-busten (1). hd. nd. v'-wuesten (] 1), -wosten (99), -vosten {sic 23), -wonsten (21), -winsten (13, 18), -storen (4), -derben (110). wost machin (5). sackman machen, durcli die heuser lauffen (65).abschlahen dasvolck o. vertilgen ; berauben das v. an im selbs (75). entpliinderen (126). verhergen i zer- schlitzen (126), -schleiffen (Das., Fris.). Depopulator vorwuster (8, 9). Depopulatusvor-wùstet(9),-wust(8). Deportare abe- (19), enweeh- (99) -dragen. entragen (75). ontdregen (11). Deportatio ewige hilfe (9), ewege hulf (8) in dem recnten. . *Depos (cf. compos) pleder, krancker (74). Deposcere hd. bitten, byten (9). heysschen (19). eyschen (11). eisken (99). heyzsen, vordern, erwerben (4). werbin(8). Depositarius absetzer der spiß von dem bret (76). befellunge (apud quem res deponitur 10). Depositio der begrebnyß tag (64). Depositor hd. enweg- (5), hinweg- t ent- (74), ab-setzer. enweeh zetter (23). benumer (8). Depositimi spar schatz (1, 71). be= numpt dinck (9. cf. prc). beuolen dine (100). hindergelegt gut; zu-, by-legung (fi4). hinder eyn gelegt schatz (65). Depositus abgesetzt (75). Depostfetant-es, -ibus (9, 10, 13) (ps. 77° 10) i. de ouibus (74, Br.). d>r (dicitur) loco post oues vetustas (sic) i.fructiferas (76). affterzittigun (119). von fructebam s. schafen, Mrg. die v'dragen sin (13). von trechtegin schosin (sic 8). von vntrechtigen schaffen (9). von den schoffen (74). Deprau-are, -ari (5b), -or prs. (100) hd. nd. v'snoden, ergern, v'ergeren. seer verargeren (68, 110). hd. v'-schnoden(74), -snoden, -schneden (76). bosern (8b). vor-b. (18, 65). bosern (37a). igverboze (100). péseren (2). zursteren (65). besch&= digen am gut (75). vnrecht machen, veiv keren (75 Mrg.). Deprauatio besched - unge , var. -igunge(75).zerst6rlich-,boswilli-keit(65). Deprecari hd. nd. bidden. hd. bitten ; seer b. (68); fur-b. (110). pitten (4). flehen, var. fìechen (65). Depre-dari, -dare (76), -tari (3) hd. be-rauben, -ruben (8b), -roben (76). nd. berouen. Depredatio roef (99). Deprehendere hd. be-griffin; -greyf= fen. nd. begripen. erwischen (9). Depressa facies niderß vnd hinein= gebogen antlitz, antzlit (65). Depressio virdruckunge (19). v'druck= inge (11). DER Depressus nyeder i v'drucket, sijde (5). v'truckt (110). nidder t v'druget (21). nider (1, 5b). n.-gedruckt (76), -getriick (3). hd. vnderge-druckt, -truckt, -truck (67) o. ver-dreden (152), -dretten (67), -tretten. verdreuen (132). erdrockt (18). abgetrukeit (6). neder-set (22), -zud (23). vordrucht (22). Depretiari, -re (19) hd. nd. be-, ent- (19), ont- (99Ì, hd. v'-lonen. vor lon (18). ontlauen (sic) t vilipendere (11). Deprimere hd. nd. v'-, be- ( 17 ) -drucken. hd. v'-drogken (21), -trù= ken (6), -trucken, -dringen (4), -driben (7). werdrigken (13). vnder- (65), nider- (65, 76) -trucken. drangen (9). beswerin (9 sim.). Depromere (cf. promere) hd. singin 8), besingen, vßsprechen (65), ablangen Fr.). vntdun (99). Deprope hd. von nahe, nahen (5, 7), nach (68), nehen (76), naer (18). van (23), vor (22) na. nach by (no). Deproperare ylen (19). eilen eins eilens (126). Depsere beeren (cf. Sm. 1, 187), knat= ten &c. (126). wurcken (Fris.). Depsiti - cus , -tius, -cius panis wolgeknatten brot o. von gebrochenem teig gemacht als die murren, hiillwecken &C. (126). *Depti-cium, -uum v. Diptyeha. Depubis (i.porcus lactans) speneuarch (Gì.), vercken dat noch suyghet (147). Depugis v. Depigis. *Depulmare ( : pulmo ? ) verdempf- fen (74). Depulsus virtryben (19). v'dreuen (11). Depurare hd. lutern, l rutern (7). luttern (23). v'-l. (18). lytteren (76). entlutern (6). lewtern (4). hd. reynigen, ent-r. (134). Depurgare abkeren (75). Deputare (i. amputare 5b) bisello (prs. 141). hd. geben. nd. gheuen. hd. nd. be-, pe- (75) -scheyden, -scheden (23). abschaiden (18). seczen (19). zetten (11). hd. schicken. ordiniren (no), benumen (9). vntwenen (8b). geachten (18). vor= schremen (cf. Fr. 2, 225. Sm. 3, 5io), l über slahen (6). scherden (99). abe ha= wen (5b). *Deputator scherdre (99). *Dequatere abschlahen (75). *Dequoquere v. Deeoquere. Deradere hd. abschern. *Derades, d.-rana (76), derodes (17, 19), deradies (75), decades (147) (i. rana qd. 3, tortuca 147, aus tardigradia ? ) schilt-króte (3), -krotte (4), -krot (6, 7, 74, 75, 76), -kroyde (18), -krade (5ab), -krede (17, 21), -ped (147), -padde (23), -bade (19) vnd legt eyer (5 Mrg.). eyn schercz fedder (21. i. q. echiiiometra, legt viel eyer Alber. v. Fr. 2, 175). *Dere, prs. deo dis geven sych ge= vangen (147). Derelicta sax. laf t vorlaeten wif (GÌ. m. 5, 662). Derelinquere hd. nd. vnderwegen-, vnd- (22), v'-, gud vor- (23) hd. -lafien, DES 175 -lassen, nd. -laten. virlayßen (19). irlo= Uin (8). Deridere hd. v'-, hd. nd. be-lachen. spotten (19). hd. v'-, nd. be-sp. *Derisipila wil- (Gf.), wilt- (Sum. vi) Derisor hd. spotter. hd. nd. be-, hd. v'-sp. be-lacher (5,23), -lecher (21, 152). Deriuare hd. von eyn ander-fließen, -flisen (76), -slißen (18, Mrg. t abflissen), -sclißen (21, Mrg. t fh'Ben), -sleßen (5). von eynem andern komen ader fliezssen (4). nd. enander (22), van en. (23) t af- vleten l af-velten (23), -comen (11). hd. abe-, ab-fließen sim. , -kommen (19), -gezogen (5). ußflißen (13). rysen (13). ab-r. (12). scheyden (8b). geschicht werden (17). Deriuari flyessen (65). Deriuatio afeominge (11). Deroeare &e. v. Eruncare. Derodere (x deradere) ab schaben t scheren (76). *Derodes v. Derades. Derogare hd. ab-pitten (1), -bitten, -biten (134), -binden (7), -nyssen (74), -messen, -ziehen. abe- (8b), af- (132) -trecken. af-bidden, -meten (23). schniden (17). eer ab-schn. (65, 110). schynden(13). schenden (8, 9). hd. misse-, mis- sim., vbeluer- (74) -sprechen. nd. mi- (11), me- (99) -spreken. myn-dern (74), -nera (23, 70 Mrg.). minder machen (18). belaidigen o. schaden (74). *Derudare v. Erudare. Deru-, derubi-ginare v. Eruginare. *Derucare &e. v. Eruncare. *Desapere v. Desperare. Descendere nydder- (19), neder- (23), hd. ab-, nd. af-stigen, hd. -steigen. abgan (75). afclimmen (132). Descensus abgang (75). *Descernere (i. sellam deorswm r&= mouere, st. desternere) entsatteln (74). Desci-dere, -ndere (alph. dee. 23, 76) (cf. discin-, deci-dere) hd. absnyden sim. af vallen (23). *Descieo v. Descisco. *Deseipula v. Decipula. *Deseipule (aus decipula X disci= pulus!) eyn junckwolff (19). Descire vergessen (64). Des-, de- (132) -eiscere liingon (110). enweeh gayn(132). deeistere i. desistere abe stene (10). *Deseisc-, deeiss-itari, deseissitare, desisticare, -ri, desistari hd. nd. er-, hd. her-, nd. vor-varen. vorschin (9). ir-v. (8). herforsen (7). er-forschen (74), -farschen (4. cf. Sm. 1, 549. G. wti>. 1, 370). zweyffeln (74). *Desci-sco, i -eo (76) i. ignoro (76), desipio (Pap.); -ò i. minus sapio ,(Pap., Gì. m., Br.). *Descissitare v. Desciscitari. *Deseortare v. Procare. Deseribere hd. ab-, be-, vß- (17) -schriben, -schreiben. nd. af-, be-scriuen. *Descriniale v. Discerniculum. Deseriptio eyn vmbrede (15). beschri= bung (65). Deseeare hd. ab-, nd. af-howen, hd. -hauwen, -hawen, -schneiden (75). 176 DES DES DES *Desecare v. Defecare. Deseerare entwyhen (no), ontwien (132). *Deseis v. Deses. *Deselire v. Desilire. Deserare i. separare (Br.) , obscurum facere (4. cf. deserò), aufschliessen (kì. : sera), wost (21) , woste (23) , wust (3), miste (4), wust (17), wiest (76))(woist (5), vaste (22), winster (18. aus wust X vinster) machen, maken. abeseg'en (4. : serra). *Desere v. Degere. Deserere hd. v'-laßen, -lasen, -lossen (6), -laussen (76), -liesen (65) ; lozsen (4) ; vnderwegen-loßin(8),-lossen(9) ; begeben. nd. vorlaten, begheuen. wust machen (17). Deserò hd. zu aben-de, -t, -den (21), enden (18), obent (67), aubent (76). des abinds(17). nd. tho auende. schier(69 &c). *Deserrare absegen mit der segen (75). Desertor ehi verlasser (65). der, eyner der (17) sich selber lest (8), lestert (9), v'flucht (17). der sig v'iest, Mrg. sich v'iet (13). flieher von sinen herren irti velt o. im streit (75). wostere (ìoo). pi. hoff ludigen (7. hlingt ari die ludaigen hofmarch Sm. 2, 44i). Desertu-m, -s (23) wuste (no), wiesti (76). wostin (93). wostine (99). wust- (19), wost- (23), wuest- (11) -enye. hd. wust-, wust- (6), wost- (21), woyst- (5), wusten-, wosten- (18) -ung. wiistiinge (3). wyltenysse (19). Desertus M.v'la-ßen, -ssen. verlaissen (132). nd. v'iaten. wust (12). wyste (13). Deseruire hd. nd. v'-dienen, -deenen (21), -denen (23), -dynen (4). Dese-s, -is (76) (i. desidiosus) hd. nd. trege. hd. drege. drag, drayck, fule (19). traech (11). vnwiß (17). schlouffer (141). Deseuire wretleke dun (99). Desiecare virdrockennen (19). v'dro= gen (11). Desidera-nterw.-biliterbegirlich(75). Desiderare hd. nd. beger-n, -ne (19). *Desidera-rius, -tus, -bilis begirlich (65). begerlych (19). begherich (11). Desidere (i. pigrum esse 66 &c.) vii vruten (8, 9). vntwenden (23). treg syn (HO). *Desideriaria i. taberna (76). *Desiderio v. Desidiosus. Desiderium hd. begere- (5), begerre- (21), begirdi- (7), begerlich-, begirlich- keit. begher-icheyt (23), -inge (11, 22). hd. be-gerunge, -geer (19), -girde, -gerte (132), -langung (88). Desidia drag- (8b, 19), trag- (1, 68, no), trog- l fawl- (9j -heyt, -keit (110), -keyd (19). drocheit (8). traecheit (23). fui- t ablegig-keit (65). *Desidiare ablaßen (,) drege sin (19). *Desidiari v'drießen (17). v'drissen (9). vir drilMn (8). Desidiosus seer tr eg ( 1 1 0 ). verdroßner (65). d. I decidu-us (74, 75), -s (75) vn= gelerter, beswerter ( 74 ). tumwitziger (75) cf. gì. m. 3, 27a. decupitus i. ignarus i desidiosus ; desi-ose i. pigre, -derio i. morose (76). Designare hd. be-scheyden £-zeichen, zaichen (134), -zeigen, -zeichnen. hd. nd. be-tzeikenen (132), -tùtten (6), -tuden (7), -duden (5b, 23). weysen (1). sunder= lich nennen, varr. nemen, nemen (65). Desi-, dese-lire hd. abe, nd. af- springen. Desinere hd. ab-, v'-, darvon- (65) -laßen, -lassen, -loßin (8) -lozsen? -lossen (4), -laußen t -laussen (76). nd. af-, v'- iaten. laßen (12). lasen t ynden (13). enden (17). af komen (99). ♦Desiose v. Desidiosus. Desipere, despere (9) torlich tun (8, 9). nit smacken (110 sim.). schmackloß werden (65). vnuernunfft nemen (110). erren (23). ver-gecken (132), -sotten (99). Desipiens toret (64). *Desistari v. Deseistari. - Desistere hd. ab- nd. af-stan, hd. -sten, -stant (13), -gan (12), -lassen (68), -1. von dem werck (75). hd. vndersteen, vnterstan. *Desisticare, -ri v. Descitari. Desitus verlaßner (110). Desolare, -ri hd. wusten (8b), v'-w., -woysten(5ab),-moysten(5bMrg.),-wunsten ( 65),-wynsten t -steren (13),-storen,-lassen (65, 110). zerstoren (6). nd. v'-wosten, -wuesten (11). *Desolari betrùben (19). bedrouen (11). myßtroesten (132). mißtrosten t verlassen (110). verlossen (75). Desolatio hd. v'-wustung, l -lassung (110), -woystunge (5), -wusten (134), -storunge (17). wostung (18, 21). wuste= nunge (17). zerstorung (6). betrupeniße (19). wosten-ye (22), -ige (23). ver= woestnisse, noet afiaissen (132). Desolatorius droystlich (i. tristis 10). verwustend (kì.). verloschen (carbo 65). *Desopire (cf. diss.) er- (110), ent- (68) -wachen, von dem schlaff (68). ont= springen van dem slaeff (132). *Desorsum v. Desuper. *Despect - abilis ( 65, 76 ), -ibilis i. deceptibilis l despeetus (76). ver= schmechter (65). Despeetio virsmahing (19). v'smainge (11). Despeetus sbst. ptc. hd. v'-smehet, -schmecht, -schmacht (134), -smaheyt (18), -schmahet, -smoht (6). nd. v'-smat (23), -smalich (11). schmacheit; in des= peetum tui dir zu leid , zu tratze, dratz (65). Despe-, despi-rare, desapere (alph. desp- 134) (cf. disperare) hd. v'-zwifeln, -zweyfeln, -zwyfflen (68), -swibeln (5), -zwufeln (17), -czyweln (13), -zagen (75), nd. v'-twiuelen t -tzaghen (23), -sagen (22). czweiueln (9). misse- (19), wan- (132) -hoffen. mishapen (11). mestrosten (99). Desperatio hd. v'-zwifelung, -czwei= felung (4), -zagkeit t -zagung (75), -zavng (6). entsitzung (65). missehoffung (19). Desperator verzager (75). *Desperatorius missehoffer (19). Desperatus hd. v'-zwifelt, -zweifel= ter. v'-twiuelt (23), -czagt (ì, 75). wan= hof fieli (132). :i:Despere v. Desipere. *Despicare virsmehin (8, 9). dreschen (9 Anh.). are (23), v'- (22) -strowen. *Despicari eher (7), er (21) strauwen. eren strauhen (i. spicas spergere 5). ehern stroewen (76). dreßen (19). hd. Are-, tre- schen. dersschen (132). *Despicere (cf. prec.) sangenlesen, kornehern (74). Despicere hd. hinder-wert, -wertig (7), -werdig (6), -wertlichen (76), -sich t vbel (74) sehen, seczen (20), suchen (7). nd. achter-wort, -wart zeen. miß an= sehen (5b). hd. v'-smehen sim., -smahen sim., -smohen (6). nd. v'-sman, -smaden (99). licht, schnod, nyrge-n, varr. -ns, nirgenß fiirhalten (65). *Despirare v. Desperare. Despoliare entrauben (75). *Despoliatio entraubung des gutz (75). Despoliatus entraubt (75). Despon-dere, t -sare, -ere (17), dyspondere (i. subarrare 1) hd. nd- v'-truwen. hd. v'-druwen l -drauwen (mss. mog.), -drauen (21), -driben (sic 18), -truten, -druten (68), -dreuten, -luben (3). v'ioben (9), globin (8) eynem manne, vor-loben ader -hayzsen ( 4 ). ondertrou= wen, belouen (132). be-uelhen (9 Anh.), -fellen (19), -uelen (11). Desponsare (cf. prc.) be-raden (10, 11, 19), -trouwen (132), -truwen (19), -druen (13). vortraven (3). v'-truwen (23), -drwen (5b), -druwen, var. -druten als durch ein kleinheit (65), -druhen zu der E (17). druten (68). v'-loben (18), -laben (17). hin geloben (65). v'-mahelen (65), -mehelen (110). ere erbieden (17). zu manne (8), dem eman (9) geben. vervin= gerlen (1. i. q. subarrhare q. v. 3. cf. Sm. 1, 543). *Desponsatile wypel (22b. cf. G. Wtb. 1, 153 mit Ntr., Fr. 2, 449. w.v.theristrum. kìi. v. wimpel). Desponsatio betruunge (19). tru= winge (11). truenisse (99). Desponsatus geheirat, vlg. vermahelt (75). Despuere weg-speyen (9), -spuen (8). vß-spyen (17), -spuwen (68, 110). ver-sp. (nob). auß speiiwen (noc). vnder sich spirtzen (64). Despu-mare, -tare (74) hd. schewmen (3, 9) ; schumen, vz-, vß-, nd. ut-schumen. hd. auß-schaumen , -schaymen (74). vß schimen (18). ut zenden (22). *Despumarium ein schume, schum, schaume, schaum (110 varr.) . schuym (132). Despumatus ge-schumit (8), -schaw= met (9). *Desputare v. Despumare. De-, di-squamare schupen t ent-sch., -schelen (19). ontschellen t schueben (11). Destallare v. Desticare. Destare (i. valde stare gì. m.) absteen (74). ♦Destata v. Testata. *Desteliri, de-, di-stilire, destolare (66 &c), distollere (kì., gì. m.), deceleri (21) (*. deprauare) v'-snoden (5,g23), -sneden (22). hd. v'-schnoden, -schnoden (6, 21, 134), -sniden (18). Dest-, desc- (q. v.) -ernere (i. de= sellare Genes. XXIV Br. &c. , XXIII 76) anderswohin betten l absatteln (75). getzen lad genisen (7). prs. ich enclaid (sic 76). ich entlade (95). DET DET DEU 177 Dest-icare', -aliare {par. Gì. m.) so-, su- (in) -ricum des sorix geluyt (147). *Destilire v. Desteliri. Destillare us-drieffen, -fleissen (49). Destina v. Destines. Des-, de- (9) -tinare hd. senden. zeenden (11). scherden (99). enpietten (1). entbieten (75). marchon (ui). *Destin-es, -a (gì. m.) (i. tibicen t flustrum 147. aus fulcrum, cf. GÌ. m.) schairpost, stutte (147). *Destipatio v. Caluisium. *Destitator i. pugil (76). Destituere hd. bij- (19) , ab - seczen. ontsetten (11). vntdun (^99). vnder-wegen (8), -wen (17) loßen. Destitutus entsayßit (19). ontsat(ll) *Destolare v. Desteliri. Destructio wostinge (99). De-, di- (5b) -struere hd. nd. v'-, zu- (7) -storen, t -brechen (7). hd. zer- (6), ver-storen. v'stueren (11). vorstern (18). worsteren t breggen (13). disture ztwe= howin (8b. hierherf). *Desubnmitas abir hat abir swag(17). Desudare switzen (8ab). er-sw. (9). erbeyten (8). pinen (11, 19). switzig, var. schweissig, £schwitzend werden &c. (65). *Desudere v. Desuere. Desuefacere vß der gewonheit brin= gen (no). *Desuere, deswere (4), dissuere (untersch. in no, 132), desudo is ere (76) (i. destruere) hd. trennen (65) ; vff-, auf-, t en- (no) -trennen, -drennen (8), -drenn (17). ent- (19, 110), vnt- (8b, 99), ont- (11, 132) -nehen (8b, 19), -naien (99), -neyen (diss. 11, no, 132). hd. zu-, zer- rißen, -rissen, -risen, -reissen. zerzerren (6). nd. to-ryten (22), -riclien (23). De-, dis-suere, -sueseere, in den Hss. -swere, -sweseere, disweseere (4), disueo (prs. 76), vnt- (8b, 23), hd. ent-wonen, -wenen (9, 68). vnge-won (68), -wonlich (110) sin (dissuere). ontwennen (11). enwoen (13). De-, di- (76), dis-suetudo, -swetudo hd. nd. vngewonheit. vn-, on- (21) -gewan= heit (3, 21, 152). entwonung (18). Desultorius(2.ioeulator)gogkler(76). Desum abe- (19), af- (11) -wesen, -sin (19). De-super, -sursum, -sorsum, -orsum hd. von oben ab (110), herab (6), rab (76) , nyeder sim. , hernider. von eben nidder (21). abin hernidder (17). von enbophen (19). van bauen (11). van (22), won (13) bouen neder. wo euene her-n. (22). W (119). Desursum v. Deorsura. Desuper. *Deta est instr. musicum. deticen i. qui canti in deta. (76). Deteetus entdeckt (76). ondecket (11). Detegens entdeckenne (19). Detegere hd. ent-, en-, auf- (9), nd. vnt-, ont- (11) -decken (9, 11 &c), hd. -deken (6) , -tecken (5) , -bloßen sim., -blossen (134, i5i),-blu6en(18),-plosen(4), -blessen (76), -blesen (13), nd. -bloten. Detemperatus vnwyrdick (5). Detendere hd. ab-, nd. af-, vnt- (8b), ent- (68, 110) -spannen , hd. -span. pe= DlEFENBACH GlOSSARIUM. greiffen mit vffhaltung (75). ent- (19), wt- (11) -recken. ♦Detenere v. Detinere. *Detensio ein entspannung (no). Detenta-re, -tio v. Explora-re, -tio. Detentio enthaldung (17). festunge t haltenisse (10). bebaltung (65). Detentus (i. captiuatus 4) hd. ab-, vff-, off-, auf- (4) -gehalten, -gehalden. enthalden (17). upghehelden (23). afghe= holden (22). abgespant (76). gebindert werden i geheft t behempt (65). *Deterare v. Deteriorare. *Deterere v. Deter-iorare, -rere. Deter-ere, -rere (99) hd. zu-, zer- (110), abe- (19) -riben, -reyben t -treten, (19), -di-eden (17). nd. afwriuen (11). zu nicht macben (17). ver-slijssen (132), -deruen (99, 132). Detergere ab-, nd. af-wischen (9, 11), -weßin (8), -wossen (19). *Deteri-are, -olo v. -orare. Deterior arger (68, 110). argre (99 hd. nd. erger, boser (21). boeser (?6, 110 Deter-iorare, -iolo (17), -are (9), -iare (8), -o, is (65 var.) hd. ergern. ha. nd. v'-e. , vorerghen (23). snoder (9), snode (8) werden. posern, schwechen (74). boser (no), arger (68) machen. bo= seren (65). Deterius agere dester boser-, varr. boß-, boß-licher tbun 0. wiircken (65). Determinare (*. de-, dif-finire) hd. enden, vß-, auß-, gar- (9), voi- (4) -enden. hd. nd. endigen. vz-e. (5). zu ende bren^ gen (17). bescheit (19), eygen t zu eygen ^65) machen. eygenlich setzen (65). be= scheiden maken (11). bescheden (22b). hd. auslegen. *Deteronomius v. Deuteronomium. Deter-rere, bisw. -ere hd. er-, der- (4) -schrecken. trawen (65). *Deterrere u. Deterere. Detestabilis schentlie (11). Detestari vnmenschich (5, 18), vn^ monschlich (6), vnmynsch-lieh (22), -lik (23), onmeßelichen (21) sin. v'smehen (17 sim.). durcheclitigen (65). virfluchin (8 sim.). hd. nd. v'-tumen (9), -dumen, -duemen (11), -nychten (13). Detestatio vn-ìvurseh, -wirsch, -wùrß verwerffung (65). Detestatus vor-bannen i -nicht (8, 9). vor- (9), vir- (8) -flueht. v'nichtigt, v'bant (17). *Detieen v. Deta. *Detinare v. Destinare. De-tinere, -tenere, -tinuo (76) hd. uff-, auf-, ent-halden. auffhalten mit faneknyß (75). *Detondere v. Detundere. Detonsus beschoren (11, 19). *Detorbare v. Deturbare. *Detor-culari,-quere auß pressen(75). *Detorperare v. Deturperare. Detorquere, t -ri (4) , deturquere vz pinigen (5 sim.). vß linigen (sic 76). vt pineghen, up dreghen (23). vnt-dragen (8b), -draien (99). vz ti-ingen t fragen (5). aus pringen (-ri cf. g. Wtb. 1, 340) t noten (4). vff drucken (7). vs trùken (6). vertrucken (110). hd. vß-, auß-tr., -drucken, -graben (3), -pressen. off dryden (21). detorsit hat rauß, ruwß getruckt (65). Detra-, detre-etare (i. detrahere q. v. 8, 9, frequenter d.) handeln (7Ì. hd. mische- (5), miß-, mi- (6, 8b), quait l mysthad (133), mißtad-(66, 152),mittat- (sic 76), -sprechen. nd. misse-, nrys- spreken. hd. abzyehen, hinder-claffen, -reden t eer abschnyden (110). ach= terclaffen, verraden (132). Detract-io, -atio (4) aftir- t hinder- (9), nach- (4) -rede. achter-reder (8), -spraeek (11). hindersprache (19). nat= terstich t byß (65). Detraetor nachreder, eer entzieher (110). abzerrer, wiettrich (38). natter= stecher (65). achterclaffer, verrader(132). Detrahere hd. abe-, ab-ziehen, -czyeen (18;, -czehen (5b, 21), -zyhen, -scheen (5), -ryssen (65); hinder-claffen, -reden, -sprechen (19). af-ten (23), -trecken (11, 132). achter-claffen (132), -spreken (11). nachreden (no), eines gut wort i lyinut, varr. leinmut, limund, mindern (65). hd. an die, dij (9) ere sprechili (8), reden. mit geben; plengen (cf. Br. -wtb. 2, 337) { mengen (12). er abschnyden l abziehen mit worten einer in des andern abwesen (75). Detreetare v. Detraetare. *Detrementum v. Decrementum. Detrieale czoph (3). har-schnuor (76), -schnure (75), -snur o. -flecht (74). *Detriment-arius, -orius lester- (19), laster- (11) -lich. Detrimentum v. Decrementum. *Detriturigine ags. agnidinne (136). Detritus abegereben (19). afgher= wreuen (11). verslyssen (132). *Detroncare v. Detruncare. Detrudere ver- (110), ab- (68) -stos= sen. verstoten (99). Detru-, detro-ncare (cf. demetare) hd. abe-, ab-, vor- (8b), nd. af-howen (6, 23, 76), -sniden (8b, 11, 19), hd. -hauwen, -hawen. hd. ent-, en-stocken, -stoeken (134), -stegken (21). *Detruneulum v. Diseernieulum. *Detulare (untersch. von deeulare) i. declarescere (76). *Detundere, detondere (76) absla= hen (4). Deturbare hd. be-truben, -truben (6), -trieben, -troben, -droben (21), -druben t -driegen (17). nd. bedrouen. De-turpare, -torbare (18), -torpe= rare (21) hd. nd. vn-, v'vn-, ent- (110) -reynigen; v'nichtigen, schenden. vnrei= nen t v'nùtigen (6). hd. v'niehten. sehemd (18). v'storen (22). fui machen (no). *Deturquere v. Detorquere. De-uallare, -fallare (76), -fallerare (18) (cf. munire) vorplancken (3), blancken (4). be-bl. (5), -planken (23) -pflantzen (sic 6). hd. be-liegin (8), -le gen (17), -siczen (9, 17, 18), -setzen nd. bezetten. belaucken l scheiden (21) *Deuantagium vor-teyl (19), -del (11) *Deuas v. Deunx. Deuastare, -ri hd. nd. v'-heren t -wosten. hd. v'-, zer- (67) -wusten, -woy= sten, -honen (7), -storn, -storen (67, 134), -storen o. -koren (152). storen (8b)._ver= derben (68, 'noi. virdirben (19). birau- bin (8). roben (68). roeuen (132). Deuastatus zerstort, verder-bt, var. 23 178 DEU -pt (no), verdorben (68). gantz verd., beroufft (132). Deue-here, -iere, -re (21), defegere (18) hd. enweg-, hinweg-, nd. enwech-, eweck- (18), aweg- (21), inweg- (8b), weg- (9), ab- (8), hin- (no) -voren, -vueren (11), hd. -furen, -furen (6), fie- ren, -forn (21), -farn (18), -faren (76). Deuellere v. Diuellere. *Deuendicare v. Deuindicare. Devenire nicht (17), ent- (8, 9) -kommen. *Deuere v. Deuehere. *Deuer-nuum, -bium (74), delos (74, 147) i. carnieri quod ante mortuum cani= tur (76). klag, klag- o. laydge-sangk (74). schrey t droef-, doden-sanck i. tren- um, -a, nenia (147). Deuesper-e, -a (21) hd. zu, nd. to, to der, vesper- hd. -zijt, -zeyt, nd. -tijd. zu abent zijt (21). vesperzyt (i. hora vesperarum 68, no). Deuexus affalt (99). Deuiare (i. delirare, esorbitare cf. viare) auuiggon (Sm. 4, 46). hd. irre gen sim., irren (19, 110). nd. erre gan, dwelen (11), dwalen (99 &c). wichen von wege (65). ab weg i vfi dem weg irrgen(iio). vyfi dem wech gaen (132). *Deuicino schire (8, 9). Deuietus vorwunen (22b). vber- wunden worden (65). *Deuin-, deuen-dicare (i. vlcisci 76) ir- (8), ent- (17), gè- (9) -reeben. *Deuiscerare ent-, ont- (132) -weiden (110), -darmen (68, 132). Deuitare schuen i flehen (19).schuwen 11, 132). schiweu (99). myden (65). ver-m. 110). flieben (76). Deuium daz àuuiggi (sm. I. e), hd. eyn irre-, irr-, ir-weg. ìrweck (19, 4). ab weg (6). eyn jrriger (67), wilde (12) weg. irre wege in dem wald' (9). irrung(19). nd. en erre- (22), ere- (23), dwail- (132), dweel- (11), dool- (107) -wech ; dwelinge (11). zu lecz (8. X denuo?). Deui-us, -a, -um irre weg (17). Deui-us, -a, -um M.irre-gang,-genigk (21). ir-, irr- (1) -genek (4), -genbig (5), -gengig (1, 5b), -gencklich (18). img (6, 110). von wegk (10). erregengich (23). dwalende (132). Deunx 11 unzen (kì.). ailfF lot (91). demos 10 uncie (Br.). deuas id., zehen lot (76). demisis elffe vnez (8). Deuoeare abforderen (110). afroeffen (132). fluochon (141. X deuotare). *Deuo-catio, t -tatio t -ratio (i- maledictio 66 &c, 110 &c. ; cf. denotatio) scbeltu-ga (121), -nga (Gf.). sprachunge (8). Deuoluere hd. ent-, l vmb- (75), nd. vnt-wenden, -wennen (18), -wenen (21). enwynen (13). ab ibln (17). ab vollen ('?), Mrg. ader abewenin (8). hd. ent- (5), ab- weltzen. wol welczeln (19). vntweltzelen (8b). weltzern (7). ane fallen (10 sim.). wentelen (11, 99). entwenden l wencken (4). hinab-wahlen (126), -wallen (Fris.). Deuolutio eyn vale (152). zu vai (1. d. i. zufallendes Gut). ane-falle (10), -vail (i. emolumentum 5). hd. nd. an-val, -fai (13), -faln (21), -geval (5b), -walt (8), -vali t -zal 1 (6) , -zal (21 ), -tal (22, 23) . ab-follunge DEX (17}, -weltzung (67). entwendung (4, 76) t hinweg (sic i). Deuolutorium (gì. m. ) garnwinde (11, 19). Deuolutus angeuallen (68, 132). *Deuorancia alph., verdruckt duora= eia (76), dx£-,var. de-ferentia (75) i. cista de qua caditfrumentum in mola (7 6), super motarem in molendino (75). gossen (cf. Sui. 2, 75),var.golsen£trimmeg(75). trimel (76). Cf. die trimallen, darein man das korn auff schiitt das es auff die rellen trage infundibulurn, eatillus (Pict., staider). tremelle van de meulen id. (kìi.). frz. tr ernie, tremaille. Deuorare hd. freßen. nd. vreten. frifien (21). hd. nd. slinden. hd. v'-sl. (6, 21), -schlinden, -schlunden (126), -zeren (7, 65). zu nut, varr. nut, nit, nicht machen (65). *Deuoratio v. Deuocatio. Deuoratus verschlunden, in sicb ge= schluckt (65). Deuotare gelobde (9), globe (8) bre= chen. verloeuen (132). *Deuota-rius (-ria gì. m.) ein andech= tiger (110). ein andechtig (68), ynnich (132) mensch. Deuotatio v. Deuocatio. Deuotaturus ags. uuergendi (136). Deuote andechtiglich (75). Deuotio innekeit (9 sim.). gotlich i. (8). gotlichkeit (9). ynnicheit (23). hd. an-daht (6), -dacht, -dachtikeit (134), -dechtikeit. entzuntniß, bluender geist &c. (65). Deuotus hd. innig l andechtig; yn- nick (9); got-lich (8, 9, 68), -lobig, -foehtig (7). nd. innich, andechtieh. gode- lich (8b), -louicb t -vruchtich (22), -leuesch (23). got loeuich (132). vlitech (99). Deuouere hd. ent- (4), v'-loben. nd. v'- (23, 132), be- (99) -louen; lauen (11) ; verwaten (99); entwenden (22. X deuo= luere). v'iumenden (7). *Deurus, trubuena, trabuona dioh= bruch sim. (Gf.). tribue-a, -es t -us (GÌ. m.), -na (Snm.) diech- (Sum.), thia- (127) -bruch. dieh pruoh (104). i. q. tibraca, tybru-eus, -gus, tubr-ueus, -acus(74), -agus, -ocus (141) ocreae vquod tibias braecasque tegant" (gì. m. % 672). pruch (74). tributa diechbrato (121. X suffra- gines Gf. 3, 285). tuburcus i. braca; cubana schand bruoch (hierher? 76). Deus got (11, 16, 4). Deuteria (i. lora &c.) leurentranck (Fris.). laur, Mrg. kofent (Kia.). Deuteronomium, t dutero- (Br.), detero- (65), in den Hss. deutro-nomius, devtronomij (1) hd. eyn bueh der an= derung (6), veranderung, bibel (no), dz buch des anderen gesetz (65), der nùwen vnd der alten gesatzt (65 Mrg.). daspuch, der anderen ee (1, sim. 3, Ob), gesetz 65). deutron i deuteron gr., premium st. primum !) lat. ; deutrus i. vicesimus nonus; deutronomius i. vie. n. liber moysi a deutron i. viginti (76). *Deutricis v. Dentrites. *Deutrogamia ander hochzyt (75). *DevsrLnare v. Dwinare. *Dex-imius (76), -timus (129. X exi- mius) i. optimus i dextra parte positus. DIA Dexter reht (6). hd. nd. rechi, ge- r. (67, 110). rechter (23, 68, 76). r.-han= dich (11). rechthandich (19). retti (77). vorder (22b, 77). zesem (Anz. 8, 503). *Dextina (st. textrina) weberhus (93). *Dextor (st. textor) weber (76). Dext-ra, -era hd. eyn, die reeht, gerecht (67), nd. en rechter (11, 22, 23), vorder (22b) hant. zesem (74). *Dextracilium v. Dextrocherium. Dextra-le, -lia CI, 8), l -riola (Gf.), -liola (86, 141) (i. ornamenta 7) hd. nd. arm-bug (7), -wapen, -woppen l -czirung (4), -leder (6), -iope (23). arme wapen t eyn vorhang in altari; arem woppen l eyn worhang an eim altare (5°). hd. nidder-, nider-, vor- (no) -hang des al= tars. dye nederhant (sic) des alters (132). aitar tuch (110). alter-tfich (6), -dok (22,23). seytenhang (1, 71). en ziidhanc (23). en syt hanck (22). zirheit der hende (8). armilon (86. cf. armille i. dextrariola Pap.). ristellun, restilun, menihha, bouga sim. (Gf.). dextriolum dem. a dextrale (76). Dextralis (dicitur securis Br. ; cf. do= labrum) ein bartte (3). Dextrariola v. Dextrale. Dextrarius (*. asturco 75) hd. zel- ter, -der, -ler (18), -tener (21), -dener (132), -tner (110). nd. telder t zomer (23). hd. hant-, hand-pfert, -ros, -rofi. roÒ an der hant (75). ros (9). ors t hienst (11). eyn mutterpherd t hengeste (19). sawmer (1, 3, 53). *Dextrin-a t -um (st. textr. cf. dex= tina dunck (75). *Dextriolum v. Dextrale. *Dextris i. locus vbi quondam dextras dederunt in manibus et sic fidem ibi con= firmabant (76). *Dextrix v. Dentex. *Dextroeilium v. Dextrocherium. *Dextrocinari siczen ayn der rechten hand (19). *Dextrocinium sitten an der rechten hant (11). i. q. dextrocherium (8, 74. cf. sq.). Dextro-, dextra- (49) -cherium (Br. 110), gew. -chilium, -cilium (21, 49, 74, 76), -hilium (76), -cinium (8, 74), -nium (9), -philium (18) (i- dextrale, bra= chiale q. v.) zerunge (7). arm-z. (5 &c), -zierung (6), -tziringe (23), -siringe (22), -wapen (18), -wopen (74), -ysen (76). arrnbzirung (49). czirbeyt (8, 9). nider= hang des altars (74). Dextro-rsum, -ssum (3) , -sum (76) hd. zu der rechten syten, seyten, hant (4), syten wert (19). totter rechter zijt wart (11). zu der gerechten hand (68). recht-sidig (5 &c), -sitig (6), -sedig (18), -sittig (21, 76), -seytick (3), -seitig (75), -zidieh (23). rechsidich (13). rehsichtig (6). rechtig (4). *Dya helig (8, 9). est equiuocum &c. (76). dia i. generosa, (Pap.), t potius dyo gr. (Br.). dia-, qft dya- im Folgenden. Dia-betes, -detes, -tetes(76) seuche so eins den haren nit gehaben mag (74). i. immoderatus fluscus vrine (76). *Diabola-s, -ris v. Diobolaris. Diabolicus dufels (5). duffels (7). ein dufelscher (6). dyi'eìs (21). diuels (18). duuelsch (23). tewf-licht (4), -elisch (7 DIA 151), -felisch (134). deufel-isch (66), -sch (67, 152), tufel-ig (69), -hafftig (no), -hef= tiger (76). duffelschlich (68). Dia-, dya-bolus, -bulua i. sathan, demon, mammon, leuiathan, pluto, labrutus, tintìnulus (75). (eyn, der) duf- (5), tu- (7, 75, 76), tù- (6), dy- (21), teu- t toi- (75) -fel. duuel (23). *Diabularis v. Diobolaris. *Dyaea v. Dica. *Diacalamenthum confect o. treseney von katzen- o. berg-mùntzen (143). *Diacium (i. diarium (74, 75) tage- (9), tag- (74, 75), dage- (8) -lon. *Dyacolator (st. ioeulator) v. Eme= licus. *Diacolea, callia, dio-e. chamillen (143). *Dyacolus, diaculus (147) (aus dica= culus, X dyacolator?) klaffiger, ge= sprecher (74). die onnutlik sprect (147). *Dia-, dy- (5b) -eonare dyaken, ewan= gelier (6, 76) hd. wihen, nd. wygen. Diaeonatus hd. nd. dyaken orden. diak-ony (110), -ener (7). *Dyacones v. Diaconus. *Diacontum v. Draeontea. Diaconus, dya-con (65), -conis t -konus (1) hd. nd. dyaken. diake t diache (bm.). diacken (68, 110), hd. dyacon. diaec (11). dechen (19. cf. decanus). ahd. ia-cuno, -guno, icaho, lach-o, -ono (Gf. 1, 594). ewangeli-er (5b, 6, 64, 76, 93, bm.), -gei- (-is 1), 0. leuit (64°). dyacon- es l -us epistler (65c. i. q. subdiacon= US 64b). Diacrydium v. Diagrydium. Diaeulon v. Bullaquilon. *Diaeulus v. Dyacolus. Di-, de- (136) -adema hd. dyadem sim. hd. nd. krone. kaupt- (4), kunigs- (110), kunigis- (9), kongis- (8), kunglich (65) -cron, -crone (9). hòbt- (6), houet- (23) -golt. heipt gult (21). bunt (109). schappel (12). *Dia-, dio- (96) -dema (herba) pappel-e (85), -en (96). *Diademale crantz (7). *Diadetes v. Diabetes. *Dyadragma v. Didraehma. *Diadrigium v. Diagrydium. Diaf- v. Diaph-. *Dia-fanus, -fonus, -finus, -fFenus, -flbnum,-floneitasv.Diaphan-eitas,-us. *Dyaferis &e. v. Diaphoresis. *Diafra-ga, -matis v. Diaphragma. *Diafresis v. Diaphoresis. *Diagerdio v. Diagrydium. *Diaglitis {herba cf. glis) rotladeke (47). Dia-grydium (*. scammonium, aus 5owcpó<5iov nach 124), l -erydium (kì.), -gridium (47, kì.), -gredio (Gf.), -gerdio (Sum.), -drigium (85), dyagredion (96) (herba, collyrium) poz- (Sum.), pos- (Gf.) -wrz. scam-monie (96), -onie (85), -ponie (47). *Dyalatare v. Dilatare. Diale-ctiea, gew. -tiea (i. loyea 1) uuarspracha (Hpt. 10, 370}. dìalecktike (bm.). M. zweyer (17), zw.-lei, -lei mensche (18), zweigerleig (6), zweier lude, nd. twier 1. (23), twiger 1. (22), zwaierlai= DIA luter (76) rede. logick (88). bekenntenisße (5b). chunst der warhait, bekentnuß (1). ein kunst von disputiren (es). ein konst om zo disp. of wederleyden (132). *Dialectieus (i. loyeus 1, facundus 76 ) gespre-ch (8) , -che (9). ein wort inecher (5b). ein lerer des redlichen krieges inkunsten(93). warhait weschawr (sic 1). *Dial-icia (66 &c), -itia (132), -thea (74), -tea £-tia (7, 11, 19) (i.qd.vnguentum) altee, eyn salb (74). dieltey (7). zalue van beren crude ende van bonwollen wortelen (11). salbe von beren crude vnd von baum wollen worczeln (19). eynrehande salfF (132). Dialis teglich (no), daglieli (132). gotspfennig (i. arra 74). i. sacerdos ioirìs; dyalis i. cottidianus (76). Dialogus zweyer rede (8), sproche (9). ene sprachich (8b). *Dialtea &e. v. Dialicia. Diamas diamant (110 &c). *Dyameron zwen dage (8), tage i electuarium (9 &c. ) *'. q. dia-moron (gì. m. &c. i. q. Sta uópcuv 124), -meron (Br.), -mptus (i. eleet. 76). maulbeersaft (Fr.). Diametralis glieli (17). Diametraliter gerichte (9). geriecht (8). *Diamptus &e. v. Dyameron. Dia-, dya-, dy-na (i. luna 66 &c, hesperus; cf. Dz. AVtb. 399) mano (127). abent- (5ab, 21, 74, 76), obent- (18) , auent- (23), hd. morgen- (66 &c.) -sterne, hd. -stern, l -steur (74). nachtfare; gottin der ieger; ab-g. der keuscheit (74). Dianaria beyfufi, buck (143). *Dianteos i. nigra spina (47). *Dyanus l dynamedia der crude cracht ind macht (147). *Diapasta (herba) kabuz (95). *Diapen-dium (76, 110 &c), -dion (74), -idion (134 &c), -te (Gì. m.) i. electuarium valens ad pectus (II. e), latwerg zu der prust gehornd (74). ^Diapensia (i. consolida maior, sani= cula &e.) sa- i sen-nickel (143). wund^ kraut (73). Diapente v. Diapendium. *Diaplasma v. Diapsalma. *Dyaplois v. Diplois. *Diapondius v. Dipondium. *Dyaporis v. Diaphoresis. Dia-, dya- (147) -psalma, -pslama (23) , -plasma (8, 76) , -phosma (6) ein halber (6), en half (23) psalrn. halb (9), half (99) salme, halp (8). in den psalmen en weynich swygens (147). *Diaphan- (110, kì.), diaphon- (132), dyaffon- (66 &c.) -eitas, -itas (152, Ki.) durchsichtigkeit (110). dorschynicheit (132). Dia-, dya-phanus, -fanus, -ffanus, -phonus, -fonus, -sonus (4), -ffonum, -finus (5b), -ffenus, -phanicus (17) hd. durch-schinig,-scheinig,-sinig(6),-sichtig, -seichtig (8), -sìechtig (17). dorschinch (23). dorchschynich (22). doersienlich (11). dorsenich (132). *Diaphon-a v. -ia. DIA 179 *Diaphoneitas v. Diaphaneitas. Dia-, dya-phonia, -fonia, -phona (75), -sonia (3. X dissonaneia id. 3), daphoma (i. diss.nauium le.st. vocum) vngeleich sanck (9). vn-glich (8, 75), -gleich (3) gesanck, o. thon (75). zweyer- hand geluyt (132). mylJhellung der stym (110). dy-, di-asonus i. dissonus (66 &c.). mifihellig (68). *Diaphoratum(mwftaforamina habens vt cribrum) eyn siep (17). Diaphor-esis (kì.), -is (8), dia-foris l -fresis (76), -forosis (134), dya-fforosis (66 &c), -feris (74), -poris (9) (i. aperitio pororum) o-, u- (8) -ffenunge der sweifò- (8), sweys- (9), swaifi- l leyb- l dunst- (74) -locher, -lócher (9). *Diaphosma v. Diapsalma. Dia-, dya-, di- (75b), l sia- (74) -phragma (kì.), -fragma, -fraga, -fra^ matis (pellìcula qd. 76) die weiche am buch (65). daz diinne vnder reiben (Ripperì) l alio modo leckuchen (9). rech4 kossunge (8). ritkuch (i. infirmitas opilatio splenis 75. cf. lienteria). ryttkuch o. die haut zwischen dem ingewayde; prustfel (74). Diaquilon v. Bullaquilon. *Di-, dy-aria v. Diarrhoea. Dia-rium, -cium (q. cf. 8, 9) hd. tage-, dage-spise sim. , -speyse (9, 74), -kost (9), -Ione, -lon. dachloen (11). laß- zettel, rapial, kleckbuch (Fr.). tagrodel (Fris.). Diarrhoea (kì.), gew. dya-, dia-ria, -rua, diarria (10, 11, 93, Gf.) wesrigu ruora (93). die ruer (64). dy rore da nicht blut bij ist vnd dy kost ist gedaut (17). dunnscheiG, var. (wett.) dunnschyß (75). lapscheiße (10). nd. ni. lòp. das vßlauffen (110). uzganc sim. (Gf.). de vletendebueck (85). buuc- (11), buch- (132) -ouel. *Diar-, dyar-, t dia- (110, 132) -teria, -theria (74) (i.fìuxusventris 66 &c, 110 &c cf. prc, dysenteria) der blutrluß (110). der rot vßgang(68). der bloetganck (132). rur, twanek (74). *Dyascolia v. Didascalieon. *Dyascoliee (i. separat-im, -orie &e.) abscheidenlich (74). Cf. dia-stoli (kì.), -scholi i -scholes i. dieta- l distinc- tores legis (Br.). *Dyaseolus v. Didascalus. Diasinteticus (a diasent-etica t -ascia 76. i. q. diasynth-etica t, -actica i. pars grammatica de constructione Br.) der in latin wort zesamen gefuegen kan (93). *Diasmida v. Daphne. *Dyasonia &c. v. Dyaphonia. *Dyasonus v. Diaph-anus, -onia. Dissonus. *Diastol-iea, -icus, -us v. Didascal- ieon, -icus, -us. *Diasutis scheydung i virlorn sele (19), verloren ziele (11), aus diasirtos i. figura locutionis . . . vt: nequando rapiat vt leo animam meam (Br.)! *Dyatentanus reigeh-er, -licher (74). *Diateria v. Diarteria. *Diatesanus v. Diocesanus. *Diatetes v. Diabetes. *Diatim v. Dietim. Diauol-e, -aris v. Diobolaris. 23 * 180 DIC DID DIF Dibellum la seconda baiai/a (gì. m.). die ander strijt (147). *Dibrigare v. Disbrigare. Dica, t dyaca (74) {i. tabula t cautio t cliarta pr. vbi continetur summa debiti &c. Br. &c; incisio facta in lingno 76. cf. apoca, paride, diptycha.) hd. rait-, recti- (75), rechen-, kerb-holtz; rechen- dafel (7), -zettel (74), -stock (10); kerbe, kerb, kerp (5ab), kerfe (8b), kerffe (66, 152). kerue (22). kerf (13, 23b). k.-stoc (99 sim.), -steck (68). kerbf (49). karm (1). carue, teme (cerue? 22b). carf= stock, scbolt cedei (147). raibasch (i ausgestr. 1. cf. reib-asch Fr. 1, 37c?ib.2, 94 rawiscli; Sm. 4, 83, 88). rabiiscb (3). rechnungbuch, vlg. raitpuch (75). merck- l schuler-tafel (64). Dicacitas, dictatitas (76) hd. claff- heit (74), -ung. schwatzung (110). swetz= heit, sprechenlicheit (74). vnnutz red (68). bordicb worden (132). Dica-culus, -tulus {cf. dyacolus) kleffer (11, 19). wesser (19). *Dicalis v. Dicibilis. Dicare hd. wyhen, weihen (1, 9, 74), wyen (8), wigen (5b), geben (110), trewen (9); gè- (17), v'- (8) -truwen; vesten(74), beste-tegin (8, 9), -degen (17). Dicare (a dica) hd. kerben ; an-, en- (69) -k., -kerffen (8, 13, 66, 151, 152). kyrwen (9). keruen (22). caruen (11). raytten (1). entraiten (134). zesainen fiegen (64). Dicax hd. kleff-er, -gei- (lb), -isch (8, 9). klaffer (es). ehi klaffiger (134). kleppesch(23). eyn wesscher(23). swetzer (6, 132). schuetzer (76 sim.). Dieere hd. sprechili (5, 7), sagen. nd. sprekeu, seghen (22), seggeu (99). Dici-, disci-, dissi-bilis, dici- (9, 17), dica- (8) -lis (dicibilis i. ingeniosus 76) hd. sprech-, sprechen- (76), nd. sprek- (23) -lich, -licher(76).sprechel (17). sinne- (5), synne- (8, 22), sind- (21), syn- (9), zin- (23) -ridi, -reich (9), -rick (22).lerig (7). *Dieio v. Ditio. Titio. *Dicipula v. Decipula. Dict-amen, t -um (75) hd. nd. ge- dichte, -diechte (8). dyechtung (19). sage (75). dictanea sunt verba iocosa (76). Dicta-mnus, -mnum, -minum (7, -m. nigrum 100), -mpnum (96), -nimm (8, 121), -mium (74), -m (85), -nus (ib., 68, 132), -mus 73, Pap., kì.), -neum (76), dipta-, dypta- (12, 64) -mnus (kì.), -mus (3, 16, 75b, 91,125, Sum.),-mum(125),-nnus (74, 75a, 95, 96, 123, alph. dict- uob), -nnum (87), -mius (8) (i. pulegium syluestre, vstilago rustica &e. 73, condisia q. v.) dieta-m l -me (bm.), -n(85). dittammo (Gf.). dichtam (12). dipta-m (73, bm.), -n (91, 93). dyptaffi (4). hwiz- (Gf.), wiz- (121), wifi- (7), wis- (95, 105), wisse- (87), hirtz-(75), giht- (dictamnum nigrum Gf.), gicht- (8, 73, 74, 96J, gich- (100) , git- (85), aescli- (143) -wurza (87), -wurz, -worz, -wort (dictam 85). stafuùrt (118). roinesch l rumesch (96), romes (85) kerse. romischerkole(74).pfeffer-(64&c.),peffer-, fphiffer- (125) -kraut, -kiud (16), -krut (diptamius 8). libwurz, waldlilien &c. (73). krut das ysen vß den wunden tut (68, sim. 132). czurnplat (3). *Dictanea v. Dictamen. *Dictan-num, -us v. Dictamnus. Dictare hd. nd. dichten. dyechten (19). dichen (13). tichten (9, 4). vorsagen o. lesen das man schribt (110, ». 132). in im selbs finden i einen geben (65). *Dictatitas v. Diaeitas. Dictator hd. nd. dichter. tichter (4). erfinder (75). Dicterium {cf. burdositas) ein spr uch o. ryme (no), eyii gedycht o. rym (68). schmutz- o.fatz- (Fris.), schmitz- o. sprich- (Das.), stichel- (Ki.) -wort. Dictica v. Diptycha. Dictio hd. sprechunge. nd. sprekiiige. hd. eyn worth, wort. vocabel (110 &c). sagung (65). *Dicti-ta, -uà v. Diptycha. Dictum {i. verbum) gesprochen (no). das geseyt ist (68, sim. 132). ein gesang l lere (65). *Didactus, didoctus (9. X doctus) geler-et (8), -nig (9, 75). gelart (17). *Didamus v. Didimus. Didas-calare, -colare meister machen (110). digasto i. doceo (76). *Didascalcus v. Didascalus. *Didas-calicon meistersebaft (8, 9); -colicon l -tulon i. magisteri 6) ; -eolion stat do {se. man) meisterliche rede lernet (74) ; -calon, -colon est locus vbi docetur -calia (68 &c ) , -colia (70), -colica (69, 134), dyascolia (66, 151, 152), talis (67) doctrina. diastolica i. doctrina; dascula i. eruditas (76). Didasc-alicus, -olicus, -olitus i -oli= tum (76), t didasta- t dyasco-lieus (74) i. magistralis l doctrinalis (Br. &c); sermo magi str ali s ; sermonum genera: tragma= tica, heremonetica et diastolicus t genus didascolicum (76). mcister-lich (17), -rede (8, 9). m.- t ler-liche r.; r. I wider-r. (74). Didasc-alus, -olus, -ulus, -alcus {i. studens 5b, 22), dya-scolus (9, 19), -stolus (11. i. doctor 76, versch. von discholus q. v.) hd. lerer (93), meyster, m.-lich (19). mester (99). meensterlich (11). student (5b). X diastol-us l -a in Ki. als Rech= nungsrevisor erlclàrt. didastulus i. ma- gister t loquax t pedagoga (76)xdica= culus, das in 66 &c, 110 &c. alph. didasc- eingeordnet ist. *Didaseolus (*. dragmaticus cj.prcc.) red der frage vnd antwurt (75). *Didasculus v. Didascalus. *Didastalicus v. Didasealicus. *Didast-olica, -ulon v. Didascalieon. *Didastulus v. Didascalus. *Did-axis, -uxis (9) hd. leruuge. *Didimare (i. diuidere t dubitare 76) zwiueln (17). hd. (voce, ex quo) dei-, tey-, tai-len. Did-imus, -amus (17) zweyìeler (8). zwifi'eler(17, 65).zweyuelero. czeweyerley name (9). zwifel-hafFtig (68), -hefftig (no). *Didim-us, -o, -on (96), -a (87), dim= nos (47), dyndime {i. lapacium 74), dida- (17), diti- (Sum. v) -mus (herba cf. didome i. cynosorchis kì.) hasin- 1 han-òra (Gf.). hasen-, haßen- (17) -ora (Sum.), -ore (8 &c), -oren (74), -hore(ioi). hantsora (103). didiscus {arbor 76. hier= herf). *Didoctus v. Didaetus. *Didoleteca v. Doctilotheca. *Didome v. Didimus. Didra-chma (110, Br.), -gma, dya= dragma (8) en gewigte (99). zwey ge= weicht (8). peralun; quaz (Gf. cf. Goth. Wtb. 2, 455). Didraehmum gantz ort {nummus m). Diducere deilen o. zustrauwin (8). sundern, teylen, czu strewen (9). Diduetus v'furt (17). *Diduxis v. Didaxis. Diecly- (kì.), dielcy - stinda {ludus <5isXxÓ0TivSa) poort houden (116, ku.). Diecula ein luttich dadi (23). tegel, varr. tag-el, -lin (75). *Dieperdulum v. Perdulum. Dierectus i. malus dies (Br.). qwait dadi (147). *Diern-ius, -us (i. squalidus &c.) wan= schapen, eyslik &c. (147). Dies hd. dag, tag. nd. dadi (14, 23). dies t ferie {septimanae) : I. (dominica) hd. nd. son-, ha. sun-, sunnen- (6, 64c, 93), sonnen- (7), sunne- (64) , sont- (5bì, II. hd. mon-, man- (22b, 93), mayn- (147), mang- (5bì, III. afftermon- (91, 135K dinglies- (22b), dyns- (147), dinst- (5b), zins- (64, 93, 135), erich- (64°), eri- (ni), IV. gudes- t woens- (147) , V. (d. jofis 5b) dpnrs- (91), dorns- (64), dors- {Mainz. Urklc. a. 1512), donnei-- (22b), donres- (147), duns-(5b), tuns-(93), pfintzs- (111), VI. (d. feneris (5b) hd. nd. vry-, vrig- (22b), fryd- (5b), VII. {cf sabatum) sa- ters- t samps- (147) hd. -tag, -thag (5b), nd. -dach. IV. (d. mercuris 5b) mit- hd. -woch, nd. -weeken (22b). Dies artificialis schinender tag (93). Dies ferialis, profestus (m) {cf. feria) werkeldach (22b). wercktag (111). Dies naturalis tag vnd nacht ze- samen (93). Diescere hd. tagen. beginnen oder t. (68). anheben t. (110), zu t. (76). hd. nd. dagen. hd. tag, dag werden. dieseit i. dies incipit; diet i. dies fit (76). Dieta {cf. zeta) hd. tage-, hd. nd. dage- reyse l -vart. dach-vart (22), -vor(23), -wart (13). tag-rayß (1), -rayse (9, 74), -lon(9), -haltung, -weyde, -fart (74), -werck (7, 74, 75). tagefart t dagreyse (7). dage-fort (8b), -wethe (gì. Marienf.). tagewada (127). tage- (zìem.), dag- (6) -weide. summer= hauß (91). *Dieta v. Dyota. Dietare tagewenden (100, Sm. 4, 103. cf. tageweide prc). hd. dag-, tag-, nd. dach-reysen, t -wercken (75), t -werden t -setzen (74), hd. -bescheyden. eyn dag reyse geben (5). dage reilJ seczen (17). verdagen (99). Dietarius stubenknecht (91). tag- loner t -wercker (75). Dietim, diatim (17) , dietum (68) teg- (no), dege- (17, 132) -lich, -lichs (132). *Dietus i. maior dies (76). *Difanteria v. Dysenteria. *Difellere v. Diuellere. *Difl'abulare v. Diffibulare. *Diffaciscor v. Defatigare Diffamare {cf. def.) hd. eyn bose gerucht, b. wort (6), bosen lum-ut (5, 21), -ont (7), ain boften schein (76) ma- chen. nd. en bose gherochte maken (23). hd. v'-lumenden (17 &c), -lomden (68), D1F Dir DII 181 -linnfìten (6) , -lumigen , varr. -lymigen, -leumigen (65), -leumen. ent- (11) -roch- tigen. berethigen (13). beruchten (132). lestern (75). hd. schel-den, -ten; schen= den (8, 9, 110); be-sch. (76), -scbemen (17). binder- (no), be- (132) -claffen. Diffamatus firleidot (127). vbel nach- geredet (76). berucht, beclafft,van quade name (132). verlomdet (68). verlymt, ge= schendet (110). Diffamialesterung(75).verlumung(65). *Diffateri (cf. difEìteri. diffatus. aus daffari X diffamare?) v'mern (aus v'meln verb. 17. rnhd. veruiaeren). Diffat-us, t -ieus (74) v'mert (17). argwenischer (74). *Diffecare v. Defecare. *Diffeetio (i. dissolutio) vnfur; mu= licheyt o. verlassenheit zwischen man vnd weyp (74). *Difledare v. Diffidare. *Differentia v. Deuorancia. Differentia hd. nd. vnder - scbei= dunge, -schedinge (23), -scedinge (14), -scheidlichkeit (65), hd. -scheyd, -scheyt, -scheyd von dem andern (9) , -sehidin (13). eins wesens, 0. dings (63) von dem andern vnder-scheidunge (9 Anh. 2), -sebaid ; sunderung ( 63 ). scheldingbe (132). hd. zwey-, -zway- (1, 71) -tracht, -tracbtung (63). twidrachticheit (11). Differentia rationis eyn weise (X wesen) von der andern vndersebeidunge ; eyner weiß v. d. a. weyse scheidunge (9 Anhh.). rationale està., hominis form- ige, -liche wesenlichkeit, form in der materig (65). Differentia rei eynis dinges vnder= sebeidenbeit (9 Anh.). deß dinges vnder- sebeit (15). *Diflerre v. Deferre. Differre hd. ent-, en-, an- (17) -zwei tragen, -dragen ; czwei tr. (4) ; vz-, vß-, eweg- (21), nd. entwe-, ut-dragen, t zehen (5). hd. v'ziehen sim. vor-czyen (13), -tigben (23). versten (sic 99). be ziegen (7). ver- t vnder-ziechen (76). v'-lengen (5, 17, 132), -langen (68), -trecken (132). ofbalden (12). sebaden (17, 18). scheyden (5). vnder-sch. (7). scbelen (23, 132). ut worten (22). toeuen (132). *Diffetare v. Defecare. *Diffetisci v. Defatigari. Diffi- (19), diffu- (23), diffa- (11) -bulare entbinden (19). uplosen (23). ontklappen (11). Diftìe-ilis, t -ax (147) hd. swere, schwer, schwar (134). swar (13, 23, 100Y schwer zu leren (68), alß lernung (no), swar, swer zu thun, gesebehen, erbetten, erbieten (75). swer-, moeye-lick; lastich (147). licht lere (sic 22). Diffieiliter v. Difficulter. *Difficisci v. Defatigari. Diffieultas hd. swer-de (5b), -beit; sebwer-beit, -licheit (69), t nitt gut ge- varr. ze-, zu-thon (no), scbwar- (68, 134), swar- (23), zwaer- (11) -beit, -licheit (134). beschwer-ung t -igkeit, muge, varr. muge, muhe (65). Diffic-ulter, -iliter hd. swer- (19), schwer-, schwar- (68), nd. zwaer- (11) -lich. Dif-fidare, -fedare (a dis et fedus 10, 12) hd. ent- (9, 10), wider-sagen. nd. weder zeghen (23); unt- (81), ont- (11) seggen. engegen (19. st. ensegen). *Diffidatus (aus diffi- X diui-dere) i. diuisus (76). Diffidens miß-truig, varr. trauwig, -traurig (75). Diffidenter miß-truiglich, varr. -trau= wiglich, -truriglich (75). Diffid-entia, -ueia (67, 152) misse- trùvnge (5), -drurigen (21). hd. mifi- truwung, -truung (67, 75), -trawunge (70, 134), -drauwunge, -trewen (4). mis- truwinge (23), -trouwe (11), -truwigkeit, varr. -trurikeit, -traurigkait (75). vn-trw ( 76 ) , - drue ( 13 ) , - druwigheit ( 10 ). mysglaube (12). Diffidere (i. terminare, de-t. X dif= fìndere, dividere, diffinire) hd. nicht o. miß-trawen (1); uit getrawen sim.; misse-, misße- (5b), miß-, nd. mis-, ines- (99) -truwen (5ab, 23), -trouwen (11), -trowen (99), hd. -druwen, -druen sim., -druung (sic 21), -drosten (18). endigen (5). v'-e. (7, 23). deilen o. spaldin (8 sim.). *Diffiducia v. Diffidentia. *Diffiduciare v. Deblaterare. *Diffigere afnemen (14). Diffindere (cf. diffidere) holcz spab den t deylen (12). spalten; von einander klyben, varr. klieben, o. schyten, varr. schitten (no), van eyn clouen (132). *Diffinida v. Daphne. Diffinire (i. determinare; cf. def.) endigen (19). eendighen, Mrg. ercleren (11). voi enden (1). richten t vßlegen (12). vßsprechen was ehi ding von syner natur sey (110). entlichen reden (75). Diffinitio hd. ein vß-endung t -spre= chung (7), -legunge; endunge (10, 75); v'- (10), be- (12) -richtunge; ein entwer- funge eins wesens (15) ; eyn rede dye da spricht sim., do seyt (17), eyin sagt (18) waz eyn ding an, von (6) siner naturen si sim. nd. dat is rede de dar sprict, spricket wat en dink an siner nature sy (23), ys (22). eyns das auspricht was ein ding ist an seiner eignen natur (4). gnugsamer vßspruch dar in begriffen wirt die materig vnd form (65). durch= sumulen (25). Dif-, in-fiteri (i. infateri 76, reca= pitulare a. v. ; X difficere 68, 132. cf. diffateri)M. misse- (19), mis-, miß-sagen, -segen (8b), -machen (68). nd. mis -saken (11), -maken (132). messecken (99). mysß l'alien (67). vor-saken (22), -^zeken (23). Diffìtiscere v. Defatigari. Diffodere mancherley wyß (110), manig syns (68) graben. *Difforcio v. Diuortiare. *Difform- v. Deform-. Diffortunium boß gluck (110). vnge= lick (68). Diffringere mancherley wyß (110), mangerley syns (68) brechen. mennich- syns breken (132). *Diffubulare v. Diffibulare. Diffugere v'flihen (9). vor fliegin (8). fliechen(68).weidlichlauffeno.fliehen(no). mennichsyns wildlich louffen off vlyen (132). *Diffunda v. Daphne. Diffundere durch-gißin (8 sim.), -gyssen (9). gieten (99). spreichen (62). *Diffungere v. Defungi. *Diffusiutini vß-gussig, -gußlich, außguslich (65). *Diformis v. Deformis. *Difragma v. Diaphragma. Diga v. Deca. *Digasto v. Didascalare. Digerere (i. explicare, ordinare, euacuare) hd. deuwen, ver-d. (76), dewen (4, 70, i5i), ge-d. (4), vor-d. (4), dowen (134). dowen (9, 22b, 42). y'-d. (22ab, es). dawen (42).v'-d. (18). dauwin (8). dauwen (75). v'-d. (7 &c ). v'-tauwen (19), -towen (6), -duwen (11, 99), -dougen (49), -dauen (5). beschribm, schigkin (8). beschreiben, schicken (9). yteln (5). Digestibilis verdew-, varr. verdeuw-, verdeug-lich (110). Digestio hd. dauvnge (5), deu-, varr. de-,dog-ung (75), dauwung (64, 75b); ab-d. (fi5),v'-d.(66),-dawung,-deuwung,-dewung (4, 70, 134), -deung (69), -tauweung t -tauweniße (19). nd. v'-dowinge, -duenisse (11). gidowiti (i4i). *Digestiosus virdauwick (19).v'duelich (11). DigestumÀ^. gedicht- (67. 76), digest-, digesten- (5ab, 23), dye gesten- (21) hd. -buch, -puch (1), nd. -bok. eyn dyest (22). ein buch von dem gesatz (68). Digestu-s, -m gedewet («3). abge= dauwet (65). *Digita (zur Uniersch. von -us!) zehe (Sura.). Digit-abulum, t -um (142, Pap.), -ale, -alis, -ile, -eca, -ica (64), -egium (11, 19), digitheea, t ditigia (74) hd. nd. vinger-huet (1 , 11) , hd. -huot , -hut, -hudt (uob), -huyt (5), -hotte (18), -hot (22), -hod (23). *Digit-alis, l -ellus( herha Ki.)fingerhut (kì.). i. qui magnos habet digitos (76). Digitare i. digitos facere i digitis monstrare (Br., sim. Gì. ra.) : cirothecas l annidum ad manum ferre (76). *Digit-eca, -iea &c. v. -abulum. Digitus hd. nd. vinger. v.-breite (mensura agrestis 64). d. pedis ten/. (85). *D. salutaris chetefinger (Gf.). *D. uere v. Bugula. *Digmaurina (aus digma id. Br. ?) eerewerdycheit &c. (147). Dignari hd. nd. wer-, wur- (68), wür- (6), hd. wir-, wor- (18) -digen. werdich maken (22). gewerden (99). zu rade werden (i. dignum ducere 10, 13). Dignatio, digraeiuni (17) gonst (17). gunst (76). g. der genaden, vreydekeit, geruchunge (9). gnade (9 Anh., 17). eyn gunste, geruchen (9 Anh.). gnadunge (15). w'dekeit (8, 17). Dignatiutun (-us i. benignus GÌ. m.) gnadehefftig (15). Dignatum genad 0. gunst (9). gnaden, gonst 0. gift (8). Dignitas wirdeckeyd(19). werdicheit (23). Dignus hn. wür- (6), wir-, wer- (5, 13, 23), weer- (11) -dig, -dich (11, 13, 23), -dick (19). *Digracium v. Dignatio. *Digradare i. q. degradare q. v. Di-gredi, -gradi (4), degredi (q. cf. 5, 6) hd. ab-, nd. af-, enweg- (6), hijr ind dair (132), hyn vnd dar (110) -gan, -gayn (132), M. -gon, -gen. missegene(19). misgaen (11). abwychen (75). Digressio miss e- ( 19), mis- (ll)-ganck. Diiu-, dimi- (22), dun- (74 bis) -dicare, diuidicaere (1) hd. nd. besinnen t entrichten. besennen t endrechten (21). besunnen l entrechten (5). besun 182 DIL en (7), deren (l entrichten 22). besni= den (18. st. besinden). africhten (11). vr- (68), virvr- (19) -teylen. erkennen (74, 75) mit reeht (75). verendern (74). scheiden (74, 110). ent-sch. (74). Dilabi hd. abe-, ab-, nd. af-vallen. an mennighe stede vallen (23). geleytin (8). gleyten (9). gliden (99). af-gl. (11). glinden (19). ab-gl. (17). glipffen, strau= ehen (74). hin-fallen i -schliffen, var. -schliipffen (65). Dila-, dilu- (11) -cerare zu-rißin (8 &c), -reyssen (9). kleyen l crassen (11). *Dilaminator (cf. sq.) betrugenlicher reder (74). *Dilania (aus dilemma?) betrugen= licherede (74). Dilaniare schern woln von den schaiflen (19). scheren wulle van scha= pen (11). tescheren (99). verschoren (132). zerrissen (no &c). Dilaniatio rißunge (8). zu-r. (17). Dilaniatus zer-zert (110), -ryssen (68). verschoirt (132). *Dilanimare (cf. dilania) betrugen= lichreden (74). Dilapidare hd. v'-steynen, -steyn (18, 67), -steinigen (110), -strowen (68); zu-strewen (9), -strauwin (8) ; werfin (8) ; v'-w. (9), -zern (1); vbel, vbhel (21), oppeclich (7) v'zeren. ouel v'teren (23). verquisten (132). Dilargus vastinilt (75). garmilter (74). *Dilasterium (aus dilacerium) pyne, qwettzynge &c. (147). *Dilatanter außstrecklich (75). Di-, dya- (5b), de- (q. v.), dil- (134) -latare, dilaterò (17) hd. breit machen. nd. bret t wit (22), rum (22b) maken. hd. brey-ten (5, 68), -den, praytten (1). nd. breden. außkinden vnd bereyten (64). vß-b. (7), -breiten l -strecken (65). preyten aus einander (4). rumen (22b). wyden (17). vir-vr. I -lengen (19). v'-wi= den t -leengen (11). hd. weyten, wyten (68), wyteren (65, 110). Dilatatio hd. breyt-, breyd-, berait- (134) -unge, breidonge (17). bredinge (23). verbreydinghe (132). vor czyung (5b). erwyterung(no).außstreckunge(75). *Dilatero v. Dilatare. Dilatio verziehung (1, 110).virzieunge (8). v'zog (12). uffzug (17). vir- (19), ver- (68) -lengung. v'iengenisse (11). frist (10 &c). verst (8i, 106). layde, loge, ertzurnung(74).breyd-ung(21),-enisse(8b). Dilator verzieher (64). *Dileetabilis v. Deleetabilis. *Dilect-, altr- (129) -ieula i. parua nutrix (76, 129), amatrix kleine lieb= haberin (74). Dileetus lyep (19). *Dilechimus i. seuerus (76). *Dilieostes &e. v. Dilopostes. *Diligatus v. Delicatus. Diligens hd. fli-, flei-ßig sim. nd. vlitich. ernstlich (132). geno- 1 ach-tiger (74). lyep haben (19). Diligenter flißlich (17). Diligentia flyß (5b, 76). fleiß (69). vlfit (23j. flisch(5). flißlichkeit (17). fleys= sigkeit (70 sim.). flisezung (18). ernst- licheit (132). bedagte (99). *Diligere v. Diluere. Diligere hd. liéb, liep, lip haben, han. lieffhain (132). nd. lef, leff (22) hebben. niinnen (99). DIM *Dilipodes v. Dilopostes. *Dilla (herba) corn. tauolen (cambr. lappa Zeuss). *Dilopostes (17), dili-potes t -podes (75), -eostes (3), dilepostens sunt tigna circumferencia quibus vtimur loco muri schranckbog (76). ploch werek t tarreß (i. valium ligneum quo vtimur loco muri, propugnaeulum 75. cf. Fr. 2, 362c v. tarras). eyn blancke (17). plancken (3). Vermuthlich entstanden aus ,,asseres t (germ.) diele ipsius pontis" (in eh. a. 1322 ap. Henschel cf. GÌ. m. 3, 121a), die hybriden Missgeburten, etwa auch postes mit pontis, mischend. *Dilophon v. Delaphon. *Dilphin v. Delphin. Dilueere dagin (8). tagen (9). Dilucescere schinen (10, 12). tagher= prechen (74). impers. lichtet (no), yt luchtet (132). Di-, de- (q. cf. 76 &c.) -lucidare hd. ir-, er-, her-, hd. nd. v'-luchten. hd. ér= leuchten. vorlitten (49). virluchtigen (19). v'claren (11). *Dilueidum v. Diludium. Dilucidus vast luter (75). Dilucul-um, -o (62) (t. tempus matu= tin-um, -i, bissw. d. matutinum hd. nd. morgen (16, 111); m.-stunde, -rote (65), -sternde (8b. aus stunde X gestirnte). margen tijt (11). dagering (Fr.). dagunge (12). fro-d. (5). vro daginge (23). frohe daung (21). fruwe dagen (7). vor tag (93), tags (62), dage (18). abentstunde (13). spatnachtung (74). Diluculum vespertinum hd. abent-, obent-rothe l -stund; spate (6), spait (7), spede nach-, nah- (6) -tunge. spade nachtinge (23). nacht-spaut (76), -hauinge (5b. st. th-?). *Dilu-dium, -cidum (132), -dia (pi. 74) mangerley spile (74). mancherley spil (8). spyl stat (68). spiel huß (no), spijlban (132). Diluere, diligere (22. X diligen) we= schin (8). waschen (9). hd. ab-, nd. af-w., hd. -weschen, -wesßen (19), -woschen (5), -dilgen (7, 18), -diligen (21), -dilcken (67), -tylgen, nd. -deleghen (23). syberen (76). reynigen (9 sim.). *Diluit verborgen lyt (i. latuit 65). *Dilu-mentum, -tio (*. ablutio 75, 76) abwescliung (75). Dilutus ir waschen (8). Diluuium ehi groß gewesser (110). fluß (7, 68). floeß (77). fluyt (19). vloet (11). flut (99). hd. sint-flut, -fluyt (5ab), -flutte (18), -flucht (2, Sm. 3, 275), -selaicht (sic 71), -fluß (69, 70, 152), -flus (6). sin- flut (75), -flucht (3, V. a. 1418 Sm.), -flos (13). zint vlot (23). siind- (126, V. a. 1618), sund- (134) -fluß. swind flus o. guß (1). wasser-flut (10, 12), -gewitter (? 6). v'schwemmung (126). *Dimediare v. Dimidiare. Dimembrare zu-lidin (8, 9), -glid- den (21), -entgle^en (5), -legen (1, 17). glitlich teilen (4). t. in glid zu glidden (75). to leden (23). ont-1. van lede tzo lede (132). entglyden, von glyd zu glyd (110). edera (7). Dimen-sio, -ciò (22), -tio (65 var., 68) (cf. demensio) hd. maß l mefìunge sim. , massung (134). manigerley maß (75). meßen (18). mate i metinge (23). libis grose (5). libes groß (17). leibes DIN gròB l leyplich groß (9 Anh.). liplieh große (15). 1. i nit groß (sic 12). lip ge= dinck (8). *Dimergere (cf. dem.) vir- (8), her- (17) -drencken. der tryncken (9). fer= senken (17, 65). Dimet-iri, l -ari (75, kì.) hd. meßen sim., ab-m. (75), manigerley m. (6, 75); ma-, me-ncherlei wise, wyß, weyß, manier (68, 110) messen. nd. meten, meniger* leyge wijs meten. *Dymibri (cf. prc.) mencherley wiß (21). Dimicare hd. nd. vechten ; sche- (13, 23), scha- (11), hd. schi-rmen. *Di-, ti- (93) -micator hd. schirme-r, -1 (93). scharmer (11). *Dimi-culus, -nuculus i. gladius, l pugio (75) dimica-toris (75), -ris (76). schirm- (74, 75, 76), per- (74, 75), fecht- (74) -swert, -schwert. Dimi-, dime-diare hd. halp-, halb-, in halb (64), enhalp (5) deiln, teilen. nd. in- (23), eyn- (22) -half delen. deiln (17, 19). deylen (11). halben (17). *Dimidi-ator, -cor (8b) deyl-er (8b), -re (11). *Dimidicare v. Diiudieare. Dimidius hd. halp, halb (76). half (23). hallef (85). mittel, delsam (5b). *Diminuculus v. Dimieulus. Diminuere (cf. minuere, de-m., dirimere) hd. min-nern, -dern, -deren. nd. vormynren (23). ader lossen (6). teylen i ablaßen (7). Diminutio hd. mynn-, mind-erunge. myrung (sic 6). Diminutus hd. gè-, nd. vor-mynnert. hd. -mindert. gè- (6), ghe- (11) -minret. Dimissus sermo herab-, rab-gelassen, -glossen in das mittel (65 varrl). Dimittere hd. v'-, nyeder-, mit- (21), ab- (5b)-lazzen (5b),-laßen, -lassen, -laißen, -lossen, -laussen (68, 76). loßin (8). laten (11). neder-1. t boghen i v'gheuen t an= hanghen i. indulgere l lat dik lonen i. deferre (23). hd. beugen t v'geben l anhangen (Mss. mog.). anhencken (7). *Dimius lang (8). dinuus i. longus ì procerus (76). *Dimnos v. Didimus. *Dimotio entwerung (19). Dimouere ent- (19), ont- (11) -weren (aus verren X wegen?). verren (99). *Dimulg-are, -ere (5b) offenwaren (1). melden (5b). *Dymum v. Dwinum. *Dynam-edia, -idia (129), dinadena 76) (cf. dyanus) apoteke t medieijnboick 147). i. potestas herbarum &c. (129, Pap.), dynamis (Pap.); est media p. h. (76), locus vbi medicina reconditur (76, 129). *Dinas-tia (76), -eia (Br.), -tica (8, 17, 74, 76), -ei (7-1) (i. apud egyptios potestas Br., p. I dignitas eligendi imperatorem 75) kóre (8). wirdekeit (17). gewalt 0. wirdigkeit ein konig 0. kayser zu er= welen (74). *Dindima pi. (i. loca montosa 76. cf. dind-imus ; -yma mons phrygim Pap.) pirgische lannde (74). hoeh-berg (68), -gebirg (110). heylige verborgenheit (147). *Dyndime v. Didimus. Dindimus berg (110). cybels berch (132). DIP Dinoscere bekennen (11, 19). Dinotus bekant (11, 19). Dintrire mustelarum (123, GÌ. m.). *Dinumerabile zelich (65). Dinumerare zelen, cr-z. (65). Dinuus v. Dimius. Diobo- t dio- (88 &c), diouo- (Pap.), diauo- (Br.), diabo- (76, 147), diabu- (76) -laris, dyabolas (74), pi. dia-(Br.), dio- (Pap.) -uole, t diuoltres (147, Br. cf. gì. m. 3, 108) (i. vilis mercator vt leno t meretrix q. cf. 76) deipel, gemeyne fraw, frawen-wirtin, hure (88). hur, vn= keusch (74). huyre &c. (147). *Dioeallia v. Diacolea. Dioc-, diat- (1) -esanus hd. bi-, weichpi- (1) -schoff. Dio-cesis, -tisis (18, 19) hd. bist-um (6), -um, -umb (68, 134). bisstum (7). bischtum (17, 110). pisthum (4). eyn winstung bistum (18). byscopdom (23). bescherunge (8). stifft (19). *. . . diode v. Curruca. *Diodele (47), dyodella (85) (herba) garwe. *Diodema v. Diadema. *Diodemedea v. Diomedia. *Diolaris v. Diobolaris. *Dioliteri (i. polypodium; aus dry= opteris?) stein-var, -varm (sum.). Dio-med-ea, -ia, -ie (93) , diorneda (23) (cf. memioydes) falcke (3, 4). zid= dich (23). mer-fogeli (93), -uogel i.alloles, -spin dio-,varr. diode-medea (75).reiger (Ki.). ags. swan (94a). *Dion knofloc (47). *Dionarius i. qui denarium non valet et denarìus qui gratta nummi honorem suum ammittit (76 nach diabularis). *Dio-, do- (16), i edo- (74) -nisia (i. hedera 124) kranich- (16), kranch- (8), honig- t wegewarten- (96), hyntlauff- i wegwart- (74), wegewaren- (47) -brume, -blumen, -blomen (47), -plum (74). Dioplois v. Diplois. *Dyornale v. Diurnale. *Diorneda v. Diomedea. Dyo- (Br. Ki.), dio-, die- (76) -ta, dyo-tta (91), -tha (64), dtotha (sic 49), (cf. biota, vigeta) eyn kanne (19, 110), kopff (75) mit zweyn oren. en kan mit tween oren (11). zwey o-, var. e-riger kopff (64). hd. win- , wein- (3) -stande, -stantner (75). stande zu wine o. zu biere mit zweien oren, stantner (i. ono-- for-us, -ium 75). stendel (49). mitzwein= hanthaben (93). ain grosser irdener haf (91). ein groß yrdener top (125 Mrg.). kupen (97). *Diotisis v. Diocesis. *Dipale v. Dipsane. *Dipa-, dipe- v. Dipo-ndium. *Dipla v. Diplum. *Diplare '(*. duplicare t geminare 66, 129 &c.)zweu- (17), czwif- (4) -eldigen. tweuoldighen(23).dupel o. z wifachmachen (110). *Diplodiarius ein wammeßmacher (110 sim.). *Diplodiatorius i. duplieator ves- tium (110 &c. cf. diplois i. duplex vestis, Xdiplomatarius) alßein kurßener (110). vodener (132). Di-, dy-, dyo-, dya-,dis- (75b) -plois, DIP -ploys (ì. duplex vestis t v. militari s ; wamasius l iopula74) eyn dupel (110, 132), hd. zweyfeldig sim., zwyfaltig (68), zwiualt (93), zwifechtig (1), zwyfach (64, 75), zweyfacht (8), czwylich (5b) kleyt, kleid, schaid (75d). nd. tweuoldich elet sim. zwifeldekait(8b sim.). wamm-as (22b), -eß (68, 110). jacke (12,22, 74, 109). eyn gacken (19). jecke, scheck (74). schecke (10, 18b, 74). iope (22b sim.). ioppe, iop, schope, ^schopp, wames (74). rote golter (75). troge (12. cf. v. triplois). troye (22b, 74). caspan, uuintlahan depl-aides, -oidis (i. sagum Gf. 6, 346 sq.). Diploma (i. epistola 110) bull (91). basbord (114. aus passeport). Diplo-ma (gì. m.), -nia (Br. &c.) (i. duplex locutio) gefalden zedel (8). dip= plon-ia ì. sedes que duplicatur; -etatus i. dipplicator (76). diplo-nius i. dupli= catus (Br.); -natarius (Br.), -masarius (pap.) i. duplieator (varr. gì. m. 3, 140). *Dyplosus abge-scheidener , -sunderter (74). diplosa i. diuisa separata (Pap.). *Dipl-um, -a (i. thabeta ex vtraque parte pilosa 76) falde (8). eyn ruchdepcne (17), ruwe dept (8) zu beyden siten. *Dipolus zweifeltig (6). Di-, dy-pondium, -pondius, -pen= dium, t -ploydum (74), -pondio (127), -pondus (g. -eris 17, i. pondus duorum obulorum l alencium st. hallensium 76), -pandium (67, 152), dy- (5b), du- (111, Ki ), dis- (13 ',) -pondium, diapon= dius l de- t dis-pondeus (76), dispen= dium (8b, 134) ein wichte (8b), hd. ge= wicbt, hd. nd. gewichte, gew. duo minuta habensjvonzwejen scherffen (74). zwifel= tiges gewicht (75). geweicht (8, 21). czwey- gewiehte (5b), -wichtig (17). czway ge= wichtig ding (1). zway pfund (91). sechser (nummus 111). ziquazze (127. von quaz didrachma q. v.). *Dippane v. Dipsane. *Dippl-icator, -onia v. Diploma. Dipsacus (i. q. diptamus Sum.) wiz= uurz (Sum.). bubenstreel, weber-karten, k.-distel (143). *Dips-a (64), -as (kì.), -is t -aidis l disia (76), dispa-s (74, 76, 93), -des (gì. m.), -ges (Pap.), gypsa (GÌ. m.), gipsam (acc.t 141 ) wasser wrn ^93). durst-schlang (64), -slang o. wißwurm(74). *Dip-sane (aus ptisana q. v. durch tipsana), -pane l -ale (16), -tane l dispane (8) loches- (101 Gf.), -lovches- (121), lochis-, loches-, lauch- (8, 16) -vahsun (101), -vasun (130, Gf.), i -vesini l -vepin (Gf.), -fosun (dippane 16), -vesun (8), -samen (dipale 16), -sam (diptane 8). Cf. fasa, fesa (Gf. 3, 705 sq.), fahs coma, fahsum radix (ib. 447 sq.). Dipsas v. Dipsa. *Dipsidis en deel (11. X dipodia pars versus GÌ. m.?). *Dipsis v. Dipsa. *Diptamus &c. v. Dictamnus. *Diptane v. Dipsane. *Diptari sten-, erwar-, erwer-wort(47). Dipt-ycha, -ica (74, 75, Br., gì. hi.), icium (141), depti-cium (141), -uum gì. m.), gew. dicti-ca, -ta (64c), -uà (21) i. diabolus! i tabula parua 76) tabel (5). tauel (21). daiffel (7). schrib-tafel (110), -tofel (6), -taffeln (17). schrif-tafele (22). en t. dar men in scrift (23). zijt- (11 DIR 183 dicht- (64b, 74), wachß- (74) -tafel. ein teutsche tafel (64c). schuler dafel (18). ein entwerf dofel (6). vnder tufel (8. cf. 0. diabolus). eyn tafel fuder (17). *Diptongus v. Diphthongus. Diphthera lederesgoller (111). dy= phera peltz (125). Diphth-, dipt- (141) -ongus zwiliu= ter (Gf.). zuiluiter (i4i). Dirades ì. aspera (gì. m.) aus dira id. (Pap.). Dire scharp, grulich, hart (17). Directe nach dem schleehten wege, schlechts on mittel, stracks (65). anricht-, ledig-lich (74). Directio leyt-, fur-, rechtfertig-ung (65). Direet-iuus, l -us (74) (cf. -iua Etera Gì. m.) an-rechtich (22b), -richtiger 0. gesanter (74). Directu-rus, i. -s («6 &c.) sol (110), sai (132) schicken. Directus reht 0. eben (6). hd. gé- recht (17), -rethte (19), -richt (67), -rech= tiget, -schicket (68, 110), -sang (-sag 17). richtig (17). auff-r. (1). an-r. (5, 21), -richtich t -gherichtet (23), -rechtich t -richtet (22), -rechten (21), -gericht (5). vnrechtig (18). opghericht (11). schlecht (75). zichtig (76. st. richtig'?). in directa im herten weg (25, gì. in Lucam). d. via der schlecht, strack, kurtz wege (65). *Diregere v. Dirigere. Direptus genomen (110 &c). Dirigere, diregere (65 varr.) hd. richten. hd. nd. an-, auf- (4), op- (11), aus- (1) -richten. vff riethen (19). meistern (8, 9). rihten o. schiken (6). schicken (110 &c). senden (7 &c). schlechts vß-in, var. -hin furen (65). rechtfertigen (12). ledigen, besundern (17. cf. sq.). Dirim-ere, -mere (76), -ire (1), dimi- nuere (7. verschr. cf. h. v.) (i. diruere) hd. nd. ledigen. lidigen (6). ledeghen (23). sunderen (76). hd. nd. be-s., -sondern (7). hd. scheyden. be-sch. (11, 19). scheeden (99). d. bellum strytt vnderzychen (64). Dirip-ere, -pere (76) hd. zu-rißen t -rucken; zu-, zer-reissen ; zuo-risen t -ricken (13). to-rucken i -riten (23), -reten (22). zu roppen (18). zer-ropffen l -zerren (6), -brechen (no), hd. nd. benemen. rouff nemen, hijr vnd dair plonderen (132). Diritas grimheit (no). Diriuare (cf. der.) ut vleten (23). Diru-ere, -gere (8b) (cf. dirimere) hd.zu-, v'-storn, -storen; zer-storen(134), -steren (76); fallen (21); zu-, zer-, ver- (110) -f. ; v'-treyben (9 sim.), -deruen (132). zu vir storein 0. tribin (8). v'sturen (11). to-stoten l -vallen (23). czu brechen l vmme keren (9 sim.). Dirumpere hd. rißen l brechen (110), zu-r. I -br. ; zu-, zer-reissen. to-ryten (22), -richen (23). zur-, zer-trennen t -zeren, -zerren (65). schoeren (132). Diruptus zerrissen (76). Dirus M. grusain. grußelieht £ freyße= lich (21). greseUck (22). vreslik (23Ì. freßlich, scharph (7). freyslich (12). vreisligen sin (13). freystlich (5). fresick (5b). fressig (76). scharp (5, 23). hd. schar-ph, -pff; vnbarmhercz-ig , -ekeit 184 DIS DIS DIS (sic 8). vnmen-, vnmensch-licher (65). wreet (11). hessig, gretig, gran, grimm (88). Dirutio v'-storung(19),-stueringe (11). Dirutus abgefaln (17). nider gefallen (no), zerstort (68). verdoruen (132). Dis (ì. diues, diabolus, pluto, bis 66 &c.) rych, reych (no &c. ). got der richtung (diuitiarum) vnd der hellischen (88). dispulto i. inferì or deus (76). *Disaeerare (: acus) cauen, wannen, criensen (108). Dis-, di- (8), de- (76, gì. m.) -brigare (i. warandalizare 8i , pacificare 76. cf. Gì. m. 3, 146. Dz. wtb. 69) entwerren (8, 9). vrien (si). *Disbrigator kriegschaider (74). *Discadere v. Decadere. *Disealciare, l -ri (75) hd. ent-schuwen (7), -schuen (4, 75), -schuochen (76), -sollucheri, -schuhen, -schiìhen (67), -schoen. vntschon (23). schucli vti- (no), ab- (75) -ziehen. pai-futi gan (75). *Discalciator schuch abzieher (75). Disea-, discu- (141) -lciatus barfutier i waltbruder (65). parfufi (75). vngiscuo= hoter (i4i). Discaligatus barbeinig (125). Discantare hd. nd. discant singen. discari ti eren (67, 76). Discantus (cf. eoneentus) hd. nd. discan-t, -tirung (18). gut (6), lustlich (17) gesang. Disce-dere, -re t -ro (17) (cf. dis= eindere. dissidere.) hd. abe-, ab-, nd. af-gan t -scheiden sim., hd. -brechen, nd. -breken. wychen, wyt hindan wychen (65). ontwiken(ll).v'scheiden(7).sterb-in, -en (8, 9, 17, differì a decedere st. 110 &c). wegcziehen (9). enweg furen (17). *Discedium absclieidungc (17). *Diseen-dire, -tio, -sor v. Dissen- tire, -sor. *Discenteria v. Dysenteria. Disceptare hd. nd. scheiden. schilden (21). hd. schelten. krigen (9, 65). zancken (68, 110). striden (10, 12). widerwertig machen, sin o. werden (75). Dis-ceptatio, -eipacio (8) kriegunge (8). krieg, zwifel (65). zanck (68, 110). Discept-ator,-or kiffe-(21, 152), keiff- (66), kefel- (5), keue- (23), czweife- (4) -ler. kiffiger (7). krieger (76). hd. zancker, ^klaffer (69, 134), klef-fer (70),-ler (151). *Disceptiue widerwertiglich (75). *Disceptum i. septum transuersum (st. dis-s.) liese, li j st (Kil.). ags. nette (94a). *Discercio v. Discretio. *Discercorare (st. dissterc.) reynegin (8). Discer-e, -ere (5b) (i. instruere 3) hd. nd. leren. hd. ler-n (Mss. mog.), -ren (21), -nen. *Discernentia vnderscheydung (19). onderscheidenisse (11). Discernere (-c'to s. u. ; t decernere ?7) hd. be-sehen, -schòwen (6), -schau= wen (7), -schauen. nd. be-zeen (23), -seyn ( 22). hd. vnder-, nd. onder- scheyden. schichten (77). hd. er-, her- (17) -kennen. ynnerlichen (69), vnder= schiedlich (65) erkennen. richtin o. sun= dirn (8, 9). deilen (11). to reten (22). Dis-eerniculum, -crinieulum (76), -crinile (ib.), -criminale, -eriminalia (pi. 117, 120), -eriminales (sg. 19), -cri= naie (76, 110), -criniale (68), -crimen (93), de-cerniculum (100, 121, 130, Sum.), -crinaeulum (7), -crinieulum (6, 17), -c'nieulum (8), -eorniculum (74, Mss. mog.), -curnielum (4), -carnieulum, -trunculum (9), -cripiculum (76), des= criniale (8b) (X dis-eernere, -crimen, eorniculum, decor, erinis) hd. nd. har-, hare- (7, 19, 21), hair- (5, 7), hor- (6, 8, 9), heren (4), hals- (18), scheidel- (11, 19), t scheitel- (110, 93) -snfir (6), -snur o. -flecht (74), -snuher t -snuer (17), -snure (8b), -schnure (7, 4), -schnuor (110 sim.), (diser. eyn scheydel-) -snoher { (decorn. hare-) -snower (19), -snore (5, 18), -snor (23), -snoer (11), -nadel (93), -band (76), -bant (8, 9). scheide- (17), vnder- (ender-) -bant (17, Sum., Gf. 3, 137), -pant (121). borte (100). faswit (117). hàrscaida (120). Selten Unterscheù dungen, vaie discri-nale pr. seruorum, -nieulum i. ornamentimi, virginalis capi- tis, -nile o. mulierum (76) ; -minale har= haub; schaitel-nadel, -stefte (74); undir= bant, deeerniculum harsnur (130). *Discerpcio entpluckung (19). Dis-cerpere, -serpere, -erpere (10) hd. zu~, ent- (19), nd. to-,wt- (11) plucken, -flucken (9). hd. zu-ritien, -risen; zu-, zer-reissen. nd. to riten. abryssen (110). zurzerren (65). aff-plucken, -schoren (132). schueren (99. i~. q. schoren, scheuren rumpere Kil.). *Discerpere (aus disserpere) slichen sicut serpens (18). Discerptus entplucht (19). wtghe= plucket (11). *Disc'to zu-ritien l -plucken (st. dis= cerpo) ; her kennen, richten, sundern (st. discerno; 17). diseredare i. discer- nere (76). *Diseibilis (cf. dicibilis) gelernig (75). *Discidere v. Dissidere. Decadere. Discidium (x dissidium) dodunge (17). zweygung (6). vneinikeit (110). scheydung zwischen man vnd wyb (110 sim.). twist (132). twidrach (23). v- (8b), um- (99) -minne. Discinctus entgurtet (110). vngurt (68). wtghegort (11). hinlessig t vnfruotig (91). Discindere ab-schnyden l -scheren (68, 110). Dis-, de- (14) -cingere, distire (76) hd. vfF-, auff-, off-, hd. nd, of- (13, 14, 7), aff- (14, 3), abe- (3), ab- (75), vp- (23), wt- (11, 99), ent- (9, 19), vn- (8b) hd. -gurten, -gurtten (3), -girden (13), -girten (76), -gorten (8b), -gurden (13 Mrg., 99), -gorden (11, 14, 23). *Discipatio v. Disceptatio. Disciplina hd. nd. nd. lere. leer (11). ler (4). hd. lare (Mss. mog.), lerunge (8b). leringhe, castijnghe (132). hd. zucht, zoht (6), zocht, tzoechte (19), czogt (21). tuch (13). tucht (23). ziichtekeit o. giit wandelùnge (8). doget (99). kunst (93). Disciplinare hd. nd. leren. lernen (19). hd. zucht (7, 76), zocht lern, lernen (76) ; zucht-in (8), - igen ; zùhten (6) ; zochtigen. nd. tuchtighen. castien (11, 19). slaen (132). Disciplinatio czotigunge (19). *Disciplinator czochter (19). zuchti= ger t straffer (75). Disciplinatus czuchtig (5b. 75). geczotigit (19). ghetuchtignet (11). *Discipula v. Decipula. Diseipula iungerin (65). lertochter (64). Discipulus hd. nd. iunger. lern-(64c), lere-knab (64), -kint (19). leerkijnt (11). eyn vnderteniger (17). Discissus entsnidden (17). Dis-cludere, -elaudere hd. vß-, vff- sließen, -schließen sim. off slefien (5). enczwey sliißen (19). nd. vp-, ontwe- (11) -sluten. Disclusus ausgeschlossen (134 sim.). *DiseorFerus v. Discophorus. *Discolerare v. Discolorare. *Discolia vn-fruntlicheit (10), -frunt= lich (sic 12), -stedekeyd (19), -tzucht t aweyse (74). onstedicheit (11). Diseolor sbst. adj. hd. nd. mis-, hd. misse-, miti-, manche- (5), manig- (7, 64), mancherley, manigerlay sim. , vnglich (8ab) varwe (16, 18, 23), hd. farbe (5 &eX varb sbst. adj. manichvarwich (23). myii= verfft(132). mesfarwech (99). vngestalt(17). Discolo-, bissw. discole-rare misse- (5, 7, 18), miti- (74), hd. nd. ent-, vnt- (23) -varwen (18, 23), -verwen (6, 22), -farben (7), hd. -verben, -pferben (1). Discoloratus misse- (5), mifihe- (21), myse- (18),miti-(17), mis- (23, 76) -geferwet (iil),-geferbet (5, 76),-ferbet(17), -varwet (23), -varwe (18). entferbt (no), ontverfft (132). hd. mengerley, mancherley, mit m. (67), mit mangerley farb (68) geferbet, gefarbt (69). Dis-colus, -colis (104), -culus,-eholus (Br. &c.) (i. discors a schola, x SuaxoXo? cf. Dz. wtb. 124; diuersas scolas visitans 6) ain vnzichtiger landloffender schuoler (76). einer der von der schul lauft (68). ver- i vmb-laufer (1). lant-laufer (7, 18), -leuffer (5 &c), -leyfer (21), -lopere (23). scholer (5, 22). en varende sch. (23). varender schuler (75). winckel-sch. (no), bose schyler (13). vn-gezoginer (65, 104), -zuchtig (8), -stede (81J), -siddig(17),-sindig (21), -sedig (18). vn- (23), eyn- (22) -sedich. ongestalt (132). konstabel (12). *Disconpendiosus lang vnd vnnuczam (5b). *Dis-eonsulere, -consullere, -culere (6) hd. nd. weder raden. hd. wider-, ent- ello) -raten, -roten (6), -rautten (68, 76), -reden (21). *Diseontinuare von einander trennen (65). *Diseontinue ablessiglich (75). *Discontinuitas vnstedekeit (18). *Discontinuus vn- (5), vn me dan (sic 7), mittel (4), an m. (17), mit m. (1, 3), nicht mitteln (5b) gantz. mede (22), vntmede (23) gans. ha. vnstet. gantz v., der kein ding endet (no), onsteydig (21). vnflitiig (18). ablessig (75). Disconueniens hd. vn-eben, -zimlich, -bequeme. nd. vneuene. MS Disconuenientia hd. «d.vnbequem- elicheit sim., -icheit (22), hd. -ekeyt (6G sim.). bequemeheit (sic 21). vnzimlich= keit (67 sim.). vnbekuntlichait (134). Disconuenire hd. vneben nd. vn euene komen, kumen (6). nit iber kumen l ains sin (76). *Discooperire (x cooperare) mede helpen (23). Disco-operire, -perire, -perare (5b) hd. ent-, eri-, wol be- (6), vff-, off-, ob- (13, Mrg. of-), nd. ont-, be-, vp-decken, -deken (5b, 13). entplessen (64). Discoopertus entdeckt (69, 134). ontdecket (11). *Discop-ella , -ulla (85) scbyle- (47), slic- (85) -wort. *Discoper-are, -ire v. Discooperire. Disco-phorus, -forus, -ferus, -fferus (76) trohodseze (100). trohsaz (121). truh= sace (Sum.). teler- (74), schussel-dreger (5), -treger (8), -trager (68, 74, 110). essen-tr. I truchseß (75). Discordanza enczweydrecbtikeyd (19). plang, verdrieß (74). Dis-eordare, -tordo (prs. 76) (». delirare q. v.) hd. zwev- (7, 18), ent= zwey-, nd. twe-, twey- (22"b), ontwie- (11), en twe-dragen, -dreghen (11, 22b), ha. -tragen, -trachten (7). zwytrechtigen(76). twisten (132). missehellen (6). twyen (22b). vneyndrechtig (8), nit eyns t vneins (65, 110) sin. Discordator v. Dissensor. Discordia hd. eyn zwey- (5ab, 18 &c), zwi-, zwy-tracht (5, 110), -dracht, -drach= tikeyt (152), -drechtigkeyt (5b, 67), trechtikeit, -trachtig-keit(68), -dreckeyt 18). nd. twydrach (23). missehelle (Anz. ', 101). twistheit (132). czweyung (4). vn- (99), on- (106) -minne. vnwyllen, vordret, pian (22b. cf. plenghen jurgia seminare ib. vnd das Folg.). plang t vordrieß (74). Discors hd. zwey-, zwy- (66, 68), vnein- (8b) -trachtig (134), -treehtig (66 &c), -drechtig, -drachtigh (110), -trachtig (68). entczweytretick (19). nd. twydrach= ticb, ontwiedregende (11). missehelliger. (6). kriegiscb (8). *Discortator v. Dissensor. Discrasia vnzurecht (12). Discrepantia ontwedreginge (11). Discrepare, -ri (i. discordare) zwey= treehtig (18, 110), zweydracht (17) rnachen, sin (110). hd. zweytre-, zwitra- (134) -chtigen; entzwey-, eynzwey- (6, 7), entzway- (1, 2) -tragen, -leiden (12). nd. entwe draghen (23), ontwie dreghen (11), discordiren (99). schelden (17 sim.). mißhellen, nit einhellig sin, wichen (65). Diserepatio streit mit vnge-fur, vlg. -stume, var. vngstum (75). *Discretare vnderscheit machen (65). Dis-eretio, -cercio (11) (£. gnoma 1, gnama 5b, ineptia q. v.) hd. bescheiden- heit, -keit, (18, 21). beschedenheyt (23). bescheydicheit (132). vnderscheydung (19). onderscheidinge (11). v'sin-nung (5b), -nikait (1), -chait (2). synnig list (12). wifiheid (17). Discretor ertzpucher (135, Agr.). Discretus hd. nd. bescheiden, be= scheden (23). hd. wise, wyß, weiß. nd. wijs. weyß ratig ; (i. gnarus) versunnen (1). vor sonnen (5b). hd. zuchtig. hu 1 l mi. 11 GlOSSARIUM. BIS Discrimen laster (11, 19, 68). hd. zwi-faltig (134), -feltig, zweyfeldig, nd. twiuolt (23), tweynot (22) laster. wege- scheide (5 sim.), -schade (23). schade (8, 65, 68). werniß (8). schand (68). vnderscheid (88, 110). scheide-1 (11), -len (19). schaitel (74, i. glaba l glabella, linea que diuidit capittos capitis mulieris 76). hd. scheitel. sch.-nadel (93. cf. dis= cerniculum). strel; kampff, teilung (88). angest (99). anxt (132). ♦Discrimina (cf. prc, sq.) schaytel- nadel, -stefft (74). Discriminale &c. v. Discerniculum. Discriminare, dist'mino (17) ziscei= tilon, giuuilton (6f.). scheyteln (9). schey= delen t deylen (11, 19). scedelen (100). vnderscheydin (8). *Discrin-ale, -iculum &e. v. Diseer^ niculum. Diseubare v. Diseumbere. Discubitus sa-, varr. se-, t si-tzung (65). *Disculeiatus v. Discalciatus. *Disculere v. Diseonsulere. *Disculus v. Discolus. Dis-cumbere, -cubare, -cumbare auf der erd essen (1, 4). hd. éBen, essen. nd. etten, eten. siczen (19). sitten (11). mit rue sitzen vnd am tisch essen (75). zu dische (8), zu tische (9) siczin. Diseurrere hin- vnd ber- (no), ent= gegen- (75), hd. nd. ent-, hd. -lauffen, -loffen (76), nd. -lopen. vmb-lòffen (6), -reyen, -schweiffen, -ziehen (ss). Discursus ent-, weg- (no) -lauffung (18, 110), -lop (23). vmblòff (6). hd. eyn lauff, ent-1., besijt 1. (17). en to lop (22). ent- i mengerlai-loffung (76). Discus (i. tellerium, seutella, map= pa, mappella; instr. ligneum i plum= beum ad ludendum aptum 3 sim.) eyn worff i eyn blye kloße (21). wurff t pleyklotz (74). eyn worp (22). eyn in worff t ehi blihen kloz t eyn disch (5 sim). en in worp (23). en bligen (23), blien (22) clot. ein pley worff (3. cf. bley= wurf &c. bolis Pr. 1, 109). hd. nd. disch, teller, teler, plendel, schreib tisch, zwehel, kinderspil (74). telle (95). hd. deller. eyn bli klop (7). eyn kloiJ von blye (18). bai o. rich tisch 0. bechken schusil o. hant zwehel o. asch (8). dischtuch, lylaeh (65). schùlìel (19, 68, 88). scutra (120). scotele (99). stoel (11). schotel-bret (22b), -brot (22, 23). pai t motzen (75. ein holzernes Wurfzeug; a,riest cf. mutz Fr. 1, 680? schweiz. matze?). disco ludere den stain stossen (ss). *Diseus solis, rotula s. (i. chama3= melum) chamillen &c. (143). Diseussio ent-richtunge (17), -Schei= dung (no). vßtreschung (65). Diseussus vnder-scheyden i -slagen (19). endannen-, var. endan-geschlagen (65). Discutere (i. disserere, quatere, sub- tiliter indagare) schùtten (1). richten (7). be-r. (10). enrichthen (13). hd. nd. ent-, nd. vnt-richten, hd. -rehten (6), gew. -rechten. scheidin (8). hd. nd. vnder-, hd. ent-scheiden. hd. vnder-, nd. onder- winden (11, 19, 100), -vinden (106). er= fundeln (30c). entwerren (9). entzwey slaen (5 sim.). enzwayschlahen (76). eyn= zwey slagen (7). nd. entwe-, entwey- DIS 185 slan. schichten (22b). disc, noxam stob= ken und blocken (125). Discholus v. Discolus. *Disecare v. Dissecare. Dys-, dyss-, gew. diss - enteria, discen- (4), dyssin- (Gf.) -teria, dis- senterea (93), -sintheria (99), -interia (Gf.), -erteria (76), difanteria (136b), sinterea (,Sum. 11) (i. diarteria, liente^ ria, cyliaca 4 sim.) hd. plut- (69), plut- (64c, 75, 152), hd. nd. (99) blut-, nd. blot-ganck, hd. -gang, -sùht (8b), -sucht (75), -sogt ( 99 ), -scheyß, var. -schyfì (64), -fluii (69, 134). rure m. (4). rot-r. (75), -ruor /. (91). buchwee (19). rote weben (8). der rot sieehtag (93). de rode utganc; het r. buck-evel (85). vzganc ("Gf.). auß-, hufft-gang (114). nuz- (Sum. Il), ZUZ- (Gf. 5, 714. cf. 6, 14l) -suht. die scarfe kolre (Anz. 8, 493). *Disenterieos vzeane (i*i). *Diserere v. Disserere. *Diserpere v. Discerpere. *Diserteria v. Dysenteria. Disertus v. Dissertus. *Disgargare v. Disgregare. *Disgrasiare i, distemperare t de gradu vite t sanitatis destituere (76). Dis-gregare, -gargare (1) (*. dis- pergere, -perdere) hd. nd. scheyden. hd. vß-, von einander (75 &e.) -sch., i teilen (75). strauwen (17). strówen (23). v'sprewen (7). zertrennen (75). *Disieere czu werffen (9). *Disinteria v. Dysenteria. *Disis v. Dispa. Disiungere enezwey fugen (19). ontweuoghen (11). scheiden (22). zer= trennen die gesellen; von ein ander nemen (75). *Di- t in-solentia i. disuetudo (76). *Disonus v. Dissonus. *Dispages &c. v. Dipsa. *Dispane v. Dipsane. Dispar hd. vn-gelich, -glich, -geleich, -gleich, -geluck (68), -eniich (69, 134), -eben, -ebenmassig (1). nd. vn-gelick t -euene; onghelijc (lì). *Disparare v. Disparere. Disparare vnglich machen (no). *Disparcio v. Dispertiri. Dis-parere, -parare, -perare (8) hd. nd. v'swinden. v'suinden (8b). v'swenden (99). hd. verschwinden. machen v. (65). schenden (23). scheyden (22). hd. v'-sch. Disparitas vnglich-keit (7, 18), -eit (75, 110), vngeluckheit (68). vngleich. vnterscheidlicheit. (65a Mrg.). *Disparsior v. Dispergere. *Dispartisare v. Bipartire. *Dispas v. Dipsa. *Dispediosus v. Dispendiosus. Dispellere zu-storin (8, 9), -strewen (9), -strauwen (8). v'-st'r. t -stom (17). Dis-pendere, -pondere (9) (i. dis= pensare 17. X disponere) vftgeben (12). entscheyden (9 &c). teilen, von einander strauwen (65). schicken, entsehuldigen, h'ieuben, uffziehen (17). Dispen-, dispon- (69, 134), dispe- 1) -diosus hd. lang , hd. nd. lank, lannck 1 sim.) t vnnùtz (6), oder vnnutz (69, 134), vnd vnuez (1), vnd vnnutte (23), hd. vnd vnnutzlieh, vn vne nicz (18), vn nucze= 24 186 DIS lieh (17), t vn noczelich (21), vnd vn= niiczsam (4). Dispendium vnnutz t lang (6). 1. vnnutz red t mildekeit (8). eu lank vn- nutte wech (23). vnnutz vßgab (uo). etwas verloren schad (68).v'luys,quetzinge (132). hd. nd. schade. strid (7). *Dispendium v. Dispondium. *Dispennare plucken (19). Dispennere ausdehnen (Ki.). Dispens-a, l -orium (74) ein vßgab (110). spysekammer (19, 64). spise- (11), spis- (93), speyß- (74) -camer (11, 74) -gaden (74, 93). Dispensare (cf. dispendere) hd. er- lawben (1), -lauben, -loben (79), -leuben, -lauffen (18), -leyben (21). lauben; er-1. vber die gemeinen reclit; auftoßen die gesatzten r. (75). orleup geben (5). vor lazzen (5b). ablassen, herlychteren &c. (65). wijt deylen (132). nd. erlouen; ghenadichen (11). entschuldigen (8, 9, 75) von gemeinen rechten (75). dispensieren (110). besorghen (si). v'sten(17). vorstan (23). hd. vorstoren (Mss.mog.). v'stern(18). Dispensatio hd. er-leubunge (5)> -laubung, -lobung (76). dispensierung (68, 110), herlosunge (17). milde hd. gabe, nd- gaue. ordnung t vß rihtung (6). erwer- bung (21). vor-steunge (8), -stendinghe (23), -langhinghe (22).entschuldigung(75). Dispensatine beilsamlich (65). Dispens-ator, t -or (76) (i. q. spisarius Sm. 3, 578. i. proereator 76 st. proeu= rator) vs rihter (6). hd. vß-, auß-geber, -genger (49). hd. nd. vorstender. fore- stender (21), -stenner (18). vorsteer (8). vorstorer(4). bottelijr(132). schaffner(iio &c). ein heilsamer vmteiler l seheflher (65). spisar (Sm. 3, 578). *Dispensorium v. Dispensa. Dyspepsia vn-dawung l -dawligkeit (114), -tewung (126). bose deuung (Fris.). *Disperare v. Disparere. *Dispare vorfuren (9. cf. disperdere zu wren {■). *Disperare (ans desp.) vii-- (8), vor- (5b) -zwifeln. Disper-dere, t -gere (q. v.) hd. v'-terbin (8), -derben (no), -liesen, -ließen (17), -lyessen (151), -lyssen (152), -lesen (Mss. mog.), -lieren, -lyren (69). ad. nd. v'-lezen (23), -storen. spreiden (99). zu wren (100). Disper-gere, t -dere (66 &c) (i. dis= parsior t distribuo 76) hd. strauwen (8b) ; v'-str., -strawen, -strauen (17), -strewen (70). hd. nd. v'-strowen (23, 68, 76), -stroghen (22), -stroien (132), -lesen (7). stroghen (22). struwen (19). zer-streuwen (69), -strowen (134), -streyen (no), zu- strauwen (8), strewen (9), -storn (7). zerstóren (6). vßteilen (no), spreyden (11). sprengen l strengen (22b). Dispers-io t -us verstroiet (132). zer- strowet (68), -streyung (110). disper-sus, -tus (». diuisus 76) geteylt (65). disper- siones zur-strauung l -storung (65). *Dis-pertiri, -pareio prs., -pertus ptc. (76) vß-, wol vmb-teilen (65). *Dispieator (cf. Gì. m. 3, 159) piniger (6, 23). *Displacare &c. v. Displicere. Displieentia hon (22b). bone (74). schab- (74), schav- (22b) -ernack t vn= wylle. DIS Dis-plicere, -piacere, -placare (134) hd. misse-, mi6-, rais-, mit- (21) -behageD, -hagen (17, 151, 152), -haben {sic 19), -vallen. nit (7), vbel (4) gefallen. nd. misbaglien (23). schelen, schaden; i. q. jnpedire echebben, vuljagen (22b). wy= derdryeß thun (65). displicet misse- (19), et mis- (11) -haget. Displod-ere, -ire (1. dis-, con-cutere ; conglutio l dilacero sic 76) vßschutten (68, 110). vyßscbudden off drucken; scharplichen ondersochen (i3i). band auff ton (64). *Displois v. Diplois. *Displonatarius (aus diplomatarius) i. duplicator twyweldigber (147). Displosus (i. distinctus 76)yß-geschut, -getruckt (110 sim.). Dyspnoea kyster-, keichacht- (126), engbrunst- (Fris.) -igkeit. Dispondere v. Despondere. Dispen= dere. *Dispondiosus v. Dispendiosus. *Dispondium &c. v. Dipondium. Disponere hd. nd. schieken. sch. sich in einen handel o. sach (75). sigcken (21). be-gagen (ib.), nd. -iagben (22), -gbaden (23 &c), hd. -reyten (7, 65, 76), -stellen. hd. ord-enen (110), -enyren (152), -inieren; vßrichten l gefallen (6). vor virsaißen (19). v'satinghen (11). Dispositio scbickunge (9 Anh., 63). zu-sch. (ib., 7,76). ein zugeschigkunde (15). schickliclikeit &c. (^>5). hd. gestal-t, -tnuß sim. ; gute gestalt. gescbanuß (63). bereytung (9 Anh.). Dispositus geschickt (8, 75) mit den glidmaß (75). gestalt (68, 110). schapen gestal (22b). dispositum ab eterno angesehlagen von ewigkeit (65). *Dispulto v. Dis. Disputare von eym, einem diug zweyerley maìnung haben (76), wenunge h. (17, 18), wonung h. (7), wege halten (75), wane halden(5), von h. (21), wanung machen (4). van eneme dinge twierleyge wan holden (23). zwey-wenen (9), -dracb= ten (8). czeuerleuw anhalden (13). dis= puteren (5b). Disputatio disputerung (5b). Disputator ein widerwert'er in kunsten (93). Dys-, dis-philus ein boßfreund(no). *Disquamare v. Desquamare. Disrumpere zu-rucken (5b), -reyssen (9), -brechin (8). ryßen (19). riten t spleiten (11). Disruptus (i. dis-copulatus , -per= ditus, -sociatus 76) enczwey geryßen (19). ontwieghesploten (11). *Dissanus vnsunt (22b). *Dissar-tire , -ciré (76) hd. ent-neen, -neyen, -neygen 0. vff trennen (110); en-tr. (9); zer-reissen, -zerren (6); zu rißen sim. nd. to riten. *Dissartus zerrissen (68). *Disscedere v. Dissidere. Dis-, di- (76) -secare, t dissicere (74) hd. entzwei-bauen, -teilen (74). eyn zwey hauwen (7). rab h. (65). enzwai- (76), enzwei-(6), entwe- (23) -howen. cappen (99). splijssen, pynigen (132). *Dissedere v. Dissidere. *Dissedium v. Dissidium. Disseminare hd. samen, czamen (sic DIS 9) werfen. deilen (17). vnglicb segen, varr. sehen (75). *Dissendere v. Dissidere. Dissen-sio, -ciò, -tio, -tiones (65), -sus hd. eyn zwi-, zwey- (21 &c), zway- (1), nd. en twey- (22), twe- (23) -dracht, -drach (22, 23), hd. -traebt, -trachte (67), -tracbtung (76), -trachtikait (1 sim.). vnt zwey dragunge f8b). zwilauff (75). wer- (8), irr- (17) -unge, offin unwillen (Anz. 7, ioib). vnwilligung (110). schelinge(132). Dissens-io zweytracht (69, 134); -us zweiung (69), zwayung '(ìsì). Dis-sensor, -censor (i. discor-dator, -tator 76) eyn vnhelliger (110). menger, cleffer (17). twistmecher (132). *Dissenter-ea, -ia v. Dysenteria. Dis-sentire, -cendire (22), -censio (76) hd. entzwey-, enzwey-, entzwi- (75) -tragen. eyn zwey tragten (7). vntzwey- (8b), twe- (22), entwe- (23) -dragen, t -volen (23). zwi- t zway- trachten (76). zweyfeln (1). enczaifen (2). schelen (132). Dis-, di- (76) -serere wol spregen (13). wißlich sprechin(8). weyslich streiten (9). kretin (8, 9. cf. Fr. 1, 547 sq. ni. kreten irritare sim.). *Disserpere v. Discerpere. Dissertim redelieh (17). Dissertitudo gesprechkeit (8). Dis-, di-sertus gespre-ch (8), -che (8bì, -ke (99). wis redich(23). redsprechig (65). gelert 0. wol redet (64). *Dissibilis v. Dicibilis. *Dissicere v. Dissecare. Dis-sidere, gew. -sedere, -scedere (8), -sendere (8b), -cidere (22) hd. nd. raisse-stan, hd. -sten, -dan (8b), -stehen (74. cf. Ob. 1054 &c.) , -schehen (9), -gen (18). hd. entzwey-tragen sim., -siczen (19). ontwe sitten (11). twey- (22), entwe- (23) -draghen. hd. ab-, mit- (69) -stan sim. krumpischen, var. krumisch sitzen sicut faciunt vxores cum non diligunt nos sed dissident a nobis (75). Dis-sidium, -sedium (17), -siduum (76) zwey- (17), twi- (23) -dracht. zwi- tracht (68, 110). zwaytrachtikait (*. dis= sensus 1). Dissilire zer-springen , -spritzen, -brechen, -knellen (88). Dissim-ilare , -ulare abweysen (1). glichin (sic 8). hd. vn-glichen, -gleichen. vnglichwerden (7). ontiiken, vinsen (11). vir- (19), ver- (99) -swigen. spotten (i. subsannare 4). verachten; liederlich lassen hingeen ; durch die finger sehen (65). ober-s. (5b). vberzehen (100). ouer- sen (23), -seyn (22). hd. (Mss. mog.) vbel (18). vbbel (21), obel, eben (sic 17) sin; honen ; hoen (18). v'tragen (9). helen (23). Dissimilis hd. vn-gelich , -glicb, -gleich. nd. vnghelik. Dissimili ter vnglichlich (75). Dissimilitudo vnglich-keyd (19), -eit (75). Dissimulare v. Dissimilare. Dissimulator ein falscher annemer (65). *Dissintheria &c. Dysenteria. Dis-sipare, -tiperare (8b. X -tempe- rare ?) strauwen (5, 7). v'-str. (5b, 10). zer- str.,var. zurstruwen (65). czu strewen (9). strowen (23).drauwen (21). tèwen(trowen 6). hd. brechen, zer-, czu-br. deylen (8, DIS DIS DIS 187 11). verteylen (29c). myn-nern (7 &c), -ren (6, 23). dorchbrengen (132). vnnutz= lich verbringen (no), hd. vbel, ibel (76) v'zer-n, -ren (6). vorteren (22). ouel v. (23). storen (8b, 10). hd. v'storn. hd. nd. v'-, hd. zer-storen, -stueren (11). v'- (6), zer- (134) -storen (6). sto- (66, i5i, 152), stu- (70), sti- (67) -rmen. Dissipatio v. Caluisium. *Dissistere (cf. des.) abe sten (5b). *Dissnidium heue lot (8b) st. heuelot fermentatimi? heuebloch struetrum? Dissociatila gescheyden (8). Dissoluere hd. uff-, off-, auf-, nd. vp-losen. auf-lósen (3, 134), -lozsen (4). off- (18Y, er- (76) -lesen. hd. v'-laßen, -lasen (5). nd. vorlaten (23). vß laußen (76). ha. weich, nd. wek, krang (17) werden, machen (76). en- (19), ent- (6, 68, 99), ont- (11) -binden, -benden (99), -lidigen (6). sichen (9). hd. sterben. dowen (ys 22b). op-d. (23). Dissolui vßflussig t vnbehebe t zu= trent i geil werden, zurlech-nen, varr. -eren (65). Dissolute geil-lich, -iglich, -glich (65). Dissolutio (cf. diffectio) vorlossung (4). erlesung (76). entlosung (6). ufflo= sunge (17). v'-lassung (1, 5), -lassen (63), -latinge (23), -laßerung (21). vnbehebig-, lichtfertig-keit(65). hd. entbindung. ein wilthirt (63. st. dissolutus cf. wild= fang). Dissolutus vffgelost (17). offgeloste (18). entloset (6). hd. v'-laßen, -lassen, -lasen (5). nd. vorlaten. ruchloiß (10). entbunden (68, 110). hin- (75), far- (65) -lessig ; -lesig, ains vngeord-entes, -enten, -en lebens (75 varr.). ebenturlich (12). vn-gebunder, -behebiger, -beheber; zer= trent durch boß sitten de do die reiffe zersprungen sind;/. raml-erin, -ig, var. -ing (65). eyn juffkind (*. adolescens perditus 126, Pict., mhd. Fastnachtssp.). Dissonantia (i. dyasonia q. c/.)misse= hellung (6). vneinhelligkeit (65). awi= sicheit (11). Dissonare hd. misse-, miss-, miß-, misch- (5) -hellen (6, 110), -helligen (75); -lawtten (1), -lauten, -luten. mys- (22), hd. miß-, vnglich (7, 8b), entczw'ey- (19) , ontwe- (11), ouele (23) -luden. falsch singen (17). mit senen(76. st. missingen? cf. eonsonus mit soner ib.). Dia-, di- (76), t dya-, ab-sonus vn- (110), miß- (75) -hellig. misse-hellung (sic 6), -leutigkeyt (.sic 152). hd. nd. mis-, hd. miß-, mische- (5), mit- (1), eyn= ezwey- (5b) -ludig, -lawtig, -leutig, -lutig, -ludende (17), -lnten (76). awis-e (19), -ich (11 &c). Dis-, t ab- (Br.) -sopire er- (110), ont- (132) -weeken. *Dissquamare v. Desquamare. *Dissta-ntia, -re v. Dista-ntia, -re. *Disstercorare v. Diseereorare. Dis-, di- (76, 152) -suadere, -swa= dere hd. ent-, nd. vnt-raden i -wonen. ent-raiden (7), -raten (110), -wenen (17), -won (18). enworten (21). hd. abe-, weder-, wider-raden, -raten, -ratten (67, 151), -rautten (76). raden (sic 22). Dissuasio ent- (110), wider- (68) -ratung. *Dissudare (i. humiliare) diemutigen (74). *Dissuefactio v. Absuefaetio. Dissuere v. Desuere. Dis-, di- (76) -suetus, -swetus hd. nd. vngewonet. ent-waneyt (5b), -wannt (1), -wnt (2), -wont (17), -wenet (68). eynwont (18). vngewanet (21). *Dissuria v. Dysuria. Dissutus vngenehet (19). vntneyet *Disswe-re &c, -tudo v. Desue-re, -tudo. *Distabueret ags. asundum (136 : aswun-an, -den Bsw.). Di-, dis -stantia hd. vnder-scheyt -scheid, -scheidenheit (9 Anh.j, -schei= dung (65), -schaiden (76), -scheiden verre (15), -sch. ver (63). verr vnderscheit; ein weyte czwischen czweier dinge entczwei= tragunge ( 9 Anh. ). hd. zwystandung (69, 76); zwey-st., -steunge (5). entwe-stan= dinge (23), -standich (22). ver-heyd (19), -heit (67, 152), -unge (6), -nisse (8b). hd. verr-, nd: veer-heit. die verre t wyte (65). JDi-, dis-stare hd. abe-, nd. af-, off- (18), von ander (18), von eyn a. (75 &c), weyt von eyn a. (134), wyt von eyn a. (69), von eyn, weyt von eyn (66, 70), verre (6), entzwey- (8), nd. entwe- (23), van en ander, van yen (11) stan sim. (abe-sten t von eyn a. stan 5, ebenso untersch. -stanen und steyn 21), ligen der verre vnd wyte halben (75). weyt sein (67). Distemperantia hd. vnmesse- sim., vnmißi- t vnferti- (17), vnmetick- (13), nd. vnmechti-keyt. vnmeß-, vnmass- (134) -ung (18), -igung (6, 69, 134). vn= mosheit (4). ongetemperijrtheit (132). Distemperare hd. vn-meßigen sim., -massigen (134), -mißigen (17), -meßgen (18). nd. vn-metighen (22), -mechtigen (23). onmechtich machen (132). ab sin (17). Distemperatus vn-meßig t -geduldig (10), -fertig (1, 75. Cf. Sm. 1, 567). Distendere hd. nd. recken. regken (21). reken (6, 13). hd. vz-, vß-, nd. wt- feeken. hd. sperren. nd. speren (22, 23). vz-sp. (5). sporen (18). hd. spannen. rockizin t spien (8b. X eructare!). Disten-tio, -sio wtreckinge (11). ^ro= delickeit o. erbeit (8)1 *Distentorium gezelt (49). Distentusvßgereckt(68, 110). gespert (110). geracht (8). *Distieum v. Catalicum. *Distilamen v. Deliquium. *Distilire v. Desteliri. Distillare hd. vß-tryeffen, -dryeffen, -dryffen, -drybeu (18), -tropffen. nd. vnt= drupen. ab- (19), von im (65) fließen. nd. afvlieten. scheyden (vor distinguere vnder-sch. 152). hd. distillyeren. distillans fauus trieffender honig-, hung-raß, -roß (65 varr.). Distinetio vndirscheit (5b, 8). Dist-inguere, -ingwere, -ìwere (8), alph. auch diseinguere scheyden (7). hd. nd. vnder-, onder- (11), ent- (12) -schey= den. vnde(23), be- (99) -scheden. deylen (10, 67 Mrg.). tailen (76). zerteylen (67). *Distinguere v. Distringere. *Distiperare v. Dissipare. *Distola stegreif (Gf.). Distollere v. Desteliri. *Distorbium v. Disturbium. *Distoreia v. Distortio. *Distordo v. Discordare. Distorquerevß-trucken(no),-drocken (17). us truken (6). hd. uff-, off-tragen, t trucken (7). zu drueken (8b). vt- (22), vp- (23) -dreghen. pynigen (68, 110). ent= czwey pinen (19). entwe pinighen (11). vntdrajen (99). *Distortare i. e. dare zech machen (76). Distor-tio, -eia (1), -titas (75) hd. ayschlichait (1) ; eyschelich- (5b), heßlich-, l grauwelich- (152) -keit. haßlichait(134). nd. eyslic-heyt, -et (22). grulichheit (5). scheuzlichkeit (4). vnge-schaffenheit (75), -staltnuß (17). ongestaltkeit (21). v'kiert= heyt (11). le-, gruwe-licheit (132). Distortus hd. aysch- (1), eysche- (5b), heß-, haß- (134), hes- (5), scheuez- (4), scheuß-(75)-lich.mc?. eyslic; wanschapen; mischlic gcstalt. hd. vn-g., -geschaffen (75); vir-keret (19), -karet t bose, Mrg. awysig (12) ; v'kert. eusslichen t awis- eligen, Mrg. -ich (13). aewisig (10). grauwe= liche (152). gruselichen (18). grob (6). verdrieslich (132). Distractus vnmodig t verdacht (10, 12). zerzert (65). vngizoginer (141). Distrahere hd. ent- (110), ver- (68, 69), entzwey-ziehen, -czyhe (152), -tra= gen(5), -scheiden (21). entwey teyn (22). entwe then l vendere (23). verden (5, i. vendere 18). v'keuffen (17). erlengern (67). entzucken (75). *Distria (st. dustria ? cf. hist-or, -rio ?) schylig wort (8). Distribuere hd. geben (8b), vß-g., -gewin (21), -ieben (18). nd. ut gheuen (23). hd. deilen, deulen (13); vmb-, nd. vmme-, om- (11), hd. nd. vnder-, hd. v. andern (18), v. einander, vir- (8, 9) hd. -deylen, -deyln, -teilen, nd. -delen. fyelen geben (12). Distributio deyl-unge (19), -inge (11). teilung (68, 110). Distributor teiler (68, 110). Distriete strenglich (65). nauweleke (99). Districtio zwungung (18). Districtus^fc. sbst. gè- (18), be- (110) -zwungen. strenge (110 &c). hd. eyn ge- byet, -biede, -bot (76), -bod (21) in ey, aim (76), einem (4) land, lant, lande, nd. en ghebede in en land (23); gebeyde in enem lande (22). eyn gebyet t eyn lant (6). gepiet (1). gebyde (5b). gebitten (77). geryechte l hereschafft (19). gebeyde, genchte (22). ghericht l heersehapdie (11). vriheit (i. territorium, jurisdictio (81). marckscheydunge (10). eyn ge-m. (12). gegent (75). Dist-ringere, -inguere (sic nob) hd. twyngen, be-tw., zwingen. nd. dwingen, be-dw. bindin (8, 9). senftlich (8), semft= lich (9) rurin (i. leuiter tangere), engùrten (95). streuffeln (plantas i2ó).stupfen(Fris.). *Distruere v. Destruere. Disturbare be-truben (19), -drouen (11). Distu-, disto- (75 varr.) -rbium storichheyt (81). struß, varr. strauß (75J. *Disuadere v. Dissuadere. 24 * 188 DIU *Disueo &c. v. Desuere. Dy-, dis- (10) -'suria harn - strenge l -winde (Ki.)- kaltseiche (10). Dithalassum v. Bithalassum. Ditare, -ri (22b, 74), diuitare hd. rich, reich machen. nd. rike makeu. reich werden(9). richin (8). reichen (74). riken (22b). *Ditella (d aus el) eselssattel (74). *Ditigia v. Digitabulum. *Ditimus v. Didimus. *Ditinus v. Dumus. Ditio ge-byet (5), -biede (12), -biden (13), -bet (6"), -bede (23), -leyde (sic 23), -biedung (7), -pietung (4). macht (12). gewalt (10 &c). her- (9), bir- (8) -schafft. pflege (125). Ditor (vb.1) ags. gifyrdro (136. ge= fyrdhrian to promote Bsw.). Diu hd. nd. lange. Diua heilige selige fraw, o. goettin (88). Diuar-icare, -icari, -tiari (134) vir ruoche- (19) , ver rock- (5) , vor ruche- (8), rudi- (9), ro-, verb. in roke- (13), vorroke-, (23), vorrueke- (11), verwar- (75)-losen. ver ruche lesen (8b). v'ruclaßen (17). ruge- (67), czu ruge- (152), zu ruck- (sic! 66, 68, 69, 70, no, 134) -lassen, -laussen (68), -bygen (no), v'rocbnus t zu schenden machen (21). vor war laßen (18). für wor lossen (6). vff laßen t zu gritten (7). zergricklen (126). groten (Wackius). zer-gritten, -griggen, -griggeln, (wetterau.) grageln (Fr.). zergirtten (76). sich krummen (no), krom off manck machen (132). Diuaricatus zergreitet (95). Diuaricosus rficheloys (12). ruchloiß (10). verwarlosiger, geruch-tafftiger, -afftiger, -tnisser (74). *Diuartiari v. Diuaricare. Diuellere, difellere (3) hd. vz-, vß-, auß-fallen (21), -feln (18), -felleu, -wiilen (7), -rütten (6), -rocken (17), -rucken (9), -reckin (8), -zerren (no), -reuffen (17), -wortzeln (5), -wurtzen (76), nd. vt vellen. hd. nd. v'-, hd. zu-, zer-storen, hd. -storn, -storn. v'-ziehen (17), -teren (23). scheiden (17). abe rysßen (19). vnt villen (8b). af scheren(ll). entrecken (96). Diuent-ilare, -ulare(152) wehen (7). werffen (110). ver-schuddeu (132), -schuh den (68 !). außbreiten manoherlei t in m. (75). Diuerberare hd. zu-slahen, -slan sim. Diuersi-clinium , -culum, -duvim v. Diuertieulum. Diuers-ifìcare, l -o (prs. 76) hd. vor manchirleyen(8),v'mancherlein(Mss.mog.). verwandellen l mangfaltigen (65). *Diuersimod-o, -e mancher hande(ll). manger h. wise (19). Diuersio abe- (19), ab- (69) -kerung. Diuersitas manger-handekeyd (19), -leykeit (65). abkorung (18). *Diuersitriclin-ium, -us v. Diuerti= culum. *Diuerso v. Diuersificare. Diuer-, diuor-sorium (cf. diuerti= culum) hd. eyn gemeyn nd. meyne t ghemene hus sim. gemein v-, o-ffen huß l butte (65). g. sende (gemeins ende 75b) t g. stat aller welt (75). offen herberg (91). hd. gast-herbergi (Gf.), -hus, -huß, DIU -huz (100), -huseh (10). ellentherberge l abseyte (74). merchtsehopf (25). hospit-al (5), -ael (11). spit-ale (18), -al (3, 74), -tal (4). spetel (21). Diuersus hd. mancher-, manger- (13, 19), nd. maniger-, menniger- hande, -han (13). hd. mancher-, maniger- (6), menger- (68) -ley. abgekorte (18). diuersis colo= ribus mengerlay farb (38). Diuertere hd. ab-, l zu- (74), nd. af- keren, -kernt (13), -kieren (11). abeckern (152). zulenden (74). Diuer-ticulum, t -sieulum£ -siduum (76) , -siclinium t -sorium (Br.) , -tium (100) , -sitriclinium t -sitriclinus (147) i. diuersitas t flexus viarum (Br., sim. 76), -sorium et. locus remotus ab alio (Br.), -ticulum i. I. secretus vói diuerse vie simul vertuntur (66 &c, 110 &c). heymlich stad (17), sage (8). hemelich stat (8b). eyn heymelich-keyd (19), -eit (11). wege- scheide (10 sim.), -scede (100). scheidweg (64). ab-sch. (110). eyn affscheydinge ; wech van eynander wech (132). vele weghe by eyn (147). *Diuertilis außfurlich (75). Diues hd. rich, reych. nd. rike. diti= bus rilichan (141). *Diuiales i. littere imperiales t impe- ratores constitute (76) cf. diualis i. impe= rator (Br.), Gì. m. h. v. *Diuicluus trege (6) , trach (23). Cf. diuidia (X inv.) i. taedium, molestia, tristicia (129, GÌ. ni.). Diuidendus teilsam (75). Diuidere hd. deiln. hd. nd. dey-, deu- (13), nd. de-, hd. tei-, tai-len. entzwei setzen (5b). *Dìuidicare v. Diradicare. Diuid- (147, Br., GÌ. m.), diuin- (76) -iculum i. castellum in diuisione terra= rum positum (76 sim.). slot of borch op eynre lantscheydyngen (147). *Diuidimus v. Diuidiuus. *Diuidiue teilsamlich (75). *Diuid-iuus, -imus (152), -uus, t -ius (76), t diuis-iuus t -us (76, 129) hd. tail-, teil-, deil-, deul- (13), diel- (49), nd. del- sam. *Diuinaculum (i. locus diuinationis 76. cf. -la i. sortes Pap.) gotheyd (19). Diuinamentum v. Magmentum. Diuina-re, -ri hd. zauber-n, -yen (110); zobern (6), czabern (21), czeube= ren. nd. toueren (23), touorn (22). wicken (19). witighen (11). wizzagen (100). wissa- gen (10), -sen (sic 13). hd. vor-, vir- (8) -sagen, -sachen (13) ; eyn ding vorsagen (17); ware-, war-, wair- (5), wor- (6) -sagen. nd. vor saghen (22), warzaghen (23). hd. nd. raden (futura), hd. raten, ratden (66, 152), rauten (68). Diuinator hd.zoube-, zòbe- (6), zaube-, zaub-, zeube-, zobe- (76) -rer. tzouuener (132). eyn wicken wicker (19). wiß sage (8). ware-seger (18), -seyger (21). war- hd. -sager, -seger (òb, 17), nd. -zagher. hd. wor-, vor- (5) -sager. wissage der zaubercy (75). Diuine v. Diuinitus. *Diuiniculum v. Diuidiculum. Diurnitas hd. nd. got-heit, -lichkeit (3, 18). Diuin-itus, / -o (76), -e hd. nd. got-, goet- (76), got- (134, 151), gétt- (6) hd. DOC -lich , -liche_ (5b , 151 , 152) , -lichen (21, 134) , nd. -like , -liken. Diu-inus, -us hd. nd. got-, gott- -ligch, -leich (1), -liche (152), -lik (23). gotlicher (134, 151). Diuisibilis teilsamlich (75). *Diuisiuus v. Diuidiuus. Diuisum doylt (38). Diuisura ritz, schrantz, klack (126). Diuitare v. Ditare. Diuitie hd. rych-, rich-tum (6), -tum, -tumme, -tumb (no) , -tung (76). reych- tumme (152), -tume (70, 151), -tumb (134), -tumbe l -tunge, var. -tinge (75), -tung (88), -tiimmer (3), -tumer (4). riche dage (19). rikedom (23). richdoem (11). Diuitiositas (gì. m.) rycheyd (19). *Diuolgare v. Diuulgare. Diuoltres v. Diobolaris. *Diuorsorium v. Diuersorium. Diuortia-re, -ri, difibrcio (76) hd. nd. scheyden. eelich sch. (75). Diuortium hd. scheydunge, eeliche sch.; abe- (5b), ent- (18) -sch.; sch. der E (6) ; sch. zwischen man vnd frowen (68). schedinger der e (23). ee schaidung (1). schadung (21). schedenisse (99). sun= derunge(ioo). ab-scheid, -scheit?-schied; -scheyd t -schey dung, -scheyden ; -scheit t -scinde (65 varr.). Diur-, dyor- (5b) -naie hd. nd. diu-, dyo- (5b) -mal, en bok (23). Diurnare (cf. diutinare) tagweil thun (74). *Diurnitas lancksamkeyt (18). Diurnus (i. durans per diem) tagig (1). dagyck (5b). hd. nd. degelich. *Diutenus v. Diutinus. *Diu-tinare, -turnare, -mare (76) lange sumeri (8), sawmen (9), versynen (17). Diu-tinus, -tenus hd. lang-, hd. nd. lane-sani, langig (1, 23). vnden t mitten lang (17). langwirig (76). *Diuturnare v. Diutinare. Diuturnus (i. diurnus) dage- (5), deige- (17), lane- (5b) -lich. vast lang (110). Diu-ulgare, -olgare hd. offen-, uffen- (7) barn, -beni (18), -warn t vermern (74). nd. oppenbaren t vrechtighen (23). v'kundigen (10). kuntlich (no), kundich (132) machen. kund thun (68). luter machen dem gemeinen volck l dem ge= meinen man vßschrien (65). Diuulgatus gebreit (8). Diuulsus vßgerutet (no). Diuus (cf. diuinus) gottlicher monsch (6). lufft (76. cf. dium der 1. 126). *Dixunare (nach mundare, cf. ex= scumare?) lawttern (1). Do v. Dare. *Dobula (125), cjrprinus d. (Nmn., Fr. 1, 422. frz. dobule) , debio (87, Sm. 2, 244), lebia (kì.), lebra (95), clebia (Gf. ci aus d) (piscis, cf. congrus) has-ila (si sim.), -il (95), -eie, hessling (Fr. &c). ehi dobbeln (125). *Doca boi e (98. st. deca?). Docere lem (1, 17, 18), o. leren (17). hd. nd. ler-en , -ren (5b) , -nen (4 , 110 metter.). Docibilis (i. docilis) lersam (75, 110). via. gelernig (75). lerlich (68). ge-1. (8). wiß- l lern-lich (17). leirlich (132). DOL Doeilis hd. lerig (5b), ge-1. (6, 8), -lernig, -limig (1, 76); ler-, lern-haftig. nd. ler-haftich (23) , -afth (22) , -ich (11). leyrafftich, sagelich (132. xdiei- ìis). gehorsam (64). Docillus &c. v. Duciculum. *Doeilocata v. Doetilotheca. *Docma v. Doetrina. *Doctiloqui meisterlich reden (74). Doctilo-quua, -gus (cf. spermolo= gus) i. eloquens in doetrina (76). Doetilo-theca (76), -teca (8), doei= locata (148) (aus doctus X dactilo= theca) i. gymnasium (148); scolastieorum domus (76). Schiller huß (8). didoleteca (X didascalua) i. scola (76). Doctor hd. nd. lerer. lerre (99). ein fiirweser der kilchen, kirchen (65). Doctorare hd. nd. leren. hd. lernen, doctor werden. doctoir machen (132). doctoren (5b). Docto-, doctu- (5b) -ratus lerer (5b). hd. meyster-er (18), -ij (17), -y (68), -ey, -schaff (51. en mesteringe (23). eyn magisteri (21). doctors wirdikeit (110). Doc-trina, -umentum, -ma, dogma hd. nd. lere, leer (11). hd. ler,'laer (20), lare(17),lernung(75). dogma lerunge (4). Doctrinale hd. eyn buch, puch (1, 75), nd. en bok der lere (23, 75), hd. von nd. van der 1. (22), ler (1, 76), hd. lare (Mss. mog., untersch. von lere doe= trina). Doctrinare lernen (19). leren (11). Doetrix lerer- hd. -in, -eyn (152), nd. -sche (23, 132). *Docturatus v. Doetoratus. Doctus hd. nd. gelert. hd. ge-leret, -lart (17, 21), -lard (5b). Documentum v. Doetrina. *Dod-, dog- (75) -aeium hd. (mss. mog.) rede budel. mei beitel (75). Dodona (dea glandiumßr. &c.) busche (19). busch (11). forst (127). dodena est regio i fructus arboris t i.q. dyana(76). Dodrans nun vneze (8). neiin lot (9i). eyn scherff (19). en scharp (11). *Dogaeium v. Dodacium. Dogma v. Doetrina. Dogmaticus (ì. docibilis, cf. doma? tieus) lersam, vlg. gelernig (75). Dogmatisare leren (17). *Dogmatus gelert (75). *Dol (cf. dolo, poi.) chol-bo (141, Gf.), -pò (Gf.). *Dola (anders gì. m ), dolabell-a, -um v. Dolabrum. *Dola-bita, -tor eyn hauwer (19). tìobler (no), schaber (ss), schauer (132). Dolab-rum, bisw. -ra, l -ella l -el= lum i dolumen (147), delabr-um t -a (64) , dol-iabrum (1), t -atorium (75, 125, 126), -atrium (75), -atura (q. cf), t -a i -atoria (Gf.), -aturia (gì. m.), -ubra (i. bipennis t asitia lapidaria 141), adola-tra (Gf.), -tura (21) parta (21, Gf.). ein hofel adder ein partte (3. cf. dextralis). parten (1, 75). hd. barte; b. da man mit holtz howt (6) ; bartt (134), bart o. hobel ; ainport-h. (76). sehrot- h. (111). hobbel (17). ein bart do man mit ebnet o. ein zwerchagst ; del. helem= bart, var. helpart (64). nd. barde sim. bude (x dolium) t ein worffbart (7). DOL schave (106, 147). schaef (107) schaue= metz (dolatura 132). forbyheln (12). schnitmesser ( ni ). zimmer- t werck- hacken; raiffmesser; dola-brum l -to- rium t -trium kueffer geschir (75). adolata (ptc. ?) bartet (Gf.). Dolare hd. hawen (70), be-, nider-h. sim. hauwin (9). nieder-h. (8). pehawen (1). houwen (11). hd. nd. be-howen, -ho= velen (23). hd. hobeln, be-h., -hublen (4), -hoffeln (21), -schaben (68), -schauen (8), -reuden (i. preparare 13). hoffelen (3). heuelen (13). vberhubeln (114). v'hoblen (7). schaben (19ì. slan (8). uff= slagen, cloppen (17. cf. doliare). ebnen, schlichten (64). selyten (13). schniden mit dem reiffmesser (75). scesson (Gf.). Dolator v. Dolabita. *Dolatoria v. Dolabrum. Dolatorium (cf. dolabrum) zug-(126), tzoge- (125) -messer. ein schab platz (68), schaue plaets (132). hobelbanck (no). *Dolat-rium, -ura, -uria v. Dolab^ rum. Dolatura (i. q. dotando auffertur, quod dolatur, cum quo d.) hoblung l glettung (110). schabung (68). schauel-, effen-inge (132). Dolatus scessot (141). *Dolea (aus dolium) putigli (Gf.). *Doleator v. Doliator. *Doleum v. Dolium. Dolere hd. smertzen(5, 74); sm. liden. smirtzen (74). smerten (23). leiden (17). leyt sein (9). we thun (7), done (13). tru= ren (6). draren (8). druuen (99). drouen (11). hd. be-druben (17), -truben. moyen (85). *Doliabrum v. Dolabrum. *Doliare (fassen gì. m.) clop-pen (17), -phen (8), -pfen (9). Dolia-tor, -rius (111, 125, kì.), dolea= tor butte- (5), butte- (3), but- (69, 70), put- (66, 74, 75% put- (151), putt- (ili) -ner. botticher (125). nd. bode-ker, -ler (22, 109). hd. budden mecher, bender, boden-b. (17), bude bendir (5b), binder (76), schaf-b. (134), pinter (1, 66), pinder (70, 75), sche-, var. scha-ffler l kiieffer (75). kiefer (77). cupenmaker (11). *Doliatorium sche-, var. scha-ffler 0. kueffer werck stat (75). Doliolum bitsch, hiiltzen kanten verpicht &c. (Hen. cf. capedoj. *Doli-, -dolo- (8, 17), doleo- (3) -teca (3), -tega, -thega (4), -tecta (16) (i. tectura dolei 3; cf. epieauterium) koffen- (3), botte- (4), bade- (81 -schilt. boden deck (16). bade-budde (8b), -hut (17). padhub (75. butte X badi). *Doliuia (120), delimo, g. -onia (76) (i. eruca; cf. dula) grasewrm (120). krautwurm (76). Dol-ium, -eum butte (6). biitt (91) butten (70). butde (102). buttde (67). but (69). buth (76). putt-e (66), -en (151). putt (74). pot-ing t -ung (75). budde (7 &c). bude (62). bidde (10). bode (5b, 13, 21, 23). bodem (11). bodene (22b). bòtte (4). vaß (68, 110). vas (76). leit- (Anz. 8, 98), lith- (141) -faz. winuas (93). lagel (110). kuyp (132). wein-kuff, -fafi; zume, var. zum (74. cf. zumme-n, -1 Sm. 4, 262). kufe (Fr.). koffe t deyse (3. i. q. DOM 189 dese, dose Fr. i93a. dosen, doste, desten Sm. 1, 401, 402 sq. ). brenten , prenten, vlg. brenckel, brencklin (75). schaff (134). Dol-o, -on (cf. dol) schwert scheide (8&c). swertstaeb(125). stabswert; stab-, schab- t radier-messer (74). pi. streit- kolben (91). *Dolon (gr., obscurum lat.) dunkel 0. vinster (74). Dolon v. Dalum. Dolor hd. smertz, schmertz. nd. smert-e (23), -el (22b). bedriipenisse (19 sim.). der we-tag, -tung , -tumb (4. cf. Sm. 4, 2). wethu-ng, varr. -ung (75). zeericheit (11). rouwe (99). Dolorare schmertzen liden ( no ). ruwen (68). row hayn (132). *Dolosa (cìuitas in jtalia) doloU (76). Dolositas schalckheit (68). loeßheit (132). Dolosus argelis-t (17), hd. -tig, nd. -tich. drughafftig (17). loes, bedroeglich (132). *Dolu-bra, -men v. Dolabrum. Dolus list (4, 88). hd. nd. argelist, "liste t betregunge (5). hd. be-triegung. -drigunt (21). nd. bedreginge. drogende (8). vn-chùst (Anz. 8, ioib), -truwe (88, 110). losheit (99). upsate (109. vb. -en). ahi zuber (x dolium?); boeser an- schlag (88). betriebung (x dolere, cf. GÌ. m. 3, 185); befi list (76). Do-ma, -matis (iè), -gma (7) (i. astigium l cuppla 75) hd. furst, forste, opasa l obasa (Sm.), virste (1, 8b), first, fùrst (6), vierst (1), fyrst(12), forst (152), wers (sic 13); first ain ayme huse (19), an eynem huli (no); furst von dem hufi (68); gib-, gi-, ge-bel; geben (77) ; gibel am zimer (75) ; dach ; ein dach fyrst (67); suel t schifi (17). nd. verst, gevel (109), dak. *Doma (herba) grensich (105). Doma-bilis, -lis hd. gut zu zemen; zem-lich, -eliche sim., -klich (6). czymli-he (152), -eh (3, i. decens 75). gezemet (do= malia 8. cf. gì. m. h. v. ?). "temelic (23). ^Domale (i. dentale 74) sech (74, Gf.). *Domalia v. Domabilia. *Domam seitenspiel mit richt (25. Gì. in Joh.). e Dom-are, -ari,? -itare (75) hd. ze-, za- (134), dam- (113, 126), dem- (Fris.), tàm- (113), nd. te-, tem-men. tam maken (23). pe-, var. be-ndigen (75). kurre (4), heimlich (75) machen, 0. werden (75). *Domarium huisft gibbil (19). en huusgeuel (11). *Domaaonium v. Damaaonium. *Domaatici (alph. don-; aus dona= tista Br.) ketzer (76). *Domaticua (aus dogm.) gelerter, cluger, weyser, leych-, list-, trugenhafft- ger (74). Domatio pendigung (75). *Domatia v. Doma. Domatus (i. refrenatus &c.) pendig 0. gezeumpt (75). *Domecium v. Dumetum. *Domestica hu6 frauwe (19). Domesticus zam (1, 5b, 8b, 74). kurre (74). tam, quer (22b). hd. nd. hus-, hd. huß, hauC- hd. -genoß, -genoyfi (5) -herre (19), -hebig (no), nd. -genot (99), 190 DON DOR DOT -ghonote (23), -heer (11). ein hußlicher, heimscher; pi. -ci hußgesind, brot-, brot-ling (65). *Dometium v Dumetum. Domieella hd. iung-, hd. nd. iunc- vrowe, hd. -frauwe, -frau, -fro (6). jun- ffrauwe (5), -pfrauwe (19), -ff (21). ionckfrou (11)- ionfer (isa). *Domicellare ionckerscap driuen (11). Domieellus hd. jung-^junck-Jungk- herre, -her. hd. nd. iuncher. iuncker (1, 5, 18). ionker (11). constauel (13). Domicilium (ì. domus, vtensilia d. ; sumitas d. 76, habitacio auis) hd. wo= nunge; kuß-w. (19), -raut (68), -rait l -fogel (17), -fugel (18). huyßrait (i32Ì. haußrat (67 Mrg.). woninge; bur (23). hd. nd. vogel-hus sim., -bur (22) , -korp (6). behusung (65, 110), d. pullorum hinerbalck (49). Domieula v. Domuncula. Domina hd. frauwe, fraw, frow (6), frf (21). vrowe (23, 67). buie (ss). Dominare, -ri (Mss.) hd. nd. her-schen, -sen (18), -Ben (5), -scopen (22). heirsen (21). hirschin (8). herschafFt tryben (68). virheren (19). v'heeren (11). Dominatio hd. her-schafft, -schoff (17). gewalt (17). herscbender g. ; pi. die herschenden engel (65). Dominator hd. nd. berscher. hd. herser, hirscher (17). eyn herschapie drager (132). Dominiea v. Dies. Dominiealis herlich (77). Dominieus herliche (17, 19). heerlich (11). heilig (17). d. dies der herlich tag (65)- . , Dominium hd. her-, hir- (8) , eigen- (65) -schafft. herscop (23). heerscap (11). herschapye (132). Dominosus hersch (10). herse (12). Dominus (i. her-us, -os 1) hd. eyn herre, herr, her (21, ss), here (23). heer (11). eyn hymmelsche herre (17). sire 109). hußvatter dem man gehorsam sol sin; buler (ss), dompnus eertsheer (11). donus ein ritter (i. miles 68, no), ridder (132). Dominus sabaoth der herre des hoeres, varr. her-es, -eß, -rens (65). Domistadium haif-stede, -stat (147). Domitare v. Domare. Domitor da- t ta-mmer (113). Domitrix zamarin (141). dammerin (113). Domitus hd. gezem-et, -t, -pt (5, 67). ghetem-e (23), -pt (11). zemet (18)! gedempt; shst. dammung (126). *Domnoniam prettono lant (Wessobr. cf. Celtica passim). Dompnus v. Dominus. Domun- , domi - eula , domun - eia (no), -tio (132), -culi (pi. ? 141) husili (141). eleyn hues (19). hußlin (no). huyß^ gyn (132). Domus hd. nd. hus, huus (11), hues (19). hd. huß, haus, hauß, hausse (152). gesin-de i -ne l sammelung (65). heim; vado domum ich gen h. (75). d. in siluis heck (77). d. parrochialis pernerhus, Tvedeme (22b). *Dona v. Donimi. *Donacia v. Donatio. *Dona-, donu- (76) -cium (66 &c, 76, 110 &c), -tium (134), -rium (74, Br., kì.) i. locus vbi dona seruantur (II. e), stat do man die opffer destempels hinlegt(74). Donacius v. Donarium. Donare hd. geben, dar-g. (75), gaben (76). be-g., verzyhen, ablassen (65). nd. gheuen. Donarium v. Donacium. Dona-rium, -ria (sg. 22, pi. 65), -cius (17) (*. donum 66 &c, 110 &c.) hd. gabe. nd. ghaue, gheuinghe (22). gelt-stock (110), -block l donayt (132). sult (19). tzolt (11). pfenning (76). eyn phennig(17). Donatarius einer dem etwz gegeben wirt (65). *Donatim geblich (75). Dona- tio, -eia (152) hd. gebunge, dar-g. (75), gabung (76), be-g. I gabe (65) ; gobe (6). nd. gheuinghe. Donatista v. Domastici. Donatiu-um (110, 132), *m (68) sold (110). soldye (132). . *Donatium v. Dona-cium, -tiuum. Donator hd. geber, gaber (76). nd. gheuer. Donatus hd. gegeben. nd. ghegheuen. Donec hd. nd. also lange. hd. als-1., -ver (6). , *Donisia v. Dionisia. *Donucium v. Donacium. Donum, l dona (76) hd. gabe, gab, gobe (6), vergeben gab (93). nd. ghaue. Donum gratuitum mol- (9), mól- (8) -schatz. Donus (cf. dominus) ritter (147). *Dopax v. Dapax. *Dorca v. Doreas. *Dorcadion wizwurz (Sum. Vi). Dor-cas, l -ca (74), -chas (8), -x (kì.), durcas (7) (i. capr-a, -ea qq. cf., t n. pr. mulieris; d. niea i.mea amasiuncula, nomen leccatoris 76. cf. dorcium) geyß (ilo). steingayß (74). ein hytt (68. i. q. hett Sm. 2, 256). pr. n. eyner frauwen (S). *Dorcillus v. Duciculum. Dorcium (a doreas q. v. Br. , cf. visuncula) augelweide o. liebs (74). Dorco (110, Br., Gl.m.), durco (alph. do- 68, 132), dordonus (74) (i. vorator &c, aus lurco?) fresser, slicker, slinder (74). ein fraß (110), vraes (132). vrait, gulsich (147) *Dorcus v. Dorica. *Dorehas v. Doreas. *Dordonus v. Dorco. Dorella (i. ehamselinum, camelina) leindotter (143). Dorica kriechysch (68). ein kriechi= sche sprach (110). griechsche zail (132). dorcus a um eyn crieche (17). doricus kyrche (sic 8). i. thuringus teut. doring (10). *Dori-, doru- (GÌ. m.) -lus (i. messi= cus 74) lo servo (gì. m.). schalckhaffti- ger knecht (74). *Dorlieus meyer ( si ), herba, aus blicus? Dormi-re, -tare hd. sia-, schla-, slai- (19), schlau- (68) -ffen. nd. slapen. Dormitare (i. dormire l appetitum dormiendi habere) naffatzen (75, sim. ai.). naftzen (76). netzen (7, Fr. cf. Sm. 2, 721). nyken (13). loddern (10. cf. Sm. 2, 524 sq.). slumen (9). slummen (12). slom= meren (132). schlomeren (110). beginnen zu slafen (9), sloffin (8 sim.). vaken (99). Dormitatio slommeringe(122). schlo= merung (110). vaek (99). Dormitator (ì. homo nauci &c.) Schliffel (V. a. 1618). Dormit-orium, -atorium (v. cubi= culum) hd. slaff-, slaf-, slaifF-, schlauff- (68), sloff- (17), schloff- (6), nd. slap-hus sim. dorm-eter (23 &c), -etre (99), -enter (110, bm.), -iter (132). *Dornaco dornegkem (74). Doronicum gembsenwurtz, schwin- delkraut (143). graffoy (144). *Dorotheca (behaltnuß der spiesse Ki.) v Drotheca. *Dorrel-la, -a (11) (aus torrela?) phannen ysern (19). pan yser (11). Dorsal-e, -ia (104) ruccalaichin (104). rugge- (11, Gf.), rock- (8, 17) -lachen, -laken (11 \ -duch (17). baneduch (17). tapete (kì.). len an aim sessel (76). Cf. dorsuale schabracke (kì., Fr.). Dorsi- (93), dor- (75) -spina ruggrat (93). ruck gradt (75). Dorsuariu-m, -s v. Dossuariu-m -s. Dorsum rugge (23, 93). hd. rucke, ruck, rugk (134), ràke (6), rucke (3), rick (18), rocke (16, 17), rogk (21). *Doruieacio wedercompts in syn eygen (147). Dorulus v. Dorilus. Dorx v. Doreas. Dos (i. arra, dotalicium, donatio) morgen- t brut-, eyn vor weg m.- (17), en margen- ( 11 ), prut- (1), prewt- (4), tur- t zu- (65) hd. -gabe, -gab, nd. -gaue. gabe (65). gebunge (i. dosis 8). morgen- gob (6), -royd (sic 19). eyn dorff (i. domus plebani ib. ). pharr-, pharre- (5), pfarr- (71), pfar- (6), par- (18, 21) -hoff. parhoph (5b). wid-imo (i4i), -dem (75), -deme (dos ecclesie 5). wy- (74), we- (23, 100) -deme. wedde (106). hanttrowe (77). mahelschatz (74). hußstuwer (ss). lipgedinge (17 sim.). dotes liplich mor= gengab (63). Dos-inus, l -ninus (Pap.), I -ius (Gl.m.) i. cinereus (II. e, 141); equus asi= nini pili (d\. isìd.). ags. assedun (gì. Aelfr.). rottenval (11). rattenfalle (sic 19). dosi-n (Pap.), -s (141) i. equus quod sit color eius de asino idem et cinereus ( 141 ), cyreneus (Pap.). Cf. tusin giluus (Gf. 5, 460), thasin melena (sum. vi)? Dosis i. dos gebunge (8). i. donatio oder medecin (110). artzny (68). *Dos-is, -ninus v. Dosinus. Dos-, dor- (gì. m.) -suarium iumen= tum saumroß (Frìs., kì.). packbeeste (kìi.). *Dos-, dor- (gì. m.) -suarius sbst. sack= trager, ballenbinder , rauhknecht (135). pack-, torf-draegher (kìi.). Dotale begabet (3). Dota-litium, -tilieium (76) morgen- hd. -gabe, -gab, -gaub (76), nd. -gaue, -giffte (132). gaue (22). lyb ding (76). lip- (10, 49), leip- (9), lyb- (123) -gedinge. liep gud (19). lijftucht (11). brut stat (22b). Dotare hd. gaben (2), be-g., -goben (4, 77). nd. begauen. morgengabe geben 19), maehen (65). margen gaue gheuen 11). wedemen (99). beroden (77). DRA *Dotatilicium v. Dotalitium. Dotatus bewidempt (Anz. 8, 405b). Doxa ere (17). eere (99). Draba hederich (kì.). i. thlaspi bawrensenff (143). *Draca v. Dra-eena, -ehma. *Dracca v. Dragma. Drac-ena, -a (74, 93), -ona l -otica (76) drackin, var. drecbin (64). drekin (93). drachyne (125). drac-a track-in, -ena -lein (74). *Dracium &c. v. Drachma. Draco herba v. Dracuneellus. Py- rethrum. Draco (cf. traeo) hd. drache, dracli, trache (3), tracb (6, 66, 151), drack (67), drak (93), track (134). nd. drake. ertbol, dol (74). wegk vnder der erd (75). *Dracona v. Dracena. Draconarius v. Draconomus. Draconia v. Draconita. ♦Draconica v. Dracon-ita, -tea. Draconi-ta, t -a (lapis Br.), -ea, -tes (124) natern- (17), notir- (8), notter- (9) -steyn, t -worcz (9). schlangenkronlein (124). turchoys (125). *Draeon-omus, -arius (Br., ai. m.) ». signifer (76), vexillifer. *Dracon-tea (Sum. v, vii &c), -tia (94b, 136, Gf.), -trulli (143, Gf.), -tum (»'. geron 85) , -iea (vv. colubrina , draco= nita), diacontum (96), drag-ontea (64), -untea (85, Sum. v, v. columbaria), -uncia (96), -antea (95), -antes (75), -entea(8), -enta (74), dracun-tea (Sum. Vi), -culus (143) drachin-, drake- (96) -wortz (8, 96), -viz (Sum. v). drachen- (143, Gf.), tracken- (64), nater- l slang- (Gf.) -wurz, l -kraut (143). natter- (143), wundt- (74) -kraut. uatur- (95), wurm- (75) -krut. nd. nader- (Sum. vn), drage- (85) -wort; draecken- i speer-wortel (143). ags. grimrodr (136), gimroder (94b). *Dracotica v. Dracena. Drac-uncellus (kì.), -unculus hor= tulanus &c. (143), -o herba (143, kì.), dragon-e (143), -cellus (143, kì.) dracon- (143), dragon- (kì.) -kraut t draconcell. *Dracun-eulus , -tea v. Drac-ontea, -uncellus. Drachma, dracma (». pondus t de^ nari genus Br. sim., cf. dragma) quintlin (91). halbsort (111). Cf. dra-eium ghe= wicht (11); -tium gewechte (19); -cina van eynre uncien dat achte deyl (147); -cine uno peso, -ca onuspellium (Gì. m.). *Dragagantum v. Dragantum. *Dragante-a, -s v. Draeontea. *Dra-, draga- (Sum. v, Vi) -gantum (cf. tragacantha, castologaloe , copo= rosa) hd. nd. dra-, tra- (95) -gant. flit (Sum. vi), -galitzstein ; kupffer- wasser, -rauch (74). *Dragent-a, -ea v. Draeontea. Drageta (cf tragea &c.) pfaflenfut= ter, trißnet (Kia.). Dragma (i. questio, cantus, genus carminis, fabula, nianipulus, pondus, p. denarii, denarius; aus 8pa.yp.-ri, ~fej 8payua, Spazia, cf drachma) vraighe (147). gesaiig von der liebe (75). eyn ge= sanck o. zalspil (8). czalspille o. ein pired' ( ? 9). eyn zaspille (17. i. q. wet= terau. zaspel /. Theil von zàl /. garns DRO manipulus fili, auch auf der Rhon Sm. 4, 290. cf tradulus). perala (Gf.). virtel (8b). acht teyl der vntz (64). ein geweicht (8). phennig gewicht (1). pennig gewychte (5b). g. -atis i. genus carminis; g. -e pysant se. nummus (9. cf. bisancius, tragma v. binio). dra-ga (11), -oca g. -cce (19) i. implecio manus en goepsen (11). eyn geyfferscher vulle (19). *Dragmatiee (i. questionane &c. cf. prc, sq.) klach-, sachen-lieh (74). *Dragmaticus (aus dram. cf. didas= colus) i. questionarius (76), interrogatiuus (Br. &c). *Dragon-e, -cellus v. Dracuneellus. *Drag-ontea, -untea, -uncia v. Dra= contea. *Dramus v. Dromo. *Dran-ces, g. -cis t -cetis (»'. fannus, pilosus, siearius &e.) bobbijn (147). *Draniumi. sacrificium in apio loco (76). *Dransis dicitur Me qui cespitat (9). _ Drapetinda (ludus) atzelbergen(ii2). blindniaus (»'. myinda Kì.). *Dratium v. Drachma. *Drauc-a, -us (kì.) hunde menner(125). *Draulus (st. tr.) brysproeckich, de= ficit in R (147). Drensare cygnorurn (141 &c). *Drensere (i. musitare &c.) pratten, pruylen (147). *Drilex (aus trilix) drilich (130). *Drinarius v. Trinarius. Drindides &c. v. Dentrites. Dri-norare, -uorare t -uolare (147), muste- (147), mustel- (gì. m.) , mustu- (141) -larum des weselkens geluyt (147). *Drior-, dryop- (143) -teris insu-za, -ce (i. polipodium Sum. vi), wald-, stein- farn (143). *Dris-tin, -um (gì. m.) lo tribunale (gì. m.). richtstoyl van elpen beynen (147). *Driuo-lare, -rare v. Drinorare. *Dro-cheta, -deca v. Drotheca. *Droma, g. -tis (aus drama?) gegen= gesanck (74). *Dromadari-a, -us v. Dromedarius. Drom-eda, i -edus, -idus (136), -oda (8) (genus camelorum cf. sq.; i. animai velud equus 76 sim.) rauit (8. aus pa- raueredus? cf. angl. rabbit??). wild pfert; olpende (9). ags. àfyrid obbenda (136). Drome-darius, -tarius (134) ». qui ducit dromedos, camelarius (Br. &c). Dromed-arius, £-aria, t -a (n.q.cf.), -us, -os (67, 76), dromi- (136),droma-(74) -darius dromed-ari (75), -ar (16), -el (5bJ. drome- (2), dromel- (1), trummel- (74) -thier. olpen-te (9), -de (8). ags. seorit mon (136). *Dromidus v. Dromeda. Drom-o, -onius t dramus (76) (i. nauis velox &c. cf. velona) snel wit (8), snell weit (9) scbifF. ags. aere t bartn (nauigium Gì. Aelfr.). dromones i. naves ì qui nauibus imperant (Br.). scaltich (Sm. 3, 360). Dromo eyn sleyffer, pr. fule (19). sleper (11. i. q. sleyp-er, -voot, -been atta Kìl. ?). fauler schlingeJ (Kìa. Mrg.). *Dromoda v. Dromeda. *Dromod-, dromon- (gì. m.) -arius (cf. dromo) sclmellescbiffurer (74). DUC 191 Dromonius v. Dromo. *Dro-, doro- (1,7) -theca, -teca, dro- tena (22b), -tica (5b, 18), -deca (3), -cheta (74), tratega (»'. lignum aratri gì. m.), dructa t crodea l trocia (74), trochus (Gf. 4, 355, cf. 370 sq.) (i. bacculus 3, contus, claua, ca-, var. co-mbuca 75. cf. troelea, trocia, crocea, furcale, forale, furale, humerulus, colista. Vrm. aus trochlea alle mit t, e, d ani. Formen) grießpret; ein lauff (74). runge (3, 5ab, 17, 22, 23) off dem wagen (5), an ey wey (17). wagenrunge (22. cf. Br., Wtb. h. v.). rung (7, 74) an einem wagen (74). rynge (152). ein ringe (67, 132). ring 6, 66, 68, 69, 70, no, 134, I5i) in curru (no), rone (18). kipa (Gf. I. e), chiph (3. cf. Sm. 2, 318 Fr. 1, 515°, Ziem. 184b, Hofer 2, 134). kipphel (1). knuttel (75. oberd.. kniittel, runge fustis). *Drudis drat (131). tratti (ni). Cf. drudes i. gratos (gì. m. 3, 232)? *Drumentum v. Dumetum. *Drupedus v. Lippere. Drusus »'. patiens, rigidus, contumax (Gì. m.). i. paciens l infirmus (76). dru= stum, asperum uncareisin sim. (Gf.). *Dtotha v. Diota. Dualis zwiuelhafFtig (17). zwefeldig (19). twiuoldich (11). dubelt (132). Dualitas (i. du- t altri-plicitas) hd. zwiualti- (1, 6), zwifelti- (76), zweyfelti- (7, 110), zweyfelde-keit. nd. twiuoldicheit. czwey czal (5b). *Dua-lium, -rium (gì. m. i. q. doa= rium, dotalitium) liepgut (19). liif= tocht (11). ; J *Dubare v. Dubitare. *Dubia zwifel (5b). Dubietas zwifelheftig (sic 76). Dubiosus voi zwiuels (17). euentur= lich (22). Dub-itare, l -are hd. zwi-fen (5), -feln, -ueln (17). czwey-ueln (9), -fellen (3), -feln (4). nd. twiuelen. Dubium hd. zwi-fel, -uel (17); cze= weiuel (9), zweyfel-1, -lung (4). nd. twiuel. Dubius hd. zwifel-er (6), -haftig; czweifel-h. (4). czeyffelhafftick (3). vn- weyß, var. -wiß (64). nd. twiuel-ich, -hafticb sim. Duca la formula (gì. m.). kese vat (147). *Ducadetum ags. suur milc; ducica= dus oximeli melicratio (i45j, cf. duleaci- dus òióyÀuxu?, -um YXuxuTctxpov (Gi.m.). Duc-atus, eratus (11) gheleyde (11, 81, 99). geleydet (19). geleyte (123). leyt-, fur-ung (65). herztum (5, 21). hertzog (7). hd. h.-, herzoge- (6, 19) -tum sim., -rich (19). herczochthum (ò). eyn her= czog- (5b), hirezochs- (17), nd. hertoch-, hertich-dom. hd. nd. ducate (».fiorenus). hd. ducat. 'dogkat (21). docat (76). ♦Ducente-, ducenti-narius hd. zwey hundert-zale, -zelich (no), -faltig (68). nd. twe h.-tal. Ducentenus der hunderst (sic 7), zwei-h. (18, 76), -hunderste (3), -hun= dertzte (5). nd. twehunderst-ich, -ech. zweibundert veltiger (6). zw.- t zwei= hunder - stet ( 21 ). czwirhundirt stunt 192 DUE DUM DUE Ducentesimus hd. der zweyhunder- tzte (5), -ste. nd. twehunder-tegeste (22), -ste (23). Dueenties hd. zwey-, czu czwey- (3), nd. twe-hundert hd. male, mal, mol (70), werp (21), werbe (17), nd. werve, vart (4. cf. Fr. 1, 241). *Ducentinarius v. Ducentenarius. Ducen-tum, -i, -e, -a hd. zwei-, nd. twe-hundert. twiehondert (11). *Dueeratus v. Ducatus. Ducere hd. nd. vo-, vue- (11), hd. fu-, fu- (6), fie-, wy- (13) -ren. hd. nd. leyden, leden (22). hd. leyten, ge-1. truwen t ein wijf tr. (132). ein wib nemen (11,0. *Ducetum (i. q. induetilis ; i. salsu= cium; qq. v.) schubling ald magen wurst (93). weinstel (Sum.). *Ducibilis &c. v. Duciculum. *Ducibulus v. Duei-culum, -llulus. *Ducicadus v. Ducadetum. *Duci-culum (Gf.), -culus (104, GÌ. in.), -olus (121, Ki.), -llus (74, 76 &c. i. clep= sydra; paruus dux; adj. Gì. m. 3, 238. Br.), -bulus (74 &c), -bulum (11), -bilis, -llis (8b), dueellus (5b), doeillus (76, 152, auch adj. Br.), ductileus (19, 76, Br. ebenso), dociulus t doreillus (76), dulciolus l eluciculus (Sum. ci aus d) hd. zapf-o (121 sim.), -i (104), -e; czaphe (3), zapphen (1), zaph, zapff, zapffen vor ein vaß (75), czapp-e, -en (4), cappe (5b). nd. tappe, tap. kop (21). trechter (ductileus 11). drechter (19, 152). pippe (74). *Ducilis (». duciculus gì. m.) außge= nig (ut ferrimi 75. cf. ductilis). *Ducillare tzapphen (125). czappen (19). tappen (11). entzepffen, ab-, auß- ìassen (74). *Ducillator zepffer (110). tzepper (132). tepper (147). *Ducillulus ein klein zeppflin (6). ducibulus (sonst nicht demin.) en klene tappe (23). *Duei-llis, -llus, -olus v. Duciculum. Due-, dux-issa hd. hertz-oginne (19), -ogin, -oching (3) -ugin (18), -en (21). hircz-ochin(17), -auwinne (5b). hovtzogin due; h'tzegin dux. (6). nd. herteg-, hertegh-, hertich-, hartog-inne. *Ducius (fabri) kuoltrog (75). Duetil-e sbst. , -is, -e adj. geslage- ner (120 sim.), -n (malleo (10, 12). slah= perding (74). gesmiet (49). eyn slegel (missverst. aus „malleus ductile cudù" Br.); geleydet (19). leide-lich (11), -clich (100). licht furig (8). Ductileus v. Duciculum. Ductor ain fierer (76). *Ductoria (x auct.) marckschiffe (74). *Ductrimannus v. Mannus. *Ducturarius (i. bracteolarius) gold= sleger (125). Dudum hd. lang. 1. zeit (67). hd. nd. lange, harde 1. (99). von langest (110). lesten (132). Duellare hd. nd. kem-pen, hd. -phen, -pfen. hd. strijden (Mss. mog.). striden (11). duilare vberwildigen (5b). Duellator hd. chempher (1), kem- ])hir (5b), -pfer, hd. (18) nd. -per. strù der (17). Duellum hd. champh (1), kam-phe (152) , -ph (5b), -pff. hd. nd. kàmp. kempt (8). strijd (17). *Duidens schaip; alt wijfF (147). *Duilare v. Duellare. *Dumum &e. v. Dwinum. Duitas zvischenunge (Sum.). *Dula (herba, i. eruca, cf. doliuia) wilder senff (141). *Dula (t. anelila , habra &c.) ags. thiln (GÌ. Aelfr.). Dulcaci-dus, -um v. Ducadetum. Dulce-do, -or, -oratio suzehait (2). hd. suße- sim., sussi-, sussi- (3), susyg- (151), siessi- (68, 76), suß- , soys- (13), suysse- (67, 152), suessig-keit. sufi- (110), sulie- (8b). -heit. zot- (23), zuet- (11) -ieheit. ziise, wollost (-or 8). suß- (8), sus- (9), sieii- (76) -machunge (-atio). Dulce-scere, -re (3) hd. suße , suße (3), sueß, nd. zote &c. werden. *Dulciolus v. Duciculum. Duleis hd. suße, sueß (66, 70), suß, suyß (67, 152), suße (G), sueß (151), sieß (68, 76), soyß (13. wetterau.).nd. zote (23), zuete (11), sute (99). D. melodia sußer thon (75). *Dulcisapor siesser geschmack (76). *Dulcisapus (quod dulce sapit 129) suße von gesmack (19). zuet vansmake (11). dulcissapa ags. coerim (136. cf. defructum). :hDuleisiola pàonien,benigen-, pfingst-, gicht-rosen (143). *Dulcissapa v. Duleisapus. Dulcor v. Dulcedo. Dulcorare hd. suez (4), suß (1), suße sim. macheu. zote maken (23). wole lebin \V>). Dulcoratio v. Dulcedo. Dulia (i. theosebia; anelila 76), dulium (8, 65) helligen dinst(5b). crea= turen anbetthen (15). ane betunge crea= turlich heylekeit (8). anbeten creatur- lich-e, var. -ex heylikeit (9 Anh.). Dum hd. nd. wanne. hd. wan, wann, wenne, wen (4). wanner (142). als lang, so dan (65). Dum-are, -ere (11) (l. spinare Br.) durnen (19). doernen (11). Dume-, durnen- (9, 23), drumen- (8), dumice- (110) -tum, dume-, var. dome-tium, -cium (75) hd. dorn-pusch, -busch, -hecke (13, 18, 91). heckig (75Ì. hd. durnen- (mss. mog.), nd. dome- (23), doernen- (11) -busch. darn bufie (21). Dummodo (oft i. dum). hd. also (19, 110), als, nd. alzo (11) lange. albez daz (5b). Dumosus busohechtig (17). doernich (11). Dum-, selten dun-taxat hd. nd. all- eyne, -ene (23), -een (11). außgenomen vnd hhidan gesetzt (75). dissesmez (l. tantummodo 5b). Dumus, ditinus (93) (i. rubus; saltus 5b ; spina 10) hegk (1, 134). hekch (2). hd. nd. hecke. dumen-h. (19). ge-h. (5ab). hack (5). hage (8b,23, 88). hd. nd. h.-busch. hag (74). haen (100). han (8). hd. hagen-dorn (7), -pusch, -busch (7, 67, 134), -busche, -bosch (68). heyn buß (21). hagelbusch (22). busche (17 s«TO.).haich-b. (132). bosch (6). pusch (5). p.-hagen (9). bagen-p. (sic 151). reche (10). stude (13 &c). heidel-berstrud (93), -stud (64, 88, 123). dorn (88, 110). doern (11). rauher busch (91). mora-dumi, -dumum (93, von Waclcernagel in ditimi gebessert!), -dium (74, 88) (i. q. mora fruticum 125) heidel- (64, 74, 75, 88, 93, 123), hol- (5b, ili), pram- (74), bram- (75a), brom- (75b) -ber, -per (74). *Dundieare v. Diiudicare. Duntaxat v. Dumtaxat. Duo hd. zwen (mss. mog.), zwey (7, 19, 21, 110). zwey ding (6). nd. twey (22), twe (23), twie (11). hd. nd. beyde. *Duo s. myld gever (147). *Duo duis (i. tribuere, dare, soluere Br. aus duim, anders Gì. m.) geben (19). gheuen (11, 147). gelden (11, 19). Duo - decennis (- decimus verdr.) , -dennis zwelffierig (110 sim). Duodeeies czu czwolf mal (3). hd. zwelf male, mal ; zu zw. maln o. ferten (75); zwolf mol (6); zwelft mal (76); zwolff werbe, czolff werp (21). nd. twelf werue. Duodecim hd. zwolff, zwolf (6), zwalffe (111), zwelff, czolff (21). nd. twel-eue, -uè. Duode-eimus, t -nus (66 &c.) hd. der zwo-, zwe-, nd. twe-lffte, hd. zwelfft, czwlofte (3). Duoden-arius, l -us (mss. mog.) hd. zwolff-, zwelf- (67, 68, 76, 110), zweyfeldig- (sic 18) -zale, -zelig (no), -faltig (68); der zwolf zalig (6); dy, die czwolfte (3), zwelffte, zwelfft zal. schilling (74). -arius twelf tal, -us tweluich (23). Duode-nus v. -cimus, -narius. *Duorancia v. Deuoraneia. Dupl-are, -icare hd. zweyfel-digen, -tigen, -gin (18). zwolfeldigen duplare, zwoffaltigen duplicare (21). zweueldigen (13). zwifaltigen (76, 134). tweuoldighen (23). zweifaltig (6), zweueldig (17), czwy- fach (4), -fachtig (75), -falt (no), -faltig (68)machen.dupelen(no). dubbelen(132). *Duplarium (anders GÌ. m. ; cf. dui= num) tzwern (125). Duplex (cf. duplus) zwifachtig (75). *Duplica-nus, -rius (Br., gì. m.) die twen partyen in loisheit gunstich is(147). Duplicare v. Duplare. Duplieator v. Diplodiatorius. Dis= plonatarius. Bilinguis. Dupliciter zwifal- l zwifach-tiglich (75). *Duplieium (i. q. bilix q. v.) zwil-ing (75), -hing (1). *Duplicius zwifa-ch t -cht (75). Dupl-us, -ex (q. cf.) hd. zwi-faltig (6, 68, 110), -feltig (69, 70, 134), -fach (4); zwey -feltig, -feldig; zwefeldig, zway= faldig (1). nd. twiuolt (11) ; twe-uolt -us, -uoldich -ex (23). Dupondium v. Dipondium. Dura mater, d. -meter (64b) die vssernhyernschale , var. ausserhyren= schal (64). ußer hyrn (27b). usserhirnuel (93). Durabilis warhaftich (22b). duerhaff= tich (132). we-, duy-rechtich (147). Duracinum weichsel (9i). hartling (Hen.). EBE EBE EBU 193 Duramen i. testa t sectio (76). Durare hd. harten (5ab, 68), v'-h. (17) , herten, harne (10); hart werden (17), machen (68); weren; wol (12), lang (no) weren. nd. harden (23); volstendich blijuen (132). Duratio werhaftikeit (9 Ann., 65). werigkeit (65). *Duratiuum werhaftig (65). *Durcas v. Doreas. *Dureo v. Doreo. Durco (i. trieris 75, 141, cf. h. v.; pi. -ones nauigia fluuiatilia GÌ. m. ) schifi" dry zelig o. mit diyen zelen der ruder o. mit dryen mastbaumen (75). Dure, duriter hart-lich (5, 110), -lic (23), -liken (22). hd. hert-liche, -lich (3), -lichen (21) , -eclich (6) , -iklich (134), -iglich, -ikleichen (1), -tenglich (67), -ttenklich (68), -enlich (76), -erlich (5b). *Durego v. Thurego. Durere (i. durum fieri Br.) hart wer= den (10, 12, 68), sin 110). virhertin (8, 9). *Duria v. Durltia. Duribuecus v. Duripueius. *Duringia v. Thuringia. *Duriosus v. Durosus. *Duripucius awderputz o. eudrischer (74). Cf. duribuee-us, -ius (147) i. qui nunquam vult aperire os (Br. &c); eute= risch id. (sm. 1, 129). die den mont steeds toe heldt (147). Duriti-a, -es, duria (76) hd. harte-, herti-, herte-, herthe-keit. hirtekeid (17). hardicheyt (23). *Durosus hert (76). duriosus i. durus (129). *Dur-tus (piscis 9), -sus (gì. m.) dors (9). Durus hd. hart, herte, hert. nd. hard. Dustria i. nobili-tas (74. i. q. in-d. 76, Br.), -s (76. i. q. dustriusuo &c.) adel, edelkeit (74). *Dustrum drirah (Gf. 5, 254). *Dutamare v. Dwinare. Duteronomius v. Deuteronomium. *Duuinum v. Dwinum. Dux hd. furer. hd. nd. vorer. fure- (5ab,7), vor-(22), geleidß- (nob),gleyd8- (68, 110a) -man. hd. hertz-oge, -og, -ag (21), -ug (18). hircz-oche (17), -ug (19), -auw (5b). nd. hert-oghe (23), -eghe (22b); hartoghe (11); vorste (14). *Duxissa v. Dueissa. *Dwi- (23), gew. dui- {alph. dwi-), dewi- (3), tvi- (17) -nare, dutamare (6), dimare (Sm. 4, 309) hd. zwirn-en, ig (sic 76), zwernen (18), zwiermen Sm. I. e.) , czweren (21). garn treben 17). nd. twernen. *Dwi-, duui- (6), twi-, tvi- (17), tui- num (cf. engl. twine), twinum l twi (5b), dymum (Sm. I. e. cf. dimus = bimus Pap. ) hd. zwir-n, -en (1,4, 76). ztwirn (8b). zwern (5b, 12, 18, 21). zwierm (sm. I. e), twern (23). fadem (4). netze (8b). neycze (13). *Duinus (alph. dwi-) zwornt (7). E Ea darvmb (9 &c). *Ea polis (*'. exemplar) en by teken (23). Ea tempestate zu der sei ben zit (8), czeit (9). Ea-tenus, bissw. -zinus, -propter dar-vmbe (99), hd. -vmb, -unirne (8b, 100), -ymme (13). dorumme (9). bij ader mit dem selben (17). *Ebannire vyß- (132) vß- (68, 110) -bannen. *Ebannitus vyß-, vß-gebant, -geban= net (ib.). Ebanus v. Ebenus. *Ebar v. Epar. *Ebdasilon (aùs heptaphyllon) sye= ben bleder (17). *Ebdom-a (8) , -ada, -oda, -ida, -eda, hebdoma-s, -da (Br.) hd. wo-, wa- (8), wu- (6), w- (21) -che. nd. wek-e, -en. achte dage (5b). Ebdoma-darius sim. (v. prc), -rius (8) eyner der, dye (18) dye wochen helt (18), had(21). en de de wekenholt (23). eyn wochen halder (5), wechen helder (132). hd. (cf. Fr. 2, 455a. Sm. 4, 12) WO-, wu-chener. wochinman (8b). woche-(19), wee- (11) -lich. *Ebdoma-datim sim., -tim (3) hd. woche-, woch-,wuch-(6), vuch-(7), wolch- (3), wochen- (4), wochig- (75) -lich. weclik (23). wekelink (22). alle (es), ali (no) wochen. by wechen (132). *Ebdomarius v. Ebdomadarius. *Ebdomatim v. Ebdomadatim. *Ebdomida &e. v. Ebdoma. *E-5 he- (Br.) -bdoas (i. spacium VII dierum Br.) seuen tal (23). *Ebedo v. Hebetudo. DlEFtNBACH GlOSSARIUM. *Ebedus (cf. ebeta, ebulus) ebech (23). *Ebelus v. Ebulus. *Ebelustre v. Ebilustrium. *Eb- (alph. erb- 47), erb- (96) -enenti, ebenuenti (80) (herba; aus erba- oenanthe) garwe (II. e). E-, he-benus, ebanus (estarbor in- com-bustibilis , -stibilis , -buseibile ; cf. elenus) flader (75). fi.- (4), fladren- (3), vledern- (13) -bawm. eibe (74). wuet-(74), wut- (5ab, 17), wint- (1) -scher- ling. wotscerlink (23). wedesch here (sic 22). butschurling (1). ebenus (bm. 409). *Ebere &c. v. Hebere &e. *Ebeta ebeschlouch (96). ebetb iue mescli eyn crud twierleye (22b). Cf. e-, bi-biscus ibisch (kì. &c). *Ebet-are, -atus, -udo v. Hebet-. Ebibati v. Epifates. Ebibere hd. vfi-, nd. v'- (11) -drincken sim. (e. gr. ebibe culum 132). *Ebidudo v. Hebetudo. *Ebilus v. Ebulus. *Eb-ilustrium , -ilostrium, -illust= rum (9), -elustre (i. bis gemina lustria se. XX anni 76; aus bilustre?) zweyer zit jar (8). XX jar (9). zwenezig jare (17). *Ebit- v. Hebet-. *Ebolu-m, -s v. Ebulus. Ebor v. Ebur. *Eborium (aus orobus?) vogelwicken (96). *Ebredio ags. hrisil (Eosw.). *Ebrex i. senex (76). Ebri-are, -ari, -etare, -etari hd. nd. druncken, v'-dr. (22), hd- truncken, trucken (4), droncken (132) machen, maken, i werden (7, 64). Ebri-etas, -ositas hd. truncken-, druncken- (18 &c), nd. vordruncken-, voi- (no &c.) -heit, -keit (18). vbertranck (9). Ebriosus gantz truncken ( 110 ), droncken (132). Ebrius hd. druncken. nd. vor-dr. folle ge-dr. (10). truncken (69, 70). trucken (4). droncken (11, 132). voi (110, 132). *Ebula v. Ebulus. Ebul-lire, -ire (11, 64, 65) hd. vber-, vber sich (65), ab- (8), auß- (64), vß- (17) -sieden, -syden. auer zieden (11). *Ebul-litio, -itio vbersich siedung, syden-digkeit, varr. -nigkeit, -igkeit (65). Ebu-, ebo-, ebi-, ebe- (3) -lus, ebul-a (ss, 96), -um (136b, 141), -i (94a), ebolum (94a, Sum. 11), euoli (Sum. n) (cf. ebedus. meatrix. nigella. Gf. 1, 153. BM. 66) hd. at-tah (i4i), -ach t -che (Sum. 11) , -ich , -tich. attich-krut (68), -kruyt (132). adche (93). addich (75). adich (74, 96). etich (85). adrech (77). retich (10). adik (13, 23, 47, -us 85). adek (22). adeck 0. adich als iung ho^ lùnder ein kraut (74). adeke, eyn crud also iunc alhoreh (22b). acke (95). acten= staud (Kia.). ebich (5b). ebehe (21). ni. habijck (143). harstreut (47). heylender, sommerholder(73).a#s. uualhurrt (136b), ellenwyrt (94a). Ebur, ebor hd. helphini- (104), hel= fen- (1) -pain; helfin- (12), helffen-, helff- (75), elephanten- (110, 132) -bein, -dyer (19). elpen- nd. -ben, -bein (132), -dier (11), ags. -derban (136). juorie (99). iuoor, auoor (kìi.). 25 194 ECL Ebur-neus, -inus (7) hd. helffen= beyuen. von h. (17). helffen-beynecht (5), -béynigk (21), -beinig (75), -baynein (9). elpen-benen (11), -benich (23). *Ebursator vßseckler (64b). außge= ber (64°). *Eceam (17, 75), ellam (74, 75) siech dye (17). schawe die o. disse (75). syhaiì= die (74). Ecce hd. sich, syche (133, 151, 152). zich t ze (23). su (22ab). sech Me (99). hd. nym, uim, neme (133) ware, wair (5); nyem war. schawe (75). *Eccinc sich hie (100). Ecclesia hd. kirche, kirch. kijrch (132). chirch (1). kirg (21). kerke (23). kirch (6), kilh (93) t kristenheit. E. filialis zukirche (75). E. kathedralis pistumb (1). E. metropolitana byschup (5b. epis= copus bischoff ib.). E. militans dy do vechtende ist (9). die v. cristenheit (12, 15) wider vnrech= ten glauben (15). E. triumpbans dy do sygeuthaft worden ist (9). die syegehaftige cristen= beit (12). gesighafftig wider die vnglau= bigen (15). Ecelesiare zusainen ruffen (19). to zamen ruepen (11). Ecclesiastes hd. ein buchSalomonis (110 sim.), der welt verschmehung (65), von der samelung sim. (samlung, same= minge) der werlt sim. (welt, werlnt 152). das puch der verschmechung diser welt (75), der vppikait der welt (1). der werlt versrnehung (7). der wernt versus menung (21). Ecclesiasticus hd. kirch-er (6), -er berre (7), -her (67), -ener, -ner (69, 70, 134), -lich (5b, 19, 110). kirgener; in der samenung (21). eyn buch von der same-nunge, -lung (7) der dogent (5, 7, sim. 65). das puch der newen weishait (1). sigriste (6). kerklic (23). kirke- (11), kyrch- (132), kirch- (110), crist- i cri- sten- (65) -lich, o. von der kirchen (110), off van der kijrchen (132). *Eccula (aus ital. eccola P) siech siech (17). Eceum (17, 75), ellum (74, 75) siech das (17). schow den (75). syhanden (74). *Eeia, g. -e eyn brille (18). *Eeleta v. Heetbeea. *Eelygma v . Electuarium. *Eclipea v. Eclipsis. Eclip-sari (11, 19), -ticare (19), eglip- pitare (8), -picare, -to (17) hd. gebrechen. nd. gebrec hebben (lì). Ecli-, ecly-psis gebroch (17). gebrest (11 Mrg.). ver-schweramung, -bleichung (126). abgang der planeten schyn (75). e. lune moncs finster 0. verleschung ; e. solis sunnen-f. 0. -schines vnderzug (64). edipea i. obscuritas t ludus (76). Ecli-, eely-ptieus gebrech- (110 &c), gheblec- (11) -lich. Ecloga v. Egloga. E- (64), e- (Br.), o- (81), gew. i- (Br. &c ngr. OU), y- (1), hi- (8b) -eonomia, hyconia (7»), ico-mia (110, 132), -nia (8, 68) vor steunge (8, 9). huß-haltung t -habung (75). huusraet (81). die kunst von regierung des hauses, var. huß (64), hußgesynn zu regieren (st. -ica 68). ECH hausniuter (st. -ma 1). drotscap (79). droße samrnent (8b. cf. economus). E- (Br.), i-, y- (93) -conomica huß sorg (110). (kunst) gelert selde eins husgesindes (93). eyn konst om eyn huyß off faniily tzo regeren (132). yeo^ nicorum (liber) von der haus gsehaft (1). E-, i-, y-, hi- (6, 8b, 23) -conomus, e-, i- conimus, -eonomicus, yconamus (6), hycomus (79), t echomidus (76) (». dis- pensator) hd. nd. vor-, v'- (7) -stender, -stenner (18), -steher (3, 5). fursther (4. cf. forest-, luc-arius). forst maister (76). ein hau-, varr. hey-ßlicher man (64). hußkneekt (125). hd. schaffner. hus-sch. (110), -wert (22), -wurt (6), -haber (75), -vader (23). drocsote (79). droßeße (8b). drossae-t, -rt (KU.). schaffer (9). scheffer (8). eyn dispenserer (132), besteller van dem huyßgesinde (132), der hußgesyns (68). Econtr-a, -ario hd. widder, w.-vmb sim., her-w. (17). nd. wed-er, -der. Eeonuerso hd. wider vmb. w.-om (132). weder vme (23). *Ecor v. Ècho. *Ecosmen v. Elicosmon. Ecquando wenn joch (126). Ecquid hd. siech was. sye wat (132). Ee-, en-quis ist etwar (88). Ecstasis &c. v. Extasis. *Ecteca &c. v. Heetheca. *Eeuleus v. Cuculia. Aculeus. Ecu-, acu-, selten equu-leus, eculius (75 varr. ) (i. catasta, expansale Br., expensale 6, patibulum &c. ) marter bovn (93). hd. galgo (Gì.), galg, clag (sic 110). hd.nd. galge. sper-g. (5), -galgen (9). eyn snel eyns galgen (17). eyn snelle-g. (3). dypstock t gake snai(19). kacke(12). stock, kaeck (11). stog (8b). notstal (4). eyn rang (7). ram (21, 6, 75) der weber zu den tuchen 0. daran man die leut martert (75). reme (13, 22). rem (vbi sus- penduntur carnes 75). rame (13, 152). pynram (110, sim. 132). ross ec. in carcere; resslin equ. (91). das rosschen (125). eruleas (*. mediastinus, pilorium) pranger (3). *Echalium v. Euehalium. *Echare wider hellen (75). *Eehates i. dea magorum &c. (76) aus Heeate. Echemjrthea (kyz\i-U§id) verschweig= samkeit (126). Echid-na, -gna(125) otter (125). ater (132). nater (110). *E- { v-chinastrum (i. pul-, peri- monia, pelonitis, UcXovt'tii;, geran-ium, -ogeron &c.) windischer storckenschna= bel sim., ni. knobelachtig cranebeck(143). *Echinna &c. v. Echitudo. *Echinum (i. abomasium) salter, bòk (109). Verwechselung mit dem Psalter (salter) der Wiederkàuer! i. q. echinus die mannigfalte (kì.). Echi-nus, t -uus (i4i), echminus (piscis dee. 76), ethymus (p. V. Hamb.) glasauaz (Gf.). huso (141, Gf.). huse (Sum.). huze (v. Hamb.). ygel; kestenigel (i. e. hiilse; 126). kastanien schlw (i. calyx echinatus 109. cf. Br. wtb. 2, 842). Echites aern stein (19. X aetites). j *Echi-tudo (76), -nna, g. -nnadisì EDE (129, 147), -nades (pi. pap.) est insula que-dam (76), -libet (129). eylant (147). *Ech-iuus, -minus v. Echinus. Echo (g. -onis 110 &c. ), t icheos (100), ichoos (120, 121, Sum.), ecor, g. -ris (9) galm (13, 100, 121, 141, Sum. &c). hd. wider- sim., hd. nd. weder-galm (8, 9), -galle (5), -sehal, hd. -schall, -hai, -thon (126), -luit (19), -geluit (132), -ruep (11), -clanck (110, 132) als in den buss^ chen (132), welden (110). ags. uuydumer (136), wudumasre (Bsw.). *Echola i. consobrina (ie). *Echomidus v. Economus. Edacitasvraz-(8b), frai6-(19), vraet- (11) -heit. hd. frette- sim., frissi- (134), freßig-, freczig- (9), freyssi- (3), freßlich- (68), frisch- (6) -keit. frefierij (17, 110), frasserey (4). nd. vress- (23), vrass- (132), werd- (22) -icheit. Eda-eulus, -seulus hd. trasse, fratt, fraiß (19). frayße, vressich (132). *Edagium ( : eda basterna gì. m. = rhedagium q. v. '. rheda) wagen o. roft= ZOl (64). *Edaliu-m, -s (de manzare gì. m.) speise (untersch. von edi-, edu-lium 67, 152, jedoch identisch mit edulium Nr. 1 in 66 &c). , *Edam v. Edera. *Edasculus v. Edaeulus. Edax hd. freczig (9) , freßig. vres= sich (23). vrazzich (8b). frassig (4). vrae= tich (11). vraet (99). wars fioo). werch (22). frisch (6). eyn freßger (18). schleitzer (126). rflcll (25. Cf. Sm. 3, 19). Edecumare v. Edicomatus. Eden, edem (i. delieie paradisi) wollust (17). wolust (7). Edentare hd. zende, zene, zen vß- brechen, -ziehen (8). nd. de tenne vt breken. *Edentarius zanbrecher (no). Edentatus zane- (10), zen- (12) -loiß. zanloß sicut puer (8). zantlos s. senex (9). ainer dem die zen vß gefallen o. gebrochen sind sicut senex (76). *Edentomatus v. Edicomatus. Edentulus zan-loß (no, s. puer 8), -loz (4), -laß (17), -fleisch (sic 68), -lucket (64, 110), zant-los (s. puer 9), -loyß (132). czenelose (13). on zen (64). tantloes (11). Ede-, edi-pol (i. per edem pollucis Br., adv. iur ondi) hd. scheltwort. bei dem hauß edelpols (74). E-, he-dera, edra (8, 75), hedra (133), edrea (23), edam (11 Mrg/) ephaw (7, 64, 110, 123). epfau t mauerpfau (114). ebhaw (hed. noc). ephew (67, 110a). ephei (91). ephee (76). abhew (nob). ebheu (ed. noc) ebh6we(15).ebowe(9a).ephew-, ephe-, ebeien-baum ; wild eph-eu, var. -en (75).ebom(77).Adrec?.ebich.ebb-, ew-yche, ebechc(19).ebechhee(Sum.).abech (101). ep= pich(68, 75). y wesclie (22). ybische (5). ebe= schlo (47). ibenloub, wintergruen (125). eygloff (85). eyloef (11, 132). yflóf (109). iue t auey (àrbor 23). ein ibe t ylme (3). eib (74). ib (arbor 75). eyben (4). yfe (13). paura- (9), baum- (8), wede- (11, 109, 74), weden- (85), wed- (47, 74, 132), welle- (Sm. 4, 30) -winde. ags. uuido uuindae (136a); ifeg (136b). weminde t ingroen (107). wintaw (7). pawmbinden (edere 3). grund-rebe (100), -reb, -eram, EDI asch (74). ed-era, -ra arborea ebich (17, 153). eyn esche (17). edera nigra ebhovvi (101). ags. eordhifig (94a). e. terrestris gund-erain (8), -ram (9, 85, 96), -raue (47). gunne drebe (sic 17). grund-reb (153), -reben (in), grundt-, gundel-rab, ni. onderhauer (143). Edere hd. sprechen, reden (8, 9), machen, zelen, zalen (6), eßen, offen- barin, -baren, -barn, -born (6), geberen i buwen (65). nel. sprecken, seegen (99), maken, telen, teken (22), eten (99), etten, mitten (85), oppenbaren. Bdes hus (5). huus (11). hues (19). hufi (8, 110), haws (9). *Edibilis v. Edilis. *Edieare hochermachen (74). *Edieari hocherwerden, enteren (74). Edieere hd. ge-bieten, -b. als die weltlichen (75), -byten. hd. nd. ge-bieden, -beden (19, 23), -pieten (4), -benden (18), -breyden (21) ; beyden ( 22 ) ; kun-den (4), -digen, -gen (21). v'-kunden (6), -kondigen (17). außruffen (75). *Edicium v. Editio. Edico-, edito-, edento- (76), edu- (17) -matus (i. exstirpatus 76 ; cf. Gì. m. 3, 263) hd. aus- (9), vß-geworffen. edo- (76), ede- (Br.) -cumare, t -gmare (76) i. excerpere. Edietor gebieder (11, 19). Edietum (i. editio q. v. 110 &c.) hd. nd. gebot. hd. kundunge, ans- (4), vß-k., -kundigunge, -ruffung (75); ansebundung (l.cf. instinetus ; Xauscundung ?). gebod i vß kunning (21). gebott l v'kundung (6). gebotte t v'konnung (18). en bot i vtkundinge (23). machung 0. verkyn= dung (67). außgeriefft bot (no), gebiet der weltlichen (ind. der geystlichen ; 75). eynes wertlichen fiirsten gebot (3). koningis g. (8, 9), t gesecze (9). Edicula breidihus (93). huBIin (8). hauslein (9). Edifie-are, -ere pawen (1, 4). bawen (9, 134). hd. nd. buwen. huser b. (no). buhen (5, 21). czimmern (19, 68, 110), stichten (99). Edifieatio stichtunge (99). nutzbar= keit i besserung (65). Ediflcator pawmaister (1). *Edificatorium ein nutzlich ding (65). Edifleium, t edinphium (76) (i. madrina, fabriea 71 , frabriea 1) buw (76, 110). buwe (12, 19). hd. nd. ge-b., -bauwe (152) -bue (17), -bu (21), -bav (7), -bou ( 49 ), -paw ( 1 ), -pew (9), -bewe (70, 151), -bew (134), -bude (5), -buez (8), -buescz (18), -zymmert (8), -zimmer (68). buete (22). czimmer (9, 19). tzymmeringhe (132)'. Edilis sbst. (i. edituus 110 &c.) hd. hus-, huß-, haus-wirt (8, 9), -warter (es), -verwarter (93), -huter (75), -hieder (110 sim.). spiel- l schaw- (88) , kijrch- (132), kirchen- (110), paw- (123) -meister. hail= genpfleger (88). pi. kirchprépst o. pfleger (91). Edi- (132), edu- (76), edibi- l esibi- rlo) -lis esserlich (110, 132). *Edili-um, -tium (110) i. vo-, fo-, (3) -racitas t dignitas in domo (70, 110, 134. cf. edulium). fraßanikeit (74). querder (8,9). geiczi-(3), großlich- (siclS) -keit. *Edili-, edi- (68) -um, t -tas (74), -tium (68, 110, 132), edieilium (68) i. EDU dignitas edilis, als solchen ampt (132). torwarterey (74). *Edinphium v. Edifieium. *Edima v. Endiuia. *Edipol v. Edepol. Edis (i. aula) sail (19). zael (11). Edis-serere (Br.), -sere, -serare, -cere (76, 110), -erare (76) hd. vßlegen sim. be-tewten (9), -duden (17). wiBIich (17, 75), subtiel (74) reden. exponiren (99). Edi-tio, -ciò, -cium, l -ctum (110 &o.) hd. machunge; ge-m. (6, 21), -bietung; gebunge (67, 152). nd. ghemakinge (23). buunge (5). gebot (110, 132). *Editomatus v. Edicomatus. *Editor v. Osor. Editus hd. gemacht. nd. ghemaket. Edituus (i. campanator 74, cf. edilis) hueter der kirchen (75). huß hudir (8). haws vater (9). meßner (64, 74, 91). glockler, kirchwart (74). Edo schlemm-, fress-, suff-, brass-, schleck-, full-er (88). Edocere leren (9). heruß-1. (65). *Edocu-, edog-mare v. Edicomatus. Edomare czemen (19). teemmen (11). *Edonisia v. Dionisia. Edra (s'Spa; i. sedes episcopalis 76) bischoff stul (8). *Edr-a, -ea v. Edera. Educare (i. nutrire, ducere) hd. neren, er-n. fuden (8). fueden (66). voeden (132). fyden (13). voden (23). fochten (21). hd. futer-en, -n ; futtern (i5i), fuoren (76 sim.), fueren (152), fum (ducerei), tur en. (nutrire 6, 9). vusteren (99). voert stueren (sic 11). hd. er-, nd. v'-quicken. erkornen (7. aus erquicken X erko-men? -berenr). vßbringen ziehen (65). erczen (1). Educatio futung (8). fudung (8b). fuedung (66, 151). voedinghe (132).vodinge (23). weydung (68). vertunge (sic 9). hd. iuterung, furunge (152), furung (67), vß-f. (76), furung (3). leydinge (11). hd. nerunge, er-n. (3, 110), -quickung, -qui= gunge (21), -kiekung (76). Educatus derzogen (75). Edueere furen (no), hd. vz-, vß-, vs- (6), auß-, auf- (3) -furen (67), -furen, -furen (3, 6), -fieren, -foren, -foni (18), faren (12 &c), -ziehen, -zehen, -leyten 110). vyß- (132), vor-vorn (22), -leyden 11, 132). vt ten (22). iungen ten (23). Eduetio außfurung (75). *Eductor außfurer (75). Eductus entleidet (19). außgefurt (75). Edulis v. Edilis. Edul-ium, -um (v. escina) (cf. edi= lium) hd. nd. spise sim. querder (16). fraußhait (7). aet (106). Edulus i. estor t vorator (Br.). E-, selten he-dulus zickel (49). kitzel (75). huetel (81. cf. Sm. 2, 256). phrett= chen (auis 125). *Edumatus v. Edicomatus. E-, selten he-, hoe-dus (i. prellus Voce, ex quo, 147) hd. kitz (1, 75),_ chiz= zin (104), kytzin , kutzin l kufflin (7), kiitzlin (65), kiczel (53), kitzlin (64, 110), gitzi (93). geiß-gin (132), -lin (3, 75b, 110), -el (75a). eyn iunge geysez (18, 21), ziege (17), zege (5). eyn innck sege (22b). ziken (6). tzicken (23). czickel (4). EFF 195 czick- i czege-leyn (9). zygelchin (12). ein czicztliche (capra iuuenis 3). hd. bock, back, (67, 152), bog (8). buck (147). nd. hoken (22ab, 23), hoyken (11). *Eester (e. pic-us, -a; a. d. NI.) ex-, aels-ter, eyn vogel (147). *Ef- bes. in 76 ófters st. eflf-. *Ef-, eff- v. Eph-. Effabilis hd. sprechlich (19); vß-, zu-,spr. sprekelich (11). *Effabiliter außsprechlich (75). *Effacere (i. faeere gì. m.) hd. straf= fen. stroffen (8). *EfFaltes v. Ephialtes. Effamen sprache (19). spraeck (11). EflFa-minare (Br.), -minari (110 &c), -mari (66 &c.) i. loqui. Ef-fari, -ari l -rari (76) hd. sprechen, zu- (8), vz-spr. auß reden (64). nd. vt sprecken. *Efiarnari v. Effaminare. *Effebyon v. Ephebian. *Ef-, ex- (Pap., gì. m.) -februare (i. expu-rgare gì. m., -gnare sic Pap. ; desecare 76. st. defecare q. cf.) luteren 0. schumen (8). leuteren t schewmen (9). *Effebulare v. Effibulare. Effebus v. Ephebus. Effector wiircker (65). Effectus s. ptc. hd. ein gesehi-ht (6), -cht. _getain (19). ghedaen t daet (11). hd. tat (9), that (134), dat, dayt (19, 133). voln- (5b), vor- (4) -brocht. volpracht ding (1,65). volbrachtig- (74), volbrachte- (5), follenbrachti- (7), folenbrati- (13), folbroch- (21) -keit. vullenbrachticheyt (23). werck (110, 132). wirkung (7 sim.). gewircket (15). geworch-te i -t (9), -t ding (74). ein gewurckt wesen (63). ein end (68). eyn begir begriffen (8). *Effeminalis wibischen (75). *Effeminalitas v. Effemiriatio. Efferninare hd. v'wiben. nd. vor wiuen. vber weyben ( 1 ). weibischen (64). wyplich (sic 152). wyplichin sin (19). wijflich wesen (11), sijn(132). kranck, wibisch syn l machen (no), w. leben 0. thun (75). vnt-machin (8b) , -maken (23). goezezen (9. cf. goße v. effemina^ tus). Effeminate gebrechelich (17). Effemina-tio, t -litas (75) wibunge (5a). v'-w. (18, 21). wibscheit (75). v'dor- benheit (8b). vordomicheit (23). Effemin atorium hurhuß (68). huer= huyfi (132). Effeminatus hd. v'-wibet, -weibet (134, 152), -beibt (1). nd. vorwiuet t blode. v'wijfft (132). wybischer, _fleisch= licher (65, 110). weych von fleißlicher kranckeit l goße (8. cf. effeminare, semiuir, sinpubium). waych von menschlicher art (9). vnerlich (8b). eff. gat schlechts vff die hufften, als ein pelltz vff synen ermelen (65). *Effemmeus wiblich (75). Ef-ferare, -ferrare (23), -erare l -erari (76) grymmen (8, 9). grymmig sin (17). freydigen (9). fredigin (8). hd. greus-, greuß- (88), graus-, greu- (110), wreyt- (132) -lich thon sim. wild l vnwirß t greulich (88), wreet (132) machen. wieten (76). vor iaghen (23). Efferatus gantz wild (64). *Efferbere v. Efferuere. 25 * 196 EFF Efferre hd. vz-, nd. vt-dragen, -dar- geu (8b), hd. -tragen. hd. erheben, sich erh. (no), v'hoegen (132). loben (9). Effer-uere, -bere hd. er-, ber-, ir- hiczen, -warmen, -wirmen (17). aussyden (9). Efierus hd. grymmi-g, -ck(9). freczig (9). freßig(8). wilder, vngezempter (no), wreet (11, 132). vreslik (23). Effe-, effu-stucare , effusticare (i. rinunciare de bonis suis) v'-czehen (19), -zieben (no), -tzeren (132), -tyen (11). vß dei- band geben vnd verwerffen mit eim balm (no), vys der hant geuen ind v'worpen mit eynem halm (132). vter hant gheuen (11). EfFestu-, effustu-, effusti-catio (i. abdicatio Gì. m.) v'-zyhung (68), -tzye= nisse ( 132 ), -ziechniß, varr. -zychniß, -zichniß, -zaichnuß (no). Efleta wurbas mer vnfruchtbar frawe (9). forbaß men (sic 17). entleret (64). *Effetare {t st. e) reynigen (8, 9). sweyffen (9). Effetus v'siegen (IO), gelte (12). *Effialtes v. Ephialtes. *Effibu-, effebu- (17), effibo- (76) -lare auf knopfeln (9). uff-huffeln (8), -losin (8, 17), -span (17). ent-, ont- (132) -spannen (110 &c). Efflea-eia, -tia (134) inaht (6, 8b), hd. nd. macht. m. folebracht (18) maiebt, wijßkeit (132). mechtekeit, kraft (8, 9). witzekeit (17). volwortzam t sane-w. (5. cf. conscientia). wolwart- (1), wol= brat- (2) -samebait. vulbortzamicheyt (23). wortumkeit (21). wißheid (17, 68). hd. vemunffte sim. wurcklikeit (no). Effieaeiter stark eliche (17). Efficax eyner der eyn iglicb ding lichtelieh mag vß gelegen (21). einer der licht-licb (7, 37a), -eclich (6), -ig ( 5 ) , leicbtiglich ( 4 ) ein ding macht. en de lichtliken, ghelichliken (22) eu dink maket (23), maken (22). hd. nd. mechti-g, -eh. m. mit der wurckung (75). machtig (8b). hd. nutz-, nd. nut-bar. ntitzber (37a). nutz-nemer (67), -sam (4). voi wortzam t no tze (5). wolwart- (1), wolbrat- (2), wllenbor- (22) -sam. vul= bortzam (23). begyrich (70 sim.). bege= ridi (110, 132). begirlich (69, 134). lyp= lich, begrijflich (17). fruchtsam (17, 4). tetig (9). doende (11). Effìcere hd. nd. werden. wùrcken t tun (9). wirken l follenbringen (12). w'kin (8). hd. foln komelich, folkom= melich, vollekiimlich sim., volkumen (76) machen. zeren (17). Efficiens wirckende (12). *Effiduciare v. Deblaterare. *Effigere anhefften (3). Effig-iare, -ere hd. bild-in (8), -en, -e machen (17). Effigies pild (1). hd. nd. bylde. belde (23). byldnuß (68). gestalt (110, 132). ein bydde gestelteniß (sic 5b). gbcli- nisse (9), -niß (8). gligenis (13). eyn apt got (7). *EffigLum v. EfFugium. ^Effimera v . Ephimera. Efflare uß blasin (8). aus blosen (9, 65). Efflere aus weynen (9). Efflorere bluen (8, 9). vß bluen (17). EFF Effluere uber flißin (8). hd. uß- (17), vber-fließen. *Effocilare erquicken (9). Effodere (*. extum-bare l -ulare 77) hd. vz grabin (5), vß-, auß-graben, -gr., vlg. einen toten menschen vom giabe (75). nd. ut grauen. EflFontire i. venenose loqui (Br.). fenyn= lick callen (147). *Effractabilis ags. hus brycil (145. cf. effraet-arius, -or gì. m.). Eflractor hd. vß brecher, auspre- cher (9). ;':Effraetorium (lini) breche (135). Effractus zersteret (64). *Ef- frangere, -fringere (Br. ) uli brechen (17). EfErenare vß-zemen (7, 68, 110), -zyemen (18). aus-czemen (151 , 152), -zamen (134) , -zeumen (75). ontzomen (132). uff-zeumen (17), -zeymen (21). up- tome (23), -temen (22). Eflren-atus, -is, -us vnge- hd. -zame (75), -zemet, -zamter (134), -zemit, -zempt (67), -zemer (69), -zeumt (18), -tzoemt (132), -temet (23), -breidelt (99 sim.). vnczawm i wilder (9). hd. nd. wilde. wil (21). bose (19). wreet (11). *Eflringere v. Effrangere. *EfErodasia v. Affrodisia. Effron-datus, varr. -tus (cf. -dare GÌ. m.) verschempter, stirnloser (65). Effrons, efrons (76) hd. vn-sinnig, -schamig(4, 68), -schemig, -schamig (134), -schemmig (6), -scheymiger (21). hd. nd. vn-, 011- (11, 132) nd. -schemich, -sinnich, -schemel (11, 19, 132) , -zemig l -sonnig (18) , -keunig (67, 133, 152). hd. scham- melos sim., scheme-loz sim. , -lus (21). schamlose i schemig (7). schemolos t schemich (23). schantloß l verschempt (76). eyn de eyn luttich vorhouet heft (22). wEfEron-tus v. -datus. Effugare uß gagin (8). v'flihen (9). Effugere ent- hd. -fliehen, -pfliehen, -flehen (17), -fiegen (5), -fleen (21), -vlyen (132), -komen (23). vntulien (99). en- (18), enweg- (6), uß- (7) -tiiehen. Effu-, effi- (8) -gium hd. nd. flucht. fluht (G). fluchte (8b). fioche (18). vlogt (99). hd. vß- (141), zu-flucht, -flocht (5, 133, 152). fluchtig (8). Efrugus fluchtig (no &c). *Efiful-eire i. piene fulgere (76); -tire sere cziren (9). zu czieren (8). Effulgere zu- (8), uß- (17) -schinen. sere scheynen (9). *Effultire v. Effulcire. *EfFumare auß-riechen (75), -reichen (75cde), -recuhen (sic 75b). *Efrumigare aus reuchen (9). *Effuneare v. Eruneare. . Effundere hd. vz gißin(5),vßgießen, vs gießhen(6), auß gysseu. nd . ut-gheten (23), -ghieten (11). effunde frameam zughe, zuch vß din schwert (65). *Effurans (cf. effrons) schemelos, vnsinnich (22). *Efrureneia (ur aus iei ?) i. effectus (1&). Effusio uß-gießunge (17, 65 , 75), -fließunge (65). *Effust-icare, -ucare &e. v. E£festu= care &e. EGI Effusus entschlupfft , vßgewuscht, hei-ußgegossen (65). *Effbtare (i. confiteri GÌ. m.) v'-smahin (19), -smaen (11). Efrutire i. effimdere l stulte loqui (no &c); foras mittere t sicut garruli inepte loqui (Pap.). uß gißin (8). aus gissen (9). efueio iui itum i. afieio non afundo t celando profero (76). effutio i.foris aliquid effundere sine effectu(T?a,p . ) . *Efrari v. Effari. *Efucio v. Efrutire. *Egecero-n, -s v. Egoceros. *Egenius v. Eugenius. Egenus (i. ege-ns, -r) dorff-tig (17, 23), -hafftig (5). hd. durfftig. dorstich (22). hd. nd. arm. hd. siech, sich (21), kranck, crang (17), brusthafftig (88). nd. zek (23). Eger, egrus (69, 134) (i. tristis l infirmus, cf. prc.) hd. siech i arm. siche (9). siec (99). hd. nd. kran-ck, -g (152). durfftig (5b). Egere hd. du-, do-rfftig sin, sein. nd. dorf-, dors- (22) -tich zin. notdùrftig sin (6). kicht (aus not) dorfftig (21). dùrfticlichen leben (9). durfteklich lebin (8). dorffen (7). be-d. (19, 110), -huben (14), -hueuen (11), -hoeuen (132). bohofen (13). nicht habin (5, 7), hebben (23). armut (75acd), a. lyden (75b) am gut vnd an gesuntheit. Egerere schissin (8 sim.). scheyssen (9). vßwerffen (64). dauwen (17). zu stul gen (1, 5b). ut dreghen, to stole gan, schiten (23). *Eger incus i. tolineus (139) aus egeri= mus i. tollimus (142). *Egerminare uff sten (8 &c). auf steen (9). *Egerosus (i. medicus) medicijnre (147). Egescere arm werden (110 &c). *Egesta (nst. -are" Leo) ags. asere= paen (136). Egestas hd. durfftig-, durffti-, dorffti-, dirftig- (76), notturfti- (67) -keit . be= dui-ffiicheit (no), nd. dorf-, dors-ticheit. notturft (17). ermut dorfftig (5). arm= mut (8 sim.). armuede (11). kommer (13). behoeffte (132). *Egestator schi-, var. schei-sser (75). Egesti-o, -a (74) treck, mist (74). thier dreck (1). schyßung (5b, 75). dau= ung (7). vßwerffunge des trecks (75). Egestuosus voi, voller (74) armut (68, 74, 110), armoitz (132). dirftiger t betler (76). Egestus hd. v'-dauwet s«wj.,-zeret (12). Egil-lopa, -opa, -opium(Br.),-lopium (11, 19), -opta (76), -oca (8), -ora (49), eglota (17), aegilops (kì.) cincho (sm. 4, 273). augen swer (9 sim.). en oge weerde (egillopa 11). Werner (19, 49, Fris., Ki.). en wene (11). *Egillopicus wenich (11). *Egy-, aegi- (143Ì -lops, l elopa (125) (herba) accal&y (125). gauch-, taub-haber, twalch, ni. dravick (143). *Egilo-ca, -pa, -ra &c. v. Egillopa. *Egipc- v. Egipt-. Egi-pius, -pea (49), -ppea (76), -spia (8) (i. vultur; i.q. segypius Ki., atfÓTCtos 126) frappe (9, 76). drapp (8, 49). EIA Egip-tiaei, var. -ciaei, dies verworf= fen tag (65). Egyp-tius, -cius , -tinus (5b) eyn egypt-er (5, 76), -yer (5b). Egyptus egiptin (5). hd. nd. egypten lant. anòpe (127. cf. eanopeia). Egis hd. schilt (17, 75 &c.) mitpockfeln vberzogen oder geißen (75), der mit eyner ziehen hudist bezogen (17). brust= blecli, bantzer (88). egidam geizifel (Gf.). *Egispia v. Egipius. *Egle v. Egoceros. *Eglippicare &c. v. Eelipsari. *Egloceros &c. v. Egoceros. Egloga ( i. sermo capnnus '. SU; ) ziegen- (17), pleccende (3), stinckende (75) rede. bleykende stym (8). klagende stimme (9). beraet (11). *Eglota v. Egillopa. *Egloteros v. Egoceros. *Eglutire v'slinden (11, 19). Ego hd. ich. nd. ik, ick. ich selber (21). Ego, g. -onis werlt (147). Ego- (128, Br.), ege- (147) -ceros, -ceron, aiyo/spo? (128), gew. eglo-ceros, -teros, -ceron (74), -cereus (*'. caprinus &e. 76) (cf. egle l ege capra 76) eyn steinbock (9, 128), -pock (74), -buck (147). éynhornik bok (9). eynhorn bog (8). Ego-idem, -ipse, -met hd. ichselb-er, -es (18), -s (110), -el (21). ich seluen (132). ick sulues (23). eck sulven (22b). *Egola-re, -tus v. Eiula-re, -tus. Ego-n, -ne ichicht (74). Egre crenglich (17). Egredi auß-geen (134), -gehen (3). hd. vz-, nd. vt-gan sim. *Egredula v. Acredula. *Egregare (i. disgr. 110 &c.) scheiden (17, 21, 76). *Egregi-tare, -are (76) edeln (8, 9). edel machen (17). Egre-gius, t -x (76) hd. nd. edel, e. t vßerwelt der kunst halben (75), wijs sim., achtbar. hd. achtber, ach-ber -per (1). acht werp (sic 21). herlich, vßerkoren (110 sim.). vbertreflicher (65). auß der schar gesetzt (75). Egressus pie. s. hd. vz-, vß-, auß- gang, -ganck, -gancke (19), -gangen (6), -gegangen. nd. ut-gan t -gegan (23). *Egrex v. Egregius. Egrimoni-a, -um (gì. m.), egromama (76) trurikeit, kranckeit(no). droeuicheit, krenckde (132). Egritudo hd. sieeh-, nd. zek-, hd. nd. kranck-heit. krangheid (6). sicheit l krancheit (5). *Egromama v. Egrimonia. Egrotare, -ri (4) hd. siechen, sichen. nd. suken, seken. siech sin (17). hd. nd. krancken. Egrotus hd. syech, sieche, sich (18). sik (13). seck, kranck (22). zekich (23).. *Egrus v. Eger. Eho loß, Iosa, hse (126). oho (Fris.) Eia, eya, eye, aye, age hd. nd. acb. acne (5). I och (110). ach ia (75). ye (7). ey (23, 74). ach oder en (133, 152). nudunu (eia militum properantium clamor 141). nu wolan, nun w., nuw belan, l syest ermant (65). eye zu (76). ey-nun, -wolannu (74). ELB *Eiactus v. Eiectus. *Ei-, eij-cere hd. vz-, abe- (18) -wer£= fen. us- (13), nd. ut-werpen. *Eicion ags. haranspeccel (94a. vrild burrage Bosw-). Eie-, eia- (74, 75) -etus, (*. via indi- recta, dispendiosa) vngerechter weg (75). ehi vmbe weick (3). vm- (76), vmb- (4, 74, 75) -weg, -wege (74). e. maris ags. wrec (gì. m.). *Einicedo v. Emicedo. *Einorrois v. Emorrois. Eiul-, egol- (5b), euit- (7) -are hd. hu-, heu-, bey- (64c) -len, schrien (110 sim,), strimpen (i. plorare 12), trenen (5b), weynen, gellen t greynen (126). carmen (11, 132). suchten, bewenen, iancken (108). Eiulatio carminge (11). *Eiulator carnier (lì). Eiu-, ego- (5b) -latus holen (8). cla= gung (5b). venunge (8b). Eiurare sere (8, 9), uß- (17) -sweren. *Ekana (die. deus) ehi ange-sicht das ein yglichen ansicht (65). Elabi hd. vz-, en- (17), nd. ut-, ont- (11) -gliden. hd. vß-gliten (21), -faUen, autó gleyten (3), vs-glenden (13), -ilies= sen (6). encliden (100) hd. ent-glinden (19), -fallen. Elaborare arbeiden (8). ver-a. (7). vor-a. (23). seer a. (132), arbeitten (110). hd. v'-, vz - arbeiten , - arbaiten ( 76 ), -erbeiten, -erbenden (21), -erbeyden, -erbeden (18). auß-arbeiten i -machen (75). *Elactorium v. Elaterium. *Elactuarium v. Electuarium. *Elampor-eus, -tieus v. Elate. Elangwere sichin (8, 9). Elapsus entgliden (19). ontgleden (11). v'ganghen (23). Elargiri vß gebin (19). vtgeuen (11). außgeben miltiglich (65, 75). Elate shst. (iXaxY; x elatus; i. arbor 76, f 'olia palmarum Br.) palmbleter, palmeuuipfela (el. palmarum Gf.). hoch zwige 0. palmen (8). h. czweyg 0. p.- pawm (9). pletir (i3ib). elampor-cus i. pictu- l cela-ra palmarum; -ticus i. vestibulum(i6), cf. elamz. porticus (Pap.). Elate adv. hochfertig- (68, 110), hoeuerde- (132) -lidi. Elate-, elacto- (74) -rium wilder= kurbißsat, dripkern(74). eselskurbs-safft, s. von wilden gurcken, kimmerlingen &C (Kia.). Elatine gundel- 1 grundel-reben (126). erdwinden (114, Fr.). grùnder- t grund- mann (kì.). veiel; hunerdarm, vogeh kraut (i. alsine 143). Elatio vber-mut l -tragung (65), -hebung (1). hoffartickeit (18). Elatus vberhebig (1, 5b, 7). ouer- heuich (23), -hebbich (22). hd. hoch- fertig (9, 76), -muthig (4); hoff-ertig, -artig (18). hofert (13). obermutig, lun= dig (5). hd. nd. kundig. ho-k. (22).kun= nig (21). kindig (18). stolcz abe (12). *Elax (alx) elehe (104). elahin (141). muschel (i. conca Sum. >< helix). Elb-idus, t -us (147) (cf. sq.) myd= del varwe tuschen wyt ina swart (147). vayl (19). vael (11). elwez (-um Sum.). elbisch (gì. m.). ELE 197 *Elbola 8ze. v. Vinum heluolum. *Eleb-erus, -rum, v. Elleborus. *Ele-cebra (129), -bra (76) i. meretrix ab elidendo. Electio hd. vz-, vß-, auß-kyesung, -kesunge (5). nd ut kesinge. erwelung (4, 67). v8-erw. (6). außerkoren (76). kóre (10). kore (99). *Electirum v. Electrum. *Electra schale (17). stole (9). schabe (8). flìet, fleod (127). Elect-rum, -irum (136) geschmeltzet golt (7, 75). golt-smeltz (93), -Stein (4). schmelczi (141). gismelze, prungolt (127). gesmelze (100, Sum.). metal (22). metael (11, 108). m. van gold ind syluer (132). ys vulna also ten (stannum; 22b). bovn= troffa (93). weralttiurida, quecsilabar (Gf.). mess (53). meß (68). hd. messin-g, -e o. lawter harcz (9). missing 0. luter h. (8). matta (22b, 23. i. q. mithan plum= bum cinereum Chytr. ). conter-uey (7), -fei (Fris., V. a. 1618), -fel (17), -feil (Fr.), -felß (5b). cuntervey (3). gunder- fei (77), -fein (1, 3, 75, 109), -far (1). gunter-vei, var. -uai (65), -fé (88), -fech (109, Das.). kuntrufen (70). een steen; clebber (ìos. ci. gummi ku.). aug- (Fris.), ag- (126), born- (125) -stein. glas (Gf. cf. glesum). glock- (19), cloc- (11, 108) -spise. ags. elothr (136), eolcfang (94b). Eie-, eia- (5b, Pap.) -ctuarium (i. diamoron q. v.) , eie- (11), li- (22) -ctuaria, electu- i delincto - rium t eclygma (ku.) hd. nd. latw-are (1, 74), -eri (76), -are (3), -erge, laquarie (23). lectuarie, confeckt (132). ein lant= were (sic 18). lecker-itz (132), -worcze (12) , -koste (10 . . gebacken crud (18), kruyt (132). Eiectus hd. vz-, nd. vt-gekorn, -vir= korn (19), -gbocorn (23) , -ghecarn (11). hd. vß-, auß-erwelt. eleetamalavorlesen appel (22b). *Elechus v. Elegus. Eleg-ans, -rius (1), eligans (5b), elogons (22) (i. gratialis 75) hd. nd. weyde-lich, -lik. waid-lich (134), -enleich (1). wegde- (22), wede- (5b, 22b) -lik. herlich (110 &c). schon (21). scone (99). vßer mazen schon (8). auserwelt schòner (9). vsserwelter (65). hovesch; suverlick; slacht, myddelmetich also eyn suv. mynsche (22b). ge-rad, varr. -rede, vnd lang (75). Eleganter vß-leslich, -erleslich (65). geradiglich (75). Elegantia schoneheyd (19). schonne= keit (8). schoenheit (11, 132). schon-heit (110), -de (9). weldicheit (132). geradig= keit (75). Elegia, eligia (147) arm-oede (147), -uede (11), -ude (19). ramspoit (147). elegi i. versus de miseria factì (19), miserorum (Pap.). el-egis, -eya, -iatum carmen de miseria sim. (76). elogus verß von der armut gemacht (74). elegio ags. geddi (136). Cf. elegus. *Eleginare v. Elenigare. *Elegrius v. Elegans. Eleg-us (Br.), -ius (i.pauper, miser) arni (11). ele-gos (Pap.), -chus i. miser (76), castigat-us (Pap.), -io (76) X elen^ chus. 198 ELI ELI ELI *Elemare (cf. eleuigare, elimare) leutern, reynigen (li). Elementarius (i. qui discit abicitale 145. cf. sq.) hd. steren- (3, 4), stern-, sternen-, hd. nd. sterne-meyster , nd. -niester, AcZ.-seyger (3), -seher, -bedeuter (74). meister vs sternen (9), den sterren (8). wettertrenser (75). Eie-, eli-(5b)-mentum hd.nd. element. buclistabe (8, 9). Elemosina, l eloa (74), t eloaroga (147) (i. roga 74, 147) alm-ose (23), -osen (5, 21), -use (133), -usen (6), hd. -usen, -uße (5b), -usse (11), -ysse (132), -isse (147). aylmosen (19). alemisse (22). alnisse (22b). Elemosynarius vßgeber des almusen (65). a.-geber (68). almysgeuer (132). almusner (110). spitaler (75). Elencorum (liber) das puch von dei- bewarten red (1). *Elenenoli (i. galanga, aus elenion- enula) galgan (Sum.). *Ele-nigare, -nigenare (133), -ginare (70, 151), -uigare (67, 76. cf. h. v.) (i. purificare) reyn machen (110, 132). *Elénarium ( : helenium ?) ko rbis sani (8). *Elentropium v. Eliotropium. *Eleon v. Elyon. *Eleontius (i. baronieus; cf. elean= teus gì. m. ?) banritzich (147). Eleoselinum v. Paludapium. *Eleotropium v. Eliotropium. Elephan-tia, -eia, -tinus (morbus), eleua-tieus l -neia (76), clephaneyasis (4) miselsucht (4). helahesuth (Sum.). nellfantsuct (Ob. )■. vallender vbel (9). fallen obil (8). valleude sucht (17). feld- siche, maletzei, aussatz (126). malazei (Kia.). Ele-pbas (verbum lituanicum 125), -uas (76), -phantus, -fans (99) hd. nd. elephant. hd. helf-ant, -ridi (12), -entier (75, 120). eleuant (7). helph-int (104), -e (84). oly- (132), ol- (99) -fant. elpen-dier (11), -dei- (22b). *Elephiatus v. Eleuigare. *Eleuancia v. Elephantia. Eleuare hd. uff-, auff-, off-, abe- (19), er- (9) -heben. erhaben (6)". vp-heuen (132), -hauen (22), -richten (22). *Eleua-s, -tieus v. Elepha-s, -ntia. *Eleuigare (i. purificare , planifacere 76. cf. leuigare, eìe-mare, -nigare) hubeln (4). hoffellen (3). elephiatus i. purgatus (76). Eleutherus fryhe (12). *Elibris glieli miterledigt (75). geleieh= gefreyet (74). Elibritas gliene erled-igunge, varr. -unge (75). *Elieare (aus eliquare, x elices?) i. effiuere t emaneo (sic 76). *Eliee v. Elixe. Elicere (i. extrahere, erigere, ducere) hd. vz-, nd. ut-locken. lochin (8b). hd. vz-kesen i -zehen sim. (Mss. mog.); vii-, auß-, aus- (9) -ziehin (8), -ziehen, -czihen (9), -czyegen (152), -kisen (14), -kiesen, -erwelen, -lehen (st. zehen?) t -sondern (7), -sundern. ut-zundern t -teen (23), -trecken (11). Elices (*. lacrime i eruptiones aqua- rum Ifontes dèe. (76) quell-, queck-prunn ; fließende prunnen; außtziehung der was= ser; zeher (74). w.-furchen (kì!), -furren (Fris.). rinnen 0. greblen (91). *Elieiatus utglielocket (11). elieitus i. amissus (76). *Elic-inum, -umen ( : helcium?) wagen- (9), wane- (17), wan- (8) -geschirre. *Eli-citores (76), -tores (gì. m.), -cores (129) i. ho-, o-rtulani (II. e), ab aqua elicienda (76); cf. elieatores (Gì. m.), X olitores ? helitores plilanzare ortolani kartari (Gì. Ker.). Elieitus v. Elieiatus. Elieonius weyser (74). *Elieop-ia, -la (85), elyocopia (74) (aus heliotropium , eutropia) spring= krawt (74). sprinewort (47, 85). *Elieores v. Elieitores. *Elicosmon, eeosmen(8 5 ) (aus hedy os= mos) minte (47, 85). *Elicrisium (aus heliehrysum) son= nengoldblum (143). *Elicumen v. Elicinum. *Elychinum &e. v. Ellyehnium. Elidere (i. ledere, valde 1., destruere; decipere, X eludere, eligere) leczen (19). quetzen(132). quetschen (110). quees= sen (11). hurten (99). laidigen (1). zer- kni-schen, var. -sten (64). vß-tilgen i -triben (65). auß - sehlagen , -reiteren (Fris.). entwurgen (4. cf. mhd. entwiirken destruere). heylieh rat fragin (8, 9). vß kyssen (21. X eligere). *Elyea (i. lixa) wassertrager (74). *Eligans v. Elegans. *Eligare v. Elimare. Eligere hd. nd. kiesen, kysen (14) ; vii-, ut-kesen, hd. -kyesen, -keßen, -erweln. erwelen (76). *Eligia v. Elegia. *Eligmare (cf. liemen &e.) keers snutten (147). *Eliguuis v. Elinguis. *Elimare (si. eliminare) vs- (6), vß- (noa) -stossen. Eli-mare, -gare (76) hd. vz-, nd. ut- filen. hd. vß-f. als schlißel (76), -fieln (18), -f. mit der nel (75), -figeln (6), -welen (7. X eligere). veylen l berich= ten (9). beriechtin (8). vijleu (132), fylen (110) i vegen. auß fegen 0. keren (Voce, ex quo), reyn-nigen (19), -ielien (11). Elymas (ì. rnagus Br.) zawberer 0. gemeyner name der vbelteter (74). Elimatim (Br.) cler- (110), dar- (68), claer- (132) -lieh. Elimatus seer gefegt (68), vßgepur= giert (110), vyßgepurgijrt (132). *Elimbus v. Elumbis. *Elimentum v. Elementum. '^Eliminare (st. elimare) fyelen t vegen (uoa). E-, ex- (lj -liminare (cf. extermi^ nare) hd. vz-, vfi-, vs-, auß-, aus-stoßen, -stoißen, -stozsen (4), -stossen, -schosen (21), l -triben (110), -enden (1), -bannen (68 &c). nd. ut stoten (23). ver stazzen (8b). vß dem lande stoßin (8). aus dem 1. stossen (9). vß dem huß (110 varr.), vyß dem dorpel (132) stossen. *Elimum v. Enula. Elinguare die tzongen vyß nemen (132). die zungen vßschniden (110). Eli-nguis, gew. -ngwis, -guuis (6) hd. zung-, zunge-, zungen- (8ab, 21, 110) -los, -loß, -losse, -loz, -loiz, -geloß (21), -loß 0. zunglosig (110). tzongloyß (132). tungen= los l en kleffer (23). tongeloes (11). sunder tunge (99). stamelenter (Sum.). klepper (22). hd. cyn snepper (mss. mog.). ent sneper (sic 7). eyn weezer (21. cf. Sm. 4, 204), swetzer (6). smuche, vndutz (i. idiota 125). *Elinium v. Enula. *Elyoeopia v. Elieopia. *Elioeripius v. Eliotropium. Elyon (hbr. i. excelsus Br.) , eleon (76) hoge (11). *Eliops schlang (75). hele- t he-ops (76), belop-os (Pap.), -es (129), -S (Ki.), hel-p l -pinus (gì. m.) anguis, piscis (GÌ. m., Ki.). *Elioselinum v. Paludapium. *Elio-, helio-, gew. eli-, seltener beli- tropium, elio-tropios (9), -tropus (94a), -cripius (i. lapis; solsequium 76), eleo- (96), elen- (85) -tropium, eli-tropia {47, 85, 96, i. gemma 93), -troprium (5 &c), eliotropia (Sum. vii) (i. ineubus sylva= ticus sic Br., haufig i. solsequium q. cf.) wirbel (4). sunnen-, sonneu- (75), sonne- (17) -wirbel (7, 17, 75, 76), -weruel (22), -werdel (23). sundwerbel (18). ags. sigei hweirfa (94a). golt-bluome (19), -blome (11). mateliefblom (107). matzoißblom el., marienbloem hel. (132).morgenbluom hel. (110). wege-wart (5, 6, el. 68, 110), -wyß (110), -luge (75). ringe-1 (7), -le (47, 85, 86). reggele (Sum. vii), hint-lepe (elentr. 85), -bere (eleotr. 96). *Eliotripium i. taberna (76), aus elius i. bacchus (Pap.) -\- trophium? terpium? Eliquare (cf. elieare) syhen, vß dreyfa fen (19). sien (99). czyn, syden (9. X elixare). zehin (8). zeugen (17). ondru= pen (11). eynich dinek smeltzen (132). ein ding schmelzen (110). Eliquere (i. -are 68) smeltzen van im seluen (132). sclimeltzen von ini sel= ber (110). *Elirifagum v. Lilifagus. *ElÌS-a (Gf.), -Sa (Sum., Hpt. 5, 198) (aus elixa?) fochenza (II. e). *Elysii v. Alsatius. Elisio quetzinge (132). quetschung (110). betrugnuß (68. cf. eli-dere, -sus). *Elisis v. Elisus. Ely- (Br.), eli-sius i. valde solutus (Br.). die onbehacht in to mailvry (sic) is (147). Elissa v. Elisa. Elis-us, l -is (75), lisus (75abc) ge- quetzt (132), -quetschet (110), -quesset (11), -leczet (19). nider geworffen (5b, 8, 9). betrogen (68). auffgelost (75). Elitores v. Elieitores. *Elitropium &e. v. Eliotropium. *Eliuoum (st. eleborum)w. Veractum. *Eliustrum v. Heliustrum. *Elixa-pium, -vium (49) (cf. eli-, ely-xum i. q. in aqua solum decoquitur a lixa i. aqua Pap., Br.) wasser kraut (3, 4). com- (5ab), kum- (74, 76) -post, gumpst, capß (49). kappes (21). Elixare vß sieden (110 &c). gar sieden (8), syden (9), machen (3, 123). browen (13). broen (12). brigen (49). ELO *Elix-arius, -o gar breder (17, 18). *Elixavium v. Elixapium. *Eli-xe (76), -ce (no &c, Pap.) est maior vrsa, constellatio. *Elixo v. Elixarius. Elixus geso-den (5b, 17), -ten, varr. -tten (64). woil (5 &c), wal (132) gesoden. hd. wol -g., -gesotten, -vßg. (68), -gekocht (4). gesotin 0. gar (8, 9). gar gesotten (1), ghekocket (23). rede, gare (22b). *EUam v. Eceam. *Elleb-arus, -erus v. -orum, *Elleborum (Xherbetum?) eyn krut= gart (19). elobrum cruuthof (11). Elle-borum, -brum, -borus, -berus (8, 76), -barus (67 Mrg.), -foro (141), ello= boru-s (23), -m (6), eleb-rum(75d),-erus (17), eliuoum (v. veraetum) (album, nigrum, oft vermischt). ein crìit (8b). en krut (23). nieß- 1 wiß-wurtze (75). wizcrut (96). nis-wurcz (4), -burcz (3). nyzwurcze; boh. swath (?) ducha korzeny (?); el. daz swarcze; boh. swatljce ducha kor= zyene (4). nyese- (10 &c), neze- (13), neyß- (67 Mrg.), fiase- (12), niez- (100) -wortze nies- (47), nase- (85) -wort cristi worcze (17). hilge kirstes kruut (e. albus 11). hemera (127, Gf.). hemer, h.-wurz &c. (Nmn., bm., Sm.). germarrun (elleboros 127). gernier (87, 93, 95). sitro (141). sutir-, suir-, sittir-, sitti-, (Gf.), suter- (74, Sum.), siter- (95), sutten- (7), sut- (85), suu- (100) hd. -wurz, -worz, nd. -wort (bes. eli. nigrum). schelworze (47). scamponie (11, 47, Sum. vii), eleboriea centaurie (47). ags. poedibergae („st. wèdeberge" 136). *Ellenius v. Enula. *Elleus (aófjicpuTOV aXAo) a^s.ualuyrt (Hpt. 5, 196). Elly-, eli-ehnium, elyebinum (88) (cf. licmen) der tachten (126). dacht (88, 111). zoch (sclopeti m). zache (v. a. 1618 &c. Sm. 4, 238). eyn leynbeth (132. cf. v. licmen.). *EUoboru-m, -s v. Elleborum. Ellum v. Eecum. *EUuo v. HeUuo. *Elmobus &c. v. Elumbis. *Elna v. Enula. *Eloa &e. v. Elemosina. *Elobrum v. Elleborum. Eloeare aussetzen (74, 75). Eloeatio aussetzung (75). Eloeatus außgesetzt (75). *Elodium (aus helenium) alant (8). *Elogionia (cf. sq., elegia sim.) barm= herticheit &c. (147). Elogium (X elegium) vor-, wor- (9) -tumnisseo. weynlich, 0. clegelichen ge= sanck (9), o. clegelich (8). ci. rede ader stymme (17).betzal-o. lon-ung des vbels ; gotlich sprich-^ant-wort; vbelhandlung ; pueh der sachen t der poßen getat; mißtat; verdamnung ; trurigsesanck(sec) ; fesanck; bedeuter 0. dulmetsch po6er= ing; gute rede, guter leumut, zeugnuß (74). *Elogons v. Elegans. *Elogus v. Elegia. Elongare verr hindan kumnien, wyte, ver machen (60). Elongatio verr-, wyter-, verzyh-ung (65). EMA *Elopa v. Egylops. Eloquens (i. dapax) eyn schon- (5, 76), sone- (18), sun- (21) -sprecher, -spre= chen (76). en schone spreker (23). schon spruchig (4). hd. ein wol-redender, -sprecher. wol-sprechen (ptc. 110), -red= sani (64). wal sprechende (172). redehaff= tig (17). wt sprekclich (11). Eloquentia aufi sprechung ( 75 ). schon-spr. (76), -sprache (68), -red (no), schoen sprechende (132). wolred-endig= keit, varr. -endikeit, -enkeit, -igkeit l wol-, red-sprechigkeit (65). Eloqui hd. offenbar, uffinbar (17), suber (9), suberlich (8), vR-, auß- (75) -sprechen, -reden (9, 17, 75). openbar (23), wt- (11) -spreken. ridden (21). uffen- (7), offen- (21) -barn. Eloqui-um, -es hd. eyn vz-, vß-,aufi- sprache, -spruch, -sproch (18), -sproche (152), -sprechunge (19). das vß gesprech (62). auspruch (4). vußspraich (J32). ut sprake (23). stroffe (9). *Elox v. Esox. Elsatia v. Alsaeia. Eluacrum labe (Ob.). *Eluatum (vinum, awselsatum)elseßer (19). eelsecter (11). *Elucabratores v. Elucubrare. Elueere zu- (8), er- (no), vß- (68, 132) -schinen (8). sere scheynen (9). Elucidare hd. er-, her- (17), nd. vor-, wt- (11) -luchten, hd. -leuchten. er- (76), ver- (68, 132) -lichten. erluchtigen (18' vß- (8), aus- (9) -legen. hd. uffen- (17' ofFen-, nd. open-baren. belùtren (62). Elucubrare irwachin (8). erwachen (9). elumbare i. vigilare; eluca- l elugu-bratores sunt vigiles (76). Elucus i. semisornnis i languidus (74, 76, 129). seuchender (74). ein dummel ini kopf &c. (Ki.). Cf. elùtus (X eluere) i. mundus, madidus, insipidus (110 &c, Br.)? Eludere M.v'schimpfen,virspotten(8). Eluere vß-waschen (68), -weschen (110, 132). eluo (cf. heluo?) igarne (100). *Elumbare &c. v. Elucubrare. El-umbis, -imbus (17) , -mobus i -mubus (9) vnmechtig (9, 17). hufloß (75). krank in den lenden (110 &c). *Elumbra i. craticula que in candelis describitur (76). *Eluo v. Helluo. Eluere. Eluta verrunnen ding (74). Elutus v. Elucus. *Elzatia v. Alsatia. *Emacere v. Emarcere. Eman-are, -ere (76) hd. vz-fließen sim., -gießen (7), -quellen (5). nd. wt vlieten (11). Emanatio (i. generacio, spiracio &c.) vßfließung (65). naturlich vßrließen (15). perhafftigkeit (74). berhaftikeit i yn blibende aus trucht aus ganezem blei^ bende auskunft beider went (9 Ani.). *Emancere v. Emarcere. Emane-ipare , -uare (8j dienstfrei (76), dinst fry (8), dinstes frey (9), vry (11, 132 sim.), fryhe t selpmuudick (19), seellefmundich (11) machen, niaken. hd. nd. v'-, er- (8b) -leyden, -leden (23), -ledigen (9), -ledegen (8ab). vß deme brode dun (19). vtem br. doen (11). hd. EMB 199 vß furen. lose lasen (13). entbinden (19). außgeben der gefencknifì halben 0. ver= burìdens dienst (75). Emaneipatus(z. expulsus)vorleyt(3). *Emancuare v. Emancipare. *Emanere v. Emanare. Emango (st. mango) gros- (st. ros-) -hirte (9). *Emantes v. Emieedo. *Emantiees v. Ematites. Emanuel got by vns (65). Ema-reere (alph. -ne.) , -cere (152), -neere (67, 76) (i. defìcere) hd. dorè, dirre (76) werden. seer (68, 132), vß- (110), vir- (8, 9) -dorren, -durren (9). begynnen zu siechin (8), sichen (9). hd. gebrechen. *Ematiees v. Ematites. *Ematicus v. Emina. *Ema-tites, -tices (Sum. v), -ntiees (i. bolusarmenus 74), -ehites (aus hae= matides) hd. blut-, valde- (19) -Stein, -stant (Sum.). plutstain, rotelerde (74). en parstien (11). Emax (i. emptio auide facta 75) schlick-, varr. schlic-kaufF(75). kaufferig (128). krem- 1 mertz-eler (126). kauffman (8, 17). *Embanum nezele (Sum.). *Emb-ar, -er (74) (cf. empos?) i. impatiens (74, 76). vnleidender (74). *Embat-es, -um v. Embotum. *Ember v. Embar. *Emberiza (aids) emmeritze; e. pra= tensis wiesemmertze (no). *Embi-licus, -tus v. Alembicus. Em-blema, t -plema (75), -lemma (136) (i. massa auri 75) golt-knollen l -knoptf (75). stug guldis o. vme snet (8). ags. fodor (Hpt. 3, 196), fothrt (136). *Emb-, emp-lica, empeli-ea, -tica (se. myrobalanus) àschenfarb myroba= lanen (143). Embolis-mus, -simus (76) , emobi= lismus (152) (*. superhabundancia &c, et. immoderatus appetitus 76.Xbolimus) das dreiczende manet (4). der XIII. mon (21), mande dez- iares (5). der driczehende mont (17). de dritteynde (23), druttende (22) man. dreytzehend- monschein (74). dz vberlaufFt nach XII monscbynen (no), dat ouerlouff van tzwelft maenschynen ( 132 ). eyn ubcr= slechtig jare (10, 12). obermoß (18b). be vnmessiger vngezir freßen o. fraß o. uber wasch (sic 8.Xbolimus, bulimia Cf. GÌ. m. 3, 288). *Emborium (cf. emporium) schyeß- (Ì9), schijt- (11) -kamer. slafkamere(Gf.). Embot-um, -us (8, 23, 75, 76), -ns (sic 74), -es (3, 4, 75), embat-es (74), -um (49), embutum (gì. m.) (i. infundi- bulum; ital. imbuto &e. cf. Dz. wtb. 19^?.; o. ambotum) trichter (3, 4). richtir (sic 8). sehufe (4). schuff, triechter, slaweh (74). schoffe (3). schofe, Mrg. schope seppel (13). schaf (12, 76). schu= fel (49). kuof t scluch (76). kueffer kar (75). eyn gufi schußel (10). kraen (23). Embrio kint in muter leib das nocb nit sei o. lebenhat, l vngeporn kint (75). *Embris (i. temperies) gestumigkeit in wasser (74). 200 EMI EMI EMO Embutum v. Embotum. Emedium wagen mit raderai (147). Eme-, emel- (147) -licus est dyaco- (76), ioeu- (129,147) -lator ; gali, jugleour ital. lo joeulatore (GÌ. m.). coechler, netteboeve (147). Cf. temeliei i. ioevu latores (Gì. m. 6, 560) ; u. v. thymelicus. Emembrare auß-gelidden, var. -glid= den (75). Emembratus außgeadért (75). Emenda hd. bez- (152), beß-, bess- erunge. nd. beteringe. boß (12). boyße (13). buchsß (6). bote (22b, 23) vor bose dat(22b). straff (110). wandel i. melioratio ; bruch i. poena (77). broke (22b). *Emendactica v. Hermodactylus. Emendare hd. pessern (1), p. sich in sitten des lebens (75), beßern, besern (13). nd. bettern (23), beteren t boten (22b). hd. vz, vz der, nd. ut der schult komen. in schulde k. (7). czuchtigen (8, 9). Emendatio besserung (1). *Emenencia v. Eminentia. *Emenia v. Emina. *Emerdactica v. Hermodactilus. Emere hd. gelten; kauf-, ko- (6), keuf-, kei- (21), keyf- (14) -fen. nd. ko= pen. Emergere vz-, vß-, auß-, off- (18) -swymmen, -swymen (133), -scliwymen (134), -scbwimen (76), -zweramen (i. ex= surgere 100), -schumen (7), -schinen (6, 8b). vyß- (132), ut (23) -swemmen. swi= men (21). uff sten (8). auf- komen l -steygen (9). auß dem wasser heben (75). *Emerinox naturlick dach &c. van XXIV uren (147). *Emeritritio v. Emetritea. Emeri-tus, -eus hd. v'-, vnv'-dienet, vn-v'dienter, -v'dinte (18). nd. vnvorde= net. de heft wol dint (99). der voi dient hait (132). einer der wol gedient bat (110). alter ritter (8, 9, 64). stuppert (*. emissarius q. cf. 5). *Emeru-ere, -o i. excedo, euado, eruni- pno, efugio, alaboro (76). ent - wuschin (8), -wischen (9). *Emetati ergangane (i4i). *Eme-tritea i -trecius (i3ib), -triteo l -treteus (i4i), -trita febris (gì. m.), -eritritio (148), hemi - triceus (Br. ), -tereeus (147), emi-triteus (93, 141), -tre= teo (127), enutrieheus (76) (funpiicùa) khela- (127), gele- (mb, 141) -suth (i4i), -suht. zwiualt dritegic ritte (93). scharpe febris (147). Emi- (st. hemi-) -eadium, -eudium (Gì. Aelfr.), -tatorium (76) (i. olla 11, vas olei 76 sim.) warmespot t olyvat (11). ags. elefat (gì. Aelfr.). haltfaß (Kia.). eyn koyl doppen (19). Emicare hd. vz-, vii-, nd. ut-luchten, -lichten (18, 76). us lühten (6). hd. schi= nen (8), vß-sch. ; scbeynen t leuchten (9), auß-1. *Emi-, eni- (47), eini- (103), fini- (7, Cf.), quini- l vini- (47), erru- (101), rumi- (85, 87, Sum.) -cedo, -tedo (7), emantes (85) (aus haema, vii. X icti= nos wilder knoblauch kì.?) brach-lòch (87, 95, 103, Gf.), -rud (101). brac-loec (85), -ÌOC (47), -loiich (96), -lof (47), -loff (85). bruchlach (7). bramlob ( : rumex Sum.). pracbwurtz, wolffsmilch (74). vlot= steen (85. X ematites?). *Emiei-re, -ri (aus am.?) zierin (8). cziren (9). *Emieraneus v. Emigraneus. *Emietorium (aus am.? emuncto= rium X emingere?) en swet dok (23). *Emigra-m, -mus v. -neus. *Emigran-ea, -tia außwanderung o. schaydung sei von leib (74). Emi-graneus, -granius t -craneus (75), -granium (Fr.), -gramus (75d) (i. vermis capitis 76 , Br.) houptwurn (93). hauptwurm (64, 74, 75). arhol, ar-, or- halm, -halben (75). emigram i. vernile quidarn}ìr\iìirienwurm.(7 6). Aus"f}li.Mpia, emigrane-a (74, gì. m.}, -um i. dolor capitis (76); vrspriiicklicbe kranckheit des haubpts (74) ; frz. migrarne. *Emigrantia v. Emigranea. Emigrare hd. nd. scheyden (18), v'- sch. , wandern; vorscheden l wardern (23). hd. vz-wandern, -wandeln (7), -wan= dlen (76), -waden (18), -gen (17). v'wan= delnj;7). vyßverhusen (132). sterben (19). staruen (11). vareu van der werelde (99). *Emilamentum v. Emolimentum. *Emimire v. Eminare. E-, he-mina , emna (v. codia) , i eminus (127) mez (Sum.) mate (8b). win muß (sic 8). halb-seidle (123 sim.), -sto= bichen (125). hempte (ib.). stoupli; cha= nali (*. canalis Gf.). kanali (127). pegel (109). eminae stechal (Gf. 6, 637, von Holtzmann oline Noth in urnae verbes- sert). emenia i. mensura &c; ematieus i. canalis (76). *Emina-re, -ri (kì.), t emimire (76) (X emanare? i. effluo, eicio, erumpo, discurro, staturio — st. scat. — , ebuleo 76. cf. emeruere?) uß drawin 0. werffin (8). aus drewen t aus werffen (9). drauen (Ki.). *Eminens (?) eyn*druß (18 Mrg.). Eminentia, emenencia (152) hd.vbev-, ober-scbinunge , -scheinunge , -scbinisse (8b), -dretunge (5). obenscheinunge (9). ouer- (132) , bauen- (23) -schininge. vir= hengeniß (8). hoclieit (110). hoicliheit (132). die holie vbertreflichkeit (65). Eminere hd. vber-schinen, -scheinen, -schin (18). oben- (19),bofen (13)-schyen. noch- (6), bouen- (22,99, 132), bauen- (23) -schinen. uber treten(8). yberdreden (13). *Emingere (i. mingo t purgo nasum ventris 76. alph. nach emungere 110 &c.) vß- (no), vyß- (132) -seyehen. *Eminus v. Emina. Eminus hd. von nd. van verne, veer (11), hd. fer, verren (4, 68), verrem (no). hd. fer re. Emisanum v. Enterium. *Emis-perium, t -serion (76), -speria (Gì. Aelfr.), -perioni (i. semiscirculus 136), selten hemi-spherium, -sperium, -speria (i hesperiae Gf.) (i. orison &c.) hd. ein halber (75, 76), halb-, halp-, nd. en half-rinck, hd. -ring, -himmel, -hummel (21), -sper (91), -synwelkeit (74), -sene wellikeit (9 Anh. 2), -sonne velie (9 Anh. 1. st. sinewelle), -rinck als weit als einer den hymmel siet (4), -ring an der sper des hymels als weit als wir den hymmel sehen mogen (75). der halb hymel den wir sehen (110). eyn halp deyl des hemmels (5b). die helft (132), en del (22) van den hemel. en h.-del (23). die helffte van de hymell dat wijr syen staende in dat velt (132). dye iibehelft des hymels (71). die vber hul des hymels (1). dy vber hest (heftV) des himel (2). oberster h. (75). das halb teil eins syn= wellen dings (65). ags. healf-tryndsel (Gì. Aelfr.). halb cluuia (i italia Gf. 4, 567). hemi-spherium (110), -sperius dz halb synwel ist (no), dat half ront is (132). halb rondt (68). Emissariumtzapphe,la6graben (120), Emissarius (i. equus fortis et velox, badius 75; cf. admissarius) rein-o (121. Gf.), -e (104), -ischer l -isch ros (Sum.). scelo (Gf.). schel-o (Sum.), -er (74), -le t zelter (7). hd. nd. gul. hd. gule, gaul. fol (75). gorre (23). lauffe-r (1), -ntpferde (74). louffend pfert, louffender bot (75). bod (8). stut- (8)_, styeck- (19) -phert. stuppert (i. emeritus 5). Emissio-nes (8), -nis tue dic.munera &e. (17) nidderlaßunge; fruchtberkeid (17). fruchberkeit (8). Emistis v. Enistis. *Emistorium v. Epieausterium. *Emitaeulum v. Epitabulum. *Emitatorium v. Emieadium. *Emitigium v. Semitogium. *Emitr-eteo, -iteus v. Emetritea. *Emittere hd. vß-, ver- (9) -senden. wt seynden (11). *Emiumeckern(19). en voet(boet?ll). Emlemma v. Emblema. Emm-, emon-oton (aus SfJifJLOTOV) meisel (Kia.). *Emmunitas v. Emunitas. *Emna v. Emina. *Emo (gegenilber themo 2 ; cf. temo) wagen- (3, 8b), span- i rur- (1) -nagel. *Emobilismus v. Embolismus. *Emobtoi-eus, -s v. Emoptoiea. Emoycus v. Ennoicus. Emola (76, Br.), emula (i. olla erea; cf. Gf. 1, 252. aenulum Gi.m.) gella (121. i. q. aemula Gf. 1, 202). eyn messen duppen(7), kopperenpott(132), kupfferen hafen (110). *Emolar-e, -i v. Emulare. *Emolatus (X eiulatus cf. emulari) hulern o. weyn riczen t weynuge (9). Emolere hd. vß malen. Emoli-, emolu-mentari ge-nißen (21), -nissen (3). Emoli-, emolu-, emolo- (136), emila- (8) -mentum (i. deuolutio q. v., fructus de molendina &c.) zu-fall (6), -vai (1), -faln (17). an valn gut (5). to vai (23). hd. nd. gewin. g. von der arbeit vnd der mue; frucht der a. viid des gewins (75). genet(22b).gemainernutz(l).fromme (8 &c). ione (13). multer (18 Mrg.).molchtere t winninghe (108). ags. fulteam (136). *Emolir-e, -i v. Emollire. Emo-, bissw. (Mss. mog.) emol-liri, emulire (7), emolor (11) (i. vinetor t deficio l seduco 76, extra moliri, acquirere, niti) hd. vß-, nd. ut-arbeyden, -pinen. hd. vß-, auß-arbeyten, -arbayten (76, 134), -erbeyten, -erbenden (21). uberwindin 0. be-tnegin (8), -trihen (9). EMP *Emollere weich (132 &c), morwe (132), lind, var. lyn, 0. senfft (110) werden. Emol-, emo-lire, emoliri (4Ì,emulare (q. v.) weych machen (110 &c). er- (65), aus er- (4) -weichen. *Emologium (cf. emologare aus hom. Gì. m.) wedde (123). *Emolo-, emolu- v. Emolimentum. Emonere vß- (19), wt- (11) -manen. *Emongere v. Emungere. *Emonitio vß manunge (19). Emonoton v. Emmoton. *Emo-ptoica (19), -btoieus (ui), -ptieus (76), -roidus (17. X sq.) (cf. empyicus) blut spyende (17). dei- da blut spyet (19). emptoyeidy do blut rechsin; omoptoyci das seint dy das plut rehent ; emptoys seuche, daz ist der do plut rechsint (4). emphoyea plutrechßung (74). i. g.emobtois(i4i), haemoptoe (kì.). Emorroi-s, -d§ (120, 141), -da (i3ib), -des , -dus (1) , emor-oida (Sum. 11), -oides (Megenb.), -rides(4), -rodia(i4i), -reus (74, 93), einorrois (103), enoror- (6), amorro- (17) -ides, morruita (i3ib, 141, als deutsche Synonyme gesetzt Sum. Il; vii. X myrmicea) (infirmitas, t serpens 74 Br., varix i3ib, 141) ist eia ader an dem hynderen venstere dy blutickt dicke sere; seuehe wenne von dem menschen nidene blut get (4). afteradern (Megenb.). hd. blut-, blut-, blutte- (18), pluet- (1), plut- (4, 74, 75), nd. blot- ganck, hd. -gang, -jang (21), -fluzzida (103), -flufi (75), -wrn (93), -wurm (ser- pens 74), -suget schlang (64). warza (i3ib, 141). werza (Sum. 11). wasserblatern (19). ficblatera (120). eyn vie blatera (17). vie blater crescit in oeulo (8. sic aus culo), vohen fist (sob. cf. bovist fungus). emor-reus, -roys, -inus einer der plut pruntzet; schlang, ein wurm wenn der einen menschen heckt o. sticht so plutet er sich tode; emorrois vnterslang (74). enoroy-de i. vene &c. quarum fluxus -s (76). Adj. emorroi- dus, -ssus, -ssa (75), -eus, emor-ruosus l -rogius (76), -rogia (141), -gius (Gì. m.), hermaroissa (i. mulìer &c. 76) fraw o. man die den fluß des bluts, bluetz hand, hant, hondt (75). Emotus abgeschidner (74). Emouere scheiden, ab-sch. (74). *Empedes v. Ependiten. *Empeli-ca, -tica v. Embliea. *Emperieus v. Empirieus. *Emperium v. Empyreum. i Empetr-on, -um (cf. triehomanes. polytrichum. adiantum.) venus-, frau= wen-haar ; mauwrrauten , eselsfarn ; harn= kraut ( 1 43 ) . steinrauden , weißer Stein (kì.) . *Empidiarius i. qui congregai gazam (76). Emp-yema, -yma (74), -ina (76) (cf. oxyregmia) aiterrechsung (74. cf. emor= rois. ayter ausreichsen, galle vzgerah-- sinen Sm. 3, 10). Empyi- (Gì. m.), empi- (Br. &c.) -cus, emphicius (Pap.) (i. spuens sanguinerà Br. &c. X haemoptoieus) blutspuwer (110 &c). *Emp-yma, -ina v. Empyema. Empyreum, gew. empir-eum, -reum, -rium, bissw. emp-, emph- (18) -erium DlEFEKBACH GlOSSAHIUM- EMPH hd. der ob-rist (1), -erest (76), -irste, -erste, óberste (6), vbirst (21) , aberste (17) hi-, him-, hym-, he- (21), hem- (5b) -mei. nd. de ouerste hemel. fueren, var. feuren (75), vurecht (sic 8) hymmel. Empireum adj. von fure (8b). Empi- (Br.) , emphi- (74) , empe- (64, 74, Pap.) -ricus artzat, erfarner artzt (74). landt farender artzet (64). *Empiteosis v. Emphyteosis. *Empitieius v. Empticius. E-, i i- (110), i a- (68) -mplastrum, t ampluxtrum (67) hd. nd. pia-, plae- (11, 132), hd. phla-, pfla-, bla-ster. zich= plaster (75). faska (141). bet (aus bint) duch (8). swetige (3. i. q. swedunge, schwed Sm. 3, 529). swed ein ertzney= tuch vnd gehort zu den wunden (74). swode (77). eyn artzt (sic 7). gretetvch (Sum.). *Emplema v. Emblema. *Empleticus v. Epileptieus. *Emplica v. Embliea. Empore-, empori- (Pap.), enpori- (141) -tica, emporiea (Br.) (charta) ma= culatur (91). Emporium (cf. emborium) reitch- (Gf.), rietth- (sic 141) -amera, marck, blatz, kauff-huß, -stat (74). empur-ium (129), -eum (76) i. ernptorium; -eon i. conuentus populorum (76). Empos (i. patiens emptor Br. cf. embar) vndultiger kauffer (74). lijdsam eoeper (147). Emp-, empi- (102), em-tieius, emti- titius (Ki.), -eus gekaufft (8b, 19). hd. ein g., gekauffter t kaufft (75), kaufter (4), kauffer (7), nd. en ghekoft (23), koft (22) knecht. quijt ghecocht (11). chòf- (121, Gf. sim.), COpht- (GÌ. Mar.) -scale, -man (Gf.). ags. ceap cnext (136). Emptor hd. kou- , kau- , keu-, key- (21) -ffer; koiffeler (6). nd. koper. Ernptorium ( cf. emporium ) hd. kauff-hus sim. , -stat. kaufft stad (21). hoff stat t krame huiJ (17). mar-ck (8), -g t -t (19), -ket (11). ^Emptra empster mus montanus in Saxonia (untersch. von hamster 125). Emptrix kau- (110), keu- (68) -fferin. kouffersche (132). Emptus gekaufft (19). *Empureum &c. v. Emporium. *Emtieus &e. v. Empticius. Emphasis i. expressi-o loquendi (Br.), -uà locutio (76) ; exaggeratio (Pap.). emphatres i. exagregatio (sic 76). Emphatice kit (i. e.) ppbrlkhp (141) = oparliho? cf. phasis opfaroth. *Emphatres v. Emphasis. *Empherium v. Empyreum. *Emphieius v. Empyicus. *Emphiricus v. Empirieus. Emphy-, emphi-, enfi- s(mss. mog.), empi- (76), ^amphi- (147, gì. m.)-teosis, -teusis (49), -teotum (74) (i. melioratio; cf. ampleotis) beterynge van lande &c. (147). ein erblich besten-dung, var. t -nung, eins erbs zu besserung (65). erb- lehen (76), -recht (74), -ecznisse (19). erfpacht (11). pacht gut (12). dinst-recht (12), -reth (49), -knecht (18b). bode-nzinß, var. -mzeins (64). Emphy-, emphi-, enphi- (93) -teota, ENA 201 -teuta (74), -teus (4), emphiteo-theea, -teta (147), -tieus, -theearius adj., eufi= teoticunnis (81) hiem rechter (si). vn= geberhaft.es gevildes buman (93). pau- (74), erb- (4, 74) -man, -ling (4). herb= linck (3). *Emphoyca v. Emoptoiea. *Emuetorium v. Emunetorium. *Emula v. Emola. Enula. *Emu-, emo-lare, -lari, (i. amare, odire, inuidere; sequi) hd. lyep-, lip- (8), lieb- (64, 76) -haben, -han (6); halìen, hoffen (sic- 8). nd. lef hebben i haten. folgin (8, 9). nach fulgen (5). noch ful= ligen (21). ver- (64), vir- (9), v'- (1, 11), na- (22, 23) -volgen, in veintschafft (64), in bosen (23). *Emulare (aus emollire) i. lanire, rnittigare, blandire (76). *Emulari (i. lamentari, aus eiulare, cf. emolatus) chlagen (1). Emulatio nyt 0. liebe (8). gramheit (4). durchechtung &c. (65). Emulator lyephaber , nachfulger, hesser (5). hd. nach-, nae- (18, 132), nd. na-volger. hd. arg-, ark- (8) -dencker, -denckir (8b, 9). *Emulcare v. Emunetare. *Emulcens (i.ableetans 76)gelustende (8). Emuletrare ein melck-gelten (kì.). *Emuleum est herba qd. (76). *Emulire n. Emoliri. Emulus vygent (19). wynt (sic 8). feind ab inimicor, nachuolger ab imitor (64). eyn eehtiger (5b, 23). achter (1). *Emunetare (est nauium) czu dem uberhalden (9). uberheldin (sic8). emul= care (st. rem.) i. nauim ad litus ducere (76). *Emunctoria sg., gen. -e(cf munetor) shrotisen; colezanga (Gf.). clofft t czange (19). klucht l kalck tange (st. kale-t.? 11). ags. candel thuist (i36. cf. sq.). Emun-, emù- (Mss. mog.), emi- (q. v.) -etorium (emunetoria i. forpices 23) snuczel doche (19). snutel dueck (11). surcze tuch (8b). schur-duc (99), -holtz (74), -eysen (li,fabrorum 65). snuterken (109). snuzunga (86). zanga (121). snueze- (17), snvcz- (8) -ysen. eyn kertzen snuetz (132). eyn clufft da man eyn liecht mit abe bricht (17). eyn abrech (77, 110) zu liechten (110). ab brech (68). butzer (91). putscheer (123). licht-scher (75),-schirchen (125). har scheren (23). reistholtz (93, Ziem.). Emundare vß- (19), auß- (75) -rey= nigen. wt reynichen (11). Emungere, emongere hd. snu-czin, -tzen; snù- (6), sni-, snew- (9) -czen. snutzen daz licht (5), dye nasen (21). liecht schnutzen (110). nd. snuten (132); ut-sn. (11) , -suuuen de nasen (23) , -su. de nezen (22). schimen dye nase (18). schiren (49). snuben(12). hd. vß-snutzen, -trucken,-drucken, -drichen(49). wischen (8). reyn machen (64). Emunis vry (110 &c). E-, em-munitas hd. nd. vriheit. hant= feste (Gf.). *Emusearium v. Musearium. En syet (132). nem war (68). *Enaetus herworben(19). v'woruen(ll). 26 202 ENE *Enanciscivir-, hir-werben (19) v'war- uen (11). Enare hd. swiinmen (9), uß-sw. Enarrare uffinbare sprechili (8),reden (17). offenbaren (9). vß sprechen (65, 110), wtsprecken (11). v'-zellen (132), -kunden (no), -kundigen (65). Enatare vff swimmen (69 Mrg.). *Enatatio ußwatung (62). En-, in- (q. cf.) -caustum dinten (110, 132). crack (132). encaustua i. iniustus (sic 76). *Encenatus vor wit (8. ptc. von wien). encematus i. inuocatus (76). *Eneeneatus kirchwey (4). En-cenia, -chenia, -cerrium (23, 81) (aus èpcotim X £éviov,c/.exenium)kirch- weyung(3), -wyhin(68),-wie(8). wyhunge (17). kihvihi (25). kurbe (ì) wihung (7). kirichwaht (121, sim. Gf. ). kerkmisse (109). kijrmissen (132). meß-krom (nobc), -korn (noa) (aus -krom = kramp xenia Sm. 2, 385). hantgifte (109, 110 &c). nyge iar (23). en erlike zende (si). Enceniare v'-nuwen (8), -newen (9). wyen i nuwe benemen eyner weiide (8). wechen l new ben. ehi gewande (9). beghinnen (11, 19). *Enc'ea (st. interea? entera?) dar ine (8b). Encl-isis, varr. -esis (75), -ysis nei- gung (74, 75). *Enehenia v. Encenia. *Eneheridion v. Enchiridion. *Enehinius v. Euchimus. Enehi-, enche-ridion hd. hantbuch. *Enchiridon (i. anulus) viugerlein (74). Enehrista salb (123 &c). Ende-eas (i. vndecim Br.), -gas (141), -ncas (8) zehen iar (8). z. iar alt (17). *End-elechia (ngr. Aussprache von IvxsXé/sia), -ileehia, -eliehia ( 141 ), t -elitia (74), -elieia (68, Br.), -elehia, -eehia (i. anima munda t mundana, perfecta etas, perfectio) volkumenlichs alter; volpringuug an dem korpel; ge= liedmessigkeit (74). volkommen aldir (8 sim.). der selen erst gewerbe ader folle bringen an dem libe (7). der erst ge= werb o. volbringung an dem leib (76). *Endencas v. Endeeas. *Endere i . informare (76). bildin(8, 17)., *Enderma v. Endiuia. *Endilechia v. Endelechia. *Endimia gemeinetod (93. cf. epide= mia). genßdistel (74. X endiuia). *Endinia v. Endiuia. *Endir-a, -e v. Andena. End-iuia, (ital. &c. aus intybea Dz. wtb. 131), -iuium (9), -inia (74), -uuia 1, Sum. v), -una (67, 152), -ima (85), -imia (q. v.), -erma (96) hd. su-, sau- (73), sew-, du- (73, 85), fehe-, genß- t leber- (73)_, mege- (.Sum. v), mar- (74) -distel. maijdiestel (153). grensing t gen- Betzungen (125). genßzung (73, 91). anti- vien (143), -ffien (73). endiui-en (73), -krut (68 sim.). enduuie (1). *Endris v. Enhydros. Endromis &e. v. Andromeda. *Endu-na, -uia v. Endiuia. Enea-tor, -stores (pi. 76) i. liric-en i -inator, eorni -cen t -crepa (Br. ), -fìces (76). ENI Enecare erslahin (8, 9). doden (17). *Eneetere (i. firmiter ligare 76) feste bindin (8 &c). *Eneptus v. Ineptus. *Enerbones sunt pauperes pi- t pa- stores (76), aus ebiones i. pauperes (Pap.), p. piseatores (129). *Ener-, en- (8, 17) -gare (i. operari intus) in wendig arbeytin (8). eyn wenig (sic) erbeiden in der sele (17). *Energare (aus ener-uare cf. -mis, -miter) v'kliben (6). Ener-gia (alph. -uia 110 &c), -uia (134 &c.) (i. interior labor, operatio l efectus) wijßheyd (19). dobende (8). Energumenus, energu-,<;eM,'.nergu-, i neorga- (74), ergu- (125), exgu- (76) -nrinus, nergumnius (133) toponter (Gf.). a wizzig (127). vnarbaitsamer, kruppel, teufFelhafftiger, besesner (74). besessen (8, 75, 125) mit dem teuffel (75). *Enerm-is, -us (aus eneruis, cf. energare) v'klebet (6). *En'-, enor-miter (cf. prc.) ermelich (17). Eneruare hd. lemen, er-1. (4). hd. nd. v'-l.. -lamen, -melen (22). hd. lamen (10), lam machen, schwechern (64). ent- (64), vß- (65) -edern, -mergeln (65 var.). Eneruatus hd. vorlemet, verlimet (21), virlamet (19), verlambt (68). v'iaemt (132). lam 0. kranck in glidern (110). aulJgeadert (75). Ener-uis, -uus, -uuis (76), -wis (5b) hd. nd. v'-lemet, -lamet. v'iempt (5). er-lamt (68), -lemit (4). lame (10). elénde (7). cranc (100). verdoren (99). v'melet (22. cf. eneruare). ane wopen (5b. X inermis). *Eneum i. eregum t terribilis (76). Eneus (i. de ere factus 76) hd. ercz- in (65), -en (8) ; ein ding von ircz (18), daz ira ist (21), von ere gegotóen (17), von erd gemacht (76); ein ding daz von ertz, artz (134), yrtze (152), irtz (7) gemacht ist. g. von metal (110). ge= maicht von metalle mit kunsten (132). eren (65, 75). glockenspeiseu (75). *Enfiteosis &c. v. Emphyteosis. Engaddi balsams garde dair he wes= set (147). *Engare v. Energare. Enhydros (aquam in se continens ) der schwetterstain (v. a. 1618 Sm. 3, 552). enidros i. gemma ab aqua vocata (141). en-ydris (129), -idrus i -idra (74), -dris (74, 76) i. coluber in aquis viuens (76 sim.). wasserslang (74). enyd-ros i. coluber &c.\ -ius i. gemma aquam exudans (Pap.). *Enieaptatum (aus ennea-phonum, -chordum?) i. lira octo sonarum (76). *Enieedo v. Emicedo. *Enicma v. Enigma. *Eniet-are (76, 129), -ieare (76) i. pernoctare (129), per noctem vigilare (76). *Enyd-ius, -ros &c. v. Enhydros. Enigma, eniema (5b, 22b) (i. pro- blema, -plewma, parabola &c, sermo obscurus &c.) eyn vorborgen rede (17), legùè (legene? 8. st. vßlegung?). dunckel betrachtung, diickel betrachteg (65). re= der-sch (74, 88), -s (18), -sen (21), -schen (17), -nyß (77). retter-sen (70), -Ben (69), ENO -schen (es). raterschen (134). retersch (no), rethers (49c). radelse (13, 22, 23). redelse (12). retdelsen (151, 152). redel- schen (19), -Ben (66). ratsal (3, 71). rat nutz (st. ratnuß) oder ratczal (1. st. rat= sai?), retsel (133). reet-sel (11), -zeli (132). retzel ì retsche (74). rsetherle (112). retinsse (sic 5b). redernyß (77). retel= merchen (125). radmer (22b). mere (19). rat was ist das: es stet vf etc. (4). en= kenteniß (18 Mrg.). glichnusse (9 sim.). bezeuchen (5. mhd. bizeichen). obstrum (8b. alph. epigma). Enigmatizare virborgen rede sagin (8), geben (9). retterisch auff-g. (64). rat (8), rotsal (9) gebin. Enim, e. -vero hd. warvmb sim.; vor-, ver-, v'-, vur-ware, -war sim. wann (76). auer wante (23). ouer wente (22). , *Enisium v. Anisum. *En-, em- (64b, Pap.) -istis, l migale (64) (prò vno hausto sufficit; cf. cya= thus; Gì. m. v. emissus) mygelin (64). Eniti vß-erbeden (19), -arbeitten(no). van pynen in arbeit sitzen (132). *Enitus eyn spade l eyn brack (18), aus enucus i. spado? cf. v. eunuehus. Enixa gebornde o. vor flifòen 0. ge= neyget (8). leiplich geboren (4). v'Ioist van kinde (132). Enixus hd. vz-, vß-, auß-gearbeyt sim., -gearbeytet (6), -geerbet (18, 21), -geerbeyt, -gepiniget, -gepinget. ge- arbeit t -boren (110 &c). gheworuen (11). utghearbeyd-et (23), -iget t utghe= pynghet (23). *Enneomatieus v. Ennoimatieus. *Ennodare v. Enodare. Enno - icus , - yeus ( Gì. in. &c. , ab ennos capra et ieos custos 76), enoycus (5b), emoycus (i. mango , agaso , pastor &c. gì. m.), emo- 1 -eno t eglo-icus (75), enoycus (74) , ermoneus (q. v.) , aego= nomus (Grundform jx ennus q. v.f) t aepolus (125) geyß- (6, 64, 75), gaiß- (74), geis- (93), czegin- (5b), zege- (8) -hirte. tzygenherte (125). tzeghenherde (23). gayß herter (1). Ennoi- (Br.), enneo-matieus i. acci? dentalis tovallich (147). Ennon (hbr.) eyn dal (8). Enn-os, -us (ì. caper; habitator t profundum gì. m. 3, 307. Br. ; habitatio, h. caprarum; grece i. q. lat. capra 76) eyn bog (8). Cf. portug. enho einjahri= ges hirschkalb, wol auch asp. ennodio Dz. wtb. 487. Hat sich evvo? mit hebr. u. a. Wortern und Etymologien gemischt? Voc. 76 mischt enn-os, -a, -on und enno= sitheus x hvooiòaq, hooiyaifx;, im Br. ennosigeus ì. Neptunus; i. profun= dum silentium ( '. atyàv), wozu hora en= nutigii („« gali, nuit" Gì. m.) zu gehóren scheint cf. contieinium nach Form und Sinn. *Enoeliare v. Enucleare. Eno-, enno- (6), enu- (5b) -dare (X enudare 17, 64) vz- i off- (5), vff- (17), vff ken- (sic 5b) -kneuffen. vff knauffen (18). auf-knypffen (64), -knewflen (1). hd. vß-, auß-kneuffeln (133, 152), -kneifeln (21), -knopffeln, -knepfeln, -knipffen, -knyphen (6). vyß- (132), ut- (23), ent- (11) -knopen. ent-knoppen (19), -bloßen ENU EPE EPI 203 (17), -ploessen (64). hd. uffen-, offen- baren. den knopff des zwifels vff thun (65). v'claren (132). Enodis on-nadt, -knepff, var. -nodt, -knepffig (no). *Enodus, enudus (6) sbst. adj. vn- knauff (18) , -gekneuffelt (19). aneknop (23). ein knopf (6). knauff (17). knaff (21). kneuffel (5). *Enola ags. paerl (GÌ. m. q. v.). *Enola v. Enula. *Eno-, selten oeno-, ono - phorum, -forum, honoforum (19), ono-forium t -ferius (i. diota q. v. 75), -phorus (76), -forus (8, 9), -ferum (6 &c), one= ferum (74) laytfaß (74). win-, weyn- (9, 74, 88) -faß (8, 64, 74), -vas (9), -roß (sic 6), -kanne (132 sim.), -kant (88, 110), -geschivr (88). wynfaß i winnefaiße (19). wiinvatt (11). wynschenkel- l tip- kanne (109). onopherum sehnecken (st. schenken X oniea?) vaß (76). Enorm-is, -us vnordenlich (1, 64). bose (19). lelich (132). wreet (11). vnda= dech (99). vast unrechter (75). *Enormiter v. Enermiter. Enormiter vientlich vnd vast (75). vber die regel (65). *Enoro-yde, -ys, -rides v. Emorrois. *Enoston (cf. elieosmon ?) milze (Sum. VI). *Enphiteota v. Emphyteota. Enporitica v. Emporetiea. *Enquis v. Ecquis. Ens hd. ding. hd. nd. dinck. ein iglich (17), ieglich (6) ding. syn (5b). wesen (8). wißen (18). *Ensarius (». ensium artifex GÌ. m.) eyn hauwende meßer (19). en groet mes (11). Ensieium doitslach mit dem swerde (147). Ensieuli swertili (in). Ensifer swert-dreger (10), -sknecht (75). Ensis hd. swert, stechswert (125). *Ensole v. Eusole. *Enter wesenlich (65). *Enterare (st. exent.) utòweiden (17). Enteri-um, -on l -a, l entra (76) (l. emisanum piscis 76. st. omasum?) ingeweid (17). *Enterogenia v. Eterogenia. *Entiana v. Gentiana. Enthymema (i. festinata conclusio) eyliche bescliließung (74). ein schnel ant= wurt (110), haest antwort (132), heßlieh (sic\) antwirt (68). *Entitas dingligkeit (74). *Entra v. Enterium. *Entrisia v. Ineerpias. Enuel-eare, -iare, eno-, enun- (1) -cliare hd. kirnen (6); vß-k., -kernen (5, 75, 110), -kern, -keren (1). nd. ut kernen. die kern vff thon (68), vpdoen (132). offenbar machin (5). uffin- (17), apen- (11) -baren. v'claren (132). ' Enueleatius klerlicher (30c). Enuclia-te, -liter offenber-, grunt- lich (17). Enu-cus, -chus v. Eunuchus. Gerro, *Enud-are, -us v. Enod-are, -us. *Enul-a (66 &c, 110 &c), -um (76, Gì m.), enu-m, dim. -lum (Br.) i. calda/riunì (II. e.), ein kessel (110 &c). enumum ags. cetil (136). E-, selten i-, he- (5b), hi- (Gf.), ófters hin-nula, hinulus (76),inola (Sum.),enola (69, 134), emula (110 var., 147), himila (Sum. vi), humula l elna (Sum.), hilna (47), ófters enula i. campana (q. cf.), haufiger e. e. (missv. enea prò e. eren ding 65?), innule campane (94a), gew. i. q. e-, he- (5b), a- (5, 6) -rinis, erinnis (enula i. fiinx l laturieium 74) hd. nd. alant. hd. a.-wurtz, -wurtzel sim. alent (85). hd. a.-wurtz, -woreel (18). ni. a-, ga-lantwortel (143). lantwurz, alar (105). olantwyn (19). elne (47. cf. elna). ags. sperewyrt (94a). brachlòch] (Sum. Vi, i. emieedo Gf-). hirtzzunge (hinnul-a 7. X -us?). hirfiung (76). ueia i. elinium (Gf. i. e. helenium, éXevtov). elimum viula, veia (Sum.). ellenius alant (Sum. Vi). Cf. elenenoli. Enumerare retin (8). reyten (9). rede verzelen (17). *Enumum v. Enula. *Enuneliare v. Enucleare. *Enutriator v. Enutritor. *Enutricheus v. Emetritea. Enutrire vucjen (19). voeden (11). auffhalten mit demarunge t erneren(75). *Enutri-tor t -ator ernerer (75). Enutritus gefudet (19). Eo dar-vmb (6), -vmme (23). eo debil-, fort-, mei-, pe-, grau-ius, magis i plus dester schwecher, stercker, besser, boser l erger, schwerer, mei' (75). Eode-m, -mmodo in der selben moß (6), zuluen mate (23), soluen m. (22). Eo melius habere ent- (23), en- (22b) -neten. Eo peyus habere entghelden (23). *Eos ein lant (8b), land (6). *Epaetica v . Epatica. *Epaetum eingedinge (17). *Epadicus (aus hepaticus?) gheel varwe (147). Epadire (i. dicere, manifestare Gì. m.) vffen- (19), apen- (11) -baren. callen, spreken, ielien, cotren, cosen, proten, pralen (147). *Epantica v. Epatica. Epar, ebar (141) hd. lebber (13, 19). nd. leue-r, -re (23). *Epa-, l eupa- (74), jepa- (Gf.), epae- (5b, 76), epan- (47) -tiea, l -torium (75. X eupatorium) hd. leber-ader, -oder (6), -ayder (133), -crut (75 &c), -crawt, -wurst (Gf.). leuer-adere (23), -blome (47). 1.- (132), leuern- (22) -ader. lynwurtz (eup. 74). Epaticus hd. leber-siech (91), -suchtig, -sichtig. *Epatorium v. Epatica. Eupatorium. *Epdanum v. Eptalum. *Ependi-ten t -een (131), -ton (i. indumentum l montile 76), epedicen (147), epidi-don (19), -diden (11), -deeen &c. (gì. m. 3, 314), ependeton (gì. Aelfr.), efetidem (136), empedes (i. amictus 76) (aus suevàuTT]?) monches kleyd (19). monike cleet (11). cleyt der moniken (147). lachan (131). ags. cop (i36, Gì. Ae:fr.), hoppada l vpernud (gì. Aelfr.). *Epensio dinghelt (11). *Epi- ófters st. ephi-. *Epibaeha v. Epibata. Epibades, STu|3aSsi; (126), melius epibatides (kì.) f«hren, scliuyten (kì.). weidling (126, Fris. cf. Sm. 4, 28). Epiba-ta (74, 93), -cha («4) vber- furer (64. i. q. ferge), -gefuert (93), -ge= furter (74). *Epibati &c. v. Epifates. *Epicalamum (cf. epi-tabulum ? -tha= lamium?) bruchech (9 Anh.). *Epicalium v. Epieolium. *Epicamen (cf. epitaphium?) man= inge (11). *Epicarista (st. eueharista?) eyn forste der hoimeliclien dinge (19). en vorste der heymeliken dinghe (11). *Epicarius v. Erpicarius. *Epi-, ephi- (6,7, 19) -causterium (19 &c), -cauterium (6, 7, 152 &c), -caus= torium (147, Br.,- gì. m.), -eaustrum (Gì. m.), -eusterium (i. sedes sutorum w.), -eaterium (66 &c.) i. locus vnguentorum ad, instr. super ignem ; solarium puellare, fumarium l caminus -caut., -cat. 66 &c, l -caust. (110 &c.) ; sedes scriptoris -eaust. ; coopertorium dolii -caut. , -eaust. hd. schribe- (8), schrib- sim. (66 &c), schreib- (74, 134, 151), schreip- (152) -stul, ^-filtz (74). schriebe-bre t l -stuoie; ephie. schornsteyn ; spynneweppe ( 19. cf. emistorium spinwep 75). schaerstien t spinnenweebbe(ll). roickghat ; raithuyss ; ordels-, gerichtes-stede (147). enclausur (i. sedes scriptoris 23). rauchvank (1). fuersturz (75). (t -caut.) giuo- (93), gluot- (bm. 64i) -haven. eynrehand sterne dair vuyr onder is (132). kemmet (l -caut. 110). ein pflaster vber eingebranndte wund (134). ein plaster off eyner ge= branten wonden (133), vff eyn g. wond' (152), auff ein gebrante wunde (66 sim.), oder gebrant wund (68). tuch vff dem schribstul (75). ein filcz auf dempulbrett (64). -caut., -cat. (66 &c.) eyn plaister t eyn gebrant wonde (5). en plaster l en swede (cf. emplastrum) t ene brant wnden (23), eyn brande wnde (22). eyn plaster (17, 18), eyn swele (sic 17) uff eyner gebranten wonden. eyn balter, eyn sleied (lei aus w) off eyn gebrant wonden (21). eyn plaster i eyn hohel (6. wol eremacula). schornsteyn (7, 66 &c, 68, 132). kamet (67). kamyn, kem= mich, rauchloch, slat, eß, plaßpalg, gluthaffen, fewrmawr, pflaster (74). schrijfbret t schriuerstoel (11). poden iiber ein vaß (75). boden sehilt (cf. doliotheca); eyn plaster auf einer ge= branten wunden (4). Epicedium v. Epitaphium. *Epicell-ium, -um vinger-huet (11), -hut (19). *Epieena zole (11). *Epi-eenon (19. cf. GÌ. m. 3, 313), -cenum, -ehenum (aus STtixoivov) ge= menget(11, 19). g. geslicht (8), gesliecht (9). bouen gemeyn (supra commune 132). *Epicerion en werstat; epicuria,(-ius i. defensor Gì. m.) werestap (-scap? 11). Epicerna (i. anathema Pap. ab STtt- y.r}p0Z gì. m.) der hoestebanne (19). die hogheste ban (11). Epi-ciclus, -eieulus l -ticulus (74), 26* 204 EPI EPI EPI -cilium (74, 93), -sileum (v. epistylium) (i. paruus circulus super majorem Br., anabratrium 74, canopeum &c. 93, tyburnium 74, 75; X epistylium q. v.) getefel-, geteffelt-ding, tylpawm, grofi- pret, -pett, sperlach, hymlitz, affterseyl, stawbhule, tawbhullin; -cilium (cf. -stylium) stoffel (74). stovphiili (93). himel ob einem aitar l bet t tisch (75). *Epicinum [aus epieus X -cinere X epi-nieium, -nichia Br. , -leehia 76. ì. festiuitas prò Victoria sim.) zegevechtinge sanck t dies victorìe (11). epi-ciuia pi. loblieh daukberkeit (65. cf. epieus); -nichion l -nirion i. victoris dei palma &c. (Br.) ; -meron i. laus divisto prò Victoria dedita (76). *Epicogium v. Epitogium. *Epi-colium, -coleum (5b), -eollum (6), -eulium 1 -talium (74), -calium (*. pensum q. v. 7), -tolium (19, 77), -stilium (9) (i. superior pars eoli) ha. eyn ober-, vber-wacke (12), -wolken (sic 6), -wock (19), -rocken (5), -racke (5b), -rock (7, 18, 19. X -collerium? -to-- gium?), -rocke (77), -racke (9), -ruck (74, 75) arn rucken, pr. vber halß (75. X eollum). kunekel (76). klob-, reiste- flachs ; enspyn 0. spyndel mit garn ; ein wag o. das man wigt (-talium 74). elter (altaris) duch (21). nd. en ouer-wokenne (22b), -wockede (23), -kede (sic 22) ; auer rocken (11). *Epicollerium hd. ein vber-, ober-, nd. ouer- (132) -rock, hd. -rocke. *Epicollum v. Epicolium. Epicopanum fleisebbanck, anrickt= tisch (Ki.). Epicroeulum v. Epitrophium. *Epieulium v. Epicolium. *Epieuria v. Epicerion. Epieurus (i. pestis, vestis, vo-, fo- rator; s. adj. 75. cf. phelax) des obro- sten selde an liplicher wollust ist (93). pauchfuller i mensch der sin selikeit setzt vff essen vnd trincken (75). leeker (110, 132 j. frezzer (8b). freßer (5). ein vros (9). fraß (75). Epieus (i. laudabilis Br. &c. ) lobe- (19), laue- (11) -lich. *Epieusterium v. Epieausterium. *Epichema v. Epitome. *Epichenitum v. Epithymum. *Epichenum v. Epicenon. *Epichima v. Epithema. *Epichi-mum, -num y. Epithymum. *Epichome v. Epitome. Epideeen v. Ependiten. Epi-demia, -dimia gemeyn-e sucht (123), -er tode 0. die peule (74). eyn ge= meyn toit t suchte (7). ga-, vlg. ia-merig tod t pestilentz (75). *Epididen &c. v. Ependiten. *Epidimia v. Epidemia. Epidrom-on, -us l -os (64, Br.) der groß segei hinden in dem sebiff (64). hindersegel (74, 80). *Epifates (cf. Gì. m. 3, 3 13) ags. faerbenu (i36b. cf. fserbena a ceorl Bsw.). epi- (136*, 147), ebi- (I36b, GÌ. m.) -bati i. laici, -bata leye, leeeke (147). Epifora v. Epiphora. *Epigergium (11), ipo- (3, 11, 19, 4), ephi- (19) -girgium, -pergium (3), hypo- (148, Br.), ypo- (74, 147, gì. m.), hyper- (125, Br.) -pyrgium,ipopigerium(Gi.m.), yperbigi-on t -um (76) (i. fulcrum fo= carium 148, a,ndeia.a,,ferrum quod sustinet ignem; vgl. die Formen v. anticipa) brant-yseren (11), -ysen (ip. 19), -reyte (3, 4), -roide (147). brandredt (125). prantreyt (74). eyn windeysern (eph. 19). en weentyser (11). herdram (i. an- dena 76). *Epigia v. Epiphora. *Epi-glotum, -grilotum (19), -glottis (64, 74), -glatum (75) (i. coopertorium oris , ima, vuula, palatura, faux) krag (76). ein gume (3). gumme (4). gum i gam (75). kelen- (19), keel- (11) -ader. goderleiu vorn am hals, einmal (sic) kaLB (74. cf. Sm. 2, 17. i. q. nd. kader nach Fr.). attemblat (64). *Epigna v. Sitapolium. *Epigram-a v. -ma. *Epigramia meisterschrift (11, 19). *Epigramista meister-sebrieber (19), -schriuer (11). Epigram-ma, -a (74) vbir- (8), vberge- (64), ufif- (17) -schrifft, uff ey brieffe (17). vberschrieffte (74). Epigraphia vbergeschrifft vff dem toten Stein (75). *Epigrilotum v. Epiglotum. Epigr-us (147, Br.), pi. -i (i. claui, aus smspo?) holtznagel (64). ags. nae= gler (Gì. Aelfr.). nagel dair myt men holt negelt (147). *Epikeia (neben epiecia gr. mansue= tudo lat. i. e. siueixeia) keusch (110), kunst zu (66) leben. konste leuen (132). vngeschriben recht, by-r. &c. (65). sik tigetugent sich naigent zu mittler masse habend in den gesclirieben gesetzen (74). *Epikei-zare, -sare durch die vinger sehen (68, in bono 110). dor die v. syen (132). vrteylen nacb geschriben rechten mit der maße der miltikeit (74). epikeL zatores qui non egent brillis quum per digitos conspiciunt (110 &c). *Epilagare v. Epilogare. *Epilanium kloester (11). *Epilare ent-horin (8), -herin (9). *Epilechia v. Epicinum. *Epiledium v. Epirhedium. Epilem-a, -ma v. Epilimma. *Epilemsia &e. v. Epilepsia &c. *Epilentum (i. vehiculum puerorum cf. pilentum) kints kerch-el, -lin; var. kins wainel (75). Epile-psia, -mpsia (Gì. m.) , -msia (3, 141), -mpsis (141), -nsia (Br. &c), -noia, -ntia, -nisya (11), -nsicia (76), -nsis (3, 8), ephilencia (ih.) (i. apo^ plexia, cathophexia 75 &c. ; cf. cata= lemsia est passio epilenticorum 141) daz , dat vallende vbil (5 , 5b) , ouel (11, 85, 132), leit (eph. 8). das valubel (2, 125). vallen vbel (1). sant Valtintì ( '. vallen) plage (125). fallende sucht, var. sichtung; hinfallender sichtum, var. siechtumb (75). der fallent siechtag (76, 110). der hinfallende siechtung; daz vaU lende (4). der slack (19). di wirbel- (3), wurbil- (8) -sucht. Epile-pticus, -mptieus (141), -nticus, -nsicus, -nsiatus (76), ephilen- (136), t empie- (147) -ticus die dat vallend oevel heft (147). die dat ouel (prc.) heuet (11). ags. uuoda (136). *Epilimedis v. Epimerides. Epi-limma(Ki.), -lema, -lemma (129), ephilema (76), eplema (gì. m.) (ì. empla- strum, -ustrum 129) blaister (19). plaester (11). Epi-logare, -lagare (cf. reiterare, reeapitulare, diffìteri) reden vor ander (8). wider-r. (17, 75) l w-sagen ein ding nodi ein male (75). dy red vor ander weten ( 9 ). antworten , eyn ding vor= brèngen (17). weder halen (11). widerumb sagen in eyner summen &c. (65). *Epilogositas vbir- (i3ib), vpir- (141) -sprachili. Epilogus kurcz vor ander rede (8). eyn widde rede (9). *Epymachus (xophim. ?)v. Attacus. *Epimea v. Ephimera. *Epimemia (cf. sq.) ags. nest (136). Epi-menium (76, Gi.m.), -menia (Br.), -mencia t -monium (19), -monia (i. dona 76) czins -monium; maint czinsse -mencia (19). ' *Epymera v. Ephimera. *Epimerides v. Ephimerides. *Epimeron v. Epicinum. *Epi-, ephi- (19) -miticus begerlich (19). vogeerlich (11). Cf. epithymia(Gi. m.)? epimone (i. desiderium Br.)? *Epim-ories, -urides v. Ephimerides. Epinirion &e. v. Epicinum. *Epyomatus v. Attacus. *Epi-pia, -thea (i. musca equorum 76), epyppi (i. maccor equ. gì. m.) pferdes Ayege (19). en perts vliege (11). Epipteron v. Epiteron. Epi-, ephi- (64c), t beth- (74) -phania der erschynlich tag (64). der XIII tag (110), dadi (132). oberst-e (75), -age (74). *Epiphare peert schumen (11). ept phyare i. equum ornare (GÌ. m. 3, 317). epythiare pert vertzieren (147). *Epiphegion v. Ophimachus. Epiphium v. Ephippium. *Epiphon-ima , -ema ( kì. ) (i. causa contentio) ags. efat, reub (145). Epi-phora, -fora, -thera (76), £-gia (11), ephifora (19) (i. morbus oculorum qui lasciuia die. 1 10 ; ìyppitudo oculorum Pap. ; lippa in oculo se. quando pellis subducitur , et. funis in naui 76; gr. STuepopa gì. m. 3, 315) augenwe (88). star-plint (3), -bliut (4). schelheyd (19). scheelheit (11). Epi-rhedium (kì. ), -redium (93Ì, -redia (sg.Gf.,pl. i. minora vehiculaßr.), -raedia (i. maiora v. Pap.), -sea (i. currus) l -radium (9) , -ledium (i. corrigia in sella 76), -rredia (est superior pars rote et dicuntur omnes partes superiores te- etre-gentes 76). kutsche (kì.). chomat(93). sielo (Gf. ). sele episea; gegenleder l tasche -radium (9). stigleder(-ledium 76). *Episeeilum v. Epistrillum. Episeop-atus, -ium hd. pysthum (4); bist-um, -um, -om (18), -umb (76, 134Ì, -thum (110). bischof- (68), byscop- (23), bis- (22), byß- (132) -dom. bischtom (5b). Episcopus (i. presul) hd. bisch-uff (7), -off. bifioff (21). byscop (23). vber= seher, vffmercker (65) Episehidion v. Cuneus. EPI EPT EPHI 205 *Episea v. Epirhedium. *Epis-erum, -erium (76), -enien (17), -trum (8) (: serum lactis; i. grema 5b. cf. crema) hd. matte' -e, -en (5b, 4). topben (1). topffen (75). Cf. u. a. wetterau^ matten, kses-m. serum, ebenso bei Stieler 1249. Fr. 1, 649; kaßmath eoagulum (Alber.) ; matt-e, -en,gall. -ons lac schyston (Kil.). *Episileum v. Epi-ciclus, -stylium. Epi-styMum, -stilium (i. q. stilo superponitur 76 sim.), -stulum (18b, 132), -sUeum (76), -stalium (8), -stolia (148), -stilia (Gf.), -stelia {supermissa 12 1), -telium (75bed), -eilium (v. epiciclus) (i. caput t capittellum columne ; t paleum meretricale 76. X epiciclus; ciburneum 75. cf. epiciclus) eyn fuß under eyner suele (17). sulhovpt (93). sto-ffel, var. -pfel (75). pfeyler (3). philer (18b). pyler (10, 12). p.-deck (8). bolster (121, Gf.). pfàrtin (112). pfatlin (115). *Epistilium v, Epieolium. *Epistil-ium, -e (gì. m.) brief (i4i). *Epistites en krael (11), cf. graie v. ephippium. Epist-ola, -ula, ep. t litera missiua hd. sende-, sent-, sant- (75, 9i), sind- (21) -brieff, -brif (4), -brifF (21). zende bref (23). episte-1 (75), -In (5b). Epistolar-e, -ium ein epistel-buch (64, 68, 110), -boich (132). *Epistolia v. Epistylium. *Epis-trillum, -eeilum (76) {aus epi= stylium?) i. superior pars celi (76), teli et eius ferri pfeileisen (75). *Epistrum v. Episerum. Epistola v. Epistola. *Epistulum v. Epistylium. *Episumen (i. obsonium) zu- (Sum., Gf.), zò- (120), ze- (121) -mose, -muse (Sum.). *Epita-bulum, (3), -gulum (17), emi= taculum (alph. epi- 8) (cf. epicalamum, cubana) sant-brach (3j, -broch (8), -brucbt (17). Epi-thalamium t -thalamum, -ta= lamia, -thelamium ( 136 ), -tulamium (23), -talamen (8b), -talmium (134), -talanum (74), -talnium (66 &c.) brut lauff gesang (110). bruloft- (68, 132), bruut- (11) -sane. s. brutlaclit (23). vir-- relich s. (8b). elkorn (74). *Epitalia, equitalium (X equitare 75) reit-stiffeln (4), -stifel (3, 75), -iual (75). epytalie i. occree de coreo t panno et subduci solent alys caligis; equistU bilia est instr. sutoris (76). *Epitalium {cf. prc.) v. Epi-colium, -taphium. *Epitalmium &c. v. Epithalamium. *Epithamium v. Epitaphium. *Epitanista i. procurator epulorum kuchenmeister (75) aus epitaphista i. procreator epistolarum, X epistata? *Epita-phista (129), -tista (gì. m.), epithaph-ista t -tia (76) i. scriptor, procreator (-ista 76) epistolarum. Epi-taphium, -tafìum, -thaphium (8b, 75), -thauium (75), -thasium (6, 74), -thamium (136), -talium (74), £-cedium (64), ephitanum (19) i. suprascriptio lapidum tumulorum sim. ; eeno-taphiuìn, varr. -thaphium, -thauium (75); car^ men quod dicitur sepulto corpore (136. X epithalamium). gegraben (8), grabs= iiber- (93), ober- (4) -schrift. vberschrieffte (74). grab (8b). grof scrift (23). groß geschrift (6). vber-g. vff dem grab (64), den toten grebern (75). grab malung (19). graf malinge (11). Epita-tista v. -phista. *Epithea v. Epipia. *Epythecum v. Epithetum. *Epitegium v. Epitogium. *Epithelamium v. Epithalamium. *Epitelium v. Epistylium. Epi-thema, -tema {cf. -chima i. i. unctio de succo 76 V) wiec ( 107 j, wijch (132) in die wonden. wiech in der wunden (110). wegk in die wonde (68). *Epithera v. Epiphora. *Epitergium eyn wy6 bilde (19). *Epiteron (herba) hopfen (76), aus epip-etron? -teron wasserlinse (kì.)?? Epithe-tum (Br.), i -ton (88), -cum (65 var.) zusatz, zugelegt ding (88). ein wort der eygenschafft l ampperkeit, ampper eins dings, sicut dicimus dz ding t der menscn hat die amper o. art an ime (65). Cf. amberlaur /. le tic (Sm. 1, 58) ; mhd. am-pàre, -psere (bm. 147), ahd. ant-, anta-para signum (Gf. 3, 150). schweiz. amper n. getose (stia..) Jiierher? *Epitia v. Ephippium. *Epythiare v. Epiphare. *Epiticulus v. Epiciclus. *Epi-thymum, -thimum, -chenitum (76) i. thuri- (147), turri- (76), turi- bulum (76, 129), -cremium (129). rochuaß (76). Epi-thymum, i -thymus (143), -ti= mum t -chimum (9), -timus (Sum. Vi), -ehinum l eptinio (74) {i. ftos thymi Br. cf. Gì. m. 3, 323ab) blumo des bine= crutes (Sum.- vi), eptinio pynplum, epi= ehinum kleestat (74). velt kumel epit., beyn blume epich. (9). iiltzkraut, thym= seiden (143). Epi-togium (gì. m.), -cogium (122), -tegium (i. supra tega 76) vberrick (Ob. 1703). gali, houche (122). *Epitolium v. Epieolium. Epi-tome, -thome, -thoma, -chome l -chema (76) kurtz red (68, 110). ein kortz sermoen (132). Epitrophium i domus in qua alun= tur pauperes infantes (Br.). *Epitro-phium, -chium (11), epiero- colum (147), -eulum (141, gì. m.),-eum (gì. m.) herencleyt (19). en haerk kleet (11). geel cleyt (147). *Epitulamium v. Epithalamium. Eplema v. Epilimma. *E-, de-, dis-plicare ontvalden (147). *E- (19), ex- (129. st. exs-) -polia rauip -{i. preda 19). Epomis kullenzipfFel (135). reiter- ai.), leid- (135) -kapp. Epop-s, -es widhopfF, kot-, kat-han (110). eyn wydhop off huyp (132). *Eptalum, epdanum (76) («'. septupl- ex (148), -um (76) (: STura) sieben feldig (8, 17). *Epta-silon, -fyllon t -folium (136), -fllon (94a, Sum. vi) (éuxa'cpuÀXov) siben- (9, Sum.), sieben- (8) -Metter, -blat t wegerich fSum. ). ags. gilodusr (136), gelodwyrt (94a, Somn.) ; sinfullàe (-folium 136). *Eptinio v. Epithymum. Epto, g. -onis . memoria (147, Br.). gedecht-, gehoich-niß (147). *Eptria v. Ephippium. Sidile. Epulari, -re hd. elJen. nd. etten. wirt= schaften (9). schinbar- 1 her-lichen essen (65). *Epulaticus v. Epulonus. *Epulat-, i. conuiuat- i conuiu- (147) -orium spißgaden (75). werscaps stede (147). *Epulcare i. excludere (76). Epule {prò spirituali, sed epulum prò corporali Br. &c.) hd. spise. lecker sp. (110, 132). wirtschaft (8). Epulicenium eetvate alreley (147). Epulo freßer (19, 88). en vuerre (11). zergesel (65). hd. nd. lecker. Epul-onus, -aticus die voi wer= scappen is (147). Epulum {in pi. sunt fercula bona 75) hd. nd. gerichte l spise. pose sp. (75). geryechte (19). ain essen (76). *Ephat v. Ephot. *Epheba swalbenwurtz (74). Ephebi- (Br. &c), ephoebi- (129) -an (129, 147, Br.), -Oli (GÌ. m.), -a (6 &c), ephebeia (Sum.), euphebia (121), effe= byon (23) (i. loeus vbi iuuenes prostituì bantur; lupan-a6,-ar; lacus23) huorhus (121 sim.). der bosen vrowen hus; enpol (23). ein pfutzer (6). Ephe-, effe-bus {i. valde lucidus se. puer iuuenis et imberbis Br.) junck schone mensche (9). gar schon engel, schon m. (8). onbart (64). junglin an bart (110 sim.). jongelinck sonder bartt (132). Ephemera v. Ephimera. Ephemeron wizwrz (Sum.) wiesen= zeitlos, vchtblume (143). *Epheson einhelme (19). ein helm (11). Ephesus {urbs) sológer (127. turk. aja Soluk). Ephi (Br.) ein maß drier scheffel (17). Ephi-, effì- t olph- (147), eff- (74) -altes {i. ineubus) serate (120). maer (147). die nàcht-mayr (132), -meyer {sic no), mare ist ein trugnusse des men= schen vndkumpt von seinemplut, lebern vnd lungen wen im dz auf seinem her= tzen ligt (74). *Ephicau-sterium, -terium n. Epi= eausterium. *Ephifora v. Epiphora. *Ephigirgium v. Epigergium. *Ephilat est regio se. in deanlant i. terra indica i. q. euuilach(76). euil-iath (Pap.), -ath filius Chus, l terra (Br.). *Ephilema v. Epilimma. *Ephilen-eia, -ticus v. Ephilep-sia, -ticus. Ephi- (93, Br.), effì- (74), ephe-fKi.) -mera, epimea (11) einstages sucht (93). fieber das da kumpt von der sunnen o. von kelt 0. von heyßer speise ; epymera kaltsichtag der einen tag wert (74). die caelde dagelix (11). 206 EQU Ephi-, epi- (11, 14, 19) -merides, gew. epi-murides, -mories (17), -limedis (76) kerb- (14), hd. kerp- (mss. mog.), rait- (76) -holtz. kerbe stocke (19). karf stock (11). ^Ephimiticus v. Epimitieus. Ephippiarius seteler (125). Ephippium, ephi- (19), epi-phium ross zovn (93). eyn sadel vp eyn pertt (132). ein sattel vff einem pferd (110). i. falera satelldecke (64). gezaelt (11. aus gezadelt). eyn graie (cf. krael epistites; gorreel sim. gorellus, helcium, tomex kìi. &c.) ; eyn flyt (sonst phlebotomum\ 19). epiphya pi. illud per quod equus trahit currum sii i affersil l est lippitudo ocu- lorum (76. cf. eptria v. sidìle; gì. m. 3, 3i7a; epi-phora, -phaea). epitia, g. -orum des perts tzierheit (147). *Ephiphania v. Epiphania. *Ephitanum v. Epitaphium. *Ephon-ea, -ia v. Euphonia. Eph-ot, -oth, -od, -oc (21), -ut, -at, -ud, -or (68), -tit (67, 152) h emidi (Gì.). ein iuden casel t ein enge leynen hemde (3). kasil 0. enge lynen ducli (8). hd. ein iuden-gewant, -gewand, -gwand (68), -kleyt (18). ein ioden misgewant (132). ein iuden- (110), iudden- (132), nidden- (sic 21) -messegewant. eyiì in de (152), einer jn eim (67) m. oder messegenger. garawi sim. (Gf.). ein ioden-gherwite (22), -gherwant (23. X gewant!). mantel (11). pafFen-m. (19). alba, alpa; ahsalpein (Gf.). Equa (i. vola 9. aus d. fola? i. run= Cina 75) mer-ch (1, 10, 64c, 75, 76), -hin (6, 64b), -he (75, 104), -ie (99, 106). stud- en (75), -t (123). strincz (9. i. q. strinzen, strietzen, feldstriken equi indomiti Fr. 2, 348. cf. wett. umherstrenzen otiose vagavi strunzen /. i. q. bair. strauzen/. Sra. 4, 687 sq. cf. Br. Wtb. 2, 1072 sq.). kobel (9, Fr. 1, 430b. slav. kobyla, cf. blinde kobel Sin. 2, 276). gurr (75, Fr. 1, 361b). veld- (93), Stut- (Sra. 3, 673) -pherit. feldyn (Peucer.). Ad.pfert-, phert-, pert , pherde-, pferts-, pfardß- (134), phertz- (152), hd. nd. perde- hd. -muter, nd. -moder. perdin (18). moder (109). *Equalieia v. Equaria. Equalis hd. glich, gì. gebaren (75). gì. lip (8). glige (13). ge-lijch (132), -leich (67). hd. gleich ghelik (23). ebben, sleitht (77). Equ-alitas, i -itas t -amentum (76) hd. glich-, gleich-eit , -heit. ein gliclie t glich-likeit, var. -igkeit (65). eben-mefiig (5), -miftig (21), -mifiekeid (17), -glichniß (75). euen mechtich (23). nu euene me= tig (22). *Equamata, g. -te brygandyn, eynre= ley harnesch (147). Equanim-is , -us hd. geduldig. nd. duldich (11). von glycher mafie (no). von ghchem gemiet (68). van gelijche mode (132). Equanimitas glijchsamheit (68, 132). lydsamkeit (no)." Equanimiter eyndrecht-lich (132), -ig (68), -iglich (110). Equare hd. geli- (5), gli-, gelei- (64), glei- (4) -chen. gligen (13). gheliken (11). hd. glich, gleich, eben (17) machen. EQU ebenen (5). eben (1, 4). evenen t slich= ten (23). Equ-aria (104, Br.) , -aritia (141), -arieia (Gf., Br.), -iria t -iricia (Br.), -iritia (95), -alieia sg. (76) (i. armentum equorum l vaccarum Br., multitudo bru= forum quorumque 76) stuot (95, 104, 141, Gf.). equirea stut (9. cf. h v.). equiria strùte (Ziem. cf. G. Wtb. 2, 3io).equirrea (i. conuentus &c. equorum) en stod (23), stoot (22). en stant van peerden (11). Formkreuzungen s. u. *Equari-a, -eia v. Equirria. *Equastrum i. vas vini (76). *Equermenta v. Equimenta. *Equerrea &c. v. Equirria. Eques (i. equest-er, -ris, eliens 75. ; sedens in equo) hd. reit- (1) , rei- (75), rit- (68, 126), ry- (H0a), rut- (nob), reiit- (noc, 126) -ter. rider (17). ryther (5b). ain reittender (76). reisiger (Fris.). kurisser (126). hoffman (75). eyn die zo perd is (132). *Equest-ancia (76 &c), -eneia glich scheydunge (8 &c). i. equa ligatio i seperatio (76). Equester (i. qui vadit in equo, cf. eques) hd. eyn reytt- (1, 4), rit- (7), rid- (5, 18) -ender; reydener (21), reisi= gei- (6), ruther (133), reutlier (67 sim.); ry- (69), rit- (64b), rei- (134), reit- (64c, 74) -ter. hd. nd. rider, reider (8). reute^ risch (88, 126). te orse (99). Equestris peerde hierde (11). *Equicium v. Equitium. *Equi- t equo- (75) -cius (i. mango) roftbub (75). rostuscher (93). Equidem hd. aber. auer (18, 23). ouer (22). sicherlich (no &c). Equidi-alis, -um v. Equinoeti-alis, -um. *Equi-dium (3), -um (3, 4), -gium (8, 9, 74), -gerium (75), -rria (8, 17. cf. h. v.) , -rea (6, 16) ein wethe- (3), wette- (8, 9, 17), wett- (75), velt- (74), rofi- (8, 75) -lauff, -laufFt (17), -laus (sic 9). wet leuffer (16). est locus do man die rotò vff bereitett (6. cf. equirium). renweg (i. stadium 75). roßmarckt, stut (74). *Equifer &e. v. Equiferus. *Equiferare v. Equiparare. Equife-rus, -r (Gì. Aelfr.), -ri (2, 74, Sm.) (i. ferus equus Br.) stuot- (95), stut- (2, 74, Sm. 3, 673) -ros , -roßer t bescheler (74). wild pfert vnd ro6 (75). wilde phert (8, 9). ags. w. cynnes hors (GÌ. Aelfr.). *Equig-erium, -ium v. Equidium. Equile rossstal (91). *Equiletum (aus equisetum?) pfef= fer (74). *Equileus (aus ac- X equ-uleus) i. stimulus ; pullus equinus t asinus (145). *E-, ae- (136, 145) -quimanus zu bey= den henden (8, 17). eyner mit b. h. gleych brauchlichen (64). recht vnd lincket (19), end locht (11). ags. bilypti (145), bylipti (i36. „st. twìlaefte'' Leo). *Equi-, equer- (85), equina- (75) -menta, -minta (47), menta equina t eaballina t mentastrum (143) ros- mintze (96), -mintz (9). rosen minte (85). roß-muntz, -balsam, wilde m. (143). wild mintzen (75). EQU Equi-, aequi- l aequa- (kì.) -men= tum lohn für den springhengst ; gleicli= gewicht &c. (kì.). win- l ly-kauff (125). *Equinalis v. Equisetum. *Equtnamenta &e. v. Equimenta. Equi-noetialis, gew. -noxialis, t -dialis (3, Br.) ab- t eiben-nachtick (3). hd. eben-, obent- (sic 4)-nachtig, -nechtig (17, 4). euen nachtlik (23). Equino - ctium, -eeium, -xium, l -xialis (75), t equidium (75, Br.) so tag vnd naht glich wurt (6). hd. eben-, hd. (18) nd. euen-, ewen- (71) -nachtig (1, 23, 71), -nechtig (76), hd. -nacht, -gleich tag vnd nacht (75). Equinotus gename (8b. cf. v. equU uoeus). *Equinox- v. Equinoct-. Equinus rossin (126). *Equipallere v. Equipollere. *Equiparantie relatio leyt-en, varr. -ung zu eim anderen dz eym glich ist &C. (65). Equi-parare, -pperare (9), -ferare (11) hd. glichen. nd. ghelik-en (23j, -ich maken (11). hd. glich, gleich (1) machen. Equipensare gliche wyegen (19). fhelikich wesen l rechte richten t encken (11). gleich schetzen (64). Equipollentia gli- (6, 69), glei- (134) •chung. hd. gelidi macht; g.-, glich-, gleich-machung ; glich- (17, 133), gleìch- (4, 152) -gemacht; glich gutheyd (19). glige (13), ghelike maket (13, 22), macht (23). ghelijck guetheit (11). glycheit (110 &c). Equi-pollere, -pallere (9), l -ualere (75) (». pariflear-e, -i) hd. glieli, gleich, oberein, vberein, glich vb. tragen, dran (8). ubir eyn dreden (17). uff eyn tre= den (18). ouer en, glijch ouer eyn (132) draghen, dreghen (22). eben-clich wert (751), -lidi werden (75b). ghelijch gued wesen (11). gliche gut sin (19). glichen 7). glych schynen (65, 110) in der wage 65). *Equipperare v. Equiparare. *Equirea v. Equi-dium, -rria. Equiri-a, -eia, -tia v. Equaria. Equirria. *Equi-rium, -rrium(132), l -stacium (75) i. cursus equorum l locus vbi cur= runt (6S, 110, 132). stùt t perdebane (12). stued von wilden pherden (19). marstal (75). *Equirrea v. Equaria. Equirria. *Equirreus stued von pherden (19). *Equirria v. Equidium. *Equi-, eque-rria, -rrea, equi-ria, -rea, t -ricia (74, 75), l equari-a t -eia (3, 76 ) hd. stut (74) ; ros-, rofl-, rosse- (7) -marckt, -marck (4), -marte (133), -mart, -mert (17), l -here (-ricia i. grex equorum 75). *Equirrium v. Equirium. Equi-setum, -seta, -selis, -nalis (herba t salix), hipp-oseta, -uris (i. eunieella, eolus eolumbina &e.) roß- wadel, -schwantz, taubenrocken &c. (143). Equiso roßmeister, stalknecht (88). Equista-tium, -cium (cf. equirium) eyn pherde stalle (19). pferdt- (110), perd- (132), peerde- (11), mar- (75) -stai. *Equi-stibilia, -talium, v. Epitalia. ERA Equitare (i. equum facere t militare, aus equus X aequus) hd. nd. riden, rieden (11). hd. riten (6, 68, 110), reyten. hd. nd. recht machen, maken. *Equita-s t -tio reiterey (75). Equitas hd. nd. recht-, rech- (22) -icheit. hd. rechtigkeit, ge-r. sim. glich= heit (no). Equitatus (*. reysa si) ptc. s. hd. nd. reyse. ain raiß t raisen (76). rais (1. cf. Sm. 3, 125 sq.). raise (75). reiße (6). rese (99). reysig (8). r. folck (12). der reißige (125), raisig (v. a. i6is) zeug. versamlung mit reisigen_ (no). v'gade= ringe van perden (132). ein getreng von pferden (68). reytung (1). ridunge (5 &c). rid- (23), riclit- (11) -inge. ge-reden (5, 23), -rieden (17), -ritten (6). girit (Sm. 3, 164). *Equitissa (aus eques X aequus) fratte der gerechtigkeit (74). Equi-tium, -cium, -tran (134) (i.locus vii indomiti equi servantur l grex equorum) ein strut (nobc). stut (noa). *Equitium (cf. equisetum) v. Cor= sanda. Equiualentia génugsaiii vergeltung (65). Equiualere (i. parificavi, conferri, assimilavi ; equipollere q. v.) hd. gelich, glich gesunt (krang 5 ausgestr.) sin. nd. like zunt zin. glich beduden (17), mogen (19, 75). ghelike moghen (11). *Equium v. Equidium. Equiuocatio zwo naturen die einen namen hant (15). Equiuoce gleich vngewisses namen gememede der namen (9 Anh.). wanper= Iich, vngewißnamlich (74). Equluoeus kenammo, gnanno (Gf. 2, 1085 sq.). genanne (99). hd. gelich, glich genant. gelicnemelich (13). ghelike nomich (23). zwey feldig (8). beyderwan (12). *Equocius v. Equieius. Equor mere 0. sturm wint (8). see (99). breide; ein plaen anger (125). *Equotriba rossstriegler (91). Equuleus v. Eculeus. Equus sbst. hd. nd. pert. hd. phert, pfert sim. , phard (1). gur, gurr (75). nd. perert (99), perd, peerd; page(22b). roisi (104). Equus adj. hd. nd. recht , gè - r., -rechtig (132). glich (10). gelympig (12). Era muncze (19). en munte (11). *Era v. Hera. *Eraecietum v. Eramentum. *Eracina v. Ericius. *Eraeium (i. cista in qua excutitur farina; cf. setacium?) ein rede-, bytel- (76) -faß (3), -vas (4, 76). *Era-, hera- (141, 143, Gf.) -elea, -elia (Sum.) hanincamp ; pibenella (Gf.). hanen= cham-pf (141), -p, pibinelle, garwa (Sum.). waldnesseK. hercul-ea,-ania gliedkraut (143). ags. calcatrippe (94a. cf. ealca= trippa). erensek;ercleaberenclawe (96). erklete mitich (87, 146). *Eradere v. Eradicare. Eradere hd. vz-, ab- (67, 68) -schaben. tó.ut-schaven(23),-schineh (22 Iradius?); aff schaeuen (132). hd. ab-, vß-scheren. abetun (9). vß graben (18). us-grafen t -roden t vse worceln (13. cf. sq.). ERE Erad-ieare, t -iare (76), t -ere (12 &e.) (i. estirpare) hd. vz-, vß-, auß- wurczen (4, 75), -wortzen (7), -wurczeln, -wortzelen, -roten (7), -roden (5, 10), -rodden (12), -rütten (6), -rutten mit der wurtz (75). auß der wurtz ziehen, zer= steren (64). wurtzeln (68, 110). geden (77). nd. ut - wortelen , -roden, -grauen, -plucken (11). *Eradius v. Erarius. Eruca. *Erafagus i. q. errabundus q. v. (76) st. érrovag-us cf. -are (gì. m.). *Erafolium v. Fragifolum. *Erai' v. Erros. Eramentarius glockengysßer (125). Era-, erra- (23) -mentum, -nientum (11), -ceietum (8b) (i. erugo, res de ere facta, vas escariorum 76. X eranus?) rustick l kopper (19). ruestic- (11), rusc- (23), rosJ (8b) -heit. erfaz (Gf.). Erarium (i. thesaurus, locus 68, lucus 110, 132) hd. geltkist, schatz. sch.-kam= mir (8b), -kamer, steurseckel, gemeiner stock (88). pfenningthurn (135). en pen= nich schrien (11). Era-rius, -dius (18, 75 varr.) , t ar= charius (7) hd. ertz-, entz- (sic 152), artz- (134^) -gießer, -giesser, -keyfer (7). irtz- (18), irtzen- (21) -gisser. ertze gheter (23). artzschmeltzer ; rad-schine l -schmit (i.fdber eris ih). gropengyßer l glocken= smyt (125). behutir o. gyser 0. muncz meyster (8). muntz-ner (68), -er (132). myntzer (110). geltstock (65). der stat seckel (64). drenßkamer (7). Erator (cf. gì. m, 1, ii3a. 3, 330) rike t aiiquis canens in erea tuba (11). *Erb'-a, -arius v. Herb-a, -arius. *Erbenenti v. Ebenenti. *Erbica v. Erpica. *Erbipolis v. Herbipolis. *Erbum, eruum (114, 143, kì.), herbum (kì.), t ercium (76) wicke (8, 17). erven (114, 143). roßwicke t erbsen (kì.). *Erbus (arbor) arn ì pledern ; ermus ahern baum (19). ermus ahoern (11). *Ercantilla v. Aeoneilla. *Ercium v. Erbum. *Erele (hereule Br.) gewißlich, bey got ; herckle beyhern erckelshause (74). *Erclea v. Eraclea. *Ereolaris v. Ercularis. *Ereula (X enula) alant (19). *Ercu-, erco- (17), hercu- (143) -laris, -larius (85) (cf. potentina) grenßing (17, 74). grensin-c (47, 85), -g &c. (143). *Ercus v. Eriflcilis. Erebus v. Herebus. *Erecius v. Ericius. *Erectorium gali, dresuoer (122). Ereetus vff gerechtit (19). op ghericht (ll).schlechts, stracks, vber sich gereckt (65). *Ereehthides v. Erigeron. *Eregum v. Eneus. Erem- v. Herem-. *Erenire v. Redimere. *Erenium v. Aenum. *Erenus v. Aereus. Ereptus vß genomen ì virlosit (19). v'ioest (11). ' *Eresirica v. Ireos. *Eretrum v. Pyrethrum. ERI 207 *Ereus (i. eneus) 'er- t erd-ern (19). ertzen (8b). eerin (110). eren, coperen (132). kupfferen (68). metallen (68, 132). *Ereus v. Erreus. Erf-, eru-(76),ertF-ordia, i erfartum (kì.), erphurdia (125) (ciu.) ert- (70, 151), erd- (69), erdt- (74), eserf- (5b) -furt, -fort (152). hd. er-, erff- (1) -ford. erforde (22b, 74). erphurt (125). erfarte (133). Erga hd. nd. by. hd. ent-, en-, eyn- (133) -gegen; ent- (21), eyn- (7) -geyn; geyn eyn (8); dar-by (6), -vmb (18). eyn ey genen (22). teghen (11, 132). en ieghen (23). *Ergaseulum v. Ergastulum. Lanea. *Erga-sta, -ta (8, Br.) (i. operator 76) erbeter (17). erbeyter (8). Ergaste-rium, -lium (sum.), erguste= rium (74) (oft i. ergastulum) werc-hus (120), -kamer (7), -hauße t kercker (74). werchgadem (Sum.). mensterscap (11). *Ergastium kaufhauß (3). *Ergastulare in den kerkener setten (11). Ergas-, argas-tulum, -culum, argus= tulum (132) (oft i. ergasterium) kerk-re (99), -ener (11, 19), hd. -er. karker (4). pressung, stock, kethenen (77). hacht (132). werchus (100). diebfencknyß (75). Ergata v. Ergasta. *Ergediacres i. labor compulsionis (76), cf. ergodioctes exactor operis (gì. m.). Ergo dar- hd. -vmb, nd. vmme. Ergodioctes v. Ergediaeres. *Erguminus v. Energumenus. *Ergusterium v. Ergasterium. *Eria (epiov) wolla (sum. vi). *Eribus v. Herebus. *Ericalcum (: aes X aurichaleum) messi-ck (3), -g (75), -ng (4). *Ericanum ein rore (19). riet (11). Aus ericetum (: erica)? Eri-canus i -sonus i. qui canit cum ere (Br.). die myt metale geluyt maect ('147). *Ericiba v. Erisiba. *Ericinatius v. Ericius. *Ericin-e, -ie pi. (i. verneta, blaeta) gleiswurm- 0. voge-lein (74). *Ericinum (pellicium) igelin (Sum.). *Ericips v. Eripes. *Ericium est vestis superior (76). Eri-eius, -naeius, -naceus, -nieius (75), -tius t -cinatius (74), ereeius (152), i irinacius (75), irr- (67 Mrg.), ir- t eri- (147) -macius, hir- (11, 19), irr- t min- (147) , eruct- (75) -icius, eraeina (147^, iri-cius, -tius, ieinus (75, 110 &c, 147), erma-rius (76) -cius (74, 76, et. i. lepus { gens in palida 76) i. hi- (75), i- (74) -strix. hd. nd. egei, egell (132). hd. ygel, ygell (76), igil (121 &c), yggel (13), yegel (8b), ygchel (19). erinacius seu-, var. sau-ygel (neben ericius ygel 64). mur= munto (Gf.). eritius swinegel ; (pomorum) ein hulßen (125). *Erieius i. mercurius t dea furiorum l furia infernalis (76) aus erirmys X hermes ? *Erico-pa, -parta (lo gran principe gì. m.) eyn groß fuerste (19). *Erietonus a una kyyffenden (19 ; Erichtho ? aus Ipi&Ufxo??). Cf. eristicus zankisch, haderhaft (kì.). 208 ERI ERO ERR *Eridii giduuerk (Gf.). *Erifeon (cf. sq., erision) ags. lidhwyrt (94a). *E-, i-riflcilis t ireus (t. borithGf.), ercus (74) (cf. ireos) wat- (Gf.), wart- (74) -wurz. *Eriganum ein rame (19). Erigere hd. vff-, off-, auff-, nd. vp- (22b, 132), ut-richten. vffryechten (19). off recken (18 &c). of heben (13). ut spreken (23). pss. erhebt werden (65). Eriger-on, -um, gr. Tjprféptov (126), urigeron (Sum. vi), l erigon (Pap., kì.), t erechthides t hydrogerum l gerontea (i. herbu-, eorta-lum, petrella, cardo-, cardun-cellus, herba papp-a l us 143) creewort (i. senecium Sum. vii), creutz- (126 &c), sen- (74, Fr.) -wurz. baldgreiß, grindkraut (143). waterkerse (47). *Erigul-us, -ans (109) (vermis; '. eruca?) zeche (95). teke (109). *Erimacius v. Erieius. *Erimere (: redimere x eripere) loyßen (13 Mrg.). loseu (12, 13). er-1. (23), -losen (6). *Erimi-gio (94a), -o (aus erin-is? -gi?) ags. hvndberige (94a), hindbrere (136). *Erina y. Hernia. *Erinaeius &c. v. Erieius. *Eri- v. Cri-nacula. Eryngium (Gf. gr. ^póffiov), ering-e, -i, -im (47), irring-i (9 &c), -us (17), iu- (153), i-ringus (64, 74, 153, Sum.), irrangi (10), birin (Sum. vi), herin (Gf.), vn nervia (alph. er- 105. cf. septenerbia) distel (Sum.). feb- (Gf.), fech- (64b, Sum. Vi, Gf.), fych- (64°), veher- (Sum. Vi), velt- l krauße- (125), walt- (17, 96), wallen- (143, 144), wollen- (126), bracken-, radon-, krauß- (143), krus- (iss), brachen- (126, 144), mar- (74), mer- (9), mort- (12, 13), morte- (10) -distel. walezern diùstel (17. u aus gè stridi en ?). wallende dìstelmorhen; prackelwurtz (74). wegetre-tta (105), -de (47).mannstrew (126, 143, 144). ellend (144). *Erinicius v. Erieius. *Erin-is, -ras v. Enula. Erinnys. Erinnys, gew. e-, he-rinis, heremis (8) helle czorn (8, 9). helli- (no), hel- (132) -sche dolheit. *Erinosus n. Herniosus. *Erionius v. Erroneus. *Erios &c. v. Erros. Eripere hd. losen. hd. nd. er-, v'-l. lòsen (9). er-losen (6,67, 134), -loesen(76), -loysen (7, 152), -lesen (18). ver-loesen (133), -lossen (68). ledygen (8b). nd. nemen. hd. vß-n. *Eri-pes, -cips (76) (: aes Br. i. velox 76, Pap. cf. alipes) gìzaler (130). dye metalen voete heft (147). das erin fueß bat (88). Eripiea v. Erpica. *Erip- v. Erp-, erupt-ieare. *Eri- v. Er-picarius. *Erippitare v. Erupticare. *Eris v. Ireos. Eris flos (cf. erugo) spansgron, kopperbrun (109). *Eris-iba (19), -eba (147), -ibe (141, Gì. m.), -ma (11, 19, 147), ericiba (11) 1 aus £puoip7j)j.siginus &c. (147) ; rubig-o (19, gì. m.), -a (147) ; erugo messi-s (Pap.), -um (Gl.m.), daraus messinck(ll), miss= ing (19)! rost, ruester (147). Erysim-on, -um, gr. epóoiUOV,erision (Sum. vi), t irio (143) (cf. eruca) ruta (Sum.). hedericb(128, 143). ackerkol, weg= senff (143). belg. wirte (st. witte) mostaert, ital. irione (128). Erysipelas (kì. ), eris-ipila (12), -ipala (74), -pula (11, 19, Gf.), iresipila (121) (i. sacer ignis 12, i. s. 74, rabies 19 ; cf. Gì. m. 3, 334) flehtindez fiur (Gf. 3, 370 ). flechtinde morbus .... rubore slamnico i. rubescente (121). wylde fure (12). wildfi fewr, sant anthoni plag (74). vnreyne- 1 dabin-keyd (19). om'evnicheit *Erisma v. Erisiba. *Erisonare myt metale geluyt maken (147). Erisonus v. Ericanus. *Erissis doghenheit (ll.aus erysipelas sim. douenheit?). Eristicus v. Erictorms. Ery-, eri-thacus, eritachus (gì. m.) (2.rubecula 140. aus èpfàaxosxèpuOpós ) rot-kropff (140), -brustlin (110, 140). roit= borstchen (132). rótelein, wald-, winter-r. (140). E-, he- (129) -ritudo i. dominatio (Gì. m. &c), deriuatio (76). *Erklete v. Eraclea. *Ermacius v. Erieius. *Ermadactili v. Hermodaetilus. Ermana v. Erumna. *Ermarius v. Erieius. *Ermefrodicus v. Hermaphrodita. *Ermendactica v. Hermodaetilus. *Ermenia v. Ermonia. Ermes v. Hermes. *Ermicalium (st. fornic?) instr. ad fornicem formandum (76). *Ermifroditus &c.w.Hermaphrodita. *Ermodaetila &c. v. Hermodaetilus. *Ermoneus (cf. ermos. ennoicus?) czigen byrte (9). *Erm-onia, -enia (76), armenias (74) (aus épUTjvsia) dolmeczunge (8). dul= metscb , aulSweys-, bedeut-, straff-ung (i. argumentatio &c. 74). *Ermonodostili v. Hermodaetilus. *Ermos (cf. ermoncus. ennos? er- muli cervulique Gì. m. 3, 334?) czige (9). Er-, her- (kì.), ex- (alph. er- 76) -mula (von berma) eyn handeloz (8), handen lofi (17) bilde. Ermuli v. Ermos. *Ermus v. Erbus. *Erni-a, -osus v. Herni-a, -osus. *Ernodactillus v. Hermodaetilus. *Erobium v. Orobus. Erodere nagen (68, 110). knagen (132). E-, gew. he-, ho- (136) -rodius (ipinòióqì, herod-eus, -ion, t -ium (75), heridion (76), horodins (94) (i. ardea 141, artaganus, eapus &c.) fal-ucho, -elio; poum-, uuite-, wald-, wilt-falcho; waldbabuli, berfogib'n (Gf.). herfalke (102). ags. uualhbebuc (94, 136). hd. nd. falcke. waleke (79). hd. falck. ein ghijr of f. (132). eyn gyer- (19), grif- (77) -falck. fulicha (141). hd. blaufuoß (110); plow- (75), blog- (49), blaw-, bla-fuß. bla-fueß (i5i), -fusse (152), -fuyfie (133), -uus (13), -vot (23j. plaufus (3). plafus (1). plab fuez (2). blofueß (4). blaefoeß (18). Er-, ex- (1) -ogare hd. geben (8, 9), vz-g., auß-g. armen luten (75), vß ieben (18). nd. ut gheuen. teilen (110), deilen (132) t spenden. ^Eroica v. Erpica. Eros ein gute, al. boese schnede liebe (88). *Eros v. Herus. Erpic-a, -la (131), erbica (76), eri- pica (68, gì. m.) , herpica (71) , erptia (Gì. m.), eroica (sic 134), he- (kì.), i- t u- (Swck. ) -rpex, herpea (104), arpi-ca t -ta (s. u.) (i. sarpa, surpa 5b, stiua, rastrum, sarculum, traga l traha 75, dentat-um ih., -a 1. c/".impex) rutb (2). rewttel i. stiva; eg aren (er= innert an aßren arare, steht äber verm. st. aten s. u.; schwerlich Ein wort mit eg vgl. egern) i. rastrum &c. (1). egern (i. r. 71). hekida (141). egid-a (121,131), -i (104). egede (5, 23). egde(68,Sum.). egt? secb(76). hd. eyde, ege, egen (21), egge(49), egke(47), eg (2, 134). eghe (132). aten (i. q. aytten (Hazi., bm. 410), vgl. egen (75). ags. egdae (136b). hd. schlytde, scblitt sim., slede (133). winmesßer (17). rybe (19). riue (11. i. q. radula Kil., Br. wtb.). griitsele l welle (108). irpex ege (8). ysen- (8), eysrin (9) rech. irpices (i. rastra dentata) egeden (132). egen (110). arpi-ca, -ta grietsel, egghe (107). riue (11, 19). harppe l eyn egde (8b). berck (132). hawe, karst (no), rech (68). *Erpicanus v. Erpiearius. Er-, eri- (Gì. m.) -picare hd. nd. egen. arpitare grietselen (107). Er-, t e- (74), eri- (76) -picarius, -pieanus (75), arpagarius (equus Gf.) egid-are (121 &c), -er (104). egger (11). eyde pbert (8). egen- (75), egde- (74) -roß. acker- t ackert- (74), wagen- (9), weyd- (16) -pfert. ags. egderi (136b). *Er-pila, -tia v. Erpica. *Erphurdia v. Erfordia. Errabundus (i. erratilis, erafagus 76, erroneus &c.) irrer, v'kerer, irre genger (17). *Erradicus v. Erraticus. *Erramentum v. Eramentum. Errare hd. (74) nd. erren. errent (13). hd. irren (des wegs 0. an der ver= nunfft 75); irre gon (6), gayne (133), geen, gen ; ir- (7, 75), irr (76), irweg (75) gan; ergen (18), jrrs gehen (126), irß gon (Pict. ), zwifeln. schwifeìnt, Mrg. czifeln (13). dwelen (23). v'dwalen (132). dolen (99). bisteren (22b). vor-b. t vei- irren (74). Erra-tieus, -dicus (76) (oft i. erro= neu3, exorbitus, erratilis 19) hd. irrig, abwegig. err- t afweg-ich (23), -et (22). irrenden (19). irsam (8). eyn abeweg t irrigk (21). erwegicg (17). ebenweck(18). abgessig (1, 3. cf. Sm. 2, 74). dorerch= rich (8b). zwifelhaftig (10). dwelende (11). v'dwalende (132). Erra-tihs v. -bundus, -ticus. *Erratio mißtritt (126). Erratum (i. peccatum) irsal (no). v'dwalinghe (132). sunde (68). versum= nisse (68 sim.). Erratus us irrung (65). ERR ERU ERU 209 *Erreus, ereus (76) (i. dactilus q. v. 74, muto, ment-ula, -ola &c.) zagel (64). zumpff &c. (74). zump (93). *Erripitare v. Erupticare. Erro, g. -onis wilde (19). wyltloper (147). landfarer (SS), vmbschweyffer (88, 126). weytswayfìiger (74). vagant (126). Erron-eus, -ius, erionius (76 v. giratiuus) hd. irr-er (4, 76), -ig, -ich (21), -ichtig (17), -is mutis (8). nd. errich; dwel-ich (23), -ende (11). Error hd. irrunge. nd. erringe. irtum (17). irsal (75). dwel- (23), v'dwal- (132) -i righe. *Er-ros (8), -ai' (17), -ios (i. morbus amoris 76; aus eros?) wetut der (17), weytage oder (8) liebe. eriosi i. taliter egrotcmtes (76). *Errueedo v. Emicedo. *Ersicla v. Resicula. Erube-re, oftl -seere, -ri scha- (11, no, 132), hd. sehe-, schey- (17), schu- (19) -meri, rot werden (5b). hd. nd. r., roit (7) w. von, van, vor (1, 3) hd. sehemen, sebeymen (17), schamhait (1), schemede (23), schemderr (5), schede (12), sehanden (3, 7). *Erubesca scham (76). Erubeseens schemelich (23). Erubescenza scham, schernii-, var. schentlich-keit (65). Erubescere hd. schame-, scham-rot, -rott, scheme royt (133) machen. scham= rot werden (6). von schenden (5b), sehanden (4) rot w. rot maken, vor= schenden (23). rot scriuen (22). rot (21), rote (18), royt (5, 7) machin, t r. scri= ben i sehemen (5, 18, 21), r. sterben v'schemen (7. v' aus v. = velt). sehemen (8, 9, 22). schamen (8b). hone werden (22). Erubiginare v. Eruginare, E-, he- (120) -ruca, einmal ruea (Gf.), I rucula (herba 143), erug-a (99, Gf., Gì. m.), -o (q. v.), t eradius (74) (herba, modicus vermis) grase- (120 &c), kraut- (74), krut- (6, 75, 76), col- (102), chol- (95) -wurm, -wrn. hd. nd. rupe. hd. rupe, rup, rauppe (4, 75), rapp (74), rupp (Sm.), rupe (3). rupse (kìi.). rupsene (99, Kil. cf. Gr. Gr. 3, 368). hundissatil sim. (i- cynomia Gf.). wifalter (33). hd. wild, wilde, wilder, velt- (3), hwìz (Gf.), wiz (Sum.), weiz (4), weiß (73) sen-af (Gf.), -iff (75), -ef (ìoi, Sum.), -ffe (17), -ff, -ich (Sum. v.), sanf (105). nd. wit senep (85), senp (47). boh. byla horczicz (4). aruizza (Gf. 1, 465). eruckh (herba 1). irich (eru- ca, var. -uva.; aus eruca, urie erukh, eher als aus ederich sim. ; cf. Gf. I. e. Sm. 1, 97. o. v. albieorium, wo Mischung gans verschiedener Wórter wahrscheinlich wird). raucken (134). rocquelen (126. gali, roquette GÌ. m. vgl. erukh u. das Folg.). ernockel t rómsche kole (10). ger-nol (93), -heb (nach gerhab prohe= res 75). ha. nd. hed-erich, -rich (74), -derich (19, 21), -deriche (17). ederich (11). eddeich (76). hiittrich (x erugo hiittenrauch ?) I wilder sanf (105). snite= louh (i. pratula 104). tulli (105. cf. dula). gali, escalongue t chatepelose (Gì. m. i. q. angl. caterpillar); eschalongne (122). *Eruca geratina v. Thalictrum. *Eruecare v. Eruneare. • DlEFEIBACH GLOA.SAB1UM. *Erucia v. Erugo. Eruet-are, -uare, -ari (75), -uari (70) (i. ruetuare 1, 75. cf. v. ruotare; ruc= turni facere, gurgulare 75, ex-puere, -pri- mere, emittere, proferre, letari; bissw. unterschieden -uare i. euertere gì. m. cf. eruneare ; quasi de pieno extra nunciare 67, 76) reyßperen, rothtzen (74). rustern (17). hd. vß-, auß-r., -rusteren, -rustiren (152), -ristern (18), -ruspern, -risperen, -reuspern, -reyspeln (74), -rodin (8, wo sonst -rustern &c., aber bei 9 reden), -ruiFen (4), -roffen (10), -tzygen (70, i5i, 152), -sprechen (110 &c), -werffen (1, 5b). vyßrispen (132). roppen (8). rùpezen (9). roepsen (99). of-reybzen (12), -rocen (13), -rostern (21). reubeten cum collo (8b). (-uare) vff rùbezen (6), up rofen (23) mit dem munde. reubzen i raffa-tzen, var. -rtzen, t golkotzen ( 75 ). gurtzen, rochtzen(65).gorbsen(126). gorpsen (Fris.). vff rùsten (6). up-rosten (22), -rostern (23). hd. nd. vor-, nervor-, hd. erfor- (21, 152), erfur- (i5i), herfur-bringen,-brengen. v'- (8b), foln- (18), voi- (9) -bringen. reden (9). hd. nd. singen. recht sin (17. aus singen). sagen, frewen ( 74 ). -are er-freuwen (69), -froen (134). *Eruetare v. Eruneare. Eruetatio (i. singultus 74) vßwerf= funge (8). walgynge (85). sucken t de siine (snuue? 22). sote das ist so die speyse aufsteigt aus dem magen in den mundt (74). *Eructieius v. Ericius. *E-, de- (7) -rudare (ausser 67, 76, nur, aber liberali, in den Hss. i. purgare, rudes extr oliere, elimare 76; cf. erud- erare, -iare) hd. nd. vegen. rein-en (6), -igen (7), -machin (5). *Erudare v. Erudiare. *Erudatio (st. -itio) lere (22). Erud-erare (nicht in den Hss.), -irare (19) ({.purgare, rudera ejicere) hd. fegen. i. rudera ejicere vulneris (noac, 132), vul mißt (nob) oder (nob), off (132) dreek vßtragen, vyßdragen (132). *Eru-diare, -dare (21), -dire (17), -ginare (3) (aus rud-is, -us x erugo) vz-, vß-filen (5, 21), -filn (17), -fiegen (18). auß- (3), eysen- (4) -feylen. Erudimentum lere t lare (19). leer (11)- *Erudina v. Erundina. *Eru- (8), erun-dinare (aus eru- derare, -ginare vegen X trutinare?) weg-in (8), -en (9). *Erudina-re,-tor*\ Erugina-re, -tor. *Erudirare v. Eruderare. Erudire hd. nd. leren t an wysen. lemen (9, 110). 1. t leren (8). wisen (7). hd. vnder-w., -weysen. *Erudire v. Erudiare. Eruditor hd. lerer. Eruditorium seuolhus (141. e st. e). Eruditus gelere (8b). Eruere (i. euacuare, liberare) hd. nd. ledigen l erlosen. ledegin l der losen (3). losen (10). v'-l. (132). losen (12). er- 1. (67, 134), -lossen l -ledigen (68), -lesen (18, 76). lesen (13). außerledi-gen, varr. -ngen (75). ent-rinnen, var. -rennen, -pfallen &c. (65). hd. vßwerffen. nd. ut werpen. ontseetten. (11). Eruga v. Eruca. Eru-, l erubi- (Gì. m., Br.), deru- t derubi- (Br.), imi- (76) -ginare, eru= dinar e (74) (*. eruginem t rubiginem aufferre Br. , erugine consumi 110, 132) fegen (1). hd.nd. swert-, zwert- (7) -fegen, -feigen (21). vz dem roste fegen (5b). rostig werden (65). hd. vor-, ver- (76) -rosten. rost abschleiffen (64). berosteren (13). *Eruginare v. Erudiare. Erug-, erud- (74) -inator feger vom rost (75). hd. nd. swert-veger, -feher (5), -feiger (21). Erugineus rostig (110 &c). *E-, ae- (38) -rugo, erueia (22b) (i. corruptio segetum, eruca, e. farine 76; vermis qui nascitur in estate , rodens segetes l sugens sanguinem; rubigo, amor pecunie; aus aeru-go, -ca X eruca X iruga, jrrugo, hiru-go, -do q. cf.) kraut wurm (1, 74). rupe t mele tauwe (i. ver= mis 5 &c). ruppe (8b). rapp (74). mild dauwe , rupen , heiderich ( cf. eruca ), meßinges rod (17). messen roff t mylde dau i rup (21). hd. wy- (67 &c), woy- (152), wo- (133), wub- (66, 70, 151) -bel. weuell (132). weyel (109). egei (6 &c). eghel in den water (i. yrudo 147). echele (22). en yse (i. vermis sugens sanguinem 23. i. q. ijse hulcus Kil.? oder st. ijle sanguisuga Kil., Br. wtb.). (i. vermis &c. cf. aurugo) mili-, mil-tou sim. (Gf.) mil-taw (8), -tauwe (10), -dau (13 &c), -b i -tau (74), -stob (i. eruca farine 76), -we (25). mel-daw (38), -dowe(23).milchdv (Sum.). schimbli (e., e. in grano (Gf. 6, 498). rost (6 &c). ròste (10). royst (152). ruest (11). messing- (18, 4, 74), hd. mes= singes-, nd. missinges-, meßer- (7) -rost, -rot (4), i -rot (74). rost t rot am ysen (75). restekeit (8b). hutte rook, eyn stene ys (22b). kopperok, spangesgron (85). *Erugo i. litigiosa mulier ab eris gr. Us (Pap.). *Eruiliuin wilde kechern (143). *Eruleas v. Eculeus. E-, ae- (25) -rumna, in den Hss. erumpna, ermana (139, Pap.) hd. nd. kum-, ja-, hd. chum- (1), krum- (sic nob), kom-, ko- (18, 21, 152), ya- (13), ga- (5), jo- (6, 21), jam- (4) -mer. kum-mir (8), -er (134), -ber (6). vnselde (74). schemede; eruia schamede (8b). arm-uot (76) , -ut (25), -ut (no), -ot (23). ongeuellichkeit (132). vngefell (88, 110). arbeit-, triep- selikeit &c. (88). mesquame (99). schlund (25. missverst. aus derEtym. ab e e^rumen der rach (65, sim. Br.). *Erumnare v. Eruneare. *Erunmus vnselder, notiger &c. (74). *Erumpare v. Eruneare. Erumpere (i. rapere 75) hd. vz-, vß-, auß-, uff- (6), zu- (67) -brechen. nd. ut brecken (23). vß- (4, 76, 110), auß- (i5i, 152), vyß- (132) -sprechen, t -ryßen (110), l -schoren (132). freuelichen nemen o. reissen, vlg. zucken (75). *Erumpna v. Erumna. *Erumpnosus kummirlichkeit (sic 8). Eru-neare (68, 129, 139, 142 &c, Pap.), -ntare (66, 132, 151), -tare (69, 70, 134), -mptare (152), -inpare (67, 76), -etare (132) (i. radicitus euertere t eradicare Pap. sim. , euellere t vellicare 129, destruere; 27 210 ESC EST ESC fehlt in den Hss.) hd. zu-, zer-, ver-, vß- brechen. v'-derben (68), -deruen (132). An gleicher Stelle hat 110 erunmare i. erumnam pati. Die Bedeutungen lehnen sich an erumpere. Zu eruneare aus= jaeten &c. (Colum.) gehòren deruneinare (gì. m.); erueeare i. euellere (76); effun= care i. radicitus eruere (139, Pap.); vii. eructuare i. euertere (Gì. m.). Vgl. auck der-uere, -mere, -ueare, -ocare, -roeare, -vinare &c. i. euertere (gì. m.). *Erun-, eru- (96) -dina, -dinia (74) cf. hirundinaria, chelidonia) schelle- 9), scel- (85), schei- (47, 74, 96) -wurtz (9, 74), -wort. *Erundinare v. Erudinare. *Eruia v. Erumna. *Eruntare 0. Eruneare. *Eruordia v. Erfordia. *Erupt- (14), erip- (76) -ieare, er- (129), ex- (147, Pap., GÌ. m.) -ippitare i. ose-, oss- (76, 147) -itare. ginen (14). ghenen, gewen (147). Aus eruetare X hippaeare q. v. sim.? erpicare i. q. occare, woraus oscitare? Eruptio entspringung, heruß stoßung (60). er. foris coft (22b. i. q. hd. copp ruetus cf. v. ruotare. G. wtb. 2, 296). Eruptus vßgeworffen o. reuffen (8. cf. eru-ctare, -tus). Erus-care, -trare (76), aerucare (129) (i. er&invnum colligere) zuhauffe smelczen (17). gelt zesamen raspen (64). *Erusigia (nach eruditor) i. agilitas l gestarum rerum sublilis in ductio (76). *Erustrare v. Eruscare. *Erusus spruißig (19). spruetich (11). *Erutare v. Eruneare. Erutus ex imo pectore (cf. eruptus ?) krochzende (62). Eruum (cf. erbum, eruca, aluta) irli (Sum.). ags. earfan (Gf.). *Eruus (ans aruus) wayde doriunen sich das fych neret (74). Es ere (6). er (23). eer (22). hd. nd. ertze. artz, vlg. ertz (75). ircz (18, 21). spise (22b). kupffer(no). coper (99, 132). kopper (23). k.- (21), glocken- (19 &c), clocken-(132),kloc- (11) -spise. gelt, metal (110, 132). *Esatia v. Alsatia. *Esaurus v. Escaurus. *Esaus (herba, cf. ligustrum) hart drogern (8). *Esb-ria, -um &c. v. Espurium. Esca (cf. escina) hd. nd. spise. hd. speyz (4 sim.), speiß, speis. essen (6). *Esca ebat (sum. v. st. ebah?). *Esca (aus exta) sultzc (5b). *Eseadia v. Escanea. Escal-e, -ium (74) spyse-vayße (19), -vat (Ili. aessac (107, 132) om spijß tzo dragen (132). ein eßsack o. vas spyß zu tragen (no). speyßlegel (74). *Esealus v. Eseulus. *Escamatismus v. Scenatismenos. *Escan-ea, -ia, -da (gì. m.), -eus, g. -ee (147), escadia (18. X schode?) (i. pisa, p. viridia; : esca, cf. cibaria; schoten folliculi X schotten battudo) sehott 0. arbais schaid (1. cf. G. Wtb. 2, 238, 771). kyffarbeiß (74). eyn erbeiß schote (17). eyn hùlse von ciner erweissen (6). arbiß (75). eritschode, paile (147). schot (pisorum 49). eyn schote (pisa 5 &c). schoten (10, 17J, ader molcken a. schefft (7. i. q. schefe Sm. 3, 335). schut (21). schoden (13). schode (22b). scode (22). scho-te (66, 151), -te (70), schar (67), schare (152) 0. molcken. ein gerunne milch (134). Escapium ( latronum ) ags. ut-lep, -leipa (Gì. m.). Escare (i. cibare l auibus comedere dare 76) spyse geben (19), geuen (11). spysen (65). atzen, essen (kì.). Escaria (est mensa cibis piena) ein bereiter (134), wol gespyster (75) tisch. *Eseariu-s, -m, estarius (75 var., 76) (i. qui semper comedi t, et. para aucupis, sic. 76 ; bursa in qua ponitur esca prò via 4. cf. cassidilis, loculus, marsu= pium, pera) eser (5, 17). neser (4, 75). Escarius (Br. &c), esca- (76, Gf.), escau- (87, Gf.), estau- (v. Hamb.), esco- (Sum. ), esau- (8b, 9) -rus (piscis; aus scarus X esox? sturio?) huso (Gf.). huse (8b). hawse (9). lifise, Mrg. i hulsen (13. x escanea!), sture (Sum.). erlin-g (87), -e (sic Gf. 1, 4Y4) i. q. cyprinus phoxinus (Nemn.). cablau (v. Hamb.). *Escarlata (i. anethum) dill (ui). *Escarus v. Escarius. *Eseatiles, g. -se trint (Ceis. apud Fris.). *Escaurus v. Escarius. *Escelaurus (auis) eyn draù (7), d st. e, cf. v. esternulus? An gleicher Stelle s'tehn esporiolus (6), espiolus (8b) i. animai magnum, cf. v. aspriolus. *Esc-ina, -a (i. edulum) speyße, vogel-sp., vischaße (74). *Escinius (aus echinus?) merswein (74). *Esclara (gali, esclaire) v. Chelidonia. *Eseorus v. Escarius. *Escreare v. Excreare. *Escua (cf. sq.) schudele (8b). *Escula (herba) mispe-1 (17), -le (47), -leu (85). mistel (74). spene (17. cf. sq , sperboum eseulus? spenilinc prunusf X ascula?). scodeke (Gf. cf. esula, escula. escanea?). *Eseulemistelemvorz(96).spervvn(ioi). Esculentus essig ( 1 12, 126 &c). speissig (112). voi spyß (no), spysen (68), van Sp. (132). *Esoulum hd. nd. mi-, hd. ne-spel. mes-peln (21), -pellenboem (97), -stel (7). ne- (134), wis- (13) -speln. Esc-ulus, -alus (105), -olus (3), hesculus (q. v.) (x aeschylus; i. sor= bus l nesperus Br.) hd. nd. mispel-baum, -boni, -boem t -tere (108). mespech o. nesiicl pawm TI), nespel (49). hd. n.-, nespeln- (7) -baum. nespilpoum (104). nespe bòm (6). nispelbam (8). wispel= baum (19). mistel (76). m.- 1 aschel-baum, asche, esch t eschel-oseln , var. -oseln (75). eschil-(i2i sim.), amhd. sper-, spere-, spir-boum. wildiu eih, sleiz-eih (Gf.). hagcich(Ki.).horseleiche(126). idere(ioo). ags. beccae (136b). Eschara v. Eskera. *Eschechim v. Essedum. *Esd-, est- (GÌ. m. q. cf.)-rit&i. cana- pum (gì. m.), -bum, -pus &c. hennep (147). essetritum chanapa (131, 141). *Eseberus (aus elleborus?) eyseiv wurtz (74). *Eseda est qd. auis (Voce, ex quo, Gem= juae). *Esedum v. Essedum. *Esentia v. Essentia. *Eser ra rum t estor fress-er, -igei (74). Esibilis v. Edilis. *Esio etinge (11). *Esitium v. Isicium. *Eskera poeve super vultus (81) i.q. pof, bof buccarum inflatio (Kil.). Cf. eschara i. crusta (124); ruffe auf einer wunden (Kia. cf. Gì. m. h.v. und v. skerda ; gali, escare). *Esmatieus v. Asthmaticus. *Esola v. Esula. Esox, esux, exsox (120), elox (121) hd. huso (93, Gf.), salmo (121), salme (104), lahs (104 &c), lach-s, -B (7), -Be (133); lechse (pi. 87), lachs (2), lags (3), laesch (10), laysch (5), lasse (18), laße (17, 77), lase (13), laß (5b, 21), laiß (19). lasch (23). las (8b, 22^b). laes (97). eelft (11). Esperus v. Hesperus. *Espidus ( aus hisp. ) schar - , var. schra-pffer, grynd-, kretz-iger (74). *Espiri-o, -olus v. Aspriolus. *Espurium (cf. eupatorium) salben blume(9).esprium, t esbum (74) salbey- t lilien-plum (74). i. flos lilifagi t saluie salbeienblumeii (Sum. v). esborium sal= venbloeme (85). esbria salvie tflos (47). hesbura hunichischiewurz (105. cf. eu= phorbium). Esse hd. nd. wesen l sin. hd. sbst. ein w. sien (75a). sein (1). Esse-da, -eia (sic Sum.) slite (3). slit (49)., slyede (12).halßschlitlin, ein kerch-, var. ker-lin das men an dem halß zucht, var. zeucht (64). silo (141 , Sum. , Hpt. 5, 198). *Essedes ein hangder wag (6). Ess-, es- (68 , 133) -edum (i. bethU lum i36b. aus vehiculum 141) wagen (11, 19). hd. ein hang-ender, -ende, -end, -en (67, 152), -e (66, 70, 151) wagen, wage (70, 151). ehi hangerder wag (68). sam= boch (120 sim.), daher escheehim i. sambuceus (76) ; cf. gì. m. 6, 5 v. sabuta. — i. basterna i. e. vas eneum t plech (141). Ess-, es- (4) -entia hi. eyn wesen, weisen (21). nd. en wesent (22, 23). wesinge (ìoe). wese- (15) , wesen- (65) -lichkeit. *Essetritum v. Esdrita. Estacula v. Estatula. *Estarius v. Escarius. Estas hd. nd. so-, som-, hd. su-, sum- mer. die zomer (11). *Esta-tula, -cula (dim. Br.) kranck summer (110), somer (1.32). *Estaurus v. Escarius. *Ester (aus oestrus) bisewrm ( 121, 130). piß- t biß-wurm (74). *Es- v. S-terlingus. *Esternulus (auis cf.frz. étourneau, auch span. estarna &c. Dz. Wtb. 332) kreia (103, Gf.). krey (74). Estimare hd. nd. achten t wenen. wen (18). wanen (23). wanen (134). ETC ETHI EUA 211 schetzen (6, 65). meinen (68). louen (11, 132). laben (19). werderen (132). Bstimatio achtunge (8). wenunge (8b). waen (99). Estiuare, estuare (1, 68, 69, 134) (i. ad vmbram in estate sedere Br.) hd. sum- eren, -ern, -mera. nd. someren. sommern (17). summer werden (75). *Estiuare v. Estuare. Estiuum (aest. sbst. cf. Gl.m. 3, 365b. Br.) farrich, pi. pharricha (Gf. 3, 346). Estiuus hd. summer-, sumer-, sùmer- (6), somer-, sommer-, semmir- (8) -lich. semmeilichen (18). summerig (75). zomer= lich (11). somelie (sic 23). Esto willahn (125). wer is ek (eora= junctio 23). *Estomacator slimando t urmageo (Gf. 2, 211, 653). *Estrilingus v. Sterlingus. Estrita v. Esdrita. *Estuare v. Estiuare. Est-uare, -iuare (alph. -uare 68), etuare (67 Mrg.) (i. feruere) hd. hitzen. heitzen (68). heissen (132). heiß syn(no). hitten (23). heiten t barnen (11). burnen (19). wermen (8b). weltzen (ut fluuii 69 Mrg. cf. wallensim.). loschen, gruntwallen, strotzen (74). Estuarium (i. stufa, stuba, stùpa 8b) tlirnitz (75. cf. Fr. 1, 203b. Sm. 1, 398 sq.). durai tz (1 &c, verlesen diwunz 71 bei Mone), dùrautz (1). dorntz (5). dornse (22ab, 23). dortze (109). hd. stube (66, 70, i5i),stobe.staue (11). ein stoue voi hyczden (132). hd. pad- (75), batt- (67), bad-stube, -stub. baia stobe (7). hitzstuben im bad (75). hicz gaden o. summir bufi (8). Estus hd. hissa (141), hitze, bitz, hijtz (1). bitte (23). heette (11). heyß (132). gruntwallung (74, 93). Esula,esolaAd.wolfes-(10&c.),wolbeß- (125), wolf- (49), esels- (3), esel- (75), hunds- i teuffels- (73) -milch. milch- (95), brand- (93), brach- (75) -kraut, -krut. esel (87, 146). stute (85 st. scute? cf. sqq., eseula). springsamen (143). e. maior wolffes-, wolff-, groß w.- (110) -milch. wolff milich (21, 74). wlues mele (23,47). groß 0. klein schottel ; treib- l prach- wurtz (74). e. min-or, -o (sic 23) mynner (1). elein wolff-milch (110), -wortz (153). hd. esels-, esel- (5b, 7, 21, 4, 74, 76) -milch, -mynne (7). esulamine (23). scodeke (47). Esuriens hungerig (6). Esuries (i. famelieus 74) hd. nd. hunger. honger (11, 17). hungrig (141. Xprc). smacht (22b). hungersmacht (74). Esurire, -ri hd. nd. hungern. der-h. (75). hongeren (132). smachten (22b). Esus hd. efien. e. t geßen (5, 18, 21). g. i. comestus (66 &c). g. o. essung (69). geess-en o. -ung (134). eßung (19). nd. eten, ghegeten, etinge (11). hunger (8b). honger (17). *Esux v. Esox. Etvnd (6). vnde (23). vndauch (7 &c). Etas hd. al dir, alder, alter (65). aelder (11). older (22, 23). Eteetera vor-baß (18, 21), -beß (132), -bat (23). forbas (5). vor-, fur-baß vnd ander (66 &c). furbas on a. (134). vort a. (132). vnd andersch (110). Etenim vnd och (6). vnde ok (23). endoch (18). *Etheopia v. Ethiopia. Ether hd. nd. hym-, he- (22, 23, 132), bum- (19, 21), hd. hy-, hi-mel. lufft (74, 110). obberst 1. (8). daz oberste luff(5b). lufftes vmblaufft (74). lucht (132). wulken (12). nd. heuen (22, Anz. 8, 100 &c). Ether-a, t -ea (76) (i. splendor etheris Br.) schijn (11, 19). Ether-eus, -ius hd. hymmel-scbe, -schei-, -sch, -s, -ichß (69). hymel-ischer (40, 151), -scher (66), -S (133, 152), -ich (110). hymlisch (68, 134). hemelseh of luchtich (132). hu- (21), he- (23) -mmelich. lufftlich (no), clair (19). claer (11). Eterne eweklich (6). eweliken (23). Eternum ewychliken (23). das ewig gut se. deus (65). Eternus hd. ewig. nd. ewych. Ete- (Br. ), et-roelisis manchirley beygue (st -unge; 8), wonunge (sic 17). Ete- (75. Br.), hete- (63), gew. et-, eth- (76), ent- (15), eut- (65), eute- (69, 134), exte- (nob) -rogenia, -rogenium (65, 75, 134) vnglich (15), vnglicher (63, 65), vngeleichen (9 Anh. 2) nature, vnglich genaturt an yn selber (15). czwene ge= licher naturen (9 Anh. 1). eterogenium ding das da vngleicher natur ist in synen teilen (75). Etesticulare hoden außhawen (64). *Etheus (i. pallidus) plaicher (74). Etesie dy hundes tage (seint sor= leich 4). Etiam hd. auch. vnd auch (5). och (6). ioch (62). iohe y in rest t auch (21). oeck (11). vmmer ock (22). vmmers t ok (23). Etnica, etica (93) (x hectica) ein kunst von der tugent (64), diu lert guot sitte (93). ein buch von den sitten 0. tugenden (88). stetlich konst (17). sech= liche kost (sic 8). swine- (5), swint- (74) -sucht. swinde suchte (19). der swinend siechtag (eth. 93). abnemen die sucht also genant o. etkum (74). Ethice stetlich (17). Ethicorum (liber) das puch von den wetlichen syten (1. cf. Ob. 193). Ethicus sittig (no), sedich (132). syedig (12). sede-lich (18b),_ -lik (13). ugentlicher meister (64). manierlich (110 sim.). Etymologia (110), ethimolo-gia, -ya bedute- (5, 133), bedut- (23), bedude- (8b, 132), bedeute- (152), hd. bedeut- nisse sim. betutnuß (68). berutenes (sic 21). bedutunge (17 &c). bedudinge (11). hd. vß-, auß-legung. eyn genczhch yß ley= gunge (8b). eigenschafft t krafft des worts (65). Ety-, eti-mologus, ethymologieus (93) betuter (68). beduder (132). der la= tinschen sunderlichen wort betuten kan (93). vßleger (110). *Ethimoloya v. Etymologia. *Ethymus v. Echinus. *Ethion (i. gaudio sus &c.) blijdliek &c. (147). Ethi-, ethy-, eti-, ethe-opia hd. moren-, der m., moren- (6), more-, mor- 19, 23), moer- (11), dat m.- (132), mort- sic 21) -lant. Ethiops hd. eyn more, more (6). hd. nd. mor-, moer- (132), moren- (110) -man, off wyf (132), o. wyb (68, 110). *Ethiopum (herba) ratten (74). *Etna t lagos gr. (ethnos t laos Br.), populus lat. volke 0. diet (74). *Ethna hitz der lieb, fewr (74). Eth-, ech- (5, 18) -nicus hd. heide. vngelauber (19). valbe (Fr.). ethniei veprar ( : vepra callidus gì. m. ? oder i. q. in latibulis Fr. 2, 450c?) Manichei winckelprediger (1). *Ethro (i. tab-i, -o; aus nd. eter?) befleckung der sunde 0. faulung (74). *Etroelisis v. Eteroclisis. *Etrogeni-a, -um v. Eterogenia. *Etropia i. vas aptum ad braxandum (75, 76). kulschaff (75). prewfaß (74). *Etuare v. Estuare. *Etucalum (aus gentaeulum?) mor= ghen bor (vor? 22b). *Etula (herba; aus aeetula ?) ampfre (104). *Ethus, g. -ti (i. sinus) schoit, slyp (147). Euacuare hd. nd. ledigen ì rumen. hd. ent-1., (3), reumen (152), raumen, auß-r. (75); leren (7), vß-1., auß laren (134) ; ler, ydel (19, 132) machen. idelen (11). *Euaeuare v. Euaporare. Euadere hd. nd. ent-, eynt- (22b), vnt- (22, 23), ont- (11, 132), en- (13) wichen (6, 76), -wischen(13, 75), -wuschen 8), -woschen (17), -woßen (5), -wisschen 22), -wischeren (22b, 23), hd. -rinnen, rynnen, -drynnen (21, 67), -renen (133), -rennen (132), -renden (13), -runnen (23), hd.-geen sim., -gene (19), -gayn(132, 133), -lauffen, -loffen (6), nd. -gaen (11), -komen (22b), -bloßen (21. st. -woßen ? X euagi= nare?). en-gon (6), -gan (7). *Euadiare (cf. -atus Gì. m.) pliant losin (8). pfant (9), pant (17) loßen. Euagari vß- (66),vmb-(no)-schweiffen. entrinnen (65). Euaginare vß der schaid zieehen (76). auß der scheyd(75), scheyden(134) ziehen. von sch. ziegen (7), zehen (18), zùcken (6). swert i messer aus czihen (9). sw. uß ziehin 0. m. (8). eyn m. vz der schey= den ziehen (110), czehen (21), scheen (5). hd. vß ziehen sim. swert vß-z. (68), vyßrecken (132). blosen (13). hd. ent-, en-bl. , -bloßen, bloißen, -blosen (12). bloifien (10). vnt- (23), ent- (22)-bloten, en mest ut der scheden (23). en m. ut der sch. %en (22). *Eualide est foramen per quod exit far de mola ad faricapsam (76). Cf. euchalium? *Euan (*. bachus Pap., Br.) v. Euan= gelium. Euanere hd. nd. v'-swinden, -swenden (10), -sweyden (21), -schwinen (25), -spin= nen (49), -werden, (100). bezwingen (sic 18). irswinden (8). Eu-, (gew. alph. nach eu-) ew-ange= lista hd. nd. ewangeli-ste, -er (6, 75). Eu-, ew-angelium i. bona t di-, per-uersa nunciatio (Voce, ex quo; cf. euan i. peruers-io, -um ib.) euangel-ig, var. -y (75). botten- (113), petin- (Gf.) 27 * 212 EUD -brot (cf. letieopium). ew. gut virkun= dunge; eu. boß botschafft (8). Eu-, ew-angelizare hd. nd. predigen. euangelig pr., sagen , lesen o. lernen (75). bredigen (6 &c.) die heilige ding (6). predeken (22). gut ding kundigen (5b). bilghe dink ut-k. (23). *Euanicus v. Euanitus. *Euani-lius, -dus ( 12» ) i. qui cito euane-t (76), -seit (76, 129). *Euan-itus, -ieus (11), -s (pap.)dabende (19). dauende (11). Euans v. Euanitus. *Euapelus (aus eutrapelus?) v. Bar= dus. *Euapor dampf t dunst (76). Euapo-, euacu- (18) -rare hd. vz-, vß-, nd. ut-swademen, -swameden (21), -waden (13) , -wasemen (99). hd. vß-, auß-schwademen, -ehtmen (6), -dunsten (68, 75, 134), -tunsten t -braten (75), -dempffen (110), -dempen (18). hiczen (19). heruß-richen, -riechen (65). Euaporatio verdempfung (76). Euare (i. insanire t euacuare 66 &c.) ydelin, dabin, doren (19). idelen, dauen Euasio ent-gangung (110), -loutiung (68). ont-ganginge i -louffinge (132). Euax [i. gaudium t nomen principis 66 &c, interj. Mandi) eye (18). hei (kì.). pey (4). ey, molmirwart (74). *Eubion v. Euohe. *Euca (enea? aus d. -euke? gr. svvsa?) niineuke {piscia 9). *Eueari-eio gut gnade (8). -ton i. bona gratia; -s t -tus ». aliquis bone gratie &c. (76. cf. euchari-s, -stia). *Eucaristia v. Eucharistia. *Eucaste-na, -mia (76) (cf. inclusus) clußner (75b). clossner (75a). *Eueraton gutir nature (8). i. al. habens bonam naturavi (76). *Eucrepia v. Euprepia. *Eucripe v. Euterpe. *Eu-, e- (75d) -chalium (i. lueanar) rauchloch. Eueharis gut (68). angenem (110). goet ind gracioselich (132). Eueha-, euea-, gew. euka-, ewka- (4) -ristia der lichnam vsers hern (7V der heilige 1. vnser h. (5). godis 1. (5b). der lichenam vnser hern (21). der net lige leichnam Christi (4). gotis lichnam (8). de hilghe 1. (22, 23) godes (22). gut gnad &c. (65). vngemehng (18b). sacra= ment cristi (75). das heilig s. (64). wizzot (Bum.). , , *Euche (su/T) ala Bede) schatzung (19). schattinge (11). *Eueheta v. Eutheca. Euchimus, enchinius (74) (aus su^UfiO? GÌ. m. ; i. bene loquens t gratus 76. cf. euthonius) wol-sprechende (8), -redender l gnemer (74). Euehius eyn guet soen (147). ein got (132), gut (68)kint; vßleger (110. cf. prc.t); et est nomen bachi (II. e). *Eudium i. altum (76). *Eudoxa vnnuez ere (8). Eudoxia gude gestalt (17). *Eudris v. Idrus. EUG Eue-here, -gere (18) hd. nd. vz-, ut- voren. hd. vs furen (6); vß-, auß-furen, -fyrn (18), -fieren. vys voeren (132). *Euellatrix ieterin (75). Euellere hd. vß-, auß-rupfen (76), -reuffen (5, 7, 134), -reifen (21), -reyffen (152), -reiffin (8), -rauffen, -ruffin (17) dye wurtzlen (76), wurtzel (7), wortzeln (5, 21). (auß rauffen) geten o. wurtzeln (66 sim.). vß-w. 0. reufen (68). getten (69, 134). ieten l vßziehen (75). jetten (67). geden (133, 152). uß-g. (7). g'heden (23). ut-ropen (23), -roden (22) de wor= telen. ruden; roden (77). vß-r. (17, 18) mit den worczeln (17). aus rewten dy wurtzen (4). vs ruten (6). vß-ruten, var. -riitten, l -getten (65), -reuten t -graben (110). vyßroden weynen off vyßtreeken (132). vßwerfen (18). abwi= schen (9). virlosen (19). v'iozen (11). *Euena clistere (96). Euenire hd. ko-, kom-, kum-men ; vß-, auß-, auß geluck (75), hier vß- (65), zu- (19), nd. ut-, to-komen sim. vs kumen (6). gefallin o. gescheen (8 sim.). Euent-ilare, -ulare (76) («.discutere &c.) v'-schuten (nob), -schutten (68, noac), -schulden (sic 132). *Euentualis aventur- t mis- l twue- lik (22b). *Èuentuare wagen, abentheuren (74). *Euentulare v. Euentilare. Euentus aben- (10), eben-ture (10, 12), -tewr (1). eventure (22b). auentuer (132). ebettyre (13). gluck l zufal (8 &c). an geuerde (8). gefalle (19). gheual (11). geschichte (5b). begebung, glucklich kummung (65). Euentus eontrarius wydder-stoß l -hacke (12). Euersio (cf. sq., auersio) bisturcida l habihi (141). E-, t sub-uertere vnderwenden (3). hd. vmb-, nd. vmme-keren. vs- (6), vir- (19) -k. v'kieren i ondersueken (11). hd. vnder- (19), dui'ch-suchen. be- t for- sturzen (Gf.). vmb storczen (17). stur= czen l durch czihen t meystern (9). er= storen (64). *Evertigo v. Euestigio. *Euertorium v. Eufortunium. Euesti-gio, -o (8) vff dem fusße (125). zu hant (8). evertigo (i. statini) ags. an lande (136). *Euferisse v. Hermaphrodita. *Eufir v. Euphrasia. *Eufìteotieunnis v. Emphyteota. Eu-fortunium, -ertorium (17 : vertere), -orcium (67. tdiuoreium) hd. nd. gut, gud (17, 22) hd. glucke, gluck, geluck (68), nd. ghelucke. guot gelucke (67), glick (76). guet geluckh (1). goet gluck (132). *Eufra-ria, -sca &e. v. Euphrasia. *Eufrasia cost, spijse (147). *Eufrosina v. Euphrosynum. *Euga v. Euge. *Eugastorium (i.bona taberna 76. aus yaaxTjp x d. gast? X ergasterium ?) gut creßhem (8. oberd. kretscham &c. a. d. Slav.). Euge, eiiga (8b) eya (8b)_. ia (100). ai (99). huy, hey (126). euge ist ein zei= chen der freud (75). wol-mich, -dich, -unswart (74. cf. euax) . EUM *Eugenia (i. bona dispositio 76. aus sÒYévsta) gut (8), gude (17) gestalt. *Eugenius edel (11). ydel (8). euge= nus i. ferax l feralis; egenius i. no= bilis (76). *Euia bichart (8b). *Euiare v. Euirare. Euibrare er-schiitten l -schiittlen t -waggen (76). *Euic-lare, -ulare v. Euineulare. Euidens gar merkchleich (2), merck= lich (75b), merglich (6, 75a), mirklich (17) , merlic (23). ia merkleich (1). gè mogelich (sic 5b). hd. offenbar-e, -en (19). apenbaer (11). enket (22b). Euidenter gar mirklichen (17). of= fenbar- (110), offent- (65), clar- (68) -lich. claer (132). Euidentia hd. uffen-, offen-barunge. nd. openbaringe. Euidere hd. offen-, vffen-, nd. open- baren. offenbar syn (110 sim.). Euigilare entwachen (75). *Euil-iath, -ath &c. v. Ephilat. *Euympnys v. Eumenis. Euineere widderkriegen (10 &c). for= dern (10). Eui-neulare (17, gì. m.), -culare (8, 76), -dare (9) vß-losin (8), -laßen (17). aus loßen (9). *Euiculatus i. genitalibuspriuatus (76), aus enueulatusP steht bei eunuchos = enueus s. u. Eui-rare, -are (68), eiurare (132) krancken (68). krencken (110, 132). lub= ben (132). euiro i. nobilitare (76), st. de= bilitare (129, Br. cf. GÌ. m. 3,: 377). Euis-eerare, -serare (23), t -care (75) hd. ent-, vz-, nd. ut-weyden. hd. gellen, vz-g. (5). die dermen vyß doen (132). die derm us tuu (68). Éuis-eus, t -tus (74) (cf. ibiseus; nach Gì. m. aus gr. e^tOXO?) horaes (herba 47). i- l ey-bisch (i. edera, malua sy= luatiea 74). *Euisserare v. Euiseerare. *Euistus v. Euiscus. Euitaneus v. Euiternus. *Euitare v. Eiulare. Euitare hd. v' - miden , - meiden. schuwen (11, 132^, daher scheiden (110). vmbgaen (5 sim.). vmme gan (23). Euitatio hd. v'-midunge, -meidung. schuwinghe (132). scheidung (110). *Euiter nu ewig (65). Euit-ernus, -aneus (76) ewig (5). by- ì halp-ewig (10, 12). ewiclich (9). *Eukaristia &c. v. Eucharistia. *Eulagie v. Eulogia. *Eulobium v. Eulogium. Eulogi-a, -e (127), -o (86), eulagie (76) (i.benedictiones, munuscula Se.) gabe o. segen (8). ouelei (127). ofelene (86). pirtunna (Gf.)- Eulo-, („a quo differt") eulu- (76) -gium, eulo-yum, l -bium (74) (i.fomen, bona fama &c.) rede ^74). gut rede (8 sim.), wort l lob (110), limet (49). eyn goet wort off sermoen off fame (132). cleinode (99). clenode, to samene kosinge (23). stam (-gii itti i. stirps 74). Eu-menis, -manis (8), -menes sg. pi., -menides pi. (i. anime infernales), -ympnys (76) selen in der heln (8). EUPH helsche dolheit (no &c). eu-, heu- (127) -menides ha-, haz-zisa (127, Gf.). *Eumorchus (eh st. ph) wol geschick (8). Eunuchia (.facies (147, Br.). ansicht, antlaits (147). Eu-, ew- (4) -nuehus (i. spado &e.) lù- (6), le- (5, 18), lo- (23, 152) -gener. hd. lug-ener, -ner. lubbet (11), gelippet (19), gehelit (8) man. trut (127, Gf.)- na= turen sonder kullen, sed spado die ge= lubt is artificialiter (132, sim. enuchus 68). dem die hoden sint vßgeschniten (110). der aus geschniten ist (4). enu- chus, -eus aus gesnitten (1). gesneden (23), vz-g. (5) pert. eyn p. de uß gesnyd= den ist (17). Euo eweclich (7). Euocare vii-, hervß- (68) -ruffen (19), -rieffen (68, 110), -roeffen (132). wt ropen Euohe, suoi, eubion (74) mauw, eyn geschrey (126), stymm (74) eynes vnsin= nige-ns (126), -n (74). Euolare hd.nd. vz-, ut-fliegen, -flegen. hd. vß-fligen (9, 41), -fliehen, -flehen (21). *Euoli v. Ebulus. Euoluere vßhin-weltzen, -schieben, -walen (88). vß weltzeren (19). ut wente= len (11). Euomere hd. nd.vti-, ut-spien, -spy wen fno), -speien (9, 68), -spuwen t -schutten (65). *Euoreium v. Eufortunium. *Eupatica v. Epatica. Eupa-, eupau- (sum. v), epa- (sum. vi), t hepa- (143) -torium, eupatoria t hepatitis (143) (i. selaregia (Gf. 6, 540. slareia Sm. 3, 385. agrimonia &c. 143) scar-aleia (Gf., Sm. II. e), -eleia (Sum.), -leie (85). scraleve (96). wildiselbin (93). wilder-, velt-saluay; hanff-, alp-krautt (u). wild (153), wilde salb-en (9), -eie (Sum.), -ey (64), selbe (12, 150), selb (125). wilt salvie (47), salve (85). wild saffran (3). wizu minza (Sum. Vi), odermenig &c. (143). leber-kraut (91), -kletten t -balsam (143). konigs- (143), t kiinigund- (91) -kraut. hertzkle (153). Eupatorium adulterinum v. Phil= trum. *Eupo-, euxo-pectina (herba) leissup (Gf., Sum.). *Eu- (cf. exo-) -porium (herba) porro (131). Eu-prepia, t -crepia (147), -propia (76), -tropia (11. x eutrapelia) schoen- (132, 147), scoen- t stier- (scier-? 11), schon- (68, 4io) -heit. tzyeryng (147). *Euphebia v. Epebian. Euphonia, ephon-ia t -ea (76) gut lut o. sufi gedon (8). guot gesang (64). muly sang (v. a. 1477). Euphorbium honesworz (96). hunes- (47), hfis- (85) -wort. ceruela (131). Euphra-sia, t -già (143, kì.), eufra- sia, l -sina (74), -sca (100), -ria (47), euf-rosia (Sum. v.), -ir (? 3), brasia (sum., Gf. 4, 864), frasia (q. v.) (cf. afirodisia) luchte (9, 12, 47, 64, 85, 100, Sum.). licht- (3), leuchten- t wundt- (74) -krawt (cf. ìichtenkraut chelidonium majusNmn.). augentrost (64, 91, 123, 143). selb-, sei- EXA (131) -heila, l -heile (Sum ). salveia (Gf.). wnt-crut (47). Euphrosynum , eufrosina ( 96 ) wormwortz (96). ochsenzungen (kì.). *Euralis osten (19). oester (11). *Eurare v. Euirare. *Eurigo v. Aurigo. *Euripus (i. maris estuatio, ventus tur- binis &c. Br. &c.) win vaiß (19). mellicher (Sum.). euripi uuiari (Gf. 1, 1087). Europa v. Asia. Euro-subsolanus v. Ventus. *Euròta (herba) hedderich (19), aus eruca? Eurus, ewros (4), ourus (v. ventus) hd. osten-, oster-, auster- (10), ost- (17), nd. oesten- (11, 132), oest- (99) -wint. ust vint (21). oest (11). oyst sudoyst(5). ost-sutost (22), -zudost (23), -su dost (sic 5b.). sutoest (97). oest-s. (85). sudwest (4). bysa (Anz. 8, 406). Eusebia gut ere erbietung (65). Eusebius milde (19). Eusitia v. Esitium. *Eu-, en- (85), cy- (101) -sole, -solae (130), -sule (87) (cf. esula) brach- (87, 101, 130, Sum.), sprach- (87, Sum.) -wurz. brac-wurz (103), -wort (85), -lof (47). Eu-theca (17, gì. m.), -cheta gut hufi= rat (8, 17). *Eutentilla (aus euzomon X poten= tilla?) wild senp (47). *Eutepe v. Euterpe. *Euterogeni-a, -um v. Eterogenia. *Eu-terpe (i. musa delectans bene 76, sim. Pap.), -tepe (17), -cripe gelusticlich gesanck (8). lustliche gesang (17). *Euthonius (aus euehimus X tonus, X euphemius?) wol redende (17). *Eu-trapelia (kì. ), -trapolia (12), -tropolia freudentugent (74). ein guter wandel, wunsamkeit (65). Eu-trapelus (kì.), -trapulus i -tre= pulus (110 &c), -tropulus (74), -trepalus (93), -trapilus, -traplus (132 &c.) eyn spyel-(132), spil- (no) -dichter. ein spiler 0. d. (68). tugenlicher schimpfer (93). IreudentugenthafFter (74). *Eutrapolia v. Eutrapelia. *Eutrep-alus, -ulus v . Eutrapelus. *Eutrogenium v. Eterogenia. *Eutropia v. Euprepia. *Eutrop-olia, -iilus v. Eutrapel-ia, -US. Euum ewig (9). aelder (11). euus id.\ ewin in perpetuum (23 &c). euum vngeprechlich:, alwegwern-ding (74). der werlt tijt als die began (147). *Euxopectina v. Eupopectina. *Ewin v. Euum. *Ewros v. Eurus. Ex hd. vz, vß, us (6), auß, vys t vyß (132), von, geyn (7), durch (65). nd. ut, van (23, 132). *Exae-eiduator, -tor stockmeyster (147). *Exaccino v. Exacinare. Exacerare (Br. Tacus, g. -eris; i.pur= gare) rein machen (110, 132). Exa-cerbare, -teruare (7) (i. vuas acerbas colligere; cf. exacinare) hd. bittern (6), vß-b., v'-b. (17), auß-b., -bitern (134), vorpittern (4), bitter machen EXA 213 (10, 12), zijt bieten (7, wo vß bittern 5 steht), dersauren (75), fertigen (21); an- (5), vn- ((7) -f. ; anfirtigen (17). ' an- verdighen, reytzen (23). reißen (6, 8, 14). reysen (9). czornen (19). sere er-cz. (9), v'ezorn (12), v'dorn (sic 10). seyr verezunen (sic 13). v'ezeren (sic 68). irzurnen (8, 10). zirnen (67, 76). toernen (11). v'tornen (132). irren (67, 76). v'-irren (6, 7), -erren (23, 99), -eren (5, 22), -bo= sen (19), -wreden (11). anuechten (76). arechten (sic 67). gram machen (110, 132). druuen plucken (132). Exaeerbatio zornunge (8). her-z. (17). virezorung (19). verzerung (68). v'zorninge (132). v'tueringe (11). erringe (99). Exacerbatus v'tzornt(132). v'zert (68). *Exacere virsuren (19). v'zueren (11). *Exacinare (i. acinos eximere Kì. hier X cinus!) vß der esche (8), aus der asche (9) ziehen. exaccrno i. ex= cineribus traho (76). Exactieum (untersch. von canterium, cf. Gì. m. v. cantarinum) garst myt seskantigen aeren (147). Exa-ctio, -ccio, -tio (136b) M.schatz (123); schatz-, schetz- (6), beschatz- (4, 68, 134), beschetz-, besezecz- (18), be= saczen- (21) , schoß- (5) , beswer- (17) -unge; geschoß. gewerf (74). stewr (1). beyd (21). vngelt (3). beschattinge (23, 132). schotinge (23). tribung, zwing- nuß, -lichkeit &c. (65). vffsatz (125). ags. gebles monung (136b). Exactionare (i. extimare 75) hd. schatzen (5b), be-sch. , pe-sch. (75), schetzen, be-sch., -schatzen (134), -seczen (21), -schossen (1), schoß nemen (5), besweren (17), betwingen (12) , tewren (75), aus enden (nach exìiminare 1). nd. beschatten. *Exactionatio (i. extimatio) pe= schatzung, vlg. was wert ist (75). *Exactionator (i. extimator (75). Exactionatus gestaigt den zinsman an der gult (75). Exactor (i. oppressor 75, 8i) hd. schoßer (1, 5b); be-sch. (5), -schatzer (8, 68), -schetzer, -schatzer (134), -seczer (21). nd. beschatter (23). schatz nemer (1). varcrafter (si), schinder, vlg. be- schwerer der armen (75). ags. haecepol (gì. Aelfr. cf. Gì. m. v. cacepollus). Exactrix heisch- t ford-erin (65). Exactus gezwungen (13). Exacu-ere, -are sere scherfen (9), schirpen (17), scharpff machen (no), spiczen (8). auß-sp. o. scherpffen (75). seir scarp machen (132). weezen (19). weetten (11). Exaeutio auß-spitzung Escher pffunge (75). Exaduers-o, -um (76) gegen (76.) dar-gen (76), -geyn (21), -geyn ober (18), -en ieghen (23), -eyn geghen (22), -vmb t widder (7). *Exageìare v. Exalare. *Exageratio v. Exaggeratio. Exagg-erare, -regare (7) , eexagge= gare (65 var.) i. eumu-, ehumo- (7) -lare hd. besweren. nd. beswaren. huffin (8). hoffen, var. huffen (65). vff-h. (noi -heben (68). ophouffen (132). merin (8, 9). 214 EXA Exag-, exa- (3, 4, no var.) -geratio hd. beswer-unge, -nisse (8b). nd. beswaringe. vff-huffung (no), -hebung (68). eynn ophoupinge (132). *Exaggregare v. Exaggerare. *Exagium ags. handmitta (136). Exa-lare, -gelare (18), -lere (T5abc) (i. de- i e-uaporare, spiritum emittere, alas extender e cf. alarej hd. vz-, vii-, auß-, vyß- (132) -swademen (5), -swe^ meden (21), -riechen (6), -trucken (5 &c), -trucknen (74), -drucken (7 &c), -attemen (68), -atmen (no), -ademen (132), -don= sten (1), -riechen t -geisten t -demmeu (75), -lasen t -drogen (13). ut-smademen t -droghen (22), -wasemen i -broden (23), -domen (99, 106). dempffen (17). vß-d. o. -dunsten von erd (76). dempen (18). dunst vß der ercken (7. st. erden). hd. den geist vff gebin sim. (8, 9, 74); letz= ten suftzen laßen (no) ; sterben. steruen (132). atmenatzen o. atmen, var. athem haben (75). v'zeren (10). dye arme auß= recken (74). *Exalatio hd. vz-, v'- (17) -druckunge; vß-, auß-truckung, -dragung (18), -duff= tunge (17), -attemung (98), -atmung (110), -riechung (75), -brodung l -brodemung (Pr.). broden, swaden (5b). bradem, swa= dom, tampff ^ 74). ut-brodinge l -was= minge (23), -droghinge (22), -domenisse (99). *Exalbere wiß (8), weys (9) bleichin. *Exalere v. Exalare. Exaltare hd. er hohen, -hohen (6, I5l), -hoen (21), -hoben (102), -hoben (67), -heben (5, 110), irhoen (4). derhohen t hochuerten (9). v'-hoghen (23), -beuen (132). Exaltatio er-houng (4), -hohuug (75), -hebung (e 5). Exaltatus er-haben t -hocht (75). Examen swarem (1, 2). suarm (i4i). hd. nd. swarm. swarm bine (3), beyne (23). ymmeswarm (22b). imme van byhen (147). swalm (12). swar-, varr. swal- (alph . swar)-men (75). v'-cherung (1), -horunge (6) , -horunge l eyn ortel (7 &c. ) , -h. t eyn orteyl (5, 18), -h. eyns ortels (17). vorhoringe i ordel (23). hd. ir- (8), er- farunge. vorsuchung (5b). pruyfsel (132). wag- (1), woge- (8), wagen- (75) -zunge. *E-, he- (Er.) -xameron (i. liber VI dierum Br., sim. 65) buch der werck 0. der sechs tag der geseh-opff, -ópff, -ept gottes (65). wochen werg (17). wache wert o. lon (8). *E-, he- (Br. ) -xametrum ehi vers hd. von sechß fußen, van seß voessen (132). von ses (8b), se&e (5 sim.) fussen. van ses voten (23), sesse vuten (99). examitus von seße maßen (27). *Examin (st. exanimis) blode (8). Exa-minare, -nimare (65 var.) hd. nd. varen(22) ; er-, hd. her-, v'-varen. hd.nd. v'-, vber- (65) -horen. v'heren (6b). irhorin (8). eyn ding recht vß-achten t -ecken (65). hd. v'-suchen, -sugen (21), -sochin (5), -sachen (? 19). nd. vor soken. hd. bewern. proeuen (132). prufen (4). vir-pr. (19). probern (5, 21). prouen (23). be-pr. (il), gelutert probare (18 Mrg.). *Examinare (cf. exanimare) blode (5, 23), blut (7) machen, maken. EXG Examinatio vorhorunge (8). Examinator verhorer (64). Exa-mitum, -nneum (8) sam-it (16), -mit (8), -iet (76), -mant (75). *Examitus v. Exametrum. *Exam-osim,-urs (Gf.) i. diligentissime a musis i. regula (i4i). gernliho (Gf-). *Examus-sis, -eus a um (sic 11) (i. amussis Gf.) winckel-holcze (19), -holt (11). rige- (i4i), rih- (Sum. Gf.) -stap, -stab (Gf.). Exan-clare, -ilare (132) («.exhaurire) leiden o. dnlden (77). vyßputzen (132). Exangue verbum ein wort on biute t dot w. (65). *Exanilare v. Exanclare. *Exanimare v. Examinare. Exa-nimare, -minare (66 &c.) (*'. debilitare, perterrefacere, occider e)h'schr e= cken (16). doden (17, 132). dotten (no). virblutin (cf. examinare) 0. sterben (8, 9). Exanime hd. dot-, dotte- (21), dot- (6), tot- (7) -lieh. dotlic (23). Exanim-is, -us hd. vn-, on- (21, 76), a- (5) -meehtig. v- (23), on- (132) -mech- tich. selloß (65). todt (110). doit (132). doet (99). dotlich (8). tedlich (76). au-, var. an- (alph. au-) -witzig (75). *Exanis v. Exsomnis. *Exanneum v. Examitum. *Exaplum (i. exemplar, liberarla) liberey (74). Exarare hd. auß-ackern, -roden (3, 4). dz felt riitten i buwen (65). hd. nd. vß-, ut-plogen t -eren. verseren (76. aus vßeren?). vz plugen (5). vff eren (6). *Exarare (X exanimare) sterben (5). Exarde-re, -seere hd. sere begern o. burnen. vast (68), gantz (65) brinnen. seir bernen (132). aus prynnen (9). vir= bornen (19). v'barnen (11). inbrunstig-en (no), sin (65). liep haben (17). Exarmare zem machen (88). Exaspe-, exaspi-rare, -rari, exspe= rare (8b) scharpff machen (110 sim.). erzurnen (110). v'-tzornen (132), hd. -irren, -iren (18), -erren (22, 23), -harten (19), -harden (11). erren (8b). schentlich vff= heben (65). reyczen (9, 65) zu zorn (65 var.). reilsin (8 sim.). betruben (17). pinigen, vß arbeiten (65). Exasperatio reifiunge (8). *Exaspirar-e, -i v. Exasperare. *Exateruare v. Exacerbare. *Exatio v. Exactio. Exaudire hd. nd. er-, v'-, hd. her-, ex- (sic 9) -horen. geweren (74). zwiden (143, Ziem.). twiden (14', 22b). en-tw. (22b). ge-zwijden (17, 21, 74), -zwihen (5). Exauditio er- t ver-horung (75). Exauditor borre (99). Exauditus erhort (75). *Exauterisare (cf. sq.) virhoen l obir= treden (19). Exautorare (i. extra autoritatem po= nere Br. &c.) vrlob geben in de krieg 0. der kriegschafft berauben (88). Exbrigare entwerren (8, 9, 74). auß- kryegen, -kyffeln (74). Exe- oft ex-. Exealce-, excalei-, extalci- (76) -are hd. vß schuen. EXC *Excalere vinden (8b). *Exeanderelichtwerden(9). garliecht w. (17). gar lich schinen (8).vß-sch. (no). Excandescere beschynen (68). be= gynnen tzo schynen off quait (iratum) werden (132). *Excatare (a aus Si) vntsingen (8b). Exeaturizare v. Exscaturizare. Exeauare vßholen (68). vyßhoelen (162). hol machen (no). Ex- l ob- (75) -eeeare hd. nd. blin= den(l 7), v'-, her- (7), hd. er-bl., hd. -blenden. blint machen (110 &c). *Ex-, i ob-cecatio erblindung (75). Exceeatus v'blynt (16). Ex-eedere, -edere hd. vber-treffen (6, 65), -tretin (8, 9), -treden (18 sim.), -geen (4, 110) in sunden (4), in sunnen (18). ober treyten (3). ouer- (23), v'- (7) fan in sunden. vbivgin in der sunde 1). verbergen (aus vbergen in?) sinden (i. pecco, in obliuionem venio 76). wijter-, w. hinuß-geen (65). hd. sund-en (8), -igen. abe-gen (17), -scheiden (14). misdoen t v'hoghen i auertreden (11). *Excedra (i. draco) merwunder (74). Excellens vbertreff-ende (no), -er (68). bouengaende (132). Exeellenter vberswenc- (17), vber= treffen- (68), hoch- (132) -lich. Exeellentia (i. extollentia q. v. 76) vber-swanck (13, 65, Sm. 3, 54i), -craft (12), -treffung (110), - treffenheit (68), -trefflichkeit (65). ober-tredungen (5), -waßen (8). hochfertekeit (8). houerdicheit (11). hocheit (132). Exeellere iber hoehen tretten l treffen (76). hd. vber-treffen, -treten sim., -treden, -hogen (8b sim.), -hoen (5), -waschen (i. excrescere 8). v'-hoghen (23), -hoen (19). nd. ouer-treden, -howen (22). bouen gaen (132). *Exeellus vber swentzig (1. cf. Sm. ò, 545). Exeelsum hoch (8). Exeelsus hoch (6). hoich (19). hoge 11). vber-hoe (5 &c), -hohet (17), -houng 18). ouer-ho (23), -ghehowen (22). *Excelsus v. Excessus. *Excentrare v. Exenterare. *Exeeptio v8nem-ung(i 10 sim.), -enung (19). *Exceptoria zerstorung (74. aus zis= terne?!). Exceptori-um, -a (74) zistern, see (74). cisterne (8). eyn pule (17). Exceptorius hd. nd. vß-, ut-nemer, bissw. hd. -memer, -nemig. Exceptus vß genomen (19). Excerebrare auß hirnen (88). Exe-, ex-erpere hd. plucken; vz-, nd. ut-pi., -nemen. enplicken (13). vß zupfen (7). auß zaisen (2). aus rawffen (1). vyß trecken (132). vß strecken (sic 68). roppen (10). *Excertare smacken, entseczen, affdon (14). Exeessiuus ein vber-treter,-sch wenck= licher (65). *Excessus v. Exesus. Exe-, ex-essus, exeelsus (8) eyn vber- tred (18), -gang (21) der sunde. ouerganc der s. (23). ibergang der schuld (76^. hd. vber-gang, -tredung (5), -treffung (6). EXC EXC EXE 215 misse-tat (8), -dayt t broche(19). misdaet t brake (11). Exeessus ment-alis, -is (63) sins selbs vbirgang (15), vber-swindung (63), -swencliche begriffunge (9 Anh.), -treffende b. (15). furgriffung (63). yn czuckunge des geistes (9 Anh.). *Excibilatores sunt qui furantur de bonis antequarn heres possit heredìtari (76). *Excibilium v. Excipulum. Exe-, ex-idere (ì u. ì bissw. untersch.) hd. vß-, vff- (10) -sniden; vß-, ver- (68) -houwen sim. hd. nd. vz-, wt-vallen. ent- v. (9),-phellin (8), -palli (17). auß-schnitzen t -hauwen (75). Excidi-um, -o (76) hd. vz-, vß-sni= dunge, -schnidung (7), -hauwung (65). aus sneidung (1). v'derb- (no), v'deru- (132) -nis. ha. tot-, hd. nd. dot-, dat- (5), doet- (132), doit- (7) hd. -slag, -schlag, nd. -slach (23, 132), -slan (22). snidinge (23). vt snidigen (22). got slage (21). vmbkerunge (8b). *Excid-olus, -uus (Br.) i. qui cito (76), facile (Br.) cadit.. *Excindere (aus -eidere X -scindere) hd. vß-snyden, -hawen sim. (Mss. mog.). Exeipere hd. nd. vz-, ut-nemen. auß neymen (3). *Excipiuu-m, -s v. Excipulum. Excipula fisch-korb t -ruß (88), -halter (kì.). falle, meyßkiste (125). ain flach q. scklaeht im wasser (91). Exci-pulum (3, 75), -pium (gì.), -pius (130), -bilium (75, 76), exupulum (147) ein eyber spiß (3). heber- (117, 130), eber- (Gf.) -spiez. swinspieß (75). iegers spyet (147). Excipulum laßbecken (135). Excipulus aal-, fisch-fang, antroff (112). Exeire aus ruffen (9). driben (5b). Excitare hd. nd. wecken, er-w. ver- w. (132). weken vs dem sloff (6). vß- heißen t rladen (17). Excludere hd. vz-slißin (8 sim.), -be= sließen,-schießen (17), -scbeyden. nd. ut-, ut be-sluten. hecken (gallinarum 125. cf. excubare). Exeludo v. Exeutere. Exclusiue außschließlich (75). Exclusor tor-wachter (74), -warter t sperrer (kì.). *Excobie v. Excubie. *Excociare v. Excueiare, Exeoctor schmeltzer (Agr.). Excogitare irdenckin (8 sim.). Ex-colare, -colere (134). -culare hd: syhen, vß-, vs- (6), auß-s., -s. als milch (110), -seyhen, -siben(69, 134), -rytern(68). Ex-eolere, -tollere (6) hd. wircken. hd. (21) nd. wercken. wurcken (4). auß-w. (75). flißig buwen 0. eeren (110). flijssig bouwen (132). loben, eren&c.(65). winnen (99). acker buwin (8 sim.), buen o. ge= wynnen (17), gwynnen o. cziren (9). *Excolere v. Excolare. *Excollocta? fergrozziniu ? (Gf.4,344). Excommunicare von der gmain schaiden (1). von der gemeynschafft schei= den (17 sim.), triben (5b). von der cri= stenheit dribin (5), abscheyden (7). van der menscop der cr. scheden (23). hd. bannen. v'-b. (11, 19). hd.nd. in den ban, van (22) don, hd. tuon sim. in ban dun (5). in den bande dun (17). in dem b. thun (7). zu banne tun (6). Excommunicatio ausgemaynuug(l). hd. scheidunge, vß-sch. (5b) von der meynschaift (5), ge-m. (21), gemeyn (5b), cristenheit (4). schedinge van der menscop (23). bannung (6, 110). v'-b. (17). v'waßunge (17). Exeommunicatus hd. in den ban, einer der in den ban ist, nd. in den van (22) ge-dan, -dayn (132), hd. -than, -ton. gè- (65), v'- (17, 110)-bannet, -banter, i -waßen (17). eyner vß der gemeyn geschatzyt (5b). aus der gemain gesetzt (1). vßgemeinsamter (110). gesclieden van der menscop der cristenheit (23). *Exeore- t decortie-arius filler (75). *Excor-iare, -eare (152) hd. nd. vil= len. willen (23). hd. schinden. nd. schin= nen (23), sniden (22), streufen (23). aufi- leyffeln (66, 70, 151, 152), -leuffelen (69), -leuffeln (134), -leyfften (133), -schelen (110). Excoriator schelmen schiuder (75). Exeors hd. nd. vn-, on- (69, 70, 134), an- (152), a- (132 , 133, 151) -mechtig, -machtig (134), -machtig (4). hd. hercze= loße (19), hertz-loß, -loyße (133). harte loes(ll). weych van hertzen (132). thore (9). dorè (8). krang (21). lotfeigen (v. a. 1618. cf. Sm. 2, 518). ein vnbesinnter tiippel, tòlpel (126). v'zwifelter (7. cf. expers). Ex-creare, seltner -sereare, escreare (74) hd. vß-spyen, -spuen (12), -speyen l -reyspeln (74), -werffen. Excreseere vz- (8b), uber- (8) -waßin. Excubare hd. wachen , vnt-w. (8b). waken (14, 23). bruoten (76). bruden (10). hd. vß-, us- (6), auß-bruten, -brieten, -bryten, -brueden (133, 152), -bryeden (18), -preuten (75d), -prieten (75), -bruden die eyer (7), -bruen (5), -bruteln (6), -brai^ ten (vt gallina 134), -siczen t broden (12), -secen (13), -hecken (17, 49). ut- brueden (11), -zitten ut pulii (23). *Excubere entwachen (75). Ex-cubie, -eobie (133), -cubia (si) hd. wachunge. vo-w. (5b). wakinge (23, 132). warwakinge (22). wacht-e (8), -inge (132). scilt- (81), schil- (64) -wacht. schilt= wach (64c). Exeubitor hd. wechter sg. pi. *Excuciare (: cucius q. v.; cf. ex= cociare Gì. m.?) wisch vß nemen (8). Excudere etwas mit sehlegen auß einem pringen (64). Excudia gali, escou-veste (GÌ. m.), -che (122). *Exculare v. Excolare. Exeumbere hd. wachen. nd. waken. *Excumulare (cf. extumulare) hd. vz-, uß-, vs- (6), auß-, nd. ut-sammen, hd. -sameln, -sammeln, -graben, -hauffen (75), nd. -grauen. Excurrere vß lauffen t vor dem mal 1. (17). vber daz mal (8), mol (9) lauffin. Excursus außlauff (75). Exeusabilis beschuldelich (11). Exeusare hd. nd. ent-schuldigen, -schilden (18), -schildigen (21), -schulgen (133), -reden (10). auß-r. mit entschuU digung (75). besclionen, ein mentlin dar- fur o. -vber hencken (65). Exeusatio ent-redung (62), -schub diunge (17). Excussio außschlagung (75). Excussorium swingbred (125). erib= rum exc. der beutel in der muhle (kì.). Excusus platinyrt (125). Exeutere, t exeludo (4) hd. nd. vz-, ut-slan. hd. vz-, auß-, aus- (4) -slahen (4 &c), -slaen, -schlagen. Exdiuerso herwidervmb (65). Exdorsuare (pisc.es) streuffi'ii (125). ausgràdeln (kì.). Execrabilis hd. nd. vner-lich, -lick, -liken. vermaledi-gt (68), -et (99), -elicli (132). vorflucht (8, 65). Exeerare, -ri, exsecrari (5b) hd. nd. vneren. ent-weichen (1) , -weyen (75), -wen (23). zweyen (6. aus vzweyen?). bannen (68). v'-b. (132). maledien (11). v'-m. (132), -haßen (12. h st. w?), -waden (8b), hd. -fluchen, -tumen, -dumen. *Execrare v. Exenterare. Exequare. Execratio hd. v'fluchunge. v'-male= dijnge (132), -wadenisse (8b). Executor volbringer, -furer, aus= richter (74). vor volger (9). v'-ender t -schaffner (64). *Exedera v. Exedra. *Exedere v. Excedere. Ex-edra, l -edera t -edora t -hedra (74), -edia (8b), -etra (136) (i. cathedra, bissw. absis) stul (8b). stocl (99). prister stul o. finster gewelm (8). hd. seßel. en seettel voer en vurster (11). vor= fenster (nach seßel 19). außgeswayfft enges venster; fursprechstul ; oberster stul der priester; pulpet; treß-, schatz- kamer(74). vynsterbuten wijt ind bynnen engh (147). en wtghespannen ^ vleemsche vinstre (108). ein ausgeschossen lumpf o. vmlauf an thiirnen (74). en sijt (7). absiti (104, Gf.). thuerehhus (86, Gf.). kamara, opasa (Gf.). *Exemere v. Eximere. *Exemmium i. stirps, progenies, genus (76). Exemplar (òfters i. exemplum, copia qq. cf.) ein bispel (6). ein bilder (6, 8). ein nach-b. (19), -form (5b, 17, 21, 4). en na forme (23). bildung l fiir-b. (65). bij-zeichen (17), -zeigen (5b, 21), -zeugen (13), -teken(23). eyn geczuger(18). copye (17). das (64), eyn buoch da (93) man abschribt. Exempl-ar l -um (9) diuiiium got= liches lebens ebenbilde (9). ein bilde gotlicher bekentnifi (15). bilder gotliches bekentnisses von etlich ynbildung creatur czu bekennen (9 Anh., sim. 15). creaturlich bild t inbildung (63, sim. 9 Anh., 15). vncreaturlich yngesigel (9 Anh.). Exemplare, -ri na beelden (11). Exemplariter ebenclichlich (75). Exemplum hd. bilde. hd. glich-, nd. lic- t na-b. licbelde (22). gelidi-, by-, be- (10) -zeichen. hd. glichniß, gleichnus. nd. ghelikenisse (11). beyspil (3). eben- pilde (3), -bild (75). exempel (5b). das man schribt (64. cf. exemplar). *Exendra v. Exentera. Exeni-a pi., sg. -um, exonium (18) gab (18). pres-ent (99), -int t hensichte (108). ags. madmas (Hpt. 5, 194). 216 EXE *Exens-us, -is (Gì. m.) (aus exsensus) torechter, treger (74). Exen-tera, -teria (76), gew. -tra, -dra, -trum (75a). extentera (136), t centra (75bcd) (i. intestina piscium) ge- wid t -waid t -buet (1). put (75). das geputt (1, 3, 74) als in den tiern (74). gepiitte (3). gebutte (5, 23). eyn geblut (17). dye blut sicut de piscibus (21). hd. geweyde (5b, 7, 74), eyn-g. (17, 18), in-g. piscium sim., in einem fische (7). visch m-g. (75). inghewant (107). ingerewschs in den vischen (1. cf. Sin. 3, 140). fischupp (74). ags. an-seot {sic 136), -sceat (Bsw.). Exent- erare, -rare, -rahere (7), -erizare (Br.), -erire t execrare (22b), excentrare (106) (i. incesma piscium extrahere sic 76) putten (1, 3). butten (22*b, 23) i weden (23). bucken i w. (exeer. 22b). hd. nd. vz-, ut-nemen. hd. visch (9), geweide vz-n. ; gebat ußneymen (21) ; va-, ent-, et- (3) -weiden ; fische w., geln (17), gyllen (13); gellen. visch ent-g. (6). vysspien (132). scurpen (99, 106). prs. scurffo (117). schurphe(Sum.). ig scerphe (100). *Exentrum v. Exentera. Exe-quare, -crare (6) hd. nd. sii-, schli- (7), slie- (8b), sle- (18) -chten. schlihten (6). hd. glieli, gleich, slecht, schlecht machen. Exequari geslicht werden (17). Ex-equi, selten -sequi hd. volgen (1); nach-, noch-, vii- (7), er- (65), nd. na- volgen. nachfulgen (5). be-gayn t -gene (19), -gaen (11). doen (99). valdun (8b). hd. nd. vullen- (23), vol-bringen, -brengen (132), -fùren (65). eruordernt (13). zu werck legen (65). erfullen mit worten vnd mit wercken (75). *Exequiale toten- (93), dotten- (64) -buoch. *Exequialia selen gered (8). Exequie hd. begenck-, hd. nd. be= gencke-, begeng-, begent- (23), beghen- (11, 13), greb- t besingk- (88), begreb- (1, 10, 74) -nisse sim. der doden (22, 23). begen-ckniz der doten (5), -gknuß der todten (74). doden-begengniß (18 Mrg.). bedenkenes der d. (21). grebdere (93). bi-graben (13), -graft (12). leichrest t beygreff (74). eyn lidie (17). lip bevilh (6). utigghe (81). nachfolgung (18). *Exequium selen dinst (8). *Exerare v. Deblaterare. Exercere hd. vben l driben. vben (6). yeben (110). stetlich pben l triben (5). treyben (1). ében (21). ouen (23, 132). veuen (11). uven (99). driuen (23). Exercitare vben (1, 4). oben (14). ouen (23). hd. stetigs, stedes (133), st&= tiglich, stettenglich (67) vben, ieben. steetlich ouen (1.32). Exercitatus geubit (8). Exercitium hd. vb-, vb-, ieb-, ob- unge. nd. ou-, oeu- (132), vu- (11) -inge. Exereitus hd. nd. her t schar. hor (91). herefart (19). her-vaert (11), -hordig (7 : horde? st. fardig?). ein here fulckes (5). hd. ein schar folckes. geordenter des volcks zu dem strit (75). Ex-erere, -ere (9) (i. manifestare &c. Br. cf. expapillare) be-wisin (8), -wey= sen (9). EXH *Exermis vngewaffender (74). *Exerpere v. Excerpere. *Exers v. Expers. Exertare v. Expapillare. Deblate= rare. Ex-ertos l -peditos vnbekummeret (100). *Exeruiter {st. exerter?) unernust= licho (Gf.). *Exes (i. missell-us, -ius q. v. cf. fornaeale. pistendrum. ) ouen-scuozel (130), -scuzzil, -scuzel, -seuxel (Gf. 6, 564). *Exessus v. Excessus. Ex-esus, -eessus (6) hd. vß-, auß- geßen, -geessen, -goßen (76), -freßen 0. genaget (17), -gerodet, -geroddet (21), -geruret (6). vß gessen, gebissen t be- nagen (110), -nagt (68), -knaegt (132V nd. ut-gheten t -got (22. cf. -goßen 76), -ghevreten i -gherodet (23). gantz ver= zeret (64). *Exetra v. Exedra. *Ex falange ags. obthreathae (i36. threat phalanx). Exfebruare v. Effebruare. Exfe-, exue-stucare hechiln t swin= gen (8 &c). v'ziehen (8). entkleiden (kì.). Exfretare schiffen (14). *Exguminus v. Energumenus. Exhaurire, -ri (76) hd. vz- (100), vß-, auß-, vs- (6, 68), vyß- (132), nd. ut- kreftigen, hd. -krestigen (sia 5), -schep= fen, ,-scheppen, -schopffen, -schoppfen (6), -schuppen (132), -cepfen (68), -zep= pheu (100), -gißen (21), -putten (22, 23), -putzen (66, 132,133, 152), daraus missv. -spurtzen (68, 69, 70, 151), -spritzen (134), -sprechen (133). Exhaustus hd. nd. vz-, ut-gekrefti= get. hd. vß-, auß-, vyd- (137) -geschepft, -gescepft(68), -geschupt (132), -geschopf= fet, -gescheppe (18), -gescheyt (5), -ge= schut (21), -geputzet (66, 132, 133, 152), -gespurtzet (69, 70, 151), -gesprutzt (134). erschopfft, kraiftloß (110). gantz ent= schepfet (64). Exhedra v. Exedra. Exherbare mit wurtzel ußrauffen(88). Exhered-itare, -are, (81) irbeloß machen (17). enterben (19). vnt- (si), ut- (11) -eruen. erb besiczen (8, 9). Exheres herbelos (100). Exhibere hd. nd. bewisen. beden (22b). hd. nd. vz-, ut-, an- (22^) -beden, -beyden (22). hd. beweysen; er-byten (9), -bieten, -bieden, -beyten (132, 152). gebeten (21). aus pietten (1). presentiren (68, 132). erzeigen (65, 73, 110). dar- strecken, -setzen, -geben (65). Ex-, t prò- (75) -hibitio liplich be= wisunge (15, 76). erbietung (75). ^Exhicium v. Exitium. Exhila-, exila-, exbile- (76, 134), exhillu- (7) -rare hd. frolich, sere fr. (18), frolich (3, 9) sin, sein, machen. wunsamlich fr. m. (65). nd. vrolic zyn. frauwen (8b). heruß-sprechen t -sprey- ten (65). Exhilarari hertzlich freud im lyb er-zeigen, var. -zeugen &c. (65). *Exhilarescere hd. begynnen frolich, fast fr. (75;, gar fr. sin, sein, zu sin sim. gunnen fr. sin (18). pey- (152), py-nigen EXI (aus beginnen !) 0. fr. sine (138), seyne (152). anfahen fr. zu sin (68). fr. sin (110 sim.). nd. beghinnen vrolic zyn. *Exhil-erare, -lurare v. -arare. Exhine darnach (19). Exhoc des halb (65). *Exhone- v. Exhono-, exone-rare. Exhono-, exhone- (132) -rare hd. nd. vn-, ont- (132), vs- (6) -eren. on heren (21). *Exhorbitare v. Exorbitare. *Exhoreis-mus, -ta v. Exorcis-mus, -ta. Exbortari hd. er-, vor-, ver-manen ; ratin (8), raten, roten, zwingen. zu her= ten ì rysen (18). to herden (23). zu reyßen (17). zeyßen (2. cf. Sm. 4, 288). Exhortatio anmanunge (17). dorste (8b). *Exiecare &c. v. Exsiccare &e. *Exiciari (aus excitare) vorweeken (22). *Exidere v. Excidere. *Exigallium &c. v. Oxygala. Exigere (i. requirere) vollen- (7), vullen- (23), voi- (1) -bringen. hd. foln brengen. hd. nd. hei-, ei- (11, 68), ay- (1), e- (23), heus- (13) -schen. heißin (19). heisen (143). bidden (11, 19). begeren (6). furen (8. i. e. fordern). *Exiguitas kleinheit (11). Exiguus (i. lulus, pus- 1 paux-illus 3, modicus &c.) chlain (3). hd. nd. klein. lutzel, vlg. wenig (75). luttel (99). ein kleiner i weniger, t vnachtbar (65). *Exilarare v. Exhilarare. *Exilere v. Exilire. Exiliare, -ri hd. in das ellende triben (110); elend-en (8b), -e lidin (8 &c); bannen. *Exilire (lexilis) klene doghen (23). Exil-ire, -ere hd. nd. Vz-. ut-springen. Exilis (cf. v. graeilis) klein (8ab, 9, 65). klein-, chlain- (1,2), clain- (3) -tatig (3, 4), -tetig (2), -tagig (1), -dechtig (5), -duchtig (5b). klene dogich (23). cleyne doghech(22). smal(9).M. snode, schnod; gering (64). Exiliter cleinlich (17). Exilium hd. nd. el-, en- (109), ene- (5b), ee- (11), hd. e-lende. hd. elend. ellendic- (9), elende- (8) -keit. *Exilium (aus auxilium!) hilff (18). Exi-, exe-mere hd. vz-, vß-, auß-, vyß- (132) -kéuffen, -keysen (21. X -kiesen), -ziehen, -trécken (132), -strecken (sic 68), -dun (17), -nemen, -burgen (8, 9), -gelten, -gelden. nd. ut-, to-kopen. ut tien (11). v'koffen (6). uff lauffen (sic 7). erlosen (110). Eximi-etas, -tas edel- t groß- (19), groet- (11) -heit. Eximius vber-trophleich (1), -treflich (65), -dreffelich (17). vorneme (12). edel (11, 19). hd. grozze (8b),_grocze (13), groß. nd. groet (11). min- 1 mi-nigklich(75). Exim-, exin-prouiso, exinprouis-u, -e hd. von vngeschicht (Mas. mog.). vnver= sichtlich (76). hd. vn-, an- (iss), ayn- (152), on- (134) -vorsichtiglich sim., -fir= sichtenglich (67), -versehens (68), -v'sich= tikeyt (7). vn (70), an (133), ayn (153), on (134), ein (70, I5i) wene-ns (69, 134), -s (70, 133, 151, 152). onuer - syenlich l -seyns (132), -sichtig (68). on geverd (6Ì. vrberlich (i. exinobrupto, inopium 74). EXO Ex-in, -inde dar-vmb (65), -nach (19). daer van (11). sint (99). *Exinammitas (mm aus nim) v. Humilitas. *Exinanescere v. Exinaniscere. *Exinanire (X eximere) us koffen (6). ut kopen (23). Exinanire hd. nd. v'nicht-, v'nith- (13), led-, lid- (6), hd. eynveld-igen. hd. v'nichten. sich v'n. (65), ernideren (no). nideren (68). vernederen (132). geuersert t gefremdet (6. st. -itus). entfremden (76). wandeln (12). v>-w. (10). snode (19), vnderthon (67) machen. snoet maken (11). iritalo (prs. ni). außosen (74). *Exinan-iscere, -escere (1) v'-eytlen (1), -ydeln t -nichten (5b). Exina-nitio, -tio (74) eyn vernede= ringhe (132). geußer-, wandl-, außos- (74), ernyder- (no), vernicht- (68) -ung. vß- schepffung t -lerung (65). Exinanitus vornicht (4). v'nichtigt (17). zu nicht gemacht (8). gè eynuel= diget (8, 9). *Exinatio v. Exinanitio. Exinde v. Exin. *Exin-obrupto, -prouisu &c.v. Exun- prouiso. Exippitare v. Erupticare. *Exippitator gewer (147). Exire vß gene (19). wt gaen (11). *Exireuma v. Oxyregmia. Existens wesenden (19). Existentes an gegen stan (38). Existentia selbstendigkeit (15, 63). das wesen (65). Existere hd. nd. wesen, syn. hd. wesin, seyn. ent-gegen (6, 4), -geen (5), -ieghen (23), eyn-yeghen (22), -geyn (21), -g. wirtick (7), gewirdich (18), hd. gegen-, geyn- (17, 133) -wertig, -wyrtig (152), -wurtig (67, 134) stan, hd. ston, sten, steen, syn (no), sin (7). tegenwordich wesen (132). Exis-, l ex- (q. v. 9) -timare hd. nd. aehten, meynen, wenen. wanen (4). dencken (8). ge-d. (7). Existimatio wan (99). Exitialis hd. nd. dot-, hd. tot-, todt-> tot- (6), tott- (67), dott- (18), doit- (132), dat- (8), sterbe- (8), pyne- (19), pijn (Ili -beh, -lic (23). totleich (4). zustor= bicb (sic 8b). Exitium, exhicium tod (76). dot (21, 23). doyt (18). dayt (5). sterbunge (8). zustornisse (8b). *Exito ags. steb l proditio (136). Exitus vßgang (19). wt ganck (11). Exlex (*. ex lege positus, fehlt in den Hss.) on gesatz (no), sunder wet (132). auß dem gesetz (75). hd. vß-, vs- (68), auß-setzig (ex lege >< leprosus /), t malle- (66, 69), male- (70, 134), mal- (67) -tzig. *Exliberare vorkeren sich (57). Exliminare v. Eliminare. *Exmula v. Ermula. *Exnodosus knotig (75). *Exoborium v. Exoporrium. *Exobruto (quasi ex casu ; cf. obrupte i. subito gì. m. u. v. s. ; X exabrupto) vrbergern (75). Exoceupare ontslain (132). *Exocia v. Exotiea. Exochos treffenlich, furbuntig (88). DlCFENBACH GLOSSA RIITM . EXO *Exodia(xexedra) en stol der prester (23). Exodiarius vorsenger (11, 19). Exodium gesanek (9). Exodus das puch des ausgangs (1, 75, Ob.) der chinder von israel (1, Ob. 193). eyn buch des ußgangeß (7), dez ganges (5). vß- (19), wt- (11) -ganck. *Exogare v. Erogare. *Exolaticus v. Exulanus. Exolere (i. tristari) hd. nd. ent-, nd. vnt-werden. entworten ^7). hd. vnwirdi= fen (voce, ex quo), v'-swmden l -gen (8, ). betruben; waßen (17). vpwassen off stinckachtigruychen(132).stincken(no). Exoletus gewachssen 0. vber-g. (9). ubir waschin (8). vpgeuoet of gewassen (132). *Exolonus v. Exulanus. *Exomologi-a, -o v. Sintice. *Exompne &c. v. Exsomnis. Exo-, exho-nerare hd. nd. ent-, ynt- (23), ont- (132) -laden, -laten (22), -lasten (110, 132), -hichtin t -schotin (8), -lich= ten t -schutten (9), -purden (4). *Exonium v. Exenia. *Exopor-, exopo- (7, 130), exobo- (Gf.), exupo- (Sum. vi), expo- (74) -rium, -reum (7) {holus; '. porrum) phorro (Sum.). pforrisamo (130, Gf.). phorsame (101). porsam o. empor (sic 74!). beram= sam (7). Exop-, exo-, ex- (133) -posito hd. gegen-, geygen- (nob), gege- (13), geyn- (17), engeyn-, dargeyn- (12) -vber. gegen- (133), entgegen- (5) -ober. yeghen- (22), teghen- (22b, 132), en ieghen- (23) -ouer. Exorabilis erbitlich (88). Exorare hd. fliI31i-ch, -ehin, -chen, fleißiglichen, voi-, volen-, foln-komelich, -komelichen, nd. vlijttlicke (11), vullen= komeliken bidden, hd. bitten, bieten(7), betin (8), betten (110), beden. an betten (6). follich an beden (17). v'krygen (132). Exor-, exhor-bitare \G> der, var. dem wagenleyß kummen (65). hd. vß land (110), ir, irr, vnrechte (23, 4, 76) gan, hd. geen sim. e.rren (23). dwalen (132). *Exorbitio i. stulticia ad liramen (76. cf. lirare). *Exorbitus v. Erraticus. Ex-, exh- (5b) -oreismus hd. swe= runge, be-sw., -segung (71), -sengung (1). nd. be-sweringe, -zegheninge (23), -sche- ninge (22). segung (76). senunge (5). eyn segen (7, 15). Exor-, exhor- (5b) -cista, -tista (1) hd. nd. beswe-rer, -erre (11). eyner ader eyn dye eyn beswert (18). Exoreizare hd. nd. besweren. be= sueren (19). *Exordialis beginlich (11, 19). Exordinare der weiunge entsetzen t entwyhen (75). Exordiri hd. nd. beginnen t anvan= gen. hd. an-vahen (1), -fahen (5b), -phaen (17), -heben. an-h. (68), beginnen (132) zu sprechen. begin (17, 21). beginden t ane fan (18). begunnen an zu heben (sic 7). Exordium hd. beghine, an-b. nd. beghin, an-b., -heuinge. begin-sel (99), -tniß (8). begynnisse (9). hd. an-hab (68), -heben (5), -nebunge, -fang (6.) EXP 217 Exornare zieren (6). vol-z. (8). wol czyren (9). Exors v. Exsors. *Exortista v. Exorcista. *Exosare hasßin (19). haten (11). *Exoscitare wyt vff geuwen (65). Exosculari kussen (132). Exossare vzbeynen (8b). beyn auß= ziehen (64). ein bein abhouwen (no). eyn voeß off been affhowen (132). kna= ken benemen of biene of houwen t krenken die knaken (11). menken (106). Exossatus alter 0. ploder 0. kran= ker (74). Exosus (i. perosus 1) hd. v'-hasset, -hast, -hassen (49); vorhasß (18), voi hasßis (5b) ; ein ha-, ha- (134), he-ssiger; geheysick (3), heßig (19), gantz h. (64) ; hasic (100). hass-unge (sic 152), -ende (132). vorhatet (23). gehat (99). hatich (11). vir smeet (8). gekriget o. vorsmecht (9). freßen (17). ge-fr. (8). gekrencket (17). vß-g. (8). *Exo-tica, -eia (8) (i. vestis peregrina <&c. Pap.) fremde cleyt (8, 9) o. gewant (9). pilgraym klayde (74). *Exotin gr. peregrinare lat. wallen, pilgreynweyß geen (74). *Expadiare (cf. epadire) v. Debla= ter are. *Expagare hd. beczalen (mss. mog.). Expandere hd. vz-, vii-, vs- (49), auß-, nrf.ut-recken,-recben (49), -strecken (68, 75, 110), -spannen (75), -breytin (8, 9), -spreitten (67), -spreyden (8b). Expansale tuochram (76). *Expans-ieulum t -orium ein vor- (3), fur- (1) -hanck. Expansio außspanuung (75). *Expans-orium, -iculum (q. v.) hd. auß-, vß-hang, -heng (68, 70), -geheng. uphenginge (23). hd. nd. vor-, fore- (17), off- (5) -hanck; far- (6), vm- (69, 134) -hang. rick (5). raem (132). eyn spere tuch (19). en spier laken (11). en teppet (23). hungertuch (66 sim.). Expansus hd. nd. vß-, ut-gerecket, -gerack (8). streb t done (77). stref t don (22b). streue t stiue, Mrg. stijff, strak (13). außge-streckt t -spannen (75). Expapillare (i. deludere sic 76, denudare 129, Br. ; exoluere Br., exerere 129, GÌ. m., exertare t expectorare 129) deylen (11). *Exparere beren (22), aus expauere beuen? *Expars v. Expers. *Expastus dyr hunger (8). Expaue-re, -seere hd. er-, her- schrecken, -schr. vor forcht (75), beben, er-b. (75), byben (17), bibben (66, 70, 151). nd. beuen (109, 132), bouen (23). bidmen (68, 69, 74, 134). er-b. (no), hd. zit-, zi-, ci- (18) -tern. hd. nd. v'veren. hd. fur-, fui*-, for-, fór- (67), fir- (76;, fo- (7, 17), nd. wru-chten. wayben (74). weyben l wegen (Fr. 2, 426c, 428c). eysen (11). entsitzen (65). Expauescere (i. terrere) erkomme= ren (75). *Expeetaculum (i. spectaculum gì. m.) v. Expectatio. Expectare hd. beyten. hd. nd. bey= den. unt-b. (99). beden i elden (?) t 28 218 EXP EXP EXP liolden (22"). wachten (11, 22b). vffent-- halten (65). Expecta-tio, t -culum (76) beytung (68, 110), bcydinge (132). *Expectatorium wartbrieff (64c). Expectorare v. Expapillare. *Expedarmatus gewappenter o. von fuß auff g. (74). *Expedic-iuus, -us v. Expedit-iuus, -U3. *Expedicus v. Expeditus. Expedire richten (7). hd. nd. be-, hd. vß-, nd. an-richten. beriechtin (8). vß rechten (133). hd. nd. bequeme sin. vordern (9 &c). fertigen (12). endighen (22). zu hauff komen (17). ont- (132), wt- (11) -kommeren. bereiden (99). hd. nucz sin, - sein. nd. nutte zin. expedit hd. iz (8), iß (17), es ist nucz. yt is nutz (132). eß beczemet l ebenkumment (19). et euen komt (11). it vromet (99). Expeditio bescheft-ekeit (5, 21^), -icheit(23). geschefftniß (17). beschicknis (49). schickunge i verwarunge (10). ervaringe (23). bescheydenbeit (18). ont= kommeringe (132). rayse: ausricht- i bekauff-igkeit (74). hd. vßriehtung. vs rihtung t reiß (6). rese (99). rais i hoer (76). her-vart (8, 120 &c), -vaert (11), -wartb (100). hehrtzoeg (125). riistung (123 sim.). *Expeditiue außrichtiglicb (75). Expe-ditiuus, -diciuus (5b), -diuus (134), -titius (7) hd. nd. bescheff - tig, -tich, -nig (76). gescheftig (7). scheffig (17). beschyde (12). bekauffiger (74). hd. richtig (7), vß-, an- (21), be-r. nd. ent= richtich. vß rechtig (132, 133).eyndrechtig (18. st. eynt-r.). wacker t rasch t lustich (22). Expeditor außrichter (75). Expedi-tus, -cus hd. auß-, vß-gericht, -geracht (152), -richtig (i5i). usritsam (49). gefurdert (8). bereyt (11, 19). *Expediuus v. Expeditiuus. *Expeius habere entgelden, schaden (74). Expellere hd. vz- sim., v'-triben, -driben, -treiben; ufi slahen (7). auß= schlahen (75). nd. ut-, v'- (11) -driuen, -slan (22). Expendere (i. exponere 75) hd. vß-, auß-, vm- (76) -geben, -g. gelt o. gut (75), -recken (5b.X extendere) ; v'czeren. nd. ut gheuen; teren (11). Expens-a, gew. -e, -as (7), -us (11) hd. nd. kost, koste (3), kust (7), coest (99), kosten (14). hd. vz-legunge (5, 7), -legum (76), -gebunge, -gabe (18) ; gebung (67); zeru-nge, -ng, vlg. -mb(75). vyßgeu- (132), utleg- t ther- (23), ter- (11) -inge. Expensus vir- (8), ver- (110) -zert. vyßgelecht (132). *Experementum v. Experientia. Expergefacere erwechen (19). vf& wecken den schlefFerigen (65). *Expergentia v. Experientia. *Expergietus v. Experrectus. Expergiscens irwochtin o. irfarn (8). Expergisci hd. wecken. hd nd. er-, nd. v'-w. M. herwegken (21); er-werken (8b), -wachen; vz, vß, auß, vsser (6), von (19) dem slaff, sleff (6), scblaffe, schlaff wecken, wachen (67, 133, 152), I Explere hd. vß-, voi-, foln-, nd ut- er-w.. ent-w. (9). gè- (10), vyQ dem slaeff bringen, hd. -brengen. hd. vß- (7),' off-, ont- (132), von schlaff er- (68) -weckt wer= vff-dun, -thun sim. nd. vp don. hd. er- den. nd. waken, ent-w (22b, 23) ut deme ir-, vir- (19), nd. ver- (11, 132) -vullenl slape (22, 23). vorquickquet (18). ont= endigen (6). springen (11). *Experiatio v. Expiatio. Experi-, experg-entia t experì-, expere- (1) -mentum hd. nd. ervar-unge, (8"), -nußs (1). mge, -msse (8"), -nußs (1). hd. be-vind= ung, -fyndunge, -syndunge (70 bis, 154). enpfint- (6, 65), ent- (65 var.) -licheit. ondervindinge (11). gewisse erkanntnuß (64). bewisung (19). ersuchung (67). be= sochinghe (132). Experimentalis emphintlich (62). Experimentum v. Experientia. Experiri hd. nd. ervaren. emphinden ( 62 ). vuderfenden ( 19 ). onder-soichen 132), -vinden l wtgaen (11). voreschen *Expernus v. Expers. Experrectus hd. erwach-et, -t, -en (76). herwagt (21). hd. nd. er-, nd. v'-, ent- (68), ont- (132) -wecket. entwacht (17). ontwaken (11). vorquickung (18). i. per se, expergietus per alium vigi= lans (76). Ex-pers, -pars (23), -ers (134), t -pernus (76) nicht deyl-hafftick (19), -echtich (11). tail- (sic 4), mangel- (64) -haftig. vndelhaftich t ane del (23). onteilhafft (no), hd an, on teyl, teyle. ane deyle t sonder deyl (132). enig (». carens 1. ahd. oberd. ànig mhd. senec cf. Gf. 1, 286. BM. 41. Sin. 1, 62). Expertus hd. nd. ervaren. erfaren= der mensch (75). erforst (18). entpfun= den (6). vili versucht (no), die vijll ver- socht hefft, gesyen vnd gehort (132). kundtlicher (64). *Expes v. Exspes, Expet-ere, -ire (8b) hd. bitten, bie= ten (7), beden (21), byden (4). nd. bidden. ei- (8b, 11, 68), ai- (76), e- (23), hd. hey-, heu- (19) -schen. hd. hey-ßin, -Ben, -ssen, -sen (21). heußen (18). fadren (4). *Expetitius v. Expeditiuus. *Expiamen v. Expiatio. Expiare reyn- hd. -igen, -gen, -nen (8b), nd. -ighen, -ichen. Expia-tio, -tus (18), -men t experi= atio (76), reyn-gunge (8), -ung (18). Expiatus hd. nd. gereyn-iget , hd. -get, -git (21). geraiget (sic 76). gesu- bert (68). versunet (no). Expigno-, expingne-rare j^hant (8), pfant (9), pande (17) losin. Expila-tam ags. aritrid (136. „st- ahrydded" Leo), -re i. depilare (Br. cf. GÌ. m. 3, 427). *Expingnerare v. Expignorare. Ex-, exs-pirans sterbender (9). geist uffgeben (8). Expi-,exspi-rare,-rariheruß e-, a-tte- ìnen (65). sei auff geben (1). v'scheiden (29). virgan(19). enden (17). hd. sterben. steruen (132). staruen (11). Expla-nare, -riare (8) hd. nd. be- richten, -duden,-diden (99); slichten. vß-sl. (5), -dilgen (18), -legen (65). hd. sleclit, sehlecht, eben (6) machen. hd. be-duten -deuten, -deuden (152). richten (21). dili= gen (17). v'-bergen (17), -borgen (8, 9). Expletio hd. vz- (5), voln- (17) brengunge; vß-bringung, -breyngung (21) , -bringQ (76). auß spriùge (3). vor= fulnisse (19). v'wlnisse (11). e. libri ut bringinge des bokes (23). Explieabilis irrecliher (141). Explicare hd. vz-, vß-, auß-, vnt- (8b), nd. ut-richten, hd. -rechten t -spre= gen (13), -sprechen, -falten, -falden. ausfeltig (sic 1). vffenbaren (19). Explieate v. Explieite. Explicatio vrrechida (141). Explicatus hd. nd. vz- , ut- , vn- 22) -gerichtet, hd. -gericht, -gerechte 133), -gereckt (132), -gesprochen (no, 132), -gebrochen {%*), -gefalten (66, 69, 134), -falten (70, 151), -gefalden (132, 133, 152), -gefaltèt (68). geoffenbaret (no). Explici-t, -unt vb. def. ende-t, -n (75). Explie-ite, -ate (4) hd. offen-barlich, -bairlich (132), -berlich, -berliche, -ber= lichen, nd. openbarliken. vsser-, vss= spruch-lich (65). Explodere schenden (9 &c.). Explorare (i. detentare 75) hd. v'-, er- (8b), aus- (9, 75) -spehen. vorspen (8). sphahen (21). spigen(22b). vorspien (22). auß spuren (3, 4). vß spern (18). nach-sporen (7), -spiren o. spechen (76). v'- (6), vß- (65) -sprechen. erfarn (10, 4, 110). vnderfinden (19). onder-winden sic 11), -soichen (132). vfiholn (17). vre- 23), vrei-^ey- (147) -schen. spuren (75). spoeren, versoecken (147). Exploratio (i. detentatio) auß-speh= ung l -spurung (75). Explorator hd. speher. auß-sp. (75). v'-sp. (21), -sp eger (22), -speer (23),-sme= her (sic) t -reder (5), hd. -spurer, -spirer (67), -sporer (133). spurer (3). auß-, (75), nach- (134) -sp. spiger (22b). spirre (99). retscher (6). er-sucher t -farer (no). ein heimlicher vff-loser , var. -loßer t -ho= rer (65). ein nauwechter off ondersoycher (132). Expluere (i. effundere gì. m.) vßreynen (19). wt regenen (11). Expo-, expol- (76) -liare hd. be- rauben, -roben (6), -rauwen (5). be-roben (23, 76), -rouen (22, 132), -schinden (4), -schinnen (22), -snyden (7), -schniden (b). schinden (9). schudin (sic 8). schinen (23). vnt cleyden (8b). Expoliari sam-eln, -pnen, zusamen= setzen; stelen (74). Expolire, -ri hd. sii-, schli-, sle- (133) -chten. hd. nd. uß-, ut-slichten, -slechten (5), -richten, -bolieren (no), -gletten (75). hd. slecht machen. cziren (9). scieren (stieren? 11). v'tzeren (132). vyseren (sic 19). Expolitus vß gletet (75a). *Expolliare v. Expoliare. Exponere hd. uß-seczen (19), -legen, -geben. v'miden (10), -lihen (12). leynen t dutten (77). dieden (99). beduden (19). *Exporium v. Exoporrium. Exposeere bietin (8). beten (9). for- deren (es). EXQ *Exposito v. Exopposito. Expostulare heischen(9).uß heuschen (17). heißen mit geschrey (8). gewynnen (17). *Expremere v. Exprimere. Expressus M.vz-gedruckt, -getruckt, -getrùcket i -gesprochen (6), -druckung (18). ut ghedrucht (23). offenbar (no). Expri-, expre- (4) -mere hd. nd. vz-, ut-drucken , hd. -trucken , -dricken (13, 18), -tringen (3), -bringen (8b. br aus wr), -sprechen (6), -spregen (13), -redden, -reden. v'nemelichen (9), v'stent- lich (17), lut (75) reden. offinbarin (8). apenbaren (11). wringhen (22b). Exprobare pruphen t mercken (19). prueuen t marken (11). Exprob-rare, -icare (76) (i. impro- bare t -perare 66 &c, -brare no) hd. nd. schelden. be-sch. (8). schylden (21). hd. schelten, spotten. uff heben (25. cf. Sm. 2, 139). lesterlichen uff- t fur-h. ; schampperen (65. cf. Sm. 3, 36i). schen= den(7). ver-wissen(110, 132), -witen (11), hd. -wiseu, -achten (68. *. impr.). lasteren (11, 19). vloken (23). straffen (9). stroffin (8). Expro-bratio, -peratio (18) (i. cr&= patio, in-er. &c.) hd. v'-weysung, -weys= sunge, -wissung (110), -wissonge (132), -weisnicz (4), -wißenis (18 sim.), -wißniße (5). vor-wytnisse (23), -wijt (8b). v'nicht= unge (68). wor wise o. strophunge (8). scheldung (21). vffhebung der laster t schandlich vffh. (65). vlock (23). Expromere vß senden (17). besingen (8, 9). *Exproperatio v. Exprobratio. Expugnabilis vberwintlich (8b). auß= streitlich (75). Expu-, expun-gnare hd. y£>-, wt-, (11), er- (110), be- (68, 132), an- (65) -vechten. fechten (67). hd. vber-, ober-, vß- (17) -winden, -wunden (134). v'- (23, 68, 132), gè- (8, 9) -winnen. vz striden (5 &c). vs- (6), ir- (8) -striten. er- (9), auß- (75) -streyten. Expulsio außschlagung (75). Expulsus vß getreben (19). wtge-= dreuen (11). *Expungnare v. Expugnare. *Expurare vß reynigen (5b). Espurgare hd. nd. reynigen. vß-r. (19). reyngen (21). hd. rein machen t vß-keren, -kerne (133). suberen (68). *Ex - quamare, gew. -qwamare, -sqwamiare hd. fische schopen, schopfen (7), schuppen, schubben (68), schupen (134), schupen (67). fischuppen (66). schupen (1). ent-sch. , -schuopen (110). schuppin (8, 9). fiß sch. (18). schieppen (6, 76) als visch (6). soppen (21). schoeben afdoin (147). schubben t vlomen (23). vii schelen (68). vyfischellen off spyen (132). abnemen (12.3). Exquirere hd. nd. ervarn. vnder- vinden (19), -sagen (sic 68). ondersochen (132). ersuchen (110). vß-vorschin t -geen t begern (8, 9). vfiholn i bedencken (17). Exquo nach dem mal (21). hd. sint, nach sint (5) dem male, sinte- (17), sinte- (18) -m. zint de m. (23). sint eymal (3), dem mayle (133), dein mol (4). aufi welchem ; auft i sit dem mal EXS (75). sitten- (76)- syten- (69), seyt ein- (70), seyten- (67), seyte- (134), seyta- (68) -mal. sind- i noch-denmaln (74). sytmalen (110). siten mail (7). sit des mols (6). want (132). wan (68). Exs- oft ex-. Ex - seaturizare (pullos &c. aqua calida Gì. m. 3, 432), -eaturizare (Gì. m. Br.), -staturisare (19), -staterisare (17), -statrizare (8), -statisare (9), -storizare (11) vogel weiden; plucken (17). be- pflucken (9), -pluckin (8). bruen (19). broeijen (106). broyen (11). scatu-, scati- (20) -rizare vogel plucken (11, 19, 20). brugen also man hunre bruget (42). staturicio ut flittung der burne (sic 23). *Exscelarata (cf. herba seelerata) hanenwoz (Sum. vi). Exscreare v. Excreare. Exscribere vßschriben ( 19 ). wt schriuen (11). *Exscumare vz schumen (8b). Ex-sieeare, -ieeare (65 var., 75a), -icare (65) derren (8, 9, 17). auli-d. (75), -dorren, -saugen, ver-syhen, -seihen (65). drugin ( 8 ) , vir-dr. ( 19 ) . truken ( 9 ). v'drogen (11). Exs-,«ar. ex-iceatio au6derrung(75). *Exsolium sai (Gf.). Ex-somnis, -sompnis , -sumpnis, -omnis, -omnus (67), -ompne (74), -anis (7) hd. wach-, t vrwach- (74) -enlich (74), -und (4), -ende, -ender (6), -ent, -end, -en (21), -heit (.7). wakende (23, 132). vnrethte (8b). *Exsopire von dem slaff vff erwecken (19). Exsorbere virslinden (8, 9). vii suppen (14). Ex-sors, -ors hd. nd. vngeluck-, nd. vnlucke-, hd. vngluek- , vngelucke- i vngiit- (5b), vnglug- (153, 152) -sam. vn= glicksum (18). ongluck (21). vnge-luckeit (8Ll), -gluckich (,19), -lukich (9). vngluek^ iger (6). ongluck-ig (110), -lich (132). ongheluckich (11). vlJ- (8), aus- (9) -gescheiden. *Exsox v. Esox. *Exsperaeio (aus exspiratio) vor= schedinge (23). Ex-spes, -pes (75) vii (8), ane (9), an (75) hoff-enunge, -nunge (75). zweifeler Ex-spuere, -puere vz-, ver- (ob) -spihen (5ab, 8b). hd. vl3-spuwen, -spyen, -spyhen (133), -spuczen (21). aufj-speihen (67), -speien (66). vysspien (132). ut spigen (23). *Exsputare vz spyen (14). *Exsqwamiare v. Exquamare. Exstare uffen-, offen- (9) -baren (8, 9), -borlich wesen (19). apenbaerlike w. (11). *Exstasire v. Extasire. *Exstatrizare &e. v. Exscaturizare. *Exsternus v. Externus. Exstillare ufi flißìn (8). aus trifen (9, 75). Exstringere vast noten o. zwingen (75). Ex-, de-struere außbrechen (75). *Exsuleare vß-graben (8, 9, 17), -forgen (17). exuleo i. effodeo (76). EXT 219 *Exsumpnis v. Exsomnis. Exs-, ex-uperare hd. vber-treten sim., -windin (8). Exsurgere v. Exurgere. Ext- oft st. exst-. Exta hd. sultz-e, -en. nd. zulte. ram= panien (17). hd. ingeweide. yngw-ayd (134), -eyde (132). herteslach n. (Chy r. i. q. hartslag Br. wtb.). das gehenck (135). wamme (74). extum darm (7). kuwe gewey (8). *Exta (X exequie) by graft (8). *Extabe-re, -scere siechin (8). sucheln (17). stincken (9 &e.). *Extacitus (st. extaticus) außgerucht- 0. vberswenck-lich (74). *Extalciare v. Excalceare. *Extàl-is, -us (3, 74) (x talus) fuß- loß t -laßer (1), -loßer (74). lam (11). Ex-tàlis, -tale (136, Hpt.), pi. -talee, t -tani (Br.), t -toles (Gf. 1, 190) (i. ext- -um, -a, cf. stantinus, marisea, podex) darm (Gf.). ars- (141,'Gf., bm.), ars (£?) groz- (141), groz- (101 &c), croz- 1 throz- i droz- (Gf.), pag- (19) -darm, pi. -darma (141 &c). groz-, croz- (Gf.) -mago (101, Gf.), -magga (120). innodli sim. (Gf.). ags. snaedil t thearm (136), suedil-daern t -wurm (Hpt. 5, 196). aphtarlinga pi. (Sm. 1, 35). gebutte (8). *Ex-, exs-tasire vnmechtigen t be= swindelin (19). beswimelen (11). Extasis hd. nd. vn-, on-, in on- (132), a- (66, 151) -macht. vn-mechtigkeit (das eim geschwindet 66), -gemach (6). vn- (17), on- (21), am- (8), a- (67, 133, 152) -mechtig.en-zukkung(1, 12, 65), £-zigung (1). czutunge (5b). ende (19). twalm (9). ein indru-ck (74), -ckung (63) desgeistes. entbreitten (49. i. q. entpretten bm. 259b). vberswingunge (62). swindung (74). be= swimelinge (11). erstitzung (ss), ein er= stumung o. entsetzung des gemuts (Das.). ents. der sinn (ss). *Extaspex v. Extispex. *Extat vb. imp. der oben stet (5). eyner oer o. (7), ober (133), vber (66, 67) stat. der abe steet (18). der vber stet (21). der (23), dar (22) af steyt. vß stet (110 sim.). .auß steet (134). vberstat (69, 70). het ys (132). Extemplo v. Extimplo. Estendere hd. nd. vz-, ut-recken. vyßtrecken (132). hd. vß-strecken, -span- nen (67), -stigen (17). ober treyten (i. excellere t transgredi 3). vber gon in sìinden (6. cf. excedere). ragen t streven (22b). spie-, varr. spi-, spei-ren (i. dila= tare vt venatores faciunt 75. cf. speirwat, speyerwaden Sm. 3, 575). firdeno (pr.s. 141). Extenebrare erleuchten (9). Extensus doon, stref, vtgherecket (23). *Extentera v. Exentera. Extentus flach (75). Estenuare dunnen (8ab, 9, 23). don= nen (99). hd. nd. dunne, hd. dun, dunn, dynn, tun (133), din (18), donne (17), don (21), doen (132), derin (7), dumm (134), durchl (1) machen, maken. Extergi - faeium (129, 147, Gì. m.)9 -phanum l -mentum (76) i. mappa (76, 129), togilla, gausape, faci-, manu- 28 * 220 EXT tergium, -mundum, -piarium, tergv mentarium (129). dwele (147). Exterior homo ko-, var. ke - rppel m. (64). *Exteris v. Exterris. Exterius hd. vß-, auß-, usse- (6) -wendig, -windig (21), -wenig (5). von vßen (68). van buyssen (132). en buten (23). Exterminare, l extiriare (76) (cf. estrudere) hd. vz-, vfi-, vs- (6), auß-, voi- (75), follen- (7), ver- (5b), nd. ut- enden, -senden (18, 134), -stoßen (18). erstossen (6). hd. zu-stozzen, -stoßen, -stoißen (7), -schoßen (21), -storen (8b). to stoten (23). vß- (25), v'- (65) -triben. v'wusten t virdirben (19), v'-wuesten t -daruen (11). v'stellen (faciem 9 &c). Exter-minium, -nium (76) hd. vß endunge. nd. ut endinge. vorstorunge (8). zu stornisse (8b). Externum vß wenig (17). vß vendig krig (8). *Exterogenia v. Eterogonia. Ex-,exs-(ioo) -ternus vremede (100). de buterste (23). Exterrere hd. er-, ver-(132) -schrecken, ersrecken. vorschercken (3). v'veren (19, 23). *Exter-, exte- (68), cf. extor-ris elend-e (11), -ick (19). vß(no), buyssen (132) landa. Exterritus v'veert (11). Exterus vrem-ede (100), -de (99). *Exticare vz brennen (8b). Ex-, t exis- (9) -timare ahten (6). acbten (23). wenen (9). *Extima-re, -tio, -tor v. Exactiona- re, -tio, -tor. Extimere sere furchten (8), vorch= ten (9). *Extimplo (Mss. mog. , nie extemplo) hd. nd. zu-, to-hant. Extimus hd. der leczte (9), leste. *Extinctorium liechtschirm (75). Extinctus geleschet(19). gheleeschet (11). Exting-uere, -uuere, -were hd. lescben, vß-, nd. ut-I., -1. en lecht (23). loschin (6). leescben (11). hd. vß-lessen, -leßen, -blasen, -don (18) ; dempen. blis= gen (99). doden (132 sim.). Exti-, l resti- (147), extir-pare („a stipare; i. emittere, euacuare Br. &c.) ydell (132), zu nicht (no) machen. idei t ledich maken, ruymen (147). *Extipex v. Extispex. *Extiriare v. Exterminare. *Extirizare zertenen ; vnde m pas= sione extirizaverunt (76). Extir-, l extre- (76) -pare (ì. ab= stirpare 75 ; cf. exstipare) roden (22b). hd. nd. vz-, ut-r. hd. vß-, auß-, vyß- (132) -raden (21, 66, 132), -rayden (133), -reiden (67), -ruoten l wurzeln (7), -ruten (65), -rutten (65 var., no),-rütten(6), -rit= ten (76), -reutten, -rey tten(64c), -wortzeln, -roffen (68), -graben (8b). auß-reuten, var. -rutten vii dem geschlecht (75). ut- wortelen (23), -plucken (11). Extis- , extas- (76) , t extir- (67), t exti- («e &c), extin- (147) -pex koche= ler (132). gockler (68). warsager (no), wairseger &e. (147). EXT *Extoles v. Extalis. Extollentia (i. exeellentia q. v.) er= hebung (65, 75, 110). vpheuinghe (132). virhoheyd (19). hochfertig (9). hoffart Extollere hd. er-, vor- (18), ufF- (8), vber- (1, 9) -heben. er- (23), ver- (132) -heuen. vfF erhaben (6). erhogen (8b). virhohin (19). *Extollere v. Excolere. Extorquere hd. nd. vz-, ut-pinigen, -manen (11, 19). p. t zwingen (21, 75). hd. vz-, vß-, auß-zw. , -twingen, -tru= cken, -drucken, -pressen, -krygen (12). ab-twingin (17), -tringin (8, 9). erkrigen (13). ut-dwmgen (23), -dringen (22), -parsen (11). vysspreitzen (132). Extor-ris, -is (68) elendich t vremt (132). ellend (110). fremd (68, 110). bal= lyng den dat vuyr in den land verbai= den is (147). Extorsio gè-, be- (8b) -twang (8ab), -twanck t abetwingunge (9). notigung (65). Extortus hd. vz sim. ge-twungen (8b), -trungner (65), -truckt (110), -druckt (68), -zogen (3, 17), -presset, -preßt, -prest, -preßin t -wonden 19). vyßge= spreytzet (132). wtghe-parst, -wonnen Extra hd. vz (5), vß, vs (6); vfi- wendig (65), -windick (19). nd. ute(23); buten (99); 011- '(11), en-b. *Extraetare {cf. extrieare) berichtin 0. uff fleehtin (8). Extraetio außzug (75). Extrahere vß czyehen (19). wt tien (11). ladwergen (49). *Extraneum v. Extremum. Extraneus hd. nd. vz-, ut-lender. vß-lenden (13), -lensche (17), -leyder (18). ause lendiger (67). eyner vß dem lande (21). ein fromder (6). from-mede (19), -de (17). vreemde (11). vrimde (99). Extraordinarie vßwendig der or= denlichen zyt (65). *Extraportare außtragen (75). Extreme endlich (75). Extremitas daz laste- (5), hd. nd. die, de lesti-, letsti- (66, 151), letste (67, 152), letzi- (70), leste- (133), liste- (21), vßer- (69, 110), ausser- (134) hd. -keit, nd. -clieit. leczhait (4). endunge (75). das end (110). dat ende (132). das vß= wendick (19). Extremo hd. zu dem, zuin (67), czum (4), nd. ten (132), demme (22), to (23) les-, hd. letz-, lets-ten. zu-letzt (no), -letschst (68). Extremum ein (4), daz leczte (5b) ende. E. digiti das forder teil ani finger; e. terre dz ende der welt, das letzt, var. letscht i iungst teil (65). E. judieium dz letst gericlit (76). E. primum, pr. e. (23, 46), extra= neum pr. (Voce, ex quo) hd. daz, das, nd. de, dat ( 132 ) erste, vorde-rste, -r (3, 23, 46, 76), -st (nob), -rest (134), -rst (110, 152), férderst (152), vurste (132) ende, e. to ersteri (23), selten end. das vsser-teil, varr. -teilt, aussertail (no). extr-emum, -aneum vltimum hd. daz nd. de leste sim., hinderst (6) ende. EXU *Extrepare v. Extirpare. *Extr-ex, -ix (76) (i. occiput, posterior pars capitis) nowe (Gf. 2, 1113). nac (Gì. Mar.), nack (8). nacke (9). noi (127, Gf. 4, 1131). Extrieare hd. nd., vff- vp-losen, hd. -lozen (4), -loßen, -lossen, -loesen, (132), -lesen (18, 69), -lassen (67). ennos= sen (sic 152). ha. ent- (68), vß-, auf- (9), nd. ont- (132), ut-vlechten. hd. vß riben. nd. ut wriuen. außziehen (75). uffen (17), offen (9) t berichten. Extringere vff stricken (no). vyß bezwanek doen (132). Extrins-eeus, -eoe, -ice (i. ab extra) hd. vßwendick (19), außwendig. vßerlich (65). vßwart o. von vsseren (no). vyß= wart off van buyssen (132). *Extrinsecus a um (i. extraneus) ein fremder (68). fremd von vssen(no). vremt van buyssen (132). *Extrix v. Extrex. Extrudere hd. vß stoßen, aus stos* sen (9). extrodere i. exterminare (76). *Extruere (x prc.) verstossen (67, 152). Ex-, exs-truere hd. nd. zu- (7), v'- storen, -stórn (i5i). zer-storen (6) -steren (76). erstorn (134). tzymmeren (68, 132). timbren (99). bawen (9). buwen (8). vß-b. (110), -buen (17). Extum v. Exta. *Extum-ulare, -ilare, -bare (75. cf. effodere) (cf. exeumulare) vz grabin (8b sim.). wt grauen (11). Exuberantes entwente kint (74). Exu-berare, -verare (8), -brare (11) genugen (8ab, 9). gnugen (17). beknyg= lig, Marg. genogen (13). fruchtberen (69, 134). vbergeuglicli sein 0. werden (75). vudeu (19). voden, wt vloyen (11). *Exuberatus &e. v. Ablaetatus. *Exubrare v. Exuberare. Ex-, exs-udare hd. sweyßen sim., schwitzen, vß-schw. Ex-, exs-udatio außschwitzung (75). *Exuere (si. exurere) brujen (99). Exuere hd. vß-zehen (5), -ziehen -zyechen (66), -jechen (sic 76), -czihen (4), -cigen (13), -dun (17), -thon, var. -thuon (110). *Exu- v. Exf-estucare. Exugia ags. gihsunga t gescinco (GÌ. m.). Exul hd. nd. e-, el-lende, -lender. v'wyset (12). ein verschickter (65). ball- yng (147), -inch (132), -iet (si). *Exula-nuß (17, 76, 147), -ticus, exol-onus t -aticus (76) elende (17). ballyng meker (147). Exulare, -ri (9, 65) hd. nd. elenden (9, 23) ; ellende liden sim. ; in das, dat e. gan, gayn, hd. geen. gebannen wer= den (110, 132). verbannen, ballyngleggen, ver-driven, -senden, onteynden (147). *Exula-tieus v. -ns. Exulatus uytgelacht, verdriven (147). Exultans vrolick (23). Exultare hd. frau-, freu-, fre- (9), nd. vro-wen. von vssen sich frowen (6). freud bewisen vsserlich; vff-springende t -springlich, var. - spruncklich freud (65). sich erheben vor freuden (65), freud t sich emboeren (88). fraude han (7). FAB freude driben (17). fi-eliche» laßen (13). bliden (99). Exultatio fròlich geleße (9, 63), geberd (63), geberd (63). froli-chkeit (10j, -eh (12). vßspringende vßerlich freude (65). wunn (63). *Exultio vrfehe (74). Exundare vber flißin (8 sim.). vlo= eyen als die see (147). *Exungia v. Axungia. *Exupera patriealis (i. tetrahit) gliedkraut (143). FAB *Exuporium v. Exoporrium. *Exu- v. Exci-pulum. *Exurere (x exuere) uß ziehen (7). Exurere v'brunnen (17). v'barnen (11). bornen (8b). vir-b. (19). *Exurgere hd. vff-, entgegen vff-, nd. entieghen-stan sim. off stayne (133). vp staen (132). engegen ston (6). elen= den l abtwingen ( : urgere, X exulare !) ; exsurgere auf steen (9). exs. uff sten (8). Exustio brujnge (99). *Exustulare wurgen (12 3). FAC 221 Exustus außgebrennet (64). v'brant (8"). v'barnt (11). Exutus vß geezogen (19). ut getagen (11). ge-trent, -scheiden (65). *Exuverare v. Exuberare. Exuuie cleider (8). alte (75), alde (9), alt (16) cleider. vßgezogen harnisch { cleider von den finden (110). vyßgetzo= gen harnes l cleydere van den vyanden (132). hader 75). hude (99). vordel (si). *Exuuire cleyden (8b). F E in Hss. ófters Ff. Eaba hd. nd. bone. hd. bon, pon (1) ; biin (4), pun (75), bane (3), pan (2). boen (132). E. confracta knutschte bonen (135). F. fresa v. Fresus. *F. inuersa v. Scrophularia. *F. lupina wilt bonen (47). *Faba-, fabi- (134) -cium (i. q. fit de fabis 76) hd. nd. bonen-, bone- (132, 152) -stro, -stroe (19, 132, 152), -strow (67, 68), -straw (69). Faba-go, -lia außreuttere von den bonen (135). wild st. iohannesbrodt (143). Fab-aria, -ria (9) (i. crassula 143) drus- (9), druß- (8) -worcz. puck (75). fotz-zwang, -wein, fetthenne, donderbone (143). lu- (47), lo- (96) -meke. linrieke (85). *Fabarium (bohnenzoll &c. Ki.) eyn bon bry (17). Fabarius (i. cantor Br.) ein bonen- (68, 110), bon- (132) -esser, sengher (147). Fabella fabe-le (11), hd. -1, -11 (133). mer-el (75), -chin (8, 9). Faber s. hd. nd. smit. hd. smid (1, 5, 21), Schmid, schmit, smet, smeth (18), smyedt (10). ein werkmeister in herter materie (93 sim). handtwerker (91). adj. behynde (13). sinniger, hubscher (74). f. ahenarius v. h. v.; calcarius sporer (91) ; cultrarius meßerer ; laminarius pladtner; vascularius scheffler (111). *Fabera v. Falera. Fabercula v. Fabra. *Fabicium v. Fabacium. *Fab- (aus tab-), put-, putr-idus vuyl, onvarsch (147). *Fabium (aus aubium) v. Chelidonia. *Fabo v. Fabulus. *Fabobalsamum v. Foliatum. Fabor fut. reden wirt (17). *Fabr-a, -issa (gì. m.),~ -isa (Br.), dem. -illa, fabercula (i. fabri vxor) smydin (9). smedin (8). Fabrat-eria, -ica (76) *. locus l ciuitas vbi habitant fabri (76 sim.). smid-getzier 0. -stat t ciu. Campanie (74). der werck- luyde tzyerong; i. ergasterium werck= stede (147). Fabre adv. sinlich (9). kunstich (67 Mrg.). Fabre-, fabri-facere hd. meisterlich, o. kunstlich (9) machen; smidden. Fabrefaetus kunstlich gemacht (9). -um das is kunstich behende gemaecht (67 Mrg:). *Fabria v. Fabaria. Fabrica hd. smide (5), schmide (67), smitte , smidt ( 1 ) , Schmitt sim., smith (18), smit, smitten, schmitin (70). nd. smede, geczevwe (100). hd. nd. gebu-we, -wet (10), -de (5), -w l ge-rust, -riist, -ryst (65 varr.). bauw, werckstat, feuer= pfeyl(64).czymmer (19). tzimmer-y (125), -inghe (132). timmer (11). ordenung eyns buwes (no).frabrica gepaw (1). *Fabrica v. Falariea. Fabricare hd. smiden sim., buwen. hd. nd. smeden. meisterlichen machen (75). zy-(no), tzy-(132), ti- (11) -mmeren. Fabric-ina, -a smidtin (74). *Fabricola v. Fabrilla. *Fabrifacere v. Fabrefaeere. Fabril-e, -is (49, 99), -ia (pi. 8, 9, 11, 108) hd. smide-, smede- (132), smet- (8) -gezauwe ; smidde- (12), Schmid- (152) -gezau; smid-, Schmid-, smit-gezug, -ge= zug(6), -zeug t -geschirre (74), -geczeug, -gtzeuge (sic 151), -geziech (49). smyede gezuck (10). eyns smedes getzowe (132). en sm. touwe (11). ge-t. (99, 10-8). en smede towe (23). geczewge (9). Fabrilla v. Fabra. Fabri-lla, t -cola (4) smydde stobe (19). ein schmette (i. parua fabrica 4). *Fabri-na, -us (nob) smisse (108). smydtstede (132). schmitte (68). schmit (110). Fabrissa &e. v. Fabra. *Fabrius v. Fabrina. Fabula, ffagula (5) hd. nd. mere. hd. mer, mar (3, 134), mar (1), mergin (5). fabel (110 &c). gedicht red (110). sage t gesweczte (pi. 62). saghe (107). fabulae aniles tant vnd maere (126). *Fabulanius v. Fabulonius. Fabulari, -re (cf. babulari) hd. nd. mere-, hd. mer-, mar- (134), meren- hd. -sagen, nd. -zeygen (23). mege (sic) seghen (22). mer sprechen (3). reden me sen (17). meren (74). fabu- t quacke- lieren (88). fabelen sprechen off sagen (132). fabel 0. gedicht ding s. (110). schwetzen (65, 88). schwatzen vnd vn= warheit sagen (64). kosen (8, 9, 65). claffen (19, 78). klappen (11). Fabularius saghen seggher (107, sim. 108). fabel-sprecher (132), -sager (68). Fabulator mere- (74), mer- (75), msehrle- (128) -sager. tandter (128).cleffer (110, 132). Fabulatorius klapperhaftiger (68). klappich (11). ein fabelschriber (110). *Fabulatrix mersagerin (75). Fabulo fabuleerre, die saghen ver= trect (108). fabeldichter (110 &c). *Fabulo- (9, 74, 76), fabula-nius mer tichtir (8, 9). meretichter (74). Fabulositas sagmser (126). Fabulosus klapperer (68). *Fabulus, fabo cleffsche (17). *Fabundus (verseli, von facundus) i. loquax (76, 129). *Ffacaster (i. gumphus. cf. fagus, falcaster) huffnagel (19). *Faeca (st. vacca) kuwe(5b). kuoe (8b). *Faceinium (st. vacc. q. cf.) heydel= bere (5b). faccinea (sunt fraga quedam 76) erd- o. bran-ber (76). erdper (3). heydelber (3, 4). factimen erberbaum; faxinaria erber- var. er-krut (75). *Facecies &c. v. Faeetia. *Faeelus v. Faselus. *Facera, g. -re aventuer, fabel, saghe (147). Facere hd. machen 0. tun sim., dun (8ab). m. etwaß (7), icht von icht (21),_vst von nicht (n ausgestr. 5). maken icht van nichte (23), iehte (22). doen (11). facit deyt l doyt (85) 222 FAC *Faces (anders Gì. m.) v. Fasces. *Faces-cere, -sere v. Faeiscere. Face-tia, -eia, -sia, -eies, -sies, pi. facitiae (94) (i. curialitas) hd. hubi- (5b), hub-, bop- (9), nd. houe-, haef- (11) -scheit. hubis- (8b), hubs- (21), hubfl- (18), hof- (132), clug- (110) -heit. bube= sebeyd (19). hubsch-hait (1), -keyt (7), -eit(4),-licheit(134).hubsehi-(66),hubsche- (8), hubsehig- (69, 70, 151), hobisch- (133, 152), hofflich- (6, 67) -keit, -eit (6). hoff- t manier-licheit (68 sim.). ein hofe= lich geswetz t schympffrede (64 sim.). ags. gliu (94, 136). Faeetus (i. curialis, vrbanus) hd. hub ische (5), -esche (19), -isch (5b, 8b), -sche, -sch, -s (12, 21), -fi (18). hypseh (67, 68). nd. ho- (132), hou- (22), hau- (23) -esch; haefsch (11). hopsche rede an ym hat (9). ein kluger o. hoffelicher reder (64). hof-, hof- (6) -licher (6, 76), -lich (110). (hubsch, h. i) zu (66 &c), zy- (67, 68), zi- (134) -chtig. schympff- lich (64), -ig (126). *Faeia (x fauees ? cf. facias) goumo (141). *Faciale (anders gì. m.) v. Fascia. Facialis (cf. fascialis ; Gì. m. 3, 447) snidig (sindig? 7. X acialis?). -lis, -le ein gemacht antlitz, anzlit. schen-, schal-bart, schampar (65 varr.). *Facianus v. Fasianus. *Faeias (cf. faci-a, -es) wangun (gì. Cass. cf. Dz. Wtb. 18ó). *Facieulus v. Faseieulus. *Facidire v. Fastidire. Facies ant-litz eyns diers (7), -lit (6), hd. -litze, nd. -lat. antz-litze (27b, 133), -Jet (16), -elt (21). ancslat (14). hd. ange-sicht, -sechte (19). Facies du wirdes dun (17). *Faeiet-enus, -inus (5b) hd. mit, mitte (18) dem ant-litze, -lit (6), anez- licz (18), -elit (21). nd. myt deme anlate sim. Faciletum v. Facitergium. Faeilis hd. nd. licht ; 1. zu lerne (19), zu leren (132), zu lernen (69 , 110), toe leren (11), om tzo 1. (132), zu thun (110), zu arbeyten (65). liht (6). hd. lichte, leicht; 1., leucht (67), leychte (9) zulern, zu lernen. lichtlieh (75). ring (1). ring= fertig (62). ring zu geschehen (75). ge- rì ng (2). Facilitas lichte- (8), leychti- (9), ringthaetig- (128) -keit. vermegenlichait zu guottem (91). Faciliter licbtl-lich (8), -lichen (8b). leychtelich i kunst (9). *Facillare v. Vacillare. *Facilo &c. v. Fadulus. *Facinare v. Fascinare. Farcire. Facino-, facine- (11) -rosus voi bofóheit (110), mifidat (68), van quader dait (132). misdadich (11) Facinus hd. nd. misse-, mis- (22), hd. mili-dat, -tat (76, 110), -tot (6, 9), -dait (5, 132). meyntath (100). hd. nd. sunde. ding o. tat die den andern schadt (75). *Faciola (i. ora vestimenti) ain saum (76). sam an einem klaide 0. ger (74). *Faciscere (aus faces-cere, -sere X fatiscerej begerlich tun (9 dm.), sich FAC gan auff tuon (64c). gar mude werden Jader machen (17). faces-cere (no &c), j -sere i. cum desiderio facere t cessare t recedere (Br. &c.). facisso i. incipio facere t cum des. facio (76). facisci i. abunde facere (76) ; multum anhelare (66 &c); i. faxare offte thun (75). Facitergium swenkli (93).fescetraga, fezcetragela (i. palla Gf. 5, 501). fatzo= lin, fatzeun-, tock-lein (74). faseiter-gium (Sum. , Pap.), -ium (i. palla) sese- (sic 121), feze- (Sum.) -traga. faci - tragula, -tergula (i. mappa gì. m.), -tergulas (pi. i4i)fecitrag-la (141), -eie (104). -tergium, -terium, -letum antlitztuch, vlg. facilet (75). -thera est vestis varys coloribus decorata (76). -tera i. vestis polimita gemalts cleid (75). klaide von maneher= leyfarbe (74). *Facitiae v. Facetia. *Facitragula v. Facitergium. *Phacolia (cf. gì. m. v. phaculla) bake van en verke (147). *Facta v. Parca. Fac-, facti-tare, fasticare (q. v.) gern thun (no), dickwil doen (132). *Factimen v. Faccinea. *Faetinosus v. Factiosus. Fac-tio, gew. -ciò, -io (7) (i. proditio Br.) v'ret-nulJ (76), -niß (7). zu sammen swerunge (8, 9). wandclunge cyns wesens (8). micnil wand. eynes dinges ; meldunge, betrigunge, lystickeyt (9). bittcruge o. listekeit (8). gmachung (75). strìt (Sum.). rott, parteiung (88). Facti-, gew. facci-, factin- (76) -osus hd. nd. strit-, hd. strid-, streit-, werck- (75) -haftig. hd. nd. argelis - tig , -t (sic 152). strijt- t partij-achtig off p.-machen off meutmecher (132).\viderstritisch party o. p. -machen o.arbeytsam(no).gescheftig, bofihaftig (64). widemerig '(8b). v'reder (10). betrieger (8). botriger (10). Faetitare v. Factare. Factum dayt (19). daet (11). *Facula (st. vaccula cf. facca) v. Bueula. Facula (i. fax q. v. 1) hd. nd. fackel l wisch. cleyn f. (8), weysch (8b). fakel l wifie (18). hd. wusch, wusche (19, 133, 152), wosch (5), woße (21), wiscz (13). blas (13, 23). tortys (109). lorre (147). liechtstab (75). Faeulare vackelen maken (147). Faculen-tia, -a hd. schyn, schein, scheyne. Faculentus scheinlicher, lauter (74). schinende l claer (11). Facultas hd. mugeu (1), macht. m. der zeitlichen guter l der kunst vnd wirdigkeit; zunfft (7ó). hd. nd. vri-, vrig- (22), irei- (4) -heit. hd. rich-, reich- (9) -tum. konst (17). Faeulus v. Fadulus. Faeunde v. Affatim. Facundi-a, l -tas (74) sprech- (8), gesprechi- (9), redsijrechig- l wolredig- (65),_ redesam- (5b), redsam- (1, 4, 74), redlig- (74) -keit. wolsprechung (68). gut gesprech (no), schoen sproche (132). fraschmundigkeit (74 cf. Fr. 1, 288a. Ob. 408 : ahd. frastmunti secretumf). ags. thoot (94), pucod (136). Facunditas rede-samekeit (5), -sam= FAG heyt (22), -samicheyt (23), -Bemkeid (17), -sumkeyt (18). Facundus (cf. fabundus) hd. nd. redesam. hd. red-sam, -sum (18), -licher (74), -bar l -ber t -per (75), -dig (7); red-, ret-sprechig; wol-redender (64, 65), -sprechende, -gesprech (76), -gsprecli o. -bredt (88); sproehig (7), sprechig (8), be-spr. (12); ge-sjpr. t -sprachig (75), -spreche (9,4), -sprach (126), -sprege (13). fraschmunder (74). *Ffacuus (st. vaeuus) ydel lechtig (5b). *Fachelizare v. Falelisare. *Fadex (herba; st. frutex?) stude (8, 9). *Fadium &e. v. Vadimonium. *Fadulus eyn fesser (17). vessel(13). faidulus fezzil (Gf. 3, 737 sq.). faiddlus fezel, swertuezze-1 (Gf.), -r (Sum.). ueßil (104). ueizil (127). faidilus fezel (Gf.). sechel (117). fagidulus swertzfessel (74). vagidilus (x vagina?) suertuezel (Gf.). facilone fazzil; fascinolae uezzil (Gf.). facilones fezzil (Gf.). faltstole (104. X faltilones). fascilo fescil (104). fazinole fezzil (i3ib). fasselas faciun (Gf. hier= herf). Cf. faeulus t facilus gì. m. 3, 447. *Ffafus v. Fauus. *Faga (cf. fagalla) worffschufel (19). schof gauel (11). *Fag-alla, -ulla (19) gabbel (19). en gauel (11). *Fagari (aus cpayetv x;fagus) esseu; puchelpetzen (74). *Phagedena der worm (125 sim.). *Phageli-eus, -dus (110) i. comedens (Voce, ex quo, Gemmae). essender (74). *Pha-gelium, -legium (134) i. comestio (Voce, ex quo, Gemmae). essung, speise (74). *Fagidulus v. Fadulus. *Phagifaeetus i. honestus hospes &c. ; honeste comedens t est liber &c. (Voce, ex quo, Gemmae). erwirdiger gast, hubscher esser (75). ersamlicher eiJer (74). *Fagimentum v. Fag-inetum, -men= tum. Phagin v. Fagire. *Fagina (i. coopertorium dèe. 76. st. vagina) scheyde (3, 5b). schneide (sic 4). Fagina puochchiniu (127. cf. sq.). *Fagi-netum, -mentum (76) i. locus vbi abuudant (Br.), habitant (76) fagi. puch-enwald, var. -erforst (75). Fag-inus, -ineus, -mus (76) hd. buchin; b. , biechin (68), boken (132), von buchem (110) holtz. buchin (6). buchhulcz (21). boken (23). bucken(ll). *Fagi-re, -ri, -o (i. comedo 76), pha-» fa-gin (Br. &c.), fago (132), fagari (q. v.) (aus cpcqeiv) essen (9 &c.). *Fagi-re, -o (i. fleo 76. st. vagire) kinder weynen (5b). *Fagitricium (i.fructus fagi; cf. sq.) buch-, var. biech-len (110). *Fagi-, fago- (kì.) -triticum boeck= weytze (132). *Fag-ium (129), -men (76) i. summum edificium; aus fastigium? *Fag-, fagi-mentum eckere als von den puchelu (74). *Fagmus v. Faginus. Fagolid-ori, -oros (Br.), -ores (76, Tap.), -ari (76) i. du- (76), mandu-cantes PHAL FAL FAL 223 sannas t seneci-as (gi. m. &c), -um i. bruen kres t semina (76). *Ffagula v. Fabula. *Fagulla v. Fagalla. *Fagum puch puchlein (1). buch (18). buechelli (93). bu-, var. bie-chel (64). buch ecker (5 sim.). bok (23). Fagus, fragus (94) hd. buch-a (95), -e, puocha(i4i), poiché (104), buch, buch; eyn buch-, buchen-baum, buchin bòm (fa); biechen (10), byege, Mrg. buchen (13). nd. boke (23), buke (99); bueken- (11), boken- (132) -boem. agr*.boec-ae(94), -ce (136 ; uuonanbeam gehórt zu fusarius) ; fau boc (136). *Fagus, fugus (75d) (i. obex, elauus in axe cf. h. w., facaster, gumphus &e.) laner am rad (75). *Faysanus &c. v. Fasianus. *Faidilus &e. v. Fadulus. Fala, phal-a, t -um (17), t -o (g. -onis 75), t -andum (kì.) (i, turris lignea t domus vbi imagines Sto. vendumtur; porta ciuitatis 76) arcker (4). ercker (3 &c). erber l holczen tor (sic 9). hulczin duren (8). hultzen thurn, var. thur (75). ein hulzener turn, var. hilcziner turen (64). hiilze thiirn (pi. 91). slag i lant= were (10 &c). slack t ein lantwerc (3). vor-, pol-werck, holwig, wyghauße o. schranck (74). slach (13). schrancken t valgattern vor eiuer stat o. schloß(75). airi leczin vor ainer stat (46. cf. Sm. 2, 529. ziem. 217). eyn rinde baum t rinbam (17. i. a. hd. reinbaum nd. ni. rènbòm arbor terminalis). ber gfrid (21. gall.beffroy GÌ. m.). perfert (4). halle (110 &c). krom (110). ain hitt (76). een blochuis (108). *Falacarius ein marder (6). Verm. aus falearius ein mader. *Falagimen v. Falarica. *Falan (8, 9, 76), phal-an, -on (66 &c), -anus (7), -ay l -ax (23) (gr. i. imago lat. ; locus vbi seruantur sancii 9, 76 ; cf. fala. balafium?) hd. nd. ein bilde, bilie (17). eyn stat do man heiltum helt (8). Phalandum v. Fala. Fa-, pha-, pa- (kì.) -langa, flanga (q. v.) (häufig X fala ; cf. phalanx, per= nestus) hd. nd. stange t speer. hd. stang, stant (21), spere (17). win-glander t -glender (75). pale (vitis 17). mast- (17), loz- (8), los- (9), tzober- (125)-baum. zobir- (8), czuber- (9) -stange. sellar (8. cf. phalanx). scar (9). pranghe l stake (22b). staecke (147). standaert (107). hamey (107, 132). kandel (21). kendel l rynne (5. X phala? vgl. das Folg.). en renne bona (23). ein schlag (4). ein slach- t drey- t ren-boem (132). eyn drei- varr. try-, tryb-baum (110. i. q. draey-boom obex versatilis Kil.). *Falanga v. Falangis. *Falanges vor-rynner (8), -renner (9). eyn forrynder (17). Cf. rènbóm, rynne &c. vv. fiala, falanga? *Phalangia ein schare (23. aus pha= lanx). stange (125). *Falangie eocamunti, eokimundi i. q. uparitali supervacue ( Gf. 2, 814 ). X fallax? wie fallanx et falanga sai. turba l pertica trugenhaftig (76). Pha-, fa-, fal-langium (i. aramea) eyn spyn (110 &c). *Phalanter v. Palanter. *Falanus v. Fasianus. *Phalanus v. Falan. Pha-, fa-, selten fal-lanx(x falanga) hd. nd. schare. hd. schar, scharvolcks (110 sim.). schaer (132). schere (22). fendeo (Gf. 3, 540). schoz (8). geschos (9). stang (46, 102). fingerglidt (111). Falari-ca, -ta, -a (17, Gf.), -ae (94), fallariea (3), falatriea t falcari-a l -um („a falce") t falagimen (76), fala= ricum (129), fabriea (64b) (est telum ro- tundum &c. 76, 129) phetarari (Gf.). phy= deler t ebene hoe (9. i. q. nd. evenho hd. eib /. Fr. 1, 218. cf. arcubalista). betteler t bey hohe (sic 8). eben (17. i. q. eib). uuagastria (127, Gf. 1, 730). bah ster (Gf.). pleyde (3). slauder (3, 74). sling (68, 74). slinger (132). schlinger filo), schlencker (7). stabsling; stat tore (74). vuyrpijl (147). feiir- (91), fuer-, var. feyer- (64) -pfeil. donderhusse (108). irrig ags. tecagladn (94) st. theca gladii (136). *Falaricus (*. baie-, fundibul-arius) slawdrer, slinger (74). *Falarita &c. v. Falarica. *Phalax v. Falan. Falcare sicheln (1). abschnyden mit sichlen (110). snydin (8, 9). schniden (5b). hd. megen (67, 68, 76 ), mehen, maen (134); in den Voce, ex quo m. als man das gras madt (134), gras meget (68), daß grafi mehet sim. mey= gen (23). meyen (132). meyn (7). maen mit der sensen, var. segen (75). krym= men (64). Falearia (falx fale. i. q. faleastrum q. v.) sichel (no), sense (19). en zicht (11). ein grofier boltz (kì. cf. falarica). Falearia sichel -kraut, - méhren, acker-, feld-bacillen (143). *Faleari-a, -um v. Falarica. Falearius hd. eyn senJBe-, sensen-, segeß- (134), segessen- (67, 152), seng= Ben- (69) sichel- (69, 134) -mecher, -ma= cher. en seysen- (23, 132), zeysen- (22) -rnecker, -smyt (132). eyn sensen-mew (18), -smyet (125). seges- (76), sessen- (75a), senssen- (75b), sichel- (no) -Schmid. *Falcaste-r, -re (76) (cf. facaster) i. hamus l vnc-tus (76), -us l -inus (129). *Falcastor sensen smyt (9). Faleast-rum, t -um (76) (i. feone= seca 76, feni-aria l -secarla 75. cf. metastrum) hd. sege-nse (152), -nß (1), -ns (10, 64, 71), -B (67); sengße (69), sense, senhsse (12), sensse (9), s. der mader (alph. segenß 75), senße (5b), sanße (75). seyße (75). seyse (23). seytze (22). seyssen- to meyen (147). riutseginsa l getisin (117 sim.). sehe (100). sichel (110 &c. ). sekel (132). gertisen (Gf. ). schnait-ysen t -messer (Sm. 3, 497). mege (49, 77). halsveßil (8b). hauetel (99). hafteel (106. bipaltum Kil.). ags. uui= dubil (94, 136). Falcator sensen smet (8). Falcatus dicturcurrus besmyddet(12). f. currus hd. besmeyt (13), besla-gen sim., -hen (10) wagen, wan (8). *Falcerium v. Falernum. *Falees (sg. ?) v. Falcis Falcic-ula, -ola (dim. 76) reb- 0. gert-messerle (1^6). pi. sehchilun (104). *Falcilia sichlin (8). *Falcinellus (auis) sagyser, sichler (140). *Falciola sichilein (9). *Falc-is, -es (94) ags. uudubil (94), uuidubit (*zci36); sigdi (t) riftr (94, 136). Falcis v. Faseium. *Falcistrum est teetura quedam(is). Falco hd. falcke. walke (23). Falconarius felcke- (19), valke- (132), valck- (68, 110) -ner. *Faleum v. Fulcrum. *Falelisare, fachelizare (12) vnzu= recht werden (,,Galienus de ingenio sa- nitatisu 10, 12). Fa-, pha-, fai-, ffel- (5b) -lera, fa- (9), pa- (gì. m.) -lora, fabera (9), pha= lere (91), folea (22), falerium (Gf.), falle-tra (8b), -na (4) hd. nd. gesmide; g. des ( 21 ) , nd. enes perdes. eyn perds- (18), perde- (5), pherde- (5b) -ge- smide. pfardgeschmeyd (134). pferd ge= schmide (67 sim.). pherd gesmeid (1 sim.). gesmeyde der pherde (3). gezierd (6, 76) o. gesmid einesroß (6), geschmeid an einem roß (76). ghesmye van enera paerde (107 sim.). gezierde des pherdes (7). perde gezug (17). satalziugi (Gf.). gereite; schudir; govertivre (Sum. i. q. covertiure bm. 869). giraite (127). gereyt von pferden (68). eyn getzugh van per= den off cyrait (132). pferd deck o. ge= Schmid (no), satei deck (64). ross teckin (93). ros decke (19). roß-deck (8), -decke (91), -d. t dek (4). Fa-, fal-lerare ziren equos (9). zie= ren (8 &c). cyren (132). *Faleriana (st. vai.) valerian (93). *Falerium v. Faler-a, -num. Faler-num, -ium (9), falcerium (69, 134), valernum (q. v.) gut win (8). guotter (64), eedil (9) weyn. rainfal (91). Falernus v. Falon. *Phales (x; pales) i. domus pauperis arme-, var. armes-hauße l dea pastorum gottin der hirten (74). *Falianus v. Fasianus. *Falica v. Fulica. ^Falidire (aus fastidire ? cf. valida?) virsmahin (19). v'smaen (11). Faliscus (i. culter l securis Pap.) sew= sack (in), pliimpling (Fris.). *Fallacia (cf. fastema) triegunge (6). be-tr. (1), -trigung (4), -trichunge (5), -dreginge (23), -trugnuß (76), -tryegen= hafftikeit (18). drygunge (19 &c). drie= gelichkeid (17). betrugliclikeit (65). pi. drogene (11). *Fallacium (st. palatium) pallas (5b). *Fallacra kranch damit man wein abzieht, var. wyn abzeiicht, vnd Stein vffhebt (75). *Fallangium v. Phalangium. *Fallanx v. Phallanx. Falangis. Fallax. *Phallanx (alph. pa-, aus palans?) i. vagus, fugiens flichtiger (76). *Fallarica v. Falarica. *Fallatia (st. vallatio) v. Septum. Vallacia. cf. Fastema. *Fallatio lugene (Sum.). 224 FAL Fall-ax, -ox (1), -anx (76) trugen- (1, 76), trugen- (6), trogen- (5), hd. nd. drogen-, driege- (17), betryegen- (18), lugen- (7) hd. -haftig, nd. -achtich (11), -haftieh (22, 23). be-truglich (64), -dru= gelich (7). tryeger (64). falsch t vng&= wisch (10). fals l mysdvuwig (12). *Fallena &c. v. Falera. *Fallerare v. Falerare. Fallere hd. nd. bedriegen. hd. be- triegen, -trigen, -drigen t felsen (13). feylen, vormissen (23). dreghen, tuschen, gecken (22b). *Falletra v. Fallerà. *FaHi morda v. Fellemonia. *Fallio (i. assatura, cf. fareillio) ain prat (76). *Fallox v. Fallax. *Fal-lum, -mus v. Falon. *Phalo v. Fala. *Falon weinberck (9). falum eyn win berg (17). i. vinea (148). i. locus vbi crescunt bona vina (66 &c). fallum id., et. ein hel; falernus i. mons in quo cr. b. v. (no), fanum (alph. falum) i. m. in campanea vbi crescit bonum vinum (76). falmus win bere (sic 8). Phalon i. imago (66 &c. cf. falan); gr. i. lignum lat. (neben calori id. Br.). *Falora v. Falera. Falsare hd. nd. va-, ve-lschen. fel- sen (5), -Ben (21). falch machen (67). Falsarius hd. nd. ve-, fa- (68, no, 132), fei- (6) -lscher. fa- (5b, 18), fe- (5) -lser. folßer (21). False falschlich (75). *Falsidius (est quidam tribunus, aus falcidius) riehter (11). Falsificare (i. falsare 66 &c.) felschin (5b, 75). falsch machen (no &c). *Falsigrama ein falsche geschrifft (64). Falsigraphus ( Gì. m. ) ein falscher schriber .(64). Falsiloquus falscher redner (75). Falsitas falscheyd (19). falfiheyt (5b). valscheit (11, 4, 75). Falsus hd. nd. valseli, fals (5). falß (21)^ falss (11). falsheit; falsum falß; fflm vnwar (5b). *Phaltes v. Psaltes. *Faltilones waltistula ( m ). walda= stuoia (131, 141). uendistul (Gf. 6, 664). fantilones uendilstut (? ib. 3, 540). ful= trum ( cf. h. v.) stul t ualstùl ; vol- ochtetra t -octena t -hoctetra (-hcstecra Gf.) valtstuol (131. cf. Gf. l.c). valotretra waltstul (74). voluctra waldstule (75). gewalt stuol (76). philocteta valdelstvl (Sum. IV). *Phalum v. Fala. *Falum v. Falon. *Faluppa (i. palea) aghe, kaff (147). Faluus falber (74). Falx (ofti. falcastrum; alte Formen u. a. bei Gf. 6, 89. BM. 667) seg-ensa (93), -insa (141), -esse (66, 151 , 152), -eß (67, 134), -es (91), -eisen (Fris.). sasgeysen (126, 128). belg. seyssene t zeyne (128). seyce (22). segen t sans (1). sich l sens i senß (5). hd. si-, sie-, sig- (19), se- (125) -chel; sichil (8, 9), sygel (13). hant- l zan- i ern-sichel (75). nd. zekele (23), sckele (22), seckel (147), zokel (11), sikle FAM (99), heckele (22). heph (7). heppe (9). nappe (74). rebmesser (74, 93). Falx arboraria, t f. syluatica (99) hag- (126, 135), stok- (99) -messer. heppe (kì.). hope (99). gertel (126). *F. dumaria kreel (91). hagmesser, gert-er, -nér (Das.). F. foenaria sag-eysen (135), -yß, meeg (Das.). F. putatoria heep , rab - , schneid- messer (Das.). Fama hd. liumiht (5), lum-ant (7, 12), -unt, -ut (21), -elt (8). lim-unt (18), -ut l -ung (65) ; lobsamige red l lainten (75d), laimenten, vlg. leumat (75a), laen= ten, vlg. leiimut (75b); geruch-t, -te (19). roethe, Mrg. geruethe (13). rochte (23). ghe-r. (22). gericht (10). nimerde (99. cf. nieuw-maerè nuntium Kil.). lob mer (91). hd. lobe (134), lob. roffe (18). geschrey (68, Fr.). geche l guft (Fr.). fama volat es schilt vß, ist vßgeschollen , gatt die mere (65). *Famare v. Famere. Famare guten liumint (5), guden lumut (21), gut lob (76) geben. limuden (18). v'iumanden l vß sprechen (17). be^ ruchtigen (19). wol ber. (22), rochtighen (23). be-r. (11). loben (7, 4). *Famatorium wiedertragung o. rede (74). Famatus em ver- 1 be-rumpter, varr. -rumpter, berufter, gezygener (65). Fame-licus, t -ticus (66 &c), t -rius (76) hd. nd. hunger-ich, -ech (22), hd. ig, -icht (18), -ing (5). hongerich (132). fastendo (i. ieiunus als lat, verm. miss= verst. ahd. Glosse zwìschen saturus und famelicus 1). Famen (ai. loquela 76) wort 0. rede (8, 9, 4). *Fa- v. Fo-, la-mentum. Fam-ere, -are (76), -eseere hd. nd. hu-, ho- (11, 132) -ngeren. *Famereus (aus funereua?) doitdre= ger (147). *Famerius v. Famelicus. *Fames v. Fomes. Fames hd. nd. hunger. h. 0. floß an einem visch, v.-feder grece pina (74. X pinna!), honger (11, 13, 132). Famescere anheben zu hungern (18). der-h. (75). *Fameticus v. Famelicus. Famfa-, l fanfa- (136. ital.),t f&mfo- (gi. m.) -luca (aus porapholyx cf. Dz. wtb. 138) ags. lea-, lae- (136) -sung, faam, uuapul (94, 136), vapul (gì. m.). famfe-- lucas ags. Ia3sungae (Hpt. 5, 197). *Famia boeß gerueheze (19). quaet gherocht (11). Famì-CUS (147, Br., GÌ. m.), -tUS (76) i. locus siluestris iuxta castra vbi solent deambulare astrenses (sic) ad pellendum famem, vnde in cornuto : officium futi faciunt famito marcati i. e. tali loco (7 C). garbredery (147). Fami-dieus, -ticus (17) (». quimi= dicus qui certa dicitur 136, garrulus Gì. m.) wort- (8), wor- (sic 9) -haft. warhaff= tig (sic 17). Familia (a femur Br. &c.) hd. nd. gesinde. gesunde (10, 18). huß-g. (7) hd. bus gesind sim., haußge-synd (134), -sin PHAN (3). haushab (126). hiwisc (104). eehalten (65). maisnide (99). *Familiari (cf. famulari) vnderdenig sin (5). Familiaris hd. nd. heyme-, heymme- (5), heume- (13), heme- (8b, 23), gesel- (18, 19), hd. dienst-, dinst- (4), dienstbar- (110) -lich, -lig (8b), -lech (99). kisuasir (104). dienstber (76). frund (no). heym= lich in vruntschafft (132). Familiaritas gesel-schaft (19), -scap (11). sunderlichkeit &c. (65). dienstper= keit, gemeinschafft (74). *Familitium dienst (75). *Familium dinst (19). dienst (11). *Familla v. Fauila. Faminare sprechin (19). spreken (11). *Famiticus v. Famidicus. *Famitus v. Famicus. *Fammum (aus faminum?) wort (76). Famositas weitmerigkait (76). mer= lichkeyt (18). Famosus marer (i4i). weitmerig (76). wit mirckelich (5). wid merckelich (21). wide merclic (^3). mere (99). merlich (18). merclich (6, 7). achtber t gar mirk= lich (17). verschreit (128). wollewntig (1, 3). leumter, gelumeter; g., varr. ge- liimter , -lamter mensch ( 75 ). làum- l lugen-haft (Fr.). ver-rulimt, -schreyt(Fris.). Famula hd. magt (67), meydt (66, 70); dienst-, dinst -magt, -maget (132), -maygd (5), -meit. denst maghet (23). dir-ne t -en (75). *Famula (herba) frawn kraut (9). Famulamen v. Famulatio. Famulari, -re vnder- hd. -denig, -tenig, -tanig (134), -dinstich (18), nd. -denich, -danich sin sim. dinstbar sein (76). vndetennig machen (-ri 67). hd. dienen, dynen (9, 4). Famul-atio, -atus, -amen, -ieium (76) hd. dienst, dinst. nd. denst. Famulosus diensthafftig (75). Famulus kneht (8b). hd. dienst-, dinst-, nd. denst- knecht. hd. diener. *Fan (cf. fano?) i. longum cingulum quo pueri ligantur in cunis (76). *Fanaicus v. Farnaytos. *Fanalia v. Funale. *Fanariolus v. Fariolus. Fa-, pha- (64, 75) -naticus sacerdos der afgodyen (132), abgoet (110). kuster der kirchen (75). irre- (17), vn- (110), on- (132) -synnig. doli (110). mit stonden doli (132). manig, var. menig (64). fana= tica est res falmine tacta (76), arbor fulmine t. (129). *Fancola v. Castanieus. Flauiola. Flammula. Faneulum (cf. prc. f) i. fé- (142, GÌ. m.), fu- (141, GÌ. m.) -niculum. Fanellus v. Vanellus. *Phan-es, -on (voce, ex quo), fanes (Gemmae) i. apparitio (II. e), erscheinung (74). *Fanfaluca v. Famfaluca. *Fanga v. "Vanga. *Fann-i, -icarii v. Faunus. *Fannus v. Vannus. Fano fan l hant fan i manippel (65). *Phan-ola, -ula (sacerdotis 23, i. manipula sac. 18. cf. prc, pa-, pan- FAP nula, pianeta) stole (23). stale (18). stai (5, 6, 74, no, V. a. 1477. i. stabulum sic 74). stali (132). stail (7). stul (i. sedes sic 21). schale (17). schal (74). *Phanon v. Phanes. *Phansma v. Phantasma. *Fantale v. Fatale. Fantasia gespenste (6). trugnisse 0. eyn selb komende ynbildunge (9 Anh. 1). elbisch betrugnisse, eynbildunge, selb koinende vnbedocht (ib. 2). sins selbs getrugniß 0. selberkommende inbildunge vnd dye ym leydet (15). eyn mbildimg ì unbedachtes ynkummen i ein trugnuß (63). trygnyß (4). betrogniz (5). gedrug= nifi i vngedumme (17). vngetume (16). bedryegnis (18). gespottenes (21). nd. spot- (spoc-? 22), spok- (23 &c) -nisse. gedenck in dem heupt (8). be-denckunge (67), -dunckunge (66 &c), -dencknisse (68, ' 132). droume rede (62). hd. nd. fantas- ie, hd. -y, -i (5), -ey. Fantasiari, -re (1, 2, 68, 74), fanti= sari (76) hd. nd. trachten. hd. be-tr., -dracrìten (133), -duncken, -dencken (68, 132). trach-ken (1), -en (2). druehten (21). drucken (18). ay-, grau-sen {i. horrere 74). hd. fant-asyren, -isieren (134), -esern (17) ; phantisierD (67). *Fantasis i. cella in anteriori parte capitis (76). f. tella (sic) in dem fùrder= deil dez heupts (8). Cf. cellula memo= ratiua. Fantasma (-ata pi. 21, 62), i fasma (74), phasma (Br.), phan-tasma ì -sma (148) be-triegnußs (1 sim.), -trugniß (69 sim.), -ti'- des traums im schlaffe (75), -trugnuß^-dunckenheit (134, wo fantasia fehlt), -drugniß (132), -troenisse (8), -dryegnisse (18), -duncknisse (66 sim.), -duncisse (? 5b), -dunckenheit (68, 134), -dencknisse t -clroefnisse (132). trugnuß ; trachtnuß von vnwissenden dingen (74). trugnuß (63). trigniß (4). betrogniz t dufels bedungnis (5). bedrugnes; des dyfels spottenes t duckenes (21). ge= drucknisse (8b). eyn drog (19). droch (13). drock (11). gitroch (i4i). ghedroch i boeken i een droem (108). droge- (23), droch- (22). dunk- (22, 23) -nisse. duuels spotnisse (22). dimelich spoknisse (23). zaubery (no), liplichstingserschinung (93). bildungen (62). *Fantasta vngedom (17). elbischer (74). *Fantastari rasen, toren (74). Fantasticus irrsynnig (1). irre sinni-g (17), -ck (5b). trugelicher (7). trug- (6), troge- (5), druge- (8b), drudi- (21), dryge- (18), droghe- (23) -lich. pi. halbnarren (62). *Fantilones v. Faltilones. *Fantisari v. Fantasiari. *Phanula v. Phonola. Fa-, pha-, va- (1) -num (cf. delu= brum} hd. nd. bedehus. hd. pet- (74), beth-, bet-hauß. gotz huys (132 sim.). ab=- gotshauße (74). eyn huß (21). tempel (14, 18, 23). apt gode tempii (8). mon= ster (99). *Fanum v. Falon. *Faonius v. Fauonius. *Fapulare v. Vapulare. *Fapulpa (aus apluda?) gali, faitas (? 122). ItlEFENBACH GlOSSAIUUM PHAR Far hd. nd. mei, mele, meel. melb 91). meyl (13). simelin mei (6). tinkel 91, 96). dmkel(85). weytz o. speltz(no). weyß (7). spelt (132). gryeß t gryeßmel (65). encorn (100). Far eand.id.um ammelkorn (Chytr.). *Faraballum (st. sar.) ledir hoße (8). *Farago v. Farrago. *Pharan, paran (17) (hbr.) wuste- (9), gruß wusti- (17) -minge. *Pharaphonista v. Paphonista. *Farato-mae, -bise (Pap.) (*. syrtes, „s£. paraetoniae Lucan") santquel (i3ib). *Pharatrum v. Pharetrum. *Farbicula (auis) merling (76). *Farca v. Furea. Creagra. *Pharcas v. Pharias. *Far-eillio, -silio (11) slacht- (19), slac- (11) -brade. Fareimen (i. caro concisa minutata Br. &c. cf. sq.) hd. wurst. hd. nd. worst. worscht (17). ein brotvrarst (4). pi. farci- mina, -nia (76) sunt carnes minute incise wurste (66 &c). wurst (134). worste (132, 133). volsell van worsten (132). wirst fyll (68). SÌvlle (Sum. cf. Gf. h. V.). *Far-eina, -sina (11) sunt carnes diuise (11), secate (19), minute vnde fiunt farcimina (von fareimina untersch.; 66 &c. cf.prc). gehagel (19). helkelse (11. st. heck.). Farei-, farti-re, -nare, Sfarsi- (147), faci- (alph. fare- 76) -nare hd. nd. worste, hd. wurste, wurste, wurst, worst, worsten (132), wirscht (17) machen, maken. worsten (11). hd.nd. vullen. hd. follen. willen (13). welln t mesten (9). einschoppen (126). *Fareinia v. Fareimen. *Farcinosus i. tortuosus t curuus (76), scabie infectus (GÌ m.). Tareseus v. Phariseus. Pha-, fa-, va- (5b), -retra, pharitra (1) koger (21). keger (13). hd. cho- (104), ko-, ko- (3, Ì2, 151), ku- (7, 18, 20) -cher. pijl- (132), pfil- (110) -kocher ^geschutz sim. koker (23). bocker(sz'c22). kaker (11). Pha-, fa-retratus, pharetractus (110) sneller (74). gekochert (no &c). *Phar-etrum, -itrum i -atrum t -etum (74), -etrus (4) hd. boltz. ront (21) , schiblet ( 6 ) boltz. schibelichter pnle 0. b., varr. holtz (75). schilacht holtz (7). eyn zile bolcz (18. cf. Sm. 4, 252). czil polcz (4, 47). eyn czele- (17), ruch- (5) -bultz. en runt bolte (23). eyn pile (17). Far-fugium, i -ranum (144), -farà (143, Kil.), -fenum (kì.) (i populago 143, kìi., tussilago ì vngula caballina Kil.) brandlattich t roßhub (126, 144). dotter-, mooß-, matten-blum (143). peerds klauwe, hoefbladen (Kil.). *Fargia (aus herba marie? q. cf.) weyßwurtz (74). Fari hd. sprechen. nd. spreken. sprecken (19). reden (17). redden (6). *Pharialis (cf. farissa? epiciclus. tyburnium.) sper lach (9. cf. bm. 924). Phar-ias (74, Ki.), -eas (23) auffricht= liche slang die auffrichtlich geet (74). en slange de dar geyt (23). FAR 225 *Faricapeia &e. v. Farrieaptio. *Pharieid-a, -ia (23) (allg. untersch. von paricida &e. ) hd. nd. dot sleger. tod schiesser (134). manslacht-er, -iger(74). *Pharicidium (cf. prc.) dot- hd. -slag, -schoße (152), -schoß (67), -schos, nd. -slach. totschosse (i5i). tod-, doet- (132) -schuß (69, 110a, 134), -schutz (68, 132), off die schutzen gewalt hait (132). todt= slag "(74). *Faridus v. Farius. Farina hd. nd. mele, mei. melb (64c). melle (22). meli (no), meel (64b, 132). _*Farinaea (cf. sq.) eyn boese wijff die oere boysheyt onder medicinen be= drijft (147). *Pharinaeia v. Farmacia. Farinale ags. meale hus (gì. Aelfr.). *Farinare melbelen (75). *Farinat - apula , -um v. Farmac- opola, -una. *Farinatus voi meyls (13). Farin-ula, -ola ein wi-, vdr. we-ntzig melbs (65). melbel (75). Fa-, fana- (129) -riolus puchtichter (74). i. poeta t dictator (76, 129), propheta qui fatar (Gì. m.), hariolus (138). Phari-seare, -zare, -sare, fariscari (74) (i. diuidere dbc.) scheyden (9). enfc rechten (74). Phari-, fari-, fare-seus (i. dìuisuus &c.) ahi gaischlich (gaistlich?) iud (6). eyn geytlich judde (7). eyn abgescheydener (5b, 9, 65). a. geist (Kaisersb.). abege= scheiden (10, 12). no gut dunckelgut (12). eyn glißener (7, 17). glisener (17). pi. die paydent halb'er (1, 3. cf. paident= halbner praevaricator Ob.). *Farissa (st. sar., x pharetra pijl= kaicker 147?) eyn phylehach (19). pijl= haeck (11). *Faritalia vuarm-muas (Gf.). *Pharitr-a, -um v. Pharetr-a, um. *Far-ius, -idus, -rius, -ridus (nurin Mss. mog., aus farreus '. farrago X varius) hd. nd. gemeng-et, -idi (22). bunt (farius 17). *Parma v. Farraeum. *Farmaca-pla , -pola v. Pharmaco- pola. Farma-, pharma- (Gf.), formi- (141, Sum.) -eeutria, -eentria (132, 141), -zeu= tria (Sum.) zoubrarin (Gf.). zubirara(i4i). zoberere (Sum.). zauberin (110). touersche (132). Farma-eia, -tia, -tiea (76) salben o. erczeny (8). poisun (99). farina-eia l -tum est medicina salben uar (7). far- macia (66 &c), -inaeia (67 &c.) est cesus (st. census? cf. pharnatia Gì. m._), casus (70) pilorum (X pillularum?). Far-macum, -inatum(74), formaton (76) salb (74, 76, 93). salbung (74). Pharmaeopola, farmaca-pola (74, (93), -pia (8), formaco- (64), frinaea- (76), farinata- (7) -pula, i sarmatacula (74) salb-verkoffer (93), -verkofer (76). salben-virkeuffer (8), -v'kauffer (7, 64, 74). smer snyder (8). apotecker (111 sim.). *Farmati-a, -ca v. Farmacia. *Farn-aytos (8), -aicus, -oyeus (76), fur- t fa - naicus ( 74 ) ( i. cìppus) stog (8). stoc (120, Sum.). stóch ,(121)- stock, st. der gefangen, diepstock, block (74). 29 226 FAR *Farnatum v. Farracum. *Farnoycus v. Farnaytos. *Pharo (cf. pharao egypt. i. cesar Br.) konuig (8). *Farra v. Farro. Ferra. Far-racum (147, Br., Gì. m.), -ratum (74), -rata (pi. Pap.), -natum (76) i. pilis ex farma factus (76), puls ex farre facto, l pinguis cibus (Br. sim.). muß von mei, nielmuß, mufìmel (74). meelbry (147). Far-, fa- (76), for- (gì. m.), fo- (7) -rago ( i. vilìs herba t auena , mixtura pabulorum &c.) atztz (quod datur porcis ad inpinguendum 1). hd. grop (5), grob, gemengt(75),gemischet(7, 75), gemischlet (126) fuoter, futter. gi-at (,) vey wder (23). srate, Mrg. grot (13). groß kleyen (sic 77). grieße t klien (11). grewzz (1). grews (71). grutzen t grieß-, var. gries- mel ( Kinderspeise 75). grucze (12, 17) multzer (135). grutz, wick; scliuler, sarnpnung der sch.; vngereden mei (74). wieken (76). wigken- (17), weckin- (8) -gemenge. ein misch-, rasp-, zusammen= sehwarb-leten ( 126. cf. Sm. 2, 642. 3, 141, 548). gerstin bluost (64). gschod (75. cf. wett. futter vor-, vor das vieli schiit= ten; schiitte strohs ; u. s.w. cf. Fr. 2, 236). ags. scaefr (i. brora lat. ? 145. cf. broma?). *Farranum v. Farfugium. Farreus weytzin (110). meelich (132). *Farrica-ptio (66 &c, 74, 110 &c), -ptia (gì. m.), -pcia (17), -psia (74), -tia (76), fari-capcia ( 23 ) , -earpstia i farni= captia (gali, tremoure &c, quia far capit Gì. m. ) , far- l fa- l ea-ricapsa (75), farrikapsia (8) (i. cista que capit farinam ; capsa, citula, sulgarium &c. 75) mei- hd. -kast, -kaste (133), -kasteu l -uaß (75), -waß (8) -kist (23, 68, 110), -kyste(132). eyn cast (farmeli). pentel= kast (sic 74). *Farridus v. Farius. *Farrigo v. Farrugo. *Farrikapsia v. Farrieaptio. *Farrius v. Farius. *Farr-o, -a (cf. reda) schlit-ten t -kuchen (75). *Fa-, fé- (alph. fa-) -rrugo (quasi farris, ferris erugo i. immundicies alicuius rei 110 &c , cf. ferrugo) rost (110, 132). *Farr-ugo, -igo (19) in spica dop (11, 19). knop (19). *Farsa wurst (Sum.). *Farsa i. fatigata (139). *Farsaria v. Tussilago. *Farsilio v. Fareillio. *Farsina v. Fareina. *Farsinare v. Farcire. *Farsus wol gefullit (8). *Farta, g. -te voi (8). *Fartago schuber (2. cf. Sm. 3, 313). *Fartalia (i. patella; aus sartago? cf. faritalia) phanne (Sum.). *Fartalicium v. Fortalicium. *Fartieia felg, do mit man wurst macht (74. cf. ladum Sta.). *Farti-nare, -re v. Farcire. Fartor hd. wurst-, wurst- (7), wurste- (6), wirscht- (17), hd. nd. worst-maelier, -mecher, -maker, wurster (74, 93). fuller (8b). kuter (23). kotter (74). meczler (18). FAS Fartorium, forc- l foc-oreum (i. locus camificìum vbi intestina emundant 75) worst- (8) , kottel- (4) , kiittel- (3), kutel- i suddel- t sidei- (75) -hoff. Fartum full, wurstfulle, geliackt fleiscli (74). filile (126). wlnisse (11). Fartus ptc. irwilt (13). Far-, fer-tus, f. panis flad-o (120, 121), ,-e (100, Sum.). Pharus eyn groß berch (18). en grot b. in deme mere (23). turn auf dem mere (9). allergroster t. in dem m. bey alexandria (74). eyn dorn uff (8), offe (17) dem m. Fas, phas, pas (76) vr- (19), or- (8b) -laup. or-laub (5), -lof (23, 100). erlaubt (7). hd. zime-, zeme-. czim-, zem-, bil- i get (88), nd. teme-lich. behorlicli off eyn wcth, opgesetzt a deo (132). *Fas v. Fascis. *Phasallus v. Vasallus. *Fascenui-a, -na &e. v. Fastema. *Faseennine v. Feseennina. *Fasceoli v. Fascialis. Fasces pi. (i. honores 66 &c.) ere (17). ags. god-uuebh (94); faces guoduueb (136); cf. Gf. 1. 646. Fas-cia, -tia (75 var., 76), -ci (8b), -ciga, l -ciola (66 &c) , l -eiala i fa^ ciale (147), uaseia(16) (i. arphago 147) windel (8b). w.-snur (16, 77), -suore (13), -snor (23), -snoir (147), -bant (11, 22% -band (19). windel o. wage sirfir (6). hd. wage- (16), wig- (49), wickel-, wegkel- (21), wikel-, har- (12) -snure, -snore, -snur, -sclmur, -snor, -snoer (19). bind (93). binde (23). bende (100). bendel (7). bursten bender (8). liosenpentlè pi. (ni), wiegpannt (1). wigen- (4), wiegen- (76), wegen- (5, 23), waglien- (22), wickel- (1 10), wige- 1 mamme- (99. cf. f. mamillarum 132 &c.) , manne- (108), wynde- (147) -bant. veesche (108). windel doeck l snoer (132). pinde da die kint gebunden werden in der wagen (75). eyn zwenger (17. cf. alili, thvengr corrìgia nhd. zwinge copula u. dgl.). vbermuder (75). iebermieder (76). ower- l ober- (75), vnder- (76) -hemde. liste (Sum.). muder als auf einem frauen hemde (74). halß= (Fris.). *Fasci-alis, -ale, -a, -culus, -olus, -ola, fasceoli (141), fasiola (104) win- dinga (127), -tinga ( 141), -tinge (104), -dinch (121, Gf.), -dine (120, Sum.). Fasci-are, -ari (m), -re, fastior (pss. 76) winden off snoren (132). win- deln l betrigen (9. X fascinare). ein= fatscben (126). wickeln (ili), in-w. (110). ■binden (110, 132). *Fasci-cula, t -ola (75), l -s (1) en grot bant (23). wintschnure (75). Fas-, fa- (47) -ciculus, t -cillus (74) bundelin (7). gibuntilo (i4i). gebun-deln (47), -teliu (Sum.), -t (17). bunt- off pex- chen (132). paquet (126). bort (13). borde (23). burden (11). burd- (65, 110), buscli- (65) -lin. bordenken (99). purden ; welle= holtzs (74). garbe t sichling (16). f. mirre eyn gebundelin vngemaelis l bit= terkeit (12). *Fasciga v. Fascia. *Fas-cile, -sile (11) (puerorum) hair= scyle, Mrg. ein herenseyle (19). haerseel (11). FAS *Fascilire v. Fastidire. *Fascillus v. Faseiculus. *Fascilo v. Fadulus. *Fa- v. Fi-, fu-scina. Fase-, fast-, fac-, fass-inare win- den (11, 19). be-w. (17). wickelin (19). beburden (1). pepurden (3). sieren (108). v'-s. (11), -schiren (99), -sichern (8b, 9). vergalsteren (126, Fris.). hd. zaubern, be- z. (5b), ezevberen (3 sim.), verzòbren (25). toueren (132). betriegen (8). begeuckeln (9). breuwen (ut aues 108. cf. brauwen ornare Kil.). fas-tio t -tineo t -sio i. incanto l adulando decipio (76). Fascinatio zeubernisse (8). mascrunc (t". laus stidta Gf. 2, 881, i. q. ags. mals= crunga Goth. Wtb. M. 17). Fase-, fass-inator zeuberer (8). ein zovbrer mit werken (93. cf. incantator). Fascinine v. Feseennina. *Fascinolae v. Fadulus. *Fascinula v. Fuscinula. Faseinum zober (i2i)> zhober (100). hd. zaub-erey, -rey, -ery. touerye (132). Fasciola (i. fasci-a, -alis, -cula qq. v.) hd. binde (7), arm-b. kleinbind {93). bendle o. selmieiie (91 sim.). halßgóllerle (126 sim.). wagen- (110), wiekel- (68), wint- (75) -sclmur. eyn lays off wonde bendelchen (132). loßbendel (42). lesser bind (93). *Fasc-, fass- (11) -iolus (i. fascialis q. v.) bendel (100). bint-ryeme (19), -ryem Fasci-s, l -cula (1), l fas (65, 100) hd. nd. bord-e, -ene (106). burd-ene (99), -in (68), hd. -e. last (68 &c). panndt (1). fartel (Hen. cf. fardello &c. Dz. wtb. 199). *Faseiterium &c. v. Facitergium. *Fascium eyn wyege (19. cf. falcis id. gì. m. ). [fassinum wiege t p'apus (priapus, >< fescennine? 11). Fase, phase (». transitus) hd. vber-, ober- (5) -gang, ùbirfart (8). ouerganc (23, 132). phasae (per ignem) phase (Gf.). *Phasedes &c. v. Fasianus. Fase-, phase-, base- (Gf.), phaze- (141), face-, faze-lus, l phasellus (126), pahselus (76) hd. eyn groz, groß, kleyn (66 &c.) sehiff. groz scheff (3). schiflin (93, textoris 8). schiffelein (9). luttik schep (23). eyn sehiff (8, 19). en schip (11). stureseif (Gf.). ain schif mit aim bom (pahs. 76). waidling (74, fas. 76). caue scheff (1). caueschef (2). kane (5b, 10, 23). kaen (12). ein cleyn schifflin (134),schepchen of boetchen; achen(132). nachen (7 &c). nach (21, 49).' nagen (13). nawen (126. cf. Sm. 2, 667). zolle (8. cf. cymba). tulle (9). chiel (141). fasell (Fris.). Fa-, pha-selus, -seolus, fasiolus (Sum. vi) (legumen) wolff streel (i. lupi= nus 64). fas-bl (93), -ein (143, Fris.), -ilien (76). faßlen (126 sim.). arwiz (Sum.). *Fases v. Fasces. Fasci-, phasi-, fassi- (136), faci- l, faysi- (11), phase-, fase-, vas- (q. v.), fays- (19), fes- (147), fali- l foli- (9), fai- (8), fursi- (94a) -anus, fasionus (76), phas-edes (23), -ides (76) hd. pha-, fa-, va-sant. phas-hant (9), -ent (19), -chon (-thon? 20), -yan (22), -elhan (4). hd. fas-yant (5b), -an, -chan (1), -ihon FAS FAT FAU 227 (84), -elhun (4, 75). vas-and (6, 9), -han (45), -huon (102). faßhan (91). fysan (152). leu- t pheu- (2à), foy- (22) -san. pheiz- t veiz- (11), feys- (132) -aen. vesayn hoen (147). moer- (ìos), byrcken- (77) -liane, vrhan (88). ags. uuor-, por- (94a) -hana (94ab), -hona (136). *Fasiolus v. Faselus. *Fasionus v. Fasianus. *Fasis sete zu brechen (8). *Phasis v. Emphatiee. *Fas-ma g. -me, l -matis (i. idioma Gì. m. ; cf. fantasma) nachts gedwesniss (147). *Fasselas v. Fadulus. *Fassianus v. Fasianus. *Fassile v. Fascile. *Fassina-re, -tor v. Fascina-re, -tor. *Fassinum v. Fascium. *Fassio v. Fascinare. *Fassiolus v. Fasciolus. *Fassorium v. Fossorium. Fassus bekant (8). *Fastanum (alph. fase-, cf. fusta= num) sardók eft pavchen Cios). saerdock t fasteyn offt sarack (132). ein sarck (sic no), serg (68). *Fastema i. clausibilis fallacia ain vogelschlag (76). Cf. fascen-ia (Br.), -nia (74), -nina (147, Gì. m.) i. clausibilis vallatio (Br., gì. m.) ; hamey off staecket (147); plausibilis fallacia sehmachende trueknuß; zawberin (74. X fascinare). *Fastemme &c. v. Feseennine. *Fastendo v. Famelieus. *Fastia v. Fascia. *Fasticare (cf. faciscere) i frequenter facete (76). Fasti-diari, -diare (134), t -dire (noa), t -re (68, 110, 132) v'drie-ssen (6, 75, 132), -Ben (134). v'dryes (132), v'drieß (68), v'druß (no) machen. fastire v'= smohen t hochuart triben (6). *Fastidigium v. Fastigium. Fastidiose verdrießlich (75). Fastidiosus hd. v'drieß-, v'drifó-, v'triß- (18), v'dries- (1), v'dreß- (21), v'druß- (8b), nd. vordret-lich. ver- driessig (69, 110, 134), -triessig (nob), -drùBig i -achtig (123), -drisselich (152). v'drossen (8, 68, , 75, 76). voi verdries (132). maßleidig t vnwirsch (126). hoch- fart (8), -fertiger (75). Fas-tidire, -cilire (7), facidire (alph. fast- 76) (cf. fastidiari) hd. v'-triessen (110), -trißen (18), -driessen, -drißin, -drissen, -dreißen (8b), -smehen sim. v'drießunge doyn (5). v'dreßing don (20). verdryßung thun (7). vordreten; vorsarn (st. -sman); houart drhien (23). v'drieten (11). hochfart treiben (1). niclit mogen ì v'smaen i walgen (i. tedere (132I. erckan (126). Fastiditus verschupt't (126, Fris. cf. Sm. 3, 380; verseli, von wett. verschnupft = verdroßen cf. Sm. 3, 494). erleidet (Kia.). *Fastidium v. Fastigium. Fastidium (i. tedium l superbia) hd. v'- drießung, -driessung, -drißung (5), -dries (1), -dryße (19), -druß (65, 68), -droße (10), -droß (8b), -dreßenes (21), -drossen^ heyt (8, 9, 75). v'-drietzynge(132), -drefc nisse (23), -driet (11), -drit (99). sode (105). hoclifart (68). verdrossene h. (75). Fastigatio der spitz (126). Fasti-gium, -dium, -digium (12) hd. hohe, hoe, liohe (67), hoche(68),hoge(8b). hoghe (23). eyn h.w'schop (22). hoieheyd (19). hoecheit (11). hocheit; eere; ein iurst, forst (110 sim.). hd. furste, forst an eym huse (18), fyrste, fyrst, ferst (13). verst (23). gybel (111). *Fastinare &c. v. Fascinare. *Fastior v. Fasciare. *Fastire v. Fastidire. *Fastiscere v. Fatiscere. *Fastiualla v. Kakukilla. *Fastulum v. Fiasco. Fastuose trug-, listig-lich (74). ein= bildisch &c. (Kia.).- Fastuosus hoffertig (no), voli honprd= ien (132). protztz t hehrlich t kundig l guetduncken t dunckelguet (125). Fastus adj. sbst. hd. zeme-, zim-, zymme-, nd. teme-lich. bran-ckiseh, -ek, -ger (75). hd. hoch- (8), hof-fart. stoltze (126). *Fasula gali, vesse, fesse (122). Fata v. Parca. Fat-ale, -alis, -iris (3), fantale (8b) glucldich von got (110). abentewr-, gelnck-, rescher-, tod-licher -is; -e id. o. der tode (74). hd. eben-, aben-, anben- (68), oben- (8), offen- (6), nd. euen- turlicli. eben dorlich (18. >< fatuus?). ebenthuerlich (17 sim.). obent duerlich (21). ewentewerlich (3). obenttirlich (49). vrlacliher (Sum.). *Phatanus v. Platanus. Fatare (i. fato destinare Gì. m.) wicken (19). bescheren (76). *Fatari (i.multa loaui ai.m.) v. Fateri. Fatatu-m, -s hd. nd. beschert. bescheyrt (152). beswert (4). gestoret (18). gescherpht (7). beschaffen (2. cf. Sm. 3, 332). *Fate v. Fatetum. Fat-eri, -ere (1), -ari (134) (i. loqui 134 &c.) hd. nd. bekennen t bichten. hd. be-kenen, -scheyden, offenbaren. belyden (132). lyen of gien (11). begien (99). be- lilo), ver- (6, 64, 75, 88) -iehen, mit vn= willen (6), das gelogen vnd ver-leugken, var. -laugknen die warbeit i vegeben (75). betzwungenlichen v'gehen (64). beichten (4 &c). *Fates (st. vates; cf. fatua Marc. Cap. ?) prophete (8). *Fatetum ags. ? faregem (i36a. si.face- oder fata-tum? Leo) = fate foragem (i36b. cf.prc. '. lat. forago?). Fati-dieus, -lieus (76. X -loquus) (i. ydolatre pi. 100, sortilegus Pap., sacri= legus l mathematicus 76) bescerere (100). Fatiga hd. mude-, mudig-, mudi-, mude- v (i5i), mode-keit. modicheyt (22, 132). mued-igkeit (110), -ung (2). mudung (1). muunge (8). Fatigare hd. mude, muyde (152), mude (6), mied (67, 68), hd. nd. mode machen, maken. muhen (19). muhen t hellgen (126). muwen (8). muden (9). moyen (11). vmb treyben (64). Fatigari mude werden (17). Fatigatio miedekeit (67 sim.). mud-e (126), -ung (65). muglose (126). Fatigatus hd, mude i m. gemacht sim. m. gegangin (8). mode (21, 23). gemodet (21). mug- (126, Pict., Das.), mueht- (Pict.) -loß. *Fatilicus v. Fatidicus. *Fatilis v. Fatale. Fat-, fast- (76), fac- (q. v.) -iscere i. lassari, marcescere, abundanter aperiri (Br.) ; lasso, abundo, marcesso prs. (76). auffklecken (126). Fatuari, -re dorin (8). toren (9). thoren (68), geck off dorich (122) ma= chen. nerrisch m. o. thun (110). sich er= gauchen (126). Fatue gecke- (132), thor- (68), ner- (110) -lich. *Fatues mer-linsin (96), -kuse (85j. Fatuitas vnsynn-e (12), -ickeit (10). doer- (11), thor- (68), nar- (no), geck- (132) -heit. narrey (126). Fatum (cf. parca) vergengclichen dingen anhang nach gotes fursichtìg= keyt außgang (c4). gluck, schicklichkeit des glucks (65). gluck von got (no), be-scheret (13 &c), -schiße (10). der tod (64). dot (8). hd. aben-, eben- (5, 9), oben- (8), nd. euen-ture, -tur (23), -tuer, -tewre (9), -teur (67, 134). e- (17), 0- (21) -bentduer. abentdnre (8b). eben dorè (18. cf. fatalis). ofentùr (6). vrlage (Sum.). *Fatus v. Faustus. Fatuus hd. nd. dorè. hd. thor, toyr (5, 7), thorechtig (Fris.). doer t geck (132). ghek (22b). vngeschmack (126). tolmiger (74. cf. manisare). *Favagello v. Favelago. *Fauata (cf. gì. m. 3, 486b) pungo (Sum. VI. Sm. 1, 287). *Faucio volburt In qwaiden (147). *Fauciosus (cf. fau- gì. m.,fae-tiosus) v. Artox. Faudicus (i. palpanista) der gunst sat (8). g. -sagiger (74). wairsegen (sic 19). waersegger (11). war- (68, 110), wair- (132) -sager. plumenstricher off smeeker (132). ein falwen hengst, var. henst, strieher (no). *Fav-elago, var. -agello, ital. fevo= seello (i. scrofularia minor) feigwar= tzen-, schorboeks-, kleìn schol-, meyen- kraut ; feigblatern ; rammen -, biber-, pfaffen-hodlein (143). *Fa-,va-(104) -uellus (aus flabellus ? anders gì. m.) wint-a (141, Gì.), -ile (104). *Favenis v. Fouenis. *Fauer (aus fauor x vafer?) ge= feliger, weyser, i stultus (74). Fauere hd. nd. gu-, u- (99), gà- (6), gy- (67), go- (21), vergy- (64) -nnen. gun (18). gynden (13, 76). hel-phen (19ì, -pen (11). lieb (9), lip (8) habin. holt sin (17). wrighen (22ab). *Fauide (aus auide) v. G-elluans. Fau-, vau- (6), fam- (16) -illa hd. nd. (ein) vsel. Ad. iisel, vßel (65, 69, 134). vssel (65 var.) v- (5, 16), v- (12) -seln. vsele (8b). yse-1 (6), -In (18). isel (49). v- (74), y- (65) -nsel. eyn as= seln (21). ozele dat van deme vorbran= ten stro wert (23). ùssele van stro; grude t kole (22b). osele l grade (22). ein ézelen (3). osel (133, 152). ossele. (8). ags. ysle (94a). fule l feule (Das. a. a. Lat. une falawiska &c. cf. Dz. Wtb. 136). 29 * 228 FAU ualwiske (104 sim.). felwerschen (93). fal-bse (11 Mrg.), -wisch (Sum.), -misch, glunst, erloscliener gniist (Hen.). gneist (Fris.). ein erléschen gneist (Das.). er= loschner genist; giunse (126). glunz (Fr.). genist t anritz, varr. gnist, ganeist l emritz (64). nd. génstre (99 &c). gewe= stere (7. w st. n). hd. aschen in deren die gneist getrochen (cf. Goth., wtb. 2, 173) sind; belg. en geneister t ghebluste gheistere (128). eyme-ren (74), -r (10). emere i heyt asche (22b). heyße a. (74). amer t glojich a. (Chytr.). gluet of en a. (11). glut t essehen (19). glud (13). glo= hen (in)- hd. funck. nd. vunke (109), vonck (132). flige (6). sprenckel (109, 110, 132). Fauillaceus aschachtig (126). asch= echtig (128). Favillare (cf. gì. m. h. v.) i. cauil= lare l circumuenire (76). *Fauillus (:fauus) weysel, bynenku= nig (74). Fauis-or, -sor vischer (147). ags- liffetere (*. adulator Gì. Aelfr.). *Fauitiosus poß gunstig (75). Faun-us, -os (94) serate (104 sim.). volencel (99). pi. uualt-screchel t -scaze (Gf.). ags. wude wasan (94). fann-us bobbijn; -i l -icarii sijnt affgaede der walde (147). *Fauoneus v. Fauonius. Fauonium i. leue (Br. &c), lene (76) odium. bali ane (8), on (76) sach. hasse an saehe (17). hat dye lichtlick ver= gheit (147). Fauon-ius, -eus, vau- (v. ventus), fa- (94) -onius, fauomus (76) hd. nd. west- , westen- , weste- ( 69 ) , wester- (7, 67, 134), abent- (75), ags. uuestsud- wint. Fauor hd. nd. gunst. hd. gonst. Fauor-abilis, l -osus (74) hd. nd. gunstig-, lieb-g. (77); gùnstig (6) ; gunst- ilieh (5b) , -ilig (13), -lich , -lic. gunslic (22). gynstlich (67). vnstelech (99). gun= nelich (21). gonstig l konstig t lieblich (17). holt (77). gnung-h. (74). *Fauorabilitas gunst (75). Fauorosus v. Fauorabilis. *Faus (i. silua Gì. m.) v. Faux. Faussarius ags. steva (gì. Aelfr.). Faust-im l -e abentewr- , -selig, tod-lich (74). Faustitudo abentewr-, tod-licheit t seligkeit (74). *Faustum v. Frustum. Fau-stus, -tus, fatus (76) hd. ge= luk-, gluck-sam, -lich. gluck-ich (132), -selig (8). seliger, abentewr-, tod-licher (74). zelich (11). eyn ebenturlicher (5, 7) menthß (7). ebentduerliche (17). eyn eben dorè (18). eyn event dùrlicher (21). en euenturliker (23). *Faustus gunste (8b). Faustus s. g. -us (i. faustitas gì. m.) gluck (68, 110). geluck l vurspoet l waluart (132). Fautor hd. nd. gunne-r , -re (23). gonner (7,132). gunder (18). gynder(13). Fautrix gunn- (75) , giinn-, auffent= halt-, beistend- (126) -erin. *Fautus v. Faustus. Fauu-s, -m, ffafus (5b) (i. brisca) FEB hd. seym; honig-s., -sani (75), -sain? (1, 4), -same (9), -saum, -seume (10, 133, 151, 152), -roß (G, 128), -ros (6), -rasse (134), -raß, varr. -raßen, -refi, -roeß, i -waben (65). honieh-seme (14), -zem (23). zeem (11, 68). zem (23). hoenich raegh off seem (132). honick (68). hunig-seim (75), -raiJe (9). raß (Aiberus). honig im wachß (no), honnig stokeh (2). hung- raeß l -raß (65), -weffel (67). die suße des honigß 0. der wapp, var. wab (64). *Fauu-s , -m gunddig sin ( 18. aus hunigseim X gunstig : fauere). *Fauus (X faunus) got des waldes o. feldes o. honigsam (74). Faux, faus (94a) eia backezan o. der gumme (66, 70). backenzan (69, 134). bagzane (132, 152). guomo (141). hd- nd. gume. der guom (110). gum l kinne= back(6j. gum (74 &c.) in dem mund (74). gomme (17). hd. kin-, nd. kene- t kenne- backe. der kinde back t daz rot in dem fisch (18). kynpack, packenholin (74). der rache (74, 76). wangen (13). der gitz (125. i. q. geiz P8Al|J.0i; Sum., 2, 89?). eingang der stat (64). pi. klusen (88). ags. weo (94a). Fax, faxis (13 -i) (i. facula, furiale) hd. nd. fackel, kyne-f. (13). fachel (93). facke-ln, var. -n (75). hd. schaup, schopp (6), schaub (1, 4), schabe (152), schauffe (13). liecht o. puchel (st. puschel ? 1). tor-tyse (132), -ditze (109), -schen (126 sim). wysche (8b sim.). weysch (5). wiße (14). wisse (13). wusche (19). wus (12). wis t blasch (22). blas (23). wipe (106, 108). wase (ìos). brant (106). *Faxare v. Faciscere. *Faxinaria v. Faceinium. *Faxinus (cf. fraxinus , alph. fax- 110, 132) asch (6, 67, 76). asche (75). hd. nd. esche, aspe (69, 133, 134). espe (66, 70, 151, 152). essche-, Marg. esschen-holcz (13). hd. espen-, eschen-, eßsen- (21), essen- (18) , aspen- (7) -baum, -bom. fryssen (5b. ous fraxinus?). *Faxis v. Fax. *Faxire i. sepellire (76)begraben(8,9). *Fazelus &c. v. Faselus. *Fazinole v. Fadulus. Pheb-e, -es mane (11, 19). die maen (132), mon (68). der mon (110). *Phebes (cf. prc.) got der weyßheit (74). Phebus, t febus (75) sonne (8, 19). zonne (11). sunne. (9, 75). dye son l der mote (sic 17). mon (9). tag (75). *Febimus v. Fibrunis. *Febrefugia v. Febrifugia. Febri-eitare, -eitari, -einare, -tare, -re hd. daz kalde (133, 152), kalt (66, 70, i6i_), k.-wee (134), -we (64, 69), frie= sen, frießen, fresen (5) haben, han; hayn (133), leiden (64),# liden (17). den frorer han (6). die sucht haben (7). die kalt sucht liden (68). hd. frisen, friesen (10). fieberen(l). kaltwehig sein(126). vresen (23), dat vresent (22), rede (106) hebben. Febricula ein feberle t kaltwehle (126). Febrifug-a, -ia (87), febrefugia fiber- (3), vyber- (9), fieber- t bibcr- (143) -krawt. mat-rona (105), -ima (127, 131), -irna (87), -renn (93), -reia (95), -ere (47). FED met-er (12), -ter (125), -ern (17 &c), -ram t -te.rey (74). mertert (85). erdtgall (143). *Febrire v. Febricitare. Febris hd. daz kalde, kalt, kaltwee, friesen (1, 17), friezen (3); suchte; dy kalte, die kalt sucht, seuchte (66, 70, 151). dye kalde seuche (152). der fro- (6), fro- (88), fre- (14, m) -rer, freer (13). dat kalde (132), kolde (109). de k. suke (22). die rede t caelde (11). byfer= sucht (X biben? cf. febrifuga biber= kraut) t kulde (12). ritte t suht (93). ritt 0. vieber (76). den riten (acc. 4). ritten (75). feber (126, 132). Febris acuta dye quartaine (5). F. eottidiana, tereiana der teglich, driteglich ritte (93). *Febritare v. Febricitare. Februare hd. reyn-igen, -egin (8). rainmachen (76). Februarius horn-ung(l &c.),-ug(7, 77), -ig (77), -nick (23), -unt (-mont? 5b). spur-k, -kel/. (Fr.). spork-el (147), -ille t -elmaent (108). lomant (99). boh. vuoi- (4). *Febula sunt vasa vectilia (76), aus fribula s. v. fictilia? *Feca (cf. gì. m. h. v.; st. nega?) swebil t phflacke (9). Fec-, fest-, perfìc-ialis parsevant (147. afrz. persevant mhd. persant). *Feeicedula v. Ficedula. *Fecinium v. Fenicium. *Feelum (alph. feb- 141; cf. febula? „aus UOtXtXov" ?) vehlachan (i3ib). vel-- lahan (141). *Feeordia (st. vec.) wemudikeyd (5b). Feculentus truß- i leym-achtig (126). heficke (19). heeffich (11). voi helFen (110). gestlich (132). *Feculentus v. Fetulentus. Fecundare hd. frucht-bar, -ber, -per (1), -berick (19) ; fruhtber (6), wol frucht-- bar, voller fr. (7), wol frochtbar (5), swanger machen. nd. vroehtbarich (11) vulle vruchtbar (23) maken; dugen vn' wrucht (22). fruhtberen (8b). fruchten (77). Feeunditas hd. fruhtber- (8b), frucht= ber-, fruchtbar- (68, 110), fruhbar- (65), frochber- (8), wolfrochtbar- (5), fruchti- (17), mutterlich- (65), drachti- (19) -keit, -heit (68). vul vruchtbaricheyt (22, 23). drachticheit (11). Feeundus hd. frucht-par (1), -bar, -ber, -ig (17). wol (4), voi (7, 18), vul (23), vn- (22) -vruchtbar. frochtber (8). wol frocht= bar (5). fol fruckber machen (sic 21). vroehtbarich (11). trachti-ch (11), -ck (19). geylode (5b). Feda i. fex (75) ; fex olei l vini (76), v. t aceti (gì. m.). *Fedalis vveppigairti (104. cf. pedalis). *Fedare v. Federare. Fedare vn- (5, 6), v'vn- (9, 17), ont- (11) -reynen. hd. nd. vn-, hd. v'vn-reynigen, hd. -reyngen. vnrein machen (67). solen (22, 75). be-s. (17, 23), -sodeln (5), -selben (9), hd. -sulpern. kleyben (75). stencken (76). Fedatus(^.macwtóMs)beclei-bet(75d), -det (75abc. X nd. bekladdert?). Fed-erare, -are (8b, 9) hd. geloben (9 &c.) vor gelt (5), mit trauen (75); globen (8ab&c.) für gelt (6), vmb g. (76), FEL FEM FEN 229 korn g. (7). zusamen globen (68). gelaben vor gelt (21). gelauben vergen (sic 18). gelubd (1), globde (5b), vrede (138), puntgenofJ vnd frid (64) macben. vor= neissen von gelt (4). louen verschult (22), uppe woker (23). getruwen (10 &c). fryeden (19). vreden (11). sich zusamen verbinden (no). ♦Fedir v. Fudir. *Fedona vngetreues-, neydisch-tier (74). Fedosus (i. fedus Br., feculentus GÌ. m.) voi vnrainigkait (76). ♦Fedre-fragus, -fagus v. Fidefragus. *Fedula (arboi; aus ferulax bedula?) pirgk (74). Fedus adj. stinchund (1). stinck-lich (88), hd. -ende, -ent, -end, -unge (152), -endig (5), -idi (132), -ech (23). stingket t gal (vor fel 21). ontreyn-t (11), -en Fedus s. hd. lobede (77), ge-1. (5,21), -lobde, -lubde (10, 12, 4), -lubd (110). -glopte (8), -lobecze (19), -lopniß (18). glubd (1). lofte (23). lauede t pacht (11). vrede (11, 19, 132). frid (110). peys (132). czins (19). v'-bindtnuG (91), -buntnift t -heissung (65), -heysnys (4). puntgenoß (64). *Fegedo grieben (sum. cf. Gf. 4, 310). *Phegeton v. Flegeton. Tegillum sydin ryse (8). Fel, fell (134) hd. nd. galle, hd. gali. *Fel draconis cigelinta (Sum.). Fel terre (herba, i. febrifuga &c. 143) metern (17). materie (96). auri-a (143), -ne (47). ♦Phela-x (74, 75, 76), -tes t philax (75), pi. velaees (i. pingues et crassi 76) leibiger, vaister (74). i. epieurus fuller mit essen vnd drincken (75). philates faist menschen (74). *Fele v. Felena. ♦Fel-eehus, -leti (17), -ethi (94b) (cf. cerethi) ags. eorodmen, fetheheres yrneres (94b). boschirmer (8, 17). Fele-na, -s (i. ceru-a, -us) hirtz, var. hirs, i hind (75). felis pech t hartz (74 aus hirtz missv. f). i. anser siluestris (Gì. m.) ; eapreolus (Pap., Sum.), eerua t dama (Pap.). rech (Sum.). fele i. folis se. earpulis t damma (76). *Felethi v. Feleehus. Felfulesbet v. Fulualabia. ♦Felibon gesta (Sum. vi). ♦Felicina (aus fil., i. q. fìlix minuta) ags. eoforfearn (94a). Felicitare selick machin (19). zelich maken (11). Felicitas hd. selich-, seli-, selde- (21) -keyt. zalicheyt (23). *Felinus (: velum?) segil (5°). *Felipendula v. Filipendula. Felire vox pardorwm (gì. m.). Felis v. Felena. Furuneulas. Cam- polus. Felix hd. selig. sälig (134). se- (13, 22b), ze- (11), za (23), sei- (132), sai- t hil- (22b) -lich. *Felix v. Filix. ♦Fell v. Fel. *Fellator sonderbarer liurer (Kia. Mrg. e dici. Dilherri). *Fellax (fello X fallax) betrogener (8). arghelistich (23). Felle-, felli- (74, 76), falli- (75) -monia (i. dolus 76. cf. fellonia) trogene (8). vntrew- l list- (74), arglist- (75) -igkeit. Cf. fellibilis i. subdolus, amarus (Pap.). ' *Fellenus („de felle") binter (sic 19). *Ffellera v. Falera. ♦Felleti v. Feleehus. Felleus hd. bitter, beter (13). Fellibilis v. Fellemonia. ♦Fellicus (cf. fellitus) gallig, vlg. bitter als die gali (75). *Fellimonia v. Fellemonia. Fellineus galliner (131, i4i).fellineis oculis i. ceesis (Pap.), var. coesiis (Gi.m.). *Fellis redi heub (7), aus felis rech hind ? Felli-tus, -eus hd. bitter, byeter (151). hantig (74). ♦Fellium i. psalterium. (76). ♦Fellonia (cf. GÌ. m. v. felonia) vn= trew (74). *Felocena v. Ficedula. *Ffelter (st. verter) eyn wynt (5b). Feltrum v. Filtrum. ♦Felum v. Filum. ♦Femaria v. Fenaria. Femella jung-frawe (18), -frau (7). iuni'rauwe (5b). junfrf (21). freugin t metehin (17). frowlin; sy, pi. sye (77). iunevrowe (23). wiueken; se (22b). wybis name (8). *Femellanus gotz (8. cf. effeminatus). Fémellarius wyp- (19), wijf- (11) -lich. Femen hd. eyn wibes-hoff, -hufte, -hoffe; weybhuffte (74); weybes-hufft, -huffte (67). weibs (134), dei- frawen (4) huff. huff (93). hufft (13). en wiues-hof (23), -huft (22). hifft t lenden (68). wijffs- (132),wibes-(no)-l.,ofìdyen(132).vreuwen ìeenden (11). frauwen lende (19). dich (100). die (99). *Femigene vlispene (85) aus ferrugine vilspene? Dodi vgl. folia aagyptiaca. Femina hd. frouw (?6), frauwe, fraw (8), ffrow (6). frowe (14). vrowe (23). frf (21). wyp (19). weyb (4). wijf (11). weybspild (111). Femin-, t femor- (6, 17), t femu- (74) -ale (cf. sq.) frowen maht (6). frauwen gemecht (17, 73). lendiner (17). bruch (Sum.). Feminalia neder hemmede (100). i. prace t moralia (76), st. femor-, femur- ale, -alia (cf. femorale), frauwen- (51, vrowen- (23), wibes- (7), weybes- (66 &c), wijfs- (132) -gemechte. weibs gemacht (134). frawen gemacht (18). frf gemech (21). frouwen dechsel (quod tegit f emora &c. 132). *Feminella (i.q. tanacetum balsamita Nmn. ) frauwen-worcz (17), -crut (5b). frawnwurtz (1). en vrowen warte (6^'c23). Femin-eus, -us, -inus hd. frauwe-, frowe- (6), fruwe- (5b), frau- (21), freu- (17), wyp-, weyp-, weib- (134), wib- (68), wijf- (132) -lich. frsewisch (126). wybisch (no), vrowelic (23). *Femora lenden (4). en rot rok (i. rufata 23). Femorale (i. feminal-e, -ia qq. cf, ventrale 74, braca) bruch (21, 110), bruoh Gf.). broick(132). pruech (1). pruchgiirtel 74). nedyr cleyt (5b). en neder clet (23). lende-r (67, 74, 134), -ner (66, 109 &c), -nder (151). gessefi (126 sim.). eyn man= nes huffe (8. X femur). pi. -lia broc (99). nider-claid (3), -gewant l bràfòmen (126). braiJmen (Fr.). *Femuale v. Feminale. Femula (i. puella GÌ. m.) meydel (4). Femur huffe (i. femen 10). huff (1, 5b, 76). hd. nd. ein mandes- (21), mannes-, mans-, hd. manfJ-huf (23), -huff (21, 134), -hufft, hd. -huffe, -hoff -hoffe (8b), -hoffe (12), l -lenden (110 &c), l -dye (132). ein man hufft (69). en huppe (11). die t de (109). lanke (96). oberschenkel (111). Femurale v. Feminalia. *Fenabilis (st. ven.) vail-, kauff-per (74). *Fenale (i. fenagium gì. m.) v. Fenile. *Fena-ria ( i. domus rustica gì. m.), -lia (76), |fenu- (3), feni- (75a), fem- (75b) -aria segensa (falx f. 121 sim.). sense (8). eyne grase sichel (3), gras sense (4). ♦Fendere (st. findere) locheren (5b). ♦Fendere v. Frendere. ♦Fendum v. Feodum. *Fe-, se- (74) -neca (cf. sq.; awsfeni= seca?) sichel (74). ein grafi s. (6). *Fenecium v. Fenicium. ♦Fenera (cf. feneca) senlòe (17). en gras sekele (23). grafisichel (74). Fen-erari, -orari (65), t -erare t -ixari (147) hd. wuchern. wocheren (132). wokern (11), w. twevolt (23). vanvoker w. (22). hd. von wocher (17 &c), wucher (6, 7, 76) wochern, wuchern (6,7, 17, 76). von wucher w. entwuchern (4). von wocher w. (5b), aus wucher w. (1) nemen. woicker geven of neemen (147). leenen (99). gut ufi lyhen (12). Fene-, vene- (76), feno- (93) -rator hd. wuche-, wuoch-, woche- (8) -rer; ein czwy- (4), czwey-feldig wuchcrer,wogerer (5). zwifaltig wucher (6). eyn czweyfel- tiger weygerer (21). wokener (11). nd. en twevol-t, -tich wokerer. Fenest-ella, -rella (64b) (cf. Gì. m. h. v.) guotscribari (Gf. i. q. fenestrello 76). fensterlin (64). gluckfenster t gutzer= lein l beyel (Fr.). Fenestra, frestra (141 , Gì. m. cf. dacorom. ferestra) hd. fenster. f.- (111, 126), tag- (128 sim.), tach- (126) -loch. hd. nd. finster. f.-lade (7). venstre (99). beyen (126). ♦Fenestrale venster-ram (76), -ramen (5b), -holtz (6) , -bret (4 , 75) , -lin (dim. 75 ). finster - rame ( 5 ) , - schranc ( 23 ), -schancke ader -lade (18 &c), -ganc (22). eyn geremetz (17). Fenestrarius fenstermecher (125). *Fenestrell-o (76), -a (Br. &c.) i.parua fenestra (76 &c); bonus pastor t nobilis scriptor (76. cf. fenestella). ♦Feniaria v. Fenaria. Falcastrum. *Fenic-a, -ena v. Feniseea. Fhoenicea v. Phoenix. ♦Feniceum v. Fenicium. Fenic-eus, -ius (cf. sqq.; phcenicia= tus v. badius) gellicht (3). rot (8). rot farbe (17). *Fe-, fi- (136) -nicia (phoen.) ags. baeso (94), beoso (136). herba wienwurz (131). 230 FEN Fenic-ium, -eum, -um (136), fene-- eium (7tì), fecinium (121, Sum.) (i.herba fullonum que nigram facit tincturam Br., h. quedam bolonium que n. /'. pietvu ram 76 ; coc-einum sim., -umum 136) wuvra (127). rotez (120). rezze (Sum., Gf.). reche (121). *Fenicium (*". aeerbum ferii, st. ace= ruus f.) ags. hrec (140). *Fe-, phe-nicium v. Feniculum. *Fenicius v. Fenieeus. *Fenicola v. Feniseoa. *Phcenieopterum v. Phoenix. *Fceniculastrurn rofi-, geifi - fenchel (US). Fenic-ulum, -ium, -ulus (47), veni= eulum (5b), finuelum (94a), fìniculus (94, 136) (oft ì. panieum ; cf. pannichium) fen-ich (141), -ih t -ichil (104), -ichel (1, 105), -ikel (6, 125), -ekel (96), -chil (4), -chel (5 &c.) , -ckel (23) , -col (47) , -gel (17, 21, i5i). venne coel (11). ven-ichel (8b), -ekol (85), -col (22), -colt (97), -chel (132 &c), -chil (9), -kel (87), -gel (5b). ags. finugl (94, 136), finol (94a). boli. wlasky coper (4. st. kopr). fé-, phe-, foe-nieium phenich sim. (Gf.). *Fenieulus porcinusv.Pantedonmrn. *Fenieum v. Fenieium. Fenicurus (aids) rot- (no), roit-(132)' -stert. Fen-ile, -ale (Gf.), venile (64) haw- (7), hew- (64c), ho- (93) -gaden. hev schune (8). houestadel sim. (Gf.). hew- schuwer t -bune (88), -wagen (64b), -poden (ni), hilde, dar dat hoy op ligget (109). *Fenilega (*. rastellus) reche (Sum.). Ferii-, fenis-, foni- t frugi-(74) -seca, feni-seta (Gì. m. ), -steca (8), -seeia, -secàtor, -sca (Sum.), -cena (130), -cola, -ea (75 varr.), -fex (91) mad-ari (121 sm.), -ere (Sum.), -er (74). hd. meder. heu-m. (75). magder CIO), grafi- (125), hew- (110), how- (68) -meger. hoy meyer (132). heuer (74). *Fenisecaria v. Falcastrum. Fceniseeium hewet (91). heuet (Fris.). Fenix, phenix ( 74 ) ( auis ) eyniger vogel in arabia ( 64 ) , auff dem ertrich (74). feni-chs (75), -x (5b). ^Phoenix v. Ventus. Phceni-x, -copterum, -eea herba maufi-gerst, -korn, taubkorn, meissn. fursthaber; -x lowendistel (143). :i:Fenixari v. Fenerari. Fenogrecum v. Fenum grecum. *Fenor- v. Fener-. *Fensum (st. pensum?) wirten t eyn wirtel (19). en wiruel (11). *Fenuaria v. Fenaria. *Fenulum anlehen (Sum.;. Fenum, veniim (64cj hd. houwe (96), hauwe, howe (6), hawe (18, 70), heuwe (16), hau (8, 21), how (134), hew (4, 64, 69), heuw (67). heu (23). heuch (22b). hev (47). huo (103). hov (22). hoj (99). hoy (132J. hoey (147). Fenum grecum , fenu- ( 47 ) , feno- (Sum. v.) -gr. fenugrec (47). fremigree (85). romskle t diolde (87, 146). romischer- klehe (75), -klcc, zeytkraut, kriechisch= hewe (74). krieschhcuwe (75). crischowe (Sum.). kriechshoiwe (93). krichis hew FER (9). syben getzeyt (125, 135). ziegen- i bocks-horn (135). ags. wyllecerse (94a). Fenus hd. zwifalt, zwi-, zwai- (134) -faltig, zwey-faldig(133),-feldig,zwyfildig (8) wucher, woeìier. dobbel off tziuel= dich w. (132). zwof'eldig woger (21).twevolt woker (23). ags. spcar-uua (94), -uà (136), sonst passer. Feod-, selten feud-, bissw. fend-. Feodalieium herwede (i. supellex 81). Feoda-lis, -rius beleent man t wippe (13). hd. eyu lehen-, leen-, nd. len- (23), leyn- (22), belen- (5) -man. lehen herre (17, 75). Feodare hd. nd. belenen. hd. lehenen (110, 134); be-1. (4), -lehenden (17), -lehen, -leen (18), -lyhen (7). lehen (68). ent-1. (6). 1. verleihen o. nemen ; li-, var, lei-, t le-hen guter der erbstuck (75). verlichen (11). Feodarius v. Feodalis. Feoda- (Br.), feodo-tarius adj. lehen man t frauwe (10). belehent man l wip (12). ■*Feodatio lehenscliafft der weltlichen (75. cf. collatio). *Feodium v. Feodum. *Feodotarius v. Feodatarius. Feodu-m, -s, fendum, feo- t feu- dium (1), pheodum (81) hd. lehen-, lihen- (8b), len- (5b, 22, 23, 4), leen- (13, 18, 132), liehen- (de 3), lingen- (49) -gut, -gud (22), -guyt (132), -goet (132), -gutte (18). erfleenghoet (81). hd. eyn lehen. lechen (5). len (23). leyn (22). *Feoneseca v. Falcastrum. Fera hd. nd. wilt (eyn w.). wild (1,21). ein gewild (110, 126). welt (8b). dier (99). hd. wilde diere (10), tier sim. *Feracitas v. Feroeitas. *Feraeuluni (st. fere.) schotel (11). *Ferago v. Ferramentum. Feralis (i. mortalis , lugu- , fune-bris Br. sim. ) thir- l wildt- (no), wilt- t wreit- (132), trace- (8), dot- (17, 23) -lidi, -he. grimig (75). alts. eislik(ns). *Feralitas (i. feritas 66 &c.) wretheit (22)- Feraliter fyeeh-, fych-, lye-lich (65). Ferax (X ferox) dracheit t wreet (11). tratick l bose (19). *Ferax [auis) eyn stircze t beynstercze (19). en queetstart (11)- fer-ix, -ex (11) grune- (19), gruen- (11) -specht (Xme= rops). *Ferbena v. Verbena. *Ferbere v. Feruere. Fereulum (i. vehiculum 76 &c. ) hd. (74, 75) nd. ridite; r. van spise (22), r. der spiseli (11). hd. nd. ge-r. hd. ge-richt, -riedite (8), -recht (18) ; ein spise, spcy/5, speis, essen (75). assen (4. X asch ?). dische l schufiel t asch (8). wirtsehafttraht (93). tracht,muLi; laufterpuchs, gefeßdorinnen man dye speyfie tregt (74). sidele t mushuz (100). bette (8). waghen (11). schlitte (65). Fere, ferme by-nahe (68, 110), -nage (110 var.), -nach (19), -nodi (7), -nae(132). vil-nachet (fere 3), -na (23). volnae (11). walna (99). *Ferenarius (i. vexillifer? sagittarius, villifex sic 68) ein schutz (68, 110, 132). ferren- (no), feren- (74, Pap., 132 &c), FER feri- (17) -tarius, ferendarius (11), fere= trarius (76. X phar.) (t. ve-, fe-xillifer &e. 66 &c, sagitarius 76, miles portans hastam dac. 110 sim.) schutze (17). schutz (5). schuytte (147). en schutter (11). pan= nerfurer, vannentrager (74). ruter off reisener (132). ryter o. reysiger (110). *Fereteca (cf. sq. X theea) des doits behaltsam (147). Fere-, phere- (91), veri- (17) -trum (i. bacapulus) hd. nd. bare, doden- hd. -b., -bore (17), -stock (22). dotten- (110), doiden- (132) -baer. eyn lich baire (7). bore t sarg t lichtkare (17). hd. bar, bor (6). lihchar (104). totenbam (65 Marg.). *Ferex v. Ferax. Feria (cf. dies) wurk- (9), wer- (8, 77. wett.), feir- (110) -tag. ein werthag (5b). hellickdag (19). hilch- (11), vijr- (132) -dach. pi. firra (120 sim.). firrun (i. undaciones 121). *Feriabilis fierlich (7). Ferialis hd. nd. fierlich. degelich (8b). werntliche (17). Feriare, -ri hd. nd. vieren. feyren (9). Ferifera eyn grymmick (19) , wreet (11), hyllich wilt (147) dyer. Ferina (cf. caro f.) mitti-, mittila- carni (Gf. 4, 265 sq.). *Ferinum ags. hold (94, 136; in der altnord. Bed. caro ?). Ferinus hd. nd. wilt-, hd. wilde-, wild- (7), wil- (21), beeste- (132) -lidi. nd. wilt. hd. wild-e, -terende (126), -ecli= chen (18). worsam (6). wret (23). Ferire, bissw. -ri hd. slahen, schla- hen, -gen (7). sclagen (13). slain (19). slaen (11, 132). slan (8). tulpen; (cornu) putschen (126). *Feritarius v. Ferenarius. Feritas freyde- (8), wret- (23), wreet- (11), grym- (8, 110), grulich- (8b) -keit, -heit (11, 23, 110), boifiheyd (19). *Feriu-s, -m l affarium (i. usura; cf. gì. m. vv. feri-um, -ones wovcher (130). *Ferix v. Ferax. Ferme v. Fere. Fermentare teisem (6, 110), deisam (nob), deysem (132), vrhab (1), weich vnd lug (126) machen. deysscmen (12). deigen (21). hefel l vrhab setzen (75). hd. nd. suren. hd. suern, suwern , saw= ren. hefeln (67). heblen. Fermentator gruißer (19). gruuter (11). gruyter (147). Fermentatus gesuert (18). gehauen (99). Fermentum (i. zima) vrhab (1, 71, 74, 75, Sum.). hefel (7 &c). heuile (104). heff-el (106), -tei (74). hevel (107). hofel (64). hebel (93, 126, Fris.). heuesel (99). teysem (6). deisem (no), deissam i dei= schey (10). tesem l gyr (74). deißman (49). desem (107). grufi t gest (19). gruyt (147). gruut t geest (11). ein saver- (3), sawer- (4) -teick. hd. sur- (5b), suer-teyg (9), -deig (5ab &c), -deick, -deich (13). saurteig (74). zurdech (23). hd, suwe-, Seil- (134), saw-rig (Voce, ex quo). *Fermentum v. Ferramentum. *Fernesis &c. v. Frenesis &e. *Fernisium (st. vem.) fernis (22b)- FER Fero-, fera- (76) -citas, ferocia hd. grusam-, gruwelich- (6), grimmi-, gry= mi- , gryme- (132), frolich- (7) -keyt. grulichheyt (21). grim (noi. grim- (133), gruwel- (23) , grawel- (22), gryl- (76) -icheyt (22). wretheit (99, 132). Ferociter freidig (68). wrect- (132), grim- (no) -lich. *Feroeum v. Froccus. *Ferola grofirofi (74). *Ferola v. Ferula. *Fero-, ffeto- (5b) -nia, -ma (69, 70, 151), t -nica (76), -na (1, 74) -phia (3, 4) (i. UOÀuaxscpavoc ; dea agrorum GÌ. m., dea agr. IpuellarumPap., dea ferendi 76, 129, i n. pr. mulierìs 76. X vero= nica; qd. fons i palus Br., fons 66 &c, polis 70, sonus 69, 134, viale 3 &c.) hd. steg, steig l stigel (75). ein stegk (66), steg (69, 134), steck (70, 151), stege (152) vber ein wasser. brugge ouer w. (132). ein bruck oder ein w. (sic 68). ein steg daman ober geet (5), doman vber gait (7), d. v. gat (67), do man iber gaut (feronia 76). stecli (23). sticli (22). steickt (3). stecht (5b). gotin der ackere (74). godynne van eym wasser genant fero= nia (147). *Ferotiens v. Ferox. *Ferotilla (fe'ot.), fìszula (sic? 102) ein zwiual-ter (17), -der (102). Ferox, verox (5b) (i. atrox q. v. cf. ferax) hd. grymmi-g, -ck (19). nd. erimmich, wreet (99, 132), vreslie (23). frcyß-elich (21), -lich (Hén.). frefiig (7), v'esselich (6), >< vorax? vertreselich Mrg, fiir das ausgestr. verhyteligen (13). fru-JBelich (5b), -sam (5), -liche (i. fferus b). hocbtragen, dapfier, roivw, rauch, gehertzt (126). lesterlicher schalck 0. sunder (75). manhafft, muotsam (83). I ferotiens (equus) das geme lecket (125). *Fe-, fa-rra weisser gangfisch (140). *Ferr-a, -aria (i. verbenaca) eysen= kraut &c. (143). *Ferrago (agri portio Gì. m. ; cf. 142 h.v., ferramentum, mallicinium) hame- rschleg (75), -lsbach (108. b st. 1). *Ferramen v. Ferramentum. Ferramentarius v. Ahenarius. Ferra -mentum, -men, -go, fera- (132), fer- (69, 70) -mentum beslahen mit (19), beschlaliung von (110) ysen. beslach van yseren (11, 132). hamerslagk (10 sim.). Ferrare hd. beslahen (Mss. mog.). Ferraria v. Ferra. *Ferraria minor bruchwurtz t oder= menig (73). sa-,, sen-nickel (i. sanicula &c. 143). *Ferrarium hamir (8, 17, 76). Ferra-rius, -tor besleger (11, 19). ysen-, eysen- (4, 75) -keuffer (75), -v'keu£ fer (8, 17), -smyt (5b, 4, 93). smydt (132). hd. schmi-d, -dt. Ferrata earpenta (i. ferrati currus 4, 76. cf- gamba), ferrecarpent-a i -um (75) ein behang-ner (4), -er (3) wagen. ein peschlagner w. mit eysen (75). Ferrator v. Ferrarius. Ferratus beslagen mit yser (132). beschlagen mit ysen (no). Ferre hd. tragen. dragen (8b, 132). dreghen (22b). hd. nd. begern. lidin (8). FER leyden (9, 132). lyden, sagen (110 &c). sprechen (8, 9). *Ferreearpentum v. Ferrata. *Ferrefodina v. Ferrifodina. *Ferrentarius v. Ferenarius. *Ferres eber (5b), aus verres X ferus? Ferr-eus, -ius yser-in (110), -en (11), -n (19). eyse-rin (75), -n (126). van yser (132). Ferricula v. Ferrucula. *Ferricula isern sehuffeln (17). vsen schufel (8). *Ferrifaber eysenschmit (75). *Ferrificina isensmitta (93).' *Ferri-, ferre -fodina ysen grube, (17 sim.). *Ferriginea v. Ferrucula. *Ferripex (cf. forpex) eysenschar (2). *Ferrius v. Ferreus. *Ferruca v. Verruca. Ferru-ca, -nca, -neus (75, 76), fe= run-ea (2j, -ta (1), -eus (74) eyn ring (12). ysen- (7&), eysen- (74), eisener (i5), yserin (6), yseren (23), eysner (1, 2) rinck, hd. ring, rinkch (2). ysern senckil (5b). *Ferru- (Pap.), var. ferri- (gì. m.) -eula i. ferri- (Pap.), ferru- (GÌ. m.) -ginea, nigra ferrei coloris. *Ferrugare v'rosten (10 &c). bero= stern (13). *Ferrugenia (cf. sq.) eyn swartz rock (7), aus swartz rot? Ferruginea v. Ferrucula. Fer-, ver- (5b), fé- (76) -rugo (i. ferri rubigo, cf. farrugo) hd. rost. nd. rust. sinder (8b, 17, 47, 96). eyßen sin- ter (1). eisen-rost (75 sim.), -schnider (sic 75). yßen czunder (sic 5b). swartze varwe (132). schwartz farb (no), pi. vil- speue (96), -spone (47). Ferrum yser-en (23), -n (22). yser (132). isirn (104). iser (99). hd. ysen, ylien (13), eysen. Ferrumen (i. gluten) lym (110, 132). furnuß (Ri*.). Ferruminare lymen (110). an-1. off soldyren (132). Ferruminatus ags. gisuetit (145). *Ferrunc-a, -us v. Ferruca. *Ferrutaria (cf. ferulana) rost gestock (9). *Fertebra(c/. vertebra) v. "Vertibula. *Ferticillum v. Fractillum. *Fertidis v. Fertilis. *Fertigo v. Vertigo. *Ffertilabrum v. Vertilabrum. Ferti-lis, -dis(7)M. frucht-bar, -ber, -berick (16). vruchtbar (t?) erdig (23). vrochtber (8, 11). froclìbar (5). fruch= bare (10). drachtich (11). berhaftiger (Sum.). Fertilitas hd. fruchtbar-, fruhtber- (6 sim.), frochtbar- (5), frochtber- (8), fruchber- (21) -keit. vruchtbaricheyt (22, 23). voltit (99). Ferto (i. XII solidi; XII sollidi goctinge se. gewandrie 13; quadrans q. V. cf. Sra. 1, 633. Ob. 388. GÌ. m. 3, 513 sq.) ein vier-dunc (130), -dung (2, 5), -donch (si), -tung (4), -drung (1), -ding (93), -del (11). fier- (6), fer- (18) -ling. yirtung (3). eyn fir dung (7, 4), dingk (2Ì). verdin-g (13), -ck (23). FES 231 Fertum opffer («8, 110), offer (132). *Fertus (X prc?) v. Fartus. *Fer-u, -utum (f st. v) spifie (8). Fer-uere, -bere hd. hitzen. heitzen 68). heißin (19). heissen (132). hitten 23). heyten (11). hitzig sin (76, 110). h. t sydenig werden (65). heiiJ machen (7). hitzigen (67). hd. bur- (19), bor-, ber- (13, 23, 132), bar- (11), bren- (110) -nen. born (18). fuern (17). siedin (8). syden (9). strodlen (65, 126). toben (110). fora litibus feruent es wimfilet mit zancken (126). Feruescere anheben zu hiczen (17). Feru-idus, -ens hd. hitzig. nd. hit= tich. heyssich (132). zornig (64). brunstig (64, 110), burnde (19). sudig t sutig (126). Suttig (126, 128). Fer-ula, -ola (136) schuoler ruth l i. q. filex farn (93). eyn schule ruth (7). rorin steck (8). ror staf (23). crucke t palmiterium (11). krocke (19). bare (17). ferul-, stecken-, galben-kraut; pfrim^ men, genst, genster (143). birckwurtz (126). ferb-, gilb-, streich-blum; wiitschen, ackerpfrimmen(73). ags. a3Scdhrote (94a), aesc-throtae (94), -drotae (136. -throthe the big fennel Bsw.). Ferul-ago, -a syriaca &c. galben= kraut (143). *Ferulana (cf. ferul-a, -aria, ferru= taria) rùge (rungen) steck (8). *Ferularia (i. forale q. v. 76) ruten (st. rungen X ferula ruten) stock (76). kypfstoek (74). schemel (super axemSó). Ferunca &c. v. Ferruca. *Ferunculus v. Furunculas. Feruor hd. hitze , hitz. nd. hitte. hitzde (132). hitz- t buni-ung (19). hett- i barn-inge (11). brant (110 sim.). lieb; grundtwallung, strotzung (74). sied-ung t -enigkeit (65). Feru-, i frix-orium (cf. sq.) fritpanne (147). *Ferurium kessel (74). Ferus adj. sbst. hd. nd. grimmi-g, -eh. freydig (8). scheutzlich ; ein rsewling (126). eyn eber (19). en euer (11). *Ferus oculus v. Asyla. *Ferutum v. Feru. *Fesanus v. Fasianus. *Feseenni-are v. -nare. *Fescen-nina, -ia (9), -nium, pi. -nia (i. cantus nuptiarum) f -nie i -nine (no &c), -ini (carmina contra fascinum) t -ine (i. laudes &c. Br.), fas-cennine, -cinine (Br.), -temme t -tennee ì -temina t -tinea pi. (76), fescinne (68), fiscenie (141), t feste-nne (74), -urna (148) (i. cantus circa pueros i nuptiarum, mitunter durch die Form unterschieden) susenynne (10, 12, 13). wyge-leit (8), -lynk (sic 9). gesang vber die wyegen; brutlauff-g. (110). entslafi-g. der kinde t frauen-g. so sie die k. wiegen ; et. prò laudibus lobe (74). senghe ouer die wijghe; bru= loffsangen (132). profescenninis est can= tus ut sufia liebe ninnen (10 Mrg.). fes- eenninus (Br. &c. ), -cennius (no), -tenneus (76) i. nuptialis. *Fescenni-nare , -are (68) wygen off syngen (132). wiegen 0. s. (ilo), wyhen 0. betriegen (68. X fascinare). *Fescinne v. Fascennina. 232 FES FEX FIB *Feseitudo v. Fessitudo. *Fessare mude rnachin (19). mueden *Fess-, fesc- (3) -itudo hd. mudi-, mude-, mudi-, miedi-, mode-keit. miecU heit (no), nel. modicheyt. moetheyt(132). Fessus mude (10). mued (1). muede (11). mude (6, 4,). myed (88, 134). miede (noj. Jid. nd. mude, myde (13), mode, moede (132). mude von gedancken (9). ablegig vff dem wege (65). *Festaeulum v. Festucalium. Festare (i. festiuare 66 &c.) fyren (19). vieren (11). brangeii (75). *FBstenne &e. v. Feseermina. Festialis v. Feeialis. *Festieolium v. Festucalium. Festin-anter, -e hd. nd. ylich. yliche (17). hd. eyl-ende (75), -ig; zau-, zog- (6), zeu- (17), czawe- (132), towe- (23), haeste- (132), ylent-(no), ylenc-(68)-lich. flux (126). bald (76). Festinare hd. nd.\ yleri. hd. eylen. zawen ; hell-, laut-, drat-geen(74).snellen (11, 19). haesten (132), hasten (99). tawen, yagheii, lofen (22b). Festinatior behender , ryscher , schneller (75). Festinus hd. snelle, snel, scimeli, geczauwelieh (i. ìpes 5b). riseli (5). ylig (132). eylich (67). t>ehend (68, 110). haes= tich (132). Festiualis (cf. festiuus) hochczyde= lich (19). Festiuare hoelizyt, hoechtzijden (132) lialden (18, 132), halten (68), haben (no), off vyren (132), 0. fyren (68). liochtiden viren (23). hd. firen, fiera, feuren (67), veyren; v. die heiligen tage (75); hoch- tzitlieh sin (7), -ziden(5b),-zijten, -zeytten, -zeyten, -zenten (67), -zijdigen (17). hogeziden (21). Festiuitas hoch-gezeyt (66, 70, ìói), hd. -zijt, -zeit (4, 134), -zeuttlichkeit (67), -zidekeyt (18), nd. -tit. hoich- (5), hoech- (11, 132), bog- (21) -zijt, -eit (sic 11). *Festiuitatus hoehzijtlicli (19). Fest-iuus, -us, -alis (i. eeleber) hocb- hd. -zytig, -zeytig, -zidig, -zeutig (67), -zitlieh, -zidelich (19), -zeitlich vnd -wurdiglicben (75), nd. -tidieh. hoeeh= tijtlich (11). zu der hogczijt (21;. fro= lidie (19). vro- (11, 110, 132), fier- (10 sim.), fest- (no), feest- (132) -lich. Fé-, ve-stuca, festula (6) hd. ahen i agel; Mrg. kave (12); age-11 (64b, 74, 75), -leu, -In; ane, ane von fiali (18), ayne (9, 12 Mrg.), eyne (5b), an (21), anen (5) ; ein mugklem (74) ; eyn muke gestupe staupe (17); gestupe (19), staub, staup; st. in der sonne; ein tev= begin (i. puluis, sic 3). stoff off kaff (132). styppe (10. 13). stope (8). stamp (9). stupffel (126). schabe(4). scheff(22b). scheue (22b, 23, 47). scheeve, fese (147). scbele (*'. luseus! 77). fesa (Gf.). en vese van den cledern (23). ein vas von den cleidern (6). ein fescliin (10). vefòen (1). halmsblat (93). halm (i4i). Festuc-a, -ago, t (quasi) auen-ago, -ula (144) taub baber. gersten ratten (144). haberkraut, twalch (143). drauick (Kfl.). *Fest-ucalium, -ucarium, -ieolium (7), -aeulum (76), -ucabulum (74), vestuea-lium, -bulum (i. erinaeula q. cf.) hd. ein heche-1, -In (17) ad purgandum Unum, hegeln (21). hachel (4). hecken (49). en ribbe yseren (23). rib-ysern (22), -isen (6, 21). hd. swiug-e, -stock (74). *Festula v. Festuca. Festum (i. festiuitas; lignurn quod sustentat plura Ugna, in sumrnitate domus &C. cf. GÌ. m. h. V. Dz. Wtb. 627) hd. beiligtag (76), feyertag (4), veirtage (74), fierdag sim.; eyn fry,: dag (21); vier al hag (sic 5b). vier (14). virdacb (23). hd. hochzit sim. hoychzijt (19). hoechtijt (11). hogetide (99). vnderslag t stendel (19). ondersclach (11). baenbalc (107, 132). furst (no), firstpawm (74). Festum s. viti i s. lucie, var. s. iohannis baptiste sunnenwendtag (75). Festus dult (Sum.). Feta trechtig (8, 9. cf. Dz. wtb. 628V vaccas fetas cimai mit cbalbirun (Gf.). *Fetalis (cf. extalis) grozdarm (Gf. 5, 226). Fetare gebe.rn (8, 76, 110). geboren (9). iungen (127). fruebt bringen (68), geberen machen (110). vortbrengen; vruchtbar machen (132). *Fetellus (i. vitulus 76. cf. auetella i. vitula &c. 141) cbalp sim. (Gf.). Fetere, prs. fetigo vi (14) hd. nd. stìncken. Fetiditas stanck (5). gestancke (17). stinck-ickeit (18), -endicheit (23), -heit (68), -licheit (110, 132), hd. -ung, steyn= kenheyt (21). vnrainigkeit (76). Fé-, ve- (5b) -tidus hd. nd. vnreyne, vnrenich (22), stinck-ende, -inder (9), -en (18),_ -endecht (5b), -endich (13 Mrg., 23), -enlich (13), -ender t vnsufer (6). *Fetigo v. Fetere. *Fetonia v. Feronia. Fetor hd. nd. stanck. hd. sthank (13), stang, ge-stanek, -stang (4). *Fetositas stanck (11, 19). *Fetosus (i. fetidus 66 &c, plenus fetu t fetore 110 &e.) stinckende (19). fruchtbar (9, 110). yruch't- (132), frocht- (8) -ber. *Fetu-ca i. habens l portans fetus; -la i. mulier paruos h. f.; -eina i. can= tus cum quo mulier temptat eijcere fetum (76), cf. foeeutina causa qua m. f. ej. tentat ( 129 ) aus foetutina stinkende orter (pi. ex), i. foetorum colluuies (Gi.m.). Fet-, fec- (75 varr.) -ulentus (i. fetidus 9 &c.) hd. stinkende. Fetura vasel (109). Fetus adj. hd. fruchte- (13), frucht- bar sim.. -per t perhafftcr l voller (74). drechticke (17). drachtich (132). Fet-us s., t -ata (76) libes (8), ab- gennd (1), angebunde (sic 71) frucht. fr. des leibes (9). tracht (19). dracht animalis i mulieris (11). Feud- v. Feod-. *Feudium v. Feodum. Fex, feda (g. v.), vex (8) gerben (1, 3, 71, 75). gare l gert t geyst (22). geste (12). gest (22, 110, 132). gè-, var. g-leger im wein (75). truosina; faeces tro= Sacll (Sm. 2, 415). hd. truo- (6, 75, 110), tru- (68, 126, 134), trus- (49), dru-, drfi- (67), drus- (12), druys- (132) -sen. biere drusen (7). dat dros (22b, 85). getros (100). berme (22, 58). barme (11). breme (23). bome (109). heben (5). heven (8). lieve (23). lìeue (19). hd. hefen, win-h. (21). h. von byer (17). pirheff (74). beffe (11, 132). win-h. t -hefe (8). heff (68, 110). heffen (134). haepffen (126). houe (18). fex ciuitatis das schandlich hudel 0. buffel volck (126). *Fexillifer v. Ferenarius. *Ffexillum (st. vex.) fané (5b). Fi-, selten phi-ala, off fìola, fiola (74), fialia (8), viola l vialis (74), viale (poculum ex vitro 64c, aber vinale p. ex vino 64b) glas (8b). glase-coph (121), - cop (11). glaßecohp (100). gesin (sic) vesli (93). ein gleßin (110), glasen (132) vas. ein glaU- (68), trinck-, ol-, wirauch- (74) -va6. eyn lanck glas (22b). schalc (11). eyn schale, Mrg. koderoff (19). kut= ter-holff (5), -olff (70). kuté- (69), kutt- (66, 74), kutte- (151), gotte- (12, 67, 1.52), gutt- (75b), gut- (134), chud- (71), kud- (2), kode- (22b, 23), gode- (10, 18), gude- (5b) -rolff (cf. Fr. 1, 387b, 561b. BM. 594J. godrolffe (17). kotrulffe (132). guttroff (75^). gutteruff (21). kudrelf 0. kuff kar (1). cate rolf (147). gutter (7. cf. Staider 1, 489). gùrtelin (6). migel (6, 74. cf. eyathus). stauf (Das.). kelch (9). kilch (8). doplet (112). *Fiala (cf. fìgella) vedele (23). Fiber (animai l herba; cf. viber. vibex. fibex.) hd. fibar (131, 141); bib- ar (ib.), -ur (141), -er; bye-, be-, pi- i le- (sic 9) -ber; bebir (8), befer (18); bircke, pirgk (74). beuer t berke (23). eyn birg o. eyn alen krug (21. X fiala?), hd. nd. otter. *Fibeus v. Vibeus. *Fibex (cf. prc, vibex) bircke (3 , 19, 4, 76). pircken l bercken (75). pir= chen (1). pirgk (74). *Fibia (cf. sq.) pekelhawbe (9). Fibra, vibra (17) ader (i. neruus 1, 17,iio,i32) am hals (110). ein halß- (68), halcz- (18), hals- hd. -ader, -adere (23), -aydder (133), -oder (6, 4). spange (i. ar= milla, perichelides 74. cf. fibula), becken hube 0. holz (8. cf. prc). das port ara wasser ; pi. lempen 0. zipffel (iecoris Se.) ; ziserle vnd beiwurtzle (126). ags. libr= laeppan (pi. 94, 136). *Fibra-ns, -ens (94) ags. risa- (94), rip- (136) -endi. *Fibrare (i. neruos extendere &c.\ fortiter mouere, jacula proijcere 76, can= dere 5b. X vibrare) e- (17), a- (75) -dern. schwencken (76). glißen (5b). *Fibratus gozaserlet vnd haaracht (126). *Fibri-us, -nus (kì.) bybern (17). ;i:Fibrum (aus cribrum X vibrare ?) eyn sijp (5). *Fibrunis ein biberin (9). febimus berynne (8). Fib-, vib- (5b), bissw. fix-ula (i. brac-ea, -teola, eoncatenati-o, -ea 120) nuschil(i2i). nuskel (100). muskil (120). hd. nd. spange, vorspan; mantel-snor, -snur (6), -schniir (7). hd. vor-, fur-span, -spang; ring (6), rinke, schu-r. (125). rin= gel an der frauwen cleidern (75). spa= FIO gen (13). vorspang l mantel (18). man= del snure (8b). zunge in ey gurtel t snuer l spindel (17). spenglin (68, 110), vaelle (95. cf. vel v. braeea; velsloz pessula Sm. 3, 460?). brae (12). bratze (23). gaspen (109). gesperr (ni), rorberg, schlurffen, anwurffe (pi. Agr.). honeworff; klammern (fabrorum) ; heffte (vulnerum) ; fixula kramphe (125). ein brusthefftlin o. am mantel o. ein schoner gurtel ring (64). hefftel (74). hecht- (106), het- (ìos), heck- (132) -sei. heizzilo (Gf. 3, 737). ags. sigil t hring-ae (136), -ìae (94). Fibulare heften , binden , spannen (110, 132). vor- (11, 19), zu- (5), to- (23) -spannen, mit der spangen (5), bratzen (23). zu spann (17). hd. spengeln (Voce. ex quo), ezu sammen spengen (4). ein= ringgen (126). inbreisen (76). *Fibulator Spengler (77). Fibulatorium hakeken t haexken(ll). *Fibulatura naruuo (Gf.). *Fibulus rinck an einer gurtel; rinckel am schuch, et. in freno (75). *Fibuo (nach fìbulo) i. loquor (76), aus fabulor? cf. folo-bs (Pap.), -ps (148) i. sermo f *Ficaria ficwrz (Sum.). Ficarius figen-kauffer (110 sìrn.), -v'kauffer t v'keuffer (8). veygen vor= kawfFer (9). i. sutor, alut- , pellip-arius (129. cf. flcones). pi. i. vani (st. fauni Br. &c), al. homines v„ satiri, incubi &c. (76). Fi-, vi- (136) -eatum (i.jecur 76 &c- cf. Bz. wtb. i40)leuer (11). ags. Iibr(136). Fi-, fiS- (9, 87, 120, 134, i. pisds 129), Vi- (9, 34, 37, 64, Bosw.), VÌS- (11, 20&C.), feci- (102), sin- (q. v.), spis- (9) -cedula, fìce-tula (47, 85, 94, 121, 136, Hpt., Gf.), -dulus (11, 19), -eula (141), fìeit- (94a), fleid- (5b),fidec- (75), sicee- (104), spicec- (74), sepieee- (Gf. 4, 762. cf. h. ■y.),sineed- (s. M.),eicen-(s.M.),cicend- (93), cineed- (Gf. 5, 711) -ula, spitella (i. lucilia 16), felocena (102) (cf. curruca) sneph-o (87, Gf.), -a sim. (120, 141, Gf.), -e (100), -er (7). sneph (45). snepfe (104). snepff (74, 110). riet-sn. (64, 93). riedschneck fid. 75). hd.nd. sneppe. snepe (4). snep (5, 21). sneeppe (11). snippe (13, 23). snyp (12). snech 0. ruch (1). schnebe droschel (75). hasel- (13), waßer- (18) -hone. grase-mucke (19), -mucke (102). hd. gras-, graß-mucke (3), -muck, -mugk. gras-musch (11), -vincke (9). fincke (10). ags. suca (Hpt. 5, 198), suega (94ab. cf. ouxaÀc? id.), hegesugge (Bosw.). wust= ling (114). zeißlin (91). cisli (93). zys (cine' Gf.). gey- (1, 74), gè- (74) -bitz. bach-stertz (7), -stelz (cicen. 37). hegi= sterz (sepie. Gf. 4, 762). wasser- (9, 16, vie. 34, 37, spie. 74), pach- (74) -steltz. finiefFa (? st. sneffa? ficetula Gf. 3,526). (herba) clivarn (85). chiwarn (47). *Ficella (cf. fiscella) i. pars braciai t vas (76); ficilus i. os br. (gì. m.). Fic-etum, t -izetum (76), t -ulnetum (147), -entum vygecht (8, 9). vigen-, figen-hauff (5), -hoyp (19), -huff (76), -hoff (18, 21), -hoffe (Sb), -hof (23), -holtz (8), -garte (17, 19). dair vele vyghen wassen (147). *Ficeus v. Ficulneus. *Ficicio v. Filigo. PlEFEXBACH GtOSS.ARlUM FIG *Ficidula v. Ficedula. Ficilus v. Ficella. *Ficinetum (untersch. von figmentum) i. composi- t forma-tio (76). *Ficionarium (st. tic.) dayr men vuyr myt staict (147). *Ficitula v. Ficedula. *Ficizetum v. Ficetum. *Ficmen &c. v. Figmen. *Fico (i. ficuum comestor l deuorator l calumpniator 76, defurator 3) ein feygen fr esser (3). Fie-o, -on, pi. -ones ags. sco (Gì. Aelfr.). soche i schvlie (sum.). socscuha (120, Gf. sim.). sochscua (141). sòchschova (121). soescuohe (104). hososcuoha (127). fichones finchun (Gf.) hierher? *Fico-fanca (8), -uanta (9), -fanitiea (76) (aus ficophagus X sycophanta) veygen vroz (9). figen-freßer (8), -esser (76). lesterer (8, 9). *Ficonissa &c. v. Fitonissa. *Phiconus v. Fito. *Fieouanta v. Ficofanca. *Ficta (aus fìola? anders Gì. m.) i. calix vini i vas amplum (76). Fictile hd. nd. eyn erden, erdin (19), erdern (132), irden (7. 12) hd. v&ti>, vas, nd. vat (23), gevesse (9), geweß (8), haffen o. krug (75), tuppen (66, 70, 15 1), kuppe (69), kupp (134), duppen (132), doppen (67, 152), poth (19), pot (11). eyn vafi von erden gemacht (8, sim. 68). getreyt faß (64). Fietilis das lichtiglieh zu giessen ist l erdig (110). dat lichtelich tzo tem- periren is t erdisch (132). *Fietinium v. Fictitium. Fietio ein falsch bewisunge (15, 63). ain falsche beweisung (76). ein f. frewnta schaff l falche tat (9). eyn fals wisung l gedicht (7). falchs fruntschafFt (8). vn= meynung valche beweysunge (9 Anh. 2). dyechtuuge (19). vensinge (99). *Ficti-tium , gew. -cium, -nium (7) eyn dichte (22), hd. ge-d., -dicht, ghe= diete (23), getichte (9), dichtinge (11). ein erdocht ding (6). lugene (9). logen (8). vnmere (22b). Fictor tichter (64). vensere (99). vynser (147). Fictus ge-logen t -dichte (8b), -macht 0. -dicht (75), -mustert (125). *Fieuleus i. scitor (76). Ficulnea (dira, a ficus 76 &c.) figen- bom (6), -baum (5), -baym (5b), -pawm (1), -bom (23). feygen bawm (4). cleyn vyghenboem (147). *Fieulnetum v. Ficetum. Ficulneus, fieeus vyghenboems ( 147). Ficus, vicus (147, i. ficulnea 1) hd. fige, feige, veyg; fi-, fey-genbaum, vig= bovn (93). nd. vighe, vighen bom ; vighe (132), yijck (147), vick (22ab), wijk (23) infirmitas piscium, eyn cranckheyt der visch (147), craneheyt der vische (22b), eynrehande ongemach (132). (ficus m., g. -i, in 110 &c von f. /. g. -us untersch., morbus, passio) hd. fig-, figen- (noa) -wartz, -werzen (93). fig (2). verg (ficus 1. zwischen caput de partibus piscium und e. de passionibus naturalibus animalium; cf. Pr. 1, 259 sq. Sm. 1, 515, 559. Gth. Wtb. 1, 36i). eyn bucke (piscis 5b). FID 233 *Ficus v. Vicus. *Fichones v. Fico. *Fida v. Fidis. Fid-e, -eliter hd. glaub-lich, -haftig. gleub- t truwe- (110 &c), geloef- £ trowe- (132) -lich. *Fidece-n, -na v. Fidieen. *Fidecula v. Ficedula. Fides. Fidedignus glaubhafftig (75). Fide-, fidi- (Br.) -fragus, t -frangus (75), fedre-fragus, var. -fagus (74) trew- los (9), -pruchig (74, 75). dru- (8), drug- (49) -lofi, druwe-lois (13), -loiß (10). fride= pruchel (74). *Fidegellina v. Figellina. Fideicommissum gelaublich beuelh= nyß, var. glaublich befelhung (64). Fideiubere purg sein (1). hd. burge, burg, bùrge (6), byrge (67), byrg (134), burger (13), borg (21, 132), nd. borghe, to b. (23) werden, w. vorden andern (11). vorheyssen (4). Fideiussio burgeschafft (8, 9). Fidei-, fide-, fidii- (5b) -ussor hd. burge, burg, burge (3, 6Ì, nd. borghe, oft vor schult. berge (13). borghere (si), purg vnd borg (75). eyn vorspreche *Fideiussoria purgschafFt (75). Fide-lia, t -na (64, 76) hafen (64). irdin-h. (74, 93). erden vas (110), pott (132). hefen i krieg (76). großdorfi (74). Fideliator seelgerether (gì. m.). Fidelis (i. fidus) nd. truwe. hd. nd. ge-tr., -trev (6), -trew (4), -trwe (18), -trouwe (132), -dru (21). trwich (11). gelawbìg (9). glaubig (i. credulus 1). gleubig (17). globig (6). gleubhafftig o. warhafft (8). Fidelitas hd. getruwe-, gedru- (8), getrewic- (9) -keit. dedru- (sic 21), gh&= truwic- (23), truw- (22), getrew- (4) -heit. Fideliter (cf. fide) geloublich (76). Fidella v. Figella. *Fidellus chalp (Gf.). Fidem prebere i iubere purg wer- den (75). *Fidena v. Fidelia. *Fidencia v. Fidieen. Fidens triwende (39). Fidentia freymutigkeit (125). Fidere druwen (13, 14). nd. truwen. hd. nd. ge-tr., trouwen (132), hd. -trau= wen, -trawen (1, 134), -trewen (4), -drau= wen (152), -druwen (133), -truen (17). hd. lo- (12), gelau- (9), glau-, gleu-ben. ghelouen (11). Fides (dim. fideeula) trou- (132), tro- (99), hd. trau-, drau- (67, 152), tru- (19, 68), dru- (133), tre- (70) -we. trew (69, 134). truw (110). trw (11). hd. gelaube, glaube, glaub, glauben (13), globe (6). loue (22ab). ghe-1. (23, 132). Fid-es, -is, -a, -us (16) hd. seyte, sait (76, 134). seitte i ein snor lanificum (6). seuden (13). zeyde (23). snaer (132). snare (16). sùare (8). snar infletta (8b). snur (9). glockenstranck (17). *Fideus (i. finus Gì. m.) v. Fidius. *Fideussor v. Fideiussor. *Fidiale leube (19. aus nd. love fides X solarium?), solre (11). *Fidia-mus (129), -nus i. amicus fidem seruans (76), amans (129). 30 234 FIG Fidi-cen, -eina (76, 134 &c), -cium (76), fìde-een(134), -cena (67), -neia(133) (i. qui t que canit in fide, cf. sq.) seyten- singer (no), -spieler (7). in snaren syngen (132). hd. spil-, spiel-, spele- (13), nd. spel-man. geyger (91 sim). harpff-er (64, 88), -esehlager (88). Fidi-cina, -cena (cf. prc.) hd. spiel frauwe, spil-frau, -frow (6). spel vrowe (23). eyn seyten spileryn (4). Fidieula v. Figella. Fidicule dumschrube (125). Fidifragus v. Fidefragus. *Fidiiussor v. Fideiussor. Fidis v. Fides. *Fidius (74 &c.) , fideus noraen halb- mensch vnd -got; aduer. beydfemmitteh finger do mit man swert; i. anularis golt-finger, -trager (74). gult- (21), gold- (76), ha. nd. golt-vinger, -vingerlin (18). eyn vingerlinck (132). Fiducia getrue dinst (8. cf. fidus). truwe (18,19,68). v'trawung(9i).getraw- ikait (134), -kait (1). getruwig- (69), getrauig- (i5i), getrauy- (66), getrew- (70) -keyt. getrauhe-t (152), -yt (67). trou i gheloue (11). glaube (19). globde i zuu'siecht (18 Mrg). Fiducialis trwe- (11), druwe- (19), getruwi- ( 18 ) , gbetruwe- ( 23, 68 ) , hd. getrw-, getra-, getrau- (67), getrou- (132), getreu- (70, 134), getreu- (i5i), gedrau- (152), gedru-(21, 132) -lich, -lidie, getruw (no). *Fiducialitas getrukeit (17). Fiducialiter getruelicli (17). Fiduciarius hd. nd. eyn, en ge-truwe -truwer, -druer (21), -druwer (133), -drau= wer (67,152), -trewer (134), -trouwer (132). *Fidula v. Figella. *Fidulare (i. figellare) fideln, geigen (74). Fidus (i. fìdelis q. cf.) ein getruwer (6). getru (8). gedru^ (21). getrw (1). getrewe dinst (9. st. fiducia). *Fidus v. Fides. *Fiella &c. v. Figella &c. Fieri hd. nd. werden. w. gemacbt (19).warden(ll).fitschuet;fiuntscheeyn (85). fiat eß werde (19). et warde (11). *Fifetera (i. bestia maritia quae aquarn adtrahens et iterum effundendo naues dimergit) splinza (131). i. q. fusitera = physeter (gì. ni.), cf. spritzwall physeter (kì.), balaena physalus (Nmn.); auch vii. die Fischnamen sprinz-, sprenz-ling (Sm. 3, 592). *Figella (cf. sq.) v. Frigellus. Nigella. *Fi-gella, -gela (3), -ella, -della (gì. m.), -dula (12, 64, 75, 93), -dicula (91, 125), -gilla, vig-, vi-, flig- (v. steffàusj -ella (instr. mus. ; et auis i herba, cf. frigellus, nigella) ein fidella (5b). hd. nd. vye-, wi- (9), hd. fi-, fid-, fe-del. nd. vedelc. fiddelen (19). giga (93). gyge (10 &c). geyg (91). eyn lut (21). quintern (125). Bes. fidella ha. nd. vincke (auis). hd. fingk (6), fing. fig-, fi-ella (i. zizania, st. nigella) rad-e (23), -en (5, 21), -el (74). ratt (fiella 76). ratyn (4). *Fig-, fi-, vig-, vi-ellare hd. fidelin (18), fiedeln (7, 20), fid-eln, -deln, -len, fedeln. vie- (11), ve- (23, 132), fy- (no) -delen. vellen (22). PHIL *Figel- sim., fìgu- (68) -lator hd. nd. vede-, hd. fide-, fid-, viede- (20), vydde- (19) -ler. gyger (6, 76, 93). *Fi-, fide- (75) -gellina fidel bogen (4, 75). Figere stecken t cleuben (5 &c). stech- 0 [prs. 141), -in (8ab) , -en (1, 4). hd. nd. sti-, hd. ste-cken. ad. cleu-, klie-(76), cley- ben. kleuen (18, 23). spalden (17. missv. aus kliebenXfindere). vestigen (68 &c). hefften (110). hecliten (23). hetten t vatten (22b). negeln (49). *Figilla v. Figella. Fig- bissw. fic-men, -mentum, i. fìgium l fìctum (76) ein gemacht (1, 5b, 75;, gestifft (25) ding. hd. nd. dicht-unge, -inge, -nisse (22). hd. ge-tichte, -ticht, -dicht, -machte (114), -lichnisse (9). glicbniß (8). hefftung (110). *Figulator v. Figellator. Figulus (i. ollarius luti compositori qui facit vllas 5, 21) hd. hauanari (141) ; haf-, baie-, baff- (1), haue- (6), liefe- (151, 152), heufe- (13), vorbe- (8b:furben?), dippe- (18), vi- (5, 21) -ner. top- (9), dop- (17), dap- (5), grò- (22), grop- (23) -per. duppen- (5b, 12), heffen- (8), hef en- (10), pot- (132) -macber. potternaker (99). Figur-a, -e (5b) (i. forma ; maneries t slages — st. similages ? — l signaculum 1) hd. gestalt. g.- (1, 9 Anh., 132), stalt- (23), staiti- (13), hd. gestelte- (5), gestelti- (15 sim.), glieli-, gleiche- (152), gleich-, scepe- (11) -nisse, hd. -nusse, -nuß, -nis, -niii, -nisse eyns wesens (15). gelichunge t worsebein (9). figure (5). ein f. aldie (5b). figuer (21). nott (77). Figuralis hd. nd. figur-, figuer- (17, 21) -lich, -lic. Figuralitas figurlichkeit (18). figuer= lichkeyd (19). Figurare gestalt geben (76). glichin (8 sim.). geliken (11). bildin (8, 9). zeycben (5b). figur-en (7, 22, 67), -eren f23, 132), hd. -ieren, -iren, -ern. figuern (21, 133). *Figurosus crefftig (5b). *Figus (i. pilax 75, cattus siluestris 3, 75, 76) ehi wilde- (3, 74, 75), walt- (74) -kacze. *Fil baldrian (9). Filacista v. Filatista. Filac-, phylac-, fila-, phila-teria (cf. lacinia, gì. m. 3, 553 sq. 5, 286 sq.) perment daran die zehen gepot ge= schriben waren (74). dynne (110), dunne (132) pergament, in quibus X precepta erant scripta, ruom- l zaupar-giscrip ; pbechar, cechar i brieveliu (sic Gf. 3, 324). brieuil-i (Sum.), -in (130). brieff (25). sawm- (9), zawm- (8) -vesen (cf. sq.). bleho (86). ger 0. same am gewande (74). Filac-, fila-terium gesebrift der X gebot (9). schrift der zeben geburt (sic 8). ein saum (17, 110) an dem gewande der widder geslagen ist (17). zom (68). soern (132). zedel (5, 21). zadel, lode (5b). stra-del (23), -tele (22). tafele (22b). *Filactrum {cf. prec.) v. Filetum. *Phila-delphus, -derphia t -rphia (i. fraterna dilectio 76. cf. ngr. (XÒeptpoc,) veste lieb l bruderlich lieb (9). *Fhila-, philo- (Br.) -geus (aus phle= gon X ipogeus q. v.) pferde der sun= nen (74). i. quartus equus solis (Br.). FIL Filago, carta-f. (q. v.) wand- (74, 91, 125), ruhr-, heinsch- (143) -kraut. *Fil-ama, -orna, fìrama (11, 19) kuß (74, aus (fikf]lia) quecksilber (19, 74). quic siluer (11). *Filamengarn (Sum.). spynwerek(147). *Filamena v. Filomena. *Filandus v. Filaudus. *Pbilangus (cf. philargirus) liebha= ber der zeitlieben ere (75). Phila-ntropia, -tropia, -ntropa hd. mensebe- (17), mensch-heit. liebe der menschheit (9). nd. de mynscheit (23); mildighen (22). barmbert- hd. -zikeit, -zkeit, -zig (8), nd. -icheit. demietikait (76). Philantropice barmherczig (18). *Philantropos liebe (8, 9). Philantrop-os, -us (i. lap-a, -pa) hd. klette, cleth (3), große klete (125); kleb-eren, -kraut (126, Fris.). nd. en crasse (11). Filare hd. nd. spinnen, vedemen. fedem machen (5). gara treien (110), drayen (132). hd. zwiruen. *Philar-cia, -già, -gieus v. -giria, -girus. Philar-, filar-giria, l -già l -eia t -tia (75) liebe der zytlichen ding (75). 1. des geldis (8), guldes (17), goldes (9). Philarg-, filarg-irus, t -icus (68, 147 &c), -tUS (68, 147), -US (74, 75, 76) giczig (8). geyczig (9). girig (17, no, 132). liebhaber des gelts (74, 75Ì o. der zeitlichen guter (75). geltgyricb (147). *Philarphia v. Philadelphus. *Philartia v. Philar giria. *Filastiea v. Filatista. Filateri-a, -um v. Filacteri-a, -um. *Philates v. Phelax. *Filatissa spinner-in (68, 110), -sche (132). Fila-tista (74, gì. m.), -cista (129, 147, Gì. m.), -stica (76), -tor (II. e.) spyn= ner, fadmer (74). spynresche umb loyn (147). ^Philatropia v. Philantropia. *Philatrum v. Psilothrum. *Fil-, phil- (74) -audus, -andus (74, 76), -iaudus (8), -iaridus (17) (aus phi= lautus kì. X laudare) selbsliebbaben= der (74). hd. der sich selber lobet sim. (Mss. rnog.). *Fila-x (74), -xa (x «puÀaoasiv) faß dorin man etwas behelt (74). vat wat in to bewaren (147). lo vaso da vino (GÌ. m.). *Phi- v. Phe-, pi-lax. *Filcicula (cf. fili-cula, -x) faran (Sum. II). *Philebama v . Filoeopus. *Filed-erus (8), -rosus (9), filodurus (17), philiodru-s t -B (74) (aus (91X0^ Xot'Sopo? ?) eyn affter-koser (74), -koßer (17). lip- (8), 'lib- (9), lieb- (74) -haber. *Fileius ags. brog (136b). *Philentum v. Pilentum. *Filependula v. Filipendula. *Philetrum v. Psilothrum. Fil-etum, l -actrum (147) vadem (11). stranck garns (147). *Philetum v. Pilentum. *Filex v. Filix. FIL *Filfel v. Fulvalabia. *Filia hd. nd. do-, to- (5b, 4) -cliter. dogter (99). Filialis dochterlich (11). *Filiaridus v. Filaudus. Filia-ster, -sticus, i -tor (74) hd. nd. stief-, stef- (23, 97), steif- (8b, 132), hd. stiff-, stif- (9), schif- (8), stuf- (76), stewf- (1) hd. -sun, -son, nd. -sone, -soen (11, 97). eydem (4). eiden (93). aiden (74). toh- (93), toch- (74), doli- (6) -terman. *Filiastica v. Filiastra. *Filiastiea (i. que compangit filimi) zwir-, var. zwi-nerin. *Filia-sticus, -tor v. -ster. Filiast-ra, -ica (i. priuigna q. cf.) hd. eyn styeffe (untersch. von msc. styeff 152), stieff-, stewff- (1), stiff-, schif- (8), steif- (49, 132), nd. stef-dochter. snur, sunsweib (74). Filiatio kintheit (65). *Filiatus v. Foliatus. *Filiaudus v. Filaudus. *Filicem (acc. ? cf. fili-eum, -x) farai i farmahi (Gf.). farn l viusta (latJ) t filix (i4i). ags. fearn (94). Filico ruff-yan, -igan; vnsteter an worten (74). vnwarhafftiger mensch (75). Filicula (cf. trichoman.es) rotter steinbrech; engelsulì (126). Stein-, eich- fahren (Fr.). *Filicum (b). fluoder (1). scholle (110 &c). hd. scholl. schulgen (5). blat-eyß (152), -isen (21), -hyse (133), -tyß (67) ; plat-ys (68), -eyH), -eifìlin (134), -islin (no), -yßlin (69). pladijß (132). Flagitare hd. bitten l flehen. hd.nd. bidden. biten (4). byten (9). pitten (77). fleen (5b). vlen l eschen (23). heyschen (5, 65). hd. heyssen. vmb etwas miissen o. kaelen l trenghch bitten (126). *Flagitare v. Flagrare. Flagitator gutzler l gyler (126). Flagitiosus sundig (8b, 75). boßha£= tig (64, 110). voi quaets (132. Flagitium hd. nd. laster, quale, pine, sunde. s. contra deum (9), wider got (8), w. got allein (75), o. schreiende heis= cunge (se? st?) o. bete (8); schr. I hey= schende l beth (9). hd. qual, pein. miß tag (1). schande (132). schand (110). (110) boß- (110), quait- (132) -heit. 238 FLA *Flagiton v. Flegeton. *Flagor ekiso (Dz. wtb. 684). Flagra slege (100). Flagrans pruende (9). brinnent (76). Flagrantia ruw-, rew-scbick bren= nung des fuwrs, feuwerß (65 varr.). Flag-rare, -itare (i. ardere 69, 70, 134) flammen as far (6). brennen in im seiber (no), bernen in ym seluen (132). hd. bryn- (68), bur-, bir- (13), bor- (8b), v'pren- (1), nd. bar- (11) -nen. inbrùnstig Sin (134 Mrg.). Flagrare v. Fragrare. Flagrio troph ì lecker (125). keib i lotter (126). Flagrum streich o. schlag (no). hettze offt ein slach (132). knecht gaysel (9. cf. flabrum). geisel; bramer erut; braber (17). ruott (9i). *Flagundula v. Flagendula. *Flaigegeilus (st. flagellus) driseila (Gf.). ¥Flam- v. Flamm-. *Flameetum v. Flammeolum. *Flamen v. Flamon. Flamen in. n. (i. prelium t s. spiri tus t presbyter) blas-unge (19), -inge (11). blaast (126). hd. nd. wint. adem (ìoo). odem o. heilger geyst o. prister (8, 9). priester (1 &c). *Flam-enta paffin wyp (8). -ita (76, Gì. m.) phaffen weyp (9). pfeffin (74). -inia i. filia sacerdotis (Br.). -inea pfef= fin, pfaffentocliter (74). *Flamigenus (-genus X flamingus) flemig (nomen gentis 75). *Flamignus flammig (7. i. q. flamin= gus cf. prc). *Flamina v. Fiamma. Flaminare v. Flamminare. *Flaminea v. Flamenta. Flamineum (i. flammeolum; sacer- dotium 76) ags. biscoper (?) huf (Gì. Aelfr.). *Flam-ineus v. -ingus, -mineus. Flamin-gus, -eus (10), flammyngus, (74) (i. ruteli 74) fla- (5b), flam- (74), fle- (12) -ming. via- t vle-mingh (22b). eyn flemmig (5, 22). flemi-gk (10), -g (18). en vleminc (23). eyn flymant (21). Flami-nia, -ta v. Flamenta. *Flamitura lo (22b). *Flamium v. Flammeum. Fiamma, bissw. flama, flamia (1), flamiaa (94) hd. nd. fiamme /. dye fi. von fure (5). eyn flam l fure (7). die flam o. die glut (68, 110), dye loe (66 &c), der loe (i5i), dei- lone (17), eyn lan (21) von dem fuer. die flam off diegloyt van dem vuyr (132). flam (6 &c). der flam (64). loen (77). law (1, 3, 71). louch rn. (104, Sm. 2, 46i). laum, lauch (75d), unde die. der laum, lauch (7ód) hat in das essen gesehlagen (75. cf. Fr. 1, 587c. alts. liumo ?). loghe van deme vure (23). ags. blaeed (94), bled (136). *FIamma (cf. flammula) sammet= blume, tausentschon, floramor, ni. flu= welbloemen (143). Flammare, fiamo (76) (i. incendere) vlammen (23;. bernen (23). bern (18). brennen (4). entbor-nen (5), -ren (21). ludern (17). flodern l sebeynen (9). sebinen (8;. FLA *Flammarius feurer (74). i. tieiona= rius vuyrtsaicker (1 7). *Flam-, fla- (76) -maseo (i. incipio t desidero flammare 66 &c.) hd. nd. ich nd. ik beginne hd. begin zu bornen, to bernen, to bernde. begennen zu bern (18). behende (sic) zu burren (21). an= heben zu brinnen (76). flammesc - or, -ere (99) ich beger zu bùmen (6). bla= ken (99). *Flammearius (: flammeum) schlair= weber (91). tuchler (126). *Flammeola vechil (9). wechtil (8). Cf. sq. (fechlein, fogel), eher als fechel, foche! flabellum (Fr. 1, 283b), oder wei= chel == weil (Sm. 4, 455). Flam-, fla-meolum (i. flammeum 110 &c, flamum 74. cf. prc.) orai l orel (Gf. 1, 462). rise (Gf. 2, 540. cf. v. flam= meum). bvuthul (75). fechlein, schleier, getzierde (74). schler (76). ein sleyer; eyn fogel (17. cf. prc). sturcz (3, 2. cf. nimbus. flammeum. Sm. 3, 661. Fr. 2, 354). wimpel (23). flammeetum (et aus ol) hoeft cleet (11. cf. flammeum). Fiamme-re, t -seere (147) flammen (19, 147) in sych selven (147). Flammesco, -or v. Flammasco. Flam-, fla-meum, flamium (11) (i. mauorte l virginale 141. cf. flammeo= lum) heupt cleyd (19). mutz (132). schleyer o. hube(no). eyn brade (sponse) luter schleyer (7). glas schleyeiiin(135). slewer (9). bruthiili (75, 93). sturtz (64). rise (11). Flamm-eus, -ius furig (8). fiirin, varr. feu-, fu-wrisch (65). hd. fla-, fle- mmig. flam-nik , Mrg. -mick (19). vlam- mich (11, 132). blakende (106). gluedig; bloß 0. bare (17). *Flammia (?) v. Fiamma. *Flam-, fla- (76, Gì. m.) -minare (i. incendere) entzun-den ( 9 ) , -nen (8). brinnen (76). *Flam-mineus, -ineus (76) (i. filius sacerdotis 76. cf. flam-enta, -us) pfaf= fensun (74). Flammineus (i. luteus) dottergeel (ili). *Flammyngus v. Flamingus. *Flammiuoma wolk mit flammen (8). tìammig-e l -er w. (74). eyn flam-woleken (110), -spuyr (132). fuerwolcken (75). Fammiuomus flammig (110). vlam- mich (147). daneze t fomens (sic) ex se flammas (19). *Flammius v. Flammeus. Flam-, t fla- (64, 74), fam- (125) -mula, i fiamma (143) (i. pespulli 74) horn- (74), bum- (8b), brant- (125 &c), brenn- (64c), bren- (125) -krut, -kraut. brendull (93. cf. galliricum. schweiz. brendeli nigritilla alpina). grenßing; hanenfuß; swefelprech; wassersemde (74). brunet-, fewer-, adonis-roßlein (143). wazzer seyme ( 96 ) frammula berne- crat; framula eyterswarmen (85). flan= tuia kornes krut (96), st. born krut hierher'i oder zu fancola korublumen (75) cf. flauiola? Flammule (metalli) flittern (125). *Flammus v. Flamus. *Flamna rot sac (9), sag (8). FLA *Flam-on, -en (85), flosmus (74) (herba, cf. blandonia) vvllin (105). wul- lin (74). wolle (96). wulben (85). *Flamula v. Flammula. *Flamum v. Flammeolum. *Flam-us, -mus (148) (cf. flammi= neus) i. proles spuria (148). phaffin kint (8). pfaffen kynt (9). Flana v. Flaua. *Flandegola v. Flagendula. *Flandra v. Flandria. *Flandr-ensis , -iensis (Br.), -inus (147) vlanders mynsch (147). flander (5b). Flandr-ia, -a, vlandria (22b) hd. flande-r (6), -ren (1), -rn. flanndern ein landt (74). vlanderen eyn stat (22b). Flandriensis v. Flandrensis. "■^Flaneus v. Flaueus. '■"Flanga flachßpleuel (74). ein stange (*. hasta 3. cf. falanga). *Flangendula &e. v. Flagendula. *Flangus (aus fungus) i. boletus (75); de-b. swamm (74). suam (i3i). protswamme (Sum. ili. Gf. 6, 878). *Flangus v. Flabanus. *Flantula v. Flammula. *Flanus v. Flaueus. Flare hd. nd. bla-, blo- (6, 9, 4, 77), blau- (76), blai- (7) -sen. hd. blafien (17). wehen, ween (66), waen (134). weyen (68, 132). wegen (22ab, 76). wewen i bus= ten (10). pusten (23). puschen (5). win= den (22b). seusen (74). an ettemen (65). Flas-eo, -eula, -to, -tela, -eulum hd. nd. fiasche, vlessche (132). hd. flesche, fleß (18), eyn fiessen (21). flaseones putirichi (104. cf. Gf. 3, 90). fla- t va- seulum , -seula, i fastulum (64b) fleschlin (64). *Flatia wormwortz (96). Flatilis windig (110 &c). Flato (i. arthoeaseus) gali, flan (122). *Flatrum i q. Clathrum (Gf.). Flatu-s, -m (70) blasunge (5, 68). wind-bl. (110). blasinghe (23, 132). ha. blasé (21, 67, 133), blasse (152), blos(6), blast o. wind, winth. ein blastwinth (70). wasung (1,2, 71). weunge (5b). weyginge (23). pust (5, 23). zele (8). Flaua die gelbe sucht (kì.). *Fla-ua, -na (74, 76, Br.) (i. spica matura) zeytiger eher (74). eyn riff aher (110). eyn rijpe ader (132). Flauedo hd. nd. bla-, blauwe- (19), blauw- l gelb- (65), blau- (76, 110, 132), blay- (133), bla- (6), plab- (1) -heit. blaekeyt (18). gelbe t gilbe (65). *Flauelinium &c. v. Flauilinium. *Flauellum («. flabellum gì. m.) v. Flagellum. *Flaueola v. Flauiola. Flaue-re, -scere, kauere (75abc), t blauere (75) bloen (8, 9). growen (8). gselwen (126). hd. geel, gel, blau, blaw, blawe, gra, nd. ghel l bla (23), vael (132), vai (110), valb (68) werden. blauw ferben; plow machen, sein o. werden (75). *Flau-eus, -ius, -idus, -us (Br. &c), flan-us i -eus (76) (i. blundus Br., blaueus 4, plau-eus 74, -eus 3) hd. nd. blawe, blau, bla. hd. blaw, blae, blauwe (19), blo (6), brunblaw (98), geyle (18). geel (110 &c). gilblicht (4). golttlich (3). FLE rod t wiß (17, sim. 65). falb (65, 75). flauus vai (76, 95, ìoo). vail (7). gel vnd goltfar (65). blaychgaeHlionigfarb (in). *Flauicom-atus, -us (kì.) falofahs («■)■ *Flauidus v. Flaueus. *Flauigola v. Flauiola. *Flaui-, flaue-linum, -lineum, blaui= linium (147), flaui-Hrium l -lium (3), -lonium (6), flaue-linum, -llinum, -lineus (74) hd. (5) nd. kogeler, vnd ist bla linen dueli (5). hd. gug-eler, -ler, 0. 1. tuch (68), blaw leynin tueh (134), blae linen d. (7 sim.), blauwe 1. doclie (19). ein blouwe 1. dòk (106). ein blau 1. deck 0. ein blautuch (110). kouelaer off blaw lijnen doeck (132). gegelot (: gel X g'egeler) bla lin duch (21). plow, var. plaw (75), plawe (74), linwat. bloeleymet (4. cf. Sm. 2, 471). plaii leibèt (3). blawe lynen want (22b). foge (= nhd. vèch variusf) guguler (18). blau gugler (76). hd. go-, gie- (10), gy- (13) -geler. coe= gheler (147). *Flau-iola, -igola (7), -iosa (1), -eola 9, 70, 134), l frauiola (74). faneola(75) cf. eastauieus, flos siliginis, flammula, rubiola) hd. korn-pluni (74), -blume, -blum. k.- 1 rocken-bl. (no), k.-blome off rogghebloem (132). cboren pluem (1). en korne blome (l) ruschelinc (23). eyn kron blom (21). weyt- (125), weyu- (64, 123) -blum. *Flauius v. Flaueus. Flauus v. Flaueus. *Fleba (ngr. ). *Frazia v. Frasia. Frea gewalt (74). *Frebula v. Friuolus. Frecinnant v. Fritinnit. *Fremebundegrimmen-(no),grimme- (132) -lich. Fremebundus grym (110). grimmich (68, 132). Fremere (leonum 141 ; ì. murmurare) hd. nd. brum-, bri- (22), brom- (10), pruni- (75), grim-, grum- (69, 108), ha. pre- (Gf.), brym-, brin- (5), grifigra- (25) -mcn, -rnen vor zorn (75). hd. to-, do-, dob- (12), da-, dau- (3) -ben. nd. doven (23), dauen (11). wuden (17). rasen (19). murmuriren (110, 132). die zen byjßen vff einander (t) in vmvursch-, var. vnwirsig-, t vngestumig-keit durchechten (65). prollen (107). brullen i borlen t brie= schen (108). Fremitus (i. fremor ; murrnur fera= rum) hd. brTm-,brimm-,brum-(134),grumm- (69), grymm-, toh- (6, 76), dob-, dab- (17, 19), tewb- (4), ras- (19) -unge. nd. brym- (22), brumm- (23), grymm- (132), proli- (107), dau- (11) Mnge. hd. grymm- ìg (66, 70), -ekeit. grfrmg (133). zorn (7). gezembt (76. st. gezent ptc. f X frena= tus?). Fremor dabunghe (19). ein grimm- (68 &c), tob- (no), broli- (132) -ung, -inghe (132) ex furore mentis. Fren (i. tenuissùna pellis cerebri, exagitatio mentis &c. a frendere, aus cpp7;v) hirn (19). h.-haupt (8), -heupt (17). harsen (11). rasery (68). eyn rase= rye komende vytì de berne of bersene (132). ein tobung, kumpt vß dem hirn (no). Frenare zam machén (17). hd. zau-, zeu- l ze-, za- (134), zey-, tzo- (132), nd. to-men. Frenarius v. Corrigiarius. Fre-, fé- ( 9 ) -ndere (i. dentes com= primeve; aprorum vox 141.; cf. stridere) mit zenen (6), zen- (49), zan- (68, 134) -klaffeu. hd. zeu-clappern, -bißin (8). zene-beysen (9), -klapern (10), -clappern (frendeo es ere 7). zene vff ehi ander bissen (75). knersschen mit den tzen= den in tzornigem moede (132), zenen von zorn (no), gryfigramen t die zen wetzen vff einanderen (65). tenne elcppen (23). wetten t criselen metten tanden (108). zannen (8, 9). gransen (5, 22, 23). FRI graßen ; frendeo es ere ich brich (prs. Das. cf. Gr. wtb. 34t). grinsen (8b). grimen (5, 21, 22). giymmen (76). hd. nd. grinen. grin (21). glisten (10). beuen (22). *Freneeatus (i. equus ; cf. frenellatus Gì. m. ?) ross, orss, paghe &c. (147). *Frenefaetor zovnflecter (93). Fre-, fer- (1) -nesis (i. apostema cerebri ex calore, rabies &c.) hirn- (8, 76), hern- 1 swindeln- (17), wirbel- (4), dobe- (12), dabende (11), dorechtige (19), hd. fallende, f'alende (133), fallen- (67) -sucht. der vallead siechtag (68). die vallende suygde l v'woitheit (132). himwut-ung (83, 110), -igkeit (65). hiren-butikait (1), -wutickeit (4 ). vn- (23),on-(132) -sinnicheit. hd. vnsin-heit (5), -nikeit. vn sindekeyt (21). hoypt geswer (93). debig (49). Frene-, freni-, ferne (1, 2, 3) -ticus (ital. farnetico) hieren wuetig (2). hiren= butig (1). hirn-wutigcr t -wustiger (65). hd. vn-, hirvn- (8) -sinnig. nd. vn-, oer- (11) -sinnich. vnd sindigk (21). eyn vn= gesteuier (6). brimig (5. >< frendere). onvroet (11). zaumer (18. X frenum! schwerlich st. zanner : frendere). *Freni zetlen ani rossgered (91). *Freniticus v. Frenetieus. *Frensus v. Fresus. Frenum hd. zom (6), zoum, zaume (7, 133), zaum, czawm (2), zeyme (10), czam (1, 16, 21), zom (68). tzoem (132). zovn(93). tom (23). prittil (104). breidel (99). pyß (111). schoß (19). Frequens hd. nd. stede, stade (107). hd. stet-e, -te. staetig (1). stedich (18). steydig (21). emßig (65, 69, 110, 134). geng t hauffeehtig (126). decise (99). Frequentare stede- (18, 22), stedec- (133), steyte- (21) -lichen, -liken (22). stetigen (6). stedigen (7). steden (23). stettecklich (76), stettlick (1) treyben. stedeklich suchin (5). stetiglich thun (68, 110). stedelichen doen (132). oben (19). ouen (22). oefenen (11). emßig syn (69), seyn (134). Frequenter stedeklich (5b). Frequentia hd. stedi-, stede-, stetig-, stetti-, emfii- (69, 134) -keit. nd. ste-, sta- (107) -dicheyt. vbunge (110). eyn grosse maennige vnd vile (126). *Freso v. Friso. Frestra v. Fenestra. Fresum aureum v. Auriphrygium. Fresus, frensus (76) {cf. lopicus) gebrochen (110. 132). cicera (kì.), pisa fresa gerollte (135), gereumlete (Kia.) erbsen. durcligeschlagen erbiß (110). dorgeslagen crtzen (132). faba fres-a, -sa gerente (135), gerellet ( 126 ) bonen. *Fretim i. diuisim (76) i. q. frustatim (Br.). *Fretor helffer (74). Fretum daz mere (17). mer (8, 9). meer (11). grim mer (25. cf. te. fremii et insanit 66 &c). sunt (109). Fretus (ptc. afruor i. vsus 76) bruch- inde(19), -ende (132). bruk-(ll),betrouw- (132) -ende. forcht leser der alle ding hulffe thut (75). Friare zerbro-samen ( Kia. ) , -Bmen (126). *Fribula &e. v. Friuolus. Fribuseulum v. Friuiculum. FRI Fricare hd. krau-en (67), -wen. hd. nd. kra-, ciò- (22, 23) , clou- (11) -wen. hd. kra-tzen, -cen (13). kretzen (42). krelen (1). fickeln (iaa.). wryuen (132). rciben (76). riben t gniden (100). ripit (fricat 141). ficken (126). *Frica- (11), frie-tor krauwer (19,68). krawer (110). clauwer (132). clouwer (11). *Fricatum, frica-, frita-tus (cf. liba= fricatus, fritilla) eyn eyer kuch (17). eyger-kuch (6), -koke (23). Fric-atus, -tus (7, 76) ge-krauwet (5, 21), -clowet (22, 23), -craut (17), -kratzet (7, 76). *Fricinnire v. Fritinnire. *Frictpr v. Fricator. Frictum pragelung (Kia.). Frictus (cf. fricatus) gepragelt (Kia.). *Fricumi-are, -re v. Fritinnit. *Fridari-a, -um v. Frigidarium. *Frifulus v. Friuolus. *Frigdaria v. Frigidarium. *Frigdola (cf. frigere. fricatum. ) phanzelte (Sum.). Frig-dor, -us, -iditas calde, vorst (147). *Frig-ella (11 , 19, 67, 68), -illa (66, &c), frinilla (noabc, alph. frig-) (i. auis que frigore cantai, cf. sq.) goll (76. cf. u. a. v. amarellus. Nemn. 1, 1477. 2, 455. i. q. gold-ammer, -fmck, poln. gii), royt flole (19), roet fioel (11), X frixella? eher aus tigella vineke (cf. sq.) X f. = viola? — rotbrustlin (no). roet= stertzchen (132). *Frig-ellus, -rellus (8), -illa (125), fring-ellus (34, 121, Gf.),' -illa (Hpt.), -ella (94, 136, Hpt.), -uilla (125), tigella (6, 23 &c.) (cf.prc.) hd. nd. vineke, distel- v. hd. vinck, d.-v., -ling (8). uinclio (121). finco (Gf.). fing (6, 17J. vinkeh (2). ags. fine {II. e), hd. bfich-, buch-, boch- (45), buochs- (93), puch- (75) -vineke, -finck, -ffing (7). gold emmer (76. cf. prc). Frigens (i. insaniens 76) erhaset t zaghafft (126). Cf. frig-or (142), -us (Pap.) i. timor. *Friger v. Frigor. Frigere pf. -gui hd. friesen (8, 10), ge-fr. (66 &c). frysen (12, 77). gè- i er- fr. (9). frießen (68). frissen (21). fresen (5). vresen (23). vrysen (132). ge-frieren (110, 134), -fryren (69). kalden (8, 19). er-k. (9). caelden (11). kalt werden (8b, 4). erquicken (re co 5b). frige-t im freuset (125). -o es frewret mich (135). Frigere pf. -xi baclien (49). b. in der pfannen (68, 110). backen (10, 12, 13). b. in der pannen (132). ro- (8ab, 23, 100), vola- (12), roi- (10, 13), roe- (5), ro- (6), rue- t ru- (t25), rii- (4), re- (49) -sten, roschen (7). smelczen (17). broten (8, 9). Frigescere, l in-fr. (75) hd. kalt, swartz (5b. X nigrescere) werden. an= heben frisch vnd k. zu w. (75). v'-kalden (5 &c), -kelden (17), -kolden (23). er- kalten (7), -kelten (6). *Frigia v. Frisia. Frigidare hd. kalt, nd. kolt werden, hd. machen. kolden maken (22). *Frigidari-um , -a, fridari-um (121, G-f.), -a (Gf.), frigdaria (i3ib, 141, Sm. 3, 241; auch i. eratieula 141, cf. -ium Gì. m. 3, 677) (i. herba qd. se. compo-dium FRI 247 76, -situm q. v., murium t salinum I3ib, salina Gf., acalentum, elixapium &e.) sulza (sg. pi. 121, 127, 131, 141, Hpt. 5, 198. Gf.). sultze (8, 9, Sum.). solcze (19). zulte (11). cump-ost (6, 74, 76), -est (22b), -st (23). comp-ost (7), -est (5), -pest (18). kumst (22). cunptpist (49). cupest- (3), kompes- (4), gumpefi-, var. gnmpuß- (75) -kraut. capp-uß (7), -es (21). galreg (6). Frigidarium (balnei) kielkessel (91). *Frigidarius kul-kamer, -gaden (74). Frigiditas hd. kalt-heyd (19), -heit (110), -igkeit (68); kelde. *Frigidorium (cf. frixorium) harst (Sum.). Frigidulus kaltlecht (126). Frigi-dus, -tus (q. v.) hd. kalt. nd. kolt, kaelt (11). *Frigilis v. Friuolus. *Frigilla v. Frigell-a, -us. *Frigillus (j. aleum) knoblach (75). Frigio eyn barduerwercker (132). *Frigitare (i. frigus deducere) kalt werden (76). *Frigi-tus, varr. -dus kalt worden, trege, fuler (65). Frigium i. fixellium (74); Etera (st. mitra) pontificalis (76). eyn bischoff-haube (74), -huot 0. gestict kleid (no), eyn bysschoffs hoet off bestickt cleyt (132). Frig-or, -er (8) kelde (19). das kalt (i. febris t ira 110). dat kalde (132). zit= terunge (8, 9). Frigorosus frostig (8). vrostick (9). *Frigrellus v. Frigellus. *Frigulat graculus (123), cf. frigula genus auis (Pap.) ? Frigus (i. coaetio hyemis 76) hd. nd. keld-e, -en (17). keltin (66, 68). kelte (8b, 70, 134). kelt (7, 110), kalt (69, 133). nd. calde sbst, calt adj. (132) ; caelde (11), kulde (23 &c). Frigut-ire, -are (76), frugutire (147) (*'. subsan-nare 129, -are 76) zitteren t schnallen vor frost (128). schaderende of bevende kald lijden (147). von kelte ruffen (no), van kelden roeffen (132). *Frinaeapula v. Farmacopola. *Fringe (apen, merkatten) die ruw ind vyltich syn (147. aus sphinx?). *Fringell-a, -us &c. v. Frigellus. Fringillago kohl- t spiegel-meise (kì.). plackaerd (Kil.). *Fringillo vi vtum singen als eyn bracbfogel (14). *Fringuilla v. Frigellus. Fringul-are, -ire (117) gabriarum vox (Gì. m.), grabunorum (147). Fringultire binken 0. bellen wie ein fink ; zwitschern &c. (kì.). *Frinilla v. Frigella. *Frinitare der heymken {ricada 147). Frintinnire v. Fritinnit. Frìscus groen; vrisch, varsch als, vleisch (147). *Frisgone (: ruscus) hules (131). Fris-ia, -ea, /frigia (6<; &c.) hd. friesen (1), frysen (5b) ; fr.-, frisen-, friesen- (6), friese- (10), fryse- (12), frießen- (17). fresen- (5), fries- (X32), frieß-, nd. vresen-, vres-lant. Frisinga (ciu. in bauaria) freysing(76). 248 FRI Friskin-cura, -ga (Gf. cf. Gì. m. 3, 680 sq.) friskin (127). frussing (Gf.). Friso, freso (5) hd. eyn friese, frieß (68, 110), friefilender (134), frise (5b), frese (5), nd. vrese. *Friss- v. Frix-. *Frissorium (st. foss.) grabscheit (71). Frit das grotzle (126). *Fritamentum vox merulae (129). Fritatus v. Frieatum. , *Fritellum v. Fractillum. *Fritico l frutieem facto cruoh (? Gf. 4, 593). Fritilla smaltzkuche (125). Fritillaria fritillaricblum (kì.). Fritillum v. Fractillum. Fritillus brattspil l spil-brente (126 sim. cf. Sm. 1, 264). die prent o. laret o. pretspil (91). brànck t trachter (112). Fritilum v. Fractillum. Fri-, frin- (Gì. m.) -tinnit hirundo (147, Br.), «cada (123, 141, GÌ. m.).fritinare i friuito est ciiharurn (76). frecinnant i. aues cantant (Pap.).fricinnireder cleynre voglen geluyt (147). fricumi-re, -are i. hirundinare &e. (148). Friui- ì frigus- (126), fribus- (128) -eulum {cf. gì. m. 3, 683 &c.) ein span zwischen zweyen ebemenschen (126). *Friuito v. Fritrnnit. *Friuo freue-, fref-, fre-licber i vn= vernunftiger (65). *Friuolare freueln (75). Friuolarius spenglekraemer (126). Friuole freu- (7 Mrg., 75), fref- (8), freb- (17) -elicli. *Friuolentia hd. frenel (75); fr.-heit, -keit, -ichkeit (6), nd. -icbeyt. freffelich^ keit (7). fribulikeyt (18. cf. sq.). frefel- (5, 67), freyfel- (21) -beyt, -keit (67). frebel- keit ( 152 ),_ -unge ( 17 ). vnmechtigkeit t vnbequemlicheit (68). ydel- t onnutzlic- l onbequeem-heit (132). hd. mutwyllikeit. Fri-uolus, -bulus, -fulus(18), t -gilis (78), fruuolus (1) hd. frauel (1); fre-fel, -uelle (17), -uelicb (8), -ueler, -beler (123, 152), -feler (5, 67), -ffeler (7); fribuler (18), vnnutze. nd. vreuel.; vn-nùtte (23), -nuttick (22). on-nutz (132), -nocz (21). trugene (100). ydell l logenachtich (132). lugenhafftig (68). nichtsséìlend (128). Bitsollig t liederlich t nachgultig (126). friuula alts. gebose (Hpt. 5, 200). fribula i. fictilia (129). frebula irdinfaß (74). Frixa, frissa (i. carbonella 129) berst (97). eyn crap off gebraden vleysch (132). krapf (68, 110). braten fleisch (110). *Frixare, frissare (3) hd. nd.^ ro-, roe- (5, 132), ro- (6, 67, 134), ro- (3), roi- (7) , ru- (19, 4) -sten, roschen (68). roesteren (11). braten (110). braden (132). hd. smeltzen. krischen (5). griechen (1). grieben (3). *Frix-, friss- (7fi ) -atura (cf. frixura) i. actìo frìgendi &c. (Gì. m.) ; co- (Br.), eoa- (76) -ctura. *Frixatura fristung dez lebes (18). *Frixella (cf. frigella, artocreas ) roffi-ol (109, 110), -oel (132). *Frixile kuchlein (74). *Frixium v. Frixum. *Frixor ein knehenbecker (10 &c). FRO Frixori-um, -a (i. patella 23, sartago 64) hd. brat-, brot- (8, 9, 110), brait- (132), scbmeltz- (7), smalc- (100), rést- (7, 93), rost- (64, Gf.) -phanna (Gf.), -phanne , -pfanne , -panne, phann-a (141, Gf.), -e (3). panne (5, 13) vnder dem braden (13). pan (21). roester (11). rosch (68). r.-pfann t schart (74). hd. rost, roste, brade (19). tigel (3, 4). degel (5). stampf (9). stamp (8). schavte (5 &e. cf. Sm. 3, 40t). schape (23, 109). scrape (strape? 22). griupo (Gf.). grieffe (17). *Frixorium pratum (cf. nebula) rest-wiß (49). Frix-um, -ium (68) chrose (sum.). gerost i gebregelt in oleo (65). ein ge- rost ding o. pfannen kuocb (110). eyn roest t eyn olich koeych off pannen= koich (132). ein rosch (68). geroschet (64). ags. afigen (94, 136). Frix-ura t -atura (q. cf.) rostunge (8b). róstung (6), roistung (7) , rustung (4), kreyschunge (5), krisung (21), cris= singe (23) des vleiscbes, vleisch (4), fleifie (21), vlesches (23). smeltzung (1). hd. gerost fleysch. geroyste fleysche (133). gebraten fleisch o. gerostet (110). gebraden vleysch vp der roester (132). grybe (i. cremiuin 5b). Frixus, frissus (76) hd. ge-rostet (6), -rostet, var. -rescht (64), -rost, -roest (76, 132), -rost (67, 134), -royste (133), -roistet (7), -roschet (84, 68), -krescliin (5b), -kriset (21), nd. -crisschet (23), -cristet (22), -smeltzt (5, 3), -grewbt (3), -griebet (1) , -gribet (2\, frixam ca= craupta (Sm. 2, 99). Froccus v. Froeus. *Froctuis (i. vilis) schnoed (76). Froc-us, -um («ce. ? 141 ), -cus, -tus (8, 11), ferocum (i3ib), forcus (alph. fro- i. tunica 76) rodi (104, i4i). roche (i3ib). rok (8, 9). rock (76). rueck (aids ! 11. X graeulus). *Frodea v. Frodissa. *Frodes (cf. frodissa) schowm, iest (74). *Phrodilorum v. Affodillus. *Frod- (3, 9, 76) , frond- (17) , frot- (8) -issa, frodea(74) (*. dea amoris 76, maris 3, 74. ex spuma maris gr. fro= des q. cf. 3, firodos 76. d. i. àcppoStTTfj) gotinne (8). gòtin der lieb (9). eyn go= din der liebe (17). gotin des meres (74). *Fromilla v. Fornella. Frondator (auis (76, 129, GÌ. m. &o. cf. spicus ; ille qui colligit frondes &c. 66 &c.) boemsnyder (132). baum- (no, 135), boni- (68) -schiuder, -rauper (135). loubare (127). estlauber (qui colligit fron= des 75). speht (121). lopfrosch (104). laupfros (Gf. 2, 834). Fronde-re , -scere hd. law- , lau-, lou-ben ; zwigen (9), esten, broßen l knop- pen (19). spruten(11, 132). unt-spr. (99). hd. bluwen, pluwen (68, 69), bluhen (21), blugen ader grunen (6), bluen (18, 66, 70,134), bluen (i5i), blien (13, 67), plieen (76), blohen (5), zwig-bl. (5b). bloyen (23). vlogen (sic 22). blumen (12). groyen (132). grunen (64, 110). *Frond-es, -is (11, 17, Sum.), -us (8b) pi. bletter (6). lovb (Sum.). louber (100). loiber (93). telghe (23 sg.f). sg. en tel= lige (11). ast (6, 8b). eyn laup (17). FRU Frondeus loubiner (141). Fondifer bletterechtig (126). *Frondis v. Frondes. *Frondissa v. Frodissa. Frondosus astalathi (Gf.). estig(75). loubuoller~(i4i). laubechtig (126). twi= ghich (11). voi zwige (8b), bletter (110), blaederen ì loeueren (132), van wueren (11. st. wueren V). Fronesis, fronisis (76) (i. prudentia no &c.) clugheyt (9). Fronitus v. Fronus. Frunicus. Frons, g. -tis, fros (13 6) hd. stir-en (4), -n, -ne, -nen (88). stern (21). sterne (22b). steyrn (18). gestirn, g. ain haupt, vlg. ani hirn (i. sinciput 75). vor-houpt (77), nd. -houet, -hoefft (132), -hoft (99). voerhoeft (11). vornhouet (14). tinne (104, Gf.). ags. hleor (94, 136). perfrieuit frontem er hat sich verschemt (88). Frons g. -dis laup (10). 1. grun(12). loef (99). hd. blat, zwig, zwick (5b), zweyg, zweid (1), czway (2). ast (64). twich t ast t telghe (23). zinck (133). czecke (152). czelge (19). czelch (125). tellige (109). fr. festiua cine meyge (125). Frontale (cf. cattula) sterntuech (125). styrngeredt (equi 111). harbant 0. das die stiern ziert (88). *Front-icella, -enella v. Fontanella. Frontispieium gybbel (19). geuel (11, 132). gewelb (sic 68). vnderteyle an gepewen'als an maurn 0. vesten; tjmne; praitinne 0'. angesicht der stirn (74). Frontosus eyn grofistirniger (110). qui habet magnani frontem eyn groes voerhoufft t onschemel (132). onscemel (11). hd. vn-schemick (19) , -schemig, -schamig (68). *Frontulosus cleyn-heubig (19), -hoef= dich (11). *Fron-us, -itus (Br.) weyser (74). wyse &c. (147). *Fros v. Frons. *Frotinella v. Fontanella. *Frotissa v. Frodissa. *Frotista v. Forcista. *Frotonella v. Fontanella. *Fruanum v. Frugidemium. *Frucare (st. fruneare) v. Sandapila. *Fruetetum v. Frutectum. *Frue-, fru- (3) -ficaie (i. atriplex q. v.) meMe (5b, 23). meld (1). mold (3). *Fructicare sproßlingvvachsen (74). *Fructices (i. breues arbores, aus fruti= ces) die stauden (76). *Frueti-ferus, -uorus (21) hd. ffruht- (6), frucht-, frocht- (5), fruch- (18), fruc- (21) -bar, -ber (6, 21, 4). vruchtich (23). vber fruchtig (1). Fructificare hd. nd. fruchtbar , hd. frochtbar, fructber (21), fruchtber (132) machen, maken. frucht bringen (8, 9). Fructificari (i. cresci 76) waßen (8). Fruetificus hd. frucht-, fruch- (67) -bar. vruchtber (132). *Fruetiuorus v. Fruetiferus. *Fructum (prò fructus Gì. m. ; hier X frutex) eyn somerlade (17). Fructuosus fruchtberck (19). vrocht= barich (llj. fruchsame (77). Fructus hd. fruht (6), frucht, fruct (21). vrucht (23). vrocht (11). eyn ert FEU FRU FUC 249 wucher (7). obs (93). oves (22b). ouet (23). genieß (126). ir. aromatici wol riechend frucht (1). *Frudex v. Frutex. Frugalis, fruotalis (141, Gf.) ginus= ser (141). gniuzzer (Gf.). hd. genu-sig (8), -gik (9), -cklich (5), -glieli, -ngliche (133). gruglich (sic 21). genußlich (6). gheno- gich (22), -chlic (23). bederue (99). mes= sig i zyttig (110). radich i sober t mes= sieh t prontelich (132). milt o. mechtig (sic 68). Fruga-, fragi- (alph. fruga- 134) -litas genuße- (8), genugsam- (9), genugic- (4), messi- (110), myltig- (68) -keit. vro- megheit (99). rad- 1 mayss-icheit (132). deß wollusts abbruch (126). *Fruganum- v. Frugi-demium. Frug-es, -e (8) (i. bleda t annona 1, frumentum 23) getraid (1). getrade (9). hd. nd. korn, coern (11). hd. frucht, fruchte (8). ein gewechß on eher (64. cf. frumentum). prouande (132). sangen (Fr. 2, 149a). *Frugesteca v. Frugiseea. Frugi gebruchlich (7 Mrg.). mesig o. genuclich (8). *Frugi vb. v. Frui. *Frugid-emiare, -are (68, 110, 132) (i. metere 75, nach vindemiare gebildet; aus erne messis missverst. spica cf. aristari&c, doch nach bm. 446 : empaui= mentum. Tenne) schniden in der erne (70). korn sniden (6), absniden (17), ablesen (110), ernen (5, 22), amen (23), eren (1, 17, 18), ehern (7, 66, 69, 70, 76, 110, 133, 151, 152), ahern (134), echeren (68), ahern (67). korn off aren lesen off ver gad eren (132). *Frugidemiator (i. messor) schnit-er, var. -ter (75). *Frugi-, frui-, fruganum- (22) -de= mium, frugiden-ium , -num (71) (i. messis l abscisio 75 , spica calami 76) schnit in, t sclmitz, var. schnit-heit (aus schnit-zeit!), der erne (75). chorn-aren (1), -ern (71). korn-ern (5 &c), -arn (23), -ere (17), -eger (7), -eher (66, 69, 70, 76, 110, 151), -aher (67, 133, 152), -aher (134), -aer (132), -rede (6). korne-erne (22), -ere (5b). ehern l ernd (76). Frugifer fruchtbar (110 sim.). *Frugiliga (i. spermologus, auis) ruchen,. haher, gorza (112). *Frugisec-a, t -ator (125), frugi- (9, 76), frugest- (8) -eoa, -a (76) mader (4, 74). kornmeger (125). sniter (9). sneter (8). heuer (74). *Frugus messink (sic) l genugelich l nueze (9). ags. uneystig t healful (136), heamol (94). *Frugutire v. Frigutire. Frui, bissw. frugi, ptc. frui, fruc-, fre-tus hd. nd. anhangen (i. adherere). bruken (23). brugen (13). hd. ge-bru= chen, -brauchen. nießen (6, 110, 126). ge-11. (7), -nißin (5b). nuezezen (i. vesei 4). geleben (126). fruitur (?) gelustiget (25). *Fruibilis bruchsara (75). *Fruibilitas bruchsamkeit (75). *Fruicior i. frutices emittere vß sprißen (17). *Fruidemium v. Frugidemium. DlEFENBACH Gl.08SARIUM *Fruinum v. Frunium. *Fruitio bruchung (75). *Frulonium v. Frunium. Frumare v. Frumitare. Frumen (cf. rumen) slunt (8, 9, 74). schlund o. eintruck (76). schlunt t in= druck (75Ì. der schluck ( 135 ). kele (8). vber-k. (9). eyn gum (21). gurgel, intruck (74). das gurgele (126, 135). ucco („huch ags. huf" i36b). eyn stratte (132). *Frumen (abl. frumine, cf. frunicus sim) v. Infrunitus. Frumentare, -ri (125, 147) getreyde sammen (8), samen (9). korne s. (17). terwe of weyt versamenen (147). vßtzyhn na futter (125). *Frumentaria schopffwurtz (74). Frumentarius korn schriber (125). *Frumen-, tri-tieeus terwych,weytich (147). Frument-, tritic-osus voi terwen of weyts (147). Frumentum hd. nd. korn. alles eher gewechß (64). asliertrayd (111). hd. ge= treyd, frucht. weytz (110). weyß (65, 68). waiß (76). weytze (132). weyt, broit coern (147). terwe (109, 132, 147). tarwe (99). dmckel (65). *Fruminare schluntatzen (75). *Fruminere (? cf. frunire) gerben (3). *Frum-itare t -are (i. fodere 75. Gì. m.) graben (75. X gerben?). *Frumitor (i. fossor sim.) graber (75). *Frumium v. Frunium. *Fruneare (naswn Br. cf. frz. froneer &c. Dz. wtb. 156) v. Sandapila. Fruneatio (cf. prc.) v. Sanna. Fruniare gerben (75). *Fruniator v. Frunitor. *Fruni-eus (76), -tua, fronitus (Br.) (i. sapiens, cf. fronus) weiß (76). weyse (9). wyse (8). Frunire (i. fruinum conuicio sic 76) hd. gerben, lowen (8), lohen (17). lohe t loe machen (74). beyßen (19). Fruni-tor, i -ator ( 75 ) gerber (9). leder-g. (76). rot-g. t loer (75). Frunitus gegerbet (9). *Frunitus v. Frunicus. Fru-nium, i -num (75), -mium £74,), -lonium (75, 76), -inum (4, 76) lov- (93), loe- (74) -rinde. lowe (12j. lowe (7). lohe (17). loe (8, 9, 74, 75) als die ledrer haben (75), von rinden o. basten gesoten (74). liih (4). ain laesch (frunium i. allutum 76). beyßen beyß (19). *Fruotalis v. Frugalis. *Fruriasis (aus phthiriasis?) der luyse en groten hoip (147). *Frussar gurlàt (121). Frustare stuck macken(75). zerteylen (64). Frustatim stuckigk (75). *Frustibula (cf. fusti-, fundi-bula) slenckir (9). Frustr-a, -um (76) hd. vmb-sust, -sost (7), -SUnst (68, 69, 176, 110, 134), -Suß (6). vmme sus l vorgheues (23). vme sust l eytil (9). vergebe-n (21, 110), -ns (68, 133), -nß (69, 70), -S (66, 67, 151), -6 (152). zu virgebeniß (19). teuergeeffs (11). vergeffs (132). vnnueze (8, 4). *Frustra v. Flustra. Fru-, fu- (8) -strare zu nicht ma= chin (8,9, 76). betri-egin (8), -gen (9). verspsetigen (126). *Frustrum v. Frust-ra, -um. *Frustrum geniste (nauis 9). geroste (8). *Frustrus a um idei (8b). Frustulum stucklin (110). Frust-um,-rum, t faustum (i. spelta 74) hd. nd. stucke. hd. stuke (9), stuck, stùck (6), sticke. ein teyl von einem holtz; spelter o. spreyssel; frustum wassers bewegung (74. X flustrum). *Frutare (cf. sq., fucare) smicken (3). *Frutatus (cf. fucatus) geschmyngt Frutec-, fruete- i frute- (74) -tum rispe (5). risp t zwyg; Mrg. summerlade (7). rispe-lle. (8b), -ken (23). respelle (ìoe). ripe (22). rippe (voce, ex quo), ripp (134). eyn riselin (6). eyn suyrlandt dair ryet weyst (132). ein land (68), sure 1. (no) da riet wechst. staud- (9), stud- (8), crud- (8, 9), gestreuch- (74) -ech, -echt (8). stawdengewechst, hufft, hurst (74). studengewechse (93). gesteud (126). eyn zyle (18). ghelouwede (11). *Fruteria (cf. prc.) rispeken ader rys (109). Fru-tex, -dex (5b) hd. ein summer- lathe (3), -lat (7, 8, 110), -latt, -lade, -zwig (6). sommer-latte (5, 4), -lad (21). en somer telge (23). hd. eynsproße, sprusse (5b), sproz (2). sprute (23, 109). eyn spruyt off eyn vyschschoet off telghen (132Ì. sproßling (74). proß (1). schoß (110). scheßling l zwyg (88). hd. stude, staude (9, 75), tude (sic 12). kymme (77). ge-struß, var. -streiiß von hoìtz, hecken (75). ein nide-r (64, 123), -rer (88) baum. *Fruticale v. Fructicale. *Frutil-ium, -lum v. Fractillum. *Fruuolus v. Friuolus. Phthiriasis (morbus) lcußwe (88). lausigkait (91). Phthisis, ptisis (88) die derre (91). lungensith (49). geschwer 0. fluß (88). *Fuca (i. redimitus; anders gì. m., Ki.), I fucum (75) geschmu-gt, var. -ckt mit vßwendiger zier der farbe (75). ge= ferbethar (74). *Fuea v. Furca. *Fuea (i. diplois) vuyek, eyn wijd cleyt (147). *Fu- (3, 9, 4), fui- (76) -calium,fusea- lium i -rium (4, 75 &c. q. v.), fuga= lium (75) swertze (3, 4, 75), swercz (9), schwertz (76) der schuster (75). Fucare, futare hd. nd. srau-, hd. smy- (10), sma- (18), schmyn- (4) -cken. hd. zeren, gerii (sic 18). tziren (23). firnißen (10). verbin (8, 9). ferben (64). anstret chen farbe als die wei-, varr. wy-, we- ber thun l pestreichen vnder dem an= gesicht (75). wyß (110), blanck (68, 132) machen. blancketten; mit blanckette bestriken (ìos). prùnseln (1. eher: braun, als mit Sm. 1, 264 su hrennen ; indessen vgl. brunsen bm. 268). Fucatus gesmucket (pictura &c. 5). kiuarita (-ta 127). be-trogen (8, -drogen (17). *Fuceardus, fuggerus (i. mon- l pant-opola) focker (kìi. cf. Sm. 1, hiGsq.). 32 250 FUG *Fuc-, fu-eimen v. Fulcimen. *Fu-, fus-, alph. fu- (Voce, ex quo) -cina (st. officina Gì. m., hier st. fus- cina, das gleichwol iiberall nochmals an seiner alph. Stelle glossiert ist) hd. crauel, krewel, krewl (70), kral (134) o. back, hock (69, 70), back (sic 151). krowel (23). kruwel (22). ahi korell (76). kraickel (5). kruk (6). kraph (7). *Fucire v. Futire. Fulcire. Fucosus wyß (no), blancachtich (68, 132). *Fucum v. Fuca. Fueus, futue (8), fugus (100) (i. animai; color, stybium; cf. fuca) hd. eyn smynckel (17 &c), smickunge (5), en smik (23) l hd. eyn hommel, hummel (5), nd. en homel. vlige i humel t ert veyn (st. beyn) l ligende varb t smieke l treuge (9). groß flige o. ert bene fucus; byginde (st. lyg.) farbe futus (8). grotì fliege o. ert bere (sicl 17). hehrbene (125). treno (121 sim.). trene (100, 104). tren (95). tran (128). trien (74). alts. drani (fuci de mulo, vespae de asino 118). dreno (127). hd. nd. huminele. hd. born-, bu-, selten bum-, nd. bo-mel. ein blumel (sic 6). wesp-e (110, 132), -el (7). wefftz (68). borii neßel (i. apis 18). vorniße (i. color 10). fyrnifi (12). verniß (49). anstrieh (91). frawn salben do mit si sicb claderen (1. nd. i. q. oberd. kledeln Sm. 2, 353). soet (99. cf. fuligo). *Fudalberane t valeriane buckee= bart (47). *Fudir, fedir (104) (i. cutter exente= rarìus I3ib, endire Gf. 6, 545 i. q. andena q.v. ; cf. schurfeisen Sui. 3, 399) seurfisarn (i3ib, 141, Gf.). scurphiur (Gf. I. e), scurf fuir (104). *Fufel v. Fulualabia. Fufurio v. Furfarius. Fuga hd. nd. flueb-t, -te (133, 152), -e (17). flocbt (5). floch (21). Fuga dsemonum v. Perforata. *Fugalium v. Fuealium. Fugare, fungare (134) hd. nd. vlu-, fu- (18), fo-(5b) -chtigen t iagen. fflùhtig macheu (6). flewben (9). nehen(21).fliegen (i. fugere 7, 133). hd. gagen, yaen (13), jachen (2), ieeben (64), ieuchen t weg treiben (75). vß triben (110). *Fugas flucht (7). FugaxAd.flu-, fio- (21), fu- (18) -chtig. nd. vluchtich. diek-wil vi. (132), -vii fluchtig (no). flieher(75). ring (126). iagende (11). jaghende (19). *Fugens (equus) lewffer (9). Fugere hd. fliehen, flyhen (12, 66), fliegen (10, 133), aff flegen (5b). flien (13, 14). vlyen (132). vlien (11). vlen (23)! *Fuggerus v. Fuceardus. Fugiens fluchtig (5). *Fugigo (aus fuligo?) wasserrauch 'Fugilla eyn fyge (19). vigen boeni (li;- Fugillare feuer schlagen, aufi-slahen (74), -schlahen (75). fuer scblachen (68). vuyr (132, 147), wer- (11) -slaen. Fugillatores scliade of scheme der duvle dye vuyr maken (147). e Fugillus, t fung-illus, -ulue (76) fuer- fur- (67), fuir- (76), fur- (68) hd. -ysen, FUL -stabel (67, 110), -stael (11, 19), -stayle- (133). hd. eyn feur-, fewer-eysen fùre iCen (5). eyn stael yser (132). Fugitiuus hd. fluchtig, flùhtig (6). nd. vluehticb. *Fugitus s. vlocht (11). flucht; adj. fluchtick (19). *Fugus v. Muneus. Fagus. Fucus. *Fula Ci. custodia 76. aus ), fale ì dunekel, fail (5, 13), bleich (17 &c), blach (17), bluffar (ee, 69, 70, 134), morenschwartz (111). nd. blec. *Fusibilis v. Fusilis. *Fusica (aus fusca) v. Fuma. Fu-, fus-silis, fus-, var. fund-ibilis (75) hd. gieße- (68), gyes- (132 &c), giße- (21), giß-, gis- (9), geyst- (sic 18) -lichjj giessig (126, 128); gego-ßen, -ssen. nd. gheghot-en (22, 79), -ten (23). eyn ding das man giessen mag (-lis t -le 110). *Fusim v'stiaut (17). *Fusiola spindelin (65). *Fusis (i. palus, cf. fustis) phale l steck l stab (7). Fusitera v. Fifetera. Fusor giesser (110 &c). buchsen-g. (f. tormentarius 70 Mrg.). FUT Fu-, fus- (16, 75) -sorium gieß- (68, 75, 110), gyfj- (16), gies- (93), hant- (7), ol- (75), stortz- (132) -fafi, -uas (75, 93). *Fussat-a, -um v. Fossatum. *Fusseta (pannus) fusset (kìi.). *Fussile (st. fossile) grabe stuck (5b). *Fussilis v. Fusilis. *Fussina v. Fuscina. *Fus- v. Fos-, fu-sorium. *Fusta (bauholtz kì. cf. GÌ. m.), nauis fusa ni. frz. fuste (kìi.). *Fustadica v. Fustanum. Fustan-eus, -icus (thorax) fustcy= nen (wambeys kìi.). Fustan-um, t -eum, Mrg. t -ica (Kìa), -ium (129 &c), -nitum (gì. m.), fustia= num(Kì.), fusco-tinctum (129), -torium i fiscoeintus (Gì. m. ) (cf. fastanum. ngr. alò. tpsaxavé^a ital. fustagno &c. Dz. wtb. 157) fusteyn (kìi.). barehet; Mrg. fustadiea hembd (Kia.). fustome= lum gali, fustane (122). Fust-, fuse- (cf. fund-) -ibula, fustibalu-s (gì. m.), -m (kì.), fusablam (9) slenger (17). slencke-r (8), -n (9). stabsling, poler (74). schleuder, schiel3= prugel (Kì.). fuse, est pania machina cum fundo et baculo pendente (76). Fusti-gare, -o (17) mit knotteln slan (8 sim.). mit stocken t cluppelen slaen (132). mit stecken, i clipfclen (110), klup= pern (68) schlahen. *Fustig-, fustu- (Kì.) -arius die mit stocken eyn anderen slaet (132). einer der mit stecken schlecht (68). *Fustin-a, -ula v. Fuscin-a, -ula. *Fustire (X fustis?) v. Fulcire. Fustis (i. fustum 1) vust(ll). buyst (sic ìos). fustling (110. cf. Fr. 1, 575). ein czwan stecken (3). zwangsteck (74). steck (68, 74, 76). steck-e (9), -en (75). steche (104). steke (95). stock ( 132 ). eluppel (12, 108). knut- (113), knut- (9, 16, 125), knot- (17), kno- (8) -tei. stange l kule (10). kewl (4). stang t sebit (17). scheit (1). kolb (65). bengel t tremi (113). *Fustiuula v. Fuscinula. *Fustomelum v. Fustanum. *Fustrare v. Frustrare. Fustuarius v. Fustigarius. Fustum kloppel (17). eyn kl. hultz (5). ein knuppel (74), knùpfl (1. cf. Sm. 2, 375) lioltz. h.-klippel (18). en eluppel (22), knuppel (23) holtes. knottel t schit (17). kolbe (6). *Fustus v. Fusus. *Fusula (c/.fulcrum) spriuza? spruiza (Gf.). "'Fusuin v. Fusus. *Fusum (i. instr. leprosorum ; breui ventilabrum qd. fit de folys armorum 76. cf. interfusum; GÌ. m. vv. fusu-s, -m) vssetzel sclilatterlin o. ir klaffel, var. klapffel, 0. klepperlin (75). klepperholtz (66 &c. ). kleperholtze (152). bete- (8), pette- (9) -clappir. Fusus ptc. ( se. crinis ) ' zer-strilet, -gengt, -zauset (126). Fus-us, -tus (74), -eus (95), -um (125) hd. spin-del, -nel, -nile (104), -le (95). spille (8, 22b). spiel (5). eyn laderhulcz (21). claff (7). claffe (95). klepper (76). *Futa beschissen hur (75). FUT Futare (i. arguere, confundere &c. 66 &c.) straffen (7, 9). strophin (8). schen= den (7). Futare dampfen &c. (Fris., Kì.). *Futare i. coire (75). *Futare v. Fucare. *Futela i. industria (76). *Futens bru-, brau-ter, he-, hae-lser (73). *Futère (masculorum) pruten (75). Futile erden vafi (19). ein vaß bouen wijt. onder enge. dat niet staen enmach. (132, sim. 68). ein faß das nichs behalt (110 var.), nichts behelt (88, 110) wann man das vmkert o. oben wyt ist (88). Futilis hd. von erden gegossen, go= Ben (8b). van e. (22), var e. (79), van erde (23) gheghoten; t en clappende vat (22, 23). eyn ding daz von irtz ge= goßen ist t eyn sige t eyn triechter (7). eyn vas von ergegoßen (5). locherigvaß (*. futis 75). claffende (8al>, 9). oder ler p. zu- (8), leer o. ent- (9) -lechst vas. syhe (110 &c). sibe(no). syb (134). seyhe (66 &c). sye (132). clef-fer (110, 132,), -ig (12), -se (13). kle- (10), kla- (68) -ppe= rer. klapper-ig (126), -mann (128). vnnytz schwetzig (64). schwatzig t vnnutz l beyloß (126. h. auch wett. cf. Sm. 2, 170, vielmehr zu heicn ib. 128. BM; 649). vn= behebig mit red, vnuer-schwigen, dent= ler &c. (88). rynnend; vnverswigen r.- ding, rympar, yngeheb (74). Futilitas vnbehabig- l nichtsollig- keit (126). vnnutze taderten (128.). Futire, fucio (76) gießen (17). be-g. (76). gyssen l trenschin (8. schwerlich treuschin, cf. Sm. 1, 497). hd. claffen. klappen t snacken (23). swetzen (6). sehna-ppern, varr. -ttern (75). schenden (110). Futis (i. futilis 75, hydria 111, labile 141. cf. Gf. 2, 78 sq.) durluchrin (93), ein gehelsig (sic 9) vas. enge helsig gewese (8). kupfferling (111). lederkuff (74). *Phuton rauinus (aus rhamnus ) hagedorn (Sum. v). *Futr-ale, l -atura (74) (i. futrum, sub-f. qq. v.) futer (74, 75). vnter-f. &c. 74). *Futrare v. Foderare. *Futrarius vnderzieher des futers (75). *Futratura (cf. foderatura) v. Fute rale. *Futratus (i. subductus; cf. furratus) vnder gefiittert (3). *Futri-a, -um v. Fulcr-a, -um. *Futrum hd. eyn futer als an eyner taf= feln sim. (dofìelen 152), ob einer tafel (67). nd. en voder also ouer ene tafelen sim. fifuter (6). futter (3, 21). fuder (5^, 17). foder (5). eyn f.-dafel (18). futer (75). f.-vaß (no), vnderzug (75). Futuare entreynigen (19). ontreynen (11). Futuere snaltzen mit dem fisel (74). ego credo vulgare fud, inde venire quasi pfuy pfuy dich (64). *Futuaria v. Vuluaria. Futurus hd. nd. zu-, tho-komende, hd. -komen (5b), -kunfftig, -kunfftig (i5i), -konfftig, -konffte (133, 152), -kynftig (67). zuo kummen (13). tzokompste (132). kùnftig (6). *Futus v. Fueus. G GAD *Gaballus v. Caballus. *Gabalu-m, -s v. Gabulum. *Gabanum v. Gaibanum. *Gabaria ( cf. mummia, gì. m. v. gabbara) todte leichnam mit wurtzen gewurtzt (74). Gabarus (i. barbarus, insulsus) dui, plump, dum &c. (14,7). *Gabata napph (125). ein schloß-n. (114). ein tyeffe schussel (111). *Gabat-a, -um &e. v. Babatum. *Gabat-a, -vim i. paries pauimenti (110 &c). *Gabdir v. Gadir. *Gabea v. Ansarium. *Gabea (i. eauea; cf. gabies) eyn hol (68), hoel (132). *Gab-ea, -ies ein gabel (110). *Gabe-na (76, no &c. ), -nna (129), -ma (110 &c.) (cf. zaberna) i. avelia. *Gabeta (cf. gabuta id. gì. m. ) v. Cambuea. Stazza. Gabidus i. frigid-us ( 17 ) , -o (ital. Gì. m.), gelidus calt (147). *Gabies (cf. gabea Nr. 2) gelioeylt (132). *Gabies v. Gabea Nr. 3. Gabion schantzkorb (kì.). Gablum ceruisise ags. oalegavel (Gì. m. 2, 323). *Gabula i. furca t patibulum (voce. ex quo, Gemmae). hd. (Mss. mog. ) gabe-1, -11 (6). Gab-ulum, l -ula (74), -alum (141), -alus t gibulum (Gf.) i. patibulum (i4i). galg-o (Gf.), -e (11, 19). gab-bel (19), -el o. galg (74). *Gabulus (i. furca, teagra) gabel (75). Gabuta v. Gabeta. *Gada (cf. gadus) deyserse (108). Gaddir v. Gadir. Gades i. limes, meta (gì. m.) ; in pi. i. columne, i insula (no &c), ciuitas (Br.) in fine hispanie. markschede (eh. Rud. a. 1329). *Gades mei- (9, 18), mol- (8), ercke= leß- (18) -baum. *Gades (awsgagates) perlensteyn (18). Gadir i. sepes lingua poenorum (Pap.). *Ga- (Voce, ex quo, Gemmae, Pap.), gad- (Br.), gab- (134), gau- (76) -dir (cf. gades) pr. n. ciuitatis, ciu. in hispania (Br.). *Gadir (aus sepes X sepum missv. ?) eyn stock von waysse (19). stapel vau wasse (11). Gadis (i. meta, cf. gades) landschey= diggbe (81). *Gadmia v. Cadmia. GAL *Gadus (cf. gada; i. gadium Gì. m.) deyser (108). Gafandus erfgenaeme ; garphan myt-e. (147). *Gaffìum v. Graphium. *Gafrarium (cf.sq.) wafel-(68),hypen- (110) -ysen. eyn watfel yser (132). *Gafrum (cf. prc, Dz. Wtb. 640) wafel (68, 110a). waffel (110, 132). hyp (110). huyp (132). *Gagantes ags. mugwyrt (94a). *Gagata i. gula (76). Ga-, gan- (68), gi- (75b) -gates i. pir- (110 &c.), pin- (66 &c.), pi- (133) -OPUS ein berle (3), perlin (17). ein p. 0. fiamme Stein (110, 132). hd. ein p.-, peiien-, per= lein- (53), parleyn- (4), berli- (6), berlin-, berlein-, birlin- (7), pileern- (68), perel- (75), eid- t brenn- (^Natm-b. ), born- (17), age- (125) -steyn. nd. bernsten. *Gagi-a, -um (gì. m.), gaya (17, 74), geya (8) (cf. sagia) eyn gara win (17). weyfe (8). hasp-il (8b), -el (74, 75). *Gagio (cf. gaia, larus) i. laurus auis (76). Gagio, gaio (i. eemeria) busch die duyster is (147). Gagium v. Gagia. Gaia (auis, i. catanus ; cf. sq., gagio) agalstra (141). ags. bigere (gì. Aelfr.). *Gaia (i pica) varia (sacerdotum, aus pap missv. f) papengay (Gor. Bec. ) i. e. papagaey (Kil.). *Gaya v. Gagia. *Gaiatum (kìi. ), ga- l gua-iaeum zurgelbaum (143). blaterholz (144). pock- hout (Kil.J. Gaida, giseleu, hastilia (cf. Gì. m. vv. gaid, gagida) dop van en pijll, vyere of strail, dat yser van gesehutte (147). GayUS (cf. GÌ. m. 3, 769a. Dz. Wtb. 159) leichtuertiger, geck, nar, tore (74). *Gala v. Galla. Gala i. lae (110 &c. Br. ). milch (6). *Gala i. later (aus lae! cf. prc.) hd- ein later (sic I5i!); zy- (66, 151), ze- (133), zie-gel (Voce, ex quo). Gala (110 &c.), gale i. mustela (110 &c.). wiselin (126). wieselein, katze (kì.). *Galaetica (cf. aerocolum; "(CtXaxt- tvVj v. galantina; -iva, galaetina i. q. animella v. anisa?) ganskrose (11). gense trose (19). *Galaet-, galat- (148, Br.), t del-ieie weelde, wallust &c. (147). *Galactine pi. (i. eupes) lecker spijse (147). GAL *Gal-amina(11, 19), -ama(147),-umma Gì. m.), -unna (23, Pap., Gì. m.), -lruima 76) (i. velamen candidum mulierum 76 sim.; a gala i. lae Pap., vielmehr aus xa'Xuujj.a) wu- (19), wi- (11) -mpel. en glissink (23). *Galancia v. Galantina. *Galandina v. Galeyda. Galanda i. testudo (gì. m.). *Galandr-a, -ia (1, 66 &c., no &c.), -ius (74), galaodra (64c), golandra (751>) (auis, cf. caladrius, charadrion, eala= narius&c.) hd, nd. ga-, go- (75) -lander. goltamer (22). eyssvogel (74). Galanga v. Galganum. *Galan-, bissw. galen-, gelan-, selten gela-tina, galan-tia, -tea (19), -eia (133, 152), -tela (74), -tena (11, 74), galr-eda, -eyda, -eydes, -ida, gel-ida (8, 9), -adria t -atria (74), -u (q. v.), kaldreda (4), gr. iaXa.Kzwrj (124. cf. galaetiea) (i. exta) gal-autijn (11), -entijn (132), -Iantine (67, 152), -rayda (1), -rayde t -raid (74), -rad (1), -reda (3), -rede (9, 12), -rea (5b, 3, 71), hd. nd. -reide, hd. -reyd, -rey, -reig (49), -rig t -reg (6), -hert (3). gall-bart l -rat (Fr.), -erei t -erte (kì.), -e rede t gaylreu (19). gab wey (Kìa). salrayde (74). hd. sultze, ' sultz boli, klokoczek cortex Ugni wulg. dicti valet ad condensandum kaldredas *Galanum v. Galganum. *Galaodra v. Galandra. *Galarius v. Gallarius. *Galarus v. Galerus. *Galatieie v. Galactieie. *Galatium v. Gallium. *Gala-tho, -tus v. Calatus. Galax-ia, l -ias (Br.), -a t -ius (als circulus von -ia via untersch. 66 &c., 110 &e.), t gallaxius (76), l via laetea, vialata (75), viol-aetea (1), -enta (5b_), via st. Jacobi (Br.) die ber straße in celo (8b, 75). rom strose (9). sant jacobs Strass (2), strassen (74). der milich- (74), wys- (64) -weg. weyßer krayli (74). dy wisen st'meln an den wolken (17). dye wi8 strymel (21), der wiß strym (5), der wiß stern (sic 7), die wissen stern 76), dy weissen streiffen l der stramen 4), die weißen strenen (2), weiß straimel (8), weiß straymen (74), wißstramel (75), eyn wisser strom (6) an, in (6, 21) dem bymmel sim. der weeze stryme an dem hemel (5b). nd. de witte strime in deme hymmele sim. gestirne (8, 9). *Galbaloccrum v. Galmaria. 256 GAL Galb-anum, -anus, t -ina l chalban- um t -e (1-43), galmum (q. v.) (herba l genus vestis; cf. galganum) en crut (100). wise (8), weyse (9) salbe, gumma (47). gal-igaen (11, 132), -gan (19, 88), -ben= kraut (143), -bau 0. snrycken (74). Gal-bula, -lula (Hen.), -bulus, -gulus, -galus (v. curruca) (auis, cf. Dz. wtb. 160) witte-, wid- (115) -wal (126, 128,Fris.), -wol (115, Ki.). gerolf (126, Fris.). gewolf, pyroler (Ki.). galber, gelbling, geelgorst (114). hem- (115, 128), em- i ai- (Hen.) -merling. *Galdea v. Caldea. *Galdes aus glandes?) eckeren (85). G-ale v. Gala. *Gale (nauis, cf.sq., galeyda) galeyde (77). Galea (me. lo. 75. cf. prc.) merschiff (75). hd. gal-ey (17), -leyde, -ede (3), -eude (13), -een l -aun t golaun (75). *Galea v. Galega. Gal-ea, t -leà (23) hd. nd. helm. be- (126, Fris.), pi- (Ki. ) -ckelhaube. nd. beckeneel (116). gafiquet (kì.). Gale-are, t -re (66 &c.) helmen (11, 19, 75). versiehern (60). *Galeda v. Galeyda. Ga-, gra-lega, ga-, rega-lea, regal= lieum, herba l ruta gallica, h. galeni (i. h. daneta, h. martaniea, h. nesa, giar-ea, -ga, eastraeana, capr-agina, -ego, pet-, pes-tichiaria) geyfìkraut, fleckenkraiit (143). Gal-eyda, -leyda (67, 152), -eda (9), -e i -ea (qq. v ), -andina (21) (nauis) gal-eyde (5, 23), -eid (1), -ein (74), -eyne (9), -yde (21), -lede (22), -eude (5b), -at (6), -ee (68), hd. -ey, -ley. schiffung ge= sehirre (74). *Gale-monum, -num wijnvat (147). *Galentina v. Galantina. *Galeola v. Calieula. *Galeopsis v. Gelisia *Galeos v. Galeus. *Galere v. Galeare. Galericulum hoerhaub (ni). *Gal-erium v. -erus, -lium. *Galerus i. rusa exsunga (127); aus rusa juncus (gurgusticum) cf. galerus de junco fit fisid.) X exungia (ax.) ni. rosei ags. hrysl? Gal-erus, -lerus, l -arus (147), bissw. -erum, -erium (i. apex, canopus, ta= bernus74) hot (121). buot (Gf.). enhiei-de huet van leder ghemaket (11). eia 1.- '68, i32),lederen,yseren, pilgryms(147),eysen- (9), hd. nd. wander-, wandel-(7), pilgram- (4), pilgramft- (75b), pilgrem- (75a), bil= gerin- (6), bilgris- (93), bilgerunß- (17), bilger- (ss, 110), pilger- (18), spitziger '9i),spitz-(125) hd. -huot, -huet (1), -hued 125), -hut, -hote (18), -hoyt (5b, 147), nd. hot. raisehut vber land (75). paret (126, Fris ). ysin hube (8). dy kube capitis (i. apex 125. wett. kaupe). *Gale-us (116, 140), -os hundnsch(uo). kleiner h. ; geyer (kì.). ein meertruschen (126). ni. een haye; g. stellatus liasel-, glaucus toen-haye (116). g. centrina sauw-, spitz-, stachel-, gifft-hund (140). Galgago v. Baccar. *Galgalus v. Galgulus. Galbula. Curruca. GAL *Gal-ganum, -gana (74, Sum. vii. Gf.), -anum (Gf.), -banum (q. cf.), -anga, -ianus (105) hd. nd. gal-angan (GfA -angenbovn l -anwrtz (93), -igan (22, 47), -egan (sum. vu), -iga (23), -gan, -gaen (125), -gayn (133), hd. -gen, -ian, -ien (17), -gant (1, 69, 74, 134), -gent (66), -get (64b, 123), -g (75). golligen (16). garigaen (85). gaghan (22^). gelangt 0. galgan (64C). *Galgata (x galg), golg-ata (8, 9, 75), -otha (49c) hd. galgen-, galk- (8) -berg, -perck (9). kalckberck (3). Galgulus v. Galbula. Galg-ulus (129. cf. Gì. m. h. v.), -alus (145) i. granum oliuae. *Galiarius, g. ha hd. (Mss.mog.)ritter-, ritters- (9) -kint. *Galieanus v. Galganum. *Galicis animai (76). *Galida v. Calieula. *Galina v. Galla. Galiopsis v. Gelisia. *Galirium v. Gallirieum. Galium v. Gallium. Gai-la, -a (68), -lus, -les (pi. Sum.) (i. fructus, l pomum 11 querci) hd. eich-, aich-, holtz- (8b), iaub- (74), reifi- (75. cf. quereus), reys- (Avent.), nd. ek-, eyc- (24, 85), dwarch- (pomum qu. 11) -appel, hd. -aphel (3), -apffel, -opphel (2), -opffel (75) vìi welschem lande (17). eichenepele (pi. Sum.). eyn eykel (fructus qu. 11). ags. gall-us(136), -uc (94, Bosw.), -oc (94a). Galla (instr. cerdonum) eyn schab= ysen ais die gerwer brueben fuo). ein schaeffmesser als die loer off leder-g. br. (132). *Galla i. zizu-ea, -ga rusticae (136). gali... perdix rustica (145). p. gallina r. (gì. Phiiox.). galina r. perdiee (142). Gal-larius, -arius, t -liearius (74, 147) ircher (74). lower (17). loer (132). leder-gerwer (110), -gerber (68), -touwer l -gherwer (147). *Gallaxius v. Galaxia. *Gallea v. Gallia. *Galleyda v. Galeyda. *Galleola v. Calieula. Gallerium v. Gallium. *Gallerus v. Galerus. *Galles v. Galla. *Galletrieum v. Gallitriehum. *Gallia muschata v. Gallium. Gall-ia, -ea, -iea in der (X nider ?) walchen o. in dem welhisclien land (1). nider -walsch (5b) , -welsche (75) lant. wal- (22b, 23), wals- (22), hd. waln- (10), walhen- (74), walich- (71), walichß- (4), walsche- i franzoser (125), welisch-(75), welsche-, welsch-, weltsch- (68), wels-, welfi-lant, dorinne auion ligt (74. cf. italia). franck-rijck (11), -rijch (132), hd. -ridi, -eriche (133), -reych, -ereyche (152). ^Gallica (calceamentum Gì. m.) v. Ca= lieula. Galli-cantus, -einium, -nacium (76, 147), -natus (147) der hanen krayt of sanck (147). h.- hd. -gesang, nd. -sanck, -geschrey (68), -krehe (62), -krey (110, 132). -kran, varr. -krau (75), -crat (23). hane-krat (Gì. Marionf.), -chrat (.Sum.). hd. han-krat (9), -krey, -kray (67, 102), -sang (21), -gesanck. GAL *Gallicarius v. Gallarius. *Gallieia v. Castologaloe. *Gallieinacius v. Gallinaeeus. *Galliein-are, -ere, -ire, prs. -o, -eo (*. gracillare 75) kre-wen (18), -ben (17), -gen (6, 23), -ygen (no), -yen (68, 132), -en (1, 4), hd. -hen (152, Mss. mog.), -cheln (Voce. ex quo). graglen (134).breben,schern (21). Gallieinium v. Gallieantus. *Gallieola v. Caligula. *Gallierista v. Gallitriehum. Gallicula v. Calieula. *Galliculus hen-el, var. -nel (75). Gal- t ita-lieum walsch (22b). Gallicus hd. nd. eyn, en wal e, wael (11), waell (132), wallich (4), walch (6, 68), welscher (7). *Gallida (i. muler-ale, -um; cf. ca= lieula) gelte (75). *Gallierista v. Gallitriehum. *Gallimaeius v. Gallinaeeus. *Gallimala aschlauch (74). Gallina hd. nd. henn-a (93), -0 (103), -e, -ne (sic 67); liinne (22b, 23). hd. hefiy (17), hene, hen, henu, heyn (21). bmthen, henne, hune (65). Gallina - eeus, - eius , - tius ( 134 ) , gallieinacius (132), gallus galli-nacius, l -maeius (Br.) (1. capo q. cf) chappe (104). kap-phan (21), -phun (8), -hune (133), -hun (5), -hon (5b), -pun (17, 23, 100), -pune (67), -une (152) , -un (8b), -uyn (132), hd. -paun, -auner (4), -one (13), -on (68, 110), -pò (103), -pe. kop= paun (70, 151). eyu kauff hone (18). Gallina-eii (Br.), -ti (76) i. homines ìmbecilles. *Gallinaeium v. Gallieantus. Gallinacius v. Gallinaeeus. Gallinago her-, herr-, har- (140), heerd- (kì.) -schnepff. *Gallinaria sylua (Pap.). Gallinaria luiner-, copjDen-schopperin (Kia.). Gallinarius lmner-vogt, -warter (kì.), -mann (Fris.). hunervogt (125). *Gallinarius drappe (16). trappe i kappon (9). *Gallinati v. Gallinaeii. *Gallinatius v. Gallinaeeus. *Gallinatum (i. fìgme-n, -ntum) gestifft-e, -etò ding ; tichtung ; trug-, trub- sal (74). *Gallinatus v. Gallieantus. Gallinella hun-, ziebe-lein (Kia.). *G. aquatica heckenschorr (112). *Gallipes (Sum.), pes gallinaeeus (143, kì.) hanen-vvz (Sum.) , -fufi (kì.) , -spor &c. (i. fumaria &c.) ; pes g. t pulii (q. cf.) kletten-korfel, -peterlein (143). *Galliri-cum, -cium (74), -um, var. galirium (75) (herba, cf. gallitriehum) brentella (93. cf. flammula; brendle sim. satjrrium nigrum Nmn.). bantel (74). hasenfuß (75). *GallistaUum kobel, honer-k., -sedei (75). *Gallitri-chum, -ehium (143), -cium (94a, 125), -cum (24, 143), -tum (9, 74), ealitrice (94a), galletricum (ió3), galli- tricus (nach' -erista i4i), -erista (sic Hoffm. ad 131b) ». OpfilVOV , ho-, 0-rmì= num, orvala, searlea, sclarea, centrum GAN GAR GAR 257 galli, matri-saluia, -sylua (U3). hanen= fuofi (ui). hannifuoz (i3ib). han fus (9). scharl-ey (143), -aeh (125, 153). wild= scharlay (74). wilde salbey (143). ritter= sporn (74). vliwort (24). ags. wseterwyrt, gallitriei staelwyrt (94a). Gal-lium, -ium, -atium, -erium, -lia musehata meger-, lab- (143), meyer-, leb- (kì.), mager- (Fr.) -kraut. raynritzen (143). wald- (Fr.), walt- i worg- (kì.) -strow, -stroh. *Gallosa (cf. calicula &e.) infiltra, gelleta (Sum.). *Gallruima v. Galamina. *Gallula v. Galbula. *G-allus v. Galla. Gallus hd. ban-o (103), -e, -ne (13); han. ein walch; ein priester (6). *Gal-maria£-baloecrum(94),-marice (136) (aus gabaluna X caluaria?) ags. caluu-aer (94), -er (136). *Gal-, ga- (136) -milla (cf. galmum) ags. liim- (94), lim- (136) -molegn. *Galmo (piscis) hecht (75). *Galmum (aus galbanum) ags. mole- gn (94), -ng (136). *Galoppare rennen, draben (19). Galos v. Galus. *Galreyda &e. v. Galantina. Galumma &c. v. Galamina. *Gal-us, -os (gì. m.) swester man (8, 9, 17). *Gama fraue (74). *Gamaleon v. Chamseleon. *Gamand-iros, -rea, -ria v. Chama3= drys. *Gamaria (aus ganiaria) hur; tab-, taf-ern (74). *Gam-arus, -marus (ku.) (cf. gra-, ca-marus) salm-o (87, Gf.), -e (95, v. Hamb.). salm (74). garn-er, -aerd, gali. guernette (ku.). *Gamatr-eos, -oes v. Chamsedrys. Gamba schyn- (16, 17), schen- (8), sclione- (9) bein. *Ga-, ea- (74), gu- (75d), cu- (75a) -mba, guma (g. gumbe 75bc) (genus vehiculi ; currus nobilium 74) ain schener wag der beschlagen ist mit schinen (76. X schinbein ?). ein behang-e (3), -en (4), pehanger (75), kamer- t hobel- (74) -wagen. *Gambricus s. Lumbricus. *Gamendra v. ChamEedrys. *Gamilla v. Galmilla. *Gaminilla v. Chamaemelum. Gammarus v. Gamarus. *Gamneo v. Ganeo. *Gamnire v. Gannire. *Gamomilla v. Chamsemelum. *Gamor v. Gomor. *Ganearia &c. v. Ganearia. *Gacium v. Gymnasium. *Gandera (herba) genskertz (9). *Gandinum l candauo (cf. gebenna) ient ein stat (74). Gan-ea, -ia (8), -rum (74), i -eum (88, 125, '147), -genuini (147), t -earia (132), t -caria (sic 68) , l -aria (110), gamaria (q. v.) (i. leccatrix, taberna sim. cf. Gì. m. v. gangia) hure (8). hazis (i. strio, eumenis &e. Gf. 3, 1092). pek (9. cf. pack Sm. 1, 276'?). bubenschule (125). bordeel (132). (ganeum) hoeren-cot (107), DlKFF.NBACH GlOSSAJUUM -hutte (132). hur- (no), huren- (74, 88), frawen-, brasser- (88) -huiJ, -grub (74). ondererdsehe heymelike stede dair sych lecker off tuyscher vergaderen (147. cf. gangagia i. loca occulta et subterranea Gì. m. x gyneeeum). Ganearius (i. qui tenet ganeam) hu= rer (68). taberner (110). tauener (sic 132). Ga-neo, -nio, -nnio, -nnigo (18), -Timeo (4), -neus (76), graneo (141) fraz t filourezo sim. (Gf.). hurer (8, 9). riff= chini cleffer (17). ruffion (68). pi. ruffers (ganei) ; sg. en leet spreker (23). horen- (132), huren- (110) -ieger. lodderboeff (132). hd. sprecher; liet-, lied-, lit-, leyt- (7), lieb-(75) -sprecher. eyn lifch sprether (5b). leyd brecher (4). poser lecker, gefrassi= ger 1. o. bueb (75). vnkeusch (64). Ganeum v. Ganea. *Ganeus v. Ganeo. *Ganga (auis, cf. galbula) eyn wyd= derwalche (19). *Gangates v. Gagates. • *Gangenium &e. v. Ganea. Gangrena doit vleisch bynae (147). *Gania v. Ganea. *Ganicio v. Gannitio. *Ganio v. Ganeo. *Ganire v. Gannire. *Ganium v. Ganea. Ganniens die. leccator; it. gamungf (17). *Ganni-go, -o v. Ganeo. *Gannio geymelichekeyt (21). Gan-, gam- (4) -nire (vulpium; i. int-, inc-endere, nutrire, latrare, irri= dere; X ganeo) grinan t crinan (Gf.). hd. nd. grynen. gr. (no), hylen (68) als ein fuchs. hd. greynen, grynnen (4), winson l hunon vt vutpes (95), wynseln, wuntzlen l hurn (7), win-slen, varr. -tzlen, wimsten als die hunde (75). beff= tzen 0. beytzen wie ein fuchs; murren i hinvmb schnertzen (126). g'ren (8b). geln (8). gellen (9). zannen als die fuchs (74^. huylen als eyn voß grint (132). geylich sin (17). ha. nd. geme-, gryn- (69), grein- (134), grem- (70) -licheit hd. triben, treiben, dryben, nd. driuen. mer sagen (17). Gannit-io, -us, -ura (Gf.) ganicio (8, 9) (i. garritus, guerra, rixa 75) hd. nd. grein- (74), grin-ung, -inge. g'enisse (8b). gernisse (79). zannung (74). wyn= selunge (8, 9). *Gannius (i. locus subterraneus ad luxuriandum aptus , cf. ganeum) eyn sluffloch (17). *Ganponum (i. sealmus; st. cram= ponum?) harke (23). Ganta ags. grseggos (94, GÌ. m.). *Gapperis v. Capparis. *Gapulum v. Capulus. *Garan-a, -na (gì. m.) gali, garenne (122, Gì. m.). Garba, iarba (147 Gì. m.) (i. gelima, t govonus 147 ) Ad. garbe. nd. game, graue (23. cf. graba, gelima), gerbe (79). schub (147). schaup (19). schoef (11). scoof (106). ags. sceabas pi. (94). Gar-eio, -tio, -rio (66 &c), -son (147), i -rus (74), gracio (64°) (i. histrio; plenus viciis t fabulator 4 sim. ; leccai tor qui multa loquitur 66 sim., daher gareire, garriri i. fabulare, multa loqui, untersch. von garrire) pueb (2, 1). pub (1, 74). bube (6). bube (5*>, 7). bobe (18). buffe (5). buf (4). boeve &c. (147). bove (23). schwetzer (64, 76). swetzer, klaffer (74). *Garcire (cf. prc.) klaffen, swetzen, puben (74). *Garculus ([auis, aus garrulus X graculus) heiger t richard (77). Ga-, ca- (93) -rdianus hd. nd. ga-, ca- (93), ia- (21) -rdian. *Garganica v. Vrtiea. Garga-nus, -rus (i. mons i incola montis 66 &c.) perck (9). berck 0. man- nis namme (8). *Gargans v. Gargus. *Gargara surin (vermis Gf. 6, 273). Gargarismus i. plodramentum in gutture, (formell vgl. bloderment empla= strum Gr. wtb.) blodern dez gedermes ; als dy kynder wasser lasen auf in dem hals plodern (4). gurlung (93). Gargarizare (i. liquidum in collo vertere) hd. gu-, go-rgeln, gorgel-len (3), -en (23, 132) mit wasser in der kelen (110, 132). gargazen (42). gaeergitzen (Ob. 472). garxen (7). gorzen (6). worge-n (17), -In (5). *Gargarus v. Garganus. *Gargul-us, -is (68) (pisciculus) eyn grunde-1 (68, 110), -lchen (132). *Garg-us, var. -ans, gragans (-as 17) (i. proteruus; cf. gur-gus, -dus?) vn= wirser, widerspeniger (74). frebel (17). *Garill-are, -um v. Girgill-are, us. *Gario-folus, -lus, -filax &e. v. Ca= ryophyll-ata, -um. *Gariofus (i. ribaldus &e.) boeve, nette-b. &c. (147). *Garo v. Garum. *Garosmum v. Vuluaria. *Garphan v. Gafandus. *Garrio v. Garcio. *Garrdofilu:m &c. v. Caryophyllum. Garrire (i. clamare vt auis 66 sim., fabulare t multa loqui 110 &c.) hd. snad= dern. snappen i kakelen (107, 132). cra= kelen also en hon ludet (22b). clappe-n (99 &c), -ren (68, 126). klaffen l kallen (88) scha-rren ( 68 ), -teren (132), -tren, gakelen (147). on- (132), vn- (110) -nutz claffen. schrien als die vogel (75). v.-gschray (1). chi- (Fris.), chù- (126) -tteren wie die vogel. guderschen; gychlen (126). quitte-rn (9), -In (8). que- t gu-delen (108). calphen (100. cf. nhd. galpen). sehwatzen (2, 88). schwa-, var. schwe-tzen als ein atzel ì heher (65). garren (Kaysersb. cf. garru= lare), cherren (i. garrulare, stridere &e. Gf. 4, 462). heraufi bloderen (Das.). kronen (Gf. cf. murmurare). *Garr-itor, -ulator gakeler, scha= terre (147). Garritus (i. garrulitas 17) hd. nd. vogel-sanck (10, 22), -ghescrey (23), hd. -geschrey, -gschray (1), -sanck (10), -gesang, -gsang (134). grinung (75). das kiittern der vogel (135). clappinge (99). *Garriuagus v. Girouagus. Garrula (se. hirundo Gf. 4, 612. 6, 566) clapper (8, 9). croniu (Gf.). garula alts. scricondi (auis 118. cf. Gf. I. e). 33 258 GAU Garrulare garren (1. cf. garrire. BM. 482. garrezen Sm. 2, co), plodern (4, Fris. i. q. bloderen v. garrire, bei bm. irrig aus 4 citiert). pladren (147) kiffen (18). ke- (5), kyf- (74), kye- (133, 152), keyf- (66, 70, 151) -feln. nd. keuelen. claffen (19). vijl (132), vii (no) ci. klappen (11, 147). callen, onnutlick sladren; sne-, sna-ffen; snateren, snap= pen (147). snacken (22b, 147). clapphen; sneteren; vele spreken (22b). klappern (68, 134). klaffern (69). kitteren (76). swaczen (21). sweczen (6, 74). snattern, vilkosen (74). waschen (22b, 74). *Garrulatio eiii geschwetz (65). *Garrulator v. Garritor. Garrulitas claff-heit (74), -ung (19). vroude t klappinge (11). klapperheit (Das.). kiffe-lkeit (74), -rye (18). ckebely l vnnucz rede (17). das retschen (126). swatzheit, smatzerey (74). Garrulus (i. porcax 1) hd. swa- (1), swe-, sma- (3) -tzer; swaczig (21), kerrari sim. (Gf.); kleff-er, -isch (9), -sche (19), -ig; klaffig (134), klaffer (1). nd. kla-, kle-ppich; clappre (99); die vijl claps hefft (132). kefeler (5). kief- (133, 152), kieff- (66, 151) -elig. chrón sim. (Gf.). kronenter (Hpt. 5, 203). Garrulus (auis, cf. carrulus) heher (95, 109, 111, Ki.). heger (125). markolf (109). hatzel, elster (Fr.). *Garrum (st. earrum) wagen (74, 75, 141). *Garrus &c. v. Gareio. *Garula v. Garrula. *Garuleum goldblum (143). *Garum v. Vuluaria. Gar-um, -o (74) (i. murium, liqua^ men 64, eoinquinatio qq. v. ) fisebrot (130). ingesaltzner vischbrue (64). visch- sul, -saltzwasser, -lacke (74). Garumna (fi.) die gerunda in gas= conien (112). *Gasapliilacium v. Gazetum. *Gasgarus vberwinder einer gegende (74). Cf. gelarus i. superpositus (145)? *Gaso &e. Gazophilare. *Gasophila-cium, -re v. Gaz-etum, -ophilare. *Gasotum (cf. gazetum) eyn gelt kast (17). *Gasouilo v. Gazophilare. *Gassapium v. Gausape. Gasta-ldus (Br. &c), -dius (76) i. rector (76 sim.). *Gasterium (anders GÌ. m.) vitreum kulchgleft(125). Cy.gustrum vasis species (GÌ. m.)? Gastrimargia &c. v. Castrimargia. Gauata (cf. gabata) kare (74). spijse vat (147). *Gauda (anders GÌ. m.) est meretrix (11. cf. goda &c. Dz. wtb. 645 sq.). Gaudere frauen (13). frauben (5). hd. nd. vro-, vrou- (23), hd. frau-, freu- (69, 110J, fro- (67, 134), fre- (66, 70, 152), herfrau- (19) -wen. freude triben (17). brcyt freud han (65). verblijden(99, 132). Gaudia mundi wernt-, varr. welt- lich freude (75). Gaudiosus vrolick (22). freudenuol (75). GEB *Gaudir v. Gadir. Gaudium hd. freude, freud. grose vreude (9). freyde (8). freyt (21). ffrode (6). i'rod (134).vrode (23,67). vrowede(99). vrowde (22). Gauia (auis, cf. grauia) rotbgans i kuwitz (Kia.). ni. mieuwe (ne), ags. stern (136). g. alba albuck (Hen.). Gaulus i.merops (148). gronspecht(74). *Gaulus (cf. gulus?) scheep int ge= meyn (147). Gaunaea (i. gausapa 141, gì. m.) tiscalachin (i3ib). tischlach (i4i). *Gaupolus (cf. eaupulus, ypogau= bus) spisescif (Gf.). *Gaurus van vele mengsels eyne kaiekerye (147). *Gaus, gauus (gì. m.) licbt van reden Gau-, cau-sape, gau-, gas- (37a) -sapium amb-acht (Sum.), -etlacben (120, sim. Gf. 2, 157). eyn dafeln- (19), diß- (8) -lachen. twehel t tischtuch (9). dwale (99 &c). hd. eyn drocken doch, trock duch (5), truke tuch (6), truchen duch (37a). en droghe- (22), doghe- (23) -dok. mantel (8). gaus-ape, -epe (68, 133, i5i) hd. tysch tuch, disch-duch, (152), -duch (67); tisch- (74, 88, 110), tusch- (68) -lach. tafellaken t dweyll (132). vorderschos (93). kotz (111). ge= fotzet kleid o. serg (126). kottz, fìltz, bomsch(88). gaus-apium, -epium (m)hd. hant-zwehel , -zwechel (68), -wel (133), -dwele (132), -knochen, vlg. knichel, knu-bel, -bel , kubel an der hant (75). trewg tuch (4). *Gausatum est genus piscis (76). *Gausep-e, -ium v. Gausape. Gauus v. Gaus. Gaza, gauza (i6)hd. schatz, schacze. nd. schat, rich-tum (17), -tumb (no). rijchdom (132). gelt (17 &c). Gaz-etum, t -arium (74, 75) -arum (Br.), -anum (76), -ophilacium, -oplrU latium, -opilaeium, -ofllantium (141), -aphilaeium (1), gasa- (75), gaso-phi= laeium gelt- (17, 65, 75), pfennig- (75), opfer- (25) -stock, apper stog (5). gelt- (5), gelde- (23) -bus. hd. gelt-kyst, -kiste dergemein (110, 132) -, stock (18) ; schatz- chamer (1), -kammer, -seckel (64). schat- (11), trese- (5, nd. Fr.), treii- (74), tres- (99), treyse- (23), golt- t dresch- (8b), silber- (64), gerwe- (18) -kammer sim. trislier (74). ein sac'stige (6). sagrer (Gì. a. 1418 Sm.). *Gaz-, gas- (8) -ophilare schaczen (9). schacz sammen (8). gaso rich (8), reych (9) werden. gasouilo rich machen l werden l schaczen (17). *Gazophilatium v. Gazetum. *Gazophyla - x , -ns tries-, triefi-ler (74). *Gazumber (i. graeulus ; cf. gaza &c. GÌ. m., Dz. "Wtb. 167) ruoli (131b). niocll (141). *Gazza, stazza chella (Gf. 4, 591. cf. Dz. Wtb. 96). *Gebellus zabel (100). Cf. gebellina pellis (Gi.m.); vv. sabelus, ce-, te-bellus. *Gebenensis (cf. sq.) jenffer (74). Gebenna, t gandinum (sic , q. cf.) ienff ein stai (74). GEL *Geberosus v. Gibbosus. *Geeor (st. ieeur) leber (17 &o.). *Geeoria v. Ciehorium. *Gecor-ina, -nia (st.iee-)hd. (allgemein) leber-worst, -wurst. *Geeula (aus gerula?) ammen kint o. leckerinne (9). amme kinde konsery 8). Cf. getura la nutrice e imperatrice Gì. m.) ; i. eompatrix mytlijdersche (147). *Geenalis v. Gehennalis. *Gegelasius (alph. gug-) cogeler (i) geukeler (8b). *Gegichima augenlaster (74). *Geguers v. Gergrites. Geheima hd. dy helle, hell (9). hellisch fuer (64). ewig l h. f.; pyn (65). Gehennalis bolliseli (kì.). geenalis vnedel (8). geotalis vnedil (9). *Geya v. Gagia. *Gela v. Gesum. *Gelantina &e. v. Galantina. Gelare hd. friesen; ge-fr., -friessen (67), -fresen (5), -freilSen (13), -frieren (6, 76, 110, 134). frießen (17, 68). frißen (21). fryssen (152). vriesen (11, 132). vrisen (99). *Gelarus v. Gasgarus. Gelat-ina, -ria v. Galantina. Geldria geller- 1 clefs-landt (125 Mrg.). *Gele- (8), geneli- (9), genele- (76), deleni- &e. (q. v.) -ficus, gelinphicus 76) (i. blande loquens) seniFt sprecher 8, 9). *Gelenum eyn glen (17). en schafft (17 &c). Geliba v. Gelima. Gè-, gel- (75) -licidium vrost (9). vallende frost (68, 110), vorst (132). vorst= valle (147). ein eyß cappe (3, 4). *Gelida kelde (8b). *Gelida v. Galantina. Gelima. *Gelidare (i. frigidare 76) gefri-esen (8), -sen (9). beliebern t befriefien (17). Gelidus hd. kalt; fru-, frii- (4), fro-, gefru- (67) -stig. vrost (23). vrostich (22). vorstich, keldich (132). frostsam (110). *Gelifia v. Gelisia. Gel-ima, -ima, i -ina (76), t -ida (18), i -iba (gì. m.), -uà (67, 133, 152), l -ma (68) (i. garba, g. sine granis 75 , meta &C. cf. GÌ. m. 3, 772. Dz. Wtb. 644, 645. Goth. wtb. 2, 774) sauge (Gf.). schutt ( 75). schaup (19, 75). schaub (no), schoef (11). eyn schouff off garue (132). en luttik g. (23). en luttich graue (22). hd. garbe; eyn cleyn g. , garb, grabe (67, 152), grape (18), grappe (133), grapp (6). *Geli-sia, -si (17), -zea (7, 9), -fia (24), gii- (Gf.), gen- (47) -isia, gali- (kì.), gale- (143, Kì.) -opsis win-, wi-disca (Gf.). nessi- (130, Gf.), nesse- (Sum. vi), nessel- (9), niese- (7), nies- (117), nater- (17) -wrz, -worcz. nossewrt (I3i). noete- (47), not- (24) -lof. nesewit (85). taub-, tod-, wurm- (143), thau-(Ki.) -nessel. biensaub (Kia.). *Gelisto (i. isatis; aus glesum? cf. prc.f) uuode (Sum. vii). *Gelitina v. Galantina. *Gelizea v. Gelisia. Gella(^.waswmar»wmGi.m.)winstin(76). Gella v. Galla. *Gellieidium v. Gelicidium. *Gellidus v. Gelluus. GEM Gello v. Gillo. *Gelluans (st. hell.) giczik (8), geiczig (9) esser, gelnans i. fauide comedens (76. cf. v. hellus). *Gel- (8), gè- (9) -luus, hellus &e. (q. v.) (awshelluans Xgiluus?) bleych von volle (8), fulle (8). gellidus (cf. hellidus) i. pallidus (74, 76). plaicher (74> *Gelma v. Gelima. *Gelnans v. Geluans. *Gelonis v. Gillo. Gelositas eyfersucht (kì.). Gelseminum (ital. gelsomino) v. Jasminum. Gelta (i. metreta) eyn ber- (22), bijr- (147) -mate, piermasse (74). gelte (74, 147). teute (147). Gel-u, -um (94, 96, Pap.),ipZ. -uà (110 &e.) hd. nd. ags. frost, vorst (85, 99, 132), frust (5b) , frast (21), frots (136). gefriiri (93). kelte (67). kelt, var. keltin (64). keilte (6). kelde (8b). *Gelu (cf. galantina) ain sultz (91). *Gelu (aus tela?) weppe (sum.). *Gelua v. Gelima. Gelu. *Gelum v. Gelu. *Geluus v. Gelluus. *Gemalis (st. genialis) naturlicher (74). *Gemalus &e. v. Genialis. *Gem-atus, -ineus („a gemino"), -eus (aus gemma) i. clarus (76). Gemebundus hd. weyn - endig (5, 133), -ender, -yger (17), -ig (18), -idick (21). wen-endich (23), -ende (132), -int (49), -ich ,(22). hd. we-mfidig, -modig. gè- (8), je- (8b), ja- (9) -merliche. hd. suffcz-, seuffcz-, syftz- (67), sunfftz- (68), zucht- (11, 132), hd. schrey-ende, -ender. carmelec (99). *Gemeli-gena, -pera v. Gemellipara. Gemella czwillineynne (5b). tweseke (22b). Gemella-r , -rium olechellire (Gf.). trotten-zuber (112). Gemelli-para, -pera, gemeli-gena i -pera (76) geberyn (8) , gepererin (9) zweier kinder. que parit tzwei k. &c. (132). Gemellus (i. gemini, duplus) zwil- ich (6), -ig (37a), -lich (93) kint. hd. zwey- (5), czwi-, zwil-ling. czwey- (3), tzwe- (132) -linck. czweselig (13 Mrg.). en tweseke (23). twesnedelinc (22). zwig= torn (Ob. 2137. cf. hermaphrodita). Gemere (oft i. gemiscere, in-g.) hd. weynen, weyn. wenen (23). anken (23, 77). hd. ach- (21), suff-, seuff-, seunfi- (64), erseup- (9) -czen. sewf-czen (2), -ten (1). suftzgen (67). zuchten (23, 132). siechen (49). Carmen (99). krochßen(12). schnupffen, schnypfftzen (65). fulJen, Mrg. sufzen (8b). gemit turtur (123, 141), ruget (126). *Gemeus v. Gematus. *Gemidus v. Geminus. Geminare zweuel- (17), zwyfel- (8), czwyual- (9) -digen. * Geminar ius v. Gemmarius. Geminatio zwyfach t dopplung t widertferung (126). Geminatus gezwiuacht (9). zwefacht (8). GEN *Gemineus v. Gematus. Gemini hd. zwi-, zwil-, nd. twei- (99), twe- (79), twese- (22) -linge, die mit ein ander geboren seind (75). civvinelin (104). nd. tweseken. katzentzen o. gestirn also genant (74). Gem-inus, -idus (75 varr.), t -ellus (75) czwaig (i. binus 1). zwen (,) zwiueldig (17). zwe-feldicke(19), -ueldig (14). twese= kinc (23). twiuoldich (11). czwil- (5b), zwi-, var. zwin- (75) -ling. Geminus v. Gemmus. Gemiscere (cf. gemere) hd. su-, seu-, sun- (68), ersu- (3, 18), dersu- (4) -fftzen. sufem (5). zuchten (23, 132). Gemitus hd. seìinfftz ( 64 ) , seyftz (76); su-, seu-fzunge; er-, ent- (17) -sufftzung (17, 18), -sewftnuÓs (1). suff= czen (8). nd. zuchtinge sim. carm-en (132), -inge (99). tuellinc (ìoe. X gemi= nus?). betrup- (8), bedrub- (9) -nisse. bedrupenitó (17). Gemma hd. nd. edel-, ydel- (8) hd. -steyn, -gesteyn (8), -gstain (1), -gesteine, -gesteintz (17), nd. -ghestene, -stente, gimm (93). proz (Gf.). broli (91). perproß (74). vorbro-B, var. -tz (64). berbollen ald berbrém (93). brum l beli (126). ogelin (Sum.). reb-aug (91, 126), -euglin (64). *Gemma salis (cf. sai gemma) mer salcz (9). Gemmarius hd. eyn edel stain metz (1); e. steyn-, gesteyn-wircker, -wercker, -wurcker, -wùrcker (6). e. -sten werte (23), -gesteyns verkoper (132), -gesteyn verkauffer (110). geminarius eyn edel steyn (sic 68). *Gem-mus (76), -inus (GÌ. m.) i. dens maxillaris (cf. genuinus). *Gemor v. Gomor. *Gemule v. Genuale. Gemursa (i. q. pernio Gf.) toumado (Gf. 2, 658). eyn lijch- (132), lich- (110), leicli- 1 lied- (Kia) -dorn, ofifechster ouge (132), an eim fu6 (110). *Gemza v. Geniza. Gen-a, -as (94), -us (136) hd. nd. wange. backe (22b, i. bucca 76). kene-b. (11). kynback (110, 132). bucke (22b). wym of oichbrawen (132). aug-brai (88), -braw (91). hiifFel (93). pi. hufele (104). lere (109. sg. liere kìu). ags. hleor (94, 136). die backen i backapffel (65). huf-, buh-elin (Sum.). *Genacia sim. v. Gsmeeeum. Genalogia v. Genealogia. *Genarga v. Cianga. *Genas v. Gena. *Genciana v. Gentiana. *Genealiter (cf. geniales) lust-, man- perlich (74). Genealog-ia, -ya, genea-, gene- (7), geno- (7, 76) -loya, genalogia (alph. gene- 134) slechte (23). hd. ge-sl., -schlecht, -schlacht (134), -slyecht (19), -slicht (7, 21), -slackte (79), -burt (genol. 7). agenologia i. natio (76). *Geneeliatus v. Genetliacus. *Geneeheum &e. v. Gyneceum. *Genediacus v. Genetliacus. *Genelifleus &c. v. Geleficus. *Geneloya v. Genealogia. *Geneo ( st. ganeo ) eyn vorslengher (19). v'slinden (sic 11). GEN 259 Gener hd. tochter- (76, 134), dochter-, docter- (13) -man; aid-, ayd-em (1, 75), -im (104), -en (75, 111); eid-, eyd-em (8, 9), -en, -yn (5b). hd. nd. swager (i. vir filie). Generalis hd. nd. gemeyne. Generaliter gemeyn-lich (8), -eli eh (9). Generare (pertinet ad viros) hd. nd. geberen; kinder machen, maken, winnen (132). geper-n(l), -en (134). telen (23, 132). ergenren (99). Gen-eratio, -us, -esis, -ealogia geschlecht der natur noch in der gemein (75). Generatio geburt (8, 9, 65). geslagte (99). ain geschlecht ( 76 ). g. indiuina= cionis (? induuius cf. v. germanitas) eyn geburt gotlicher berhaftikeit aus kumpft (9 Anh.). Degeneracione et cor= rupcione (se. liber) von der element pruchen (1). *Generatiua virtus krafft der geburt (65). *Generitas swagerschaff(19). zwager= scap (11). *Generius (ous gen-ethlius X -ius) i. deus nature i nupciarum l angelus cuiusdem capacitatis (76). Generositas hd. nd. edel-icheit (11), hd. -heit. adel (17). Generosus hd. nd. edel. e. von gebort (21). hd. nd. wol, hd. woil geboren, hd. gè-, be- (18) -bora, eines edlen geschlechts (75). *Geneseo v. Geniseula. :i:Geneseum v. Gyneceum. Genesis (cf. generatio) eynes ge= slechtes (9). hd. daz, das buch, puch (1, 75) der scheppunge, gesch-off, var. -opfft (65) , -opfe (Ob.), -epff (75) , -opph (1). ein buch der schepsunge (sic 8). *Genesolum v. Gyneceum. Gen-esta, -este (91), -estra (75, 153 var., ital., hisp.), -ista, -istse pi. (126), -estella (11) (i. tramarieia (147) braem (11, 132). breme (8b). breem (79). brem (99, Kil.). brambere (12). brame, brymmen (147). brimboom (107). bnmbere (77). pfriemkraut (91). frumme 0. gunste (19). pfrhnmen, gens-t, -ter (i43Ì. flomber (10). ags. brom (94a). ghenst (kil.). ginst (153). gynster (64, 123, 132, 147). wild reben (64, 110, 123). pfinstblumen (126). heyde (24, 47, 75). *Genetagia (cf. gyneceum) hur; dunck (74). *Genetaliacus v. Genetliacus. *Genetarius (aus gynaecarius) man vnd wip (19. ngr. xò àvSpOYUVOV). gali. tixerant (122). *Genetarius (cf. prc.) v. Gyneceum. *Genetia v. Gentiana. *Genetium &c. v. Gyneceum. Gen-etliaeus (75a), -etaliacus, var. -ediacus (64), -ecliatus (74, 75bcd), -os= copus (75) (cf. genitus) wissage durch die geburt der kinder ( 75 ). mercker kunstiger ding durch die geperung 0. durch die zeyt der gepurt (74). *Geneze-lum, -tum v. Gyneceum. Geniales (homines) gest-, zer-, lust ber-lich, kostfrij, die geren wirtschafft haben (88). 33 * 260 GEN GEO GEE Genial-is (9, i. lectus sponsi &c. no &c), -es leeti (64), gema-lis (74, 76, 148), -1 (76) -lus (8, 17, 74) prawt-pette (9), -pet t -kamer (74). brut-bet (8), -bett (17), -betlin, var. brautbett (64). *Genicator i. callidus, untersch. von genieulatus i. genibus prouolutus l no= dosus &c. t ealligatus sicut tìbia ealli= gatur cruri (76). *Genicium v. Gyneceum. Genieulari, -re hd. knyen, knuwen (6), kniwen (5b). knen (23). nygen t beygen (12). Genieulatus v. Genieator. *Geniculum v. Gyneceum. Genieulum kny (4). kleyn kney (8). knuchin (9). halm knod (i. genu ili). Genimen (cf. germen) geslechte t fruckt (132, sim. no), fr. der baum l menschen-fr. (75). hd. fr., frocht, fucht (18) des, dez mensch-in, -en, -es (21), mentschen (7). nd. vrucht des mynschen. kime (5b). winstocke t knopchin (19). wijnstock (11). sprofi t pot (12). ehi sprute (132). *Geniniium i. natur- l vit-ale (76). Geniosus sinreich (3). *Geniscula, geneseo (136) (cf. ginis= culas v. sarda) ags. mucxle (94a), muscel (136). *Geniseum v. Gyneceum. *Genisia v. Gelisia. Genista v. Genesta. Merica. Genitale gemechte (17). mannes g. (9). geperglid, fisel 0. zisel (74). Genitalia hd. nd. gemechte. hd. g. der frauwen; gemacht (1), gemaht (6); gemech-t, -de (69). der meehte der vrowen (22). de hemelike stede (85). h. lede der vrouwen (23). ge-schrot, varr. -schròt, -schroit, gschrot (75). kleinot (4). die schemde (77, 132), scham (no), schanv heit(68). hoden (11, 19, 76). des weghtes t mechtes (g. pi. 85). Gentium v. Gyneceum. Genitiuus hd. geber-lich, -ne i winuende(19).besiczer (13, 65).einnenner der geburt (65). telich (23). telende (11). eyn thelinghe (22). Genitor hd. geberer. nd. teler. vader (132). Genitrix hd. gebererin. teler-inne (23), -sdì (22). muter (68). rooder (132). Genitura ge-burt (19), -buert (11), -borde (99). Gen-itus, i. -edicus t -talicus t -taliatus (76. cf. -ethliacus, -etlicus 93, -etaliacus i. mathematicus Br., -eaticus id. 76) hd. geborn, eyn son. eyn g. son (21). en gheboren sone (23). eyn telt sonne (22). Genium (i. in-g. 74) v'nunfft (17). weyCheit, fursichtigkeit, syn (74). Genius stetigot (i4i). *Genìza , gemza (Sum.) (i. vitula ; cf. genuca GÌ. m., Dz. wtb. 64i) chal-p (.Sum.), -be (104). *Ge-, gi-, ia-nnettus (genus equi his- panici; cf. Dz. wtb. 497 ; Celt. v. yiVVO? ?) ghe-, ia-nnette (sa.). *Genodia kunigesgeslecht (74). *Genoloya v. Genealogia. *Genophosus v. Gnophocius. *Genoscopus v. Genetliacus. Gens hd. nd. volk. hd. eyn folcke, fulcke ( 19 ). uolch indem lande (93). lantuolck (74). heidensch volk (6). heyden (no &c). Gen-, ien-, ienta- (3), ian-, Jan-, gani- (10), iane- (68), t zen- (74) -taeu= lum, gentaclium (1), iaciaculum (76) hd. nd. morgen brot, hd. -prot (2, 74), -broit, -broyd (19), -vrten (6. cf. Sm. 1, 114), -essen (68, 76), -sop (8). margen essen (4). frustucke 0. erste pisse (9). hd. frue- (1), fru-stuck. aen- (132), an- (no)-byß. an-pyß(74), -pis (2). frue suppen (ili), lentaculum i. gustatio sicca (in), erustatia (gì. m.) hierherf Gen-, ien-, ian-, iampt- (11), iani- (10), iane- (68, 132) -tari, -tare essen (1). hd. fruwe (5b, 7, 9), fruhe (21), froe, frue, fru, morgen (8), zu m., ze m. (76), zu m. frue essen. vro etten (23). fru= stucken (4, 74). an-peifien (74), -bijUen (76, 132), -biten (11). Jan-, janc- (68) -taeulare des morgens essen (110 &c). *Gentator anpeißer, fru-stucker, -esser (74). *Gentea v. Gyneceum. Gent-, gew. gene-, ent- (77) -iana, genti-ona(87, 146), -niana(sum.),genetia (24, 47) (i. cicuta 104, capparis q. v.) hd. nd. en - cian , -eia (93) , hd. -tzian, -tzyaen (132), -ciane (24, 47), -tzion (87, 146), -zigan (1), -cien (3), -czen (21), -tzeyn (77), -ci (18). hemera (86, Gf.). hèmer (Sum.). scertwrze (105). buchile (104). dgs. feldwyrt (94a). *Gentieulum spiingl (1). *Gentifolia (st. cent. P) v. Balaustium. Gentilis hd. nd. heyden. hd. heyde. heuden (13). heid (68, 110). Gentilitas heyden-schaff (19), -scap (11). *Gentiniana &c. v. Gentiana. Gentos (i. decem '. viginti &c. Br. &c.) zehen (8, 74). gentus czene (9). i. decem; ginta i. docem; gento gr. i. centuni lat. (76). Genu hd. nd. knye, kne. kny (5b, 17, 110). kney (8). knuwe (16). knu (93). knù (6). knui (76). pi. knoe t knee (85). Genua (civ.) gennau (126). Genuale ampaht- 1 chni-lachan (Gf.). gemule lachen (Sum.). Genuflexio knye - beugunghe ( 19 ) , -boginge (11). Genuin-us dens, -um intimum l d. (136) eyn langetzant (132). ags. tusc (aus tunsc verb. 136). Genus slecht (77). sleehte (23). ge- sl. (5b), -slegte (99), hd. -slecht, -slicht, -schlecht, -schlacht(134), -schehlecht (6). kunne (8). gestalt, vber-g. (superior forma, species inf.f), muglichkeit, art, forni &c. (65). eyn gesainment anbegyn (i) v'nemlich stam (9 Anh.). eyn formelich stam l eyn sammende t eyn begynde (15). * Genus v. Gena. Geo-mantia, -rnatio (76) gauklery i zaubery (110). eyn gokeìy of touery (132). wichelye (109). *Geomen geslecht (11). Geo-meter, -niiter, l -metra (66 &c, 110 &c), t -metricus (q. v.) eyn kunsti= ger (17, 23) der metinge (23). meyster messer (8). messe mayster (9). meyster der meschung (18). ein erdtrich- (64), lant-of wasser- (132 sim.) -messer. er-m. der erden (91). *Geometra (cf. prc.) metò konst (8). kunst der messunge (5b, 91). erdmesser (93). Geometria libmessendi (93), messe- (9) -kunst. ein k. von messen (110). ein konst van lant-m. (132). Geometrieus (cf. geometer) hd. eyn ko-, ku-nstiger der meßunge sim., men= schung (1). messer des ertreichs (67). meister der messung des ertrichs t lerer der meisterlichen messung (75). meister der landmessung (110), lant messinghe (132). *Geomiter v. Geometer. *Geon (i. fluuius paradisi t fons qui Cedron dicitur 66 &c, cf. gion) riuier l paradisus (11). *Geordium v. Gerodium. Georg-, gerog- (7) , geort- (152) , l geor- (7, 66 &c.) -ieus (*. terrenus, -us) irdenß (7). lantwynner (107, 132). lant- zwinger (sic 68, 110). Georg-icus, -os (88), -us (132) aeker= man (110, 132). buwer (88). *Georginium (i. milium solis) stein= saamen, klein meerhirse (143). *Georicus &c. v. Georgicus. *Geornatio v. Geomantia. *Geotalis v. Gehennalis. *Gepa, i sepa (75) holtz hepe (8b). gnyp (i. su- i sa-ltrum sutoris 75). *Geptio (zwischen forceps und grati= cula gratell) cambr. crat (zeuss). *Gera v. Gerra. *Geracium v. Seracium. * Ger ala (tina; cf. gerula) zuuipar (GÌ. Cass. cf. Dz. Wtb. 169). *Gerale v. Girale. *Gera-, gero-logodion , -logodium, -lodion, -lodium (cf. gerapigra) i. vn= gentum t sacrum (76), electuarium reck dens vocem deperditam per caducum mor- bum amissam (66 &c.) , ad restorandam vocem &c. (17 &c). stymme salbe (8, 17). st. t s. (sic 9). I heylig (8, 9). Geran-ium, -ogeron v. Echinas= trum. *Gerans v. Gerro. *Gera- (1, 75, gì. m.), hiera- (Br.) -pigra, -pira (7), t -pitagra (gì. m., Br.), girapigra (gì. m.) (aus tspa Tttxpa cf. geron i. sanctum GÌ. m.) latwer-ig (75), -gè (7). pigra i. medecina et interpr. amara (Br.). *Geraphales v. Gerophanta. Gerarchia v. Jerarehia. *Geratiuus v. Giratiuus. *Gerbo alb-i (87a), -a (146) wisger= mar; g. niger swartzgermar (II. e). Gerendu-s, -m zu dune (17 sim.), tunne (9), tragende (17). *Gerens v. Gerro. *Ger-eotinus (76), -rotinus (66 &c, no &c), -ronaeeus (129, sim. Ki.) i. nu* gatorius. *Gerepea v. Gerophanta. Gerere hd. nd. dragen. hd. tragen. *Gerescenium v. Gerothonium. *Gerg-rites (64), -ites (123) hirß. ge^ guers hirsen (73). GER GEE GES 261 Germana hd. swester sim. vatter sw. (ex parte patris 75). gesehweste-rn, var. -r (pi. 64). nd. zuster (11, 132). ein wase (4). hd. teutsche, teusche (sic 151), tutsch (69), dutsche, deutsch (152), duße (18) frawe sim. duch frau (21). tùschz frow (6). duytsche vrouwe (132). dudesch vrowe (23). tusche frowe (68). German-ia, -ea (5b) (i. alamania 76) lant-schaff (19), -scap (11). tutsch- (76), tüsch- (6), dutsche- (5), dutscli- (19), ducze- (13), dulie- (18), duche- (21), dudesch- (22), dudes- (23) -lant. nydder dutsch- (17), neder dutzh- (5b) -lande, nider-dewtschland (1, 71), -tutsche lant (75). *Germaniare v- Germinare. *Germanitas indùus (cf. generatio) czwillinges eben alder (9 Anh.). Germanus hd. bruo- (76), bru-, pru- (1, 66, 67), nd. brue- (11) -der. ein bru= der, der von der muter ist (110), von der m. wegen ( 68 ). recht (9), rechter (8) br. eyn broder van der moder we= gen (132). einer muoter kint (93). eyn teutscher (66, 70, 134, 151), tutscher (69). eyn teutscher (67), deutsch (152), dut= sche (133) herre. dusche (8) . eyn dut= sche (5), dutsch (110), deucz (4), duytsch (132), dußer (18), duch (21), dudesch (23) man. einer vß dutsche lande (17). Germen (i. ligustrum 75, inicium flo- ris, genimen, generatio, fructus) frueht (1, 19, 75) des menschen (75). vrocht (11). knoppe (19). hd. vzschoße (8b), vßschoß. utscot (99). anschocz t entspringunge (9). hd sproß. schuß-, schoß-ling? bro-tz, -ts (65). broß (7, 65). proß, var. pros, von den baumen; pluet (75). brosse l solz (95). biute (3, 4). blust (64). blie (91). hd. kym-e, -me (3), -ung (65). ge= slechte (132). gescklecht o. soom, var. samen (110). Germ-inare, -inere (18b), -aniare (6) hd. fruchten (1, 23, 3), frochten (5b), bluwen (10, 67), bluhen (7, 152), blowen, blohen (3), bluen, bluyehen (133), blugen (6), bligen (49), blùen (151), blieen (76), pluen (69, 74, 75), blum-en (12), -men (21). nd. blo-gen, -yen. hd. vß-springen (8b, 76), -sprießen, -spryssen (69), -spritzen ( 68 ), -laßen (12). auß-spriessen ( 151 ), -spreissen (67, 152). aus entsprissen (9), spruten (23). hd. brotzen (65 varr.), broßen. uff staen (i. surgere 18b). gru= nen (8, 9). grun (17). gesprossen, saen (134). seen (66, 70, 151). seyen (69). sehen (133, 152). wntspringen (79). bringen, kymen l kiimen (65). *Gerneta glis-, var. gliß-uogel (75). *Gernobita i. imberbis non habens barbam (76). Cf. Gì. m. v. grani. Goth. Wtb. vv. grans. kinnus. Gerocomium v. Gerothonium. *Ger-odium, - ordium, -nodium, geord um (Sm. 4, 165) (instr. textoris i. q. girtus q. v., vert-ebrum, -iculum, alibrum) hd wirt, ein wùrtenan einer spille (6), wirten (12); wi-, we- (74), wu- (75) -rtel. nd. werue. an- (1, 75), en- (74), ain- i ein- (75) -spin. spindel (76). spynnel (7). eyn weyff haspil (5b). *Gerogicus v. Georgieus. *Geroldinga v. Goderdigum. *Gerologodion &e. v. Geralogodion. *Geron (i. draeontea q. v.) kron- schrot, -kraut, -chwurtz (74). chranwrze (105). kranch worcz (9). krank wort (47). *Geronica gar alt (8, 9). geront-eus t -icus i. senilis (Br.). geruneus i. valde senex (76). gemuta/, senex t sacerdos (gì. m.). *Gerontea v. Eriger on. Geront-eus, -ieus v. Geronica. *Gerophant-a t -us (st. hier.) pfaffe l prister (9). geraphales i. sacerdotes vani; gerepea i. dìgnus sacerdotio (76). *Gerotho-nium(76), -eontium (Pap.), gerot-ochonum (74), -ecomium (Br.), gerescenium (: senium 76) i. hospitale sim. (II. e), spyttal o. stat do man allt leute ernert (74). Cf gì. m. v. geroco= mium. Gerra, gera (76) (i. mendacium, nuga, piscis insipidus; in pi. sepes ferree circa aitarla et choros 76, Br. , aus gerr-ae X -es, féppov) hd. stechel (19) ; stiche- (133), stich-, stick- (6S) -ling. steke-linch 132), -line (,11). ein steyelynch (97). lu= gen (74). eyn yseren traly (132). pi. eyn ys. gerempze of tralye ante chorum (ib.). en ys. tralye (11). eyn gaddir ysen (19). eyn ysen getter a. eh. (110). eysen= gitter (74). Ger-ro, t -ens (76), l -ans (i. enu= chus 74) lieger, lug-ner, -entrager, -en= hafftiger (74). logen-er (19), -e (11), -aer (belg. 128). tandtman l brillenreis= ser; belg. beuselaer t clappaert (128). *Gerro-naceus, -tinus v. Gereotinus. *Gerrulus v. Gerula. Gersa vledermues (97). i. blatea&e. (gì. m. cf. blaeta, blata), baltea (Br.). Gersare (cf. sq.) i. gersa colorare blencken (132), wyssen (110). *GerSUS (cf. GÌ. m. 3, 784. Dz. Wtb. 642) blanck (132), blancket(68). wyß(no). *Ger-sutus, -tus (X hir-tus, -sutus ?) i. aper scabiosus (76). Ger-ula, -rulus (21) (i. cenoue- 75, scenofa- 74 -ctorium ; nutrix ; goste-- rua 75 aus basterna q. v.) tragen dar vff man.etwas tregt; esel da mit man die stein vnd morter vff die muer zticht ; radeltragen; beere (75). bare (5, 132). eyn tragede bere (5). berwe (109). bore (22, 23). hd. mist-ber, -bern (-baar Fr. 1, 44), -berre (5b) ; miste bere ; rad- t trag-per (74). traga, diorna, magozoha (Gf.). trag (1, 71). trage (9). drage last (8). hd. tragerin. nd. dra- (132), dre- gersche. dregersen (152). dreugerschen (19). crucke (8b). kindermeyt (125). *Gerul-asista, -us gali, sommier (122). Gerulator (cf. gerulus) ein seumer- pferd (110), -pert (132). *Gerulatrix dregesche (sic 23). *Geruleus v. Gorillus. Ceruleus. *Gerulus v. Girgillus. Gerulus (cf. gerulasista) i. suaspor negatio ; welter u. i. suassor negotii (136), st. suasor n., also nicht ags. mit Oehier u. Leo!), hd. nd. dre-, hd. drey-, tre-, tra-ger. *Gerum v. Gerus. Serum. *Gerun-eus, -ta v. Geronica. *Geruria (i. sen-ium, -ectus) alter lebendings dings (74). *Geru-s (9, 76), -m (8), -pineus (76) ain schin- l bintz-huot ( 76 ). senideir (aus semdein) hut (8). seydin (ebenso) hut (9). Gesa v. Gesum. *Gesminum v. Jasminum. Gessa (i. telum; cf. gì. m. h. v.) ghe= uerde (22, 23. X gesta geberde cf. v. gestum). *Gessacus (mons. Hunq.) der scheg= kel(135). y\ & Gesta gepar (1, 71). gepar 0. tat (3). Gestabile drage- (132), drag- (no), tragen- (68) -lich. Gestamen fuora (Hpt. 5, 203). Gestare hd. tragen. hd. nd. dragen. Gest-atorium , t -arium ( 75 ) , t -orium (est illud in quo al. portatur 110 &c, locus ad quem al. p. 66 &c.) drage (8). trag-geschirr (75), -istvol (127). reff (49). stat dohin man etwas tregt (74). *Gestibilis traglich (134). Gesticulari (i. gaudere tripudiando 19) gaukeln (19, 75, 110). kokelen (11). gockelen 0. gesten machen (68). gokelen; blijde sijn; vroeliche gesten m. (132). frolich ding dryben (no), firfantzen (114). ver-dragen (12). -slaen (10 &c). Gesticularia possin /. (126). Gesticulatio (i. q. -lum q. v.) wig= unga (120). winckunge t geleße (100). gaucklerei (75). *Gestieul-ator , -or (132) hd. gau- (75), geu-, gey- (21), nd. ko-keler. czeu= berer (9). spilman (8). eyn borden off vreuden mecher (132). einfreuden- (110), schympff- (68) -macher. *Gestieul-um, l -aeio (3) betri-gerei (3), -tung (4). *Gestilis hd. (allgemein) drege-, dregec- (18), treg-lich. drachlic (23). *Gestiolator (qui mores alicuius solet agere et exercere, untersch. von gesticu= lator) ein gonterfeter (68). *Gestiosus begerlich (11, 19). Gestire hd. nd. geren -( 99 ) , be-g. mendin (127). frawen i schrecken (9. cf. Sm. 3, 506). vbin t schreken (8). saltare pre leticia in sedicheit (132). zablen; haderen vnd kriegen; zancken; grinen mit worten i. rixari (75). sich baren; gumpen von freuden (126). *Gestorium v. Gestatorium. *Gestulator dreger (17). : gerulator z= gestula i. nutrix (23) : gerula. Gestum hd. geberde. gheuerde (23. cf. v. gessa), gè ver te (5)- ghe-bere l -lot (22b), -lat (23). dayd (19). daet (11, 132). gethat (no), werck (110, 132). hd. eyn geschyt (21), geschicht. Gestuosus ( i. litigiosus q. v. 75 ) doende l boerd elicli (132). iebig t syttig (no). Gestus s.ptc. kiparide (127). ge-berde (7, 95), -bert (68), -berd (4), -byrde (5b), -dragen (8), -tan t -wirket (17), -lasse (13), -lat (79), -laet (99). glaeß (19). glat (8b). an getragen (9). ein manijr of ein gelaet, om wat zo doen (132). ein man= gerley (: manijr?) iebung der glyder (no). Ges-um, -us, -a, geza (18), ies-o (75d), -um (93), gela (alph. gesa 69, 134) (i. gisarme 129) gewere (18, 21). kno- 262 GID l ciò- (19). klu- (11) -ppel. kìile (gesus 17). kuìe (13, 133). keule (152). streite kewl (9). M. kolb, kolbe. turnir kolben (75). kuse t kolue(132). pertisan (Chytr.). liei- (93, 134), hellen- (68, 76), helm- (74, no), hai- (69) -bart, -part (74). *Gesus (unt. wwgestus) gewirket(17). *Geta uriunt (130). augeldiner (74). *Getia v. Auantia. *Getispex (aus getia Gì. m. X extispex sirn.) wyker, wychler, boeter, wairseger, towener (147). Getulia cacbunni (Gf. 4, 110). Getura v. Geeula. *Getus (i. gens; anders gì. m.) volck, landt-v. (74). *Geza v. Gesum. Gibb-er (oft in pectore), -ar (23), -o (75 varr.), I -erus (66 &c), t -ertus (134), -us (oft in dorso) , giber, gippus, gyp- pus, gypb (136) ho-vir (95), -uer (23, 91, 130, Gf.), hd. -fer, -ffer, -ber (5), -bber (.19), -Ber (21), -ger (66, 70, 111, 126, 151), -cher (8b), -ker (1, 9), -cker (4, 75). huber (133). hever (79). ags. hofr (94), hosr (sic 136). hoffir in dorso gibbus; h. in dem hertzen gibber (8). gibbus hofer vff dem rucken (68). eyn houel vp dem rugglie (132). houel (11). boelt(99). buckel (75). cropff (17). leisten die einer vff dem rack, var. rueken hat (75). gupios houer (121. cf. Dz. Wtb. 176). gippo, gypso, cippo houare (Gf. 4, 838). Deuten die Glossen hauf, hirchof sim. v. eippus auf gleiche Verwechselungf gippus, gib= bus auch adj. honarohter sim. (Gf. 4, 838 sq.) ; sceleher (ib. 6, 479), wo eippus sciluf'(c/. scirpus) haum einer Mi schung mit dieser Glosse verdachtig ist. *Gibb-erus, -orus &c. v. -osus. *Gibboseus i. stimulus carnis ; n. pr. populi (76). Gibb-osus, -orosus, -erosus, -rosus, -erus, gibosus (75 var.), geber- i gyper- i gipp-osus (Gf.), gippus houer -other (130, sim. Gf.), -echt (5), -ich (23), -dich (22). hofer-ieh (9i), -icht (67), -echter (6), -etht (76), -achtig (68). heverich (79). hoffer-et (noa), -icht (21), -ig gibb-osus; -erosus id. t -tig (69, 134). Aelinlich un= terseli, gibb-osus hog- (66, 70, 151), hogk- (9), hock- l hof- (152), hack- (133) -ericht, t huberichte (133); -rosus hochfertig (Voce, ex quo), kropfecht (9). ehi hoffer- iehter (18), -recher (7). huffrecht (8). houel-ich (11), -achtich (132). hokeret (1). hockericht (4). cropp- 1 hoger-echtig (17). pucklat (3). bocklot; buckbuster gibb- 1 squal-osus (75). boeltagteg (99). *Giber &c. v. Gibber. Giberia v. Gigeria. *Gib-, gibr- v. Gibb-osus. *Gibsa v. Gipsa. *Gibsmus, gybsum v. Gipsum. *Gibulum v. Gabalus. *Gid, git, gith (74 &c.), ghith (85), gyt, gythe (74) (i. nigell-a 7, 74, -um 74, vigellum no &c., vigilia 76, ortisis q. v., arthisis 5b ; est similis cimino, sed dryortig 110, drykant 132Ì brenwrz (87). brotwrz (131). prot-uurz (Gf.), -wiz (127). oncruyt (132). vnkrut (68, 110). ueltchu= mich (121). sch warzer kumel (74), kummich (143 sim.). rys (git i. rys latJ 24. cf. GIL GÌ. m. v. ria). riß (18). ryß (5b). riße (21 &c.). reys den man ist yn der vasten (4. d. i. reiß imper. cf. agrostemma githago und coronaria nebst Beschrei= bung bei Nemn. ). (gitris, aus git ris?) riet (7). ries (97). reyß (3, 74). reys t rate (9). riys (13). ryßch (10). ryessh (12). risch (5). ratin (85). raden (47, Fris. &c.). ratte (74, 95). ratt (74). schaabab (126, 148). he- (1), hed- (19) -deridi (cf. orti= sis). st. catharinenblum (143). *Gifpa (st. gispa) gasp (147). Gigantomachia rijsenstreit (75). Gi-, gy-gas hd. rise, riese. risse (5), riße (75), ryß (4), riß (76). rese l hune (5*>, 22b sim.). reße (3). reß (17). hune i hewne (74). reck (74, 75). recke (22b). helt, var. held ; gigas gemine substantie eine riße zweier nature, var. gigas ge= mein (aus gemine missv.), substantiale eins zweier natuer (sic !), sicut est christus (65). *Gigates v. Gagates. Gig-, l gingr- (125), i gib- (kì.) -eria rampampen (ex multis obsonjis decerpta 125). Gign-a, -asia, -atia v. Gymnas. *Gignasium v. Gimnasium. *Gignasophista v. Gymnosophista. Gignentia fruchtbare ding, se. ecker, wisen (65). Gi-, gin-gnere kind wynnen off beren (132). hd. nd. ge-b. hd. gebern. begern (sic 21). kyndeln l kinder haben (9). tragin (8, 9). nd. telen, tielen (11). Gignia v. Gingiua. *Gignosa est vana gloria (76). *Gignus v. Gingiua. *Gigrenus v. Girenus. *Gilbea gele roit (7). *Gilbedo &c. v. Giluedo &c. *Gilbiba v. Gilluba. *Gilesia troff, treher, zeher (74). *Gil-fedo, -bedo, -uedo, -fitas hd. gel-keit, -hait (1). vael- t geel-heit (132 sim.). gelbheit 0. gilbin (74). *Gil-fus, -uus, -nus (129), -bus, -iris (94) (i. dosinus, golinus q. v., melinus 141, glaucus) tusinemo (giluus 127. cf. dosinus). ha. gele, gelle (21), gel (3, 76), gelb (1, 75) , gal (4). hd. nd. ghel (23), geel. ags. gelu, falu (94, 136. gillus color ferrugineus 136). bleych (10 &c.). vai (no), vael (11). vaell (132). falb (68). *Gilisia v. Gelisia. *Gilliones agana (Gf. 1, 132). Gillo, gello i. rusticus ineptus qui aliter bacal-is t -aris l lucalis dicitur (Br. missverst. cf. Gì. m. 3, 793). vngeschiek= ter pawr (74). gebuyr, kerl, ruystyer; velt-, acker-, dorp-, lant-man (i. bacca= laris, aboriginis &e. 147). butzen- 0. boggen - marni ( gello Fris.). i. bauealis irdener napff (kì.). gelonis i. b. (Pap.). gille ags. wagel (Gì. Aelfr.). *Gil-luba, -biba (8)' (cf. geli-ma, -ba) gerbe (8, 9). * Gillus v. Gilfus. Miluus. *Gilnus v. Gilbus. Golinus. * Giluedo v. Gilfedo. *Gilui luud (141). *Giluicus (equus) gelb-, gelf-roß, -ros, vlg. kest-, kes-prun, kesprue; falb-el, -ig, farbig (75 varr.). GIN Giluus v. Gilfus. *Gim i. poligranum (76). *Gy-, gi- (76), gu- (9) -mbustio i. angusta habitatio (76). erige wonung (8), wanung (9). eyn gewonung (sic 17). *Gimen v. Gingiua. *Gimeus i. venenosus a ginos gr. i. venenum lat. (76). *Gymmicus v. Gymnieus. Gymnas, g. -dis i. certamen (110 &c.). streyt, ringung (71). ginna t nas adis i. nuditas l locus voi aliquid addiscitur (76). gign-a (74, gì. m.), -asia sim. (Gì. m.), -atia (74) weckung (i. excitatio, missv. aus exerc.) ; streyt ; studier-ung, -stat(74). gingnas rugunge(s2c9)-grugas rangunge (8). gingnacio vorstellunge (8b. st. worstelunge!). Gymnasiolum ein klein spyel- (132), speel- (68) -ban, spilbanck (sic 110). *Gymnasista v. Gymnosophista. Gym-, gim-, gin-, gig- (5, 75, 76, Gì. m.) -nasium hd. bloß fechtung sim. ; vbunge, vb. der fleißunge (8); rang- i ler-unge (9); lernung (17), spele huiß (19); spil-hus sim., -banck (110). spuel= huus (11). spyelban (132). hoech- (132), hd. ein hoe, hd. nd. hoch-schole (23), hd. -scliule, -schul, schoel (5, 132). hog= schule. (21). hoche schul der fechter l schirmschul (75). ags. baedstede (i. ter= mas gì. Aelfr.). gaeium worstelinge (79). *Gimnasius truglicher, listiger (74). *Gym-nieus, -micus kempff-, ring-, spring-, streit-stat (74). Gymno-, var. gino- (75), gigna-so= phista , t gymnasista ( 147 ) lerer des kriegs 0. vechtens, schirmmeister (75). in der schole eyn meister of doctoir (147).gimnosophiee sunt exercitati deco= res (76. st. doetores). *Ginder v. Ginger. Gyn-eceum, -eeium (88), -oecium (91), gen-iseum (17), -ezetum (8), -eseum t -echeum (9) i. lupanar t textrinum Se. (Br.). frawen-zimmer(88, 9i), -webehaus (9). frauwen webe huß (8, 17). gene- seum est opus textrinum i locus &c. (11). -solum est dupf t. I gezug (6). -teum est domus meretricum i pluck de lana (19). -ceum vlocke t die. lana, -zelum est textrinum en towe (23). geni= tium ags. towhus of wulle (gì. Aelfr.). gena-eia, -sia i. prostibulum (Voce, ex quo, Gemmae; X ganea?). gentea i. domus meretricum (76). gen-ieium, i -ieulum i -etagia (74) 1. camera t domus textoris (76); text-orium (75), -rina t ipogeum dunek (74). genez (Sum.). weber werck= stat (75'). genetarius gali, tisserand (122). *Ginfex v. Cimex. *Gin-ger (68, 107, 110 var. 132), -gir (110), -gerus (68, 110, 132), -der (19, 23) (cf. gigeria) (ein) kuchen (110). cuychen (110 var., 132). kuycher (19). cucker (68). kuken (23, 107). Gingiber v. Zingiber. Gingidium v. Visnaga. Gingina v. Gingiua. *Ginginarius (i. ad ginginam pertU nens Br.) die tot der geburten hoirt (147). *Gingir v. Ginger. Ging-iua, -ina, -ifa, -uina (94b), GIP -iuua (4), -ipha (3), -wina (3, 4), -niua (76), -uà (ui), -inpha (5b), -ula, l gig= nus (75), ingwina (3, 4), ingua (94a), ignia ( alph. ing- 76 ) , gignia ( 147 ), singna(122) (viele Formerì im Gì. m.) hd. czant- (4, 132), zand- (1), zan-fleiscli; zan-fleusch (17), -fleyfte (21), -fleyfi, -fleys (12) ; czene fleys (13), zayn fleyße (133). nd. tant-vleisch (147), -ulesg (99); tanne- (22), tenne- (23) -vlesch. ags. todhreoma (94a), tux (94b). die bildern (128 &c. cf. bm. 124. Gr. wtb.). bild-er (93 &c), -ere (Fris.) , -erlein (Ob. wett. bellercben pi.). bilere (pi. Sum.). zabnbilger (Kia). ginto zan (8. X gentos?). gingwen (3), gimen (76) i. mandibula. Gingiuula bildeiii (Pict.). *Gingnas &c. v. Gymnas. *Gingnere v. Gignere. *Gingniua v. Gingiua. *Gingreria v. Gigeria. Gingrire (anserum) gacken (125). gagen l schnaderen (126, Fris.). *Ging-ua, -ula, -wen, -wina v. -iua. *Ginisculas v. Sarda. Geniseula. *Girma &e. v. Gymnas. *Grnnasium v. Gymnasium. *Ginnettus v. Gennettus. *Ginnire (cf. gan-eo, -nire) mer sprechen (1). *Ginos v. Gimeus. *Ginosophista v. Gimnosophista. *Ginto v. Gingiua. Gion, gyon (i. nilus 65; locus vài Salomon fuit inunctus 110 &c. , dar sai. wart gesaluet 134, da sai. was gesalbet 68), physon, tigris et eufrates (gipon, vison, eipris, eufrates 76. cf. phison) daz sint vier wasser, dye vz dem para= dise flesen (5), dye do ufi dem erdescben p. fliessen (18), die aufi dem paradeyfi flyessent (66 dm.), dat sint ver water de ut deme paradise vleten (23). *Gypb v. Gibber. *Gipcius v. Gipsum. *Gippas reis (77. „st. gygas"; cf. gipsa rist?). *Gippsa v. Gipsa. *Gippus &e. v. Gibb-er, -osus. Gypsa v. Dipsa. *Gip-sa, -psa(76), -sum (q. v.), gibsa (49) (i. sea-ta l -dea, pes lìgneus 75, 97) hd. stelcze (3, Mss. mog.). vruwe- (bruwe-? aus knuwe-?) -st. (5b). steltz (75, 76). knye-st. (74). _ stelcb (49). stelte (11). stelt (97). vtilis est gipsa adhuc vtilior est pes ipsa (76). *Gipsa, t ypsa (76) (cf. nispa, gipsum) ain rist flachs ; et. die. terra tenax (76). flasch reyste (9). parbalk (i. gipsula 8. st. sparkalk cf. gipsum &c). *Gips-are, -o Unire (3) keleken (3, 4). wyfien 0. tyneben, var. wissen o. teu- chen (64). *Gipsare steltzen (74, 75). auffsteltzen= geen (74). *Gypso v. Gibber. *Gipsula v. Gipsa. *Gipsum kruck seaea t steltz (74). *Gipsum harstingel (1). kornstengel (75). Gipsu-m, t -s (64), gybsum (alph. gip- 134), gibsmus (17), gispum (68, 133) (*'. terra vnde fiunt vitra ; t. tenax v. GIR gipsa) hd. spar i spat. spat off spair (132). spade; spare calcke (17). spar- (2), sper- (1) -chalich. hd. nd. spar- , spere- (10), spher- (125), spat- (5b), spai-- (12) -kalck. spàrkallik (109). speir kal (13). sper i spor (18). spaaet (23). eyn spad (21). gibs (t) spatt (6). gybß (69, 134). gybs (110). gipfi (68). gyps, var. gypfj (64). kryde (8). creyde (9). Gipsus (i. lapis castratus calceis 76) spar- (47), sper- (24) -calcb. spor- (1, 2), spar- (9) -kalk. ags. spar-en (136), -aen (94. spseren lime, plaster Bosw.). sper- calc (85), -lacken (19. vgl. 11). spartele (Sum. v). leerken (? t terra vnde vitra fiunt 11. : alta, leir nnord. ler Thonl). mergel (100). gipeius i. de gipso spar kalck (4). *Gira solis, l gyro-s. (74) ringelplum (74). sonnen wyrbel (9). sunnen-wervel (47),-werbel(24),-werbere(85). dirack (3). Giraeulum vmblauff(19 sim.). vmloep (11). eyn omloeff, cum quo pueri ludunt, eyn dreymolchen (132). moelleken dair mede die kynder tegen den wynt lopen (147). wint mole (17). trendel (74. cf. Fr. 2, 385b. Ziem. 475b). *Girada (nach Gf. deutsch) mageraten (Sum. cf. sigillum salomonis). *Gi-, gè- (8, 9, 22), i- (74) -rale polle- ge (22), -ye (22b), -ne (10, 22»). polay (74). bolen (13). eyn wende rait (10). roddel (12). korbe (8, 9). scru (22b). schrawb als an einer presse (74). parss (147). *Giraneia (cf. butros?) eyn dicke seil (17). gricena dick seil (8, 9). *Girapidis v. Gradipes. Gir apigra v. Ger apigra. Girare (*. orbieulari 75) hd. vmb-, nd. om- (132), vm- (11), hd. nd. vmme- winden, -gaen (11), hd. -wenden, -gen. ymme wynen (13). hd. winden (18 Mrg.), wenden. reysen (9. st. reyfen? cf. girus). weltzeln (17). scbeiben;schibelicht vmb- triben^-lauffen t -keren i triben; scbru= ben (75). drewen (110). dreyen (132). vmb vnd vmb bewegen, zu ring hinvmb (65). *Giratiue vmbwindig (3). *Gi-, gè- (alph. gi- 134) -ratiuus (i. girrosus i erionius 76) ha. vmb-windig, -wendig. nd. vmme-windicb, -wendicli. runt (18). *Girauitas (st. grauitas? grandeui= tas? cf. graceuus) sutlich alder (17), uber-a. (8). *Gireus v. Girtus. Gyrenosus v. Girouagus. *Gi-, gig- (23) -renus (i. pi ger 23, 76) drege (8). treg (9). trach (23). Cf gliri-russlefferiger(74); -eus,-us slapp-, vaick-erieh ; loey, traicb, vuyl (147). *Gireraniea v. "Vrtiea. Gyrgathus (YÓpya&o?) das albern thorn 0. taubetenbauss, ni. dulhuys (116). *Girg-, gir- (18b), t gar- (75) -illare winden (1, 75). garen w. (132). gar-w. 75a). hd. nd. garn w. ; haspelen, besplen (76). weiffen (3, 4). Girgillu-s, -m, gi-, ga-rillum (75), gir-illus, -rus l -tus (75), t -tils l -ti- lis (74), gurgill-ium (77), -us (147), ge= rulus (17 &c.) (i. anelia 147, testa-bulus, -Uus 75, mataxa Sin.) wyndel (74). winde GIÙ 263 (5). eyn w. ober eym borii (17). born haycli (19). puthaec (11). rat eyns put= tes (147). rolle ouer ein putz (132). ga= ren- (97, 132), hd. garn-, game- (23, 98), geme- (22b), grane- (8b) -winde. eyn garen- ( 1, 4, Sum. ), garn-roche (Sum.), -rocken (1, 2, 4, 75), -rock (8, 9), -stali (Sm. 3, 626), -stock (10), -steyn (5b), -schran (5 &c), -schrag (18). senrag (74). schrin (21). weiffe (3, 17, 4). hd. haspel. zug-h. (74). h. zu winden, var. zu den wuuden (75). klugelstock (77). an-, vaxr. ein-spin (75). ein spinn (sic 75b). schybe (13 Mrg.). poley (8, 9). wep-, wepff-ram (girillum 75). *Girgrum (cf. prc?) garn (9). *Giriciacula v. Girouagus. Girun= eula. *Giriginaeula v. Giruneula. *Girill- v. Girgill-. *Girinaeula v. Giruneula. *Girofagus v. Girouagus. Girofalco gerfalk (93). *Giro-gauus, -nosus v. -uagus. *Girophagus v. Girouagus. Girun= eula. *Girotrapbus v. Giruneula. Girouagari vmblauffen ( 19 sim. ). vmlopen (11). Giro-uagus, -fagus, -pbagus ( 76 ), -gauus (7, 74), l garriuagus (75) i. qui calcai rotam illam, se. girieiaeulam, per quam lapides et cimentum super murum mittuntur (76); i. flieo t fluctiua^ gus i expertus (75). sufhharo (acc. Gf.). hd. vmb-lauff (10), -leuffer, -lauffende (110, sim. 132), -swayffer (74). vmloper (11). umbelopre (99). hd. nd. wilde. vn= stet-ig ( 4, sim. 65 ), -er l witfarender mensch (75), -ter t radetretter (i. giro-, gyre-nosus 74). *Gyrra (i. q. biretum q. v.) korkappe (16). *Girria spul eysen (9). spili ysen (8). *Girrosus v. Giratiuus. *Girrus v. Girgillus. Girtus. *Girtils &e. v. Girgillus. *Grr-tus, -cus (76), t -rus t -illus (75) (i. gerodium l vertebrum 75, ap= pendieulum in fuso) eyn wyrtel (4). ain wirtt (76). en- (76), ain-, var. an- (75) -spin. *Girum (cf. girillus &c.) v. Tradu= lus. Girus. *Girun- l girina-, var. girigina- (75), girieia- (76) -eula zug rad; gi-, varr. ei-rotraphus qui calcat istam rotam (75). girophagus id. (76. v. girouagus). Giru-s, -m (cf. periterà) hd. vmb-, nd. vmme-ganck (girum 11), hd. -gang, -chrayzz (1), -laufl (19). kreiß (75 &c.) des vmbgangs (75). circkel (110, 132). ront (8). eyn reyffe (8, 9). reuffe (17). gar winde (girus 11). *Gis, gr. yi'c, i. nippuris &e. schaff= tenhew &c. (143). *Giseleu v. Gaida. * Gispum v. Gipsum. Git &e. v. Gid. *Gitula (aus situla?) salzlsege-lla (130), -1 (Gf.). *Gium (herba, aus geum?) cleber i kaczen golt (17). 264 GLA GLA GLE *Glaba (». glabella, discermen capi? tis 76, discrimen q. v.) scheytil (8). schaitel (76). *Glabalis v. Glabilis. *Glabar v. Glabor. Glabella (i. scabies i nuditas capiUs t frontis cf. glaba, glebella) ein sche= del van dem hoeflt (132). hd. schei-tei, -del (17), -dele (19). eyn kale stiren (4), sterne (3). kal stira (8, 9). ein glatz (68, 69, 110, 134). Glabellus an bare (17). sonder haer off dat hoefft (132). s. haar (68). glatzecht o. kal (110). bartlofi (8, 17). licht (i. nu= dus 11. st. slieht? cf. glabilis). *Glaber v. Glabor. Glab-er, i -rius (75, no &c), t -oro= sus (75), l -rio (74), -or (q. v.), glaver (i. calvus 136) grindig (75). grind &c. (74). glatz (9, Fris.). gnatz (8b). glat (sicut facies mulieris no, 132). bloes, cali, sacht (132). hurenspiegel (no). *Glabera v. Glabor. *Glabere (cf. glubere) schinden 0. schelen (76). *Glaber-iosus (i. scabiosus 76), -osus gnatzecht (8). kretzig (76). *Glab-ia, -ra schaittì (1). *Glab-ilis, -alis (68, 132) (i. caluus i lenis facie 66 &c.) kal (68, 110). kael (132). slechte (18). *Glab-or, -ar, -er, -rius (74, i. scabi- es 66 &c. , -dus 68), -era {gali, teigne 122), -ra (75) hd. nel. grint. grind (6, 68, 75, 134) vff dem haupt (75). kretz o. schabe (75). genis-te (7), -t (21). gnyst (17 &c). rewd (66, 151). raud (134). rud (68, 69). reud-e (70), -en (75), -ig (67, 152). test; vnbarter, kaler (74). plack= acbtieh; schorff in facie (132). *Glaborosus v. Glaber. *Glabra ( i. vertex 66 &c. ) scheitel (9, 68). die sch. (110). sceidele (79). schayttel, gryndt, rawde, fel, hawt (74). scheydel (8», 11). die sch. van dem hoefft (132). wirbil (8, 9, 16). eyn werbe (17). kibilla (Gf.). *Glab-ra v. -ia, -or. Glabretum ein gali (112), haard(ii5). die agerten (Hen.). *Glabr-io, -o (132) (i. homo sine pilis 76, caluus t imberbis i timorosus 66 &c, in barbis 68, im-b. 132) grint (121 , Gf.). grind, kretz, rawde (74). grinder; grin= tohter ì. yrurehus (Gf.). bartloser (76). *Glab-rius v. -er, -or. *Glabro v. Glabrio. *Glabrosus reudig (75). *Glabrus (». scabies 76) reidig (76). partlos (9). Glacialis eysick (4). Glaciare friesen (10 sim.). *Glaciarii l islandi (canes) ililender- chen (125). Glacies hd. yse, ysse (152), iße, i6, yiiì (19), ysche, ische (5), eyß, eys (134). ys (11, 23, 76). iss (132). *Glaeilis eisigk (3). Glaeitare v. Gracitare. *Glaeorare (9), grocallare (8) clappern (ciconiarum 9, cum ciconiis 8). *Glacus (i. color i dea maris, aus glaucus) gelbfarb (7 ;). *Gladacia v. Glant' utfa. *Gladeolus v. Gladiolus. *Glades v. Clades. *Gladiari (-re Gì. m.) schirmen (19). scharmen (11). schinen (11, 19). Gladiator (i. condo q. v.) hd. nd. swert-, zweert- (11), svver- (13) -macher (75), -furber (74), -veger, -veuger (19). schirmer (68, 1 10). schermer (132).kempffer (74). Gladiatus v. Rumpheatus. ♦Gladio v. Gladiolus. *Gladi-obolum, -bolum (76), -bulum (74 ; i. scampnum in quo preparatur gladius 76, eruginantur gladii 75), -stulus (q. v.) eyn ort bant (17 &c). swert-, i furb- (74) -banck (75), -panck (74, 75). Gladi -olus, -olum, -ola, -o (8b), gladeolus (5b), glandio-lus, -sa (11, 19) (i. eyperus q. v., herba l paruus gladius) hd. nd. swerde-1, -le (24), -Ile (47). hd,. swert-el, -ein, -eie (8b), -ach (-olum Sum.), -elworcz (17), -worcz (3); schwertel, suer= tilla (127), swerutha (? 105). zwaerde (11). gelgleienbluome(93). schlaten-(64), schat= ten- (123), schotten- (125) -kraut. runde siegwurtz (143). ags. segg (94). secg (136), secgg -um, glasdene -a (94a). Gladiolus eyn swertghen (132), schwertlin (64, 68). *Gladipis (aus gladius piscis) wunt visch (9). *Gladistulus (cf. gladiobolum) ort bant (16). Gladius hd. nd. swert. zweert (11). merswert (piscis 93). gì. faleatus kurde (125. i. q. korde Fr. 1, 538a. kurd maebaera Alber. lith. kardas &c). sebel (91). Giana i. gleba alliorum sim. (Gì. m.). *Glana (i. oculorum vicium 3 ; v. oculi quod planea vocatur 76 ; cf. glama gr. À7]{X7], Uppitudo Gì. m. ; glamia — gramia kì. ; glaria q. v. ; glancula i. macula in oculo 76) e'thev (3. st. eiter). *Glanea v. Lucilia. *Glancula v. Giana. *Glanculium (i. glans) peul, vlg. druß (75). *Glancum (i. prunellum &e.) spiling (74). ¥Glancus v. Glaucus. *Glandaria (i. q. iuglandaria gì. m.), gladarea, gladaeia (74, 76) grab der kinder (74). hd. k.- (mss. mog.), kindes- (76) -grab, -gal (8). *Glandela v. Gianduia. *Glandifera (i. quercus) eych (17). aich (76). eychbam (8). eykelboem (11). *Glandio-lus, -sa v. Gladiolus. *Glandis v. Glanus. Glandium eyn halfibrade (110, 132). Gland-ula, -ulaa (i4i), -eia (130) (i. schrofula 93) eychelein (9). klein eychil (8). druos-i (141), -elin (130). truosen l druoss i wider zend (93). druelS t buie (64). trusen t grutzen an sewen (126). mandel (111). Glandulosus trußechtig (126). Glanis v. Glanus. Glans g. -dis hd. eich-el, i -e (5), -ein, -appel (8). aichel (1, 2, 4). aich (37). eykel (11). ekeH akel (107). echila (141). ecle (99). ek t ekern (23). eekel off ecker (132). eeker-en (22b), -n (12, pi 47). ge= schoC, gschoß (75). pi. glandes ei- t bo-chillun (127). aichille (104). ekerne (24). slingenstein (93). collum et gì. hals unt scroten (85). *Glans, g. -tis hd. druse, drus, druß, druysse (152), driefi (49), drise (13), drolJe (21), truse (70), truefi (4, 110), truß (17, 69), triefi (68). nd. dros. eyn sweer (132). geschwer (4, 75). beil (75). slingstein (74. cf. prc). Glan-us, -dis, -is (i. cantius 112), gr. TfXavt? (piscis) bolch i kablen (126, Fris.). schaidle (112). * Giare v. Glarea. *Glare ein schelf sicut in nuce (6). en schei (23). *Glar-e, -ea (^.'albumen 93) glar (93). witte van dem eie (99). wit remeke (79). wiß rudichen (8b). *Glarea (nach gladius) swert (13). *Glarea v. Giare. Glar-ea, -ia, -e, (8b, 13 6), elarea (Gf.) (i. terra tenax, limosa 8b. cf. leta= men) hd. nd. mergel. hd. mirgel (17, 4), leym, laym. leem (132). lem t ton (9). don (8). dyrr vnfruchtber ertrich (64). erde (8, 9. nach leym &c). czehe (19), cley- (11) -erde. griesstein (74). griez (104, Sum.). grieß, sandecht (Fris.). lette (10). let 0. laim (76). lett o. dah (74). ags. cis-il (94), -al (136). chisilinga pi. (Gf.). gleissender sand (91). *Glareare (i. cum glarea edificare) merglen (75). *Glaria (i. albu-go, -men, x sqf) ey wyt (147). *Glaria (i. oculorum vicium, i. q. glana q. v., gramia kì.) eyter (4). *Glaria v. Glarea. *Glario wintzlen (76). *Glar-is (n,u9-oXÓYO? gì. m.), -ona (Ki.) est vna pars de confederatores (76). glaris im schweitzerland (kì.). Glastum gewaid (126). gwaid (144). glaustrum est qd. herba (110, 132). *Glat-tire catulorum (i4i), -ire l -ilare canum (Gì. m.), cattorum der catten ge= luyt, mauwen als en catt (147). Glauc-edo, -itas hd. nd. geelheit sim. geilheit (4). gilbe (134). gilwe (69). voi gylby (110). gelfarbkeit (76). Glaucitare vox catulorum (GÌ. m.). mauzen, schreyen wie eine katz (kì.). Glauc-itas v. -edo, -orna. Glauc-oma, -onia, -itas (Gì. m.) (cf. glancula v. glana; clanconia) pra= hanougi (abl. Gf. ). augenflecke (19). ogen-vlecke (-blecke? 11), -fel (3). ein augen fel (4). eyn fleck (no sim.), o. fel (88) in einem aug, vp dat oghe (132). aug-mal (8), -mei (9). Glaucus, glancus (alph. glau- 134) (t. giluus q. v.; color inter nigrum et album tenens medium 4) hd. nd. gel. hd. geele, gele, geel, gelle (133, 152), gelb (1, 75), geule (13). blawer (141). grauw l ysen-varb (65). ags. heuui-grei (94). glauca wifi vff einer siten l gel (43). Glaucus (piscis) cofna (Gf. 4, 378). mer-uarwe (93), -farber (74) visch. *Glaver v. Glaber. * Glaustrum v. Glastum. Glaux schiel - ( 143 ), schell- ( kì. ) -kraut. Gleba (i. frustum, durus cespes, ar- gilla, terra tenax t conglobata) hd. chnol GLI o. schroll (3. cf. Sm. 3, 509); erd-knoll (91), -scholl (Fris.); ein scholl erdtrich (64); seholle, scholl (76, 141), cloß (125); erden-cloß, -klotz (126). stucke (17). wase (Gì. Marienf.). resch (99, 107. rescke t torf eespes 107). hd. leyme, leym, leumen (13). nd. leme, leem. torli (125). weller (8). lette (12). proch, vlg. acker-n, var. -ern (75). scuoeb (Gf. 6, 410. cf. globus). Glebare {i. terram vertere, i arare 4, t argere 3 ; rotondare X globare) pflu= gen i egen (9). plucken (17). zagker gen (8). brochen (3, 4). prochen t ern (75). leemen l slechten (132). schlichten (no), hd. schibelecht, scheibelich (76), kugel-echt, -et, syn well (67), rotund (no), ront (67, 132, 152), rund (66, 70, 151) machen. dicke £senewolt maken (23). *Glebella {cf. glabella) scheydel rnulierum (11, 19). Gleb-eus, -ius leymick (19). lee= mich (11). G-lebo (i. rusticus, glebra arator lingua gallica 136) acker-man (7 &c), -er, paw- er, -man (74). ploeger (132). pfluger (no). Glebosus scholl-ig (75), -echtig (126). schrollig (75d, alph. 75aac). voi van cley erde (132). *Glebra v. Glebo. Gleehon v. Glieonus. *Gli-eare, -tare (8) irvorschin (8). erwuschen t ervorssen (9). *Glieelum v. Glicerium. *Glicenium wan geschirre (17). *Glicenum v. Glicinum. Glice-, glite- (16), gliste-, glisce-, glasse- (76), glisto- (7), gliso- (8) -riunì, gli-sceritum (133), -celum (12), -stenum (74) (i. desiderium cf. gliscere; nomen mulieris , n. amasie, quasi dulci= eula 110 , duleedo amantis 68 , dulce= duneula 132, dulcorosa 76) hur 0. mein begier [nomen amasie 74), daraus X gliscere: hd. nd. beger-unge, -inge, -te (132). begir-ikeit (9) , -d (68 , 76, 110). liebe (8, 9) lyeb- (12), lib- (10) -chin. puel (glicerium 74). eyn buie (17). sueßicheit (132). suessikeit (110). gli- eomum, -remum meinsussigkeit (74). Glicerium giseliz (Sum. cf. polenta). *Gli-ceus, -eerus i. terreus t -teus i. de terra factus (76), glis (9) erd-en (8), -eyn (9). tonen (9). donen (8). *Glieida pionie t confectio amara (47. cf. glyeerium?). pionia (lat.f 24). *Glic-inum, -enum (11) (herba) muer (11). mirrych (19). *Glicire anserum vox (141). *Glicomum v. Glicerium. *Glieonu-s (Gf.), -m (24), glie- 1 clit- onium (74), elico- (Sum. v), gliga-(i3i) -num, gleehon (kì.), cleueon (Gf.) pul-ei (131), -eiun (Gf.) -leye (24). poi-eia (Gf.), -ei (Sum., Ki.), -ay (74). *Gliffefer v. Clippifer. *Gliganum v. Glieonus. *Gliremum v. Glicerium. *Glireum (pellicium) pilchin (Sum.). Glirio {i. cattus sapiens mures 66 &c, et prò glire 132 &c.) katze ader ratte (17). eyn ratzenfaher (110). *Glirirus &c. v. Girenus. *Glixiscipula rattenvall (147). *Glirotica gali, le pel du nès (122). GLO Glis {cf. diaglitis) rodledeke (47). ! rotladeke (24). glemilin (i. nitedula 104). | murmendle (9i). lappe (90. It. lappa). lezo {animai Gf. 2, 317). engerline {i. ' gurgulio Sum.). bilcli (bm.). pilich o. ratz ; taehel l letten 0. eyßen tacht (1). tahel (3). leem ; elesse (99). elette (79). rathe (5b). ratte (22b, 79, 99). rat mus (93). ags. egilae (136), eglae (94) {irrìg = hd. igei Mone ; vielmehr = egl thistle Bsw.). gen. glidis throsc (Gf. 5, 265. i. mucor ib. 4, 558). gen. gliri-s, -dis (Sum.) hd. ratte, rate (100), rat, ratz o. hasel (88). pilcli (102, sim. Sm. 1, 176. Sum.) zisimus (84. cf. cisimus). sisemùs (104). grewel (vmb Trent, circa Athesin); fech t sckonberg (114). greull t rell= mauli (126). gleiermuße {pi. glires 125). elette i cliue (23). cleimo (Gf. 4, 558. cf. glemilin; bm. 548). gen. glis-is, -sis der bom holm (Gf.). tze erde (5b). ert= rich (8). zeli e. (88). leim (6). leime (100). let (88) lette (7, Sum.). tegel, iner= gel, letten {i. gleba, labina 75). klette (4). gen. glitis ratz; letten (64). eyn clet (17 sim.). distel, cle-d., d.-cleb, vlg klette (75). elète (Sum). glimo der uurm (Gf.). declo (?Gf. 5, 124). gen. glittis {ì. cicada) grillo (Gf. 4, 319, 558). *Glis adj. v. Gliceus. Glis-eera, -sera (74, 75, Gì. m.), -era (75), -sarà (76), -ca (147) {i. mensa ci= batoria 76, parieti annexa 75) ain tiseh do speiß aufi stat (76). bereyter t. mit spyfì (no), eyn vette (132), feitóte (fis) tafel voi (132), von (68) spysen. speyii- (74), angehencktev t eli- (75) -tisch. t.- lach (74). dyseh, eet taiffel (147). Gliscere gheren (ìoe). hd. nd. bege= ren. mastin 0. waschin {i. crescere 8,9). wachfìen (74). wassen ; vet wesen of werden; onweerdigen i. indignari (147). *Gliscerium &c. v. Glicerium. *Glisera &e. v. Gliscera. *Glisseus (i. scenosus) lettig (75). *Glistenum &e. v. Glicerium. *Glisterizo (st. elyst.?) ars drengen (42). *Glistorium v. Glicerium. *Glistrum v. Gluto. *Glitare v. Glieare. *Glitenes {i. guttur) kel (76). Cf. glutia ? *Gliterium v. Glicerium. Gliteus v. Gliceus. Glitosus cimieri (23). *Glivla v. Guilla. *Glo {i. augrnento) merung (76). *Globa ain kugell (76). beler (77. cf. globare). *Globalis {i. confulsus 3) hd. klof5= lich. kloßlich (6), kloezig (18). kloschig (5b). klus- (4) ktige- (i5i), kug- (66, 133, 152), kugen- (69) -iicht. kug-fig (1), -elecht (69, 134). chugcllot (2). clotiic (23). *Globalus s. en clene clot {st. -ulus 23). adj. schib- i weltz-elecht {st. -alis 17). Globare {i. glomerare, globisare g.v.)belen (10, 77). cloyßen; sammennen; garn winden (19). kuglen auf-w. (64). eloten ^ zamelen (23). boten mit kloetten (147). botzen, ein spel (22b). scheyblecht-, schobrecht-, synwel-machen (74J. GLO 265 EFV.NBACH GLOSSAR1UM. *Globatilis kigelath (76). *Globellus, l glouollus {i. nodus qui intruditur fuso 76) ein cleyn klotzchen (132). clowelin (Gf.). Globisare {i. globare, globìs ludere 74) weltzern {{) der buln slahen (17). boßen (12). boßen o. kugeln (74). kuglen (75). kugel machen (75), spilen (1). gluckern (2. cf. globu-lus, -s). *Globolis geslith (49. cf. glebare schlichten). Globosum kugelecht (65). Globulus cleyn boi (8). eyn kewle= lichin (9). kulchen (125). cluuelin; clucli (Gf. 4, 567. cf. sq. klueker). pi. clutiken (85). Globus bole (8). sunnen schin (8, 9). ags. leoma (94), leuma (136). hd. chugel (1) , kugel. k. des monß gì. lune (75). poß-k. (74). k. i coaceruàtio boß (49. cf. Sm. 1, 147, 211). kogel (7, Agr.). kugul (95). kugel (lune des mones 65). kule (5b). eyn boß-k. (5b, 17), -kueUklumph (125), -klotz (74). schibelech vt kaule(13Mrg.). hd. klotze (18), klotz (37a, 132), kloß, kloyß, klueß (4), klosse (152), closse {i. trocus 77). kloet (11). clot (23). boto kloit (147). bosklot (22b). klueker (2). schusser (66, 151). clungelin; chliuua sim.; scubo {i. agmen, cf. gleba; Gf.). *Globus {i.) contractus eyn croppel (19). glodus {i. clauus GÌ. m. ) kropel (11. st. clodus?). *Glo-, gloe- (126, 128) -eidare gaxen 0. gluggeren wie ein hun (126). gagsen (128). glucken (17, 128). clutzen (9.) blotzen (8). Gloei-re, -tare {galline, cerni) kluck- en (132), -tzen (no), giù-, ga-xen wie eine hànne (Fris.). schreien als die hyener (110), huner (132). gatzgen (-tare sicut gallina 76). Gloe-, glo-torare, glottolare (141) {ciconiarum) schnattern (kì.). *Gloculare {cf. prc.) kleperen (76). *Glodus v. Globus. *Glomalis simbel (7). *Glomare v. Glomerare. *Glom-ellus, t -us {q. v.), -ulus, -illus {i. sirtis 74) wurten, anspin (74). werue (23). warue (11). *Glomen &e. v. Glomus. *Glomeraculum i. vasa in quibus voluuntur giorni (66 &c. , 76, 110 &c. ). klewlfas dor inne man das klew vmb- windet o. -wendet (74). Glom-erare, -irare, -are {il globare) hd. zu samen-, garn- (75), nd. to samede-, te samen- (79) -winden, hd. -winten (66), -wenden i kluwel (18), l -heften (110), -spenden (79). hd. sam-men, -ein (9). gaderen (11). meren (8, 9). klungeln (8). knollen (126). knoil, var. kneil machen (75). Glomeratio zusammennisse (8b). knoll-, kugel-ung (i26j. *Glom-eron (19), -oron (11), -erum (GÌ. m. , 147) vmbe kleyd eyns hirten (19). en vmkleet eens hierden (11). pastoirs mantel (147). *Glomicellum v. Gnomon. *Glomicellus klewlein (74). en klene klowen (23). clucken (106). *Glomillus v. Glomellus. 34 266 GLO *Glomirare v. Glomerare. *Glomocillum eyn gluewez (98). *Glomon v. Gnomon. *Glomoron v. Glomeron. *Glom-ulus, l -ellus (17 &c.) eyn klungeln (5). kneule-, knoi-, cluge-lin (75). eyn wirte-1 (21), -n infuso (6). wirt (17). Glom-us, -er, t -en (74), t -ellus (66 &c.) (i. quasi adula 75; -us g. -eris ì. nexio l adunatio filorum, g. -i id. I circulus 110 &c.) hd. klu- (5, 93), klo- (19), kli-ngelin (8b, 93), -ugelli, klincel (13). clugel t knoil (75ab). ein clungle (Fris.), knuilin (76), knewlin (91), knyliii (67), knuel (88), kugel (kì.) faden. kniili (37a). knublin (68). knewling (115). eliwa (141). ein kluwel (69, 110), klewel, (66, 134), klewen (70, 151) garnß. kluweli (95). cluwe-1 (6, 110), -In (133), -n (16, 19, 22ab, 132). duwen (sic 99). hd. cluel, chlewel (2), klewel (4), kleuwel (152), clewl (3, 74), klew (1, 74). clowen (8, 23). elewen (9). kluen (11, 79). ags. cleuuue (136), cleouuae (94), cliwen (94a). gufe (no). Glomus in sacris crustulum kimbi figura ex oleo coctum dicitur (141. lat.t cf. Gf. 4, 404? gì. m. v. cimbia?). Gloria hd. ere. ruem (18 Mrg.). lop (8). lob (9, 110), heerlicheit offblijtschafft (132). herlicheit (no). Glorians ern sin 0. herlicli sin (8). Glorianter berumelich (8, 9). scbal= lende (9). Gloriari hd. herschen (18 &c.) ; h. in allei erwirdigkeit (65) ; ober-, vber-b. ; hirscben (17), herßen (13), vber herssen (4). vbir nirUin (21). ouer herscen l be- ronien (23). hd. berumen, erheben. schal= lin (8, 9, 15). giieiilìchen (Reg. Ben.). gu= den (2). geidnen (75. i. q. geudnen Sm.j. glorieren (68, 132). verblyden (132). Glorificare hd. nd. herscb, berscbe (133), herße (21), ber (22), hd. herlicli machen, maken. herscen (18). eren (11, 19). loben (76). gréssen (1). guollichón (Gf.). *Glorificator ein selig macher (65). Gloriosus hd. nd. er-, her- (22), ir- (21) -sam. hd. ersame- t fro- t wun- (18 Mrg.), er-, ir- (17), lobe- (8), her-lich. voi blijtschafft (132). *Gloro-, eloros-phis (143 nach Apui.; aus gelotophyllis) hanenfuß (143). Glos pruder weib (1). bruoderswib (93). bruder wip (44 sim.). enes broder wif (23). gisuige (104 sim.). geschwey (91). mansschwester (111). lina (127). gen. gloris hd. bruder frau (8) ; eyn br., eins br. weib , bruders wyb , l flos l vetus lignum splendens in nocte (66&c.).gsehwe- i (Fris.), -ig (126). hd. eyn blume, blumme (7). plum, plued (74). gen. glos- is, -sis hd. Me (17 &c ) , wul (9) holcz. fui h. das bei der nacht scheint (75). gen. glotis i. femina fratris (67, 75, 76). scheimeudholtz bei nacht (74). ein bru= ders wyb (110), broders wijf (132) t flos &c. (vjie 0.). bruder wyp (17 sim.). gesw-y (7, 17), -ey (9). blumme (8). *Glos v. Glossus. Glosa (i. exposicio sentencie &c.) hd. vß-, aus- (9) -legunge, -leygunge. nd. GLU utleginge. antwort (9). glose (5b, 22). gloze (11). bedutnisse (22). Glos-are, -ulare vßlegen (13, 64, 110) die geschrifft (110). gloseren (19). bedu= ten (68). beduyden (132). *Glosarius gloserer (19). glozierre (11). *Glosator glosierer (68). vßleger (110). beduyder (132). Glosatus bedut (68). beduyt (.132). glosiert (no). *Glossa v. Glossus. ^Glossa (herba) assenczung (19). *Glossa (cf. gosse, gluma) i. ligua i toxa (aus cosa) ain diech (76). Glossa (i. lingua 66 &o.) zunge (17). vßlegung (37a. cf. glosa). *Glossus v. Grossus. *Gl0S-SUS (7, 76, Gf.), -Sis l -sa (74), -us (8, 9, 93), glos (Gf. 6, 410), elos (104, Gf.) (cf. globus, grossus) scoup (fru- menti 104, sim. Gf.). schoub (93). schaup (8). staup (scaup ? 9). schab (7). ain scheib (76). schawb, garb, sampnet(74). *Glosus v. Glossus. Gophus. *Gloten v. Gluten. Glot-orare, -tolare v. Gloctorare. Glottis (auis) glutt (140). *Glouo (vertices) opanon-tic, -die (Gf. 1, 80). *Glouollus v. Globellus. *Glouus v. Gophus. Glub-ere, -are (18b) (cf. glu-dere, -ere) hd. schinden. dy haut abezigen (18b). schcln (17). schelmen (8). hultien (125). ^Gluein-ium, -um (8) welle-sant (8), -sanck (9). *Gludere (i. concutere t detrahere ex- corticare; cf. giù-, gla-bere) klieben (76). Gluere v. Gluo. *Gluma tiech (Sum. X elunis cf. glunis? glossa?). Gluma gerstensprewer , kornhulsen (126 sim. cf. elu-ma, -nar gì. m.). *Glumula ags. scalu (94, 136. von gluma Hulse, Schalet). *Glunes i. q. clunes q. v. cf. glutos arschbacke (kì.). *Gluo gruen (17). Cf. glo? glouere i. q. glubere (Gì. m.)? Gius, i glux (Ki. ), glis l glutis (Gì. m.) ags. frecnis (94. -nes day Bosw.). *Glust-er t -rum rosen knopf (76). Gluta hausenblase (kì.). *Glutarium v. Glutinum. *Gluten, gloten ( 7 ) hd. nd. lim. hd. lyme, leym. ert-lin (95), -leyme (7). lyren (9). lijm l pot erde (132). leyten ì letten (110). gleister (128). chleibin (141). zach erd als thon erd (75). ■¥G-luterium.(quodcunque combinat aliud 66 &c.) al dat versamelt (132). *Glutes strom (74). Glutia drozze (Sum. ). pi. (i. nates cerebri) hirnbacklein (Ki.). *Glut-imen, -iuarium, -orium (cf. -erìum) l'ug, zusamenfuglichding (75). *Glutinabu-lum, -m (69) (i. rethe quo piseis 7, perdix 67, predix 76 capitur) hd. nd. hame, ham. hd. hamm-e, -el (jriscandi 21); hamm (69, 134). yisper, varr. vischber; per da mit man vischt; schlag- i vogel-netz (75). stoß- (75), rap= hiener- (49) -garn. GNA Glutinare hd. nd. limen. hd. zu-1. (18); leymen (9) ; zusamen-, etwaJJ z.- (7), zuhauff-fugen, -fiegen (76), -fegen (5). to hope-voghen (23), -vopen (22). gloten (114). Glutinatio lymunge (8b). limen (79). Glutin-osus (i. cerusio q. v.),i-exis (110 &c), gutinosus (22b) cam-ich (22b), -echt (77), -eth (22) also dat alde ber wert (22b), alse olt ber (22a). lijmacht= idi (68, 132,). lymhafftig (no), leim- t klàb-echtig (128). *Glutin-osus , -us (110) ver-slindich (132), -schlindig (110), -scblindelich (68). Glutin-um est illud tenax quod fit de glutine(e6- &c, 110 &c.) ; i. fiseus in quo glutamur l -arium quitquit coniungit res (76. cf. gluterium). lijm (110 &c). t kalck i spyse t prò amore die lieb (65). *Glutinus (i. coagulatus Gì. m.) v. Glutinosus. *Glutio slindinge (11). Glu-tire, prs. -tio, -ciò hd. nd. slin- den. hd. v'-sl., -schlinden (75); schlin-ten (66), -den. schlicken (75). slicken £slurcken (9). slucken l slynghen (22b). sluken (23). sluchen (12). slugen (13). vor-slingen (3), -schlingen (4). slimen (77). swelgen (99). giswolgin (ptc. 4). *Glutis v. Gius. *Glutiuarium v. Glutimen. Glut-o, t -or (74, 75), t -osus (74, 75) i. leccator t deuorator (66 &c); lecator l furiosus furator (76); catillo (q.v.); gul-enus, -io, -us, -iardus, mansuans, glistrum, scinedus, brudo, cepullo (74). fraß (64, 70, lioj. vraes (132). gern man (9). slicker, slinder (74). *Glutor (i. gluto 74, 75) schii- (75), sii- (74) -cker. frelìer (17, 74). en ruser (22a). rusche vroren erden (22b. cf. resch gleba). Glutorium (cf. glutimen) lyme (8b)- gali, le lieu ou l'en glue (Gì. m.). Glutos v. Glunes. Glutosus (i. gluto 74, 76, glutina= bulum 132) ein fresser (3, 4, 74;. *Gluui-es, -a (kì.) eyn frayß (19). Glux v. Gius. *Gna-cisei, -sci gewynnen (74). *Gnadiare (cf. gnarandare) gewerff, stewr o. lobung setzen (74). *Gnama v. Discretio. *Gna-mon, -men, -nieellus v. Gno= mon. *Gnanus v. Gnauus. Gna-nus , -wus (5b) -rus (76) , -tus (97) (i. q- nanus cf. GÌ. m. 3, 809) hd. zwer-ch, -g (13, 76) -el (49), -chel t twer- gel (75); quer-ch (6), -g (21), -gk (3). ge- twerch (8b), -twerck (5), -twerg (5b), -zwerche (18), -zwerg (7). en dwerch (23, 97). *Gnarandare (st. guar. cf. gna-, gua- diare) gewerffen, stewrn, loßungen (74). Gnaritas wyßheit (8b). Gnartio v. Papas. *Gnarum (cf. gì. m. h. v. ?) v. Stigulus. Gnarus (i. diseretus q. v., sciens &c.) hd. wyse, weyse (9). wis (23). wiß-, var. weiß-haftig (64). kunn-ender t -iger, vai: kunstreicher, gelerter (65). *Gnarus v. Gnanus. *Gnasci v. Gnacisci. GON *Gnasocomium v. Nosoeomium. Gnato naschare (Sum.). Gnatus, i gnotus (74) ein sun (110). sune (74). *Gnatus v. Gnanus. Gna-uus , -nus (76) witzig (8, 9, 76). klug (76). snelle (9). ge-schyd, var. -scheide i be-scheider, var. -schyder (75). *Gnawus v. Gnanus. Gne-phosus, -tonsus v. Gnopho= cius. Gnoma v. Diseretio. Gnom-on, (110 &<■.), t -o (74), -en, •um, gnam-on (4, 76), -en (75), nomon (74), gnomieell-um , -us, -a, gnomi= tella ydem. 3), gnanieellus (64), glom- on (147), -icellum (66) (i. angulare 64 ; vmbilicus 110, 132, 147) winckel-Ad.-holcz, -holt (13, 23), -haeck (11), -eyssen (3), -meC (37a, 64, 74, 76). winehelmeß (49). wickel hulcz (21). eyn mal meyße (6). compast (125). nauel (132, 147). nabel (noac). nagel (nob). *Gnophocius (i. erroneus) vnstetig (3), aus gyrouagus xgnephosus(Fest.), genophosus (129, 130), gnetonsus (Gì. m.) i. obscurus : "jfvocpcó §?]<;. Gnosis wijsheit (11, 19). Gnosoeomium v. Nosocomium. Gnostieus (i. prestigus) vor wiser (1). *Gnot- (7 &c), gnor- (152) -osolitus, gnot-, gnoth-osolitos, melius gnotiseaf= ton (jio &o.) (i. nosce teipsum) schlemp (piscis 7). erkenne dich selbst (74). * Gnotus v. Gnatus. *Gobi-a, -o, -us v. Gubia &e. *Gocoria v. Ciehorium. *Goculus (auis, cf. gor-, gra-eulus) rueck (11). *Goderdi-gum, -ngum (22b) goder= lin-g (22b), -ck (22a) ys eyn appel (22b). Cf. geroldinga (gì. m.), orgelingum, sibeldingung. Gofum v. Gophus. *Golandra v. Galandra. *Golecia {herba) tust (9). golena i. origanum (24). toste (Sum. v). Golgata v. Galgata. Goliardus v. Guliardus. *Golias (n. pr. 'Br.) degen (12). *Golinus, gil-nus t -bus (129) i. co= lor equi inter rufum et album (76, 129). apffelgrauw (76). *Golna v. Gubea. *Golorius i. stenuus (76). *Golphos (i. q. gulpbus Gì. m. ; gr. aqua) golph (125). Go-, ga-, ge-mor, gomur (5b) (i. mensura continens V sextarios 66 &c.) maze(8b). ein mayfi zu(5b), mosse zu (6),' mas in (1) ilrm, jhrlm (5b) i. e. jerusa= lem. en mate in ihrlm (23). messe das da helt funff seclisterin (74). ein moli des hymmelischen brotes (9). funf= zehen schifF (8). einpro (Gf. 3, 149). mate van vijf eymeren (147). Gomorra stat (9). Gomphus &c. v. Gumphus. *Gomur v. Gomor. Gongrus (piscis 110 &c. ; ì. eongrus Gì. m.) gar groz al (st. al i. e. animai? 8)). *Gonna v. Cunnus. *Gonus (». angelus) engel (147). GRA *Gophus i. corrigia qua (76), coreum quo (3) vtuntur rustici, eyn vor rime (3). gorphus i. coreum quo vt. r. ein varrymen (4). elophus (8), glosus (9) vor ryme. glouus vn rey (sic 17). go^ phius i. corrigia aut funiculus aurige waier, weier (75). Cf. sq.\ gofum Gì. m. 3, 811? *Gorculus v. Gorgulus. *Gorel-lus, -us (132) (i. helcium?; cf. ephippium) ein leit seil (68), eyn goriel (110, 132) von einem pferd, van eynem perde (132). gorr-el (Hen.), -eel (kìi.). roßkommet (Hen.). *Gorg-es, -os (9) cf. gurges) strawm t bernrig (n oder u ; 9). bern rek (8). Gorgon-es, -us, var. -is (75), -se (64) (i. rneretrices l terribilis 76) eyn gemeyn wijff (132). g. wiber (110). gmein wyb (68). scheulSlich hur (75). ags. nseddran (94). *Gorgos v. Gorges. *Gorgulus (cf. go-, gra-eulus) eyn roeck- (132), roucli- (68), rot- (sic 110) -vogel. gorculus (e oder u) eyn ruoch (19). *Gorillus, geruleus (Sum.) charplie (Sum.). karp-ff (76), -ffe (75), -pe (3, 75), -e (4). *Gorosmum (cf. eoreosmus) bocks= kraut (Fr.). * Gorphus v. Gophus. *Gosse (X d. goffe? cf. glossa) i cose l elunes diech (119). *Gosterua v. Basterna. Gerula. Gotia gotte- (10), got- (12) -lant. *Gotumelieon(76), gothomel (Pap.) i. responsio dei. *Gouonus v. Garba. *Gra i. sillabica buehstab der da clein ist (74). Gra v. Grab-a, -atum. *Graba grabe (8b. cf. garba). *Graba (8*. q. gra Br.) gr. i. caput lat. (Voce, ex quo, Gemmae). haupt (74). *Grabator (aus gradator?)lauffliclier (74). Grabat-um, -us(75Mrg., 9i),#-orium (147), grabbatum (Sum.), strabatum (v. lectus) (ex gra i. caput et batin i. gra- dus Br. ; i. gremium ^atum, lectus -atum ; l scodicia 64; l. pauperum 75; scossa 74; tibadium? 75 Mrg.) hd. bette, bet, o. schoß. nd. bedde t scliot (22), schoet (132), slot (23). armsch- i sichen-pette i sclioes (9). betthe o. schoyfie (133). schosse (67 , 152). scotter bedde (79). ermel (8). betlers- (93), armer lut t toten- (75), trage- (Sum.), siechen- (25, 64b), loter- (9i sim.), gutz- (75 Mrg.), gautsch- (128) -bette, gautsche (Das.). gutsche (Fris.). Graccitare (anserum) schnattern (kì.). *Grace-uus, -rus (6) (cf. girauitas) alt (6). olt (23). *Graeialis v. Gracilis. Graeilare v. Gracillare. Gracilen-s, -tus (cf. sqq.) smael (132). *Graeil-is, -ens, -entus danekbar(no). Graci-lis, oft l -alis, grati-lis t -alis (151) (i. subtilis) eblain- (2), clein- (75) -tetig. kiain tagig (1). hd. cleyn-e, -lidi, -lycht (4). klenlic (23). knelic (sic -alis 22). klein o. swanger (6). schwanger; GRA 267 gerade (i. elegans); ein zarter o. schla= cher (75). hd. smale, smàl (12). smal (3, 11, 79). smayl (19). smaell (132). rahn i ring (126), geschlang (Kia.). rane t geschmidig (65). ran (Fris.). bequeem (68, 132). a gracili ein discantist (125). Graeilitas klaine, rane, megere (88). ringe t magere (126). bequeem- (132), bequem- (110) -heit. *Graciliter bequemlich (132). *Gracil-ium, -lum (76) (instr. sutoris; i. spacus t abita i licinium 75; cf. gratillus ital. grattilo GÌ. m. ?) ein drot (3). sclmsterdrait (75). selline (sutoris 6 , 9). ain schin (76). smal sclien (8), scliene (23). eyn smale schynde (17). Gracilla (i. gallina nutriens pullos 76. cf. Gì. m. h. v.) bruothenn (76). *Gracil-lare, -are (123, kì.) t -linare l gallicinere (75) (sonus pullorum; i. q. grò- t ca-cillare gì. m.) krehen (5, 17, 75, 133) als eyn lume (17) , als die hanen (75), kregen alse en hon (23). kreen (4). kreyen (110 &c). krewen (67). krecheln (66 &c). kreg-eln (74) -len (76). graglen (134). gacken (5). gack- (7, 69), gag- (134), ga- (70), gaka- (1, 70) -tzen. gaßcn (vt gallina 95). gaitzgen (sicut galline 2). gaxen t glucken (Ki.). klucken (9, 18b). blucken (8). *Gracillum v. Gracilium. *Gracillus (cf. graeulus ; GÌ. m. v. gracilla) ain heher (76). *Gracio v. Gar ciò. Gra-, gla-citaregagen(Fris.), sclmat= tern (kì.) wie ein gans. *Gra-cius, -tius (125, 152), -cinus (1), -tsa vGi.m. id."}), eracius (q. v.), cartius (? q. v.) (piscis) cresso (87). chresso (130, Gf.). hd. kresse, krelìe. kreß (74). hd. nd. krasse. kraß (21). krosse (4). chresling (3). rot chr. (1). kreßling (2, 64, 76). crefft t crabbe (132). Gra-, era- (75 , 84 , 103) , (gor- , go- qq. v.) -culus, gra-eus (126, 128), -eillus (q. V.), -llus (94, 136. Cf. Dz. Wtb. 179), -lus (94a) (i. sturnus23, grix75, ardea 22) hruoh (Gf.). ags. hrooc (94ab, 136). ruoli (i3ib). roucli (84, Gf.). hd. rucb, ruebs (87), ruhe (100), ruthe (5b) , rucli { rueeh (75 sim.). hore-ruche (102. sic?). lioltzschere i reche (8b). holtscher (23). holtstere (79). hd. nd. (109) (alio nomine auis 8b) marcolff. reger (22). heger (10). lieglier (22b). hd. nd. heher, haher (126, 134). heer (12). her (21). here (17). eher (64c). hatzlen i tul (126 sim.). herolt (3). echster (109). hicstre (99). thola (111). tale (114). duoli (110). doyl i kae (132). kauwe (128). schrick (19). schrieck (11). cuuut (106). star (8, 9). specht (4). sphecht (3). rootaert (107). *Graeus (i. fedus) lelyck &c. (147). Grad-ale, -uale, -wale(l) (wechselnd als liber u. cantus untersch.) hd. nd. grad-al , hd. -ale (5 &c, -ale 17) , -uale (-uale 17), -ual (76), -wal (5b), -uael (132), -ual puch (1). -uale gesangbuch (75). stig gesang (93 Mrg.). g. des furgangs t des zu nemens («5). ♦Gradare (anders Gì. m., Br.) vff gene (19). op gaen (11). zelten (75). draven (22b). *Gradarium (i. graduum series GÌ. m.) geseyte (8, 9). 34 * 268 GRA Gradarius hd. celt- (7), zelt- (69); zeld-, nd. teld-ener. hd. zelt-ner, -er, stzelder (3), zelder, zeller (18, 126). nd. telder. zelden phert (8). celden pfert (16)- Gradatim hd. nd. ende-, hd. eiid-lich, -lichen , -liken. enlich (18). entillingen (8b). allinslinghe (106). sitlichen (7). zil= lig o. geschicksam (8). langsam t sanfft= mudig (18 Mrg.). von staffel zu staffel (no), vau trappe tzo trappe (132). Gradi gan (7, 23, 67). gaen l geen (5). hd. geen, gayn (133), gon (6), gen, gene (19), genen (21). scritti (77). *Gradiare stapffelmachen , stiegauf= vndabgeen (li). *Gradiari v. Gegradiare. *Gradi-pes, -pus, girapidis (16) (aus bradi pus; cf. alietus, tarda, assida) stocaro (130, Gf.). stock-aer (74), -are (75). stofi-falcke (5b), -falck (8, 16). stos valke (9). drappo (93). drappe (7). drapp (74). trappe (4, 75). trapp (68, 110). trap= ganß (132). *Gradius (piscis, i. turonilla, cf. graeius) gruiiu-ila (130), -ella (87). zel- ter, hantroß (74. cf. gradarius). Gradiuus (a gradin quod est vibrai tio haste Br.) des swerts of speers schud= dynge (147). *Grado grat, vischgrat (74). Graduale v. Gradale. Gradum facere stutztzen holden o. machen (125). Gradus eyn trap ari eyner stige l staffel (18). trap (132). hd. nd. trappe, treppe. hd. trepp, drappe (10), drap, drepe l stafel (13); trippel (77), stapfel (64b), staffel, stiege(66), stige (133), stieg (64u, 134), stege, sthegge (schegge? 21), steeg, steck (7). grad t stich (22b). ganck (110, 132). spale (74, 125). sproß t sprussel (74). *Gradwale v. Gradale. *Grafasium (i. erebersia) nolleholtz (74. Cf. Fr. 2, 20b). *Grafera (aus lasera?) maisterwurz (87, 146). *Graffanus v. Pugillar. *Graff-us, -o, -ium v. Grifo. *Gragas v. Gargus. Grajugena chriehburtiger (Gf.). Gralega v. Galega. *Gral-lus, -us v. Graeulus. *Gralus (cf. GÌ. m. h. v. & v. grada= lus. r>z. wtb. 647 sq.) gral (22b, 74) ys eyn ghelogen dynck dat eyn koning sy dar de lude leven in vrohcheyt wente an de jungesten dach (22b). Gra-ma, -mma, -uia (8.><-phia)puch= stab (75). buchstabe t schrifft (8, 9). ge- sehrifft (64). grama i. lat. littera i de= scripta carta; leno, leccator t luxuriosus (76). *Gramaeula v. Cremacula. *Gramandrea v. Chamaedrys. *Gramaria v. Cremacula. *Gra-, gram- (gì. m.) -marus (i. piscis sine squamis; i. cancer Gì. m. aus gam- marus, -barus) schaid (1, 3). Cf. ariosa, asella, glanus, silurus, gamarus. Gra-, gram-matica hd. nd. ein kunst des latins, hd. der latein (1, 3, 4), des lat-ines, -eins, -eines (67), -ens (133), GRA der buchstaben (69, 134), recht reden 0. schrciben (97). gramarie (99). Gra-, gram-matieus latein-chunner (3), -chunner (t) reder (1). eyn latin- kunner (23), -konstiger (5). eyner der do kan 1. (17). ein kunstiger (62, 64) der buchstaben vnd der diction (64). eyn rede meyster (5b). red lerer l 1. der red vnd schreibung (75). eyn gramaticus (91). *Gramatum (anders Gì. m. v. gam= madium) eyn buch schancke (19). buet^ stap (buecscapV 11. cf. afrricana?). Gram-en, -ina (94a) hd. nd. gras, gres (11). hd. grati, grafie (7, 133), graesch (10), graische (19). ags. quicae (136), cwice (94a). Gramia, gew. pi. -ie (cf. glarra &c.) greck (74). grapen, groipen, grocken, groichen, groing (Popowitsch, cf. Sm. 2, 107). ziger in augen (126). augen-zieger t -kotz i -butzen (Das.), -putzen (111), -butter (Ki. &c), -eiter t -mazer (Pop.), -kase (Fr.). mazel (Pop.), wett. matzer m. eckendt der ogen (Chytr.). Graminare hd. grasen (8,64), be-gr. (9), grafien (17), weyden. *Graminarrum v. Cartilium. *Gramis bireeta (cf. gramen) ags. cwice (94a). *Gramitum (aus gratuitum) gots gnadunge (63). Gramma &c. v. Grama &e. *Grammasehi bellischier, spengeh werck vnd grammasche (Hen. cf. bellet= sehier Fr. 1, 80°. grameisch Sm. 2, 108, Gth. Wtb. 2, 425. Aber wett. grammaschen = garnaschen pi.). *Grammula v. Cremacula. *Gramus grien macher (6). Grana pi. v. Granum. Grana i. glabella (r47, Br.). scheydel op den hoifdc (147). Granare kurnen (19, 110). koernen (23). korn treschen (68), dersschen (132Ì. myt coern vervullen i. ingranare (147). Granariu-m, -s (i. horreum 66 &c, ordeum 76) Adsphei-(3), spei-, spy-cher. hd. (21) nd. spiker. spy-, spi-ger (13), -cker (19, 77), -chel (7), -saer (r. cf. Sm. 3, 578). schewne (3,4). schuer (68, 110, 132). schür (6). hd. nd. korn-, koren- (141) -hus sim. korne husch (10). korn-poden (74), -geboens (132), -kast ( 74, si ), -kasten (Fris.), -schutte (112). korren hauß (4). ere t huß des kornhns (7). traydpoden (111). kast (74). Granarius ein kornkauffer (110). *Granator kastner (74). Granatus gronat (64b). granetlin (64c). * Gran-eia, -tia (aus braneia X guancia? i. faux piscis) kyve, de vedder yn des visches wanghe (22b). flasehen (*. q. floschen &c. Sm. 1, 594) am fisch (75). *Grande-a, -s (74) (cf. gratia; anders Gì. m.) roßmincz (9, 74). *Grandefus v. Grandeuus. *Grandere v. Grandinare. *Grandes v. Grandea. Grandescere groiß werden (10). Grandeuitas gros- l al-heyt (18). vicntlieh l groß alters (75). Grande-uus, -fus hd. groß- sim., graß- (1) -alt (5b), -altig (1 &c), -aldig. GRA grot- (23), got- (22) -oldich. alte (8b). lat (79). hd. gare (10), gar, vast alt. eyn lat man (68, 132). Grandiloquus hd. eyn groß-, großer (7), groiß-sprecher, -spreche (3), -sprechen (76). nd. en grot spreker. gros sprechig (4). ein hart reder (110). eyner der do grab ritte (17. i. e. grob redet). Grand-inare, t -ere (75) hd. nd. hag-elen, -ellen (,19), -glen (99). helen (100). sloißen (10). schauwern (75). *Grandin-eus, -osus (112) hasrel-ich (11), -hafftig (112). Grandis hd. groß, groißc (10), gras (1). grot (99). groit, michel (147). gr. conpar groß werden (12). Grandisonus hochlutend (110). hoich van geluyt (132). Grandiusculus etwaß groß (68). wat groes (132). Grando hd. nd. hage-1, -In (151). hael fl8). hayl (5b). hale (21). hoel t schawer (4). pifi, var. pis, schaur, wan es stein- elt, varr. -let, -leit (75). kysel (12). kys- eln (66, 151), -el (69, 70, 134), -sei (67, 133, 152). *Graneo v. Ganeo. *Granerium (cf. graneum; anders Gì. m.) schaitel, hohe (74). Grane-re, -scere coern hebn of uyk schicken (147). * Graneum v. Cranium. Grangia grenitz (i. confinium) o. munichhofe (74). Granica chornstadel (Gf.). *Granigena (X grancia? q. v.) eyn kyme (19). *Granimala v. Cremacula. *Granipalacium v. Aquisgranum. Granitarius gali, grangier (122). Grano grane (11. cf. Goth. wtb. 3, 427). *Granobata (i. cella-ria, -trix) kell- erin, -nerin (74). *Grantia v. Grancia. Granum hd. «rf.korn, coern (11, 147), chorin (104), chorn (I4i). *Grana cinctorum v. Granum tinc= torium. Granum gnidium (cf. coecum gn.) kellerhals, zeiland (143). Gr. iuniperi regholter berr (93). Gr. milii senffsayd (19). ^Grana paradisi parifi-korner (74), -korner (143). Gran-uni, -a (47, 85, 153), -ula (24) solis mer-binezen (9), -hirs (93). sunnen- crud (24, 47), -korn (85). steinbrech (153). *Granum tinctorium, granacineto= rum (74) sitichkorn (74). scharlachgran, ni. schaerlakengreyiie (143). Graphia (i. scriptura 76 &c. cf. grama) schrifft (68, 132). geschrifit (110). *Graphieus (i. scriptor 76) schriber (8). schreyber (9). nieisterlich, kiinstlich gemacht (kì.). Graph-ium, -rum (9), gaffium (alph. gra- 79) (i. scriptorium t offeium scripture) hd. scribe- sim. schrip- (133), schreib-, schriber- (7), nd. scriuel-bret. schreybe stul (9). schreyb-pret (134), -prett l -ampt (74), -gerethe (4). schrib stul 0. messir (8). griffel (110, 132). feder 132). greffie (99). griffe (79). GRA Graphics griffel (9, 68). *Graphon v. Graphus. *Graphrum v. Graphium. *Graph-us, t -on (i. stilus 76) griffell (132). schrifft (8). *Grasera (aus laser ?) maisterwrtz (87). *Grassanto (i. preda st. -o, cf. gras= sator i. miles crudeliter agens 76) eyn rauber (7). Gra- (X era- q. v.), gre- (79), gri- (alph. gra- 8b) -ssari groslich zu streyte geen (9). zu strite gen (8). morden (no &c). wreit (79), wret (99), breit (8b), hd. nd. vet (mss. mog.), fest (7), feisset (6), feist (21) machen, maken; anfechten. nd. dobin sim. nd. douen. raßlen (126). ^Grassère zulegen, badmen (74. cf. Gr. Wtb. 1, 1075). *Grassetum v. Crassetum. *Gratan-atum, -ticum (9) grot (8, 9). Grata-, grate- (9) -nter genemme= lich (8). tangnemlich (9). *Gratantieum v. Gratanatum. Gratare v. Scalpere. Seabere. Gratari (i. gratulari) dancken (68, 132). verblyden (132). *Grate v. Gratis. Grate danck (no), d.-barlich (110), -berlich (68, 132), -nemlich o. gnemlich (74). *Gratenter v. Gratanter. Grates hd. nd. danck, dang (5ab), dancksamkeyt (7, 75). dang lon (6). Gratia hd. nd. genade, genode (77, 151 ) , gnade , danck. hd. dang. hude (77). gnode (6). gnod (18). dancklob &c. ; gr. tui dinent halb; gr. vestri vmb vwer-ent, -nt willen (65). gratiarum aetio danck-berkeit (75), -barkeit mit lob (65). gr. actiones hoch lon (8). *Gratia rosmynte (85). gr. dei, l gra= tiola (143) (herba, cf. grandea) gotes gnad t rosenminte (47). rosminthe (24). wild anrin (143). *Gratiana {herba) hemera (Gf.). *Gratialis v. Graeilis. *Gratiari hd. nd. dancken. Gratieula (141, GÌ. m. st. crat.) rost (121, Sum.). hurt (Sum.). hurd (86). Gratificare, -ri (mitunter untersch.) hd. nd. danck-en, -e geben (17), -samen (18), -bar sin (no), -barkeit sagen (75), -elidi doen t verblyden (132). vrowen (68). hd. geneme (7), an-g. machen. an name maken (23). Gratillus v. Graeilium. Gratiola v. Gratia. Gratiositas gnadrichkeit (65). Gratiosus hd. nd. gnedig. hd. gene= dig, gnad-ich (1), -rich (65). lyefftalich (132). angenem (no). Grat-is, l -e, t -uito (76) hd. vmb- susten (75) , -sus (6) , -sufi (21) , -sust, -SUSt (4), -SUnst (67, 69, 76, 134), -SOSt (133). vmme-sost (8), -sens (22b). gantz vmb sust (49). hd. v'geb-is (5b), -es, -eli (18 Mrg., 67), -ens, -en (21), -ene (95). zu virgebens (19). to vergbeues (11). te verghefs (99). v'geffs (132). vorgheues (23). *Gratis v Crates. Gratitare (anserum Gì. m.) chrauuon (Gf.). scbnattern l gackern (Ki.). GRA Grat-itudo, -uitas (75, GÌ. m.), -uido (1) anneme- (5b), anmemi- (18. cf. gra= tus), genam- (1), genemsam- (75), be- queme- (19), danckbar- (no sim.) -keit. bequeemheit (11). *Gratius &e. v. Graeius. *Gratui-do, -tas v. Gratitudo. *Gratuito v. Gratis. *Gratuit-um, -a (9 Anu.), gramitum (q. v.) genadunge gotis (9 Anh.). geneme l gots gnadunge (15). vnverdinglich be= gnadung t angenem got (65). Gratuitus danckeneme (17). Gratulamen vreude ( 11 , 19 , 68 ). freuwung (no), eynn verblydinge (132). Gratulari (i. letari i gratias agere) frauwen t dancken (8). frewen (9, 4). dincken (9). blyde 0. frewelich (sic 19). v'-vrouden (99). -bliden of vrolich war= den (11). Gratus hd. nd. gè-, an-neme. hd. a- (5b, 8b, 79), a- (13), ange-, tang- (9) -neine; ge-nem, -nam (134), -nam (1). an-memick (18), -myne (8). danckber (64 sim.). tuewerdich (22b). *Grauamen (i. grauitas; damnum sim. GÌ. m.) swereheyd (19). zwaerheit (11). Grau-are, oft t -idare sweren (75). hd. nd. be-sw., -swaren (23), -swerren (21). vberlasten (10). bekumeren (9). vßmergeln (seruum labore 65). *Grau-atellus, -astellus t -istellus (Ki.), -ascellus (i. aliquandum grani s gì. m.), -escelus (17, &c.) swer alt man (17 &c). Grauedo beswereit (5b). swarhait (3). knusel i pfhusel (126). *Grauia (anders Gì. m.) v. Grama. *Grauia ì. gratuita l mulier pregnans (76). *Grauia (auis, i. larus, vanellus ; st. gauia q. cf.) gehaupter geifitz, seegall, mew (112). *Grauieen ein bassiste (125). Cf. grauis vox nider stym (65). Grauida hd. nd. swanger. ejrn sw. frauwe (7). swang (21). swanger (22. X grauidus). bit kinde (99). gr. mulier swanger wip (6). gr. faeta schwanger von iuugen kinden (110). schwer mit kynd gemacht (68). swaer van kynde gemaiebt (132). grotò mit fleisch (65). Grauidare, -ri (1) (cf. grauare) hd. nd. besweren. bswerin (5). beswaren (23, 132). swanger werden (1, 8, 9). Grauidus hd. swer-ig, -lich. swar-ig (1), -icb (23). swaerlich (132). schwer (76). *Grauigena (i. al. habens graues ge- nas l pinguis in facie 66 &c, 76) groß vnd schones angesicht (75). der groß wangen hat (68, 110). die groisse w. hait (132). proltz-scheter, -eter (74). Grauis swar (1, 23). swaer (11, 132). hd. swere, swer, schwer. last-ich (132), -ig (no), -lich (68). volstantafftich (132). Grauistelus v. Grauatellus. Grauitas A. baß, basse (152), bas (69, 134, 15 1) adv. respondendi (voce, ex quo), wye wo (17). ach (6). wemi (23). Hexame-ron, -trum v. Ex-. Hexeris v. Trigeris. Hyacinthus &e. v. Jacintus. *Hiaeus (110 &c.),hyatus (66 &o.) (aus iacchus) i. bachus. Hy-, i- (19) -ades, -adas (94, 136. acc. f) (i. septistellio sim.) subengestercze (19). die siben (68, 110), seuen (132) ster- nen. ags. raedgaesnan (94), red gaesrum (136). *Hialinum glesein (9). eyn cleyn gleßgin (17). hia-nium gleßchin (8); -nio (139, gì. m.), -mio (136) i. margareta praeciosa (nicht „st. unio"). Hial-inus, -mius (66 &c), hijalinus (76) gloessin (76). Hialum glas (9). glaß (8). eyn besehe glas (17). *Hia-mio, -nio, -nium v. -linum. Hyans (i. potens 76. st. patens) gynde (9). gewen (8). Hyare, selten Mare (cf. oscitare) hd. gè-, l gau- (65), gè- (12), gey- (9), nd. gy- (109) -wen. geuen (2). to gheuen (sic 22). hd. giben (4), vff-g. (19), gyeben (5), gibben (17), goyen (67); gewe- (18a), gè- (4, 133), gy-, gye- (no), je- (77), gei- (Fris.) -nen. gamen (152). gein (18). vff gein (19). auff-thun, -gaynen(75), -gyenen (64). gapen (11, 132, Anz. 6, 447). ianen t up ianen (22b). hoianen (23). kychem (100). *Hyatimembris (i. pedo) feyster o. fartzer (74). *Hiatio auftuung (75). *Hyatus v. Hiacus. Hy-, hi-, hij- (76) -atus (i. rictus 75, apperitio 76) hd. gew-ung, -inde (7). gu- (8), geuw- (69), gyh- (75a), geli- (75b), gieb- (5), gibb- (li), gyn- (1), geynn- (18), gam- (152), gen- (132), hew- (21), heb- (77) -unge, gapinge (99, 132). hoianent (22, 23). gamatzer i gehnen, var. genen, mit einem Iute (75. cf. oscitare). rijssin- ghe van (132), ryssung von (no), spritzung von (68) der erden. in-, var. ein-gefallen erdrich (64). *Hibda (aus hib'da) v. Notus. *Hibera (bestia &c.) lint (Gf. 2, 240 sq.). *Hiberans v. Hibernare. *Hyberda (i. q. hibrida; i. spurcus 76, st. spurius) kebiß- (8), kebs- (9) -kint. *Hibermaneumata (st. hiberna neu= mata) significai hispanicas eantilenas t vanitates; ibreas e. i. e. h. nouitates (76). Hibern-aeulum, l -eum (74), -ium, -um hd. winter-huß, -haws (9), -ischaufie '*Hibernalia (sunt tempora frigida) hd. kalt-zyt, -zeyt. kalde tzijt (132). Hibernare wintern (8, 64, 76). be-w. (9). hiberans i. fernans (76). Hibernensis v. Hibernicus. *Hiberneum v. Hibernaculum. % HIE Hi-, hy-, i- (5b) -bernia hibefh- (1), hybern- (22), hybernen- (23, 68), hyber= nien- (66 &c), hiberner- (21), ybern- (5), yber- (18), ir- (99), vren- (74), schot- (10), spanien- (74) -lant. ybern (5b). Hibern-icus, t -us l -ensis (Br.) eyner ufi hyberlant (18). hybern-er (23), -ischer (5b). eyn yberner (5). vrenlander (74). *Hibernium &e. v. Hibernaeulum. Hybernus , hi - t i - bernius , var. ibernus (75), iborneus (76) winterlich (17, 75). w. czeyt (9). wetterlich zijt (8). Hibernus v. Hibernicus. Hiberus (i. q. iber, iberius) riuier (11). *Hybis v. Ibis. Hibiscus v. Ibiscus. *Hibix v. Ibex. Hi-, t li- (74) -brida, ibida (147), bidriga (7) (cf. sq., hiberda, notus) est ex apro siluestre et sue domestica (7). gebaeren van eynre edeler moeder ind onedelen vader onecht (147). widel (qui testiculos non habet 127. cf. Gf. 1, 777). pasthart, einer von einer edeln muter vnd vnedelen vater geporn, o. ein tier von einem wilden parck vnd zamen sweinfimuter geporn (74). Hibris widilla (127). zuitharm (Sm. 1, 396. cf. hermaphrodita, Gf. f>, 730). Hic hy (125). hie t dese (99). Hiceine an der stat o. an dem ende (75). Hic-, hee-eine der selb (9). *Hicon- &e. v. Econ-. *Hieronomus gesiert man (11. aus hieronymus ? agoranomus ? oecono= mus ?). *Hieter v. Ieter. *Hieterieia &e. v. Ictericia. *Hictrix v. Ieter. Hydor v. Idor. *Hydra veltrose (95). Hydra v. Idra. Hydraula v. Idraula. Hydria v. Idria. *Hydrogerum v. Erigeron. Hydromanticus v. Idromanticus. Hydromeli &e. v. Idromel. Hydrops &e. v. Idrop-. Hydrophobia, ydrofaba (74) doven= dige sucht (85). wasser-s. (74). Hydrus v. Idrus. Hy-, y- (1) -emalis winterlich (1, 5b). winderleich (2). *Hyemanus winterhuft (i. quasi stuba 75). Hye-, hija- (76) -mare hd. nd. win= teren. Hyems, hiemps, iems (75) , yems (93), iemis (i. quarta pars anni 76) hd. nd. winter. *Hiena (hyaenium kì. , gemma) der hien (Naturò.). Hy-, hi-ena (i. puto) illitiso (84, Gf.). iltis (74). elentes (Auz. 8, 93b). elin= tesel (Sum.). cinte (102). hellunt (Gf.). (starablint Gf. 6, 701). hientier (75). igena aleis (93) verwechselt mit elent (cf. v. alx) oder alces selbst mit einem deutschen Worte. *Hi8eninum (pellicium) ellinsin (Sum.). *Hiepas (zw. hinc u. hispus) i. cipe= reda (76) ; cf. hiptare i. hictareidem creboiare (Gì. m.)V hirna? HIL Hier- v. Jer-. Hierapigra &c. v. G-era pigra. Hieroeom-ium, -on (a hiera gr. lepra) vßsetzelhuß (88). *Hierofaleo gier- l ger-falck (140). Hieroteea monstrantz (91). Hiffaronda v Orbia. Hiffera (alph. his-) pila feriendo (pap.), var. p. a f. (gì. m.). *Hygrida mezzele (85 m st. n). ygrida nessil (9). igris neßeln (17). *Hij amare v. Hy emare. *Hilar-e, -are (pr. sine b 132), -ere, -eare (9), -escere, hil-o, -ascere (9) frauwin (8, 19). erfrewen (9). frelich syn (13). frolocken (64). hd. frolich machen. nd. vrolic maken. v'bliden (11). *Hilare lehatzen als die hundt (75). Hi-, hy-laris hd. irò-, froe- (76, 110), fro- (67, 134), fre- (13) -lich. nd. vrolic, blyde (99, 132). wol-gemut (1, 5b, 75), -gkemot (23). mutsam (64. cf. Sm. 2, 650). inilt (no). heilJ vnd wunsam (75). Hi-, hy-laritas, hileramen (17) hd. frolich- sim., wolgemutig- (75) -keit. vrolicheit (23, 132). freude (17). Hilariter hd. fro-, froe-, wolgemutig- (75) -lich. *Hilarodes v. Hillaeades. *Hilaseere v. Hilare. *Hild-a, -egardis n. pr. hille (74). Cf hille n. pr. mulieris (22b). Hyle v. Ile. *Hilena (cf. eantabrum) ruck-, var. ruch- i toten-wurm (i. ver mia qui nas- citur in spina dorsi 75). *Hileramen v. Hilaritas. *Hiletus (quasi hlans) giner (75). *Hy-, i- (74) -liaca, t ilion (i. eolica 74) darm-gicht t -siechtag, grymmer s., die kaltmuter (74). grim krimme (93). ilbasis weetag der seyten vom stain (74). *Hilies murio ; heries maurio (Gf. 2, 842); lai. cf. helies i. morio (139). *Hilla, illa (17, 76), ilua (gì. m.), i ila (74) (*. presulpa 75, lueanica, in= duetilis, botulus &c.) hd. wurst, worste (8b). worst (132). vorst (81). prat- (74), prot- (3), brot- (6, 4), brad- (17), brayt- (5b, 19), met- (23), knack- (kì.), rosen- (75, Sm. 3, 135. cf % i26c), magen- (Sm. I. e), blut- (75), schub- (74), schubel- (Sm.) -wurst, -worst. schù- (Fris.), schu- (64, 74), Schi- (64°) -blillg (cf. Fr. 2, 230a. Sm. 3, 313. Gf. 6, 4io). en slach brade (23). *Hillacades i. lasciui carminis cantar (76) aus bilarodes id. (129). *Hillicus (i. parua quercus, aus ilex) aychlein (74); versch. von hilli-cus (gì. m.), -ricus (Pap.) i. maior venetia. Hil- (Pap., gì. m.), ni- (139) -litor i. v- (139), o-, ho-rtica. *Hilna v. Enula. *Hiluis spil (104). Hilu-m, -s, ylus (55, 74), ilus (9 &e.), ilum hd. feder-, fedder- (7, 133), feddem- (21), nd. vedern-seìe, -kil (1). keil zele (8). pfaff in der feder (55). mack (cf. nucha) in der federn (74). sele peyne (sic 9. aus s. penne), leicht, licht l ring l ding das da in der federn ist, vlg. kile, kijl, keil (75 varr.). das schwartz HYP 277 flecklin an der bonen (91). b.- I arbeyß- schal ; ponengraß (74). *Hima v. Hernia. *Hymber Imber. *Himen *'. mensura liquidorum, sex- tarius (76), i. q. hin (Br. &c), hyn (66 &c). Hymen hute des maytummes (9). eyn hochunge dez mattuz (sic 8). iunck= frawschafft (88). Hymenalia pulternacht (ludus 125). Hymenium, hismeneenion (147) eyn hochzijt liet (8). brutgesang (75). bru= lofts sanck (147). *Hymerula v. Humerulus. *Himila v. Enula. Hym-, im- (69 &c), yp- (5b) -narius ymnere (gì. Zweti.). eyn ypnere (5b). hym- nus buch, var. ymß buoch (64). Hymnidicus lobsager (65). Hym-, im-, imp-nus hd. lobe- (17), lob-, lop- (8), lofi- (132) -gesanck. ymb ni. (Ob. a. I486), immis m. (reg. Ben.). Hin v. Himen. Hinc von bine (125). henen (99). *Hindula (aus hinnula X hynde), hynde, eyn see (i. e. femella) vnder de herten (22b). Hinnibile wierlich (9). wye erlich (equus; sic. 8). Hin-nire, -niri (133), -ire hueion, uueion (Gf. 4, 1223). wyhan (13). weyen (108). wihel-on (95), -en (69). -wieheln (7, Fris.). winheln (40. cf. hinnitus). wy= haern (19). weihirn (8). wehern (17). wyern (9). nyhan ein rufe der pferde als rueheln (74). nyhagen eyn rop der perde (22b). nyhen; hanen; miegen; huttern; wrintschen (Fr. ). wrienschen (11). brielschen (108). briesgen (99). hin- nern (3), -neren (2), -deren (1). ru'pelen (74). ruelen als die rofi (75. v.x asini Fr. 2, 123). ruheln (Kayse'so.). rinhel-n (134), -en als die roß schreien (ss). *Hinnitum (i. ^rgentum viuum cf. humeetum) kex^nber (76). Hinnitus winheln (76). das wihelen (116). ruhelung (74). ruhlung l geruchter (Fr. 2, i23c). brisginge (99). Hinnula (cf. hindula) hinde (9). reyger be sen (11. aus reyge-boeksen?). *Hinnul-a, -us v. Enula. Hin-eula, -nula (gì. m. ) (cf. prc.) gali, eschalo-tte (Gì. m.), -ngnie (122). Hin-, hyn-, hi-nulus (i. vitulus cerui; filius e. I capre 3) hd. nd. hinde. h.- kilber (74). hd. hynne, hind, hynn (68); hinth- (102). hynnen- (17) -calp; hint- (100), hind- (93) -calb ; hinden-kalb (91), -kalpel (9); Jung hirtze, hirs (9). jun= chert (99). rechbecklin i fiillin (91). *Hinnutus wit hirte (79. st. hinnu- lus junc h.?). *Hintzmannus v. Ceruisia. *Hinula v. Enuula. *Hinulus v. Hinnulus. Hyoscyamus v. Iusquiamus. Hyp-, hip- v. Ip-. Hyperaspistes (i. protectorßr.),ipex- l ipor- (76) yper- (74) -apistes, iper= aspides (76), hispates l ipapistes (i. defensor 148), hyspaspices be-schirmer (74), -schuezer (9). Hyperic-on, -um, yppiricon (105), y- (Gf.), i- (87, Sum. vi) -piricum, 278 HIE HIR HYS iperi-con (9 &c), -ton (64), -chium l ipariton (74) , yperie-um (86 &c), -a (74), -ium (91, ipiteron (123) (cf. hippuris, perforatia , quipparum ) hart-hòvve (101), -lieuui, -ho (Gì.), -owe l har- cehen (harteheu? 85), -enhau (12), -haw (74), -wrz (87). hardenhouiiu (131, Sum. Vi). velt-hopff (74), -raute£ gart uyl (nyi?), weiter unteti hartuel (9). haternowe (Sum. v). rietoch (105. cf. saliunca &c). s. Marien vlas (47). sant Johans crut (123), kraut (74). Hyperpyrgium v. Epigergium. Hypnale v. Ipsalis. Hy-, hyp- (88), hip- (91) -pocaustum eyn stoeue daer vuyr onder is (.132 ). ein stub da das feuer nider ist (110). stub (88). badstub (88, 91). Hypoehondria v. Hespereaueeus. *Hypola-us, -is (kì.) (cf. eurruea) graßmuck (Ki.). gelegorße (125). Hypopyrgium v. Epigergium. Hyposelinum v. Petroselinum. Hippa-, hippi-eare, hippi-, hip-tare (cf. erupticare, hiepas) keichen (126 &c). *Hippius statari (Gf.). *Hippoboscides, ipoqui-ncia i -nei= dos (74), -stidus (9) (herba, cf. ypo= quintida 93 p. 52?)buckes- (85), bockis- (9) -bart. pockspart, wildarheis, wieke *Hippocaustum v. Hypoeaustum. Hippoeomos roß- l stal-knecht (88). Hippo- , hyspo- (79), hipo- (99), ippo- (69, 134), ipo- (76 &c.) -manes, -mones (79, 134), iTCTCOfAavs? (124), ipome-nes (132 &c.) -us (66), iponeus (70) (herba &c.) uenin (99). wenin (79). pierdegift; fullenminze ( kì. ). bnintz von einer studten i ehi krut (88). stech-, rauch- appfel, ni. dornappel (143). hippomanes deuorasse prov. ni. sy heeft cruyken volcht my nae gheeten (116). *Hippomanos (st. hipponomos) roß= hiert (88). Hippopera fellis (9i). Hippopo- (53), ipo-tamus, -thamus (8), -thanius (9), -coneus (76), -timus hi), hipopotomus (74 Mrg.) -mer-phert (8, '9, 17), -roß (53, 74). wasserpfert (74 Mrg.). *Hipp-oseta, -uris v. Equisetum. Yporus. Hippus roß (75). Hiptare v. Hippacare. *Hypus schrey-, droef-scheep (147). *Hircare (st. hiare ? hiseere ?) gaben (21). *Hirc-ellus, -illus, -iolus t -ulus (dem. Br.) pochilin (104). bokkili (127). bock- (7), bog- (8) -lin. bocke- t bócke- lein (9). chizzi (hireelli l hedi (141). augen-winckel (8), -winck (9); cf. hir= quus. Hir-, gew. ir-cinus, ireanus hd. nel. bo-, gew. bu-cken. bogken(21). bockingk (19). buekijnck (11). bocklin (ireinus (i. caprinus 76). *Hirci-, hist'- (8) -pilosus hert-herig (9), -horecht (8). Cf. hircipulus (bocks= harigj, hirtipilus (i. hirsutus , hirtus Kì.), horripilare, hystrix. *Hircitare i. opito vnd stinclichen sin (18b). Hireoceruus (cf. tragelaphus) eyn gegosscn hircze (9, 17), hirscz (8), ge= àndert in geylJen hirscz (8). geißhirsch (Ki.). zwydorn (74. cf. hermaphrodita). Hire-, ire- (64c, 74), ir- (64) -osus (i. hircinus Br., hirsutus 76 , fetidus 132 &c.) bucken (11). becklet (64). pucke= lechtor (74). stinckende (9, 74). st, stinckich (132) als eyn bock (no &c), bog (8). stincking' (17). *Hirctallus v. Hirquitallus. *Hir-cuare t -tieinare i. petere (7fi) st f etere. *Hireum v. Hirsutum. Hireus, ireus (cf. hirquus) hd. bock, bocke (133), bog, poch (104), pock (74). nd. bok (23), buck (11, 22). ireus die stat vnder den armen (17). hireus i. ascella hominis vnder den vchsen {76). v.-gestanck t remselen (113). gstanck vnder der vchsel, ni. stanck van de oxelen (116). *Hiricius v. Erieius. *Hirin v. Eryngium. *Hyris v. Iris. *Hirma v. Hirnea. ^Hirmen v. Hirna. *Hirmendactila &e. v. Hermodae= tilus. *Hir-na, -men (9) geweide sucht (8, 9, 17). vleismes (11). Cf. hira intestinurn\ chira id. (124). hirna la salsiza (gì. m.) ; ì. salsica (129. hilla parva s. ib.)\ hiruea s. u. Eine andere Krankheit hyrnea i. inpetigo l pupula; hyrniosus i. pupul- t inpetigin-osus (129), cf. hirnosus i. impetuosus (cf. v. hirsutum); her etica est qd. scabies que alio nomine dicitur impetigo (76. X haereticae carnes Gì. m.). VII. verseli, hi- (142, GÌ. m.), he- (Pap.) -rnia (s. o.) i. ram-ea (142, Pap.), -ix (Pap.), tramea (Gì. m.). Hi-, hy- (147) -rnea ì. oerea (aus urceus, orca? i. vter GÌ. m. ; an „einen guten Stiefel trinken" erinnemd) quae ad potum baiulandum paratur (129). lo vaso da portare de beuere (GÌ. m.). vat wyn in to dragen als eyn huyt of velie (147). weinkrug (kì.) h. t hirnia (cf. prc.) i. oerea ad potum portandum ain schiudi (76). hirma (hirnia?) i. oeerea steuel l strauel (23). hyrma styfel, lederhose (74). *Hirn-ia v. -a, -ea. *Hirniosus v. Herniosus. Hirna. *Hirnosus v. Hirna. Hirsutum. *Hironi-a, -ce v. Ironia &e. Hirqui-, hire- (7) -tallus, l -eellus (76) i. puer libidinosus (76, 129); luxu= ri osus ad modum hir ci (-tallus 76); pareetatus, cuius vox gallula est ein mutant (125); vn kusche (7). Hirquus, hireus g. ui (9) ouestal (cf. ougstal albugo Gf. 7, 225) l cipfihe quod gallina in lingua crescit (104). augenwinck-in (9), -el (64, 91). hirci i. anguli oculorum (67, 76). hirqui id. (no &c.). hirquus i. angulus 0. (Br.). ireus (74), irtus ou-(93), au- (74) -genwinckel. Hirrire gelffen, bellen, schreien als ein wietender hundt (88). Hir-, ir-sutum l -tum, hersutum (136), hircum (seltener msc. -us; ì. drustum 136, pilosus, squalidus, asper, hispidus q. v.) hd. ruche, ruch, raweh, ruch (12), rauhe, rauwe (152), ràwh (9), ruw, rue (13). nd. ruwe (132), rw (11), ru. hd. har-echt (18), -ig; haar- (126), her- (12) -echtig; herig (6), horrecht (8), ruchharig (110), ruch mit har (76). hirtus scharpff (17, 76).scharp (8). scharft { wach (9. sonst wachs v. aeutus). scharfi gewechs (75. gè- st. i ?). hirnosus i. impetuosus (cf. hirna) t pilosus (76); hi-, t i- (76) -rsuticosus i. p. in eolio (76, 129), cf. rudosus id. (76), hirsieulus i. pilosum habens eulum (gì. m.). *Hirtica i. tunica de pellibus &c. (76). peltz o. rock von wilden tieren gemacht (74). rauchcleid (75). Cf. hireus i. cili- cium (Gì. m.)? *Hirtieinare v. Hireuare. Hirtipilus v. Hircipilosus. *Hiruea (cf. hirna) worst (11, 19). Hi-, i-rudo, -rugo, erugo (q. v.), iruda (8, 9), irrugo (6*;) egla (105). egele (79). eggle (99). vie (13). hd. nd. egei, eine agel(Fns.). eggel t eghel (19). eghell. (132). engel (6). ygel (18). schraffhorne (i. sangwisuca 10). *Hirundinare v. Fritinnit. Hirundin-aria (143, Ki.), -a (143), -ea (85) (cf. erundina) schwalben- (143, Ki.), giib- (143) -kraut. hd. nd. schel-wurz, -wort (II. e), ni. grote i stinkende gouwe &c. (143). Hi-, hy-, i-, y-rundo swal-iwa (84), -wa (87, 102), -une (104), -we (10 &c), -uè (22, 132), -be (5 &c), -b (1, 34, 141), -e \22ab, 23), -ke (Càytr.), -me (6, 4), -m (77). zwalu (11). hd. schwal-b, -m (4, 126). *Hisca (i. viscus; aus viscum auch span. cf. Dz. Wtb. 502) mistel (93). palili genus (Gì. m.). His-cere, -sere (66 &c), -sire iui itum (68) (i. fodere t aperire, os ap.; fundere t ap. 76 &c.) hd. geuwen (69), gewen. geinen (Fris.). gysten (13). gapen (79, 132). graben (68, 110), vfschrunclen vt sicca terra (134 Mrg.). *Hiseyamus v. Jusquiamus. *Hismarus (i. mons 66 &c. ism. Ki.) eyn berg (17). *Hismatieus (cf. mammanticus) der sich tottet (9), an sach dodet (8, 17). *Hismenechion v. Hymeneum. *Hysopu-s, -m v. Isopus. Hi-, hy-spa (i. cerillus, ilbus 74, tr adula, stupa, gipsa, resticulus 75) reisten (1,3, 75), reiftt (74) flachs o. hanfs (74, 75). riste-flasses (8b), -flaße (13). rysthe flaß (5b). en rijste (23, 78) l vlasse (sic 23). ristflaß (49). eyn ryst flachsses (12), rysch flasses (10), ryst= flaysche (19). Hi-, hy-spania hd. nd. hispanien-, hispaner- (76), hispanniger- (18) -lant. *Hispaniea (cf. hibermaneumata) i. vanitas (76). Hi-, hy-spanus eyn hispan-ier (5b, 23), -iger (5), -er (22). *Hyspaspices &e. v. Hyperaspistes. *Hispedicosus v. Pediculosus. *Hispenus (piscis) hirseit (125). Cf. hispe-rus (67 &c), -tus (66 &e.) piscis; u. v. ispergus. *Hyspex (i. ticio) prant (74). HIU HOM HON 279 Hi-, hy-spidus (i. hirsutus t pilo- sus; blesus 1) hd. ruche , rawh (9)r rauch, ruch, r. -herig (no), nd. ruwe (132), rw (11). lispend (1). burst- 1 haar- echtig (126). scharff gewechs (75. cf. hirsutum). sch. der magerkeit halb &c. (65). *Hispil swinghe (98). *Hyspomones v. Hippomanes. *Hispus (aus hippus) i. equus (75, 76). hengst (75). *Hissere v. Hiscere. *Hista, hysta, histra (132) (aus isea) zunde-r (66 &c), -1 (68). sprockel (107, 132). *Histarius (aus esearius) eser (5b). Hister fluuius t gentile (Br.). tunaw (8, 9). steyrer (9). *Hister zu lest (i. vltimum 7. von UGTepoc). Hister (cf. sq.) gauckler (kì.). *Histor (cf. prc.) eyn schympher (7). Hi-, hy-storia hd. nd. eyn gesche-n, hd. -en, -hen, -chen (76), geschyet (132) dinck, hd. ding. eyn ding dz geschen ist (8). eyn dinck also geschehen ist (9). als ez geschenhen ist (63). eyn geistlich ding daz geschehen ist (17). ge-schen (5b),-schicht(1, 77), -schycht (12), -schigt (10). dinck l schiette (22). ein gescriben red der getad as es gescach (93). hd. histor-ie, -i. *Histori- v. Historio-graphus. *Historio v. Histrio. Historio-, histori- (1) -graphus eyn geschichtschriber (5b), geschickt schrei= ber (sic 1); hd. nd. historien- hd. -sc'ber, -schriber, -schreiber, -beschriber , - -be= sebreiber, nd. -bescriuer, -vestener (22). de histoiren bescrift (79). *Histria (cf. hister) steyermarck (9). Hist-rio, -orio (noac, 133), -or, -er, striones pi. (qq. v.) hd. farnmanne (12); lud-erer, -rer, -rar (1), lodderer (10). hd. nd. loder (23), lodder ; l.-boeue (107), -boeff (132). bube (6). bueb (75). bub (21). bueue (11). boue (22). boeve, nette-, wijn-b. (147). netbove t scumer (107). netzknab (65 Mrg. ). neßer (8). scerczer (sterczer? 9. cf. scherzer jocu? lator Fr. ). platz- (110, 132), blatz- t lotter- (88, 110), wurst- (68) -buob sim., -boeff (132). gauff- (75), iauff- t iuff- (65) -kint. tumere (Sm. 1, 443). spil- (Gf.), spili- (127), spel- (99) -man. lecker (8b). ryff-igener, -yener (65), -gan (10). ruf= fian (65 Mrg.). ein person in einem spiel t fryhart (88). frey-het (ih.), -hat l -heit (75). sprecher t herolt (65). *Histrionatus heroltz-, varr. herolt-, herrolt-stat, l iuwff- i heroltz-that &c., Mrg. kurtzweil (65). *Histri- (X sq.) v. Hirei-pilosus. Hy-, hi-, i-strix (cf. ericius) egei (132). ygel (3, 7, 4, 110), aichela (Sum.). eyn su egei (17). herbist-aj (103), -ram (127, Gf. cf. ibex.). dornschwein (91). *Hytter totemvurm (9). Cf. internix. Hittire (canum, i. inuestigare GÌ. m.) winseln l schnoppern (kì.). hittus cpcovir) 5COVÓ<; (GÌ. m.). Hiu-, hyu-, hui- (75 var.) -Ica terra zerschlunden ertrich (64). schrun-ten t -den (75). Hiulce stak- (Fris.), stamm- (kì.) -lend. gatzend (Kia.). Hyuleus gekleckt l ginnend (126). zerschlunden (64). Ho int. wacha (22b). *Hobe v. Hele. Hoc hd. daz, das (6, 76). nd. dat. *Hoconie uuithi (Gf. 1, 745. cf. lau= eonie). Hodie hd. nd. hude. hud (21). hute (22). hute (6). huit (76). huden (11). hiden (99). tailung (74. cf. Goth. Wtb. 2, 607). *Hodiernitas hutlicheyt (18). Hodierrms hud-ig (5b, 17), -elich (5, 21), -elie (23), -en (132), -e diß dages (19). hodelic (22). hd. hut-ig (67, 133, 152), -tig (68), -lich; der hùtige (6); huitig (76), hewtig, hewttiger (1). hodierna die dalingh (22b. cf. hodie). *Holandria &e. v. Hollandria &c. *Holeeus^a^. monsteron, salsalle(122). *Holerare (i. olera l cales plantare sic 76) kole planczin (8). kolpflantzen(9). *Holifaeere &c. v. Holofaeere &c. Holippa hohlhipplein, eisenkuchen (Ki.). Holipparius hohlhippleinsjung (kì.). *Hol-, ho-landria, l holsaeia l hulu= tria (74), selten holland-ra, -ia hd. nd. hollant. holan-t (7), -d (76). *Hol-, ho-landrinus, hol-saeius (74), -andrius (5b, 74) hd. hol-, ho- (4. 74) -lander. hollender (5b, 6, 23). *Holli (i. nareissus) wassersemden, hannenfuß, grensing, swefelprech (74). *Holobara v. Olofora. Holoearpanium quasi totus fructus (Br.). olocarpamen, g. tis die heel alynge vrucht (147). *Holocaust-atum , -orna (9) geneme opfer (9). gemeyn oppir (8). Holoeaust - um , t -orna (no &o. ) offrande (99). hd. oppir (8), opher, opfer; gantz o. (91); 0. das da brent (75); ein gebrant o. (6, 75); eyn bornig opper (17). *Holo-, helo- (alph. holo- 134), holi- (8b), ol- (alph. hol- 79, ol- bes. glossiert s. u.) -faeere, -uaeare l -sere (*. redolere, fragrare 74), holfare (Pap.) hd. ri-, ru- (19) -chin; ri-, rie-, -rei- (8b, 68), roi- (6), ruy- (132) -chen. nd. ruken (11, 22, 79), roken (23). richten (17). riechel (sic) als ein tier 0. kraut (74). *Holo-, hol- (134) -faetus geroche (19, 67, 133). roech (132). gut geroch (110). roke (11). hd. rie-, ry-, rei- (68) -chunge. Holofera.es pr. n. regis kunig (76). *Holophanta v. Alphanus. *Holosanthus v. Alosanthus. *Holo-sere, -uaeare v. -faeere. Holosericum v. Olosericum &e. Holtsatia (cf. hollandria) holsten lant (22b). Holtsatus (cf. prc.) holste (22b). *Holus v. Olus. Ho- (gì. m.), o-magiales manne (9.) Ho-, gew. o-magiare, omagi-nare (1), -um promittere (3) hold werden t geloben (76). hd. nd. hulden. holden (3). hilden (18). Ho-, o-magium hd. nd- huld-e, -unge, -inge, i -eghen (22). hd. huld, holde, holt (7), hilden (18); hold-, holl- (21), hoyld-unge. hd. nd. man-schafft, -schaff, -schfat (sic 151), -scafp (79), -scop, -leen t -guet (20), -leenghoet (81). man-schafft, -hafft (75b) der hi- (75e), bi-ldigung (75). gelibnufi (76). hom-agium t -igium t -inium manschafft (76). *Homanieus menschlich (9). *Homasum v. Omasum. Homelia v. Omelia. Homieida hd. nd. dot-, doyt- (5, 133), doet- (132) -sleger, -sleyger (21). tot- (5b), toit- (7) -slager, dot schlaher (68). dott- (67), todt- (110, 134) -scblager. hd. totschleger o. morder, murder (19). moerder (11). mordener (132). man- scbleger (6), -slechtig (9, 4), -schlechtiger (65, 75). mortschacher (V. a. 1455 Sm.). *Homicida herba (i. eapenus, san= guinarius, ramus q. v.) hartriegeln (75). Homieidium man-slaht (Anz. 8, 101), -slagt (99), -schlacht(75, Sm. noch a. 1760), -slachtunghe (19), -slachtinge (11), -slectu tikeit (9). hd. nd. dot-, doet- (132), hd. tot-, tod- (76), doyt- hd. -slag, -schlag, metf.-slach. todtslack (3). dott schlage (67). mortschàch (v. a. 1455 Sm.). *Homi-culus, -dus v. Homunculus. *Homigium v. Homagium. *Homilio (i. gnanus, X pumilio) ain zwerg (76). *Homilus v. Homunculus. *Homin-eum, -ium (147, Br.) (i. do= mineum 4, hominis seruicium 76, Br.) hersebaft (4). mynschen dyenst (147). Hom-inium v. -ineum, -agium. *Hominor aris menschlich (sic 9). Homo (i. microcosmus l antropus 5b) hd. nd. mensche. hd. mensch, mentsche (133), mentsch (7). nd mynscbe (11, 23). man (8b). pi. leut (75). *Homoblata v. Homoplata. *Homoeenus v. Homotenus. Ho-, o- (9) -mogenia glicher nature (9 Anh., 15, 63). naturlich dinck (9). omo= genium ding das da einer natur ist in synen teylen (75). Homonymum v. Ononimum. Homo-, hono- (9; -piata, l -blata (75), -pianta (122), homo- (4, 74), honi- (8) -placa (i. spatula 74, 75) achselbein (75). ein schulder (3, 8). sch.-beyn (4), -pain (74). schuldiger (sic 9). gali, l'os de l'espaule (122). Homophagia v. Omofagia. *Homo-tenus, -eenus (76), -tinus, -tonus (132) hd. mensch-, mentsch- (7), mens- (133) -lich, -lidie, nd. mynsch-, mins-lic. Homousios v. Homusio. Hom-unculus, i -iculus i -ulus (75), -uncio, -oneio, -ullus (93), -ilus (8), -idus (8 &c), -ilio (q. v.) hd. eyn kleyn, chlain (1) mensch. wenig m. (-idus 8). en clene mjnsche (22, 23). mensch-lein (9), -lin (75b, 110), -li (93), -el (75). clein menschlin (68). *Homusio (aus homousios) eyns wesens (8, 9). *Hon-a, -o (19) (auis) sneppe (19). sneeppe (11). *Honarium v. Honorinum. *Honeorium v. Honerarium. *Honerare v. Onerare. 280 HOR HOR HOR *Honera- , hcmora- (q. v.) , honeo- (67, 76) (aus onera-) -rium (i. magna nauis) grofi (8), gros (9) schifi*. Honestare eren (19). Honestas (i. reuerencia 1) er (1). hd. erwirdi-, ersami- (134), ersam- (67), erber-(110, 132), eber- (68), zuchtig-(i5i), zuchti-keit. -heit(132). hubsch- (17), hubs- (21) -heyt. hobi- (5), nel. houe-scheit. Honestus (i. honorabilis 1) hd. er- sam, -ber, -leich (1). hubsche (17). hubsch (4). hubs (21). hobisch (5). houesch (23). ZUchtig (66, 133). *Honiplaca v. Homoplata. *Hono v. Hona. *Honoforum v. Enoforum. *Honoplata v. Homoplata. Honor hd. nd. ere. nd. eer. ere er= bietung (65). Honorabilis hd. er-lich, -ber, -wür= dig (6), -wirdig (75). irber (17). ernrich (12). nd. er-lick, -bar; hersam (22b). Honorabilitas hd. erber-, ersam- (18), erwirdig- (75) -keit. eevsumheit (11). Honora-biliter , -nter irbirk- (17), erwirdig- (75) -lich. Honorandus (i. reuerendus 1) hd. nd. eren-, er- (133), eer- (132), erevnd- (21) -wert, -werd (67). zfl erende (6). er-ber, -berlich, -wirdig (4), -berg (l). Honoranter v. Honorabiliter. Honorare hd. nd. eren. irn (17). w'digen (9). erwirdigen (75). Honorarium i. premium aduocati l magna nauis (Voce, ex quo , Gemmae ; cf. honerarium). faut solt (8). cleine- t daine-wìn (Gf. cf. honorinum). Honorifìeare hd. nd. ersam , irsam (17), ersamen (18), erwùrdig (6), erwur= dig (110), eerwirdig (68), erwerdich (132) machen, maken. Honorifieentia (i. honorabilitas q. v.) hd. erber- ( 8), ewir- ( 9 ), erwerde- (133), erwirdi-keyt. erbaricheyt (23). Honor-ifìeus, -osus, -us, -abilis (q. v.) hd. er-ber, -berlich (18), -berklich (21), -wirdig, -werdig (133). erbarich (23). eer-sem (11), -werdich (132). irber= liche (17). *Honori-num, -una (75) fursten win (8). wursten wein (sic 9). sehanckung l ertrun-g, var. -ck (75). honarium i. vinum quod principibus preponitur (76). Honorosus &e. v. Honorifieus. Honus e. der. v. Onus. Hora hd. stunde. czeyt (9). ure (99). *Hora (i. fimbria, X ora) hd. saum, seum (21). zoem (132). zom (23). swam (22. cf. horator). *Hora-logium, -legium v. Horolo= gium. Horama v. Orama. *Horasium (cf. sq.) cleder zoom (11). *Horator kleyder saum (19). swamm (sic 6. cf. hora). Hora- (23, gì. m.), ora- (alph. hora- 79), horo- (8b) -torium bedehus. Hordeum v. Ordeum. *Hor-ena, -ona, harena (147) (piscis cf. hor-, fo-, o-rena) vorch (74). fore (17). for (1, 4). forne(5). vorne (23, 132). voorne (107). varne (22). furne (68). furn (110). hd. vorhel.vor-(67), wor- (6)-heln. forgeln (7). foreln(21). voeren, truytten (147). *Horex (cf. orix, fasianus) feusa in (sic 19). feysaen (11). *Horingigantes v. Horripilatio. *Horinis v. Horridus. *Horipilatio v. Horripilatio. Hori-, horiu-spex v. Aruspex. Ho= roscopus. Horizon, ho-, o-rison der halb= hymel (64). Horminum v. Orminum. Gallitri= ehum. *Hornix v. Ornix. Homo-, orno- (i4i), orna- (7) -tinus, -thinus (6), horn-us t -atonus (76) heur (76). hurig (7). hurrig (6). langer ; orno huiro (i4i). homo-, orno- (7) -tinum vinum (cf. v. hornum) hurig (7), hurrig (6) win. ornaeium i. vinum vìiìus anni (76). *Horodi-ns, -us v. Erodius. Horologium, gew. hora-logium l -legium, oragum (5b) zeit- (67, 74), zijt- (16, 64), fewr- (74), vre- (5), uwer- (19), uber- (18), ver- (11), hor- (22b) -glock, -glocken (22b), -clock (11). orlevg (93). orlei (Gf.). vrley (6). stund-uwer , var. -urver (>< urvar ripa) , t -zeige (75), -glaiì (110). hd. czeiger, seyger. zeygher (23). seyggher (22b). seger (2-A). seyer (5b). vrwerck (110, 132). *Horona v. Ho-, fo-rena. *Horor v. Horror. Horoseopium czeuberuisse mit den stunden vnd mit den czeichen oder gradus (9). Horo-, horu-(65, 68), horru- (65 var.) -seopus, t -spieus i hor-, hori-uspex (147), i horu-seulus l -spieius (no&c.) (cf. aruspex) vren- (110), clock- (132) -steller. vrfmerker der stunde t vff die st. (65). wijsage durch angefangen zijt vnd wijle eins geschaffts (75). *Horotorium v. Horatorium. *Horreetat prelt (40). oreetare (Gì. m.), iorritare (141) arietum vox. *Horrena (piscis, cf. horena) henneke (23). ^Horrena (cf. horridus) eyslich 0. scheuez (9). eyslichen (8). Horrendum zu schuen (8), schewen (9). Horrendus grysseliche t gruwelich (19). grijstelich (11). Horrere hd. nd. gruwen, schuwen. gruwel-en (22ab), -n (6). hd. gruen (12, no), grwen (21), gruhen, grawen, schwen, schuen (21), schuewen (9), schuhen (5), schauwen (18), abe schwen (5b); schewen (4), schrecken; her-, er-, ver-(132) -sehr.; forchten (19). vruchten (11). hd. nd. eysen. Horr-eum, -ium, orreum (104) (i. seurium 127) hd. nd. schìhie, schuere. hd. sciura (127), schuer, schuern(21), schuwer, schew-ern (66), -rn (70, 151), scheur (67, 134), scheyer (64c). schure (5ab, 110, 132). schür (6) schir (76). schune(125). schevne (4). schusel (7). kornschutte (126). stad-el (64b, 76, 111), -il (ioa). pi. mittocha (127). Horribilis (i. horridus) hd. grufi-, gruse- (7), gruCe- (68), grus- (133), graws- (66), graus- (152), graùs- (151), greuß- (70, 134), greuse- (67), grese- (13, 23), gruwe- (6, 132), gru- (76, 110), grew- (1), scheuez- (9), ha. herschreck-lich, -He (23). *Horr-ibilitas, t -iditas l -or (147) hd. herschreeklichkeit. gruwe- (132), gru- (no)'-licheit. verschrickung, gruwel, gruyseling &c. (147). Horrid-ulus, olus (76) schutzlicher (9 Anh.). Horri-dus, i -nis (69 &c. X herinis ■= erinnys?), horinis (66 &c), horrena (q. v.) (i. terribilis 66 &c.) vorchtig (9). furchtig (8). eyslich (8, 9). essenlec (99). erschreckung (sic 18). grawsam (4). Horrifieare verueren (132). er- schrecken (64), -schricken, -veren (147). Horrifieus vorcht-machter (9), mech= ter (8). scheuhlich (Fris.). *Horrigometra v. Ortygometra. Horri-, obri- (q. v.) -pilare bare zu berge (12 &c). h. zu b. stigen (10). dz h. zu b. gen (17 sim.). gruen (8). Horri-, hori- (76), obri- (q. u)-pilatio, -plieaeio (8, 17), horor pilorum t hor= ingigantes (76) czustrewet har t aus= vaiiunge (9). gruw- (17), gru- (8) -unge, hautschawrung (111). v'veringe (11)- oripilatio i. nuditas (129). *Horrium v. Horreum. Horror,Aaz), *H. luxurie fliessende fiiclitigkeit (65). *H. naturalis/*d. naturlich fuehtekeit, feuchtuisse (9 Anh.). natuerlich vuclitich (132). natirliche feichtekeit (76). nat'lie vuchtieheit (23). H. radlealis, humo-r. (76) worczel- (18), hd. gewortzelte, gewurtz-t (134), -elt, nd. anghewortelte vuchtieheit sim., hd. feuchtigkeit, feieht-e (76), -ikeit(134). IAC eyn gewurtit fuchtikeyt t eyn geborn fuchtniß (7). Humo-rosus, -sus voi vuchtieheit (132), feuchtigkeit (110). *Humula v. Enula. *Humulare (aus mimare X tumu= lare) begraben (74). Humularium houigarti (104. cf. sq.). humuliarium hopf-gart (141), -carto (131b). *Humula-rius, -tor eyn hopph- 1 hopf- (9), hoff- (8), hopp- (17) -enei. hoffman (8. cf. prc). *Humu-, humo-, humi- (1) -letum, humolentum, humetum (76, 77)hopfen- (7, 9, 76), hoppen- (17, 23), hoph- (1), hoff- (18, 77), hd. hopp- hd. -gart, -gar= ten (1, 9), nd. -garde. hopffen- (9), hoff- (8) -wasser; hoff wasch (8), beide Glos- sari missv. aus -wachs cf. humuletum est locus vbi humulus ereseit (Voce, ex quo, Gemmae). *Humuliarium v. Humularium. Humu-, humo-lus hd. nd. hoppe. hd. hop-fo (Gf.), -phe, -fé, -ff, -phen (1), -pen. hoph (7). hoppen- (132), hop- (142) -cruyt. huppe (8b). happen (16). dopf (i. derba valens ad ceruisiam sic 76). IAC *Humulus v. Dama. Humus hd. nd. erde ; vucht , hd. feucht erde sim. fuchte (18). Hune disen (6). Hunni, huni (13, 74), humi (12) sunt vngari &e., venerunt a gottis (10). hewnen (74). *Hupa (i. lupulus gì. m. ; talis potus) hopffentranck (110). hoppedranck (147). hopp (132). Hu-, hup- v. V-pupa. *Huri interj. festinantis et est quod auriga loquitur (74, 76) equis quum pellit currum cum theutunici dicunt hur dur fursich (76). hor (74). *Huruca v. Curruca. *Hus i. qd. terra t est lingua boherno- rum (sic 66 &c.).husista huss,ketter(147). Huso (piscis i. vpe-eus, -tus, lopetus 147, ipocus &e.) huso (Gf). hd. nd. huse. huße (17). hu/3 (7, 68, 76). huelJe (77). hause (3). houl3e (132). hausen (4). haußen (1). haws (2). huyse (147). Huxaria (ciu.) Hóxter (kì.). huxa- tum (?) eyu stat vp der weser vnd licht tusschen westfalen vnd sassen (22b). I. J. Y. *Iabex v. Ibex. Iacea hd. flock- (143), flocken-kraut, -blume. papier-bl. (Fr.). j. nigra swart- wort (24), -ho (85). swar cornei (47). bruchsanickel ( 143 ). iacia alba v. oeimastrum. lacere hd. werffen. nd. werpen, wai- pen (11). lacere hd. nd. ligen. liggen (11, 132). lyen (22). legen (5, 75). iaces tu leist du (75). *Iacia v. Iacea. *Iaciaculum v. G-entaculum. la-, hya-cinthinus, iaeinet-us (75), -inus duncker t d.-graw (98). himelblaw (75, 8i). plau (Gf.) color iacinct. hemel- l blaw-uar (22). iacine sunt pelles ia= cinctine (76)- pellis hyacinthina keimac (131). cheimata t gruone huta acc.pl.; eh. ì losces huti (cf. aluta) iantino (Gf. 6,399. cf. chomat lantinum st. iantinum ? dock in Sum. in de agricultura); loskinen iantinis loscinin iacyntinas (Gf. 2, 282) ; iantinum cheimat (104). *Ia-, hya- (91) -cintus, selten ia-, hya- cinthus, iachintus (Gf.) (flos, qd. puer, color, gemma; cf. balaustium) smer blum l edel gesteyn (8, 9), t mensche (9). mer- (17), plau- (75a) -blumen. plow= blumel(75bj. vittersporn (75, 125). blyan-t (9, 17), -d, edel seydengewand (i. bissus 74). blagleienbluom (i. iris 93. cf. gla= diolus). plau sim. (Gf.). iacin-ct (64, 81), -chkt(l), -ck (75).iachant (g'emmaNaturb.). Iacobe n. pr. f. iacobe (1). *Iaeolon (i. ieronoxia, epilentia) fallentsieehtag (74). *Iacolu-m, -s v. Iaeulu-m, -s. *Iactamen hd. werffuuge, v'-w. (18). warpinge (11). *Iacta-men, -ntia werffung; berum- ung, -nus (74). Iaetantia berumniz t werffunge (5 sim.). v'w. (18). werpinge (22). werftung (sic 151). rame (13, 19). rome (10). roem (99). berom-enes (21), -nisse (22), -inge (132). hd. rumunge (19) ; be-r., -rumet (8), -ryemung. rueminge (11)- v'mess-ung (110), -inge (132). *Iaetanum hd. werffung (voce, ex quo). Iact-are, -itare, -icare hd. werffen. nd. werpen. hd. nel. beromen. berouen (sic 22). hd. rumen (1), be-r.,-reumen (75), -riemen. sich be-r. (134), -rumen t -rymen (69). v'-messen (110 &c), -ruemen (11), -rumen l -werffen (18). wol-w. (77). be- hagen (99). baghen; ouermod hovart- driveu (22"). jactitare dickwijl beromen (132). vi! (68), dick vii (110) beriemen. *Iactarida v. Latbyris. Iactarius ( qui sua iaetat quasi prodigus) werffer (74, 75), o. der das sein verleust (74). Iactator be-rumer (75 sm.),'-romer l v'messer (132 sim.). briillenreisser (135). *Iactera v. Ictua. *Iactica berumung (7). *Iacti-care, -tare v. Iactare. *Iacticus i. prìnceps (76). Iactura werifunghe (19).warpinge(ll). gioisse (132), groS (110), williger (9), willig (17) schade. sch. (68), last (110, 132) von werffen, van werpen (132). rume (17). Iactus s. hd. wurff, worff. nd. worp. ags. sciutil (i. iaculum, boltio i36b). ptc. geworffen (110 &c). Iaculari hd. schyeßen sim. schissen (8, 9). schijssen (132). nd. scheten, schie= ten (11). *Iaculari (st. ioc.) schympen (18). Iacula- rius,-tor schyßer l schueze i schuezemecher (19). -tor schutz (75, 110, 132) mit dem bogen, pfyl 0. lautzen (75). schiefier (68). werffer (68, 110). werper (132). Iaculum, jacolum (76) hd. schoße, schosse, schoß, scoz (104), schuß (7, 75). ge-schoß (8, 68, 76, 134), -schoyß (5), -schos (9), -schutz (110,132), -schutte (108). ags. seiutil (136b). nd. schot; schutte (99). phyle (7). phyl (8). pheyl (9). pfil (110). pyel (132). pile (18). boltz (110). boltze (132). ghavelot (108). schaffelin (126). wurff- pfeil (116), -garn o.-netz (75). ni. worppijl (116). Iacu-, iaco- (76), biacu- (q. v.) -lus hd. nd. lint-, seltener lind-worm, hd. IAN IBR IDA 283 -wurm, -wur (104). scliutwrn (93). schuß wuime ( serpens volatilis 75 ). schieG= schlang (fhs). schossing/. t schossinke scklang (77). *Iaeustieus win (Sum. Vi). *Iaehintus v. Iacinetus. *Iades v. Hyades. *Iafieus (auis, i. la'ieus 9. cf. loaficus) queker (8). quecker (9). Iayrus, iaym,iair (74,Br.)erleuchte-r, -nder; ein aygner name des dein der herr sein tochter erkucket (74). Iam hd. itz-unt, -int (5b), -ent (75); ietzun-t (66, 152) , -d. iceen (21). iotho (23). iottent (22). terstont (132). ingnot, gereytk (74). czuhandes (19). benant (99). alrest (125). *Iama knopwort (24). Cf. iantos : knoop- 1 lid-gras agrestis (kìi.) ; iampna (GÌ. m.)? Iamdiu (i. iam 66 &c.) iczunt lange (17, 4, 75), lanck (3). lange tzo voren (132), zu voi- (110). yetzlang zyt (68). Iamdudum lange czuvorn (19), czu= vor (8b), dovor (9). lancke voren (11). kortz tzo voren (132). kurtz (68). k. zuvor (110). Iamiam nu nu tze hantz (132). nu- (110), jetz- (68) -zuhand. tehant (99). Iampridem lange tzo voren (132). lang-zuvor (110), -zeuor (68). *Iamptari v. Gentari. *Ianeta- v. Genta-culum, -ri. *Ianimedium (i. bursa mercatorum) borse der kooplieden (kìi.). *Ianiperus v. Iuniperus. *Ianista (*. ianitor 17 &e.) hd. eyn torhuter (66, 70, 152), thore huyter (132), tkur-kieter (134), -hutter (69), dore-hye= ter (67), -hutder (151). *Ianitari v. Gentari. Ian-itor, -uator tor- (66, 70, 152), dur-(19), doer-(ll), dor- (132) -wecktcr. tkor-wathter (11), -warter (3). torwarte (93). tor- (6), dorè- (67, 133, 151) -werter. thuer- (110), dor- (7) -lmter. torhieter (134). dorhoder (23). hoder (21). hd. pforte- (9), porte-, porti- (17) -ner. Ianitri-x, pi. -ces, -tes (147) {jpl. i. glotes 75) czweier bruder hausfrawe (9), swester (8), wiber (64, 75). pi. weyer zweyer pruder o. tur-huterin, -warterin (74). twyer broeder wyf (147). *Iannettus v. Gennettus. Ianta-eulum, -re &c. v. Gent-. Ianthina (cf. v. iacinthinus ) pur= pur far (91). Iantinum v. Iacinthinus. *Iantos i. vitis agrestis (47. cf. iama). Ianua hd. nd. dorè , dor. ture (6). die thoer 125). hd. thor, thore (152), thur (69, 134), thure (110), duere (19). doer 132). Ianua (ciuitas tuscie juxta mare Br.) iamie (1). ianne (71). ienaw, ein stat (74). Ianuarius herde- (109) , har- (5b) mant. hardeman (109). hart man 0. ianer (1). hd. genn-er, -ar (75 varr.), vlg. ienner (75). ni. lau- (116), leu- (108) -maent. cirnbr. klugmaanet (116). Ianuator v. Ianitor. *Ianuensis {cf. ianua) ienawer (74). *Ianues czewberer (9). czweyb'rer (8). Ianus (i. mundus i celum Br.) hemel t werlt (11). *Iapa kar- (19), caer- (11) -man. eyn kerchir (19). *Iapa (cf. iarus) arbor (76). Iap-ex, -es, -ix (22, 74) hd. nd. snel. drate (9). Iarba v. Garba. *Ia-, ya- (9, 74) -rus, -pus (85), -phirus (74), iliaros (Sum. v) (herba, i. pes vi= tuli 74, 93, Sum., barba aaron 93) suche (9, 47). suge (85). calbeswz (Sum. v). kalbsfuß (Nmn.). yarus merpintz; iarus kalben-, var. kalbes-fufi herba 0. wasser^ manni. aquarius sidus celeste; iaphirus aron, ein kraut, o. der mey i. rnaius (74). aaron (93). *Ias-ytrosin, -itrossin (136) ags. (?) synian (94); i. syriam (136). , Ias- , iese-, ges-, gelse-minum, iosm- a, -enum,£iasme(144) veiolraben (143). *Iaspis v. Aspis. Iaspis edel- (8, 9), blut- (17) -steyn. iasp (64, 88, 9i). iasspe (64). jaspt (1). *Iastrum ein schùfel (6). schaufel, schor (74). en spade (23). *Ibar (arbor 66 &e., 110 &c. cf. ibex, iber) ein ibe (3). eiben bawm (4). *Ibasis v. Ipobasis. Iber (arbor 76 cf. ibex, ibar; popto= lus 110 &c.) ein flyessende wasser (66 sim.). Ibernia &e. v. Hybernia. *Ibern-ius, -us v. Hibernus. I-> y- (5b), ia- (74) -bex, iber (74) (arbor; quadrupes , i. doreas &e.) , i-, ni-bix (animai), ibiees (94, 136) (cf. ibis) ybe (5b). eyben (1). ybin holtz (8). hd. stein-bock, -pock (74), -boch (95), -stock (sic lai), -geiz. steyne- (10), redi- (9) -bock. sten-geiz (100), -buck (23). reg= bog (8). staingaiz i herbist ram (cf. hystrix) t gami-cin t -za (104). gamz (Sum.) . gemmeze (95). gemJJ (64). ags. firgin-gaett (94, 136), -gat (Hpt. 5, 195 sim.). ain wilde gailJ (76). aldi (77b). Ibi hd. da, do (6). nd. dar, dair (132), ginder (99). *Ibieinus ibin holczin (8. cf. ibex). *Ibida v. Hibrida. Ibidem (i. inibì) hd. da-, do-selbes, -selbetì, -selbest, -selbst(no). dar-sulues (23), -jn (67). in die selue stede (132). *Ibis (adj. g. -idis (11, 19 ; auis ser= pentes comedens, g. -is, -idis ; serpens, g. -itis 8b), ibix (auis 5, 74J, hybis (auis 100) scarui i weho sim. (Gf.). der eyb (auis Naturb.). hd. nd. storck. hd. storcke (67), storch, storg (133), storge (34). ede-bar (8b), -ber (23). wasseruogel, ein veinde der slangen (74). slang (6). natir (9). hessi-ger (6), -ck (19). hatich (11). Ibiseu-s, -m, euis-eus, -tus (qq. v.), hibiscum (94, 136), ibristes (genus vir= gulti 76) (i. altea 100, bismalua q. v. 74) ybiße (100). homes (24, 47). ags. biscopuuyrt (II. e.) *Ibolidus v. Bolis. *Iborneus v. Hibernus.. *Ibreas v. Ilibermaneumata. *Ibristes v. Ibiscus. *Ibrix (est quasi irieius quamuis al. maior 75 ; i. oestiolus maioribus spinis quam erieius orta ex apro et scroffa 76, aus hybris X hystrix cf. ibex) fische ling (75. fi-si. fri-?), eyn greber (animai 8, 9, 17). Cf. ietis ilt.is (kì.), ictis, eiltes (Fr.)? *Iederieia v. Ieterieia. Icere (i. iacere 5b) hd. slahen, schla= hen (68). slaen (11, 13). geslagen (17). werffen (1, 5b). *Ie- (9), id-ida, -itha (74), -ita (76) (cf. iditum) nornen Salomonis i. dilectus dei (Br. &c. ). kunig Salomon (74). i. Salomon l lieblicher got (9). i. sola= mente (sic ital. GÌ. in.). *Ieinus v. Erieius. *Icio i. angulatio (76). *Ieius (auis) drap (19). trabbe (cr.? 11). *Icoleus v. Iroleus. *Icomia v. Economia. Ico-n, -na, -nia hd. bilde (Mss. mog.). *Ieon-amus', -ia, -omia &c. v. Econ-. *Icoronia v. Ieeorina. *Icta v. Iota. *Ieter (19., alph. itter 110 &c), itter (107), ictaer (11) (auis) golammer (19). marcolf (11). korn- (68, 75, 110, 132), core- (107) -vogel. gar- (132), gaer- (107} -musche. hicter (auis crocea 110 &c.) ital. lo pagagallo (Gì. m.). geelvogel (110). gheylgoerß (132). ieterus, ixispo? grun- l gilb-ling (126). i-^hi-ctrix auis gii/a bruder hiltroff t br. birolss (74). Ict-, t int- (74), hict-, icd- (18b) -ericia, herterieio (1), hicte-r (97), -ria (23), ictri-cia, -x (110 &c.) hd. nd. gel= suchte. de ghel zuke (23). die glieyl (132), hd. gele sucht. gesuckt (sic 18b). dy gelsoet (97). die gilbe (74). le-, hie-, ie- (105) -tericus, hieteri= eius (110 &e.) gelisuhtiger (Gf.). gelsuch= tìg (105, 116). *Ietinus igei, l piscis qd. pirsich (74). Ietriis wisel (88). *Ietrix v. Ieter. Ieterieia. *Ietu-a, -ra (6, 23, 76) ain vogel (76). widehopff (6). wede-hop (23), -wale (11), -wal (132). widderwayl; iactera widdel= wayl (19). Ictuare (i. ieere 76) slagen (17). prugeln (kì). Ietuatus (i. percussus 76. cf. sidera= tus) geslagen (17). erslaen (5). *Ietulia i. pugna (76). *Ictura v. Ietua. Ictus s. ptc. hd. slag, slack, schlag (5 &c). nd. slach. ein streich (6). wurf (9). eyner der da geslagen ist (17). in ictuoculi in ey augen-blicke (5b), -plick (75). *Ielieos v. Eeho. Iehnobates spuerer (88). *Ierioos v. Eeho. Id hd. daz, das (6, 76). nd. dat. Id in re, idem re (15, 63) daz selbe ander wise (17, 63), an dem wesen (15). Id, idem (15) ratione daz selbe an dem wesen (17), an der wyse (15). *Idalia bonina (Sum. vi). *Idapticum i. duralocutio (148). vnge- fuge (8), -lympfe (9) wort. idraptica sunt verba zneptà l stulta (76). 36 * 284 IDI Idcirco t ideo dar- hd. -vmb, nd. -vmme. daer om (11). (ide.) daz selbe Idea hd. nd. forme, eyn frauwe {sic 8b). hd. bilde. bildunge (10, 49). vor-b. (62). bildlich ansynmrrjg (9). biltlich vßsynnunge (8). betrach-tunge (9), -unge (8) eyns iglieben dinges zu machen t schone rede. gestalt die einer im syn hat vud vor ee wan er dz werck macbt o. ee er das voi-, var. ver-bringt (75). Idea (pi. 63, 74) in angelis ein ent= wurffen (15), ent- (17), mit ent- (9) -wor= fen bilde an- (9), mit- (17) -geborn. mit- g. (9, 63), -wesende (63) bilde. mit-ent= werffents l -geporn einpildung (74). Idea (pi. 63) in deo fiirbildung der natur (65). gotlicher inbildung der crea- turen sy zu machen (63). gotlich inb. creature zu m. (7, 9, 15, 17); gotliche einpildung cr. ze m. o. vorbekant einp. (emp.) zu creaturlichen (74); t fugen l vorbildung creaturlicher werg (7); i vorb. zu creaturlichen werken (15); vor bekant in bildung (i) gotlich v'bil= dung cr. w. {i) ewige zu entwerffung gotlicher inbildung (17). v'kante eynbib dunge zu cr. dingen o. w. I ewige v'nunft gotlicher lieb (9). vor ent-wurffen got= licher bildunge (15), -werffung g. pilder (74). gestalt die einer im syn hat vnd vor ee wan er dz werck macht o. ee er das ver-, var. vol-bringt (75). Ydeaintellectualis eingeworffen pill= dung der verstentnuß (74). Idem hd. der i daz selbe. dasselben= glichen (62). nd. dat zulue (23), solue (22). die zelue (11). Idem re &c. v. Id in re &e. Iden-, idemp-tidem der glich 0. das selbe (110). der gelijch of dat selue(132). Iden-, idemp-titas hd. eynig-, eyni-, eyne-, eynbar- (15), dyeselbe- (19) -keit. die, var. das seìbigkeit ( 65 ). nd. eyni-, eni-, gelij- (11, 132), geli- (no), gli- (19) -cheyt. geluckheit (68). selbeswesen (12). *Ideoma v. Idioma. *Ideota v. Idiota. Idida v. Icida. *Ididem daz selb-e (8, 17), -ir (5b). *Ydilieio (-éo, cf. endelechia?) vob kumenliche warheit des rechten (74). Idi-, idy-, gew. ide -orna eygene sproche (8, 9). lant sprache (19). hd. eyn sprache, sprach, sproch (6, 4, 69), sprauch (67), spraich (132). sprake (23). spraeck (11). tale (99). zung (65). Idiopathia (Br.), ydiopaeia {i. pro- pria passio) aygenleyden (74). Idi-, idy-, gew. ide-ota {i. iners &c.) hd. nd. vnvorsunnen. hd. vnv'-sun (21, 133), -sunen (67), -sunnen, -sonnen (5), -sunde (18), -synnig (4), -standenheit (6ì. vnge-lert (68, 110), -lart (9), -lort (8). ongeleert (132). vnkunstig (4). vnbehende (5b). eyn dor (8). doregteg (99). heinzu= giler t heimiscer (127). Idipsum daz selbige (5b). das selb (1). *Idir eyn slange (8). Cf. idris {vrsch. von idrus) i. serpens nouem habens capita (76). *Idita &e. v. Idida. Idi-tum, -thum {pr. n. in ciuitate regìa Dauid 9; i. salt-ator, -ans Br. &c, ■um 76; untersch. von idida &c.) springer IDR (74). wonderlich sprenger (8). wunderlich springer l tumeler (9). springende of aver-spr. (147). Idola oppolde {st. kobolde? apgode? abholde = unholde?) elben {1} gestelt= nusse (9 Alili.). *Idolare v. Idolatrare. *Idola-tieum, -thitum v. -trium. Idolatra, ydolatr-a t -es (1) {pi. i. fatidici q. v.) abt- (1), apt-gotter (1, 5b), -gotter aubetter (9), -gode anbeter (8). Idola-trare, -re, ydolotrare (1) hd. dye, die, dy ab-gotter, -gotter (134, 151), -goter (70), -got (4j, apt-gode, -god (133), -godde (7), -gotten (21), -got (8, 152), abt gode (18), nd. de afgode eren. apt gode (5b) , abtgotten ( 1 ) dienen. abgot (68, 76; , die abgott ( 110 ) anbetten. die afgoden anbeden (132). offeren (11). Idolatria abgottereye ( 75 ). hd. abt gott (1), aptgodis (5), duflls, difels (21), duffels (133), tuffelß (68), teuf-fels, -elß, -eß {sic 151), dufel (no) dienst, dinst. deufelß (152), duuels (23) denst. *Idol-atrium, -atrum, -atieum, -oti^ eum, -othicum, -athitum (75), -othy= tum (Gì. m.), -itieum (110), -ietum (76), -othium [i. idolo sacrum ne) hd. opper (8b); o. dem aptgode sim., oppern dem aptgoden, opher der apt godde (7) ; apt= gotter (9), abgottereye (75)oppfer; apt-- gode oppir (8). offer deme afgode (23). Idol-ium, l -eum (74) aptgotter (9). abgot-hus l -stuol (141), -tereye tempel (75). stat do man die abgotter eret (74). *Idolmea v. Idumea. *Idololatrix abgodliclio (Haup 5, 202). *Idoloticum &e. v. Idolatrium. *Ydolotrare v. Idolatrare. Idolum hd. ab-, apt-got. apt god (19). af-got (11, 23), -god (22). abt gott o. dienst (1). abgot o. dienste. vmbguter. (74). *Idolus apgot (16). *Idomeus v. Idoneus. Idoneitas wijs- (11, 19), bequem- (68, 132) -heit. geschick- (no), tug-, var. tog- (65) -licheit. from- (7), erber- (9) -keit. bewerbunge (8, 9). Ido-neus, -meus (Sum.) wise (8b). wijs (23). hd. bequeme. nutz (110, 132). vn-strafelich (13), -strefflich (10). bewer-- big £ erber (9). gewge (100. i. e. gevuoge). gelimpick (5b). gelimphig (2).glimprleich (1, 3). tuch-tig t -lig t tuglich (75). geuelliger (Sum.). *Idor, hydor (Br.), l idros (110 &c). wasser (9). *Idra slange (11). houptige slange (9. cf. idir). hydra i. idrus (110 &c). lintworm (100). Idragula &e. v. Idraula. *Idraptiea v. Idapticum. *Idr-aula, -aulum (8, 9), -oula (76) {i. fistula aquatica 3, 4, 76) ein ror (3, 4). waßer-ror (9, 75), -pnffe (8), -piffe (10), -rynne t -floß (12). ein getiecht (f st. s) der orgeln; t i. q. sidealla orgeb gedone (74). sidraula i. sonus organorum {i. q. idragul-a, -ieus gì. m.) ; ydroulum est organimi aquaticum t sunt vasafacta de corys vitulorum (76). *Idrax v. Idrox. I-, seltener hy-dria hd. wasser-krug, IER -kugk(21), -krueß 0. eymer (125), -geschir (65); crug, krucke (10). kruke (13, 99). water kr. (23). vvazzeruaz (104). kiipffer= ling (111. cf. futis, Sm. 2, 320). vngelt {sic 6). gelte (65). *Idrilla eyn schuppe (19). *Idrius (hydrius i. aquarius Br.) waße= rick (19). waterieh (11). *Ydrofaba {cf. idropisis) v. Hydro= phobia. *Ydroleon water mit rosen oley ge= mengt (147). *Idrolla eyn kodrolffe (17). *Idromalum v. Idromel. *Idroman-tieus, t -eius (74) swartz= kunster in wasser (74). gouckler (68). gokeler (132). warsager (110). *I-, hy- (111) -dromel, hydromel-i (isid.), -lum (130), odromellum (23), idromalum (74. x malum) apffel- i opffel- (74), ephil- (130), lauter- (64) -tranck. en appel dranc (23). honig-wircz (9), -wurcz (8), -wasser (75). hong brock {i. aqua mellifica 76). medt (111). *Idropasis v. Idropisis. *Idropieus hd. waßersuchtig. nd. water= suchtich. *Idro-pisis, -posis (7), -pasis (17), -pis, -ps, hydrops (86, 95) hd. waßer-, nd. water-sucht, -suoch (19), -suth (95). uuazarkalb (86). *Idros v. Idor. Idrus. *Idrotus waßerstein (19). watersteen (11). *Idroula &c. v. Idraula. *Idroulicus v. Idruulitas. *Y-, i- (74), hy- (95) -drox, idrax (17) ( auis , i. serra t spiceeula 74) wasser-, t pach- (74) -stelza (Gf.), -stelze (95), -stelz (74, 100). bachstercze (17). *Idrus, idros, ì eudris (75) hd. waßer-, nd. water-slange, -nater (9). slange (8b, 18) in dem wasser (18). *Idruulitas (st. hydraulicus, c/'.idra= gulieus Gì. m. 4, I22b) wasser singer (9). idroulieus die. qui cantat in organis (76). Iduare deilen t sundern (17 sim.). Idumea, idolmea (76) tumiat (127). *Iecor interpr. eognitor bekenner; assertor id. 0. verieher (74). Ieeur, ieeor hd. le-, leb-, lei- (3) -ber. leue-r (22, 132), -re (23). *le-, gè- {q. v.) -corina, -cornia, ieeur-ina, -nia, ieoronia (76) hd. leber-, lebber- (18), leiber- (3), nd. leuer-worst, hd. -wurst. *Iecornia {herba) leberworcz (4). *Iecurnia &c. v. Iecorina. Ieiunare hd. nd. vasten. *Ieiunis v. Ieiunus. Ieiunium hd. dye fas-te, -t, -ten. vasthe (vasche? 19). de vaste (23). die vasten (132). Ieiunum der melcher (i. lacteum intestinum 125). Ieiun-us, -is (11) hd. nd. vastende, nuch-, noch-terne, hd. -tern. nyechtern (67). nuhterig (6). *Iem- v. Hyem-. Ientaculum &c. v. Gentaculum &e. *Iepatiea v. Hepatica. *Iera-mia, -nia beyfuß, wurzel des b. (143). IG-N le-, ge-rarchia (i. chorus angelorum; sac-rus, -er principatus) chor der engel (1). heyligthum ier., heygthum ger. (9). vorsteui dom (13). fiirstenthum (65). eyu heylig furstung (7). eyn heilege fursta= tum (lO).hymmelschar (8). ierarchey (75). Iericho (ciu.) iericho (1). interpr. ab= nemung des mons (65). *Ierobotanum yserhart (47). hiero= botan-e, -um (94a) eysenkraut (143). ags. hrsetelwf (94a). *Ieronoxia v. Jacolon. *Ie-, ine-, selten hie-rosolima^ -ru= salem hd. jerusal-em, -ym (5b). irlm (5b). interpr. samlung der gloubigen (65). *Ierosolimitanus eyner von jherum (5b). pi. sunt monachi heiligen greber (65). *Ieseminum v. Jasminum. *Ies-o, -um v. Gesum. le-, ihe-sus, jhus (5b) jebsus (5b). *Ig-a, -e, -o (4), -ra (75), t -uà (74) (i. merica) hd. heyde. eyn h. (18), hey= den (6). haid (1, 76). (ige 68 &c, iga) heydelber (68, 69, 70, 134, 151). iga krut wag (68). eyn kruyd kayr (19). cruut caer (11). *Igena v. Hyena. Igitur dar- hd. -vmb, nd. -vmnie. danne (99). *Igmen v. Inguen. Igna-nia, -nus v. -uia, -uus. *Ignarium v. Ignearium. I-, in- (17, alph. 110 &c.)-gnarus (i. ignauus 5b, 6) hd. vnwi-se, -B, -Bende sim., -Ben, -ssen. vnkunnender (6). on- wijß l -wissende (132). Ignaui erczagen (9). Igna-uia, -nia (152) treg- (9), dìier- (19), vnwyssen- (5b, 110) -heyt. drog^ keit (8). drocheyd (19). pulerie (22b- cf. sq.). Igna-uus, -nus (152) treg (9, 68). drege (8). traecb l geck (132). thum (68). stump (8b). vnweyßs (1). puler (cf. Br. Wtb. 2, 373), eyn vordorven mester (22b). puylre, verdorven meyster (147). *Ignearius ( adj. i. ignem continens Br.) vuyrvat (147). Igne-, ign- (94, 136) -arium fuer= stayd (19). vurstede (11). ags. algi-uueorc (94), -uerc (136). *Ignere v. Ignire. Igneseere born t bum (8b). *Igneum v. Inguen. Igneus fueri-cke (19), -cg (8b), -n (75). vuericb (11). *Ignia v. Gingiua. Igni-bulum (i. thuribulum 66 &c. ), -bolum, ignobilum (76) eyn rauch vali (17). ffur ysen (6). *Ignieacubulum fuer ysen (7). *Ignifer-rum, -um (i. igni-le, -men, -tabulum, pirricudium 75 ) hd. fur-, fuer-, born-, brenne- (7), form- o. prenn- (74) -ysen, -eysen. eyn born pryeme (5). prùn (21). en berne pren t en dor slacb (22, 23). hd. dorslack sim., dorchslag, durch-slagk (74), -schlag. dunnerslag (sic 7). eyn fuerslacb. stael. (132). *Ignifuleium gali, manetes (122). *Ignile hd. furge-zauwe, -zau, -zuck (10), -zig (6 sim.). fuerge-zawe (18), IGN -tzouwe (132). hd. feuer geczauwe (152), fuwergezug (69), fewer gezeug; fewr- (1), feur- (64, 134), fuer- (75) -zeug. vier= geczeu (13). en vur- (23), vuer- (11) -towe. v&rtouw (99). *Ignimen (i. igniferrum q. v. 75, ferrum cum quo perforatur aliquid 3, 76) einbiir-(3), briie-(4), pren-(75),brenn-(76) -eysen, da mit man etwas bezeichnet (75). *Ignipelagus gali, feu grégois (122). *Ignire sbst. fuirzuig (76). Ign-ire, -ere hd. hiczen t fuern, (5b, 7), fewren (1 sim.), feuwern (no); fur- (133), feur-igen. nd. vuren (23), fueringhen (132). hd. gluegen (75), gluen, gluwen (8), glowen (12). heiten (Ili. brennen (76). wermen vnd hytzigen (64;. Ignis (i. lar 1) hd. fuer, ffùer (5b), fure (21), fewer (66, 88), feur, feuer. vuyr (132). vur (23). ujer (99). liebe, bulschafft; deippel (i. meretrix 88). Ignis sacer, s. i. , saterigeus (17) (morbus, i. erisipila 75) helig fur (5). hd. heylig, hellig (21), helick (3) fuer, fewr. hellich fur (23). hillich vor (22). helsch vur (23). das h. für (6 sim.). lielscbe fuer (17). hailfuir ( 76 ). sant Antonius plage (125). sanct anthonien fuer (75). gesent (4. cf. Sm. 3, 211). Ignitabulum (i. igniferrum 75) hd. fuer-ysen, -getzaw (125), -stayd (19), -state (133); fewer-, feur-stat; feuer statde(152). vuyrstatt (132). en vur ysern (23). eyn schor ysen (8, 17). scher eysen (9). liulite (104, sim. Gf.). luichta (141). luhte (Sum.). *Ignitegium (anders Gì. m.) vuer- stulpe (19), -stolp (11). Ignitus gluedig ( 17 ). feurin ( 75 ). unsteken (99). Ignobilis hd. nd. vn-edel, -adlicher (75), -wirdig (17, 65). *Ig- i de-nobilitare vnedel machen (75). Ignobilitas vn-adel (65, 75), -edelkeit (65 varr.). *Ignobilum v. Ignibulum. *Ignoma v. Ignorantia. Ignom-inia, -inie, -inea l -ia (76), -ina(134), -en (17) schande (8, 9).scband (6). (X ignorantia) vnwi-ßlich (5, 17, 21), -ssleich (1), -scheli eh (5b), -tlich (23), -ttich (22) schande, schaden (17), sagen (21). hd. smacheit. vn- (100, 110), on- (132) -eere. oneer (11). vn- werde (8b, 23), hd. -werdigkeit sim., -wùrdikeit (6), -wird (9), -wirdige, -wirdig, -werdig. Ignominio-r, varr. -sior, -sus ein verschmeehter ( 65. cf. ignobilior ein vnwirdiger u. s. m. il.). Ignomin-iosus, -osus (76, 151) hd. nd. vn-wert, -wirdig (9), -wùrdiger (6), -werdich (23), -erber (68, 110). on-werdig (21), -erber (132). berufft (110). berucht (132). ver-wurffen (12), -worffen (10). schendi-g (8), -k (9). Ignorans nicht wyfiende (19). vn- wyfi, -wissende, dum o. treg (110, wo igna-rus und -uus 132). vnweilì (76). Ignoranter vnwisselichen (110 sim.). Ignorantia (i. ignoma, inereia 1) hd. vnwissen-heit, -kait (1). vnwyßende (8b). on-wissenheit (132), -wetenheit (11). vor= gessenheit (4). ILL 285 Ignorare hd. nit, nicht en (17) wißen, wissen. niet weten (11), kunnen (110, 132). v'gessen (17, 76). Ignoscere bekennen (6). on-b. (21). hd. nd. nicht b. hd. v'-geben, -zihen (6), -czeyhen (1). vergeuen (132). *Ignoseibilitas verzyglichkeit (65). *Ignosticus i. remissus (76). Ignotus hd. nd. vnbekant. fremd (16). *Igra v. Iga,. *Igris &e. v. Hygrida. *Igua v. Iga. *Igwen &e. v. Ingwen. *Ihaustrum (st. haustrum) wasser rad (9). Ihe- v. le-. *Ii gee 0. ganck (74). *Iingulum v. Iugulum. *Iisanoria v. Ptisanarium. *I1 etwas (nil nitz; 88). *Ila v. Ascella. Ilabeckenhube (voc. Twing.). yla pekh haube vl). poggel- t englische-haub (74). *Ila v. Hilla. *Ilancia (cf. glis) rote ledeke (47). illafeos i. lappa inuersa (q. v. 24). *Ilbus v. Hispa. Ile (pXrj) erst nature aller ding (17). erstmatirge (8).aller erst mati'e(9).walde ; anfencklichemateriallerwertlichersachen (74). yle, yles tuschen wat ind nyet(147). Ilectus v. Illeetus. Ileos, ileus darm-sucht (91), -gicht (111, 116). grimmen, ni. lanck euel (116). Ilex v. Illex. Ilex hd. yben-, yven- (13) , ebich- (10) -holtz. iuen- (23), iluen- (22) -holt. eyn yb (6), eych (7, 93). en elike (11). eyche (8, 9, 102). eike (99). uereheih (Gf.). hd. aich-, eych-, eychel-baum. Ilia, illia (76) hd. die lenden. lende (23), lynde (10). lynden (13). Iancha(i27 derni (91). kleindarm (93). waych (111 die wayche (76). adir (i. fibra Sum.). Iliaca v. Hyliaca, *Iliaros v. Iarus. *Ylias prache (i. q. lacisca 104). Ilicetum aichin-ding 0. -gewechs o. stat douil aychen waehsen (74). Higneus aichin (141). *Ilio (i. ibis, aus ixion?) stor-ch, -ck (74). Ilion v. Hyliaca. Hios (i. obuolutio i dolor intestinorum Br.) en storinge (11). Iliosus gichtig (91). *Ilium (cf ilios?) ags. neuun-seada (94); naen-sida (136a), -sood t neisn (i36c) st. innan-seada? Il-, selten Ini-. *Hla (£UÀ^, vermis GÌ. m.) v. Hilla. *Hlabatus v. Illibatus. *Illabi hd. nd. in gliden. gliden (22). gliten (21). glißen (18). hd. in-glitschen (10), -fallen. ein-f. (76). faln (18). zu-f. (21). ent-f. I -cliden (17). niac dar-hin (21), -ben (23). hd. da- hyn, -hyne; dohin. dort durch (125). Illacrimari hd. weynen i schreyen. schrihen (133). 286 ILL ILL IMA *Hlafeos v. Ilancia. Illapsus influfì (62). Hlaqueare(«.illiciare 9) hd. stri«k«n, ver-str. hd. nel. be-str. vorstieken (5b). hd. mit stricken vmb-geben -fangen. fahen t binden (17). wilde (8), willde (9), wille (17) maeben. feßlen (64). zwirnen (75). Illaqueatio bestrick - ung (75, 110), -inge (132). Ulaqueatus hd. nd. be-, v'- (6) -stricket. gestricht (18). *Illare (i. parum ire) weuiggen (74). Illaridatum gespickt (125). *Illas v. Tylas. Hiatus, -um an- (11, 19), schedelieli in- (8) -gebrackt. gesprochen t in ge= leit (17). Ille hd. der, ader he (5b). dee (22). de (23). hey dey ghene (i. ipse 22b). *Hlebatus v. Illibatus. *Ille-, illi-, inle- (94, 136) -eebra vn= reynickeyd (19 sim.). unrerigkeyt (13). onreynicheit (11). hd. bose loste, ge= lost (8). snòder gelust (9). vnzimelich begird (68, 110), vnzimelichkeit (15). vleyschlicbe ghenoecht (132). ags. tyctin- num (94), -uura (136) d. pi., cf. ineita= mentum. illex. Illeeebrare boß gelyst haben (110). mit vleyschlichen ghenoechten stricken vangen (132). mit vnkuscheit vnreinigen (68). *Hlece-, illeci- (76) -bris (1. faciens illicita) boßheit (l) vnzimelich (6). en bosewicht (l) schalc (i) vntemelik (23). quait lustich l begerlicli tzo onkuseheit (132). boßgelystig (no). Uleeebrosus voi unkuyscheit onder onreynicheit (132). voi vnkeuscheit oder vnreinickeit (110). vnkusch vnr. (68). *Hlecibris v. Illeeebris. Illectare, illeto (6) zu- (5), stedeli= chen zu- (18), stetiklich zu- (76), stede= liken to- (23) -locken. stetteglich zu locken (21). stetklich leeken (6). stetek= lich zu lernen (sic 7). vnzimlichen leben 0. thun (75). Illeetatio (*. de-tractio l -ceptio 76) vnzimlichkeit (75). *Ille-ctor, ì -xa l -xis (i. turpis t detractor 76) betrieger (8). Il-, in- (94, 136), i- (76) -leetus in- gelockt l be-droegen (132), -trogen (68, 110). ags. getyc- (136), gitych- (94) -tid, cf. illex &e. Illegitimus vnelich (10). Illepidus, illipedius (66 &e.) vn-sueß i -milt (110), -sieß 0. suer (68). onsoeß l onhoesch van worden (132). vnver= standener (i. insipiens 65). vngeschmach (74). Illesio (?,. in-uiolatio i -offensio) vnverserung (75). Ulesus, illisus (67) hd. gè- (5, 7, 18), be- (66, 152), b- (67), vnbe- (i5i), vnge- letzet, -letziget (17); vnuerleidiget (75), v'sert (5, 7); vn-, an- (21) -v'sert. geser= ghet (22). vnghezereghet (23). onge- quetzt (132), -czelet (21). *IHsetale &c. v. Illitalis. *Hleto v. Illectare. Ulex i. sine lege (110 &c, Gì. m.) tro- (9), dro- (8) -gener; X illi-x l -ciens (110 &c), -cium (ss), -ilex (76) i. de= ceptor (cf. illeetor). das an sich zeucht 0. lickert; betrieger (68). inlex ags. tychtend, ab inliciendo (136) ; tyctaend, anbinliciendi (sic 94). *Hlex-a, -is v. Ulector. *Illia v. Ilia. *Illia-ea, -sis v. Hyliaca. *Illibare (i. imbuere àie. Gì. m. , non coinquinare l ineontaminare &e. 75) vnvermaligen; vnzerstoren an dem libe (75). *Illibatio (i. incontaminatio) vnver= maliguug l vnzerstorunge (75). mi-, illa- (1, 2, 9), ille- (76) -batus vnv'-maligt (75) , -unreynt (9). hd. nd. vnbeflecket. hd. gantz, heil (6) vnb. gans onbevlecket; ongeraist (132). gantz vmb geflecket (sic 7). vnbe-flet (49), -lecket (sic 22), -bletzet (76). hel gantz (23). geheel (99). vnferflecht (1). vnu'flich (2). Ulibertare fryloß l fry machen (65). Illie dar (76). dar- (21, 23), da- (5) -her. dahin (75). dare (18). *Illie-, illi- (68, 76), -cine dar-hyne (17), -heyn (18), hd. -hin, nd. -hen. hd. da-hin, -hen (5); do-hine (133), -hin (6, 4), -von, -selbest (9). dair in (132). *Illieebra v. Illeeebra. Illicere hd. nd. in-, hd. zu-, tzo- (132), zu sich (10), zu im (12) -locken. in- (6), zuo sich (13), zuo sic (14) -loken. zu- lucken (8), -kocken (sic 8b). intre-cken (132), -chen (68). an sich ziehen (110). *Illicere (x illidere) stolJen (8b). *IUieiare v. Illaqueare. *IUicine v. Illiccine. *Illicio v. Illisio. *Illieite vnzemelich (17). Illieitus hd. vn-zimlich, -zemelich. vn-temelick (23), -temmelick (22), -geur= labit (19). on-gheorlouet (11), -tzemelich (132). Illicium v. Ulex. Il-, i-lieo snell-e (9), -ich (8b). ende= lich (9). zu hand (65, 110). schire zu hant (8). bald (65). *Illictor i. commentator (76). *Illietus v. Illitus. Illidere hd. stoßen, zu-, zer- (6, 67, 76, 134) -st. , -stozzen (5), -stossen. stoyßen (19). zu- (133), tzo- (133) -st. zu samen steußen (18). nd. stoten, to-st. *I1-, sub-limis hoch (65). Illimis sunder slyc (99). klar, luter, suber, on kaut (88). Illinc vanginder (8b, 99). von- (8), vor- (9) -hinder (sic). Illinire (i. intus Unire 66 &c.) hd. in= wendig schmiren, smeren (132, 133), schmeren < 152). be-smyren (9) , -smerin (8). in-smern l -cleuben (17). *Hlipedius v. Hlepidus. , *Illiri-a, -ea (74, 87, Br. ), -ca radix (116, Ki.) (herba, cf. ireos) illesug (74, 105). glcgekrut (87). blaw gilgen &c, ni. lisch ouer zee (116). blaue lilie (kì.). Hlyricum ein susß land (25 ex ep. ad Rom.). Illi-sio,-cio(8b), -sicio stoßunge (8ab, 9, 17). *Illisus v. Ulesus. *Hlitalis vutodlicher (74); cf. illaetale (Pap.), illetabile (Pap. in GÌ. m.) i. im= mortale. Illi-tus, -ctus (i. defedatus 76) reyne (19. in negativ). vorunreynt l besmeret t v'cleckt (9). vmbesmitten (99). *Hliuio v. Illuuio. Illius des (75). Illix v. Illex. *Illorare(.'lorum) vahen, be-stricken, -triegen (74). Illotus vnge-wesschin (19), -weßen (8), -twagen (9), -dwagen (99). ongewa= schen (11). Illue (mitwnter mehrfach aufgestellt und glossiert, nur in Mss. und in 75, 125) hd. nd. dar. dare (18). dar-vmb (18), -an (7). da-hir (75), -hene (17). do-hin (7), -her (6). dorthen (125). Illucere ent- (19), an- (11) -schinen. durchscheinen (75). luchten (11, 19). hd. ser 1., leuchten (9). Illuceseere schimmen (18b). Illudere (i. de-ridere, -cipere l ledere 76. X illidere) hd. nd. be-, hd. v'-spotten. Uluere i. maculare (Br.), deludere (76. X illudere). Illuminare hd. er-, durch- (75), hd. nd. v'-luchten. hd. er-leuchten, -leichten l -kleren (76). v'iichten (11). Illuniinatio erlenchtunge (9). Illuminatus hd. er-, durch-, dorch er- (133), nd. v'-luchtet. hd. er-, dorche er- (152), durch er- (67) -leuchtet. durch= luchtig (21). v'iuchtich (23). erlewcht (lj. doer verlucht (142). erlychtet (68). hd. illuminiert. Illunis dunckel (19). doncker (11). *Illurire (cf. illuere) be-salben, -solen, -suluern, -kelen, -smiren (74). prs. i. mungo l inundo (76. aus illino i. inungo ?). *Illu-rus besalbter &c. ; -ries id. i i. q. -uies vnreynigkeit (74). Illus-io, -sio (134) verspotung (134). hd. v'-, be-spottunge t bctiiegunge sim. vor-spille (17), -speel l -spock (22), -spok (23). eyn fore- (21), fur- (7) -spil. Illustrare hd. nd. erschinen t reyni= gen sim. eyn schinen l renighen (22). hd. her schyn (17); durch -schynen, -scheinen. doer schynen (132). hd. er-, her-, ver- (132) -luchten. erlichten (13). verliehten (99). lobin (8). HIu - stratio , -minatio durchluch= tunge (75). Illustris hd. durch-luchter (75),-luch= tig, -leuchtig. dorch-lutig (152), -luchti= ckeyd (19). irluchtit (8). erleuch-tet (64), -t (9). hd. nd. edel. der uon kunig erborn ist (93). Illuuies , inlubies ( Gf. ) hd. vnreyn- keit (18), -igheit sim. vn-flat (8), -not (9). bismiz (Gf.). *Illuuio, l illiuio (74) bleycheyt (5). hd. spulunge. vnreyn- (74, 110 sim.), wasser- (74) -igkeit. pleycheit, sucht (74). *Illuuius sunderlich (8b). Ilua v. Hilla. Ilus eyn konig (17). *Ilus &e. v. Hilum. Im- vor Lippenlauten oft In-. Imaginari hd. nd. bilden t dencken. hd. an-, in- (76, 110) -b.; gedencken, be= dincken (13), synnen. belclen (22). ver-b. (132). beelden t pinsen (11). pynsen (147). beken (106). buwen in mente (10). IMB Imagìnarius hd. bilde-, bild- (7), bilden-mecher. nd. belde meker. bild- ener (8b), -hauwer (76), -e sniczer (9). pildinacher, einpilder,be-dencker, -trach- ter (74). Imaginatio hd. nd. bedecht-, bild- (6), bekurnmer- (9) -nisse. be-dechteniz (5), -dachtnuß (76), -denkenes (21). ge= denken (9). hd. bildung. ertrachtet be= dachte bildunge (9 Anh. ) betrachtunge (9, 4). inwendig b. (63). Imaginatiuus ser gedenckender (110). seer bedenckende (68, 132). versierende (132). *Imaginicula bildichin (9). Imago hd. nd. bilde. beelt (11). lick= belde (23). stalt (22>>). bedudunge (17). *Imas (i. nobis 66 &c, n.-cum 65) vnser (65). vnß (76). Imbecill-is, -us (i. inbellis 19, insa- nus 66 &c. ) hd. nd. kranck. hd. krang. sehwacb (76). sunder strijt (19). inba= eillus gesunth (i. sanus 5b. st. insanus !). inbeallis i. sospes gesundt (1. ebensó). Imbecillitas weicbi; inbicilia zaga= beit (127). Imbellis (i. debilis 66 &c. ; imbecillis 69, st. imbellis) ane strit (8b). sonder strijt (11). vnstritlich (8). nitstrideg (99). vnkrieglich (75). I-j y-j hy- (125) -mber hd. nd. regen hd. r.-boge (7), -bogen. stoff-r. (132). schlag-, var. schleg-r. (i. nimius 65). spreng-r. (1, 53), -reng (71). eyns pvenge ren (5b). sprentzen (sm. 3, 592). ren (5). ran (21). reynen (21). Imber-bis , -sis (sic 152), -bus hd. an-, ane- (8b) on-, vn- (7, 88), nd. sunder -bart. an bartbe (152). man der kein b. hat (75). vn-bertig 0. -partig (1). schus= ling, vlg. junger knecht (i. impubes 75). *Imberum (: imbrex) schindel (7). Imbibere in- 1 alien halben t ymme- drincken (14). *Imbractatio (X imbrigatio ?)hamp-, brab-, bas-, sche-lyng &c. (147). *Imbractator (i.implicator Se.) war= vogel (147). Imbrex (i. lauatorium 49, 76. cf. sq.) hd. schindel. pi. scentle (sec. xi. Hpt. 5, 204). ziege-la- (141), -1 "(91). hol- preyß (m). nochs (Gf.). nusch (2. cf. Gth. Wtb. 2, 115. 4, 453). ein canal zu wasserlauff (110). eyn kalle op de huyß (132). dachrinnen (75). tachkenel (93). Imbri-eium, -tium, -num (i. laua= torium 76, imbrex 110 &c.) wesclibanck (75). Imbrieus reghende (11, 19). sbst. (X lumbrieus) regin- (104), regen- (Sum.) -wrm. *Imbrifer (i. areus Ki.) regen boge (9). Im-(G1. m.), in-brigare in-werren (8, 9), -furn (17). *Imbri-num, -tium v. -cium. *Imbriueo(c/. imbrumare) in reißen (17). *Imbrium (i. imbrex Gì. m.) i. aqua regenwasser (76). *Imbrix snecco (Gf.). sneck (141). *Im-, in -bramare, brumari (&c. GÌ. m : Ppcuuoc), inprumare (9) freßin (8). vressen (9). IMM Imbru-, bru-marius die der spijsen in velheit verboch heben (147). Imbuere , rnbure (8b) hd. nd. leren. lem (18). neczen (8, 9). netten (99). in volln (17). I-, t ina- (147) -mbulus furschupff 0. laube darunter man lustiglich wandelt (74). spacierstede (147). . *Imbursator ynseckler (64). *Imbus (st. limbus) bortdo (121). Imbu-tus, -ere (sic 8b) (i. doctuslplw uialis(i6) ge-lert (8b), -Iort (8), -lart (9), -neet (99). wol gelart (17). *Imei (cf. ireos) mordiste (Sum. v). Imitari hd. nach- , noeh- , nd. na- volgen. Imitas (i. pars inferior GÌ. m.) nider= keit (18). Imitatio einlichkeit t nochfolgung (65). *Imitus v. Immitis. Immaeulatus vnbeflecket (8, 9). *Immania (X mania) est dolor t furor capitis (Voce, ex quo, Gemmae). Imman-is, -us hd. groz sim. nd. grot. seer groß t vnmenschlich (110 sim.). wreet (132). freydig (8, 9). frech (110). grausamlich (64). grulieh (17). fihiscn, herb, rudi, vnwirß &c. (88). Immanitas freydekeit (8, 9). *Immansuetudo i. vorac- l crudel- itas (76). vnmilty (110). Immans-uetus , -wetus wilde (11, 19). vn-sanftmutig(68),-senfftmutig (134), -senfmutig (i5i), -wyllig (152), -zuchtig (110). onsachtmodich (132). *Immanus v. Immanis. *Immarc-, immort- (76) -essibilis (i. sine mortione &c. 76) vnvor-storlich (8, 9), -dorelich (19). onv'dorlich (11). vn= zugenclich (8, 9, untersch. von innaees= sibilis). Immaturitas vnzidekeit (8). Immaturus hd. vnzi-dig, -tig (8, 9), -ttig (110). viiriff (5b). niet rijff of n. tzijdich (132). nicht gare (10). halpge= schydet (12). Immediat-e, -o an (5ab, 75), on (6, 21, 65, 76), vn (7) mittel, metel (21). ane middel (23). an vnderloß (75). zu stunt (7). gleich ietzund (inmediate 76j. Immediatus hd. nd. gantz nd. gans hd. an, on, vn (7) mittel, m. zu gefugt (65), mitel (134), nd. ane middel. *Immeire v. Meire. Immemor hd. vn-, vnge-, nit ge- (110) -dechtig. nd. vn-, niet (132) -ge= dechtich. vngeteichtick (3). ongedichtig (21). nit gedenckig (68). vergess-ende (132), -en (110), ener (60), -ig (64). vor- geßlicli (8), -geslich (9). Immensitas sunder hd. maß, mayße (133), nd. mate. großheit (8b, 68, 132) sonder maeß (132). on maß (68). an masse ( 75 ). grossy i vngemessenheit (110). vnmassikait (134). hd. vnmess-ikeit, -lichkeit (8, 65), -liche große (9). ho- (19), hoe- (11) -cheit. gruntloßikeit (65). Immensurabilis vnme-tich (22). -eh (23), hd. -sseliche (152), -Belich, -Blich, -slich (5), -Big (7). vnmaßlich (134). *Immensurabilitas vnmeßlichkeyt (7). IMM 287 Immensus vn-meßelich (6), -meßlich (65 Mrg.), -meßig (15), -messig (5b), -massig (1), -gemessen (8, 65), -gemeiß- schen (19), -messlick gros (9), -gemessen groß (110), -besloßen (10), -besclossen (49), -vrspruncklich t -seglich t -tédlich (65 Mrg.). sonder maet (11). hd. groz, groß, groyß (133), groes (132). nd. grot. Immergere ausser in 75 stets, rninde= stens alph. Inmergere q. v. Immeritus hd. vnv'dynt. Imminere, inmenere (1) hd. nd. an- hangen, selten -hengen, -hencken (8), -lagen (23), hd. -legen, -leygen t hangen (21), -ligen (7). nahen (19). nehen (100). neken (11). ein geen (2). inscheinen (1). *Immineseere (st. immiseere) vnder mengen (21 &c). Imminuere mynnern (8, 9). Immiseere hd. nd. vnder-, vnder eynander (67, 133, 152), ondermalkander (132), vnd v'- (18), zu- (9), eyn- (18b) -mengen. hd. vnder-, vntereynauder sim., in- i ver- (110) -mischen. Immisericors vnbarmherczig (8, 9). Immitis, im- (8b), i- (76) -mitus hd. vn-sanfft (7), -sanfitmodig, -sanfi'modig (5), -sanfftmudyg (152), -sanftmutig(133), -senftmutig (69, 134), -senftmutig (151), -senfmutig (66), -milte, -milt, -milter, -milde (8, 9). nd. vn-, on- (132) -sacht= modich. zehe (8). breyt (8b. aus wreyt). Immittere an- (23), ayn-(19)-brenghen. in-lafien i -sinkeu (17). senden (19). *Immitus v. Immitis. Immo selten imo vor-war (7, 22), -war ia (23), -wair (5), -ware (18). v'-war (13), -ware (21), -wayre (133). ver-waer (132), hd. -ware. hd. für- (6), fur-war. fur- (70), fyr- (67) -ware. tewaren (99). twar (23). hd. zware (21), zwar. zwar io (8b). ja doch (5b). vnd ouch (76). werlichen (19) werlich (l) vmbers (17). vmme-r (19, 22, 23), -rfi (133, 152). ommers (11). ymmer^billich (66 &c). imer (110). ommer doch (132). byliche (152). bylche (19). villicke (bill.? 11). sicherlich (8). Immobilis hd. vnbe-wegelich, -geliche (133), -liche (152). Immobilitas vnbeweg-unge I -lich= keit (75). Immode-ratio, -stia vnmeßekeit (8). Immoderatus sonder maet (11). Immodestia v. Immoderatio. Immodestustó.vn-meßigymesczliche (18), -meßlich ^-sitlich (110), -manierlich (68). nd. vn-metìch (22), -metelic (23). on-meßelich (21), -manijrlich (132). sunder mayß (19). Immodi-cus, -tus(152) gar groß(8). hd. groz, groß, groiß, grosse (152), guoß (sic 76). gros t wenig (9). grot (23). Immo-, ymu- (76) -lare hd. opph-, opf-, hd. nd. opp-, off-ern. dotin (8). Immolatio optT- (6), opp- (8) -erunge. offeringe (23). Immolatus geop-fert (9), -pert (8). *Immomentaneum ein ògenblick (6). *Immo-mento, -nito (4) hd. zu-hand, -hant; balde (5), snelle (133), schnelle, -schnell, drade (18, 23). schier (7). ey augeblick (21). by ey augenblick (7). in eyn ògenblick (132). Immorari vffhalden (19).marren(ll). 288 IMP IMP IMP Immori-geratus, -eratus (74, 76) an siden (8). vnsit-ig (9), -tig (76). wan- witzig, -setzig (74). *Im-, in-morsus (*'. ieiunus 76, 129) nfichtern (19). nuchteren (11). Immortalis vndoytliche (19). on= sterfelicli (11). *Immort- v. Immare-essibilis. *Immouere vnbewegen (75). Immotus hd. nd. vnbeweg-et, hd. -t, -ig (67, 133, 152). onbewegen (11, 132). vngebeugik (9). vnberurig (8b). *Immundare vnreynigen (19). ontrey= nen (23). Irnmunditia vnreynickeyd (19, 65). vnbehebigkeit so einer ryndt (per libi- dinem &c. 65). Immunis hd. nd. vnschuldi-g, -eh. sonder (11, 132), sunder (19) schult. ane scholt (8bj. aiipracht (9). dinstfri (8). vry (110, 132). vnbe-gabt, (110, 132), -fleckt (67). kerg- (133, 152), kerck- (5), karch- (22), krach- (23) -licb, -lidie (152). Irnrnunitas (cf. emunitas) fri- i sieber-heit (17 sim.). Immutare hd. wandelen. hd. nd. v'-w. *Imnarius v. Hymnarius. Imnire (i significo, X innuere?) lauen (11). Tmnus v. Hymnus. Imp-, iheilweise inp- alph. getrennt. Impacifieus, adv. -ce vufridsum-er, adv. -licb (75). Impar hd. vn-gelieh, -glieli, -gleych. nd. vnghelick. ongbelijcb ( 132 ). mys vn even (22b). vnebin (5b). art nach der zale t vngerad (75. cf. ort Sin. 1, 112). Imparatus vnbereit (110 sim.). Impartire, selten -ri, imp-eior, -tari (13) hd. teilen, deylen. mede- d. (11). hd. mit-d., -teilen. mittelin deyln (19). vmb- (5), alymme- (13) -geben. g. vmb vìi dom (sic 21). geuen al rame (23). Impassibilis vnlid-ig (6), -icb (23), hd. -elicli, vnleid-lich (4), -enleicb (9). *Impassibilitas vnlidelich- (8), vnleid= lich- (4), vnleidenleich- (9) -keit. Impastus bungerig (no), bongericb (132). Impatiens hd. vnge-duldig, -dultig (151), -tultig (6), -tultig (7), -dultig. vn- duldicb (23), -schuldig (sic 67, 133, 152), -lidsam (110, 132). ongedulkyt (21). Impatientia vnflultikeit (68). onlijd- (132), vnlyd- (110) -sambeit. Impauidus vnerscbrocken (110). on= uerueert (132). *Impecionosus v. Impetiginosus. *Impeetere (i verberare Ki. ) onge- keymt (11). vngekemmet (-cto is 19). *Impeda (i. vestigium humanurn) ful3-, fuez- (4) -trappe (1), -drappe (17) -tappe (4), -stappe (8), -stapfe (9), -pfat o.-spor (74). *Impedare (i. imprimere t inuestigare 76) in- (8), eyn- Cd) -drucken. Impedatura fufi-masse, var. -mas, o.-spor (74,); -mafi; narr- l reiß-uuge; mogeschaftt (8). fus mas t ervarung (9). verwandlung eins geslechts (74). *Impedere v. Impetere. Impedia gali, empiengne (122, GÌ. m.). *Impedieulum v. Impendieulum. *Impedigo v. Impetigo. Impedimentum binder-nisse(19, 23), hd. -nis, -niß, -niz, -nus, -ung (18, 76). lettinge (99). Impedire (i. demorari, displieere q. v.) hd. nd. hinderen. hùnderin (6). schaden i jrren (76). weren (22b). letten (99). wendig niacben a proposito intrandi claustrum (60). spannen (ancora/m 125). *Impeditorium ein hindernis (65). *Impedium (cf. impen-dium, -sa) gyfft (19). auer sebaet (11). Impellere hd. in-, ynne- (19) -dryben ; zu-dr. (133), -dryebin (19), -tryben, -trey= ben. eyn triben (9). nd. driuen; to-, in- di-. *Impelutus v. Impolitus. Impendere (-ère und -ère) hd. gè ben. vfò-g. (no), nd. gbeuen. hd.nd. an-, ayn- (133) -hangen. hd. an-bengen (17), -benken, -legen (125). gabe anhencken (8). gobe anhangen (9). scbelen (23). vff dem halß ligen, zustan (88). aenstaen off bouen hangen (-ère 132). fiuchen£ v'wiiòen (17). *Impendi - bulum {in quo campane pendent 23, sim. 66 &c, 110 &c, 75, 76 cf. sq.), -bilum (132), -eulum (8, 9, mole 16) welle (8, 23). velie t wille (9).,wolle (16). glockenioch (74). *Impendiolum (i. tiritirinabulum l baeillus 75. cf. prc.) glockensebwenckel (75). ^Impendios-us, -e (i. intensiosus 17) flißig (8, 17). vleyssig (9). impentius i. diligentius (76). *Impendium (ital. la fidelità Gì. m.) i. im- (9, 17, 75 &c), ex- (76) -pensa (cf. compendium) lang vnnueze rede (17). lange nucz r. (8). dy koste vnd tzyrung (125). vn- (110), 011- (132) -kost. Impenetrabilis hd. feste, vest. nd. vast. wast ( 100 ). vndorcbgenclich (5). vndurchgenglich (4, 75). Impenitentia vnruwe- (19), onrouwe- (11) -nisse. Impensa (i. impendium, expensa, cibus , sumptus) hd. nd. kost. koste (10, 133). kost (4). coste (3). rost (sic (6). spyse (7). gewin 0. stete- (8), stedi- (9) -keit. Impensare (vb. frequ. Br.) hd. ver= zeren. Impensum gift (11, 19). ptc. verluhen i gegeben (65). Impensus geieben (18). sbst. g. -us kost (110). *Impentius v. Impendiosus. *Imper-alis, l -ialis (76), t -atiuus (19) ghebyedende (19). Imperare hd. gebye-ten, -den. nd. beden. ge-b. (21). hd. nd. regern sim. Imperatiuus biedende (11). ghe-b. (19). Imperator hd. gebye-ter, -der, ge- biter (9), -beder. nd. beyder. hd. nd. keyser. Imperatrix kai- (76), kei- (67), ke- (5b) -serin. *Imperatus kaiser-thum i -ridi (76). Imperfectio vnuolkommenhait (1). Imperfectus niebt hd. foln - , nd. wllen-kommen. hd. nit follenkomelich. vn-vollkumenlich (76), -kommelich (17), -volbroebt (6). Imperialis maiestas kaiserliche ma= gestat (76). Imperiatus keyser- hd. -thum, nd. -dom (132). *Imperinus v. Imperitus. *Imperio-latus, -natus (6) keiser- reicb (3), hd. -tum, nd. -dom, -lich done (sic 18). eyn keisers dom (21), dum (7). Imperi-ose v. -tiose. Imperitia vnwissenheit ( 110 &c. ). kunstloßigkeit (65). *Imperi-tiose , varr. -ose in gebots wyse i durch gebietung (65). *Imperitudo ververnisse (8b). Imperi-tus, -nus (134) hd. vn-erfaren (110), -wissend, -weyß, -warhaftig (152), -gelert, -gelart (12), -gelart(9), -herschafft (7. X imperium !). gelort (sic 8). dwaes Imperium hd. ge-bot, -botte (133, 152), -boyt (5, 19). bod (23). keyser-lich reicb o. gebot (66 sim.), -s ridi, recht o. gebot (110 sim.), -s g. t rijk (11), -ieri (6, 19), -tume (10 &c). kerserijcb (sic 132). *Impertari v. Impartiri. Imperterritus hd. nd. vnv'-, vner- (12) -vert. vnher-schreeke (5), -sregket (21). vner-schrecklicb (1), -schrocklich (6), -schreckt(no), -sehrocken (6), -scber= cket (8b). vnder-schercklich (3), -schreek= licb (4). ersrechelich (sic 18). Impertinax strengk-, var. streff-lich (65). Imperturbatus vnentschickt (62). *Imperuolice (cf. iperbolice) vm= bellich (8). Im-, in- (129) -pes, g. -petis adj. s. {i. festinus q. v., furibundus, cum impetu &e. 66 &c. , impetus 74, 129, kì.) vn- ruwig (110), -gestimme, rumor, gehe (88). richende o. vngestumkeit 0. sturm (74). Impe-tere, -dere (8, 17) hd. ane- hd. nd. an-, aen- (81, 132) hd. -sprechen, -spregen t -verdegen (13), -spreken (si), -sehryeu i -tasten (21), -haften (6), hd. -begeren, -fordern (110), -fertigen (151, Mss. mog.), -u'tigen (152), -verden (132), -verdighen (23), -verdingben (22). vordern (5b). ain- l be-stain (19). bestaen (11). stormen t buldern (22). reispen (i. irri= tare 71). Impetigi-, impetige- (152), impeeio- (11) -nosus, -losus (76) hd. warcz-ig, -icht, -echt, wercz-icht (i5i), -echt. nd. wartich. voi -wartzen (68), schorffs (132). kretzig o. grindig (110). schebig mit der durren kretz (75). Impe-tigo, -digo (7«) (i. vertigo 93) grintt (1, 2). grind (110). eyn druckeu (5), durr i druckener (74), dracken (5b), dragken (21) griut. schoref (99). scorf (9, 106). en droghe se. (23), scroff (.22). droeghe scborfft (132 ). scharpf (8). durre kretz (75). hd. wartze, wartz, wertz (66, 151). warte (11). eyn ruff (ausgestrichen 17). durre rude t riidigkeit (65). revvd (9). rude (no), roudo l eouterlus (Gf. 4, 368 ). rudigi i citirlus ( 127, sim. Gf. 2, 279). en klene lus (23). zittaroch sim (Gf. 4, 368. 5, 640. wetterau. zitterè n.) IMP IMP IMP 289 zitr-ach i -acht (74), -ochen (75). zitdruas (gì. 5, 264). zitter-mal (93), -maelsflecht, ni. hayrwurrne (ne), vr-, e-spring, das versegent, neryft (74. cf. Sm. 2, 703. 3, 134, 592). airi geflecht (76). flecht (67). flicht (7). strieffe (8b). risemen, dij klein plater resel vnd engring (cf. lentigo) auf dem antlitze (4). *Impetigosus (nach impetuosus q. v.) stidestormig (12). Impetitio hd. an-sprach,-sproche (9), -sprechunge (8). irrung (74). *Impetrabilis (st. impreeabilis) vn= billich (7). Impetrare, -ri (3), inpetiare (5b) hd. er-, der-, her-werben, oft mit bette (9), mit bitten, mit worten. her verben (ob). nd. erweruen. ver-waruen (11), -weruen mit bydden (132). verbidden (99). er- beden (23), -beyden (8b). Impetuose hd. nd. stormelich. hd. storm-, sturm-lich, -icklich sim., -glich, -ende. sturmig (7). styrmglich (67). vn- storme- (23), onstuyr- 1 woest- (132), frefe- (110), vngestum- (69, 134), vngestymg- (15) -lich. Impetuositas stormelich- (18), snelle- (8b) -keit. ruyssch-, rapp-yng (147). Impetuosus hd. nd. storm i-g, -eh. vn-st. (23). hd. sturm-iger, -leich (1); sturmiger (i5i), styrmig (67), tormick (i. tempestuosus 3); vnge-stiem (no), -stummer (66 Mrg.), -stem (68, no var.), -stummig. gedicht(7). woest- of onstuyr- lich (132). ruß-ende (10, 12), -en (13). snelle (8b). Impetus (i. inundacio cuinscunque rei 67, 76, cum impetu omnia faciens 66 &c, impetuositas 110). hd. sturm. hd. nd. storm. storm-keit (8), -ende (22). rusend-en (21), -er (7). rufi- (5), rusch- (23, 133, 152), rauseh- (66, 70, 151) -ende, -end (151). rasen (18). ruyschen (132). vngest-um (134), -em (68, 69), -yme &c. (60), -imheit (no), onstuyrheit (132). vnsture (10 &c. ). snellickeit (9). pol= derunge (74). *Impex (aus irpex?) eyn isern rech l eyn eyde (17). *Impexare vnordnen nach der zijt (75 j. Impia (cf. fìlago, carta -f.) huner- darm, -bili, vogelkraut (kì.). Impiare vnrecht dun (8 sim.). *Impietare v. Importunare (x in= quietare). Impietas vnmil-theit(no), hd. -tikeit, -dekeit, nd. -dicheit. wreetheit (132). Impiger hd. vnv'trossen (65), snelle, riesche (8). *Impig-, imping-norare, -nerare hd. phe- (7, 8), pfe- (9), pe-, v'pfe-, v'pfa- (68), nd. pey-nden. hd. v'-setzen, -sitzen (18). nd. vor setten. Impignoratio pfandtschafft (65). *Impigware &e. v. Impingware &c. *Impingere hd. nd. malen, an-, in- m. ain-maylen (133), -machin (19). machin picturam &c. (19). prs. ich stoifì mich (7). stoßen (8b). stoten (132). sehult gebin o. fallen (8, 9, 17). in-triben (9), -druckin (8). *Impingnerare &e. v. Impignorare. Impin - , impi'- gware , - gwari (i. impinguescere 66 &c.) hd. feyfit, feyst, veisset (6), hd. nd. vet machen, maken. feyst werden (9). ma- (19), mee- (11), mo- (67), hd. me-sten. Impinguatus feitòt (63, 110), vet (132) gemacht. *Impingueseere, impili-, impi-, in- (5) -gwescere hd. feyst sim., hd. nd. vet werden. begynnen vet tzo w. (132). feyst machen (4). *Impin-nis, -tis (8) (aus in pinnis?) schuster gali (9). schumecher gasse (8). Cf. inpennias ags. ober sco eiddo (Hpt. 5, 196). Impius hd. nd. vnmil-de, hd. -t, -ter. bose (99). boli (no), boeft t wreet (132). Implagium klebeneze (130). Implanare hd. nd. v'vorn. hd. ver- furen, -leyten, -leyden (132), be-triegen, -driegen, -trigen. erfarn (sic 18). verfu= ren 0. layten (134). I- v. E-mpìastrum. Implere vorvullen t virvollen (19). hd. er-fullen, -fullen (151), -füllen (6), -fillen (67), -vyllen (13), -follen. herfòllen (5b). nd. er-, v'-wllen. Implicare nd. valden, vaelden, in-v. (11), -volden (23). hd. in-, eyn-, ynne- l tzu- (19) -falden, -falten. v'wern i in mengen (17). virw'ren (8, 9). yn stecken (13). in- (110), ver1 (65, 66 Mrg.) -wickeln. eyn flechten (3). Implieitus ynne gefalden (19). ver borgen (65). Implorare hd. an-ruffen, -bitten (6). weinde b. (8). weynende beten t flehen (9). midde weyn bidden (t) beschuldigen (17). erwerben (65). Impluere nd. beregenen. hd. be-, in-regnen. be-renen (5, 133), -reynen (152), -ronen (21). regen (7). reyn (18). in reynen (17). Implumis on federen (no), sonder plumen (132). Impluuium, inplubium (136) eyn loch in dat daich dayr yt in reghenet (132), eim dach do durch es regnet (no), pletzle, ni. pletsken, logie (116). *Implunare (st. implanare) v'furen (17). ^Impnarius ([». liber impnorumj inipner (74). *Impnidicus lob senger (9). *Impnilogus impsdichter (74). *Impnista (i. qui cantat impnos 76) lop senger (8). lobsag- t lobgesanck- singer (74). *Impnus v. Hymnus. ImpolituSjimpelutus (,76) vnge-zeret (5 &c), -ziert (18), -zirt (3, 4); -tziret (23), -polirt (4), -snet (99). ongesiert (11). vnbehouwen (110, 132). Imponere (cf. iniungere) hd. in-, ein-setzen. nd. insetten. v'dencken, be= triegen, beschuldigen, uff ligin (8 sim.). auf legen (9, 75). Impor-citor (129, Br. , kì.) , -titor (76, Pap.), -cator (kì.) i. qui porcas t sulcos in agro facit; et. (i. q. porca Br.) terra qua eminet inter duos sulcos (76) ; deus a paganis agrìcolis habitus (Pap.). Importare in dragen (8b). v'werren (9). virwermn 0. beczeygin (8). *Importator in dreger (8b). *Importitor v. Imporeitor. DlEFENBACH GlO Importitor i. qui portas (x porcas cf. prc.) facit &c. (GÌ. m.). Importunare (i. impietare 76) muhen (8, 9). muegen (110V moyen (11, 132). quellen (132). anfechten (18b, 110). be= trieben (68). gedon tun (9). Importune v'noileke (99). vm mes= eliche (100). Importunitas hd. nd. vnbe-, nd. onbe-scheidenheit , -scheidenkeit (18), -schedenheit (23), -stedelheit (22). vn- vortreglichkeit t -gerusamkeit (9), -ern= samkeit (8). onrusticheyt (132). V'noi= lecheit (99). Importun-ium, var. -um ein stat on luste (64). Importunus hd. vn-, nd. on-beschey= den. vnge-stemiger (7), -stiem, var. -stem (no), -stumleich (1), -rug (17), -rusam (9). onstormelichen (21). vn-stummig (-62), -sturmlich (5b) -sturlich (5) , -stùrlich (6), -sturlick (23), -storlichen (18), -ver= tregenlich (76), -v'tregelich (8, 9), -ern= sam (X gerusam?) I gedon (8), -richtig (75), -kumlieh t -leidlich (64), -stedick (19), -werlick (22b). v'noilec (i. improbus (99). mue-, verdriefi- (110), verdries-, moy-, .quel- (132) -lich. quellig (110). Impos der sin selbfi nit meehtig ist, der sich lat vberwinden (88). nit m. vnnd mugenlich (134 Mrg.). Impositio auff-legung? -setzung(75). Impositor auffleger (75). Impossibilis hd. vn-, nd. on-moge= lich. vnmuglich (9). Impossibilitas vnmogelichkeit (8). *Imposterum dar- (60), heyer- (5) -nach. *Impostiuus (cf. importunus) vn v'dregelich i grusam (17). Impostor tru- (9, 100), dro-(8) -gener. inpostorem, in posterem (136) ags. bisuic-end (94), -cend (136). Impostura betrieg- (8), betrig- (9), verelag- (65) -unge, trogene (9). *Im- v. I-potecare. Impotens vn- (17), an- (8) -meehtig. vnmugender (9). pi. machtloß des ge^ walts (75). Impotentia vn-macht (9), -mechte= keit (8). *Impotus adj. vnge-trunken (9), -drun- ken (8). *Imprecabilis hd. vn-betlich (3, 5, 4), -bedelich , -beydelich (21), -bydde= lich (19), -bytelich, -bitlich, -erbitlich (110), -erentlich (76). nd. vnbedelik. Imprecari, impricare, -ri bitten (110). beyden (8). ser bidden (17). be= geren (110 &c). hd. wunschen , w. bofi (75), wuntschen (133, 152), wunschen (151), wonschin (19,67), fluochen,fluchen. vloechen (132). fiochin (5). vloken (23). v'-vl. (11), -fliechen (76;. schelden (21). auff heben, handlen, ybelreden (64). Impreeatio bede (8b). fiuchung (75). Impreeatus gar sere gebeten (8, 9). *Im-, in-preceps inthiuffi (127). nid= der- (17), neder- (8), wider- (sic 9) -wert. nit snel (8b. in- privai.). Impre-, impren-gnare hd. nd. swaer (132),schwer(no), swanger, /td.schwanger, drechtig (17) machen, maken, werden (3) van kinden (132), von k. (no). 37 ^BF 290 IMP Impregnat-a, -us hd. swanger. sw. gen (ptc. 8). beuangen rnit kinde (23). *Impremere v. Imprimere. *Imprengnare v. Impregnare. Impressi-o, -ones pi. (9 Anh.) in= wirckende vkraft (12). inwurgende be= wegunge der kreffte (15). inwirckende bew. (9 Anh. , 17). inpressende craft (t) ynslag (9 Anh.). indruckunge (17). Impressus vnne gedreicht (19). on- bedrucket (11). auffgedruckt (75). Imprestare (i. Commodore Gì. m.) in= bringen (29e. st. inpfrengen?). Impretermisse on vnderlofi (65). *Imprieare, -ri v. Imprecari. Impr-imere , -emere (4) hd. nd. in-, auff- (75) -drucken. hd in-, ein-drocken, -dricken, -trucken; eyn-dringen (4), -tringen (3), -bilden (64); bressen (75). *Improbare (X imprimere) ein- trucken (69, 134). Improb-are, -rare (i. exprobrare q. v.) hd. nd. la-, hd. le-stern l beschuh digen. Improbe nicht t vn-frumliéh (75). Improbitas (i. perseuerantia) anher= tuuge (10 &c. ). vreuil- (9), frefel- (8), vnerber- (6) -keit. vnbeder-uicheit (22), -ficheit (23). vnfrum-keit (65), -ekeit (75). Improbrare v. Improbare. Improbus vnbe-, vnby- (13) -derb (1, 13, 3), -derue (23), -rue (22, 109). onbirue (11). hd. vn-from, -frum, -erber (6). vreuil (9). frefel (8). v'noilec (99). *Improfncum ('. profleuum; X im= prosperari?) rnisselingen (3). *Improfi-dus , -us, -sus v. Improui- dus, -sus. *Impro-motus l -visus vnperaten (75). *Improper-amen v. -ium. Improperare hd. nd. v'wisen t lastern. hd. v'-wyfóen, -wyesen, -weisen, lestern. lesterlich reden 0. kosen (75). vff heben (65). *Improperari v. Improsperari. Improper-ium, l -amen (19) hd. nd- laster, spot, schant-, stant- (7, 22. st. scant-) -rede. hd. schande-r. schentliche r. (3, 4). schand-ridden (21), -red (62, 76). ellend (l ?) laster ( 76 ). schemlich red (6). schentlich spot (12), spotte (10). spoyt l virwyli (19). verwitòe (7). v'wit (11). v'-weisung (2, 76), -bejrsung (1). *Improportionabile an keinem deil glieli (15). an k. teile gleich t vnmoge= lich czu glichende (9 Anh.). an kein teil glieli t vnmùglieh zu glichen (63). vnm. zu ge-lycht, varr. -glicht, -gleicht, glycht werden (65). Impros-, impro- (69, 134) -perari, -perare (75) hd. nd. mislingen sim. mifi= lichen (7). hd. vngluck-, vngluck- (i5i). vnglick- (152) -en, -lichen (7, 133, 152}, -lich gon (76). on-gelucken (132), -gluchen (21). boslichen gen (75). *Improsper-atio, -ium mißlingung (75). Impro-uidus t -uisus, -fius (3), -fìdus (4), -fìsus (5b, 21) (cf. impromotus) hd. nd. vnvor-, onver-(132), hd. vnver-, vnfur-, vnfyr- hd. -sichtig, nd. -sichtich. vnv'sehen (1, 65). onvoersienich (11). rokelos (22b). Impub-er, -es, -is (i. q. imberbis IMP q. v.) an bart l iung (17 &c). ionck b&= neden XIIII iaren (132). vnfrochber (8). *Impudatus v. Impuderosus. *Impuden-da, -ta (5), t -ter (oft i. impudicieia) vn-schante (3), -schemede (23), -schemde (5, 18), -scham (74), -scheme (70), -schemig (7, 4), hd. -schemelich. 011 schemeden (21). schemede (22). *Impudendus a um (i. q. prc. 66 &c.) vn-schamig (134), -schemmig (69). Impudens (cf. impuderosus) hd. vn-schemlich , -schamig (68)., -schemig (4, 110). onschemel (132). schemmelofie (13). schemeloisch (10). schameloys (12). balt (100). *Impuden-ta v. -da. Impudenter ( cf. prc.) hd. nd. vnschem- elich sim., -eclich (7), -licheit (sic 8b). verschemt (134). boudelike (106). Impudentia hd. nd. vnschem-elicheit, hd. -lichkeit, -heit (110), -ekeit, -dheit (18), -eclicheit (7), -ung (4). vn-scham (6), -schàmikait (134). hd. vnkeuscheit sim. on-scheymeliclikeit (21), -schemel= heit (11, 132), -kuyscheit (132). baltheit (99). bose lust (4). *Impud-erosus , -eratus, -atus (76), i -ens i -ieus (66 &c, 110 &c. ) hd. vn- schemmig, -schemig, -schamig (134). *Impudiei - a , -tia vnschem - ickeit (4), -lickeit (9). vnscham-igkeit (68), -heit (110). onschemelheit (132). lost (99). vn= reynikeit, boefi lust, boeßheit (66 sim.). bose lust (21, 23), lost (4, 133), loyst (5), list (3). onkuuscheit (11). vnkuysheid (19). vnkeuscheit (67, 69, 134). verschem-t (134), -pt (69). hd. nd. bosheit. balcheit (8b. e st. t). Impudieus (cf. impuderosus) hd. vnschem-el (8b), -me (8), -lich (17), -ig. vnschamig (1, 68). verschent (noabc). schentlich (18). onschem-el (132), -ik (9). onkuusch (11). vnkusch (17). lengeste (8, 9), der lengest (17) finger. Impugnare hd. nd. an-, hd. widder- sim., gegen- (110), teghen- (132) -fechten. ain feuchten (sic 19). widder-kiffen (18), -kiebeln (17), -striden (21). wyeder kyeffeln (5). weder kiuen (23). Impulsare an-possen, -clopffen l -schlahen mit pochen (75). Impulsus ynne getreben (19). inge- triben (68, 110), -dreuen (132). zwingen (110). Impun-is (8, 9 &c), -us, -itus (99 &c.) hd. an pin (8), vnpeyn (9), vngepyniget. nd. onge-pijnt (132), -pinget (11). vnge^ wroken (99). ^Impunita (?) wapen rocke (17). Impunitas vnpinlichkeit (8). onpein= lich (9). straffloCigkeit (65). Impunit-e, -er hd. nd. vnpin-, vnpru- (sic 22), vnpeyn- (4), vnbein- (3) -lich, -lick. Impun-us, -itus v. -is. Impurus vnreyne(8b, 19).onreyn(ll). Imputabilitas zulegung (65). Imputare hd. v'-, an- (5b) -dencken; virwyisfiin t beczyehen cum mulo (19); v'-, be- (6) -wysen; verweisen. au-ziehen (110), -tzyen (132). witen (22b, 99). vor-w. (11), -keren (-beren? 22b). betien (11). ì'ur werffen l auff heben (65 Mrg.). vor INA vbel han (4). v'vbelhaben (75). verachten (76). achten (5b). Imputatio wis- t schatz-ung (76). *Imphandus v. Infandus. *Imphula v. Infula. *Ymulare v. Immolare. *Imum (cf. ad imum i. vltimo GÌ. m.) dar nach (17). do-p. (8), -noch (9). Imum der grunt, die dyeffe (65). Imus hd. nyeder (5), nider, nidder. 11. sich (aus sijt; 7, 21). nedder l side (i. bassus 77). sijt (10). neder l zijd(23). nidderig (17). nederster (8). der vnderste f68, 110). die onderste (132). dye leste (19). der letzt, var. letscht (65). In hd. in, yn, eyn. in- vn- oft in aus Nennwòrtern gebildeten Zeitwórtern in 75, wovon wir nur Proben geben. In- vor Lippenlauten v. Tm-. *Inabilis v. Inagilis. Inhabilis. Inaeeess - ibilis , -abilis (152) (x immarcessibilis ) hd. vnzu - genglich, -gencklich, -genlich (5), -gangik (7),-gende (8, 9). vn-außgenklich (134), -czergeng= lidie (152), -u'storlich (17), -zobelich (18). van to gande (22, 23). onantredelieh (11). *Inaetuosus vnzitlich (17 sim.). *Inagibiliter vn - gamperlich (75d), -geschicklich (75). *In-agilis,-abilis, -eptus vn-geschickt, -kamper, var. -ganper (75). Inaltare der hoen (4). *Inambulus v. Imbulus. Inamenusvnlustig(no).onghenoech= lich (132). *Inane to v'geues l vmme sus (23). Inanimositas vnmanlichkeit (75). Inanim-us, -is, -osus vnkuue (75). Inanire ytel (110), ydel (132), hd. zu nicht machen. eytel werden (3, 4_). yteln (5). hd. nd. idelen. hd. vor-i., v'eyteln (9). ittel (21). v'nicht-en (7), -igen (5). Inanis hd. nd. idei. hd. ytel, eytel, eytelich (9), ittel (21), ^wtel 0. uppig (1), ein vppiger (65), vpig t ler (25), yppich(13), vnnutze, ledig(12), v'nichtet (7), leycht-, var. leiicht-fertig (64), wane (62), hellig (74). Inanitasidelheit(11, 19). eytel- (3, 4), vnnuez- (8) -keit. In-antea, -athè (6), -ante (74) vor- warts (132), -wertz (110), hd. -bali, nd. -bat. hd. furbalì, nu-f. (74); ffùrbas (6); in vor-ba!5 (18), -baiz (5) ; entworbafi (21), furbas me (4). *Inaquositas troge- l durre-keit (9). Inaquosus tru- (110), dru- (5, 68), dro- (17), dra- (21) -cken. truge l durre (9). droghe (23). droeghe (132). an wasser (75). *Inarabilis vnwenlec (99). Inardescere inbrinstig t entziint werden (65). *Inarmis v. Inermis. *Inareessibilis(aZp/«. inaec.) onbereyt (11). *Inathe v. Inantea. Inattingibilis v. Intingi bilis. Inauditus vngehoirt (19). ongehoert (11). Inauris (ut slaui 22, ytalici 5 solent INC portare) hd. nd. or-, hd. ore-, oren-, ora-, nd. ouren- (23), oer-(132) -rinek, hd.-r'mg. ovrring (93). hor-ing l -golt (7. cf. v. auris). or ringel (8). orn rinck o. schei alß die heyden haben (64b). auerring o. schell als die zigeyner habend (64°). oir- (19), oer- (11) -golt. orbiue (99). *In-baeillus, -bellis, -beallis v. Im= beeillis. *Inbecilia v. Imbeeillitas. *In- v. Im-brigare, -brumare. *Inbure v. Imbuere. Inealere warmen (9). in-w. (8). her^ wìrmen (17). *Incandere ent-zunden l -hitzigen i erluchten &c. (65). Incantare hd. zaubern, be-z. nd. toueren, be-t., -tzouern (132). czaufera (13). zòbern (6). be-zeubern (9), -zobe= ren (68), -schweren (67). Incantatio zeubernisse (8, 9). cho= wezz (ìoo). Incantator hd. zo-, zaw-, zau-, zeu-, ceu- (5b), zo- (68, 76) -berer, bissw. -brer. ein zovberer mit worten (93. cf. fascin- ator). nd. touerer. *Incantatrix hd. zeuber-in (65), -erin ; zobrerin (76). *Incanterius (cf. eant.) gelubt pert, ruyn (147). Incarcerare hd. in den kerker seczen, in eynen k. legen (7). nd. in den kerke= ner zetten. kerkeren (no), karkern (5b). vangen (132). Incareeratio kerckerung, thiirnung (65). Incareeratus gefangen im kercher (no), in de kerker geslossen (68, 132). Incarnare, -ri (1, 67) menschen machen (110, 132). hd. mensch, mentscbe (152), minseh t mentsch (7), fleusch (17), enphangen (1) , nd. mensche , mynsche werden. Incarnatio mensch-unge (8, 9), -wer= dung (3, 65), -eit gotis sones (9 Anh.). Incarnatus hd. nd. mensche worden. mensch werden (76). vngeborn (19). an= gebaren (11). *Incarnatus (color) leibfarb, ni. lijf verwe, incarnaet (ii6). Incassum hd. vnnucze. nd. onnutte. vmsust o. eytel (9). Incastellare einsetzen (74). *Inca- v. Incau-sterium. *Incastrare, -ri (49) graben (10 &c). spalden t glat magen, Mrg. voegen (13). *Incastrate genuiet (Gf.). *Inea- v. Ineu-stratio. Incastratura nuoha, nuati, tupili, tubila, gitubili sirn. (Gf.). tuuel, nvoth (Sum.). imod (93). nvt (8). neyt (9). *Incauillare smelich v'spotten (17). Ineauillatio smeliche spottunge (8, 9). *Ineau-, inca- ( 1 8) -sterium, -storium (22, 64c, 147), -terium (67) hd. tinten-, thinthen-, dincken- (v. a. 1455 Sm.), din= ten-horn. d.-harn (21), -feßlin (i. attra= mentale 64°). nd. blac- (22ab), black- i ynck- (147), ynket- (11), vnckt- (132) -horn, -horen (22b), -hoern (11, 147J. tintenzeug (75). inek fayfò (18). tinkken vas (1, 3). Ineaustum hd. tin-cte t -ti (104), INC -gta (i. sepia 93), -ten, -ck (3) ; din-ckn (v. a. 1455), -te -t, -th. blacke (17). nd. blac, blackynck (147), ynket (11), vnckt (132). *Incauterium v. Incausterium. Incautus vnfiirsichtiger (65). Incedere geen (1, 8, 9). gain (19). gaen (11). in gan ì vberdreden (14). inhertreten (125). heerlichgaen (132). in 0. eerlich geen (110). *Incedere (x incidere) hd. in faln (Mss. mog.). *Incedium v. Incendium. *Ineedula (st. nitedula) est auis orien= tis coruini generis pugnans curri bubone, alio nomine lamparis (76). *Incenare (i. vespere non comedere 110 &c.) nicht essen zu nacht (75). Incenatus vn-gessen (8, 9, 75), -ghe= ghetten (23) zu der nacht (75).nuchtern(9). Incendere (cf. cieo, intendere) ent- burnen (5b), hd. -bornen, -phengen, -fengen (18, 23), -pengen (21), hd. -zun= den, -zinden (67), zynden 134). enbren^ nen (7). doen bernen (132). an-zunden (110), -zùnden (6), -sticken (17), -stechen (132). untsteken (99). vnphengen (8b). kunttn o. zuntn (1). *Ineendere v. Intendere. Incendiarius v. Ineensor. Incen-, ince- (1) -dium hd. nd. brant. hd. mortbrant ; brunst, zundunge. an-zundung (6), -kuntung (1). eyn ceyn= dunge(5b). entbornunge(5). enbrennung (76). eyn pengung (^21j. entfenginge (23). brant van vuyr ofi van der liefften (132). brant von feur i lufft (sic no.). *Incendiumin vai (sic 8b. '. incidere). *Incensaria preunewurz (125). *Incensiuum (untersch. von incen- sium, -tiuum) dz do entzunt (65). Ince-nsor, -ssor (19), -stor (9), -ntor, -ndiarius hd. ent-burner l -penger (Mss. mog.}, -borner (5, 133J, -zunder l brenner (66 &c). eyn brenner (110), berner (23, 132). ent-b. (23). eyn brant stichter (132). fenger (18). ontfeenger (11). an-zunder (75), -zunder (6). enzinder (67). nd. sto= kere (99 &c). stocherer (8, 9). stogker (8b). Incensorium. wyroch- (68), wierockß- (132) -vali. *Incenstor v. Ineestor. Ineensum hd. wy-, wey-rauch, -roch. wirreoch (18). nd. wyrok (23), wrok (22), wierock (132), wierroeck (11). burnig oppher (17). gebrant opfer (no). Incensus ontstechen (132). anstecken (68). *Incentela ein spise kolb (6). Aus cena X incitella (i. tabulatum super= ponendis utensilibus aptaturn) scaph, scap= reida ( Gf. 6 , 449 ) ; incitega machina super quam arwphora stat (129), ponitur (76) in conuiuio ; caffeetisch (kì.) ? Cf. sq. ? *Incenti-ua, -na (74, 75 varr.) en schijt kule (23). gigrozzida (117. cf. Gf. 4, 343). poß pegir (75). geytzigkeit t geyrheit (74). Incen-tiuum, -tium (68), -sium (65 var.) entzund- (65), reicz- (9), reiß- (8) -unge, prekel (109). preckel (131). brickel des vleysch (68). Incentiu-us, -s (68) enczund- (9), INC 291 stogk- (8b),stok- (99) -ende. ontstechen (132). vnstetiglich (sic 68!). entfenger (23). Incentor v. Ineensor. Inceps dar nach (8, 17). dor noch (9). Inceptio beginn-unge (9, 19), -inge (11). anhebunge (9). Incerare mit wachs (no), wa6 (132) bedecken. *Incerpere v. Increpere. *Incerpias, intersias (8, 9), entrisia (147) i. panis subcinericius escherkuoch (76). achs kuche (9). kusche (8). i foca= tius aschenbroit (147). Incertare hindern (14). beweren(123). Incertus vnge- (19), on- (11) -wisse. *Incerula v. Interula. *Incespi-tare, -care hd. stru-, strau- (9) -cheln. snaben (17). Incessanter an vnderlafi (3, 4). on vnterlos (9). *Incessare, -ri stetlich striten (8), streiten (9), striden (17). 1 Incessere schumpfieren, außrichten, anfaren, vffbringen, entruesten &c. (88). *Incessor v. Incentor. Incessus hd. ganck; in-, ein-, vor- (132) -ganck. Ineestari, -re vnkuschlich (8), vn= kewslich (9) lebin. eebrechen l vnkusch sin (110). nichten bekennen in vnkuscheit (68), onkuyscheit (132). iungfrauwschafft entrauben (75). verun-reinen, -lutern cum luxuria (65). *Incestiua (X incentiua?) begere= keit (8, 9). *Incestor v. Ineensor. *Inee-, incen- (75a) -stor (i. incestus) ernemer der iungfrawschafft (75). Incestus (cf. prc.) s. adj. hd. nd. vnkuscheit sim. vnk. (8), vnkeusch (9) mit den mogen, l junckfrawen (9). sippe hur (Anz. 8, 101). vnkusch mit juffrauwen (5b). vnkewsch mit frawn (1). onreyni= cheit (11). eebruch (110). er beraubung t ernemung der iungfrauwschafft (75). *Incidare v. Incitare. *Ineidentia infallende ding (8, 9). Incidere (-ci- und -ci-) hd. nd. in-, hd. ein-; nd. an-vallen. hd. in-, ein-geen, -gayne (133), -schnyden (no), ontzwe snijden (132). *Incidium (i. iasidiae gì. m.) in valle (17 sim.). *Incidus i. qui cito cadit (76). Incil-e, -la (129) ablafi o. bett (aque 91). sijl (110, 132). ain sail (noc), sluß (i. aqueductus 132). schluch (sic no), furt, kanel, ni. goote, hueel, zijl, tocht, oftocht (116). *Incilia (aus intiba ; cf. v. cantabrum) hintloute (85). *Incinare v. Incinerare. Incinctus vm-gegurt (9), -gort (8). *Incinetus v. Intinetus. Incin-erare, -are (8b) hd. zu eschen machen. zu aschen werden (9). bron (8b). *Ineipare v. Ineippare. Incipe heb an (75). Ineipere hd. beginnen. an-b. (17, 23), -ginen (13), hd. -heben, -heuen (23, 132), -fahen (no). Incip-, inei- (4, 76) -pare hd. nd. 37 * 292 INC stoeken. ein-st. .(75a), -stocknen (7 stucken (18). stoken (6). in-stockken (1), -stecken (7). in deh stock setten (78). in ey stocke slagen (17), bloeh setzen (7), in block legen (76). Incireumscriptus an vmb schrifft l vmbesigelt (9 Anh.). hd. vmbe- (9), vnbe- sloßen, -schiyben l gryffen (12). *Ineircumseptus vmbeczewnt (9). *Ineis-, prosie-inus averlopich (147). Ineisio (cf. insitio) schneidung (76). Incisor i. cirurg- i ciro-icus (76) wundtartzt (74). In- v. Ins-cisorium. Ineissura i. effugio sanguinis super mortuos (76). Incitament-um, -a (94) (cf. illecebra) ags. tyctinnae (94, 136). Inei-tare, -dare (18), nitidare (2) zu- (5b), ze- (1, 2), pi- (1) -laden (cf. citare), in layden (7). hd. nd. reytzen. hd. reyfien, in-r. (7), raitzen, reissen, reysen (67, 152), rusen (v. a. 1455 V rysraisen (1. cf. Sm. 3, 125), stogken (21). stochen (19). tzo-st. (132). staken t toernen (11). czornen (19). paissen (1). zannen (64. cf. Gf. 5, 673). bewegen (110). hyssen, por= ren (147). Ineitator eyn tzostoecher (132), zu= stopper (sic 68). Incite-ga, -Ila v. Inceritela. *Incleptus (i. adeptus 76, Xindep= tus) v'dingt h'eriegunge (17). war ding erkriegen (8). vordinet (9). *Inclere (i. splendere 66 &c.) schinen (7, 68). luchten (110, 132). er-leichten o. -scheinen (76). *Inclida bescilbit (Gf. 6, 418). Inclinare toe nighen (11). hd. nd. ney-, nye- (13), hd. beu-, bey-, bye-, by- (152), bi- (69), boe- (132) -gen. bo- ghen (23). *Inclinari (X inclitus) edeln (9). Inclitus (X inclinatus) genaig- (2), genag- (1) -sam. hd. edel. schon t wol geboren (75). erlich (64). e. streiter (9). gar e. st'ter (8). ersame (100). genedig (5b). Includere in-, be- hd. -sließen, -sli= Ben, nd. -sluten. in- (6), ein- (76) -schlie= Ben. sluten (22). inclu-ditur verborgen lyt, lydt, leyt ; -sit se (in spelunca) ver- schluff, var. I -schloß sich (65). *Incluni-cari, -ari (Br ., Gì. m.) laster lijden (147). *Inclunitor (i. conuicivmpati,cf.prc.) ruc-ersen t ioken (108). Inelusa hd. nd. clusen-, hd. cleusn-, clußn-, var. claußn- (64), clausn- (134), klosn- (76), klosen- (6), clus- (21, 133) -erinne, hd. -erin. clusener-n (7), -sche (132). Inelus-arii, -orii (Br.) sunt qui pecora vicinorum includunt (76), claudunt prò forefacto (Br.). -or, -arius id. (GÌ. m.). schaiter (147). -or golt smit (9). gult smet (8). versetzter edelstein als golt= smid (74). beschliesser (75). *Ineius-ium, var. -sum, t -sa (64), -ia (kì.) (x indusium) ein inwendiges kleyd (64). camisol &c. (kì.). Inelusorii v. Inclusarii. Inclusorium ( Mss. mog. ) hd. kluse, cluze (13). INC *Inclu-sa, -sum v. -ium. Inelusura schait vmb have dair in to sclmtten (147). Inelusus ptc. s. beschloßen(75, 110). ingesloßen (17 sim.). hd. nd. kluse-, hd. cluße-, klus-, kluß-, claus- (134), clauß- (64c), kleuse-, kleus-, klise- (13, 18), klose- (6) -ner. klosterer (76. X kloster). *Incodomus v. Incommodus. Incol-a, -us (76) hd. nd. ackernian; fremder (9), fremde (8) ack. ; in-, hd. ein-woner. in-w. infremden landen (110), vremde lande (132). in-waner (1, 5b), -wonender (7). wonende (8b, 100). lant- (100), lieems- (11) -man. *Incolare (x incollare GÌ. m.) wan= dera (8, 9, 17). *Incolatio wonìnge (11). *Ineolatum v. Interpolatus. Incolatus (i. peregrinano &c.) hd. wonunge; in- (100), ynne- (19) -w. woen- i bough-inghe (ìos). Incolere wonen (9). *Incolomitas v. Ineolumitas. Ineolor hd. an, ayn (133), on farbe, farb. sonder varwe (132). Ineolum-is, -us hd. nd. gesunt. Incolu-, ineolo-mitas hd. nd. ge- suntheit. gentzlichkeit (65). *Incolus v. Incoia. *Incombustus vnverbernt (99). *Incomeluin most gehonigt (64) i. q. inome-1 (76), -lum, OtVOjliXi (GÌ. m.), inno- (76), heno- (Br.) -mellum. *Incomìcabile v. Incommunicabile. *Ineominus nake (17). Incom-, inco-modare (i. inhabitare 76) hd. er-, der- (4), ver- (132) -zornen; er-tzurnen, -zyrnen (67). herzorn (17). v'ezeren (sic 21). v'-tornen (22), -tonen (sic 23). vngemach thun (110). onghemach doen (132). Ineommodum vngkemak (22b). Inco-mmodus, -domus (100) hd. vn-, vm- (100) -bequeme. vnge-mach (68), -mecfilick (110, 132). Incoinmuni-jinconuin- (63Ì, incomì- (76) -cabile vngemein-sam (15), -sin (sic 63). vndanckber (76). Incommutabil-e, -is (11) (i- incom= putabile q. v.) vn- (9), on- (11) -ver= wandelich. vnv'wandeìt (8). vnwandelbar (9 Anh.). vndeilsam (17 &c). *Incomodare v. Incommodare. Incomparabiliter on zu schetzlich (66). Incompos vn-mecktick (19), -mogende (99). onbequeem (11). *Incompositio morum vngeberd&c (65). Ineompositus (cf. indispositus) hd. vn-sittig, -siddig (17), -setig (133, 152), -setzig (7, 67), -sedig (Mss. mog.), -gefuge (8, 9), -gefugt (110), -gefieg (77), -steitick (3), -synnick(4), -v'nufftig (6), -geschicket (68), -gezierter i -ziichtiger (65). nd. vn-zedich, -ghesedieh, -ghevoghe. on- sedelich l beschickt (132), -cierlich (e oder t 11), -seddig (21). Incomprehensibilis hd. vnpegreiff- (1), vnbegriff-, vnstrof- (9), vnbegreuff- i vnbekent- t ewig- (65 Mrg.), onbeg'pe- (11) -lidi. gruntloß (65 Mrg.). INC Incom-, incon-ptus (i. illaudatus 75) vnge-ziret (8, 9), -stat, varr. -stalt, t -rumpt, varr. -reumpt t -hewert, t vnbarender mensch (75). *Incomputabil-e, -is (i. ineommuta= bile q. v.) hd. vnteil-, vndeil-, nd. vndel- sam. on-deylig (21), -zellich (132).vnzel-ig (110), -berlich (68). vnrech-licn (18), -ensam (69, 134). *Ineoncanatus v. Incontarninatus. *Inconcassus (cf. incon-cussus, -sen= sus) vngemudich (8b). Inconcinnus zweytrechtig ( 110 ). tzwidrechtich (132). *Ineoncordatus vnge-richt ^-einet(75). Inconcussus vngeslaghin (19). on= geslagen (11). vn-bewegt, -uerzittert(65). Ineonditusvnge-beuget(19),-temperet (8b). ongemaket (11). Incongrue vnbequem- t vngelich- lick (9). Incongruus (c/.ingruus) vn-bequeme 8b, 9), -gelidi (9), -glieli (8). onbequeem *Inconptus v. Incomptus. Inconsideratusvnbescheid-,vnmerck- licll (65). *Inconsolabiliter vntréstbarlick (65). *Inconsensus vnmutig (8, 9). *Ineonspretus i. laudatus die gelaift wurdt (147). Inconstans hd. nd. vnstede sim. on= stantachtich (132). vnstanthafftig (68). wanckelmutig (8, 9). Inconstantia vnstedi- (17), vnste- (8b), wankilmute- (8, 9) -keit. ine. operis virdroßen werg o. vnstetekeit (8). vor= drossene vnst. (9). Inconsulte vnpe-, vnbe-radenlich (75). Inconsultus vnbe-reit (7), hd. -raten, -ratten (67), -roten (3, 4, 100), -radin, -raden, -diaglieli (49), -drachtig (133), -trachtet (69, 134), -tracht (66, 70, 151), -drackt (152), -dacht (75), nd. -radich. onrodieh (11). vn-retig (ó), -groten (9). an rat (8). Inconsutilis,vnge-nat(75),-newet(12), -neht(17), -nait (10), -neit(8), -net (9), -sut (17), -neght, -neht i gelyssmet, glyßmet (65 varr.). geengelst (49). *Ineontaminare (cf. illibare) vnver= maligen t vnzerbrechen (75). *Ineontaminatio vnver-maligung l -reinigung (75). Incon-taminatus, -eanatus (8b) hd. nd. vnbeflecket. reyne (8b, 9). geheel (99). vnver-maligt t -reiniget (75). Incontari v. Incunctari. *Inconti-menti v. -nenti. Incontinens hd. nd. vn-kusch, hd. -kewsch, -kuße, -kuß, -kus (12), -gunst (sic 18) , -enthaldiehait (1) , -enthaltlich (75), -stet (49). onkuy-sch (11), -B (132). Ineontinenter vn-enthaltlich ( 75 ), -kuschlich (17). Inconti-nenti, -menti (133), -nente (4) hd. nd. drade. hd. drath, dratde (152) ; zu-hant, -stunt, -stund an; von-, ver- (18) -stunt, -stunde (66, 70). balde (5). schier (?)• Incontinentia vnenthalt-ung o. -nuß (75)- vnkuscheit (17). vnbehebigkeit (65). *Ineontinere vnentlialten (75). INC Inconueniens hd. vn-bequeme, -eben l -fuglich t -kunftig (75). Ineonuenientia vn-bequemheit (68, 132), -zimlicheit (no). *Ineonuin- v. Incommuni-cabile. *Incorp-or, t -oreus (66 &c, no &o.\ -orius (11), -oritus (19), t -ulentus (75), -oralis ( 65 ) sunder- ( 19 ) , sonder- (11) -licham. vnly-big (75, 110), -plich (65). Incorporare, -ri (5b) hd. in sich nd. in sick bevesten, hd. vesten, vestigen, be-v., faßen. in ym festen (12). in-vesti= gen t -setzen (no &c), -lyben (65). ein- (66, 134), ent- (70) -setzen. wuisten (19). begripen (11). zu im nemen (5b). Ineorporatio iu-libunge (62, 65), -byl= dung (65 var.). *Ineorpulentus v. Ineorpor. Incorrectus vngereygeret (19). on= reclit (11). Incorreptus vngescliuldin (19). onbe= scholden (11). *Incorripere strafen (18). *Ineorrumpere vnzerstoren (75). Ineorruptela ongebrec(ongevret ?11). Ineorruptibilis vnvorderlich (9). vnvirterplich (8). Ineorruptus kusche o. vnczubrochen (8). kewsch (9). reyn (22). *Ineoxare auf gesclirenckten beinen o. fussen sitzen (135). i. cossim insidere apud Pomponium sitzen mit beyden bei= nen vnder dem aers auff Turkisch, ni. sitten op sijn cleermakers (H6). *Incrapu-lari, -lare, -tari (gali, trop mangier gì. m.) vreßen (8, 9, 17). vil-vr. (19). eten (11). Inerassare hd. vaißt (1), feyst, feyt (18), veth, hd. nd. vet, dicke (9) machen, maken. feysmagen (13). feyst werden (21). hd. me-, ma- (9), nd. mee-sten. Inerassatus feist (8). vettig (9). *Inerass-itudo, -atio feiste- (8), vetti- (9) -keit. Increbreseere stetigs geschehen (9). stetis geschen (8). Ineredibilis vngleubiglich (8). Ineredulus vngleubig (8). vnglaub= lich (9). Incrementare wachsen (9). waschin (8). wassen (8b). Incrementum hd. wachs- (12), wass-, wayss- (19), mer-unge. vber-waß (8), -waßunge (17), -waschung (9). vff wach= sung (65). in- (17), zu- (9, 65) -nemung. zu memen {sic 8). wasdom (11). Increp-are, -rare {q. v.) hd. nd. schelden t bescbuldigen. hd. schuldigen, straffen, strafen, strayffen (7, 19), stroffen. nd. strapen (22). bewisen (8). vorweysen (9). Increpatio stroffunge (8, 9). *Inerepere (fast uberall von inerepare untersch.) hd. sclielten. hd. nd. schelden. straffen (23). *Inerepe-scere, -rscere (8) dunckellen (19). donkeren (11). duke (àie) kommen (8b)- *Increpi-tus, -dus gar alt (17. anders GÌ. m., Ki.). *Increprare {st. -pare) stroffen (70 Mrg.). INO *Increpta i. cista sursum ereeta (75, 76), t erepta (76) ; spinterium t alma= rium (75). almer-ein (75d), -g, ein kisten 0. kensterlin (75). Incrispatio ein flechtung dei- zopff (65). Incrustare, -ri widder machin (8, 9). glesten (Fris.). Inerustatio v. Incustratio. *Incuba v. Intuba. Incuba {i. que semper incubat Br., sat-yrus 94, -urnus 136 ; qui cupit alienas 76. cf. incubar i. qui res al. tenet 142) marinile (107). nacht-m. (68, 132), -mery (107), -anfechtung (no), maer (107). ags. mer-a (94), -ae (136). merminne (108). elfinne (107). velt-hun (68), -hoen (132). incubas cliuoff (i4i). Incubare hd.nd. erquicken. vß-beeken t -bruden (17), -brieten (110), -breitten (76). brieten (58, 68). kuchen broeden (132). hd. wachen; vff-w. (110), -liegen (10) ; of- (12), nidder- (8b) -ligen ; offe- (13), nyder-legen. uszeen (14). Incubatio hauffunge (8b. cf. incul= catio). *Incubum v. Intuba. Incub-us, -o (22b) {cf. ephialtes) hd. nd. mare (fem. 10, 12). nacht-maere (132), -mer (68). der tewfel der die fra= wen reyt (9). alp (8 &c.) der die frauwen rit (8). alph (75). alf _ (85). half (ìos). den alp ader vngeheurin (acc. 4). trut (75). die besiczen (8b). obliger (65). schratlein (Fris.). schrotle, nachtmenle, nd. alp, ni. mare, nachtmerrie (116). das schrettele (morbus Das.). schrot- i bleck- ling (112). slezo (Sum. vi). *Incu-dare (17) -ere (: incus) smid= den (17). smyden (9). smedin (8). Ineudo v. Incus. *Inculatum v. Interpolatus. Inculcare yn synken (12). in drucken (14). Inculcatio hoffen- (8, 9), indruck- (65) -unge, hopinge (99). Inculpare schuldigen (75). hd. nd. be-seh., -schulgen (18). Ineultus vnge-buet (10), -pfluget (12), -ufent (99), -ziert (65). Ineumbere hd. an-stan , -ston sim., -hengen (9), -henckin (8). ain-stain (19), -staine (133). aen-staen i -komen ; byna= ken (132). in-legghen (132), -legen (68), -vallen (14). *Incune-, incon- (17) -tari sonen (8). synnen (17). an somen (9). *Incunis an wage do man kinde in wyeget (8). ane wiege (8b), wige (9). Incuratus besteter lutpriester (93). Incuria sunder sorge (8b). vnsorg= sam- (noac), vngsorgsam- (iiob),£vùnk= dig- (noe), vnkindig- (nobc), wundig- (noa), vngerulelich- (8) , vnruchlo- (9), ruehlosi- (9 Anh.) -keit. on-besorcheit t -achtsamheit(132). versumuug (68). sorg= loß-, farleß-igkeit (65). Incurialis vnhubesche (19). onhaefch (11). *Incurialitas vnhubescheit (19). on= haefcheit (11). Incuriositas {i. incurialitas 19) vn= rusamlikeit (63). Incuriosus vnhubische (8b). ruloß (8). vn ruchlos {sic 9). IND 293 *Incuris sonder sorge (11). *Incurius vnsorg- (Ilo), onacht- (132) -sam. Incurrere hd. in-, ein-lauffen. nd. in lopen. in laffen (152). inlafen l be= logen (8b). hd. zu schad-e (9), -en kom- men. Incursus ane- (8b), an- (8, 9, 65) -lauff, t -fall (65). Incuruare beugen (19). bogen (11). *Incuruatura bischoff-stab (9), -stap (8). boschoff stab (17). Incuru-us, -is, -e beuge- (19), boge- (11) -lich. buckende (8, 9). Ineu-s, -do, (GÌ. m., Zeuss) hd. ani= poz (104); ane-boß (8), -fus(6); an-boß, -bos (64c, 75a, 93), -bufi, -boyß (bìw. a. 1483), -bafi (66, 151), -fusse (67), -fusse (152), -fuß (49), -pazz (2), -pas (1) ; am- boß (8", 12, 65, 110), -boz (9), -baß (65 var.), -buß (21, 133), -beiß (18), -poß (64b), -pos (4); ainbuiß (19). nd. ane-bot (22), -bolt (23), -bulte (22b) ; aen-bulte (108), -beelt (11); anbylt (147), ambelt (132). cambr. ennian (zeuss). Incusare hd. nd. schuldigen , be-sch. ent-sch. (21). schulgen (18). hd. straffen, be-str. (68). straiffen (10, 132, 133). wroe= gen (106). wrugen (99). *Incusatio ags. efat, reof (i36c.). *Ineu- (8, 9), rnca- {alph. ineru- 76) -stratio, inerustatio ì. pauimentum (76, 129) tenne (8, 9). glestung (Fris.). vber- glàstung, -tunchung (Ki.). Ineu-tere, prs. -ciò yn slahen (19 sim.). to slaen (11). stoßen (8b). hurten (99). grabeu (9), grven (8) machen. *Incheo v. Inhiare. Inchoare hd. nd. begynnen. nd. an- b., -heuen. hd. an-fahen, -heben. reysen (9). betenghen (22b, 147). Inchoatio anheb-unge (8) , -en (9). anbeghinn t betenghinge (22b).. Inehoatiuus hd. ein anheber (3), anfoher (6) ; anheb-ig (17, 4), -ung (21), -elicli, anheuich (23). *Indagago v. Indago. Indagare hd. nd. ervaren. hd. erfarn. sporen t vorschen (8, 9). er-v. (68, 110), -fragen (no), vnder- (19), onder-vinden (11, 19), -soechen (132). spur-gen, -ison, -ilon sim. (Gf.). jagen (9). Indagatio hd. nd. ervar-unge, -inge. spur- i suoh-unga (Gf.). ondersoechinghe (132). vndersagung (sic 68). vorschunge (8, 9). Indag-ator, -o g. -onis (7, 8 &c.) er- farer (76, 110), -frager (68). vorscher (9). herforser (12). fursther (8. cf. v. foresta= rius e. citt. aus forscher X forst cf. sq.). weydman (7). Indago, g. -inis hag; -onis hag-, hege-macher (74). Indag-o {g. -inis), -ago (122) hd. nd. hag-e, -en. hd. hag, hak (6, 9), haeck (12), hach (3), hach (2), gehag (1, 75). ain hager (76). eyn hegen (21). hene (17). hain (18). hain-walt (5), -marck se. ghemet (19). gestr-uß, var. -euß, vor holtz, vlg. hecken o. stauden (75). tir- (9), dir- (8) -gart. erforschung (no). ondersoechinghe (132). spor ordo {lat.? 141. cf. Gf. h. w.). gali, pare (122). *Indalis v. Indolis. 294 IND IND IND *Indampnatus v. Indempnatus. Inde hd. dar-, da-von, dar-nach (21), -nahc (19). da her, von dannen (65). nd. dair- (132), daer-, af-van. *Indea v. India. Indebite vnrecntlich (65). Indebitus vnschuldiger (65). Indeeens vn-czem elicli (19), -temidi (22b). ontemelich (11). Indecenter vntemelken (22b). *Indecertabilis vnbestritlich (65). Indeclinabilis hd. vn - beugelieh, - buglioli (134), -beygelich, -bieglich, -biglich, -begelich (8), -beweglich (66 &c), -neiglich (75). nd. vnbochlic l stedicli (23). on-bogelicli (11), -boeglicli (132). nit declinlec (99). stede (22). hd. stet-e (8, 9), -idi (8b), -lich. Indeelinabiliter vn - neiglich ( 75 ), -buglich, -abbeweglicli (65). Indecor onliubs (21). vngezieret (110). lelich (132). *Indecorosus vngeschaffen (3). Indeeorus hd. nd. vnge - schaffen, -scapen. leellicli (11). lelich (132). vn- hubìs (21), -zierlieher (65). *Indecus v. Indicus. Inde-fessus, -uessus t -fìetus (76), -fieiens (Pap.) (i. infa-, inua- 76 -tiga= bilis) ynv'-sagt (7), hd. -troßen, -droßen sim., nd. -droten. anv'draßen (21). hd. vnmude, mud (sic 134). nd. 011-muede (11), -modich (132). Indeficiens (cf. prc.) vn-gebrechlich (8, 9), -vorgencklich (9). Indefleienter vnge-brechlieh , varr. -bruchlich, -briichlich (65). *Indefìctus v. Indefessus. *Indefrens v. Indifferens. Indem-nis, -pnis hd. nd. vnsche- delich, hd. -dlich, -tlich (5b), -dleich (lj. nd. vnscedelik. an-scheydelicb. (21), scha= den (17). ane (9) , on (8) , sonder (11) schade. schaden loische (19). schad-los (49), -loser (65). vnschadhafft (75). Indem-, indemp-nitas, -nositas hd. vnsched-lichkeit, -lich (sic 8). schadloßig= keit (65). *Inde- t inda-mpnatus vnv'-urtelt t -dumet (17). Indere in- (8, 17), eyn- (9) -senden. sehen (17). Indesinenter on vnderloß (65). Indeterminatus vngcst-imt, varr. -ympt (65). *Indeuessus v. Indefessus. Index (digitus) eyn finger (7). hd. zeich- (17), zeiger- (67, 152), zeige-, wyeß- (132) -finger; zeyger, z. in der hant (dig. 75), zeuger (dig. 65 var.), zóyger (6), zoeger (68). hd. nd. wiser. weyser (9). Ind-ia, -ea hd. nd. indien-, indier-, var. indiger- (65), inden- (1, 21), in dehen- (sic 5), priester iohans (10, 12) -lant. den marg (sic 18. cf. 5). *Indicabilis zeuchelich (17). Indicamen eyn zeygel (17). Indicare hd. nd. wisen. hd. weyjsen, zeygen. zeugen (i. demonstrare 7). zoigen (6). zegen (9). zeichin (8). sagen (66 Mrg.). offenbaren l beduten (65). du-, tu-, teu-, deu-ten (75). Indicatiuus hd. nd. wis-er, -ende. hd. nd. wis-, weis-ender, -ener. bewiße- t bezeich-lich (17). zeigender (8, 9). zoy= ger (6). zaiger (76, 134). Indicere hd. nd. kundigen. v'-k. (10, 132), -kunden (110), -kùnden (6). kunden (1). kyndigen (13). konnigen (21). ge- beiten (8), -byten (9), -bieden (11), -bie= ten (65), -b. als die geistlichen (75. cf. edieere). entbieten (110). ontby eden (132). *Indicia v. Indigia. *Indicialis vnsprechenlich (76). Indicibilis hd. vn-sprechlicb, -sege= lich, -geselich (8b) ; onsprechelichen (21). nd. vnspreclic. *Indicio (indi-cio, -tio, -cium 110 &c. cf. sqq.) hd. nd. wis-unge, -inge. wey^ sung, gepot, ein bere, verkundung (74). Indi-cio, -tio, -ccio, -etio gebot 0. gesecz 0. zit funffczehcn jar lang (8). f. iar, vlg. gebiet iar (75). f. gepiet iar (1, 71). XV gebed-en (5), -den (21) jar. romer zinßale ; furFtzehen romiscb= gepoten iare (74). viften gebede iar (23). geb. I gesecze (17). ffufcznarezijt (5b). hd. vnleidelich 0. vnzimlich bot (134), gebot (66 sim). Indi-cium, -tium (134) (i. indi-cio, -tio, -catio, documentimi) hd. bewis-, beweis-, wiß- t zeugen-, czei'ch- (3), zeichn- (5), czeyn- (21), zey- (18),anzeig- (65) -unge, tekeninge (23). bekentnusse (9 Anh.). zeiger (8). czeichen (9). Indietio (cf. indicio) zalle (100). romer zinß (112). *Indictula v. Indumentum. Indietum zeigung (7). ein kirchen- (4), verkunt (110) gebot. v'kund-ung (68), -icht (132). gebiet der geistlichen (75. cf edictum). *Indietus gebot l gesàcze (9). Indicum indich (color 1, 71). *Indicus (pertinet ad sacerdotem 66 &c, anders Gì. m., Ki.), indeeus (133) hd. v'kund-er, -iger. du-, tu-, teu-, deu-ter (75). *Indiena v. Indigena. Indifferens, indefrens (21) hd. glich, gleich. nd. ghelic. alle (10), alles (110) glich. alft gelych (68). alleens ghelijcn (132). alleyns (12). allens, Mrg. aleines, t alsglige (13). glich wolle (8). gleych geneigt vf beide te il (4). Indifferenter hd. glich-lich, -lichin (5). glich- (no), gelijch- (137) -lichen, gelichnung (sic 68). ghelicliken (23). 011 vndei'scheid (65). *Indiferribilis v. Indilatus. Contrae^ tor. *Indig-ea v. -ia. Indig-, indi- (8b) -ena die int lant is geboren (132). vßlendig g. (no), eyn yngeborner o. heimscher (64). hinna (pi. Gf. 4, 96o). gebur (19). gebuer (11). lant- (86a, 9, 23, 100), landes- (6) -man. woner (23). Indig-ens, l -uus (66 &c), t -nus (76) hd. durftig, not-d., be-d., dorftig; notùrftiger (6), notturftig, bedyrftich, (13). droftich (22). behouich (23, 132). gebrechende? ongeschickt(132). gebrech= Rch ader durftig (4). Indigentia hd. bedurf-, bedorf-unge, -nisse sim. not-durfft (6), -turft (no), -dorfft (17), -durfftekeit (8). durftikeit (9, 65). mangel (65). nd. be-hof (22b), -houinghe (132), hueueninge (11), -huf= nisse (99), -derfnisse (23). notruftich (22b). Indigere not-turftick (3), -urftig(76), -durftig (4), -torftig (5), -tarftig (18), -troftich (22, 23), -toft (21) sin. hd. durf= fen (17), hd. nd. be-d. (7, 147 &c), -dùrf= fen (6, 67), -dorffen (19, 77, 132), -der= fen (13), -derben (5), -deruen (23, 147), -heben (77), -hoeuen (132, 147), -houen (23), -hueuen (11), -huuen (99). hoven (22b) bedrofnisse (sic' 22). ains dings bederffen (76). *Indigerere vndenwen, vlg. die kost vnd spise (75). Indigeries ober etòen (19). obir a8 (8). uber as (9). ouer aet (11). onart (sic 8b). Indiges (i. deificatus Br. ; X indi= gens, in priv.) der nyemandes (9), der da nymans (8) bedarff. eyner der nye= mantz druff (17). armer (9). Indigestio (i. plascia) vndeuwung der spise (75). Indigest-us, -a (8, 9) hd. nd. vnv'- doAvet (23, 68), -dowet (67), -duwet (11, 132), -towt (6), -deuet (i5i), -dayt (4), hd. -dauwet, -dewet. vnbed°uet (0 =ro? 22). vnbedorfft (7. : indigere!). vnge= dauwet 0. on vollen bracht (8). vnvor= procht (9). vngeschickt (110, 132). sun= der vorganck (8b). Indi-gia, -gea (3, 152), -eia, -tia, initia (68) (i. prodigia l signa) hd. zeichen (66 &c). wunder- (3), wonder- (4) -werck. In digitare (i.vocare l plorare, norni^ nare) mit die (132), dem (110) vinger wijsen, t tzellen (132), i zeigen (110). bieten, aischen, ruffen (74). Indignans vnwur-15 l -Biger, varr. vnwii-15 l vnwursiger, vnwirsiger (65). Vliwir-S (V- a. 1618), -Sch (Fris.). Indignari, -re (i. superbire 3) vnwir-, vnwur- (110), vnwer- (13), onwer- (11, 132) -digen. hd. vnwirdig, ynwìirdig (4), hd. nd. vnwerdi-g, -eh sin. mit vnwirscheit bewegt werden (65). hd. zornen, czirnen (13). Indignatio vnwille (i). Indignatus vn-mudig (12), -wirß, var. -wurß (65). Indigne veint-, vnwirdig-, vbergre- lich (74). Indignitas vnwùrdikeit (6). vnwer= dicheit (23). Indignus hd. vnwùr- (6), vnwir-dig. vnwerdi-g (5), nd. -eh. *Indig-nus, -uus v. -ens. Indilate vnvirezogen (19). onv'taget (11). *Indilatus (i. indifferribilis , inex= pectabilis) vnuerzogcntlich (75). Indirecte krumlJ rummer ; nitstracks dar, sunder durch ein mitte-1, -ls &c. (65). Indireptum nit hin vnd her zfi zert, zerzert (65). Indisciplinatus vnziichtiger mensch, vngezogen (65). Indiscretus hd. nd. vnbe scheyden, t -hutsam (65). vnvorsunnen (5b). Indiscussus vner-faren l -forschet (65). Indispensabiliter vnabtre-glich, var. -tlich (65). IND Indispositio vngeschicklichkeit (65). Indis-, i ineom- (74) -positus wan= schapen é'eyslick (22b). wan-, vnge- schaffen, ayschlich (74). Indissolubilis vnlose- (9, 19), onloze- (11), loze- (sic 8) -lich. *Inditi- v. Indiei-o, -um. Inditus ingegeben (14). Indiuiduitas vnteili- (4) , vnteylich- (9), vndeilsam- (8) -keit. Indiuiduum eyn genant (12), eyn in-g. (9), eynig-g. (63), ein selbs vnzer teilts (65) wesen. eyn gantzlieh art (12). vn-teylich (9), -deilich (8). Indiuiduus hd. nd. vnv'scheyden. hd. vnteil-, vndeil-, nd. vndel-sam. vn= deulichen (13). Indiuisibilis vntailbarlich (76). Indoci-bilis, -lis vnge-lernig (9, 65), -lirnig (65 var.), -lort (8). Indolens an schmerzen (75). Indol-es, -ens (5, 21), -is (1, 2, 76, 100 s. u.), indalis (8b) (*'. sine dolo; incrementum iuuentutis ; signum future virtutis &c.) hd. nd. art. arg (21). ars (18). hd. eyn-, t ent- (74) -faltigkeit (74), -faltikeit (6), -feldikeit, -feltigkeyt (151), -feldig (8b, 67, 133, 152), -valdic (100); ainfeltikait (134). ein gebaldig kind (1). gewaltig chind (2). bider-bkent (n oder u? 13), -keit (74). in- (23), ent- (22) -voldicheit. auf wachsung der iugend; auß-w. der tugent o. zeichen einer kuns- t kunf'-tigen t. (74). z. der kunfftigen ding an einem kinde (75). z. 0. bilde zukunftiger byderwekeit (9). eyn pro= phete zuk. ding zu sagen (8). von guter natur o. art (110 sim. ). gfit art (13). gude arte (10). gut geschieklichkeit (65). indolis i.fiscus per quod emittitur stercus (76). indolen-cia, -tia i. progenies (5), ingeniositas (Pap.), non dolor (132 &c). Indomabilis vnczemelich (19). on= temlich (11). *Indomitare (i. non frenare) vnben= digen (75). *Indomitatio vnbendigkeit (75). Indomit-us, t -atus (75) hd. vn- geczemet, -zempt (88). ongetemmet (11). vnge-, vn-bendig (75). *Indorcus v. Inturtus. Indotatus vnbegabt (110). *Indoxitare &c. v. Intoxieare &e. *Indrutica-ns, -us ( 136. st. in= truncans?) ags. uraesgendi (136. ,,st. wraesiende" Leo); ticg-, broddi-, tolced-, fleardi-, brottet-ende (i. luxurians 94b). Indubitanter vnczwyfelich (19). an= zwyffel (75). IndueereM.an-bryngen(9), -brengen (17) ; an- (9), in-furen. raten (8). Indueiare, -ri hd. nd. vristen. hd. ge-vr. ; vr. in betediunge; lengern vnd verziehen (75). v'sten (8b). hd. frist, zil (110), geleyde (7) geben. bestant maclien (68, 132). Induciarius frist geber (4). Indueie pi. hd. nd. vrist ; verst l urede (99). hd. friste, fryest (8b) ; frist- (75, 110), lenger- (75), tag- (110) -ung, t geleit (110); fristung tag, o. gelait (134), 0. geleyt (69); dage frist (10); fr.-d. (18, 152), -dag (21), -tag o. geleyde (67 sim.). IND zil (6). geleyde (19, 132). bestant (68, 132). gude zuv'sycht (12). *Indu-etilis, -tilis (Gf.) -ctiles, -scile t -sillae (gì. m. 4, 184 cf. 183) (i. hilla q. v. cf. Dz. wtb. 553) scubi- (104, 141), scube- (121, Sum.) -line [sito. Gf. slocbrato (Gf. 3, 285. G, 410). Inductiuus ynne leydende (19). Inductorium anzigl (v. a. 1618 v. Sm. 4, 237. X induere). anzieher (crepida^ rum, inslr. 112). schuhaufzugel (Kia., Fris.). Inducula v. Indumentum. Induere hd. an-ziehen, -zehen, -cigen (13), -tfln, -thun, -thon, -dun, -tune(67), -done (152), -legen (76); ayn ziechen (133). nd. an-ten, -teen, -trecken (132). *Induimen v. Indumentum. Indulcare(Gi.m.),p-s.ichsmecche(i2i). Indulgentia hd. abè-laz (5), -laiße (10); abbe laß (5b), aplayß (19), apples (21); ab-laz (9), -laß, -las (13), -lofi (8, 69, 75, 110), -laßung (68, 133), -lasung(67), -lassen (152), -las der sunden (1), -las der sunde (4). af-laes (132), -lat(23). hd. v'gebunge. nd. v'gheuinge. voriebung (18). zartunga (pueri Hpt. 5, 203., Gf.). gundung (65). Indulgere hd. v'geben, -hengen l -zeichen (88), -lazzen, -lalìen, -lassen, -lossen (70), -layJBen (133), -laissen (132), -zihen (6), -lassen die schult der tatte, var. tate t zugeben mit gnade vnd gunst (75). ablassen (134). wd.v'-gheuen i -laten. vorieben 0. abe latòen (18). nach-lassen (88), -lossen (110). vmme sust losen i geben (9). vmbsost g. (8). zu-g. (ss). schonen l lihen (17 &c). anhangen (17). nocb- l ver-hengen (65). flißig sin (5b). fleiß ankeren (nhd. anwenden) ; zarten, vbersehen (88). *Indultiuus ein vberseher (65). Indu-mentum, i -eula (74, Br.), t -imen t -tum i indietula (76) (i. inues- titura 1, amictus) hd. gewande o. klayde (74) ; kleyd(19),cleydunge ; be-cl.,-kleyudg {sic 69). cleyd- (132), kled- (23) -inghe. an cyunge (5b). indument (1). Indu-perator, -parator gebieder (8). ain kaiser (76). Indurare v'-harten (19, 110), -harren (nob), -barden (132), -herten (8, 9, 4). hd. hart machen. hirten l v'stocken(17). Indur-atus, -itas (133) hd. v'-hertet, ■hirtet (17), -hart, -herte (67, i52j, -hert, -herth (66, 151). vorhardet (13, 23). gehert (18). v'steent (132). Indus (fluuius Pap., mons i no. gentile 76) hd. nd. eyn rediger, eyner vß den marck (18. cf. India). Induscile v. Induetilis. Iridusiamen cleyd (64). Indusiare anlegen (64). *Industre wißlich l sorgefeldig (17). Industria hd. nd. wys- sim., hd. wifi-, weiß-, klug-, gewoin- ( 19 ) , behendic- (110, 132) -heit. bescheidikait (1). sorg= samkeit o. fliß (8). weysheyt l sorgsarn t stetig l sorg l fleys (9). arbeit (8, 9). frutscap ( 99 ). kunstrichig- , kundig-, durchsichtig- , spitzig vemunfFti-keit, hantwerck &c. (65). *Industri-cus, -us, -s, -osus, -o (76) hd. wise, wiß, weyse. nd. wijs. behen-d (110), -dich (132), -dlich (68). vi-uet (99). INE 295 flißig (8;. fleysig (9). be-schide (17), -schefftig (5b). gescheid (1). *Indutilis v. Induetilis. Indutus hd. nd. ange-dan, -ton (6), -thon£-legt (76), -zogen (5). ane gethon (18). Induuie plunder; slangenhaut (74). cleyder (8, 9). nuwe (16), newe (74) ci. Inebriare droncken maken (11). Inebriari voi werden (ili). *Inebrius nuchtern (19). nuchteren (11). Inedia abbrechung &c. (65). gebrech von spyse(uo), van spijse (132). arm-ot (18,22), hd. -ut, -ut, -et (21), fide (19), -ode (8b), -od (23), -oede (132), -ude (99), -uede (11). heimlich armut (8, 9). Ineflfabilis hd. vnuz-, vnuß-spreche= lich, -sprechlich ; vnauß-spr., -sperchlich (3); vnsprech-elich, -ig (8b). nd. vnspre= kelick (23), onutspreckelich (11). vber= natur- t vnbeweg- t vnverser-lich (65 Mrg.). *InefTarabilis v. Inenarrabilis. Ineflficax vnkrefftig (65). *Ineffrenate vnbendiglich (75). *InefFugabile kummerlich zu fliehen (65). In-enarrabilis, -enerrabilis (7, 133, 152), -enerabilis (67), -fenarabilis (21), -effarabilis (6. X ineflfabilis) vn-ratlich (5, 6), -radeliek (23), hd. -redelich, -red-- lich, -ußredelich (7, 76), -vßkundlich (69), -außkundlich , -verkuntlich (110), -ver= zelich(68), -segei ich (8-9). on-vertzellicb (132), -erdelich (21). *Ineptare (i. infatuare) vngeschickt (110), dorecht (68), geck off awysich (132) machen. Inepte vnsacht ( 77 ). vnfuglich (i. in-eongrue, -eompte 75). Inept-ia, -io (nob), -a (68) (i. dis= ereeio) eyn wrans (12. cf. nd wrantsk ni. wrant morosus ni. wranschacerbus?). onbequeemlich awijsicheit (132). vnbe= quemlich wißheit (sic 68). vnge- (no), vn- (65) -schicklicheit. Ineptire (i. ineptum esse 110 &c.) vn= bequemlich machen (17). Ineptitudo vnge-fugekeit (8), -limpf= keit (9). vnfug (i. ineo-positio, -gruitas 75). onbequemheit (11). In-, en- (5b) -eptus hd. nd. vnbe= queme. vnsachte (22b). vnfuglich (75). hd. vnge-schicket, -limpf (9), -fuge (8, 9), -biirlich (65), -treisiert^slumpig (12). Inequalis hd. vnglich', t vngerecht (65). nd. ongeliick. Inequalitas hd. vnglichkeit sim. Inergia (cf. energumenus) topa= zunga (Gf.). In-ermis, l -ermus, -armis hd. nd. vnge-, onge- (21, 132) -wapent, -wopent (4, 132), -wapnet (no), hd. -wappent, -waffenter (6), -wapet (21, 76, 134), -bappet (2), -bapent (1)- Iners hd. trege, drege, treyge (3), droyek (19). nd. traech (132), trach (23). fule (8). fawl (9). hd. vn-wis, -weis, -wiße. vnkund-en (69), -ig (134), -ich (23). lappe, vlg. narr (75). vn-ertig (62), -kunff= tig (i. ydeota 1, 75. ff st. ss?). Inerter lappischen (75). Inertia hd. drage-, drag- (133), drac- 296 INF INF INF (7), drauc- (67), trac- (66, 151), trag= (no), dra- (18) -keit; trag-, drack- (152) -lieit, tragkheit (134). nd. tracheit. drog- l ffiyl- (19), fui- (8), fawl- (9) -heit, vn= kunst (75). vnkund-enheit (69, 134), -ig= keit (7), hd. -ekeit, nd. -icheit. vnwissen- 110 &c), tllOl-- (66, 70), SOt- (132) -heit. ableg- , ablegig- , lohig- , varr. lahig-, lachi-, t lassig-keit &c. (65). Inertieus hd. treger, trag (ì 34), drege s?m._ traieli (132). trach (22). tragich (23). vnwissende (no &c). *Inerudi-tio, -eitas (». indissolu- t inexplica-bilis 76) gebewrischeit (9). ge= bureehtkeit (8). vngelernick (3, 4). Ineruditus vngelerter (65). Inestimabilis vn-scheczlich (8, 9), -sckatzbar, vnge-schatzt, -acht &c. (65). Ineuitabilis vnvermydelich ì zwing= lìcher (65). Inexiitabilitas vnmydelichkeit (65). *Ineuum eweliken (23). Inexeogitabilis vnerdenck-licb (8), -lichen (9). *Inexercitatio vbe-, vber-, vf-loßi= keit (65 varr.). Inexcusabilis vn-schuldeclich (8), -entschultliehen (9). Inexorabilis vnhorlich (75). vner= bitlicher (65). onbedelick (147). *Inexorabilitas vnhorlichkeit (75). *Inexpeetabilis vnerbeit- i vnuerzo= gent-lich (75). *Inexpee-, var. inspec-tabiliter vn- harlich (75). Inexpeditus (i. distemperatus) vn= uertig (75). Inexpiabilis onrenlich (11). vnrey= lidie (19. r wndeutlich). Inexplebilis vnset- (no), vnersettig- (68), onuersade- (132) -lidi, nit zu er= fullen (110). Inexpugnabilis vnstrit-ber ( 76 ), -perlich (8) , -elichen (18). vnufò stride= lich (17 sim.). vnv'-stritlich (5 sim.), -stritelick (23), -strickeliek (22), -fecht= lich (12), -fechlich (13), -wonliche (19), -winlich (11 sim.). vn uß sprech strit= lich (sic 7). vnanstreitperlich (1). vnaus= streitig (2). hd. vngewin- (9), vnuber= wint-lich. *Inexpugnare vnaußstreiten (75). *Inexterminabilis vnver-triblicher l -derblicher, var. -deblicher (65). *Infaeitari v. Infatuari. Infallibilis vn-betriegclich (8), -be= trugelich (9), -trugelich t -czweiuellig (9 Anh.). Infamare, -ri (75) hd. nd. beru-, bere- (13), nd. bero-chtigen. be-ruchten (75), -schemen (4), -schenden (68, 69, 134), -lumeten (21), -lumeden (18). lumunden t v'-l. (17). v'-liimen (65), -lùmuten (6), -lumenden (7), -lymden (110), -limigen (18h), -laimigen (2). laster-en (11), -n (19). lestern o. vbel reden (67). laster vflegen (65). te nimerden maken (99). vn- i vervn- lainten (75d). vnlewtern (l.xvnlewnten). schenden (8, 9). vneren / ere abschny- den; a. mit der zungen (75). Infame lymfit (6). Infam-ia, -ea, infancia ( 1 ) be- (5), gè- (&>, 22) -mielite, berucht (7). ghe= rochte (23). quaet (11), boeß (132) gerucht. beserucheze (19). bose hit (12). quade njmare (99). bose lumunt (133). boß 1. (17), leymu-t (152), -nt (70), leumuth (67). boser hi-, leu-, ly-mut, leimat t vnere (75). boß ley mfit (67), leumut (i5i). boeßloemig (76). belumut (21). v'iimunge (6). verlu-, verlii-, verly-migung, -mung t ereloßi-, erloßig-keit (65 varr.). vnlewn= tung (1). boze wort (9). bose w. t b. ding gedichtet (8). gedicht (17). schand i onlob (i. diffamia 110). vnwirde (75). beschemunge (17, 4). laster (11, 19). lesterung ( 18 ). vn-recht ( 17 ) , -lainten (75*). _ . Infamis an-ruchtig (5), -rochtich (23). vnge- (8D), 011- (21) -ruchtig. anreethic (13). vnrechtig (18. cf. prc. 17). berich- tigen (10). die boeß gerucht hait (132). berufft t vnloblicher (110). vmmer l on= werde (8). vn-mer t -werd (9). vn-wert l -laintigk (75). beschemiger (4). v'-lumet (7), -lumungk (17). boß lumig (134). boß-1. (69), -lymig (68). vnlewntig (1, 3). belimeli (49). er-, truw-loßer (65). *Infamose vnlaint-, varr. vner-lich (75). *Infamosus vn-laintig, varr. -erlicher (75). *Infaneia v. Infamia. Infand-us -um (94), -am (136), im= phandus (76) vn-sprechlich (8, 110), -redig (9, alph.-tedig 75), -dedig (8b), -ratig (75d). dat niet tzo sprechen ist (132, sim. 68). ags. meinfol (136), maan= fui (94). Infans hd. nd. kint. k. das neulich geborn ist(75). vnsprechende (19,65), vn= reden (6) kint. onsprekende kijnt (11). einer der da nicht gesprechen kan (17). vnre-d, var. -dend (64). kindelin (23). *Infantari v. Infatuari. Infantia hd. kintheit, vnsprechigkeit (65). Infantula meghedekin (23). mecht- (132), met- (5), medi- (18) -gen. meget- (67, 152), megt- (7, 68, 110), megd- (70, 76), meyd- (132), mayd- (1, 66, 151), diern- (75), tochter- (134), dohter- (6), dochter- (69) -lin, -lein. diernl (1). meytgin (21). medehin (17). Infantulus knecht-igen (17), -iken (23 sim.), -gin (21), -gen (5, 132), -lein (75). hd. kneb-, knebe-, kint- (76) -lin. chindel o. knabel (1). iungling (adj. 64). *Infastare (st. infestare) anfechten (76). *Infastigabilis (st. infat.) vntroistlich (sic 7). *Infastus v. Infaustus. Infa-, inva- (3, 76) -tigabilis (cf. in- fastigabilis , -defessus) vnv'-trossen (110, 134), hd. -drossen, -drosen (152), -trießlich (6), -drißlich sim., nd. -dretlick. onv'-droßlich (21), -drossen t -moedlich (132). hd. vn-mutlich (8), -mudlich (9), -mude, -miedbar (76). *Infatigare mut werden (3). *Infatigari miide werden (4). *Infatigari v. Infatuari. Infatuare torhafft (1), doren (7) machen. gecken (11, 16). v'dwasen (11). virmayßin (sic 19). sotteren (99). Infa-tuari, -citari (74), -ntari (21. X infans), -figari (6, 23) hd. tor-cht, -echt, -acht (76), -ycht (i5i), dorech-t, -tig (17), nd. doraftich (23), o. geck (152), vnwise t krafftloß (65) werden. dorecht j machen, Mrg. tun (5b). zu dorheit, var. thoret, kummen (75). Infauorabilis hd. nd. vngunst - ig, -igen (76), -ich, -lich, -lick. vngunstick (3). ongonstig (21). afgunstich i vnge= wegen (22b). *Infauorabilitas vngunstlichkeit (75). Infa-ustus ( i. exsors q. v.) , -stus (3. anders Gì. m.), -utus (21) hd. vnseli-g, -eh (5) ; vn-seylick (3),-gluckselig,-gunstig (1, 5b : fauor). onseldig (21). nd. vnsalich. Infectio vorgebnnge (8, 9. anders kì.). *Infeetiuus (i. defeetiuus 76) hd. nd. vnbe-vlecket, -lecket (22). beflecki-g (110), -eh (132). Infeetus vorgift (3). v'vnreynt (110). venynt t v'doruen t besmyt (132). Infeeundus hd. ytel; vn-fruchtbar, -tragede (100), -trechtick (19). nd. idei; ondrechtich (11). *Infelicitas vnseligkeit (8, 9). Infelix hd. vnseli-g, -ck. *Infenarabilis v. Inenarrabilis. Infe-nsus, -ssus (69, 134) (i. offerii sus, infestus q. v. &c.) erzurnt (68, 110). v'tzornet (132). Inferax vnberhafftig (65). Infereire in-stopfen (no), -stoppen (132). Inferie toten opfer (75, 93). 0. der t. (75). 0. fui- die gestorbenen, besinck= nuß (88). vyßuart ouer die doden (132). vßfolgung der doten (110). nochuolgung des leichs, seelambt, zeelmess &c. , ni. begrauinge, sielmisse, wtuaert (ne). Inferior nederre (99). Inferius hd. nd. dar-, der- (5) -vnder, -vnde (7) , -neder (21;. dair onder (132). da vnden (no). nyderbaß (125). da niden o. du-, var. dau-nden (75). Infernus (ab intus et furnus i. obscurus 76) ha. nd. helle /. heelle (11). dat (132), das (110) vnderste. Inferre in-tragen t -sprechen (17). anbrengen (11). schaden zufugen (17), zuczihen (9), dun (8). Infertum ptc. s. ingestop-ft fi 10), -pt (132). geoppert (22). hd. g., geopfert (7), offer- (23) -win. win oppfer (6). Inferus nidrist (1). *Infessus v. Infensus. Infessus vnbekennet (no), besacht (132). Infest-are, -iuare hd. nd. an vechten. muhen (17). muwen (8). moyen (11, 132). quellen (132). qwelen (no), feyde (125), mude (19) machin. durch achten (i. per* sequi 7). vnwillen haben o. machen (75). Infestatio hd. an fechtunge. vnwil= len (75). Infestator an fechter (8, 9). *Infestes (aus inuestes) i. imberbes i non barbati (76). jungeling (9). j. an bart (17 sim.). *Inf- v. Inu-estigabilis. *Infest-iuare v. -are. *Infestiuus (st. infectiuus) vnbe= fleckt (4). Infestus hd. nd. vnmil-de, hd. -t. grani (110, 132). onreste-, moy-, quel-lich (132). gemuyd (19). ghemoyt (11). groß (5ab). gros (9). vnbarinhertzig (68). fraysleich (i. dirus 1). vnwillig vß zorn INF (75). ags. flach (94, 136. st. fach; flah an arrow Bsw.). Infeudatio lyhung (65). *Inficem v. Inuicem. Inflcere hd. vn- , v'vn - reynigen ; v'geben cum veneno. hd. nd. vnreynen. v'vnreyn (6). ontreynighen (132). v'- gebben (13), -giften (8, 9, 4). nd. v'= gheuen. *Infieetia vnhoflichkeit (Kia. Mrg.). *Infici vnreyngen (5). onreynigen (21). laukin (8). leuken (9). frist brechin (8, 9). ags. girne- (1S6), gimae- (94) -ngdae. *Inflcia v'brecken (8i). Infleiari (X infìteri) lawgen (1). leucken (75). v'-leukenen (8b), -leugnen (110). legen (5, 21, 23). vn- (23), vnge- (5, 6, 18) -truwen, -trwe (18). angedru-- wen (21). dage brechen (ì) rechten (i ?) schult v'ieuken (t) v'sachen (17, 18). v'saken (132). eins warlichen dings low= ken; ver-maligen, -geben &c. (74). Inficiano leukenunge (8). v'-l. rech= ter schult (17). lewkunge (9). Infieiator eyn leu- (8, 17), low- (9) -kener. *Inficie (1. treue quando refutantur &c. 76) friede-broch (17), -brechunge (19). vredebreckinge (11). frides bruch (9). fredis buch (sic 8). leugnunge (110). v'sakinghe (132). Marg. zu 3: Exequie peygrifft sunt excubie Ubi laychen Treuge sunt fride sunt inficie fride= preche. *Infidea v. Infìdia. Infid-elis, i -us hd. vnge-truwe, -trewe, -trew, -treuwe, -druwe, -leubig (9). vn-truw i -glebig (76), hd. -gleubig, nd. -truwe. ontrouwe (11). Infid-elitas, -ueia vnge-traweyd (19), -treuheit (110), -truwheit (68), -trulich= keit (8), -lewbigkeit (9). on-truheit (11), -getroubeit (132). vnglaube (19, 65). In-fidia, -fidea, -uidea (18) vnge- hd. -laube, nd. -loue, -laubig (18), -treu= heit (4). hd. vn-glob (6), -glaub. *Infldia per v (cf. inuidia) haß (6). *Infldueia v. Infidelitas. *Infiduciare (anders GÌ. m.) v. De= blaterare. *Infìdus (x inuidus) heßig (5b). i. q infidelis t hessig (66 &c, 110 &c), hassig (134). Infldus, inuidus (76) (i. infidelis) hd. vnge-laubig (1), -truwe sim. Infigere hd. nd. in stecken. hd. ynd stechen(152) ; in-, ein-st., -heften, -vesten. nd. in-steken, -sticken (11). ynne- (19), in- (18) -stycken. an-neglen (6), -hefften l -cleiben (75). Infilare einfednen (75). Infimare nyddern (19). v'nedern (11). dat onderste (132), der vnderst (68) machen. Infìmas die onderste (132), vnderste (110), vndersten (68). Infime aller niderst (99). Infimus der (5), die (11) nederste. der l aller niderst (65). *Infingere (x infigere ; anders GÌ. m.) ein stechen (9). Infinitas (i. infinitus 68) hd. an endekeit, vnendigkeit (15), vnentlicheit DlEFENBACH GLOSSARIO!. INF (6, 65). ane endicheit (23). vnentlich (110). sonder eyndich (132). hd. grundeloseke.it; vn-gr., -grundeloßkeit. gronde- (13), grund- (49) -loß. *Infinities mangfeldiglich on zale(65). Infinitiuus sonder eeynde i onv'^ genclich (11). Infinitus, -um hd. an, ayn (133), on, vn (67), nd. ane, sonder (132) ende. unennig (49. st. unendig; „unnenbar" sic Mone), vnendelich (òb). hd. vn-, on- (110) -geendet; vngeyndet (13), endeloiß (10), grundeloß, an zal (1). mie (sic?) zukonftig (-um adv. 5b). *Infinna (cf. lisinna) lesestoch (Sum. cf. Gf. 2, 250. 6, 630). *Infirmada v. Infirmarla. Infirmare hd. nd. krencken (5b, 9, 99), kranck werden. kreencken (11). kranch sin (18). krankh sein (1). hd. siechen, sewchen (9). onuast (132), vnvest (no), starek (3, 4) machen. Infirmari hd. nd. krancken. krenchin (8). krencken (3). hd. krang, kranck, siech werden, sein (no), machen (4). siechen (66, 75). sichin (8, 9). Infirma-ria, -rium, -re (152) -da (1). hd. siechen-, sichen-, siech-, nd. zeken- hus sim. der sychen huys (132, sim. 68). syech-huyß(19), -buse (152). sichen husch (IO). siech-auße (74), -uß l infirmary (76). kranck-, siech-huß, -stuben (75). *Infirmarius siechmeister (74). *Infirmator (st. inforni.) an wyser (5b). Infirmitas krancheyd (19). krankeit (5b, 17). siechtung (75). kraiìtlosikeit (65). *Infirmitus (cf. infrunitus) vnschamig Tn firmila hd. nd. kranck. kr. vnd onmachtig der krefft halben (75). hd. kranchk (18), krang (5b, 17, 133, 152), syech, nit star-ck, -g (152). Infiseare in der heren off der ge= meynen budel doen {i) vp der h. tafel legghen (132). gut in ein gemeinschatz legen o. in den schatz der herren i. fiscum mittere (no), in gemeinen seckel legen (68). In- t dif-fiteor hd. ich bekenne (5), an-b. (21), V'sage (7), v'sach (18). nd. ick v'sake. Infixus angeneilt (17). *Infìxus v. Innixus. Infiammare ( i. inflare 66 ) hiczen (19). er-h. (i. incendere 110). heczen t ontstechen (132). heyten (11). hd. ent- flemmen (5b), -zunden. enzinden (76). Inflammatio anzundunge (75). Inflammator anzunder (75). Inflare (i. tum-are, -ere 75) hd. nd. in-, hd. ein-, vfi'-blasen sim. aus plasen (1). yn blaysen (133). hd. swellen. nd. sweellen (11). in-pusten t -wegen (23). pfle-, varr. ple-gen, plaen (75). Innari zur-blofien t -schwellen &c. (65). Inflatio (i. tumatio) plfì-gung, var. -ung (75). Inflatus hd. vff-, in-, ein- nd. vp- geblasen. hd. in-geblosen (6), -geplasen ; ein geplassen (66, 151); auff geplafóen (1). blas (22b). uff blauunge (19). plegt, pleut, plat, plaet, hochfartig vnd vppig INF 297 i. fastus &c. (75). hochfertig (110). houer= dich (132). geswollen (8b). Infleetere ynne beugen (19). in bo= gen (11). *Infleet-, inflex-ibilis vnbeu- (19), onbo- (11) -gelich. stif t nit bogelec (99). *Infiigere (i. destruere t dirumpere 76) hd. nd. pinigen; p. mit worten (19, 110), mit woerden (11), l straffen (noi. mit worden slaen (132). kestigen (76). infl. i. inferre, darauf, aber untersch. introfligere pi-, pei-nigen (Voce, ex quo). Influentia in-fiyel3ung (19, 65), -vlie= tinge (11), -fluß (65). Influere hd. in-, eyn-fließen sim. in- vleyssen (132), -gießen (65), nd. -vlieten, -vleten. Infodere hd. in-, ein-, zu- (8b) -graben. nd. ingrauen. Infoia &e. v. Infula &e. Informare hd. nd. leren. hd. wisen (8), vnder-, hd. nd. an-w., hd. -weisen. lem (19). berichten (75). *Informatiuus lerig (66, 67, 70). ler= yik (19). gelernig (69, 134). vnderwys-ig (110, 132), -er (68). Informis hd. nd. vngestalt. myß= maecht (132). mißmacht (no), grulich (8). hefielich (19 &c). heslick (9). letlec (99). leellik (11). ■ Informatis eislecheit (99). *Informitatus (cf. sg.)vnglucklich (18). *Infortu-itum v. -nium. *Infortunatus hd. vngluck-sam, -ig, -selig, -lich (7), -haft (8), -hafftiger (65). vn-glugsam (133, 152), -gelucksam (4). on-geluckich (11, 132), -glucket (21). vnluckich (23). Infortu-nium, -itum (65 var.) hd. vngelu-cke (5b), -chk (1); vngluck-e, -lichkeit (65).~ongeluck (11). Infra hd. nd. vnde-r, -ne (8), -n (9). vnter (66, 70, 151). onder (132). darvu= der (sic 76). bynnen (132). bennen (99). nyde-r (4), -n (9, 125) den heusern i. domos (125). er des mondes (i. mensem 125). neder (21 &c). abher (75). *Infrascribere ynneseczen l vnder= schrieben (17). *Infremis v. Infrenis. *Infre-mitus, -nistus v. Infrunitus. Infrenare zeymen, vff-z. (65). Infrenatus ein gezeymter (65). Infre-nis, -nus, -mis (64c) vnzemlich (64). vngeczeumet (19). ongheteemt (11) vnstraff-lich, -ber (88). Infriare ynbrocken (125). *Infridat v. sq. Infrigidare ent-fresen (5), -friesen (74 &c), -friessen (67, 152), -fryeßen (i5i), -frißen (21), -frieren (7, 68, 134), nd. -vresen. frießen (17). er-fryesen (18), -frieren (6, 76), -froren (74). gefnsen (110). bevriesen (132). kalt machen (74), werden (17). infri-gidat, -dat (94) ags. caelith (94, 136). Infringere v'terben, brechen (8, 9). hd. zu-br. breken (11). v'driben (17). Infrun-, infron- (65, 76, 141, Gì. m.), infru- t X infrem- (76), infirm- (q. v.) -itus, infrenistus (6) (i. sine frumine i. sapore 110 &c.) hd. vn-zuchtig, -zoch= tig, -ziichtig (15 1), -zichtig (67), -czatich 38 298 ING ING ING (a oder ei 13), -schemig, -schamig (134), -schemick (19), -schemlich, -scamaler (ui), -v'nurifftig t -gleubig (17), -weyse l -gerbet (9), -gegerbit (8), -bescheyden, -fursichtig (no), nd vntuchtich; on- schemel (11, 132), -versuchtich (132). dulie (17). vormodirt (9). der kein stirn l scham hat t stirnloßer (65), cf. infront- atus (Gì. m.), -uosus (76) i. impudicus. afronemoc grece inde infrunitus (*. infrenatus) vnscharoelicher (Sum). sca= melòser (127. cf. Gf. 6, 494). Infu-eatus (t. sine fuco 110), -tatus (i. purus 76), -scatus (i. sine rusco 66 &c, 132) sonder vleck (132). on fleeken (110). vnbefleckt (68). *InfU- v. Infun-dibulum. Infula, infoia, imphula (75) hd. nd. ynfel. hd. infle _(5b), ifel, yffel (133), im= lei (75); eyn bischoffs-, pisoff- (3), bi= schoff- (68) -hut, -hoet (132), -krone (19). biscops huet (11). Infu-, info- (76) -latus ge-infelt (75), -croeut (11). Infamatus digen (113). Infumibulum rauch-loch(ii6),-fang (91). kem-mat (91), -met (88), -et (Das.). kamin &c. (116). schlaedt (111). Infundere in-gysßin (19 sim.), -gieten (11). Infu-ndibulum, -dibulum, -sorium, -strium (75) (cf. deuorantia) hd. nd. tre-, hd. tri-, -trye-, tro- (112), tra-, dre-, drye- (19) -chter. gosser (112). anagiez ( infund.12 7Ì.infusorium inghietere(108). oes-scotele (ìos), -vat (11, 108. i. suffuso= riumprovase in quo est oleum), ol-krug t -vas (fusorium, in-f., -fustrium 75). oley fatò in zu gießen (8). ol vas eyn zu giessen (9). schufe (100). sturtze t gosse (infund. Agr.) *Tn furie (i. anime infernales) helli= sche sele (70). Infurnibulum protschiissel(9 1 ) .scliis= sei (88). brotschussel o. schauffel, ni. pale, brootsclruppe (i. pala 116). *Infurnitus berayter o. geuertiger (74). Infusare andreen, aufwinden (64). *Infuseatus v. Infucatus. *Infustrium &e. v. Infundibulum. Oliagimen. Infusus hd. in gegossen; mit oley (17), ol (9) begossen. *Infutatus v. Infucatus. Ingem-ere, -iscere, l -uere (67, 133, 152) hd. sufftzen; er- (9), ver- (8) -s.; ersùfftzen (6 sim.) , seuftzen (66, 134), sifftzen (67). zucliten (11, 133). ingemis= cere gar sere z. (11), erseufczen (76). snfftzen (5). hd. sere s., gar s. (7). zere sifczen (13). seuften l ent-s., ersawften (1, 3). weinen (17). wenen i carmen (99). Ingeminare v'anderweyden (8, 9). zwyfaltigen (65). *Ingemuere v. Ingemere. *Ingemus v. Ingenuus. Ingenicula-ns, -ris (66 &c. , 76), iu= geniculaus ( alph. ing- 76 ) knyende (8, 9). - Ingeniculari knyen (17). *Ingenieula-ris v. -ns. Ingeniositas sinrichkeit (18). Ingeniosus (cf. dieibilisj hd. sin-, sinnen-, sinde- (21) -rich; sinn-reieh, -ig. nd. sinne-, sinnen-rik, -rick; zinnicli. synlich (110, 132). vernynftig (64). Ingenitus vu- (3, 19), an- (65) -ge= born. Ingenium (cf genium) hd. nd. seyn, sin. hd. sinne. sinde (10). synd (21). siud (49). seu (99). snelle i sin begriffen (8). v'-nunfft (7), -stant (132), -stand (88, no), -stantnuG (68). inbildunge (9). natur, art, angeberd (88). ein fuut, sinrich-, var. sinrichig-, kiindi-, behendi-keit (65). Ingens hd. groz. gro!5, groyß, gros. groes (132). nd. grot, groet. IngentiaM. groß-, groilò-, nd. grot- beit, nd. -icheit, -keit. grossi (76> Ingenuitas edel- hd. -keit, nd- -eheit (23; , -beit von geseblecbt (110) , -beit van geslecbte (132). adelbeit (134). guts geslecbts (15). adel frij geborn (17). Inge-nuus, -nus (133), -mus (1), -nuosus hd. nd. edel. yddel (19). hd. edel-, fri-, wol-geborn sim. *Ingenuus (X ingenitus) ongebaren (11). Ingerere in-dragen (18), -dregen (11), -tragen, -geben, -sencken (65). ynne fallen (19). ynuen-, var. eiubin-esseii (64). ingerit isset (42). *Inglimies v. Ingluuies. Inglori-osus, -us, l -s (76) hd. nd. sunder, hd. an, vn ere. hd. vner-sam, -lidi (110). gar erlicb (17). erlos (65). sunder b're (sic 8b). onscbemel (11). *Inglu-eies, -mes v. -uies. *Ingluniosus v. Ingluuiosus. *Inglu-tire, -ciré l -uvee (19), -uiare (11) (ital. inghiottire &e.) v'slinden (11, 19). vor slinge den (5b). Inglu-uies t -via (147), -mes (? 18), -eies (74), vngluuies (5b), inglimies (76) (i. voracit-as, -es l sordes 76) slunt (1). v'slyudinghe (132). v'- (110), in sicb (65) scblindung, t schluekung (65). jn slindung (5b). hd. fralJe- (13), freße-, fressig- (68), vrosig- (9) -keit. vrossunge (9). vraeß- (132), frali- (8b), freß- (110) beit. frasse 0. fresserei (74). fraUe (10). frayli (19). vraet (11). vraitscap, sluyck= ery (147). freßig (5 &c.). vretich ('22, 23). grisick(18). grul- (69), guls- (147) -icheit. gteulichait (134). kropff, ni. krop (116). Inglu-uiosus , -niosus (64°) fressig (64, 110). vresich i v'slyndicb (132). ver= schlindig (110). vratich (11). *Ingnarus v. Ignarus. *Ingorgacio v. Ingurgitatio. Ingranare myt coern vervullen, e. ingaderen (147). Ingrate sunder danck (110 sim.). *Ingratieus vnainigkait (76). Ingratitudo (est actus magnati et de beneficys ingratis &c. 76) vndanck-sam= chait (1), hd. -sarnkeit, -barkeit (110), -berkeit, -ekeit (5), nd. -ieheyt, -heit. dauckberkeit (sic 18). vndang-samkeit (152), -berkeit (133), -nemikeit (17). vn= genemikeit (8, 9). Ingratus vndanck-, t vntanck- (75) hd. -bar, -ber, -per (75), -ick (5), nd. -sani, -icli. vndang-en (13), -nera (17). an dangkeit(21). vn-geneme(8,9), -genàm (1, 2, 3), -angenem (65), -nenie (22b), -bequeme (19). onbequeem (11). Ingrauare hd. beswern. Ingraueseere beschweren (75). Ingred-i, -ere ynne gain (19). in- gaen (11, 132), -geen (no), -gon (68). hd. ein-geen, -gane (152). Ingressus ynue- (19), in- (11) -ganek. Ingrossare hd. groz, gioß sim., grob (7), grab (21) schriben sim., abschriben (110). gros (9), groß t zutn grobsten (65), grob (65, 110) maeben. nd. grot (23), grof (22) scriuen. schrijuen int lanckste (132), reyn uyt eynen outwarp (147). großm (8). Ingruere hd. nd. in-, hd. ein-vallen, pr. malum. in-gen (17), -geen (1). rließen (17). aentasteu (132). neyden t anvecbten t besweren (8). *Ingruus hd. nd. vn-bequeme, -genem (6), -eben (7). ineongruus (q. cf.) vnbe= quem sim.; alph. ingruus vnzymlicb (110); onbe-quem alph. ine.,-queym alph. ingr. (132). *Ingua v. Gingiua. Ingue-, ingui- v. Ingw-. Ingurgitare slinden (1). hd. in-, v'- (11, 19) -si. hd. ein-, in-schlinden. in- -slingen (6, 133), -sluken (22). hd. in- (7, 21), ein-, vor- (4) -schlingen. slenden (13). in sicli gurgeln i scblucken, var. schlurken(65). versnellen (sic 106). sweb len (9). swelgen (13 &c). Ingurgitatio, ingorgaeio swelg- (17), swell- (9), swel- (8) -unge. Ing-uen, -wen, -ues (131), -uis t -uies (Gf.), ig-ven, -wen, -men (1, 75b), -neum (74), inwen (5b) druos (Gf.)- bege- (5, 8), hab- l heg- (75), heide- t heit- (17), hei- (66, 151), hay- (74), beu- (67, 133), ber- (70) -druß. beudmsse (152). bardruz (2). heytru-se t -B (3). haidrus (1). hage- (12), hey- (4) -druse, heyde trusse (18). macht t heydruiß (19). lieuwe- (10), haghe- (23), heghe- (11, 109) -drose, -dros (23). eyn beyt droß (21). hage trus (6). hey drosß (5b). hegodruise (i3i). he-, vero, in ha-dri6e, Mrg. t droesen die zuo de greyn pisent (13). macht (2). das, dat gemechte (110, 132 &c). die lies (107, 132), pi. liesche (107). leesclie (109). ags. Iesca i hregresi (i36c). (cf. Goth. Wtb. 2, 125 sq.)'. gelencke zwischen bauch vnd knije (9). Prov.: quid venus ebria curat inguinis et capitìs que sunt diserà mina neseit tusschen hoefft vnd dem eers weys droncken venus gheyn onder- scheit (132). zwisehen dem haupt vnd dem ars weiß truncken venus keia vate derscheid (110). *Ingwenaria v. Ingwinaria. *Ingw^eseere v. Irnpinguescere. *Ingv7ina v. Gingiua. Inguina-ria, -lis stern-,weger-,bruch-, scharten-kraut ; braekendistel &c i.eryn= gium (143). -ria i. potentina &e. gen^ serich, grensiug, ni. siluer cruyt, blick (116). Ingwinari-a, t -s (75), ingwe- (4), Lgwi-naria drufi-suchte (8, 74), -sacn (17). druze seuche(9). drusse(18). zeichen der pestilentz; druß bei dem gemecht, vlg. plae (75). igwein (6. latein.f). *Inguinarium ein gewerblin der gli= der ibi pestilentia se ostendit (65). *Inguinarius fynnig (12). van de ge= mecht (11). INI Inh-, in-abilis vnbequem-e(9), -elich (8). vntug-, var. vntog-lich (65). Inhabitabilis hd. nd. in-, hd. vn- wonelich. vnwonlich (6). vnwonhafftig (75). onbe- (132), hd. in-,- ein- (134) -won= lich. Inhabitare hd. nd. in-, hd. ein-, be- (68) -wonen. bewoenen (132). Inhered-are ì -itare zu erb machen (HO), in ein erb ingon (68). in-eruen t -goeden (132). Inherentia anhanginge (11). Inherere hd. nd. sua.-, hd. zu-hangen. In-hyare, -hio, -io, -cheo (7) ich stan (5, 7), stene (21), ste (17) t beyden. stehen t beyten (4). hd. begern. beijstan (76). ik sta t beyde (22), bede (23). strecken innerlich (65). Inhibere hd. nd. v'bieden sim. *Inhicie v. Inicie. Inhonestas schamloßig-, var. schand= lófii-, lichtferti-, bubscb-keit (6ó). Inhonorabilis erlos (22b). Inhonorare hd. nd. vn-, ent- (110), ont- (132) -eren. Inhorrere eysen (99). Inhumanitas wreetheit (11). vn- (75), on- (11) -menscheit. Inhumanus hd. vnmen-sclilicb, -tsche= lich (19), -tmich (7), -slich (4). nd. vn= mins-click, -lick; onmeenschelc (11). Inhumare begraben (21). nicht hd. b., nd. begrauen, begaben (18, 76). niet grauen (132). Inhumatus hd. nd. vnbe-, onbe- (21, 132), vnge- (8b) hd. -graben, -gaben (18), nd. -grauen. Inibì (i. ibi 66 &c.) da (no), an dem end 0. stat (75). *Inieere ynne werffen (19). in war= pen (11). *Ini-, inhi- (4) -eie, i -eia (74), -tia^ rium (Gì. m.) (*. funiculi rnolles <&c, spargana; cf. linieia. erepundia.) ein windelbant (3, 4). wickelscìmur (7). wie= genpandt (-eie); wagsimr, schulrut (74). bendel t selben (13). selbe ende (10). Inigere waydnen als das vyhe (74). Inimicare, -ri in Drucken als act. pass, untersch.) vigent (6, 22), viant (22, 132), fiunt (frunt? 5b), fient (67, 133), hd. fint, find, feynt, veind (134) hd. sin, seyn, werden, nd. syn, zin, wesen (132V feient seme (152). fyenden (19). veden (11). Tnimicitia hd. vigint- (Anz. 8, 101), fint -schafft sim. nd. vigent-, viant-schop. Inimicus vigent (6, 22). viant (11, '23, 132). v.-lic adj. (11). feyent (152). vient (99). fyent (67, 133). f.-lich adj. (19). hd. fint, find, feynt, feynd. *Inio v. Inhyare. *Inipe-rum, -tus v. Juniperus. Inique felleke (99). Iniquitas hd. bofi-, bois- (19), boes- (11) -heit. hd. vngerechtikeit. vbil dath (5b). fellecheit(99). vnglycheit (65, 110 : aequus) im vrteil (65). Iniquus hd. nd. bose. hd. bosse (152), bóse (6), bese (13), boefi (76), boß ; vn- gerecht, -recht (17), -rechtfertig (68). onrechtuerdich (132). fel (99). vnglicher, der es nit glich helt mit anderen (65). Inire vbereyn-kommen (8, 17), -ku= men (9). in gen (17). INN *Initia v. Indigia. Initialis begynlich (11, 19). erste (8, 9). Initiare, -ri hd. nd. begynnen, anrb. be uien (|? 18). hd. an-fahen (no), -vo= hen (6), -heben. heylger (sic 19). ofFern (8). offen l entgenczen t entkimen (9). Initiarium v. Inicie. Initiatus geoppfert t ergenczet (9). geoppert on kunnen (8). Initium nd. begyn. hd. nd. an-b. begyn-ne (19), -nesse (9), -sei (132). ane= vang (6). hd. an-fang, -fanck, -hebung (7), -haup (8). Initus gegaen (11). ynne gegayn (19). *Iniugus (-ges pi. kì. ; i. bos indomi- tus 4, 76) ein farre (4). vngebendiger ochs (75). vngezampte-, vntziechtper- stier (74). Iniungere auffsetzen die pen 0. bufi der tat halben {i. imponere 75). seczen (19). in fugen (18). seetten (11). vugen (23). *Iniur-ari, -giari v. -iari. Iniur-ia, t -iamen (76), -già (19), in jura (5b) hd. nd. vnrecht. on recht (134). vnrech (13). haiiì (18). Iniur-iari, -giari (19), -ari (5b, 76) hd. nd. vnrecht don, hd. ehm, thon sim. vnrechtuu (76). on- (11), veron- (132), hd. v'vn-rechten. schelten (no). lniurius (i.tortuosus 66 &c.)vnrechter (110). onrechtich (132). *Inl- v. IU-. *Inlubies v. Illuuies. *Inmenere v. Imminere. In-, im- (stets alph. in-) -mergere hd. vnder-sencken, -sincken, -duchen(18), -tauchgen (3). in sencken (7). vnder dat water drucken i senken (23). ein-dawen, -dauwen, -tauhen, -tuncken; in-tauchen, •teuffen (75 varr.). *Innare v. Innuere. Innasci vff dryngen (19). anbrengen (nach inmittere anbrenhen 11). Innatum vn- (8), an- (9) -geborn. Innectere zu samyn bindin (8, 9). Inaiti an-halten (no), -lenen, var. -leinen (65), -ligen, -steuren, sich anlei- nen (88). aengehalden (132). erbeiden (17). zu hengin (8, 9). ley-fen (8) -nen (-uen? 9). Innixus, infìxus (18) hd. ange-lent (12), -lend (13), -neyget (9), -hangen, -henckt,-henget.vnder-stuzzet(95),-stizzet (76), -gesturt (7). geerbeit (17, 18). hd. in- (5), vn-gearbeyt sim. ynghearbeydet (23). inwynnig erbet (21). Inno-cens, -euus, xius, -x (64) hd. nd. vnschuldi-g, -eh. vn-schultig (8b), -schyldich (13). onnosel (132, 147). inno- cuus, -xius schedelich (8). vn-sch. (19, 64). on-sch. (11), Innocenter vnschuld-iglich (68), -lichen (110). onnoselich (132). Innocentia vnschul-t (3), -d (9), -dekeit (8). Innocue nit derleken (99). Innoeuus v. Innocens. *Innomellum v. Incomelum. Innormis an ein ordenunge (75). gros (9). Inno- (alph. ino-) -tescere, -tere (i. ad notitiam pervenire) hd. offen-, nd. INO 299 open-barn sim. offenbar machen (76). hd. kunt (1, 4), erkant werden. tonen (99). *Innottius (aus inno-ctius st. -xius) vnschedelich (6). Innouare v'-nuhen (17), -nuwen (19), -nigen (23), -nyen (11, 13, 132). hd. er- nuwereu, -neuern (134), -newen, -nuwen. Innouatio ernuwerung (68, 110). v'nuynge (132). *Innox v. Innocens. Innox-ius, -us (i. inmunis, insons 1. cf. innocens) hd. vnschuldig (1 &c. cf. innocens). vnsched-, var. vnderschyd- licher, i vnverbunden ipsis peccatis (65). nit derende (99). Innuba (i. innupta) ein die kein man hat (no), ane man (13). wip an man (93). hd. vnge-mant, -truwet (19), l -mynnet (9). ongetrout (132). vnvirandert (8. wett. vnverànert). vnver-mahelte, var. -mehelte (64). vnhiwelec (99). junffrauwe t bade, muder (19). ionefrow l heuelmoder(ll). Innuere, innare (7, 8) hd. nd. wisen. hd. be-w., innern w. (7). czeygen (21). zeichen (68). be-tzechenen (132), -teyk= enen (11). wincken (9 &c). weinken (99). hd. slifòen (49), in-sl.; verwilligen (64). *Innula (herba, aus inulaxhumula ?) hopp (19). *Innule v. Enula. *Innulor (aus inula?) ags. eolone {94a. i. q. eolene, elone wild marj&nim Bosw.). *Innumer-us, -abilis hd. nd. ane, an, hd. on, vn hd. zal, zale, zail, nd. tal. an czalle (152). hd. vnczelich. vnzali-ch (134), -g (lai), ontzellich t sonder getzaell (132). vzelberlich (sic 68). anzellich (8). Innupta (i. innuba q. v.) vn-vortrewet (4), -gehiwet (99), -angeriert a viro (68), -vermehelet (no), ongetruwet (132). Innuptus ongetruwet (11). Inobediens sulf- 1 mod-weldich (22b). Inobedientia vngehorsami (Anz. 8, 101). Inofnciosus an ein ampt (75). *Inola v. Enula. Inolere hd. gè-, ent-, (8, 9), nd. be- wonen. ge-won (18), -won sin (no &c). plegen (132). wahssen (6). waschen (8). wassen (23). tzo-w. (132). auf komen (9 sim). be-kommen i -cliuen (125). Inolitus gewont (9). vn-g. (8). Inomel v. Incomelum. Inopia arm- hd. -ut, -ud (19), -at (11), -et (18), nd. -ot, -oede (132). *Inopi-mum, -um (74) (st. -num) ags. unaseddae (94, 136). vrberlich (i. exin- obrupto, -prouiso 74). Inopinari vnbe-dencken t -trachten (75). Inopin-atus, -us vnge-went (6), nd. -wonet, hd. -achtet, -acht (18 , 4), -meint t -dacht (65). hd. vnv'-wanet (8b),-bannit (sic 8,9), -suchtet (17), -sehen. onuer= syen (132). vnzuv'sicht (7). unwanegteg (99). vnbetracht (75). *Inoportunitatibus (inopt.) in notur= fickeit (9). *Inoportunus vn- (19), on- (11) -ste- dich, l vnge- (19), on- (11) -horich. Inops hd. nd. arm. hd. durftig. arm der gantz nit hat (8s). armer der nichts clegt 0. ni hat (75). 38 * 300 INS Inpacte ags. aslegenrae (136), an= slegaengrae (94). *Inpennias v. Impirmis. *Impetiare v. Impetrare. *Inplanus vnebcn (75). *Inplubium v. Impluuiuxn. *Inposilenon v. Petroselinum. *In posterem v. Impostor. In presenti-a l -arum, -ar (76) in gnaden (75). impresentiarum aldo, ytzunt (74). *Inprumare v. Imbrumare. Inquantum nae dem (19). als-wyte, -ferr (65). Inquies hd. nd. vn-rowe, hd. -ruwe, -ruwe, -rwe, -rw, -ruo (76), -rue, -ruw, -ru. on-rast (132), -roste (11). Inquietare hd. vnruwen. nd. vnro= wen. vnro-e (18 &c.) , -gè (5), -we (23) don, doyn (5). ruwe nemen (8). vnrus= ten (19). onrosten (11). hd. vnrii (4), vnruwig, vngeru-wig (69), -big (66, 70, 151), onrustich (132). mued (110) machen. vnruo ton (t) m. (76). muen t erstoren (9). hd. v'storn. moien (132). overlopen (22b). Inquietas hd. vn-rwe (134), -rug(69); vnruwig- (68), vngerwe-keit. Inquietatio over-last? -vallingh (22b). vnruwesamigkeit (75). Inquiete vnruwe- (68, 110), onrest- (132) -lich. Inquietudo vnruwe (i. inquies 110). ongeresticheit (132). Inquietus hd. vnru-welich (8), -wig, --sam? mulich (9). vnge-rwe (66, 70, 151), -ruwet (67), -ruet (133, 152), -rugig (69). ongerest (132). Inquilinus hd. yn-, ynne- (19) -kom= meling. in-gome (bm. 554), -lander (74). einseß (64c). hindersezze (95). fremd o. zukommen (110), landes- (6), lant- (23) man. fremdt (68). vrempt van buten (132). eyn fremmer (21). ellend-en i -ig (8i). knecht (8b). knegt (99). chuchen= ckneht (Sum.). hd. hus-man (93), -wirt (8), -genoze (13), -genoß, -genoiJ l hofefrau (12). hauugeuoß (3). haus gnaft (1). Inquinamentum entreynung ( 19 ). ontreyninge (11). Inquinare (i. pollicere &e. 1) hd. nd. vn-, v'vn- (18, 4), ont- (132) -reyrii= gen, hd. -reyngen. hd. vn-, ent- (19). nd. vnt-, ont-reynen. veigen (? 18). be= flecken (8). vnsaubern (75). Inquirere (i. indagare q. v.) hd. nd. ervaren sim. hd. er-, her-forschen, sucben, vragen. vß>- (19), wt- (11) -vr. sygen (13). be- (75), flyssig t durch- (65) suchen Inquisitio besuchung (75). Inquisitor besucher (75). *Inrecalare viurstàt (127. i. q. igni= tabulum Gf.). Inro-gare, -rare (17), irrogare (alph. inr- 66 , sonst untersch. s. u.) (i. pro= rogare) hd. v'-ziehen, -ziechen, -zychen, -czyhen, -zehen (5), -lengen(17). vorten (23). Insalubris vngesundiget (85). *Insana bilisa (Sum. vi). Insani-a, -es, -tas (i. vesania 5b) hd. nd. vnsin-nicheit, hd. -nekeit, -dekeit (21), -heit (4). vnwyC- (68), dor- t blin= INS dig- (65), dol- (110 &c.) -heit. doybung (19). dauinge (11). Insaniens schellisch, schallig, krieg- hafft, zwitrachtig (74). sehelkafft (Fr. 2, 172). Insanire hd. nd. vnsinnigen. vnsyu- igen (151), -digen (21), -dich (13). vnsin= nig toben (no), sin (17). hd. to-, tho-, do-, dob- (10), da-, dav- (3) 7ben. nd. douen, dauen. toren (9). wuten (6). wiiten (4). wieten (68). voden (18). rasen (68, no), raesen (132). raysen (133, 152). rayssen (67). *Insanitas v. Insania. Insanitas vngesnntheit (5b, 6). In-, l ve- (5b) -sanus hd. vnsynn-ig, -elicli (152), -lich; vngesun-t, -d. onge= sont (11). hd. dobend-e (5) , -ig. douen= dich (23). doli (no &c). *Insapire (cf. insoporare) nicht us= schleffen (76). *Insata t mica crome t graue (77), missv. aus instita crome ? Insatiabilis vn- (19), 011- (11) -sedelich. vnersettigt (75). Insatiabilitas vnsedelicheyd (19). *Insat-iare l -urare vner-fullen l -settigen (75). Insatietas vnersatung (75). *Inscia i. ignorantia (68, 76). vn= wyßendeheyd (19). onwetenheit (11). Inscindere utFschnyden (65). enu schneiden (76). *Inseisio v. Insitio. *Inscis-or, -sor (8) wunden-arczit (9), -arcz (8). wonden arcz i proffer (17). *Ins-, in- (Gì. m.) -eisorium taliure, telner (147). Inscitia vn- (68), on- (132) -wissen= heit. Inscius vnv'-sun (17), -sunden (18), hd. -sonnen, nd. -sunnen. v'sonnen (sic 21). hd. vnwiss-ent, -ender, -en, -ig (64). vnkundend (110). sonder konst (132). Inseriptio inschribunge (8). bescri= bunge (9). Inseriptus vn- t in-geschrieben (17). *Inserobare v. Scrobare. Inserutabilis vnerforsch- (9) , ouir= fors- (8) -lich. Insculpere in- (8, 17), ehi- (9) -gra= ben. *Insecare vnzerhauwen (75). Insectari (*. insequi 66 &c.) hd. nach-, v'-, vnder- (17), nd. na-volgen, hd. -ful- gen, nd. -stappen. Insectatio nydisch hessig zufiigung (65). Insecutio nach folguuge 0. jagunge (8). nodi wolger t nodi legunge (sicd). Insecutor eyn folger (9, 17). vor-f. (8). jeger (8, 9). *Insedere in setzen (7). Insellare hd. satt-, sat-, sad-, sadd- eln. in satteln (6). nd. sadelen. ^Insellatura v. Stramentum. Insensatus vnsyiinick (19). onsinnich ( 11 ). vnentpfintlichter , dorechter &c. mensch (65). Insensibilis vnv'stendig (12). dummer t dorechter mensch (65). Insensibilitas vnlustigkeit (10, 12). INS Inseparabilis vndeilhaft (8). vn^= scheydlich (9). Inseparabiliter vnzertren-lich, varr. -tlich (65). *Insequa kemmerin (17). Insequi hd. nd. v'-, hd. er- (5b), nach- volgen, hd. -fulgen. hd. iagen. *Insequiua kamerisch (9). *Insequus kemmerer (17). *Inserare (?) vorweren (11). Inserere hd. in-, ein-sehen, -sewen, -seen, -saen (134), -senken (6), -pflantzen (69, 134), -plantzen (5), -setzen t -impf= ten (65), -schriben (69). in-segen (22), -seyen (11, 23, 68, 132), -paten (11). hd. pflantzen (9, 74, 110), plantzen. pi. (t ?) sehen (8). ympffen (110). impten, peltzen (74). proppen (100). pozzin (8b). potten (132). poten t enten (99). *Insercio (i. insieio 93 j imbitvnga (101). pruewunge (100). zwiunge (93). Inserì in gelossen werden (65). Inseruire dynen (9). seer (110 &c), wol (8, 17), swin (17) dyenen. *Inserula v. Interula. *Insieinum v. Proeisinum. *Insieium vach o. ein schoß als in der scheuern (74). Insicium v. Isieium. *Insieo v. Insitio. Insidere hd. in-, ein-, uff- (8) -seczen ; in-, ein- (134), auf- (9), vff ein- (65) -siczen, -seczen ( 65 vai'. ). nd. yn-setten (22), -zitten (23). Insid-iari, -iare, -eri lagen (8b, 99 &c). 1. leggen (132). an- (23), wege- (5) -lagen. lage (133), layge (19, 152), logung (6) legen. logen 0. hinder halden (8). liegen (17). an-1. (67, 76). v'halden (9, 17). be- driegen (17) , -tragin (? 8). leugen (len= gen?) I weynt seyn (9). ver-leucken t -raden (18), -raiten (7). fynt sin t hassen (17). stellen (22b, 74) als den mewßen (74). hd. arglis-t, -tig (69, 110) machen, sein (110). heymlichen nyden (75). lustern vff ein (88). Insidiator spirre (99). heymlicher nyder (75). Insidie (i. laquei 62) hd. nd. lag-e, -unge, -inge. wege-lage (17), -logunge (5b). laye(19). lagen (109, 132). l.-legginge (109). logung (G). lugunge (9). leukeneU (18). legmuin (i5i). weglagung l verra= tenes (21). laigunge (66, 152). wegelage- rung t neyt (X infi-, invi-dia? 4). heymlicher nyd (75). loge (62). urleig (49). dryngynge t verradenisse (132). v'ratnufò 0. trowung (68). betriegung (110). v'rre-teniz (5), -tenisse (132), -tnisse (152), -tni6 (7, 66), -dinis (17). viniclich (sì!, vintlich?) hute t warte (9). furbar^ tung (1). hd. arglist. stridt (10). Insidiosus lagen- (5), lage- (22, 23, 132), laig- (66), layge- (152), laige- (151), logen- (17 &c), lugen- (69, 70, 134) -hafftig, -aftich (22). voi laghynghe (132). hessig (17). bolMistig (110). Insignare (cf. Dz. wtb. 195) inczeygen (5b). Insigne zirheit (8, 9). zierlichkeit &c. (65). Insignia zeichen der kunst vnd ere ( t ) z. der wirdigkeit ( 75 ). sunderlich wirdig z. (65). INS INS INS 301 Insignire, -ri (65 var.) (i. pingere 19) edel macheti (no &c). edeln (8, 9). adlen (64). yddelen l mayln (19). malen (132V zeich-en (9), -in (8), -en, var. -nen (65). bezaichen (1). Insi-, insin-gnis hd. nd. edel. e. der wirdigkeit halben (75). yiddel (19). gezi- ert (8), -rt (9). chirlich (100). tugent scheyn-bar (4), -par (1). verlùmder (25). Insignitus ge-edilt (8, 9 1 , -adelt l -stirket (17), -ziert, -bildet, -zeichet, var. -zeichnet adelich mit grosser wir= digkeit (65). *Insilencia (aus in sileneio gebildet) swygunge (19). Insilire springen (9). hd. nd. in-, hd. ein-, engein- (17), entgegen- (110), teghen- (132), gegen- ( 9 ) -springen. in sprengen (18). *Insimiliare v. Insimulare. Insimul hd. mit eyn-, miten- (17), widder eyn- (7), vnder ain- (76), nd. vnd en- (23), Vnt eyn- (22) -ander. Insim-ulare, -ilare besagin (8, 9). wroegen (132). eins andern nit an nemen (-ulare 65). Insimulatione ags. uuro-chtae (126)> -ctae (94). *Insingnis v. Insignis. Insinuare hd. offen-, uffen-, nd. apen- baren, hd. bissw. -boren. hd. muten (77); ane-, an-m. an-muden (18) , -moden (13, 23), -sinnen (22b). on meden (21). ver- kunden (65),'' -kynden (64). v'konnigen (17 sim.). tonen (99). Insinuatio beimlicb t verborgen bedutung (65). Insipare einbrocken (75). Insipere virtollen (19). dwasen (11). *Insipiditas vnschmackhafftig- , schmacklaßi-, var. sehmagloßig-keit (65). Insipidusvn-smecket(8),-geschmackt (no), -weyse t osmeckende (9). sonder smaich (132). Insipie-ns, -us (sic 76) hd. nd. vn-wis, hd. -wiß, -weis, -weysse (152) , -wißend (7), -sunnig (18). Insipientia hd. nd. vnwisheyt sim. *Insipirare v. Inspirare. *Insirtim (cf. sirtis) ags. sandgewurp (94a). Insistere an-ligen, -hangen, gentzlich i dar vff geben (65). *Insita geprost (st st. ft) bawm (9). *Insitare stengen (8, 9). Insi-tio, -ciò, -co (18), t ineisio (64), inseisio (sbst. vb. ? i. insereio) hd. pflan= zung; ein-, in-pfl. plantzunge (133). in- plantzen l -proffen (5), -praffen (21), -drapfen (7). eyn pruffen (18). impf-ung (64b, 110), -en (6). imtung (64c). eynproff riße (17). pozz- (8b, 132), pot- (99, 107), in pot- (23), eyn pot- (22), ent- (132) -inge. drenck- (8), krenck- (9) -unge. Insitor emptev, beltzer (112). Insitumbaum gepfroft(8).gepflanczt (9). Insitus hd. ge-setzt (7), -pflantzet, -sewet, -sat (134), -seet, -profft. nd. ghe- seghet (23), -seyet (22). inge-seyt i -po= tet (132), hd. -saczt, -setzt (76), -set (5), -profft (12), -planczet, -pflanczet (76), -ympfft (65). *Insodabilis i. non cessans (76). Insola v. Insula. Inso-, insù- (5b) -lens abwisig (17). awis-e (21), -ick (5j, -ich (23). awysch (5b). abitzig (1). vnge-schlaclit (75), -zogen (17, 75). v'-laßen (17), -loßen (8), -losen l eytel (9). stormig (12). *Insolens v. Insons. Insole-nter, -rter (65) dor- (17, 65), vnwiß- (65) -lich. Inso-, insù- (5b) -lentia, -lertia (gì. m.) ab- (17), a- (5, 23) -wise. awifi (21). ab-wyße (75), -weis (75d). weiß (sic 1). awyschekeit (5b). dor- (17), doer- (11), vngeezogen- (8, 9), vngeseblacht- (75), virlaßen- (8), v'iosen- (9) -heit. houer= die (11). Insole-re, -scere i. solere, consuetu= dinem frangere wider die gewonheit leben o. thun vß vnvernunfft vnd vß vbermut (75). niet plegen (132). hd. vn= gezogen sin. daobin (19). *Insoler- v. Insolen-ter, -tia. Insolescere (cf. prec; i. crescere 5) begynnen quade gewonte tzo halden (132). beg. boß gewonheit haben (no), gewonen (8b). aweis (3), ab weyss (1) treyben. abwyse triben (75). abe wise driben (bb). a- (12), ae- (10) -wysen. awisick (sic 13). douen t v'woden (99). waschen (5). Insolidum (i. nigrum 76 aus integ= rum 3 &c, terminus iuris cf. Fr. 2, 147) vnuerscheidend (74). mit gesam-pter (9, 4, 74), -ter (49), -elter (3), sammen der (10, 12), sam der (13) hant, hant gelo= bet (10). mit gesametir (sic 8). Insolitus hd. vn-, nd. in-gewonet sim. vnge-went (76), -wone (8b), -won (68, 110), -wonlich (65). onge-woen (132), -wanet (18). *Insoltare v. Insultare. Insomnium misoghte slap (85). *Insompnis nicht hd. slaffende, schlaf= fenden (21), sloffen (17), nd. slapende. vnslayfflich (19). onslaplich(ll).slai'-loße, Mrg. -loyß (13). slaples (8b). Insonare luden (11, 19). *Insonitus ge-luit (19), -luut (11). Inso-ns, -lens (110, 132) hd. nicht (5), vn-sckuldig, -schultig (8b). nd. vn- schuldich, onnosel (132). Insontia onschuldicheyt (11). Insopitus v. Insoporatus. *Insoporare in den schlaff bringen (ilo), schlapff br. (68), slaeff brengen (132). *Insop-oratus, -itus (i. insompnis q. v. 11, 23) hd. nicht, selten nit, noch nicht (9) slaffende, slaffen (3), slaiffen (18), schlaffende, sloffende (17), entslof= fen (8, 9) oder daz eyner slumet (8). rat (st. nit) vntslapet (8b). wachender (6). in den slaiff (132), in schlapff (68),' in den schlaff (110) gebracht, i negatiue nit entschlaffeii (no), niet ontslapen (132). vn-schlafferig l -geschloffen (75). *Ins- v. Inex-pectabilis. Inspeetor schouwer t anseher (75). *Inspeetrix schouwerin (75). Insperato vngeferd (65). *Inspexio (x == et) ainsehunge (19). *Inspieare (anders gì. m.) straffen (9)- stroffin (8). Inspicere hd. an-, be- (76) -sehen. Inspira-men, -tio in-blosunge (8, 9), -blasinge (23). eth- (99), ese-(106) -minge. Ins- (alph. insi- 66 &c), insi- (123) -pirare hd. nd. in blasen. hd. in-, ein- blaßen, -piaseli, -blosen, -blaysen (133). eyn wehen (9 Anh.). etlimen (99). manen (8, 9). inspirauit ein wehet (9 Anh.). Inspiratus in gewechet (9). *Inspirium ynseunfftz, var. einseuftze (64). Instabilis/W.vnste-t,-de,-tig.onstedieh (11). anstaende (132). *Instagia verbenenkraut (74). Installare hd. nd. in-stallen, hd. -stellen, -steln (18), -viren (13). Installano stifft (75). Instans hd. vn-stet,-stat(134), -stede; vnsted-elich, -ig (133, 152), ynstendig (67), aenstaende(132),anstend(no),angend(68), gegenwertig (6), korcz t nicht kurczer (17) zit, czeit (152). vnendelick tijt (22). vnendelick tijt (22). vndellick tijd (23). vndeilsam snelkeit(17 sim.). vnd. t snelle^ heit (10 sim.). vnteilsam snelle (8). eyn cleyne deyl der stunden ader eyn avgenblig (5b). hd. augenblick. Instantia hd. vnv'-troß (63), -drossen= heit, -drossen fliß (10, 12, 15) ; flisß (17), vnstedekeit sim., steteheit (8). anastanti (141). aenstaendicheit (132). anstendikeit (no).wider- (68), gegen- (65) -wertigkeit. Instar hd. glich-enes, -nis, gleychnus sim. nd. ghelicnisse. hd. glieli, geglichet (8). Instare hd. nd. in-, nd. an-, hd. ein-, wider-stan sim. wirder- (wider-, ahd. wirdar) -stehen (4). ent- 0. wyder-stane (152). en- t weder-stayne (133). ain stene t dingen (19). in stenen (21). ernstlichen ansten zu vberkommen 0. zu haben (110). ernstlich aentasten om tzo krigen off tzo hebben (132). be- (68, 132), ver- (110) -letzen. wecherlieh syn i hart anligen &c. (65). an vechten (17). flißin (8, 9). Instaurare hd. wider maehen. bessirn o. v'nuwen (9). v'newen (8). befestnen (64). storen t stigten (99). *Insterilis (i. fructuosus GÌ. m.) vn= fruchtbar (5b). *Instica v. Instita. Instigare (i. valde stigare; cf. in- stinguere) hd. reyßen t stocken. raytzen, sto- t plo-cken (X incippare), dringen, raten, einplasen (74). rißen (18). wißen (7). reycen (13). reytzen, stupfen (65, 110), i rysen(no). stechen (5). stoken (99). stochirn (8, 9). in stecken (8b). entzunden (65).ansclìunden (125). tzo stochen t aen- vechten t -porten (132). anfechten (21 &c). stùrn di zen i stoppfen (6). steyn (9). zu scherin (5b). tuschern (1). anfueren (2). zucken l in blaßen (17). tzoherden (123, Ob.). prickeln (i. stimulare 3). Instillare in-dreuffen (17), -drieffen (8b), -druupen (11), -tropffen (65), -flißin (8). eyn triffen (9). ynne druyffin dryefin (19). Instimulare in stechin(8).eyn preckeln (9). pyngen (17 sim.). Instinctus (i. instigatio, perswasio &c.) tzo stock- (132), anschund- (Fr. 2, 233°) -inge. zu neygung (no), wirckung (76). in-w. (7), -gebung t -fließung t 302 INS -bringung (65), -blasung (5b). ein plasurig (1). in blaßen (i) gereist (17). ein einflos (3). hd. nd. naturlieheit. *Instinga v. Instita. *Insting-ere l -uere ontstechen (i) tzo stochen(132). zuneygunghaben (no). *Insti-nguere , -gare eingeben vnd raten (64). *Instinon (? cf. isophagus?) magen bodem (8). *Instipare v. Insupare. Instipare in dem libe vorharten (5). *Instipulare bidden (17). bietin (8). beten (9). Inst-irpatus^-upatus *, perforatus { -88US (76). Cf. insubulatus i. perfora^ tUS (Br.). Insti-ta, -ea (76), -tes pi. (94, 136), -nga (8b), t -tura (75), -tuta (68) hd, nd. kram, bant, doden-b. windel (9, no, 132) dayr man die kynder mit wynt (132), da man die k. mit vvindet (no). hd. wickelschnure sim.] w. da man dy k. mit bint. snure (9). seil (6). seel (8b). zel i clet (23). waglenband (25). toten- (75), toden- (5), wygen- (8) -bant. doden want (13). todin- (8), toten- (75) -gurtel. bort blege, saum an hleideren, ni. zoom, boort (116). hd. krame, krome, krom; kran- (93), kram-, var. kroum- (64) -gaden. laden der kramer (-tura 75). ags. suedi- (136), suech- (94) -las, cf. ni. swa-del i -ehtel (fascia (kìi.). Institor hd. nd. kre-, hd. kra-, kro- mer. hocker (7). nd. hoker (11). keuffer (8b). kauffer (110). zusammen-k. (68, sim. 132), off die koeffmenschaff àyngen(vbj 132). Institrix kremer- hd. -in, -sin (21), nd. -scbe. kram- (76), huck- (7) -erin. Instituere hd. nd. bested-, hd. be= stet-igen. hd. setzen (6) ; in-, vf- (79) -s. inseetten l bieden (11). beschicken (110, 132). hd. vestigen. besteten vff£ vor ein- ander(75). *Instit-ura, -uta v. -a. *Institus (i. q. pisa habent in se) wick (76). Institutio vff- (65) , in-setzunge (65, 110), -setzyngbe (132), -sitzung (68). Institutus gesast (19). Instruere hd. nd. anwisen t leren sim. vnderwisen (8). hd. lernen (66 &c). *Instrume-n, -ntum hd. ge-zauwe, -zawe, -zau, -zug, -zeug, -rede (12), -reyt= schaff (19). nd. ge-towe, -touwe (99); reischap (11), tawe (22b). zeug i be- raitschafft (74). gezaw 0. schribunge (8). bescribunge i geczewg (9). zeug (75, 134). z.-brieff (64, 75). offe-n (65), -nbar (4) br. offnernoderbriffe, geuestnotenotel (74). hant-feste (3), -fest (4), -gezug (65). werck-g. (65). w.- 1 riist-zeiig (Pria.). *Instupatus v. Instirpatus. *Instupefactio vnerschreckung (75). Insubidus i. setosus (Gì. m.), secu- rus(Pap.). ein vnbesinnter stirnenstossel (126). IllSUb-ula (Sff. 94a, Ki., pi. Pap.), fulum (Ki.), -uli (Gf. 4, 257), -ulis (Sum., Gf.), -ulus (l47, Br., GÌ. m.), -lum t -lus (gì. m.) (pie- Gf., tex- Sum. -toris) schai- tinge (Sum., Gf. 6, 440. cf. scheidgarn -orago). weppegerte (Gf. 4, 257). spoil, INT tot den webbe eynreley reytseap dair de vadem in gheyt (147). wendelbaum eines webers (Ki.). ags. meoduma (94a). Insubulare schuochpletzen (64). Insudare hd. swy-, sehwi-tzen. swey- Ben (7), -sezen (18), -ssen (132). schweissen (ilo), nd. sweten. an hangen (5). Insuere ane naien (99). *Insuere gewonnen (8b). In-suetus, -swetus, -sehwetus (152) hd.nd. vngewo-nt, -nte (133), -nd (7), -ne (8b),-n(no). vngwent(6). ongewoen(132). Insuffieiens vngnung (19). onge= noecb (11). *In sui pioso wituwerdan (141. zvn- schen insuetum und insula). Insula, insola wert (5, 11). hd. werd (1, 7, 91), werde, wirt. wer-ter (12), -der (13, 23, 75). ein weder (3). were 17). eyn wer (6, 4) in aqua (6). geflolìen lant (19). ein landt (68). ein eylant (99, 132). hellein (11). hd. insel. au.(1, 8). *Insula-nus v. -tus. Insularii i. semi qui in insula reti- nentur (76, Br.). ni. gaieyboeuen (116). *Insula-tus, -nus (110 &o.) i. insulis habitans (76 , 110 &c.) , nulli contiguus (gì. m.). zu einer insul gemacht (Ki.). *Insulens &c. v. Insolens. Insul-sus , -tus vnge- hd. -saltzen, nd. -salten (11), -solten (23). *Insulsus v. Insultus. Insù-, inso- (5b) -ltare hd. nd. stor= men. be-st. (132), -stirmen (110). hd. sturateli, stürmen (6) ; an lauffen. springen (4). an- (11), ain- (19) -spr. in zorn in- spr. (5b). in pose auff-spr. (1). mißbie= den t spotten (17). hd. be- (10), v'-sp. v'-wysen (68), -wissen (110, 132). streben (i. stupere) ; trummeln (75). sich vff-beymen i -lenen gegen eim (60). Insultatici an-lauf (9, 65), -lauffung, -springung (65), -sprung (8, 9). strebunge (75). *Insultator streber (75). Insul-tus, -sus (132) hd. nd. storm. hd. sturm. sturm- (9), ansturm- (no), stor- (8) -unge, an-sprung (8, 9), -lauff (65). vfiìauff (68, 110), vploeff t anstor= mynge (132). *Insultus ptc. v. Insulsus. Insum-ere, -mere (4) v'ezeren (8). vorlegen (i. sumptus prò alio expendere 3,4). Insumptus vnuerzert (65). *Insu-, insti- (76) -pare i. inicere (139), miseere (76, 129). Insuper dar- hd. -nach, -nache (67, 152), -noeh (69), -vber, -off (5b), nd. -ouer. dor noch (70). daimae off bouen heraff (132). b. al (99). hd. oben her-ab, -abe (67, 133, 152). fort mee (19). vber das (65). Insuperabilis hd. nd. vnv'winlich. hd. vn-herwindelich (8b), -oberwintlich sim., -oberwuntliche (133). Insurgere hd. wider-, wyeder-steen, -stehen (4), -stan. weder-staen (132), -stayne (133). wedder stan (23). in zorn wider- (1) , weyder- (5b) -sten, an fech= ten (17). Insurrectio widerstand (no). Intabere fulen (8, 76). faulen (9). INT Intabulare sebriebin (19). sebriuen (11). hd. beschriben sim. stofien (17). schossen (8, 9). schoten (8b). scotten (99). Int-abus, i -rabus (147) la guanzata (Gì. m.). balssslach (147). Intaet-a, -us vnberurt (8, 9, 65). vn= geroryt (19). ongeruert (11). Intaminatus hd. vn-, nd. on-bevle= cket. Intantum also vile (110), vele (19, 23, 132), velie (22), hd. vii. allenhant i aldewyle i vndercles (22b). *Integ-amentum &e. v. -umentum. Integer, intiger (5b) hd. nd. gantz. nd. gans, heel, geheel. vff-, ge-recht &c. (88). Integralior gentz-lieber, -er, gantzer ì volkum-ner, -mer l zwifaltiger (&5varr.). Integrare gantz machen (1, 8, 9). zamenen (11). Integre gentzlichen (110). alheel(132). Integrit-as, -udo gantz-y (110), -keit (17). gentzlicbkeit (65). heelheit (11). *Integu-, intego-, integi-, intega- mentum hd. vnbedeckunge. nd. onbe= deekinge.vnv'deck-liebeit(17, 23), -echet (5), -et keyt (21), -tikeit (7), -et (8b), -t (6). vnvordacket (9). vnvberdecklich (18). vnderdeckicheit (22). verholbeit (100). *Intel- v. Inter-eilium. Intell- fast nur in Hss. Intelleeeio vornufft (5b). Intelleetualis v'sten-nig (21), -telich (18), -tlicher (6), hd. -dig, nd. -dich. v'= standig (1). vnv'standikeit (7). Intelleetus hd. nd. v'-nunfft, -nufft, -stendenisse. hd. v'-nonfft, -nofft (21), -stenteniß, -stendikeit. balderkennendsel= kraft (93). *Int. adeptus follenkummen v'nunfft (12). Int. agens, aetiuus (74) wurcklich v'stentlichkeit (65). wurckendsinnen(63). wurck- (74), wirck- (8, 9), wurg- (15) -ende v'nunfft. Int.fìguratuseingebildetvornunft(9). Int. pò-, ì pa- ( 74 ) -ssibilis vnge= bildet (63), eyn vngebilte t mugende (15), eingepildete, wurckende, mugliche, vnbederbete (74) v'nunfft. yngebyldet synne (12). Int. potentialis vngebilte virnufft (8). Int. practieus grifflieh (17), be-gr. 0. wircklich (17) v'nunfft. zu- (9, 63), be- (15) -griffende v'n. behendikeit (9> 63), ein bescheidenheit (15) der v'n. ver= stentlichkeit die sich streckt zu dem wirckenden lebcn &c. (65). Int. speculati - uus , -onis ein wu- (63), wu- (74) -rckende, luter &c. (65), 1. heymlich (8, 17), lauter hymelische l musig gende 1. einliczig frewd vnwir= kende (9), beschawende (74), ein erken= nende (15) v'nunfft sim. Intelligentialicht(64), lichte vnv'ges= liche vntregliche engebsche (9), vnge= vangene (9, 15), vnbetroglich (15), engels (12) v'nunft, o. bekennisse (9). v'sten- tniß (8, 65), -dikeit (13), -tlichkeit (65). Intelligere hd. nd. v'nemen. virstain (19). v'-stenen (21), -ston (6, 76), -stan (7), -staen (11). INT Intelligibilis virstendych (19). v'sten= delich (11). Intelligibilitas(Br.)v'stendenisse(ll). *Intemeatus vngeheilet (8b). *Intemerare &c. v. Inuiolare. Intemerat-us, -a (8, 9) vnbe-vlecket (11, 68, 132), -mafòet (no), vn vorvnreynt (8, 9). vervnrainigt (76). vngeletzter, vnuermeligter (74). Intemperantia vn- (no), on- (132) -messicheit. Intemperatus vn- (19), on- (11) -ge= tempert. Intempe-ries, -steries (19) hd. vnge- tempert (8b), -widder (17, 152), -witer, -witter, -weder (133), -suntheit, -stum= keit (6), -stemikeit (7). on-weder t -ge^ sontheit (132). vn-weder (22b), -zuntheit (23), -synnicheit t -tidich (22). hd. vn- zidig, -zidekeit (18), -zucht (7). storni (11, 19). vnmessig wetter (75). *Intempesta (i. contieinium q. v.) mitternacbt (8, 9). Intempestas vn-zidigkeit (13), -czeyt= liche (9). vngestumkeit des gewitters (75). *Intempe-steries v. -ries. *Intempest-inus, l -us (76) vn-gestiem (76), -czeytig (4). Intempest-iuus, -us, -uosus hd. vn- zitig, -zeitig, -zidig, -zeytlich, -zitlich gewidder (8). vntercitlich (-iuus ìoo). nd. vntidich. Intempestum vn-zijt (5), -tijd (23), -zidig (18), -gezit (6). Intempest-us v. -inus, -iuus. *Intemptare (i. non temptare 76, vrsch. von intentare) nicht virsuchin (8, 9). *Intemptatio ontidinge (11). Int-, ine- (2, alph. 1) -endere hd. nd. an-, aen- (132), ayn- (133), gè- (68) -dencken. hd. an-dyncken (13), -sehen, mercken (19). marken (11). hd. mern (i. augere 17 &c), einmeren (1, 2) ; mut (65), willen , wiln haben , han. meinen (8b). waßen (t) span (17). haben gespant intenderunt arcum (65). *Intendium eyn wille (7). *Intenerarium (st. itinerarium) weg spise (8). *Intenetangus v. Intereutaneus. *Intensibilis deencklich (11). *Inten-sio v. -tio. Intensiue kreftiglick (9). mer kr. t maniger t manigvaltiglich (9 Anh.). kref= lichen (13). ein krefftlich (63). Intensus zu-nemig (1), -nemunge (5b). kreftich (13). gespannen (125). Intentare (i. intendere l viriliter mi- nari 66 &c. ) drauwen (17 &c. ). drewen (9). driben (10). dreyben (12). driftich, Mrg. dreben ì dreffeligen (13). andencken (68). sich entgegen stellen (no), tegen halden (132). Intent-io, -um hd. meyn-, meun- (13) -unge, intentio wan- (22), men- (23), mark- ( 11 ) -inghe. hd. an-, nd. aen- dacht. aindaythe (19). inten-tio, var. -sio vocis erhebung der stym, gy-, varr. gry-llung ( 65 ). intentimi man- (22), men- (23) -inghe. Intentus s. mainung (1). Intentus ptc. ge-spannt, -mert, -dacht (17). krefftig (10 &c). INT Inter zuschen (5). ent-z. (19). zussen (7). der zwischen (75). czwolien (21). vnder (7, 99). manck (22b). mang (125). twisschen (22). en-tw. (23). tusschen (11). intosgen (99). *Interamen (st. intraneum) ags. i- (136), in- (94) -nini. *Inter-bellare v. -pellare. *Inter-calatim v. -polatim. Intercap-edo, -ido (Gf.), -ito (i36Ì griffungo (19). vnbe-gr. (5). vnder- ha. -gr., -griffen (9, 21), -grieffen (8b), -greiffen (4), -schofi (o. greyffunge 151, 152), nd. -gripinge. be-gr. I onderschot (11). eyn begriff tusschen (132), b. zwischen (68), begriffung zw. (110) zweien dingen. wit zwischen dem end 0. steet, var. stett (locorum 75). ain luck (i. spacium inter duos parietes (76). untarfrist (Gf. 2, 838). ags. frist- (fyrst- Bosw.) -mearc (94) ; fnt maerc (136). *Intercapere onder gripen (11). *Intereap-ido, -ito v. -edo. Intercedere vntergehòren(l).czwisen komen (13). dar zwuschen kummen &c. (65). entgegen geen (110). tegen gayn (132). hd. nd. bidden. hd. bitten, vor- (8), fur- (no) -b. v'bieden (8b). beten (9). bedden (21). beyden (5b, 18). beden (5, 14). pitten williglichen vor einen andern '75). ver-sunen (12), -syenen (10). teylen 7. cf. intercidere). Intereeptio vnder nemunge (8). Intereeptor hd. vudernemer. vor- kommer, var. -komer (64). mittler im scheiden (75). *Interceptrale eyn vnder schoytóe (19. cf. intercapedo). onderscheit (11). Intereeptum ags. are- (136), arae- (94) -psit; i. est repsit uaes (136), raepsid uuaes (94). Intereessio bede (17, 23). beede (19). bedde (21). bet (76). gebet (8, 65). hd. bed- (5), beyd- (18), bitt-, sun- (9), son- (8) -unge, sune (t) erwerbunge der gna= den (9 Ani.). Intereessor bidder l soner (8). suner (9)., pitter (75). *Inter-cidere v. -dieere. Intercidere tusschen beyden (132), zwyschen b. (68), ent-zw. (110) vallen. Intercìdere eynzwey- (8), entzwey- (9), onder- (132) -snyden. vnder -schnyden (110), -brechen (65). deyln (21). teilen mit der schnidung (75). Inter-, intel- ( 93 ) -cilium vndru prau (2). vnder- (93), vnter- t zwischen- (74) -braw. zussen den brahen (8). czwy= schen den wint proen (9). ags. betweoh bruwum (94a). cilre (Sum.). Intercipere (in 76 untersch. von -pire i. includere) hd. nd. vnder-nemen, -gryffen (19). vnwordes grifen (14). Intercipu-t, -d (5b) mittel an dem houpt, vlg. scheitel (75). das m. des houptes (67), heuptes (133), heupts (l5i), hauptz (69, 70), haubtfi (66, 151). m. vff dem haupt (110). daz m. deyl (7, 21) des heubts (7). das m. teil des hauptes (68). m.-heubt 18), -haubt (1), -heupt deyl (5), -heit (ì) w'be (17). mythel hobit (5b). dz mitel am haubt (134). middel opt hoefft (132). m.-houet (23). INT 303 Inter-cise, -seise (alph. -cise), -eisse 76), -sice (110) vnder-snidig (5), -sniddich 21), _ -snedich (23), -scheldig (17), hd. scheidelich, -scheidliuh, -schaidenlich (76). vn-scheidelich(67, 133, 152),-schentlich (sic 7). Inter-cisus, -scisus (10, 12) vnder- brochen (65) , -nfimen (12), -nomen (10), -schnitten (68, 110). ondersneden (132). *Interelicus abe wisch (8. cf. inter= lictus). Intercludere in sließen (17). vnder- (8), be- (9) -slissen. ver-, zu-, von im vlJ-schliessen, verschlahen (65). *Interc- v. Interp-olare , -olatim. Intercolum-nium (75, Ki.), -pnium, -pnum (76) zwyschen den pheylern (9). wijt zw. zweien sulen (75). Intereonscriptus, -um vmb- (19), onbe- (11) -vangen. *Intereoreum (cf. inter-cutus, -cu= dium, -cutium) ein qwerder in calceo (3). *Inter-cucida v. -necida. *Intercu-daneus v. -taneus. *Intereudium (i. coreum durum quod sutor interponit in consucione calciorum) eyn korder (4, 74). koder, vlg. sta-, varr. fla-sir (i. liripipium q. v., pictacium 75). *Inter-eulus v. -ula. Intercus (sbst. adj. i. intrinsecus quasi inter cutem 110 &c.) hd. eyn suchte sim., such (5b), seuche (4), kranckheyt (110), wetage (75), siechtag (76) zwische-n, -nt (6), zu-, zi-ssen fel, varr. liut, haut, vnd fleysch sim. eyn krenckde tuschen vel vnd vleysch (132). en suke twisschen vel vnd vlesch (23). hd. waßersuch-t, i -tig (88). waterzuchtich (11). iucket (i. nu= mida); der iuck 0. iuckiger (74). nd. artyk eft vlersyn, hd. dz ferch i. para= lysis <&c. inter carnem et cutem (109). *Intereu-sium v. -tium. *Intercu-taneus,-daneus (148), -tinus (75), intenetangus (7. cf. hespercan= ceus?) (i. q. semiuiuens 75, intercus, inter carnem et cutem 66 &c. ; patiens morbum &c. 110 &c.) i. hydrop-s i -icus (148). hd. zwischen, zwissen(152), zusczen (21) fel, hut (6) vnd fleysch sim. zwuschen der hude vnd dem fleisch (7). tusschen vel vnd vlesch (22). twyschen velie vnde vlesche (23). halb tod (75). *Intercutarius eyner der dye sucht (intercus) hat (18). *Intercut-inus v. -aneus. Intercu - tium , -sium (11), -tum (-dium q. v.) quer-der (8, 9, bm.), -tele (8b), -del (11, 19). *Intercutus querdel (23, 109). strick (6). Inter - dieere , -eidere (1) vnder-, •wyeder- ( 5b ) hd. - sagen, nd. - seghen (22), -zeyghen (23). v'- (19 &c), gè- (11), weder- (132) -bieden. v'- i wider-bieten (110). hd. nd. godes, hd. godis, gottis, gottes dinck, hd. ding, dinst, dienst hd. v'-sagen , -bieden , -beten sim. , nd. vor-beyden, -beden. getz dienst v'pieten (1). vndersagen gotis werk (4). gottes dienst verkinden (68). gantz (sic) ding v'bieten (7). int. aqua et igni wasser vnd wede vorbiten (125). *Inter-dicium v. -stitium. Interdietum hd. v'pietung (1), v'bie= tung, v'b. gottlicher ding (6); v'-bye= 304 INT dunge, -byete (5). vor-bedinge (23), -byndung (5b). gebot (11). geboyd (12). niudorlegunge godis dinst (17). singens verslachung (2. cf. Sm. 3, 442). hd. banne. interdickt (no &c). *Interdu-etim, -atim (Ki.) (i. interim) alslang, dieweyl (74). Interdum hd. nd. vnder - stunden, -stonden (21), hd. -wilen. zu zyten (75). etwan (7). *Interea (X inantea) furbafi (68). Inter-ea, -ia, -im hd. nd. vnder-des, hd. -dez, -defi, -C (77). hd. dar-, da- zwischen; dar-zwissen (133), -zuschin (5b), -zussen. dar- (17), her- (19) -zuschen. dar- (132), hier- (11) -tusschen. daren= twisschen (22, 23). der weil (75). dye- (17), aldi- (99), de- (13) -wile. sent t vffte bynnen der czijt (19). sieder(ll). allen= hand l aldmule (77). Interegermus v. Intrigo. *Interemere hd. doden (Mss. mog.). *Interemptiuus totlich (19). getet (76). Interemptor hd. nd. doder. hd.dojder (133, 152); to- (9), tot- (151), tot-, tod-, do-, do- (6, 67), doit- (7), tet- (76) -ter. vnder-kauffer (10), -keuffer (12). Interemptus hd. nd. ge-dodet, -doyt (5, 132), hd. -totit (9), -tottet, -todet(7), -todt (134), -tottet (151). Interere (*. intricare 75) hd. in-, vnder- (6) -riben. ein-r. (75), -reiben (1, 4), -schmoldern (cf. sipare) t -brocken (75). yn-br. (9), -pflocken (125). zu brochkin (8). in-wriuen (23, 132), -trucken (110). Interesse (-ee, -sum) hd. zwischen sitn., vnder, mit (no), gegenwertig (65), nd. twiseben, onder tusscben (132) sin. thussin wesen (8b). an horen (1). scha= den (17). Interest mit syn (68). mit- 1 teil mit- haben (no), yt tzo benoeret off yt schelt (132). *Inter-fallum v. -uallum. Interfeetus herslagen (16). Interfieere hd. nd. doden. hd. toten, toden, doten, totten, totten (151), tédten (134), tetten (76), dotne (67), doyden (152). vordotin o. dot slan (8). dot sla^ gen (17). ber- (17), er- (6) -stecben. *Interfìci-da, -a, -um v. Interneei- da, -um. Inter-finium, -funium(147), -sinium (8, 75), -simum ì -sinum (75), -nimum (17) nasacrustula (ìso). nafòkrostel (74). nas-cròstel (93), -cruppel t underdautt (2. cf. Sm. 1, 46i). die cruspel (64). or-, ar-, nasen-er. t knorpel (75). bandt der nasslucher, ni. middenschott van de nuesgaten (116). das mittel (9, 17, 64), mitten (8) in der nasen. der n. gater dat myddelste onderslach (147). *Inter-fitium v. -stitium. *Interfligere drauwen (17). twingen (8, 9). Interfluere (an zwei Stellen aufge= fuhrt) hd. nd. in- (23, 132), vnder-vliessen sini., -vleten. intosgen flujen (99). *Inter-funium v. -finium. *Interfusum (instr. leprosorum; cf. fusum) clipspandere (108). Intergeries &c. v. Intrigo. *Interia (i. intestina gì. m.) v. Interea. INT Interiacere vnderwerffen (8b). *Interiare (ut. iterare) v'-anderweyten *Interieere entczuschen werffin (19). tusscben warpen (11). *Interieere sterben l worgen (aus vorgen interire; 18). *Intericia v. Ictericia. Interiectio hd. in werffunge ;vnder-w., -worffung (17), -wurff (68, 76), nd. -wer= piuge. ingeworffen wort (65). interiec= tiones sunt wapen mortio te iodute; kus kis pullos (mouens), has har har equos(109). Cf. v. huri ; zwuder zwustaher verba quibus aurige compellunt ducunt- que ad trahendum ad sinistrimi manum (75. i. q schwude, schwode Fi-. &c). *Inter-igo v. -trigo. Inter-im v. -ea. Interimere hd. nd. doden sim. hd. v'derben. nd. vordaruen. dylgen (13). decken (7). Interior inwendiger (76). Interire v'gen t v'gan (5). hd. nd. v'gan. hd. v-gen sim., -gane (13); ver= gayne (152), vorgain (19), vndergen sim., virderbin (8), v'triben (9), sterben, st. gan (7). nd. steruen. Inter-itio, gew. -icio, l -necio, -netio der todt (110), dot (68), doet (132). hd. tot- (8, 9), dod- (8b), sterb-, sterff- (5) -unge, streyt do nyemant lebendig be= leybt (9. cf. interneeium). Inter-itus, i -icies, -ities, -nicies hd. nd. dot. hd. doyd, doyt. doyt v'gen (7). hd. nd. v'genc-, nd. v'gen-, zergeng- (76) -lidi, vergeung (1). hd. vndergang sim. v'derb- (9), v'derp- (8), dodes v'dirpe- (17) -nifi. Interius hd. in-, inne-wendig; in- wennig (5), -windig (21), -wynicb (13); inden wenig (18) ; ynnwyndick (19). nd. inwendich, van binnen (11). i. venire innbaß kummen (125). *Interletus i. deletus (76). *Interlictus (st. -litus cf. -clieus) abe wischet (9). *Interlimium, (st. -lunium) vnter= mane (Sum.). Inter lin-earis , varr. -iaris, -ealis glosa eia vßlegung die da erfult die wort des texts , ein erfullung der wort (65). Interloquì besprechen (9). Interluctari menlicb(8), menschlicb (9) rangen. *Interluere (i. interlabi 76, Pap.) vab lin (8, 9). glyten (9). *Intermaturare i. interfieere (76). *Intermediare mittelen (5b). *Intermediator v. Mango. *Intermedie vnder- hd. mittel-, mit= teln (7), nd. -middel (23), -middelich (22), -scheidelich (6). mittelich (5b). in mittel (110). onder dat middel (132). Intermedium vnder- (21), zwisebent- (6), zwischen- (75), entzuschen- (5), zus^ sen- (7, 18) -mittel, -mitten (7). twisschen middel (23). Intermedius vnder - mittler ( 75 ), -mittel (1), -middel (23), -scheydne (70), hd. -scheiden, -sch. zwischen beiden (110, sim. 132), -scheid zw b. (68), -scheidig, -scheidcr (7, 76). vnterschyden (66). ein mittler (110). INT Interminabilis hd. nd. sunder (18), sonder (18), an (8b, 75), on (6) ende. eyn end (sic 18). hd. vnendelich sim. Interminusan (4), sonder (132) ende. an zal (75). Intermissio acker-reihin (64c), -ug (64b). Intermittere entzuschen sendin (19). vnder- wynnen (22b), -winden (110 &c), -wegen loßin (8 sim.). an nemen (22b). af laessen (132). *Inter-modia, -mordia v. -nodium. *Internasum ags. neb (94a). Internecare toten (9). dodin (8). Interne-, interfl- (74, 76), intereu- (8) -eida, t -eia (74) todter der einen menschen mit falscher zeugnifi todt o. vom leben zum tode bringt (74). der eynen dodet mit gezuge daz falsche ist (8). der eyn totet mit valschen czewgen (9). *Inter-necium, -necio (75),- itio (- (76), v'- (6, 12, 74) -stricken. strick außrecken (74). vß= recken (irreciare 17 &c). vaen (8b). beheften (100). binden (9). v'-werren, -knypffen (65). *Irr etire ( X irritare ) reyfien t krencken (8). reysen (9). Irre-titus (cf. Gì. m. h. v.) , -citus (86), irricitus (Gf.) pifangan [i. collie gatus 127). binatzer (86, Gf. 2, 1116 sq.). Irreuer-ens, -us, adv. -enti, -enter, irrefrenter (18) hd. nd. vner-, hd. vnere- lich, -lic, -liken adv. vn-ersam (8), -sche= melich (9). adv. on-erlichen (21), -wer= delich (132). Irreuerentiavner-c (9), hd. -etichkeit, -licheit, -samkeit i -herbietung (65), -samigkeit (75), nd. -likeyt. on-eerlicheit (132), -irlichkeit (21). cleyne vorslaunge (t) ruchelosigkeit (9Anh.). forchtlosikeit (65). *Irreuerentialis vner- t vner-samlich (75). *Irreuerior vneren (17). Irreuocabilis nit widerrufflich (8). *Irreuor- v. Ireme-abilis. *Irricitus v. Irretitus. *Irricius v. Ericius. *Irriculus v. Irriguus. Irridere spotten (4). hd. v'-, hd. nd. be-sp. belachen (9). b. spotliken (23)_ *Irridiare (st. irrigare) neetten (11). Irrigans fruchtbar t feucht (9). *Irrigare v. Irritare. Irrorare. Irrigare erfeuchten (69, 134). hd. nd. vucht, hd. feucht, focht (18), wole fugt (10),innerlich fucht (65) machen, maken. tìtigen t begifien (13). wesseren (fi5). tungen (5). dungen (23). neezen (8, 9). netten (99). Irrigatio fucht- l begeis- (8), feucht (9) -unge. Irri-guus, -ngnus l -culus (i. fer= tilis, madidus, stercoratus 76) hd. fuchte, vucht, fuht (6), feucht, nasse, naß. nd. nat. weich (68). ge-tungt (1, 3), -tingcht (2), -dungit (5b). frocht- (5, 8), vrucht- (22, 23, 76) -sam, -ber (8), -bar (76). *Irring-i, -us v. Eryngium. *Irringnus v. Irriguus. *Irripere v. Irrepere. Irrisor hd. v'-, hd. nd. be-spotter. 310 ISI Irrisorius bespottende (11). Irritare (mit ì u. 1 aus irritus), irrigare (18), irretire (q. v.) trutzen (75). irren (4. cf.G. Wtb. 1, 21 sq.). erren (99). paissen (ì. cf. Sm. 1, 206). Ad. rad. reytzen t v'storn. hd. reyßen. riU den zorn (18). reychen t czerren (19). tergen (107, 132). targen (11). hd. er-zornen, -zorren (21). nd. ertornen. v'czuoren (13). zornig i ytel (no), ydel(132), ybel (68), krafftloß (65) machen. yteln (5). idelen (23). swachen, h'zorn (17). swechen (9). krencken (9, 17). vßleren (65). *Irritare (X irretire) best'ekin (81. Irritatici reycz- (9), reyß- (8) -unge, tenninge (lofi). *Irritire v. Irretire. Irritus (ì. non ratus) hd. nd. idei. hd. ytel, eytel (9), vnnutz. krafftloß (65). nitvest (no), niet vast (132). leddig (21). wilde (8. X irritatus?). *Irmacius v. Ericius. Irrogare , irr'go, irrugare (8) (i. destruere, inferre, malum inf.) zu fiigen (65). schaden zu-ziehen (17), -sin (8), -seyn (9). quait doen (132). geuen (22). weder geben (11 Mrg.). verdencken (74). *Irrogare (x irruere) ynne fallen (19). *Irro- i irra-pinus i. ludus (76), aus ironieus ? Irrorare l irrigare reyffen (3). Irruere hd. nd. vallen, zu-(65), in-v., hd. -faln. èin-fallen (134), -vellen£ platzen (75). *Irrugare v. Irrogare. *Irrugiare (leonis) prummen (75). *Ir- v. E-ruginare. *Irrugo v. Hirudo. Irrumpere v'- (17), zu- (9) -storn. zu stoßin (8). einbrosten (75). *Irsutus, irtus &e. v. Hirsutus. *Iru-da, -go v. Hirudo. *Irundo v. Hirundo. *Yrurchus, i- (74), a- (104) -rurcus (i. glabrio) grintoht-ir (104), -er (Gf.).grynd- echter, -iger (74). Cf.inturtus; irrugare i. hir sutura facere (129)? *Iru- t irremi-stes i. genus rastrorum eo quod dentes plures habuit (76). Isagoga anwysung (75). *Isaris (cf. sq. ?) v. Santonicum. Isatis (herba) wata (Gf.). isia vuata (141). *Isaxus v. Isotus. *Isca, ysea, isica (Hpt.) (lat. ital. esca spam, hesea, yesca dakorom. ésca altfr. eche Dz. wtb. 1 3 1. rhaetor. eschia, aschia, escha ngr. Tjaxa, uaxa, TJaxva) swam an pawmen (74). hd. zun-dera (84), -der (102 &c), -ter (Sum. &c). ags. tynd- irm (94), -rin (136), -ri (Hpt. 5, 197). ìsca imfikern (kì.). Isca-, isco- (132), ischa-lidus (quasi excoli-tus, -dus 66 &c.) ein acker vyß= geploegt (132), der gebuwen ist (110). *Iscus v. Viseus. Ischas v. Apios. Ischias v. Sciasis. *Isdohagus v. Isophagus. *Isella v. Ascella. *Isera (fi. in bauaria) iser (75). *Isia v. Isatis. IST *Isic ags. leax (94), lex (136). acc. isicem, nom. y-, i-sicius &e. ì. esox, salmo (Gì. m.). corn. ehoc (Zeuss.). *Isica v. Isca. Isicium (i. salsitiam 141. cf. Gì. m. 4, 26i) Mie (91). esitium fiill (123). in-, t i- (116) -sicium leberwurst &c. (kì.). saltziss, ni. saucijs (116). isicia ags. maerhgeboet (gì. Aelfr. cf. Bosw. v. mearhgehascca). *Isida i. auis que se mortua replumare valet, vogel der sicb todter entfidert(74). *Isils v. Ireos. *Isinaria v. Ptisanarium. Ysis (isis Br.J est dea lanificum got= tinder wollslaher, sedisis einlaitung (74). *Islandi v. Qlaciarii. *Ismaniticus v. Monomachieus. *Ismarena (aus murenaxismarus; piscis) lanckbrett (76). lampre-t (74), -de (4), -yde (23). marena piscis (76). Ismarus ags. spearhafoc (94a). *Isocus v. Isotus. * Isola v. Isula. *Isopagus &c. v. Isophagus. *Isopia filtz der augen (74). I-, ysopus, hysopu-s t -m (ss) (herba { sparsorium aque ex tali h.) hd. isope m. (4), isop_; ysop-e (5b), -pe (8), -p (1). nd. ysepe, ispe (99). ispen l sepli (64, 88, 123). en quispel (108). Iso-, yso- (64, 74), (oeso-) -phagus, -fagus (74), -pagus, -phogus (76), isdo= hagus (75 fccd) i. gula stomachi (66 &c), daraus gulastein (sic 8b !). magen-ror (74), -geycz 9. gula als gulositas !). spis ader(i. meri^ porta lactis 93). schlundt- ror (64), -roren (75). ganck zum magen (74). *Isotus , -cus (76), isaxus (74) i. muscus, mustus (76) crescens ex vetus- tate lapidum (4), lapidis i arboris (76). moß (4). moß 0. mieß (76). flieg (X musca) die da wechst in alten steinen (X saxis?) o. paumen (74). *Ispergus &c. v. Ispurgus. *Ispicio (st. apicio ; herba) velteruke (85). Ispida eißnogel(64).ipsidaisuogil(95). *Isp-urgus i -oreus (66 &c), -orcus (133), -orius (68, 110, 132), -urges (132), -ergus (5, 22, 23, 74, 76), -arius (19), -aridus ( 7), -ornus (11) (piscis, cf. hispe- rus, -nusj eyn wal (5). wal- (6, 74, 76), wale- (7) -fisch. woltuze (t oder e 22). wakuse (23). stoyre (19). stur (11). stoer (68, 110, 132). store (66 &c). stor (134). ^I- v. Iu-squiamus. *Isquibula (herba?) giwanch (105). Statt squibula q. v.? cf. disciplina geduuaneh (Gf. 5, 277)? *Issura (i. vervactum; cf. issartaria Gì. m.) bake (st. brake) lands (85). Istac dar-hynne (17), -hin (21), -ben (23), -in (18). hd. da-, do-hin. dodurch (125). Iste der (6). de (23). Ist-ega (gì. m.), -iga schifistal (74). Ister v. Danubius. Istie dahin (5 sim.). darhen (23). *Istic-cine, -tine (76) dar- (5), do- (6), da- (76) -hin. dartine (76). *Istiga v. Istega. ITE Istinc von danne (125). Istomodo hd. nd. in der, vlg. mit der (75) maß, mozse (4), -moß (6), -mase (3), nd. mate. *Istri-atus, -us v. Plecta. Istrix v. Hystrix. "''Istrum. hafenspulerampt (74). Istuc hd. nd. darher. daher (76). do- her (7), -hen (125). *Isula, Isola t Fleuus, Sicar (ftuuius) dy isßel, Mrg. isel (125). Ita adv. hd. nd. also t ia; alzo (11), alsoe (132), jo (6), ya (11). ja vmmers (5b). als-mirgothelff, -michgotbehalt (74). *Ita sbst. (i. via 66 &c, hinc semita) ein steick (3). steig (4). st.-pfad i ganck- st. (76). itaver lo longo camino (Gì. m.) aus itiner i. longa via (76, Br.). Italia (cf. v. gallia) walen- (5, 23), ober w.- (17), walhen- (74), ober w.- (71), o. waleben- (1), walisch- (75d), walsclie- (76), hd. welsch-, walsch- (134), welisch- (66, 75), welsche- (152), wels- (12), welfi- (133), weltsch- (68) -lant, dorinne rome ligt (74. cf. gallia). lamparten (100). lancbarden (99). *Itali-a (7), -ca, -ace (85Ì (herba) kazzun- (101, Gf.), kazzin- (103), katzen- (7), wolff- (74, 75) -zagel. wlvessap (47). wulvesaf (85). vvofosseife (104). wolues lap (1 aus s? 24). wolfeszeisala (Sum.). Italieum (i. gallicum 5b) wall- ^4), wel- (5b) -isch. walsch (22b). welsch (6). hd. welsche, welisch, welsch, welß, walße (21), italianiseh (110) sprache, sprach. Ital-ieus, -ius (18), -us eyn wale (5b, 17, 23), wayle (5), wail (18), walcb (6 &c), valde (21), welischer (66), hd. welscher, welser (133). ein ytaliaen (132), italian (110). *Ytan inster (109. i. q. interanea Br. Wtb. 1, 699. Kil.). Itaque darumb (110). daer omme (132). also (22, 23). a. ia (70). alzoe (11). aldos (99). nu, var. nuw, nwn furbaß (65). Itaver v. Ita. Item, itemque hd. aber. a. mer (66, 151). a. oder meer (69), mer (134). a. vnd mer (75). a. einß i a. eynst t a. ein male (65). vort mene (133 , 152). furter mer (68). zu dem andern mol (6. X iterum). auer (23). voert meer (11). *Itemdidem der selbig (75). *Ite- v. Iti-nerarium. *Itenerarius v. Iteratus. Iter weg (19). wech (11). ganck (132). Iter sabbati v. Sabatum. intersabati (alph. it-) i. spacium mille passuum (76). *Iteranus v. Itiner. Iterare, interiare (q. v.) ander-, v'ander- (5, 74) -n (5), -weyten (4, 74), -weyden (8, 9), -werben (17), -worbe (8b), -werp done (21), -weruen (23). widerum thon o. anheben (110 sim.). hd. wider a. zwiirent, var. zwirnet thiin (65). Iterat-e, -o, -im ander-werp donen (21), hd. -werbe, -waid (76), -wedunge (17), -werue (23), -worue t -weyde (22b). zu dem andern mol (6). ouer echt (22b). Ite -ratus, bissw. -nerarius ander- gewerbet (21), -weruet (23), -werb (7), -weit (17). ver ander wert (18). v'andert (6). geendert (7). *Iterdie (*. dieta) ein tagreyse (3, 4). IUB IUG IUM 311 *Iterna-nus, -rius v. Itiner. Iterum hd. aber, a. -dar (74). nd. auer. aver echt l edite aver t noch ens (22b). ander-werbe (19), -werue (99), -warue (11), -worue (22). *Itia (txéa) wìt (sum.). Itinerare wanderen (76). Itiner-, itener-, itine- t itin- t in= tine- (76), intener- (8) -arium tag spys (76). weg-spise (8), -spiß (17). wege spizze (9). *Itiner (74), i.-, itern-arius, itin- (76), it- (74, 75) -eranus, iternanus (74( wanderer (68, 74). wan- (no), wen- (132) -deler. lauffer (18). lantleuffer(75). weguer= tiger (74). *Itter v. Ieter. Itu-m, -r v. Ire. *Iu (cf. sq.f herba) ziegen beili (17). Iua feldcypresse t sclilagkraut (kì.). ags. iue (94a). *Iuares, iu ares wegeschale (9, 1 oder b 8). Iuba (i. crinis colubri t equi 76, cutis serpentum 7 &c, cristo, galee) pertz har t lewen hair (5). roß-mond (75), -bar (sic 76) , -hor das an de hals hengt o. dz hor das dem lowen an de h. h. (6). dat har van den perden l die maen (132). die man, va/rr. mene, an (110) , das har von (68) einem pferd. perdes hut l lau= wer hutte (sic 18). hd. pherdes-, lewen-, leben-, nd. perdes-, perde-, lowen-, lewen- har. mane (11). manen (100). man (8, 9). ein kreye-r, -rer, krayer (i. cristo, galee 110 varr.). Iubar, iuuar (94, 13 6) hd. nd. schin. hd. schein. sunnen-sch. i morgenstern (9). sonnen- (8), clar (8b) schin. nd. claer= heit. ags. leoma i ea- (94), oe- (136). -rendil. Iubere hd. hey-ßen, -ssen, -sen (9), -schen (5). nd. hey-, he-ten. pieten t schaffen (ósterr. 75). bidden (21). beyden (22). beden (23). hd. ge-b. (18) , -bieten, -byten (12). hd. nd. gebieden. wollen (17). entpfelhen (88). *Iubilamen ynnege freyde (8). Iubilare hd. gotlich, goetlich (76), gottelichen (21), nd. gotliken singen, sin (sic 7), frauen (8). frewen (9, 4). froe^ lich syn (110). frolocken (68). blide sijn (11). wonderlich verblyden (132). iubi= lieren i iuchtzen vor freuden (65). Iubilatio aus-brechende l -dringende ynnigkeit (9 Anh.,sim.lò). vnußsprechende freude (12). froelicheit (10). vrowde (23). Iubileus wunsam (1). en lut (23). en lijt (8b). Iubileus annus (i. a. requietionis, gaudii, leticie, remissionis cf. v. a. iub.) iß heißet daz gult iar (21). hd. daz, das, dat (132) gulden iar, g. rich (5); das gnaden- (110), iubel- (8, 134), barmherczig iar. das gùldin ior (6). Iubilum (*. iubilus 110 &e.) vnsprech= lich freude (8 sim.). Iubilus hd. wunnic- ( 1 ) , wonnick-, won-, fro- (18), fro- (6) -lich, wun= sam, ynnig gesang. sunig (8b), wonlich (133), wonthch (21) sang. wnlic (23), vrolic (22) sank. vn- (17, 110), vnuß- (15, 68) -sprechlich freude, freid (68). onsprech eliche blytschaf (132). ad/, gogel l frolicher (75). *Iubilus (i. porta) vmbganck 0. tor (74). Iudai-, iuday-, iudei- (76) -cum hd. judisch (5b,6) ; j., jiidisch (134), judesche, judische, iudisc (76), judes (5), judden (7) sprache, sprach. ioetsche spraech (132). iodes sprake (23). Iudaicus judisch (17). Iudaismus hd. judisch glaube, oder syt (110). judscheit (93). jùstheit (25). iudenlant (5b). iudde- (19), ioet- (132) -schaff. jodeschop (23). yoetscap (11). *Iudaysosis judische leben (17). Iudai-zare , -sare hd. judisch , jude^ lich (8) leben, gesetz halten (65). iuden nachfolgen (110). ioetschaff vpbrengen off volgen (132). iudscheit vff bringen (68). Iudas en v'reder (11). Iudea hd. iudisch sim., judesch (6), jodesch (21, 22), ioetsch (132), judes (5), guddes (18), hd. juden-, nd. yoden-lant. *Iudeicum v. Iudaicum. Iudeus hd. eyn iude, iudde (7, 19), god (21). nd. en iode, yode. ein bekenner der warheit 0. des glaubens (65). Iudex delegatus eyner dem ettlich sach empfolhen sind (64). Iudex hd. nd. ri-, rye- (19), selten re-chter- Iudex ordinarius geordenter t mit recht er welter richter (93). Iudicare, -ri (1) hd. nd. richten. r. de richticheit (22b). M.rechten. ryechten (19). vr- (9), or- (17) -teyln. ortelin (8). Iudic-, iudiei- (68) -atorium richt- (7, 17), gericht- (76, 110) -stat (17, 110), -huß (7, 110), -hauß (76). eyn recht stat (68), rechter stede (132). rayt huyß (19). Iudiciaria potestas gerichtes gewalt (8, 9). vrteil des gerichts ; gewalt recht zu sprechen (65). I. sedes richter stul (65). Iudieiarius hd. richter. rechgebber (13). *Iudiei- v. Iudic-atorium. Iudieium richt (18). nd. ge-r., richte (23). hd. ge-r., -ryechte (19). Iudieium rationis gehengen (15), daz gemerckt l daz ussnchtung (63) der v'nunfft. Iudicum das puch (1), buch (65) der richter. lugabilis v. Iugalis. Iugales zwe ochßen vnder eynem ioch (110 sim.). jocken (90). wirten (Gf.), Iuga-lis, t -bilis (147) fugelich (4). gefug-e (8, 9), -lich (17). gevochlic (23). gel vngelick (sic 22). ain gezemptes tier (76). gewonet im ioch o. gezemet (no), ghewoent ynt ioch l getzemmet (132). juuge (junge? 8b). iucklick (147). Iugamentum hd. zusamen fugung. tzosamen voeghinghe (132). Iugare hd. zusamen- sim., zuhauff-, zuhuffen-(7) -seylen, -spannen, -kuppelen (110 sim.). nd. tosarne -de, -ne zelen. seyln (17, V. a.1455 Sm.). jochen (6, 76). zemen (6). hefften (125). binden (11). *Iugari v. Iurgari. Iugarius scherremeyster (125). Iugatio (vitis) hefftung (125). *Iuge abent- o. morgen-opffer (74). opffer des morgens vnd nachtz (75). Iugenieulaus v. Ingeniculans. Iuge-r, selten -rum, -rium (Sum.) (i. 240 pedes 49) hd. eyn morgen. hd. nd. m. t acker landes. hd. m. lans (13), ackers; eynmorge; acker lant; margen acker oder ain jawch (1). iuch (Sum.). iiuhc (104). jeuch (75), iauchart (143) ackers. iauchhart (64c). juchart (6, 64b, 76, 110). ein j. landt (68). dagmal (99). *Iuges ebig (21). Iugis hd. nd. ewig. hd. stete, stede, ewe- (132), gewon- (68) -lich. henperlinc (99). emßig (65, 110). Iugiter hd. stete- (21), stet- (5), stetig- t ewig-, statik- t ewick- (134), eweck-, ebec- (21), ewenc- (18, 66, 151), emßig- (65), engst- (sic 7) -lich, -lichen, stede- t ewich-liken (23). ewe-lic (11), -lich (132). altos t dagelics (99). Iuglans baumnuß (88). Iugosus (i. cacumin- t mont-osus) jochig l gehe (7). jokicht (5). iokich (23). jochet (9). iuchtich (9b). iugecht (8). junglich (6). hd. geiocht t bergicht. berg- (68), berch- (132) -achtig. berg- t rock- -egteg (99). *Iugube v. Iuiuba. Iugulare hd. nd. worgen t doten. her-w. (17). hd. wurgen, vir-w. (8), wiirgen 0. todten (134), doden, totten, doten (6). droßlen (75). keln absniden (17). kelen (porcos 125). Iugulatio droßlunge (75). Iugulator droßler (75). hd. nd. wo-, hd. wu-, wi-rger. hd. doter, doder, totter, tetter (76), doter (67). keelstecher (110, 132). *Iugultare wurgen, kelssen (74). *Iugultum hd. kele, kelle (21), koll (67). kel 0. drussel (74). stroß (6). strot-e (22), -te (23). Iu-, jin- (5b) -gulum, iugolum (1) hd. kele. strote (8b). traß (6). truse (7). trus (18). dmß (67). druse (133, 152). druz (5). dros (23, 75). haghe dros-(22). chragen (1). krauge (5b). gurgel (76). Iugulus hd. kele. trossel (111, Das.). stroße (13). eyn straitgatt (132). Iugum hd. ioch, joch, jach (5b). nd. iok (23), iucke (147), osseniuck (11). holtz do mit man die ochsen brickelt (75). juchart (64). berckspitze (9). die hohy an einem berg (no), hohin der berg (68). die hoehe des bergs (64). die hoecheit vandenberghen(132). roeken (99).chomat (93). Iuiuba ringele (47). iugube (fructus arboris) mulderbrot (12). Yuliana (herba) poley (9). *Iuligo v. Iulligo. Iulis (piscis) meer-, fisch-junckerle (140). Iulius (monat 76) der erste auste (4). der hauwe- (17), hou- (41)- mont. haw- (5b), hoi- (99) -mant. hew maned (1). homanot (93). heumonat (75). haumond (77). houman(22b). der rosen manet(12). Iul-,iu- (74) -ligo (i. saxatilis23, 74. cf. iul-is, -a piscis gì. m.) stainpeiß, prechß, preße (74). brasme (23). Iulus katzle (an der haselstauden 135). kotz, zapffen, woll (112). erstneuer- part (74). Iumenta kalb (9). 312 IUN *Iumentale hd. fehe-, nd. ve-, vey- hus. hd. fieli-, fyeeh-haufi sim. vieh haus (4). Iumentum hd. eyn iglieh fehe, yet= lidi fich, daz vns arbeyt, das do erbeyt. ein yghelick vee dat arbeit doet (132 sim.). ein ieglich arbeyten vich 0. thyer (110). arbey-ndendes viebe (74), -dende fyhe (12), vey (23), ve (22). ein hilflicb tnier (65). helfpertier als pferdt, ochsen, esel &c. (74). eyn eybyddende dyr (5b). fehe (8). arbeyden f. (5). erbende f.(21). erbede f. (18). eyn arbeyt-sam fich (64), -sam vich 0. thier (75), -en vehe (7). erbeitende wihe (6). vyhe (8b). vieh (4). wihe (9) iunc vee (13 : ju-). jungk fyhe (10). Jung viech (1). quick bos l azinus (11). nierie (99). Iuneata geronnen i pars-melck ; prois= kese (147). teckenmilch (91. cf. Gr. wtb. 67i). schuphkese (125). *Iuneeu8 &e. v. Iuncus. Iuncetum bintz-gaw(ii2), -gow(ii5). *Iuncipendere achten als eyn byese (147). Iunctura (i. eompagies 76) eyn zu= samen fugung (21, 65). ain ze samen fiegung (76). wirbel (5). werfel i r'gel (13 Mrg.). weruel (23). gewerbe (12). gelencke (5ab). krokel (22). i. murorum schlolS der muren (65). *Iunctus s. v. Iuncus. Iunetus gevoecht (11). Iunc-us, -cus, -tus, -ctus (76) (i. papirus, eirpus) hd. nd. sem-ida (Sm., Gf.), -ede (47, 109), -de, -meden (12), -den (5ab), -e6 (67, 133, 112. wetterau. sìme-ze , -13e /.). hd. symde , sende (9), scaftich seem (22). wasserseydm (3). hd. pimissen (3), piniz (104), byneze, bintz, beynez (8), pun^ch (1). byse (132). bisse (99). biese l rusche (11). risch (23). bantwide (13 Mrg.). Iungere hd. zusammen- sim., zuhauff-, z. an- (i5t), zuhauffen-, zuhuffe-, nd. tohope-, tozamen-vogen , hd. -fuogen, -fugen, -fugen, -fiegen. fogen (14). byn^ den (i. sub iugo ponere 19). *Iungetum (st. iuncetum.) ags. risk- (94), ryc- (136) -thyfil, -dhyfel (94a). *Iunifagus (cf. turdus) kranwidfogel (74). Iunipe-, iunipy-, ianipe- (74) -rus (arbor) , -rum (fructus ) , inipe-rum t -tus (5b), juniperium (87) (fiir -us er- ffànze man im Folyenden meist -baum, -stude, sim., fiir -um -ber sim. ; òfters kreuzen sich -us u. -um) ehran-, kran-, kreoz-, sporah-, uuechalter- sim. -baum ; recolter , spureha ( Gf. ). waehaldern- (Sum.), wachel- (69, 85), weckol- (110), wehel- 1 walch- (bm.), wallech- (47) -doni, wacheldor- (70), wecholdor (134) -baum. wakel- (109), wakeldoernen- (11) -boem. hd. wach-holder , -holdern , -older, -holler, -alter (75d, 105), -alder (3), -ardere (100) ; weeh-alter (75, 105), -uldernbaum (19), -older (110), -elder (68, 76). week-hob der , -holdern (12) , -holler (18) , -olter (75;, -older (8b), -uldernbaum (13), -oller (10). wek- (6), walk- ( 16 ^ -olter. weg-= holder (91). waklotern i eybe {st. eyn beth-) fructus; beth hulder baym arbor (5b). wa- (22ab, 23), ma- (109) -chande- lem (-bern, -bom). wachanderenberen IUR (-perus 24). rechol-tur (95), -dir (2). reck- (87), reg- (93) -holter. kranawitu (Gf.). tran- (75Ì, chran- (1) -bit. kran- wid (53, 75), -wit (102). chranewite (104). chranbetpir (104) (-um 1). chram-bid (1, 3), -ad (V. a. 1455 Sm.), -vitz (Anz. 8, 97). krand-widper fr., -wirstauden a. (1). krawentber (153). danbysen (110, 132). genuuere (99). Iunlus brach-mont (17, 41), -mant (5b), -monat (75), -mon (4), -ot (93). Erach-mond (75), -maned (1). jurrius rackman (22b). Iunonius luftlih (Gf.). Iupiter hd. nd. eyn planete. ein ab- got (65). Iur-a, -assus der iurten 0. laberberg in nuehtland (135). leber- t botz-berg (Fris.). Iur-aia , -eum , -um ( gali, yuraie ) lulch, trespe, walch-tr., twalchweitzen &c. (143). Iurame-n, -ntum hd. schwuor, swore (7,133), sehwur. hd.nd. swer-unge, -inghe. hd. eit, eid. nd. eet (11). menheit (22b). recht (19). ampt (7). Iuramentum de non vindicando vrfehde ist ein glubde mit ayden o. mit burgen das ein schulde 0. verhandel nit prechen wil (74). Iurare hd. nd. swern, sweren. sworen (7). Iurassus v. Iura. *Iureum v. Iuraia. *Iurgalis streithaftig (9). Iurg-amen, -ium hd. nd. schelt-wort, -rede, -rydde (21); scheld-unge, -inghe. schaltwor (8). krig (8, 9). krieg; krieg- hyseh, varr. -hisch, -isch (65). gekyuelot (100). wyrrer vnd werrer; wirwer, varr. wirenwer, wyrr. werr. (65). Iurg-ari, -are, -iare, iugari (1) hd. nd. schelden l schuldigen hd. schelten, beschuldigen, zuchtigen. nd. tuch-, cas- tighen. straffen (6). stroffen (8). strofen (9). kiucn (13). kyffeln (12). slinden (17). streytten, wertlen (64). *Iurgiosus krie- (8), kri- (9) -gisch. Iurgium v. Iurgamen. *Iuria (*". pedicula canis i verba coiv= tumeliosa zwc?einiuria76 ipediculus canum 3) hund-lus ( 76 ) , -laufi l gerechtigkeit (74). holczpock (3). uri-a t -ca, -o (74) (i. vermis caulis t porci 66 &c.) saw- (64), verlier- t viltz- ( 74 ) -lauß. swyneluys (19). krut- 1 sew-wurm (110). eyn verkens of koel luys (132). usia pediculus ouinus (Gì. m.), porci (kì.). sia (q. cf.) ped. porco= rum (76). *Iuridicosus stet-, burger-ischer (74). Iuri-dicus, -duus (9) recht sprecher (8, 9). luridicus i. legisperiti^ (76). *Iuridus (st. luridus) bleych (8, 9, 17). plaicher (74). *Iuriduus v. luridicus. *Iuringus v. Eryngium. Iurisdi-ctio, -ciò, -tio ge-piet (1, 71), -bite (4), -byde (5b). gebietender gewalt l gebietents recht; gewalt des rechtens t des gebietz (75). eyns heren (132), herré'n (no) macht t recht. en heren gericht (11) eynes herren ge= ryechte (19). hd. recht, retht (8b). Iurisperitus (i. iurista) ain wyser in den rechten (76). gerichtß-w. (64b). IUS recht-weyser (64c), -wisser (75), -versten- der (1). asaga (GÌ. Marienf.). *Iurispeta rechtbegernder (74). Iurista (cf. iurisperitus) nd. iuriste. hd. jurist. recht-lerer i -wisser (75), -maister (76). gelert ingeistlichem recht (93. cf. legista), eyner der da kan daz recht (17). der dy r. kan (8). krester (9). *Iurius gerechter (74). Iurnal-is (Gf.), -es, -e (v. siila), ior= nal-es (Sum. iv), -e (gì. m.) juchart (Gf.). morg-ana (127), -ini (104), -en l iuch (Sum.). *Iurrius v. Iunius. *Iurum v. Iuraia. Ius hd. nd. recht. ge-r (17). ronfiseli r. (8). hd. gewalt. macht (11). Ius iuche (5, 11). iussel t brie (64°, 76). gussel t brue (64b). brug (6). brue (5, 64). supp (91). zot (23). Ius bannitum eliche gerichte (9). Ius caxiom.c\im(gew.inÈinem iuscan.» so auch die folgenden Wiv.) hd. nd. geyst-elich (5b), -beh, nd. gestlik, paffen- (12) -recht. Ius ciuile leyen recht t wertlich r. (12). *Ius co'iurinum (st. quirinum) rom= sche rechte (17). *Ius contestatum gehegit recht (9). Ius iurandum hd. nd. gesworen, hd. geschworn, geswarn (21) recht. *Ius laridarium fiirlieU (cibus 111). Ius patronatus lehenhern recht (12). erbliche r. (75). angeborn r. I geistlicher- lehenschafft (74). *Ius pirium, Mrg. quirinum ronfiseli recht (3). *Ius quiarium. v Iusquiamus. Iuseellum v. Iussellum. *Iuscu-m t -lum ein supchen t sot= chre (125). *Iuspilio v. Vespilio. *Iusquia-mus , -mura, -nus, -num (1, 74), iusquamum (Sum. Vii), jus quia- rium (7), jo- (87, 146), i- (121, Gf.) -squiamus, iusqui-lanus (secundum pre= philogum 70), -namus (75b), hi- (95), hyo- (85) -seyamus, hoscuamus (125), lutquiomum (i3i) (cf. Dz. wtb. 176) bi- (141, Gf.), be- (121) -lisa, bilsa (131). pilise (104). byls-e (12), -am (69 &o.). balsam (76). pilsen-sam (1, 75), -samen (3, 67, 133). bilsen- hd. -same sim., -som t -krut (no), -saem i -cruyt (132), -crud (24), -korner (13). kùlsu- (87), kulsun- (146) -som. boin krut (7). bilie (47). billen zat (22, 23). nd. beine (Sum.). dyll (105). Ius-sellum, -eellum eyn eyersuphe !). SUUp (11). Siipr" -el (127), -elin (91). (19). suup (11). siipplin (91). iuss-al (Gf.), evi 4 Iussio (i. iussus 1) hd. heyssunge, gehaissung (1). ni. heyt-, het-inge. Iussus hd. geheyssen. nd. gheheten. gehorsam (7). Iustifieare recht-en (11), hd. -verti= gen, -firtigen (5b). hd. nd. recht, hd. ge= recht machen, maken. Iustitium die dag dar an man nit rechtet 0. niderlegung der recht der zeit halb (88). Iustifieatus recht geuertigt (6), ge= maket (23). *Iusti reuctx (sic, cf. sq.) geriechte= keyt (8). LAB *Iustitenax eyn halder der gerechti= keyt (9). Iustitia hd. gerecht-igkeit , -ikeit, -ekeit. recht-fertickeyt (19, sim. 68, 132), nd. -heyt, -icheyt. Iustitiarius eyn rechtsprecher (i. iudex no &c). richter, grießwart (74). *Iustru-, iutru- (? 8), intru-(76), -sula, -sale (8) (insti: sutoris; i. lignum medium quod sutor imponit alys duobus lignis cum occreas extendit 76. von intru= dere) bolcz (9). *Iustus v. Tuscus. Iustus hd. , nd. recht-, rech- (23), gerecht- (17) -vevtig. gerehter (6 sim.). Iusumachter-, hynder-wart ; to rugge (147). *Iu- v. Ius-trusula. *Iutuba v. Intuba. *Iutulus (auis) ein iuter (125. i. q. scolopax arquata Nmn. ?). Iuuame-n, -ntum hd. hulfe, hulff, hiilfe (4), hilff, holffe (17). nd. hulpe, hulp (132). *Iuuar v. Iubar. Iuuare hd. helffen. nd. helpen. from- nien (17), -en (9). iuuat et helpet (11). ey gelustet (9). LAB Iuuenalis jungelinck (5b, 23). iunck= lick(22). iunchlich (18). jugent (9). jogent (5). Iuuenea ferse (8). vierse t sterke (11). eyn verseken (132), Jung kalb (68). kalbes verse (9). eyn kalbe (19 &c). kalb (93). stirke (19j. Iuueneula junge dirne (5ab). en iunc (23), luttik (22) derne. ein jungs wip (93). eyn Jung meddigin (21). maghet 132). hd. megt-, jmagt- (134), megd-, mede- (133), med- (152) -lein, -Un. mede= gen (18). dohterlin (6). jumpfrauwe (19). ìoncfrow (11). diernl (1, 3, 71 ). verse (99 sim.). Iuuenculus (*. iuuenis 1) iunek (1). hd. iung-lin (nob), -ling. -elinck (5b). ionghelinck (132). ein Jung knabe (21). hd. knàb- (134), kneb-gen (18), -lin. knecht-lein (152), -el (4), -chin (17), -gin (5), -ekin (23), -iken (22). varre (99). verre (107). Iuuen-cus, -tus (6, 8b, 9, 23) Jung ochsse (9). farre (8b, 9). vaer (11). rintvar (23). fai als ein rint (6. aus var miss= versi.!), stier (76, 93). stier-ken (132), -lin (110). eyn bofòelinck (19. aus nd. botlinck). LAB 313 Iuuenescere junck (110), ionck (132) werden. Iuuenilis hd. Jung, j. geschaffen (75), ain junger (76); gunck (21). hd. nd. iunck-, ionck- (11) -lich, -leich (1), -lick (23). hd. kint-, kunt- (67) -lich. kyndesch (68). ein Jung kindelin (7). Iuuenis hd. nd. eyn junger. j. man (93). en ionck (11). jùgling (6). hd. Jung, iunck. *Iuuenosus i. contum-ax t -eliosus (76)# Iuuenta jung- (68), junck- (110), ionck- (132) -heit. manhait (91). kume (8b. st. kuwe?). *Iuuentus v. Iuuencus. Iuuentus hd. jugent, jogent, joginth (5b). nd, ioghet. i. collectio iuuenum iunck- (110), ionck- (132) -heit. *Iuuisse uiole (Sum. v). Iuxta hd. nd. by. bii (18). bi (21). *Ixanpainpruichil(i04.c/.ix-ion, -os). *Ixioycus sonus t galm (127. „aus Yxion storche (93). *Yxion v. Anxioma. *Ixos (cf.v. eristula) rottelwyhe (125) K , C L *Laba, g. -e gleyte (9). *Labaeium v. Lapathum. *Labanum v. Labarum. Labare, t -ri (110 &o.) hd. struche-n (76), -In. strauchen (4, 74, 75). hd. nd. wanckeln. wacke-n (126) , -In (18). gly= ten t laufen (8, 9). gliden (11, 12, 18). glitssen (12). glitzen l beuen (132). glitzschen l statzgen (110). gledden (49). schliffen 0. fallen (*. labere 68). lucken (126). glipfFeu t swancken hi), schocken t swencken (7). sweken (1. cf. Sm. 3, 529). schrencken (6). srengkeln (21). scrankelen (23). stameren (11). zyttern l rydern (64). Lab-arum, -anum (76), -rum, loba= rum (94) (i. vixilla Hpt. 5) konnigis fané (8, 9). fann, ni. vaene, kerckvaene(ii6) ags. segni (Hpt. 5), segn (136), seng (94). Labascere waggen, waltzen (88). *Labatium v. Lapathum. *Labda-cismus, -rius v. Iota. HlEFENBACH GlOSSAKIUM. Labe-, labi- (17) -faeere ( : labi x labes) hd. glat, glich, gleich, glidende (5), glitten (21) machen. nd. glidenden maken. vn- (8), v'vn- (9) -reynen. be- masen (110), -smitzen (132). *Labefaetare i. sepe maculare t de- struere (110). wankelen (100). Labefaetus beflecket (8, 9). vormay= ligt (9). *Labefico beflecten (17). *Labefieri bemaset werden 0. befleckt (no). *Labella i. oscula que dantur pueris kiuder kusse (no). Labellum lefftzlin (9 1). welschfaß (74). Labeo (i. tabernarius l leccator Gì. m. &c. i. q. labro 76) troll- (135), trollen- (126) -maul. lefftzalet, streimharderer (piscis 140). *Labere (i. labi 1, 6) gliten (5). gli= den (23). hd. glinden (Mss. mas.), glitschen, faln, fallen. gnapsen (gnapfen? 7. vgl. u. a. gnappen vacillare Pict. , voc. a. 1418 Sm., prosilire 75 ; gnepfen Pict., knappen Fr. claudicare), schlu- (6), schli- (46) -pffen. stammelen (19). Labe- v. Labo-rintus. *Laberna (X zab.?) chassin (104). Laberna i. gladiator &c. (Gì. m.). laburna i. gì. I fur (76). lauerna i. dea furum (136, Br.); gaedynne der moerder ind der dyeve (147); ferramenta latro- num; homo qui filios abducit; actualis causa (136). *Labes v. Lebes. Labes hd. nd. vlecke. hd. fleck, flecken (17). befleckunge (17). placke l ulacke (99). mayl (9). mal (i) falle (17). fai, màB, mackel &c. (88). *Labescere (cf. lubrificare) beginnen hd. zu gliden, gliten (21), glitschen, fal= len (7), nd. to glidende. beginden zu gliden (18). begunen zu glitschen (152). beginnen oder zu gì. (134). b. vel fallen 40 314 LAB (76). anfahen f. t glitzschen (no), zu f. (68). anheben zu f. (75). schlupffen (6). *Labescere (X labesj vnreynen (8b). *Labeten (cf. longale) lenge (19), leenge (11) hael. Labi hd. nd. gliden, vallen, walleu (23). hd. glyten (9), gliclien (IO), glinden (Mss. mog.), gletten (ì. eespitare 77), glitzen (i5i); glit-, glyt-, glitz-schen; gly- (74),. sckii- (76), slu- (7) -pffen. hin- senlupffen, var. -sehliffen, i -sclilichen (65). strauclien (3, 74). haliczen (1, 3). Labia gleffp der wibe (8). weybes lepfen (9). *Labi- v. Labe-facere. Labilis hd. glat. glidelich (11, 19). glydschelych (19). fellich (8). vorgeslicht (9). flussig vnd vellig; geririg, als die trubelen zu zeiten (75. cf Sm.o, 121 sq.). *Labillus (st. lapillus) v. Caleulus. Labina, labrana (23. Merher?) i. terra mobilis (Br.), mollis (23 &c), aquosa i labilis q aliquis cito labitur gladich (11). letten l 1. im wasser; lau t lo (i. palus q. v- 75). wasserig- o beweglichs- ertrich (74). sleifa (130, Gf.). slef (23). stichel (Gf.). broick, venne, ollant, goir (147). Labiosus groyfi lyppyck (19). groet lippicli (11). *Labita wotbeshe (8b. c/.labrocera?). *La-, li-bitina (cf. lib.) bah* dair men dye doden up dreght, doden bair (147). Labium {gew. i. q. labrum, dock auch, wie im Br., als superius von letz= tereni als inferius untersch., auch umge= Tcehrt; sodanti u. a. in 75 lab-ium mu= lierum, -rum virorvm, -rella puerorum, wozu o. -ia; cf. buceulare) hd. lefftz; vnder-1. (-ium 6). dz ober lefftzlin (-ium 64). leb-s (1), -fi (66, 70, 152), -sen (2). lepli (93). ranffte t leff (13). gleff (19 &c). gleffe (10, 133). gle.ft t lefftze (152). glifi (21). rant 0. laffe o. kanne lyt (-ium 9). brant (Sum. 111 de uasis celiarli nach andena biantraite x rant? prart 1. Gf.? brenten tiprum Ob. cf. dolium &c.?). lypp (19). lippe (8b, 11, 23, 132). liep (97). lib (17). -ium t -rum lefs (120, Sum.). lefse (121). ein trock (i. lrn= ter, alphear 3). labal (Gf.). i lubrum labetroch (120). Labium, l labrum, t lauacrum (116) veneris marien- (9), s. m. (24), sunte in. (85), weifi- (si), karten- (116, 135, 143, Kia.), garten- (Kib.), gersten- (Fr.) -distel. s. marien distele (47). breit d. (Sum. v). gardenkraut, ni. volders kaer- den (i. earduus fullonum &e. 116). grot ladeke; grot vnd bret ledeke (47). bu= ben-stral (135), -streel (116, 143). "•Labolodium v. Anaboladium. Labor hd. nd. arbeit. hd. erb-eit, -et (21). *Laboramen t labor hantgeber (12). Laborare, -ri (1) hd. nd. arb-eyden, hd. -eyten, -aiten, -aitten (1). erb- eyten (8), -eyden (19), -eden (18), -enden Laborator erbeder (5b). arbeiter (75). Labo-, lab- (17)-ratoriumM.werck- stat (17, 76), -haus {dm). Labo-, rectius laby- (110), t labe- (Br.) -rintus (X labor!) eyn plaetz LAC dair groissen arbeyt is (131). ein stat dar in grofi a. ist (no), irgang (17 sim.). Laboriosus eyn arbayttender (76). eyn arbende (5), erbeuden (21), arbiden (18) mensche. en arbeydende mynsche (23). flyfiig zu arbeyten (7). voi arbey-t (68, 110), -ts (132). arbeyt- (69, 75), ar= bait- (134), erbeit- (67), erbet-sam, -seni (133, 152). arbeydich (11). *Laborusca v. Labrusca. *Lab-oruseus, -rutus (75) teufel (74, 75). *Labrana v. Labina. *Lab- v. Labo-ratorium. *Labrilla v. Librilla. *Labro (cf. labeo) lecker, bub (74). *Labro-eera, -tera (74), -eer (64b) wolgkenbrost (21). grofi regentropff (64). platz-, gelier-regen (74). *Labros, Àappó? (comis ) huy, wind, ni. vliech, snelle (116). *Labro-tera v. -cera. ^Labrum v. Labarum. Librum. Labrum (cf. labium) ober lefftz (6). dz vnder lefftzlin (64). mannes glepf (8), glepfen (9). futlap (93). weschin, waschfafi (74). hant fas (17 sim.). labil (i. leuter, conca 120, sim. Gf. ). duua= balenar (Gf.). trock 4). kindes bad- geltlin, var. -zuberlin (64). stuntze &c. (Ki.). Labrum eluacrum ni. wasch-, cleer- tobbe (116). spuhl-stander, -gelten, -fafi (Ki.). Labrum vinarium danse o. wein= biitgen (Das.). Labrus-ea, -ta, labustra (alph. labe- 134), labrosca, lambrusca (Gf. s. u.) win trub die man nit buwet (76). stau= dicht ader walt i weyn stock (4). Lag, walde, walt, wilder weynstock, sant marteins weinper, madruschel, naeht= schaten (74). eyn hagen t eyn heyne l eyn walt t eyn win stat wilde t eyn sebe t eyn dier gart (17). haghen t velt (23). hage (8b, 99). heck (75). eyn gebege vmb eyn borg (21). hd. nd. wynstock, wilt w. ; eyn grofi vinstagk siluestris (21); wilde wyn bere sim. berlin-g (7), -e (100). uuildiu repa t uuin-r. sim.; nane-, hundes-, wintar-beri (Gf. ). buntespere (Sum.). wyntertraub t wild reb (64). winter-hol (74) -troia (i. vepres Se. 93. tr st. h? ì st. b??). (lambruseas) uuin= tarhallun (Gf. 4, 859). nielen, lynen (144). *Lab-, labo- (11) -rusca bondes vliege (11). hundesche flyegbe (19). Missverst- aus hundesberi prc.'i *Labrutus v. Laboruscus. *Labula v. Librilla. *Labuncula v. Laguneula. *Laburna v. Laberua. *Labustra v. Labrusca. Lac hd. milch, milche (19). nd. mel= lic (85), meelic (11), melck (22). Lac pressum kes 0. ziger ( 64 ). ni. piatte keese (ne). *Lacaius (i. pedissequus) lackeye (Kil.). *Lacanar v. Lacunar. *Lacata standente (86). Cf. locata id. (Gf. 6, 597). *Laccinia v. Lacinia. *Lae- v. Lacti-cinium. *Laccyride v. Lathyris. *Laceula v. Laeula. LAC *Lacebra en groue l kule (22. cf. Gì. m. h. v. ; aus latebra X lacus, lacuna?). *Lacena (cf. sq.) hechel, ein fisch (74). *Lace-na, -ra (74) (-uà 19 ?, -rina 17 ? cf. latinia, raeenea) hd. eyn hech-le (Sum.), -ein (17), -il (19 &c), -el (74, 110 &c ), f mulier sparta (110). nd. hekel (11). Die Deutung von hechle = ahd. hacbul bm. 607 ermangelt der Begrùndung , vrie= wol eine spatere Verwechselung der Bedd. von hechel, vii. auch von lacaena X lacerna, mòglich ist. *Laeenare fiacchs, var. flachfi hechlen (no). Laee-r, l -rus (88), t -reus t -ratus (74) eyner der zurifit ader zurifien ist 17). eyn ryfier (19 sim.). gè- (110), zer- 88) -rissen t -brochen. orlofi 0. reyfi ,8). orlas (9). or- 1 gelid-loser (74). gbd= lofi (126). zer-zert (68, 126), -schrenzt (126), -zaifit t -streut (88). geschoert (132). erabber (11). *Lacera v. Laeena. Lacera-men, -tio rijfiunge (20). schoringhe (132). bruch(no). entglidung (126). crabbinge (11). Lacerare hd. rifien, zu-r., zur-r. (65). ryifien (19). reissen (9, 134). zeu-r. (3, 4). zer-zerren (65), -brechen (75). villen (11, 19). crabben (11, ku.). schoren (11). spleten i cluven t to cloven (22b). *Laceratura ritze (74). Lacératus (cf. lacer) zo rifien (21) *Laeereus v. Lacer. *Laeer-na , -uà (Br. &c. ; i. palium 74 ; ■palìivun. fimbria-tum, -rum &c.) man-- tel; ritters-m. der neben offen ist; hoyeke (74). ragen- , watter- , reiss-, ni. regen-, reys-mantel (11.6). ritterskleid (93). eines r. (gs). ein r. an den syten (110), besyden (132) offen. kleet ten siden open (11). offen nathe l holnat (13). holfafi (49). mutz(ii2. wett. mu-, mo-tzen m.). ein beltziner mutz (v. a. 1618. Sm. 2, 664). chozzo sim. (Gf.). koz (100). ags. hecile i lotha (94, 136). ^Lacerna v. Laterna. Latrina. *Lacernia v. Lacrima. Lacerosus zu riefien (17 sim.). *Lacerosus v. Laeertosus. Lacert-a, selten i -us alts. egithassa (118). ege- (100), eghe- (23) -desse, eghe- (22, 99), :hege- (132), haghe- (ìoe), e- (20), af- (90) -disse, -dysse. heptisse t bemol (ìos). eg- (95), en- (102), ay- (4) -dechse. egg- (46), e- (1, 91), ey- (115), eu- (75d) ev- (3), a- (2), au- (125 Mrg.), en- (alph. eck- 75) -dechs. en- t a- (75), e- (64) -dechfi. eg-defi (68, 110), -les (6, 125), -lefi (73, 75). ei-, lìei- t a- (Ki.), e- (9), au- (5) -dex. eckes (76). ecks (7). egeli (64). egd- (93), eg- (kì.), heyd- (116) -ochs. ein gruner heidochfi (126, 128, Fris.). ey-des (21), -defi (71), -tes (10), -desche (5). eudifi (8). ichtes l moli (Ki.). eigelefi (49). eghel (19). laeta (e. st. e') id. (11). Lacert-, lacer- (68) -osus (i. fortis vermis 76), -uosus (74. i. habens mem= bra et ossa magna 75 , virtuosus 76) grofi (68, 110), groff (132) o. starck von armen. grofinackig (75). endlicher, tugendhafftiger o. starcker (74). knor= rich ; fleyss-, nd. vleesch-, poesel-achtich (116). LAG *Lacertum armbrust (104). *Lacert-uosus v. -osus. Laeertus dz deile an de arm von dem ilnbogen bifi uff dye hant (17). elbo-gen (4), -ehen (13). elb pogen (1). hd. schulterblat. die muß (6). meuß-(75), scene- (100) -bein. arm-schene (99), -schin (9), -schein (8), -schulder (l sch. ? 19), -ror (91). arm (100, 104). arme ysen (16). hinderarn ( 93). fleischmaw, ni. spiere, hijse (ii6). *Laeeseere (st. lassescere) begynnen mude zu werden (8, 9). laeesso ich muden (8b). mode werden (22). laeisco id. (23). lactisco desidero lactare mud werden (6). Laces-sere, -cere (99) ryssen (110). 1. stimulo mit dem gart stupffen (126). stoken (99). Lacessitor (i. rixator 76) krieger (8). tryger (9). *Laeesso v. Lacescere. *Lacimare v. Lacunare. Lacina uuegeuuali-ta (Gf.), -da (86). La-, i li- (74), las- (132), pia- (75) -cinia, lacin-ea (23, 74), -ium (5b), laccinia (23), laecuna(g. v.) (i. faciola i philateria i tramis 74, cf. lieinicium, leripipium) som t ort (Sum., i. ora ves- timenti Gf.). ein sleip an dem rock (132). slippe i vffslag (125). die belege 0. leisten (126). geeren/. (114). gliere (laec); en knop hol(23). knauffil hol (5b). knewfel- (1), chnewffel- (3), kneif- (75) -loch. nichtigen t offen naet (12. cf. lacerna), gesper, 0. sam, var. same an einem klaide, 0. ger (74). Laciniare lappen (11, 68, 110, 132). scoren (107). schoeren (132). schroten (68). flicken (110). Lacin-iosus, -osus (75) geflickt (110). voi lappen (68), schoringhe (132). liaderot vnd zerrissen (i. laceratus t pannosus 75). *Lacisea (cf. ylias, lycisca, foca) prach-e t -inne (104. X vacisca piscis). *Lacisco v. Lacescere. *Lacissca (-ca? -ta?) en mesvor (23. Messerscheide t). *Lacocula (cibus) cambr. laidhver (Zenss). *Lacone, fossa (aus lacuna ? cf. lau= conie?) truku-, druki-lih (Gf.). *La- v. Li-costrator. Lacrima, bissw. lachryma, lacernia (7) ( i. trena 75 ) zaher clagens vnd weynens (75). zeher (7). czar (9). tran (9, 99). traen (11, 20, 132). trayn (13). trene (8). dren (12). trehen (6 &c). drehen (19). treher (126). traer (68, 93). eyn augen-, nd. oghen-drahe (17), -tran (5, 23), -tren (66), -drene (18, 133), -tra= nera (134), -trehern (69, 70), -drelier (67), -driffen (21). *Lachryma metopii l ferulas syriaese galbenkraut (143). Lacrimabilis weynlich (20). Laeri-,lachry-(75)-mari, severa -mare trenen (5, 22b, 99). tranen t wenen (23). wainen i trelieren (76). zahern (75). hd. weynen, weyn (18). schryen (18, 19). greinen (126). gransen (125). Lacrimatio weynunge (20). *Laerimena ì. liquiricia (24). LAG Lacrimosus weynbarlich (126). zahe= rig (i. trenosus 75). *Lacta v. Lacerta. *Lactago (herba) zungenblat (Fr.). *Lactama v. Lacuna. *Lactanda v. Lathyris. Laetans seugende (20). Lactare hd. su-, seu-, soi- (6), sey- (8ab, 21), se- (76), sau- (9), -gen. nd. so= ghen (22b, 23), i sughen (22b); zoken (11). vmme-ziehin (8), -czyhen (9). Lactaria v. Lathyris. Lactatio seugunge (20). Laetatum (olus) wyß muyße (19), gemoße (20). wit mues (11). mandelmilch (74. cf. sq.). *Lactatus mandeln milch (17). *Lactena (i. malleum Gì. m. ; cf. lacti= cinia) mulke (9). mìilkin (8). Lactere hd. su-, sau- (9), suo- (19) -gen. nd. zuken (11). *Lacter-idia, -dos &c. v. Lathyris. *Lactero v. Lactucella. Lact-es,-is (sg. est intestinum piscium ; pi. sunt intestina in homine et oue 110 &c.) hd. visch-milch, -mici (sic 13) , -smacz l milcz (9). vissclie melck (22). visclies melic (23). milclier in pisce (20). milche= ner pr. von eym herinck (19). milker of roghel i pellicida ex qua lac coagulatur die vorsclie (107). lab (17). keslob t renne (74). milch 0. roglien (68). m. im visch 0. im hering (75). i. pellicula <&c. die eiiter (134), vterß (133), v- (66 &c), y- (69) -tersse. lactis nom. gen. meelkeken (11). Lacteus milchecht (20). *Lactiarìda v. Lathyris. *Lactibusia kernne tot botteren (147). *Lacticapium &c. v. Lactigerium. *Lacticella v. Lactucella. *Lacticin-a v. -ium. *Lacticixiator mel-cher i -cker (75). *Lacticinatrix (i. mulier mulgens 66 &c.) mei- (74, 75. 110), mal- (4) -kerin. milch wib (76). *Laeticin-ium, -ia, l -ea (74), -a (i. mulcrum 1) , laetid- (106) , lacc- (12, 74) -inium, lactena (q. v.) spyß von milch gemacht (68). hd. m.-, milich- (1, 74), milg- (20), melck- (23), molken- (11, 20), wise- (20), wyß- (110) -spise, hd. -spiß, -speyß, -werke (17), -muß (6). molken (10, 12, 22b, 74). m.-werg (125).zuuel(ll). suvel (106). suyvel (kìl). kefi- i zyger- wasser (-ea i. serum 74). *Lacticinius a um molken (13). *Lacticopium v. Lactigerium. *Lactieus v. Leeticus. *Laetidavls v. Lectidicladum. *Lactides (cf. lactucella) milch- (20), milche- l du- (19) -distel. *Lactidinium v. Lacticinium. *Lacti-gerium (7, 75), -gerulum (66 &c), -geruium (76), -grelum (68, 132), -eapum (68, 110, 132), -eapeum(75 var.), -capium (74, 75, 76), -copium (66 &c), -cepium (132), -opium (134) ì. vas lactis (II. e). milch-faß (7), -hafen (75). milich? falò (74). *Lactina v. Lange. *Laetinia (laccinia? cf. lacinia? la= cuna?) en brok (22). LAC 315 *Lactiopium v. Lactigerium. *Lactipa milich vnd prot; prockat (74). *Lactiphagi (populi) milchtremmel (126). *Lactiri-a, -de v. Lathyris. *Lactis v. Lactes. *Lactisco v. Lacescere. Lactuca, latoca (87a, 146) lactu-ke (17, 132), -ken (66 &c), -ce (5ab), -ck (74, 75, 91). lat-uchen (105), -uchk (1), -uck (133), -tuli (Gf.), -touh, (104), -iche (87), -ich (4, 9), -tich (17, 47 &c), -tek (22), -the (20), -che (98, ntr. wetterau.), -gen (21). ladich (24). ladeke (23). lactrike (22b). ags. leahtric (94a). lach (87, 146). wilder lattieri (74). katten meellich (11). ags. thuthistil (94), popistil (sic 136). genßdistel (74). ganß tistel (105). salath (ili), boli, loczyka (4). Lactuca agrestis (i. q. coxima q. v.) wilde latueh (95). wilder lattieri (7, 76). Lactu-, lacu- (74), lacti- (2, 74, 143) -cella, l lactero (143) (i. cicerbita, cicharba, crispinum, sonchus 143, sim. U6; endiuia) su- (24, 47, 85), sàw- l dau- (143), saw- (74), du- (2, 143), ni. dau- l gansen-, ha. gens- (116) -distel. *Laetula v. Laeula. *Laetus a um meelkelic (11). *Lacua, g. -e (cf. lama) woene, waecke, bijte op demyse (147). *Lacucella v. Lactucella. Lac-ula (Br. &c), -cula (76), -tuia (69, 134), -ulata vestis (gì. m.) bemaelt cleyt (132). gemalt cleidt (110). *Laculus v. Loculus. *Laculus cleyn see (8). ze- l pful- chin (9). • *Lacumar v. Lacunar. *Lacumare hymmelen,rueven, wulveii (147). *Lacumia v. Lautumnum. *Lacumilla (cf. sq., laeunula) grub- lein in eins wachenden menschen wang (74). Laeun-a (17 &c), -ar (17, 94, 136), -are i -arium (17), i lucana (1), t lactama (74) (i. gurgustria; foruta [cf. fori-ca, -na] in qua remeat aqua 1; fouea in qua remonet aqua 2; fossa ubi remanet aqua &c. 110 &c. X lacunar Br. &c. ; lacinia) phueze (9). pueze (8). blitz (93). phitz (-nae 43). putz; lauge (17).putken; viver i. piscina; plas; cuyl; euilken in die wanghen (107). plaets; kuyle (132). kuylchen (132), ein lochlin (110) in den wangen. wyer (110, 132). pian t kule (109). sumiph (125). sehe (75). pauch l p.-grub (fossa ventris); pfint= grub (cf. sentina) o. grub nach außguß des wassers (74). wagen grub (9). wage grube (8). brog (cf. lactinia) l schyshus (-'a t -ar 13). adicli (1. aus aquaeductus, wie àhnliche Formerì). ags. hrof (94), hroflititen (136) -a; flodae (94, 136) -ar. ruse (110. cf. v. gurgustium). haulJ-rate, -gerete; lacken 0. laube dor inne man das haußgeschirre behelt (74). leube (17, i. sinix domus &c. 5). him-ilde (8b), -elte (99).cleyder-ruppe (9), -rupe (8) o. gesliczt (9), geslicht (8) gevvant. kneuffloch(17). knoblòch (sic 6 !). Laeuna-r t -rium (110 &c), -re (4), t lacumar (147), la- (68), i lu- (66 &c, alph. la- 76) -eanar (i. testudo &c, ad 40 * 316 LAG modum lueune 76 ; cf. prc.) gewelb (7, 68, 76) in einem liufi o. kirchen (68). das gehimels gewelbe o. hohiu in einer k. (no), dat verhemelt ì die hoech van eynre k. off huse off dat gewelffte (132). hymmels ruefsel i gewult (147). himelize (100). hymmelicze (9). liemelte (106). lauben (4). bone (8, 9). eyn heymchin i czinser(19. cf. zunfìlerphalaenapyralis? lae- xlue-? laeunar ». lampas ardens in aere 110 &c). Lacunare, lacimare (8)ui.hemeliczen (9). hérneliczin (8). eine tilck 0. grube machen (Kia.). Lacunula (cf. laeumilla) kuylken in die wangen (132). grublin in den w. (110). pfutzehen (125). Laeus bulgen (75). tewf li. (1, 3, 71). hd. grube, grub sim., phul, pful, puole (19), pul (8b), polle (21). grope (132). erthgroue (gì. Mar.), poi (23). poel(22b). seiw (93). sehe (8, 21). hd. nd. see. zee (9). ze (23). se (6). meere (99). broche (18). kflle (13). nd. kule. eyn vuyl graff t kuyle (132). pfiitz (134). pfutz 0. lach (no), putte i sump (22b). moß, var. mos (75). sutt (74). staende wasser (20). wijnkupp of vat dair he in loipt (147). trotten-bett(Das.), -prett o. holm (74). bruekubbel (125). diergart (6). troum &c. (i. trabs &c. 88). koriikast, ni. korenkiste; hd. kulwasser fatò, ni. coelvat, cuppe ; wijn-, smits-back (ii6).kunckel (12. cf. gurges). Lacusculuskaste; lautertrog ; sumpf= lein (Agr.). Lachesis »'. producilo vite (Br.). des levens verlengyng (147). *Lachin v. Annuabile. *Lada v. Ladum. Ladanum (cf. laud.) panswurtz (74). Ladon (i. auriga 75, qui producit equos 74) bescbeler (74). menknecht (75). n. pr. Virgil. (Ki.). ni. basewind (canis 116). Lad-um, t -a (74) (cf. forticia. obic-, obit-, oblie-ulum.) liacke-bret (20), -bretht (8b). hack-nies^er t -prett (74), -bret (qd. musicalis forma 75). velg (1). velig (71). (felg damit man wurstfullet fartum &c. Heu.). felglioltz (74). Laetus v. Letus. La- (cf lao-, loa-) -ficus eyn grune- (19), gruen- (11) -specht. *Lagana (i. lagena 76) eyn wit schüssel (6). en wigeschotel (22). *Laganum v. Ancha. Lag-anum, -ìnum (18), -ana t -ano (Gf.) hd. nd. flad-o (Gf.), -e, -en (10, 4). hd. flad. hirnelfladen (77). plinßen (ii4). pan-kuche (8b), -koke ( 23). hd. pfan-, varr. pflan- (110), phanff- (69 Mrg.),pfant-, pang- (17, 21), oley- (7) -kuch, -kog (21); panckoge (5); crep-pel, -phele (100). *Lagapis (gemma) der lagape (Naturb.). *Lagdonum ( cf. ladanum ? laganum) himeltror m. (77). *Lag-ena, -oena (94, 136) (herba) ags. croog (94, 136), crog (94a), cf. croh ero- eus X crog sq.? Lag-ena t -ona (Gf.), t -ana (q. v.), -ina (17), l -uncula, la- t lan-guena t lasna (fa'.) lag-ella sim. (Gf.) -ille (104), -el (65). lcg-eìen (10, 23, 66), hd. -Un (5b), -ehi, -clyn (9). làgel (134). leegel LAM (99). leyge-l (3), -In (21). crùg sim. (Gf.). flesch (68). laguena sechil (127. cf. secel Gf. 4, 144). *Lagenula v. Laguncula. *Lagepus ( aus lagopus ) vogel der hasenfufi hat (74). *Lagicia v. Accasium. *Lagina v. Lagena. *Laginum v. Laganum. *Lag-oena, -ona v. -ena. *Lagon-as (136), -es t ligones (94) ags. met- (94), mec- t me- (136) -tocas. *Lagos v. Etna. *Laguena v. Lagena. Lag-, lab- (5b) -uncula, i -enula (68, 110) (cf. lagena) eyn klein legelin (8, 110), fledlin (68. st. fleschlin X la= ganum!). clilain legel (1). lagel (4). logel (49). eroe (Gf.). *Lagwor v. Languor. Laycalis leyelich (20). *Laicari ley werden (110). Laycus hd. nd. ley e. hd. ley. leyhe (19). lège (6). leec (99). Laycus panis gemeyn (9), geneme (8) brot. , Lallare (»'. lactere, dormire sim.) hd. nd. lallen. laln (17). lein (7). lallatzen (75). kallen (lalla e sic 21). slaipen (147). milch saugen (64). *Lallator lall-er t -atzer (75). Lama (cf. lacua) i. locusvoraginosus l lapis in via 0- i a-brutus (Br. sim.)\ ruptura (5, 23), f radura (76)' facta in giade, l niuia (76); fractura, faetura (Br.), frustimi (110 &c.) metalli (cf. lamen). wune ehi loch in dem eyße ; pofrtieffc wege, gumpp, tumpffel; wunderthier (74. X lamia), wone (5). wann (17). wake (23). stacli- ilig (9), -ling (8) weg. scharpf ertrich (64). piatte (110 &c). blech (49). *Lamba v. Larnina. *Lambada (piscis) bulche (19). Cf. lampada = lampetra (gì. m.). *Lam- v. Longo-bardia. Lam-bere, -ere (18) hd. nd. le-, li- (13, 23), la- (4), leu- (71), schle- (88) -cken. lappen (126). senlich, gemach, stili flies= sen, anlangen, rieren (88). *Lambeta ( alph. lampeta cf. lam^ bada; piscis) czandas (9. cf. Zander sim. perca lucioperca Nmn.). *La- v. Lu-mbricus. *Lamea v. Lamia. Lamell-a, -um (133) (i. lamina) chling (1). hd. nd. elmge. hd. lam-ylle (5b), -el, -ehi, -eln clinge (152 sim.). leme-1 (5), -len (22). lomel (49). blech t schibe (17). *Lamen (i. frust-um, -rum metalli) hd. blech, bleycli (17), t blechlin (134), plech (1, 75), plechlein, bech (sic 75b). nd. blec, bleyg (22), blic t lemmel (107). ysern (8), eisenick (9) blech. hd. lamel. lemen (132). lemlin (67, 152). schine (75). Lamentari hd. nd. weynen, klagen, be-kl. (9, 23). be-trubig (5), -drouich (23), hd. -trubt, -drubt, -drobet (21), -dribet (13) syn. *Lamen-, var. lame-tator (aus lamen X lamentum) weyner, klager; eysen= schroter (74). La-, fa- (1) -mentum, lamentatio LAN chlagung (i. luctus, vllulatus 1) hd. nd. clag-, weyn-unge, -inge. beclagunge (9). claiung (18). weclage (8). *Lamere v. Lambere. *Lametator v. Lamentator. Lam-ia, -ea (76), t -ila (Gf.), -ina (106), t lanna (74) hd. mer-wunder, -wonder ; -w. das da hat leib vnd angesicht als ein frau vnd fuß als ein pferde lanna; vnhold, nachtfar, merkatz, ge- slecht zu rome lamina (74). hd. nd. mer-, walt- (100) -mynne. mere wyp (10, 12). eyn walde ofìe (17). holz-mua (117 &c), -mowe (Sum.), -runa (-ila Gf.). holmuhwa (121). mar (20). pi. nachtmum= mei (126). uneholdi (i. lemures 104). agenggun t agengunt (acc. pi. Gf. cf. agemund Gr. Myth. 478?). belewitte (Kil. cf. penates). ni. vandoyse, heex &c. ; piscis potshooft, cappert (116). *Lamigo (aus lama x lentigo?) sprengen von wasser (8b). *Lamila v. Lamia. Lam-ina, t -ba (i. braetea 76 ) hd. blech (76 &c), blegk (13); bleyen o. guldein blech (9 sim.); scharte t plotz (Agr.); schene (20), lamel, messer lomel (6), lanna (Gf. 2, 217). nd. lamble t lekele (99). *Lamina v. Lamia. Larninarius blattner t haruaschter (Das.). kiriß-schmydt (88), -smyt (125). Laminula (blech- kì. ), flander- i leib-lein (IXaofia 112). Lamiro smeyeker, lunscher &c. (147). *Lamiscas v. Lemena. Lamium v. Arehangeliea. Lamnisea v. Lemena. *Lam-orpha (i. larfa 3), -orfa (i. la= rua 74), -uria, larmorpba (i. larua &e. 75) (aus larua X lamia, lemur ?) larff (75). larfe (8). schiem, schiempart, ioler, putz, scheuhe (74). Cf. limu-tua (129), -la (Gì. m.) i. larua, -ria3 (v. lemur)? *Lampada (i. lampetra Gì. m.) v. Lampas. Lampare luchten (9 &c). *Lamparis v. Incedula. Lampa-s, t -da (88) liecht, sonnen= schin o. glantz (88). liehtuas (93). hd. nd. lamp-e,-el(iio). Afi.ampel, torschen (126). *Lampates insimiles sculdre (Gf. 6, 491). *Lamptus lampte (5b. cf. longobar= dia). *Lampeste v. Lapas. Lampetra v. Lampreda. Lam-, lan- (129) -pium (i. lectrum 74, pulp-itum, -etum 76) pulp-t (8, 9), -et, predigstul, leßpanck (74). Lamp-reda, -etra (91, 125) (cf. lam- peta, -bada, lanibata; Dz. wtb. 199) hd. nd. lampre-de, hd. -d, -th (7), -t (110), -den (125), -ye (132). nineg (76. cf. v. murex). *Lampuca (i. accipitrina, lactuca a.) habichslattich (143). *Lampugo (piscis, i. hippurus) feder= kopff (140). *Lampurus (canis) weisswadl, ni. wit= steert (116). *Lamuria v. Lamorpha. Lana hd. wolle, wol, woll, wollen (19), woln (21). nd. wulle, wlle. LAN Lana faeta plock wollen (20). Liana sue-, su- (s™. vi) -eida bom= wlle (24). geizewolla (Sum., gliz. Gf.). Lana terre (cf. lanugo) mos (Gf.). moes (l'dana t., d ausgestr.'? Sum.). *Lanaeussin (i. linteamen) linlachen (Gf.). Lanaria (herba, i. blandonia q. v.) wilden (7). wllina (Sum.). Lanarium wulhuß (20). Lanarius (auis) sweymer (Albert.). Lanarius wollen sleger (6). woln= knappe (75). wollman (74). kemmer (76). *Lana- v. Laui-trices. *Lancalata v. Lanceola. Lanc-ea, -ia glafen (1). glavie (22b, 132). gleu-ie(23), -eke(22). glan-ie (20 &c), -tze (23), -cz (8). hd. glene, glen, gleen t spiße (13), gleyne (18). galeye (132). grelle (9. cf. bm. 5«9). lantze (1, 8b, 68). lant sper (22). hd. nd. sper. spieß (17, 110). spjes (1, 132). spet (22b). raißspieß (75). reis spies (Fronsb.). reisigen sper (Keys.). scheffelin (126). schaffelein (Fris.). Laneea Christi i. lueiola, lingula vulneraria, lingua serpentina, vnifo= lium &e. hd. ni. nater-zunglein, -tongen (143). Lanc-eare, -iare (11), -inare (132) stechin cum lanceis (19). schieten (11). Laneearius lantzknecht (88, 91). Lanc-eola, -iola (3, 4) kleyn glancz (8). speirthin (20. th st. eh), grelchin o. vlit (9). flitte (4). Aite (3). Lanceol-a (8, 20, 74, Br.), -ata (ib., 24, 93, i3i), laneea- (17), lanca- (85), lancio- (Sum.), lantio- (105), lauteo- (47) -lata (herba) ripp-a (105), -e (Sum.). ribba (131). ruopla (93). ribbe wurcz (20). blut worcz (8). kensen cruet (85). kem- (47), ken- (24) -pencrud. konigs kircz (17). kleinwegrich, minderwegbrait (74). *Lanci- v. Lance-. *Lan-cigerus t -tziger lantzenfurer (75). Lancinare v. Lanceare. Lancinatores slaht-ara, -ori (Gf.). *Lanciolata v. Lanceola. Landula v. Laudula.' *Lanea i. mendax (76). i. ergasculum buer, vogelhauße, kyfit (74). *Laneolum eyn wullein (9), woln (17 sim.) fadem. *Lane owirra wullinkotz (74). Lan-eus, -ius hd. nd- wull-en, -ein (9), -in (7, 67, 134). willen (13). woln (17). hd. wolle-n, -thte (8b). von wollen (110). von w. gemacht (68). *Lang-e, -ea (74) (i. pantheal 74; lactina, aus lacuna? latrina? cf. nd. lengene latrina; lactinia; langana = lacuna gì. m.) en schijt groue (23). scheißhauß, pryfet (74). *Langraui-a, -us &e. v. Lantgraui- a, -us. *Langor v. Languor. Lang-uere, -were, oft t -wescere (i. deficere t egeve &c.) hd. nd. kranck, hd. syech, nd. sek sin. krancken (76). hd. syechen. suken t queellen (11). quellen (132). sucheln t barn lijden (17). slaffen t svachen (20). sochen (9). senen ■(75), Languena v. Lagena. LAN Langu-, langw-eseere (cf. languere) senen (75). begynnen zu sichen (9), schickin (sic 8). Lang-uidus, -widus hd. siedi; ain sieeher (76); ein sich, sudi (18) niensche. nd. zieck (11), eyn sek mynsche. serbend t muhloß (126). muchtloß (128). muglos (Fris.). Lang-uor, -wor, -or, lagwor (5b) sichheyt (5b). siech-ait (1), -tage (19 sim.). suchte (21). zuucke dage (11). hd. nd. kranckheyt. hd. krancheit. quellinge t krenckde (132). lucke; muli-, krafft-lose (126). muglosigkeit (Fris.). lasse, brust, mangel (88). LaniareM. rissen(13), zu-r., -zerren. nd. to-riten, -reten (22). schoren, scro= den, lappen (107). Laniarius wollen wercker (110 &c). zeyser (no), teyser (132). Laniatorium hd. nd. vleysch lius. vleyß huez (20). *Lanibata (piscis, cf. lamb-ada, -età) cabbelyau (u? n? 11). *Lanicia eyn geln (21). Lanic-ium, -eum ^1) wollen wercke (19). wullen warck (11). Laniena metzgbanck(9i).schol (128). Lanifex hd. wollen-, woln- (75 &c), selteri woll-, nd. wullen-, wulle- (11) -sle= gei-, hd. -schlaber , -schleyer (21), -slacher (9), -mecher (20), -weber, -weger (75a), nd. -weuer. wullein weber (9). tneb beraiter (1). Lanifiea ein wollen slegerin (5 &c), wolle schleherin (6), woll-schlaherin l -weberin (76),woln-sleerynne (5b), -schley^ ern (21), wullen-slegerinne (23), -leyer= sche (si. si. 22). tucliberaitterin (1). Lanifle-ium, -eum hd. wol- (75), wollen-werg (8ab) , -werk , -weirkunge (19). wullen-wirkunge (20), -werkinge(ll). Lanificus wollenkemmer (91). Lanigeri greges schefflin (64). *Lanigo v. Lanugo. Lani-o, -us fleischhauwer (110 sim.)- metzger t kuttler (126). *Lanion fleisch vorkawifer (9). fleis virkeuffer (8). Laniosus v. Pinnosus. *La- v. Li-nipedium. Lanipendia spin-nerin,n^. -ster(ii6). *Lanipendium wolleroche (Sum. ow= ders gì. m.). Lanipeste (aus lapaste) gumpst (6). Lanisc-a, -us v. Lemena. Lanista vleysch-hauwer (19), -houwer (11), -hacker (74). wleyßheuwer (20). vleyscher (9). flischer 0. metzler (8). metzger (74, 93). fechtmaister (126). wollweber (74). *Lanistrum chanen- ( 131 ) , chann- (Gf.), chanm- (131, 141, Gf.) -estila. *Lan-ius v. -eus, -io. *Lanna (st. lamina) hypocratis sniti^ mezres n. (Gf.). Lanna (i. angulus auris) ags. lappa (136). *Lanna v. Lamia. Lano-eulus (147, Br.), -sculus (147) dye syn ogen mit wullen doyek droget (147). LAP 317 *Lanpium v. Lampium. *Lantana (ital. i. viburnum) kleiner malbaum (143). *Lantantia(s<. lact.?) ags. beost (136). Lanterna v. Laterna. *Lant-, lanti- (no), lan- (67, 133, 152) -grauia hd. lant-graffin (67), -grafin(134), -greffin, -greuine, -greuyn (152), -graff= sehafft (110). *Lant-, lanti- (no), lan- (67, 133, 152), lang- (17 &c.) -grauius lant- hd. -graue, -grafi", -graf, -greffe, -greue (23, 132, 133, 152). lanth groffe (5b). langt greffe (17). *La- (130), le- (Gf.) -ntieulum („st. ientaeulum"; ì. esca 130, primus cibus quo ieiunium soluitur Gf. 3, 337. wol Linsenbrei) bolz (II. e. cf. Sm. 1, 173). *Lantinum chomat (equi; Sum. cf. Gf. 4, 399. bm. 858 o. vv. eamus, iacin= thinus). *Lantiolata v. Lanceolata. *Lantumium (instr. verberandi; cf. latumpnum,lauconie)martelkolben(75). *Lantziger v. Lancigerus. *Lanuculorum v. Strator. *Lanugo (i. bombax) sijdworm (147). Lan-ugo, -igo (120) («'. lana terre 120, 131, l. super poma t fios tributi l prìma barba Br. &c, pr. capillacio in b. 17; cf. capparis) floccho sim. thisteles fi. (Gf.). flocken (13). floch (49). vlocken vppe den wande (22b). vlo, vloe of nop, noppe op den doick (147). ilorg inpanno (77). en muk bart moselich har^floeken bose har (23). plockhen (i. pannus 1). phlochken (2). plucken £5b). plecken (10). nop (68). ein nap (sic 132), napff (sic 110). dystel-plum (74), -blume (8, 17). disteln 0. grane (9). gran (17). grafe (sic 8). uchßenhar l har vnter den vch= sen; der erst part hi), ein junc (100), Jung (64, 110), jonc (132), niuer (93) bart. ni. vlassenbaert, hd. ganghaar, gauch= federn, ni. poddenhayr (116). flum ; gauch-haar l -federn (126). distelblumen so die dur sint vnd flugt vom wind hinweg(75). cutina (s'um. vi. cydoniaGf.). *Lanus musere(ioo. st. larus). spolo (Hpt. 5. st. panus). ftuuius vltra danubium (Br.). Lanx (i. discus, scutella) hd. eyn schussel (74); eyn praite (64), prait(l), breit, breide, groß (21), gemalt (64), wag- (74 , 93) , messer- (74) -schussel sim. eyn breite platt (68), breit blat (110). brede schossel t plateel (132). grote schottel, platteel (147). en bret schotel (23), t en scotele (sic 22). scotle t wagescale (99). plackele (20). becken (8, 9). kar .(6). ags. helor (94, 136): enU stellt (von Ohler missv.) laxe clor (136). pi. lan-, lau- (76) -ees i. vasa cum qui- bus sacrificatur (76, sim. Pap.). *Lanxinacta schüssel-korp (6), -korb (46). *Lao-, laof- (64b) (cf. la-, lao-) -ficus weh-o (87), -e (95). wannen we-chel, var. -her (64). gruonspet (103). laupfrosche (19). loef-frocz (20), -vorsch (11). *Lapa v. Lappa. *Lapaeium &e. v. Lapathum. Lap-as (Br., gì. m.), -ates (7, 13, 74, 76, 120, Gf-, GÌ. m.), -pates(8, 9, Gl.m.), -paces (147), -ades (17), -atus (121, Gf.), 318 LAP -ores (7-1), -astia (Sm. 2, 49. Gf. 4, 406), -estes (74, Sum.), lampeste ( 74 ) gom- (Sm.), kum- (13, 74, Gf.), khum- (Sm.), chum- (Sum.) -bost, -post (74, Sm.), -pest i kaps (13). kappuJJ (7). kab-us (74), -as krut (76). speyse mit fleisch i mit crawte l wyge (st. vyge; 9). spyse mit fleift i mit crute (8). spifie mit fleusch ader mit crude gesoden (17). flad-o (121, Gf. ), -en (ì. fructus fici Inter duas turtas pressi 120). breiting (t. placenta Gf.). kraut, fleisch, grosserhafen, feyg- ekuch, -pawm lapates; trester lapes- tes, lampeste; mulìkraut lapores (74). droegh vyghe (147). i. . carice (147, Gì. m.). *Lapastris (cf. lapistrus Gì. m. sìm.) gras (104). Lapates v. Lapas. *Lapatia v. Lapathum. Lapatiea v. Lappacia. *Lapatiolum schaaffampffer (143). Lap-athum (131, 143, Gf.), -atum (105, 110), -athium (85), -atium (12 &c, 1. cibus factus ex Idpato 110. cf. GÌ. m. h. v., 0. v. lapas), -acium, -icium, -itium (76), -aceum (11), -pacium (8b, 47, 93, Gf.), -atia (Sum.), ìaba-tium (Gf.), -cium (87) (cf. lappa); lap-athum pleta- t pletu-cha (Gf.). letacha (131). -acium sclichtladeke (se in s vero. 24). -acìna= cutum (sic) sleeht-lauch, -kletten (74). -atia pleticha(sum.). -pacium blatche(93). slicbte ledeke (47).kleddo t cbleddo sim. (i. lappa Gf.). latticb (i -icium 4). locg loppe (8b). ags. docce (94a). -athium sclijtledeke (85). -atium, -acium,-icium (5a, 23 &c.) pleticba (105). bleticlia t zaisla (120). letieha l huf-1. (Sum.). letech- a (101, Gf.), -e (100). lade-che (8b), -ke (23). latich (4, 87). lathich (17). let- tich (74), -ich, ioli, horly lupen (4). latig l addich (-acium l -icium 3). lat= ticb (5 &c). 1., latich (134) t kletten- samen (19, 67), -sam (66 &c), -saum (68). chledda (121). krassen saet (11). (Die Form lapicium gilt nicht für Elette und deren Samen und kommt in den alten Druclc- vjerlcen Icaum vor : s. o. 76). hufleticha (Gf.). huofleteche (Sum.). schorf-latiehe (9), -ladicht (13), -lattich (12). schurff= lacken i bappeln (10). heyderich (21). dockenbleter (91. cf. ags. docce). lapa= tum chle (105. st. chletta sim. cf. lappa cledistel). laba-eium spicig klet (87a, 146) ; -tium pletecha l stripha (Gf.), cf. striph herba mercurialis (ib.), streifwurz, strippert, stripplattich, stropfelkraut, strupsalat rumex (Nmn. ). rumex t la= pathum streif-, mengel-, menwen-,grind-, zitter-wurtz ; struplattich, lendenkraut &c. (143). lapaeium strupfen- (111), strupf- (9i), Stein- (75. X lapis) -wurz. hasenoren; grintsatich mcym (sic?) 0. mone newe (74). 1. acutum ( cf. para^ tella) le- t gri-ndermig (Ki.). lendi- l mengel-wurtz (144). slizletegen (Sum. v). spicz wegevich (153). ni. peerdiek,patich ( 116 ). lap-icium l -acium (i. petra- nelium, -pium, polipodium, inde cala= mentum) vuìg. steinmintzen (75). lapa- dium (94a), -tium ags. lelodr-e (94a), -ae (94, 136. cf. radinape).-tiumrotun= dum hunatich (91). lapituea i. bardana (76. cf. laptuca &c. v. picris). *Lapatus v. Lapas. Lappatus. *Lapdaeismus v. Jota. *Lapecedina v. Lapicidina. LAP *Lapella v. Cinoglossa. Lapena sterne seer blenckende (147)- *Lapestes v. Lapas. *Lapia (p st. b) lippe (16). *Lapic-edina, -edius v. -idina, -ida. Lapi-cida, -seida (11, Gì. m.), t ce= dius (147), -cina (126), -dicinus (i4i), lapsida steyn-byeker, -metzeler, -hou= wer (147), ha. -hauwer, -metze, -meczel (76), -maißel (3). stainpozil (i4i). stien= hauwer (11). stenwerte (22ab, 23). *Lapicidare byeken , steynhouwen (147). *Lapicidarium steingrub (65). Lapi-cidina, -eedina, -cina, -cinia (17, 74), -dicina, lapecedina (133) (i. latoma-eia t -nia 74) hd. nd. (147) steyn- grube, -hutte (17, 64, 147), -hytthe (13), -hutt?-statt t -metzhutt (74), -hitt (91), -brueh (75), -loedse t -kuyle (147),-kamer. haw-k. (9). steempen (11). stem- (19), sten- (20) -pel. stenpuel (99). Cf. steen- poel i -put latomia (Kil.). *Lapicill-e (6), -ae (46) (cf. lapsile) schliffstem (6, 46). *Lapicina v. Lapicid-a, -ina. *Lapicinia v. Lapicidina. *Lapicium steynicht (18). *Lapicium v. Lapathum. Lapidare steyn-igen (7, 147), hd. -en. v'steynen (6, 68, 76). steyn (18). nd. stenen. mit steyn werffen (17). *Lapidarium steyngrub (65). Lapidarius i. q. lapicida (no &c). sten-en (22), -ich (23). die myt steynen hantiert (147). Lapidatio steynunge (20). Lapidator steyner (20). Lapideus steyn-e (20), -nennen (19), -ich (147). *Lapidicin-a, -us v. Lapieid-a, -ina. Lapid-osus, -iosus hd. steyn-ig, -icht, -echt (5)- nd. stenech (22), stienich (11). voi steine (8t>), Stein (17, 68). *Lapifare v. Lapsare. *Lapi-, lapidi- (gì. m.) -fodina steyn- grub (74, 77), -pruch (74). stencule (22b). Lap-, lax- (1) -illus chlain staindel (1). sten-chichin (5b), -ekin (23). fuwer= Stein (65). Lapis hd. nd. steyn. hd. stain. nd. steen, sten, stien (11). L. cala-, kal-minaris v. Cadmia. L. funeris, imetis ('? 22a) licksten (22ab). *L. lauri (cf. sq.) lasurwurtz (74). L. lazuli bergblaw, lazur (ne). 1. -sten (85). *L. pistorius kuchenstein (125). L. specularla vnser frauwen eyss, sperglass, ni. spiegelsteen (116). Lapiscida v. Lapicida. Lapista (ì. genus vasis lapidei et aquarii Br., gì. m. cf. lepista) martier= stien (Ili. mortel kalg (sic 19). steyn- trog, -fali (74). watersteyn (147). *Lapit-ium, -uea v. Lapathum. *Lapores v. Lapas. Lap-pa, -a, -pae (43) (cf. glia, lapa= thum) klctta; cliba; leti-, blete-, pletha-cha (Gf.). pleticha (121). letteche (Sum.). hd. nd. klette. hd. klett (141), LAQ klet, kleth, eletti (t ?) lode (17. cf. lapp= atua). ladeke (85). chletten '(1). cletten t cledistel (75). distel (23). cliue (23, 24>. elesse (106). crasse (11). ags. clifae(136), clithae (94), date (94a). *Lapa canina kleine klette; pfaffen= luß (125). *Lappa inuersa (i. illafeos 24, cf. ilancia; agrimonia l marmorella &c. qq. v. 143), t major (47) breit ledeche (Sum.). rot ledeke (47). 1. maior rode ladeke (24). *Lappaces v. Lapathum. *Lap-paeia i -pella (Pap.) , -atica (Br. &c.) est herba qu§ stomachum confortat &c. *Lappacium v. Lapathum. *Lappas, ^.-dis (c/.lapista? lampas?) duppen (20). en beeeken (11). *Lappates v. Lapas. *Lap-, la- (76), lip-, var. li- (75) -patua (i. pilosus) klet-echt (9), -tich (16). lod-icht (17), -echt (8), -ert (49). lodich (3). zotti-cht (75), -g (76). rauch (3, 4). *Lappella v. Lappacia. Lapposus cleettech (20). *Lappus (auis) wazzerstellia (Hpt. 5- cf. wazzerstelza tapula Gf. sim.). *Laprenus (: lapis? later?) sehifer= stain (76). *Lapsanus ags. coydic (i36b. cf. malua). *Lap-sare, -ifare (18) i. frequenter lab-i (69, 134), -orare (66 &c). hd. wetzen, welien (71). nd. wetten t slipen. hd. sly- (12), slif-, schlif-, sley- (20, 74), schley-fen. schleifFen auf dem eyfi (134). schlyfFen vff yß (69). den Stein (: lapis) wenden (110), vmb-w. (68), winden (132). faln (17. : labi). Lapsari (Br.) vii (no), dickwill (132) vallen. *Lapsatio sleijfunge (20). *Lapsator sleijfer (20). sleyffer (74). *Lapsida v. Lapicida. *Lapsi-dium (3, 8, 9, 17, 2), -Ha (3, 76), -Uum (76) (est illud quod cadit — :iabi — de metallo quum acuitur 3, i. q. de lama deriuatur 76; cf. sq., lapcille) sliff (3, 8). schliff (2, 70). slyfch (9). eyn sliff huß (17). *Lapaile (cf. prc.\ lap-cille, -icille) shff (5). sliff- (7), silff- (sic 18) -steyn. schlifi (21). sleifrigs-, slefìper-ding (74). *Lapsi-lla, -Uum v. -dium. *Lapsillus (l st. b?) cleppel in eyner kloeken (22b). *Lapsim adv. weezen (12). *Lapsorium (i. eoa) hd. wetze, weez-, sliff-, schliff-, schleyff-, sleyfch- (9), nd. wette-, vet- (97), slipp-stein sim. schliff- stat l -mule (75). Lapsus geglunden (6). *Lapticia i. vehiculus (76). *Laptu-ae, -ca v. Picris. Lapathum. *Laphua (i. ceruus 76, aus éÀatpo?) eyn hircze (17), hyrs (8, 9). Laqu-ear, -iar (5b), -eare, -earium (111), -eor i -erare (76), -iale (93 Mrg.) himel-lizze(Sum.), -z (2,76,93). gehemelcz (20). bone gewolbe o.hemelte (13). helm- zeychen t -czoghen (19), -teyken (11). en LAR hemelic bone (23). ein heirnelich bu.be (sic 6), tefel t hengelpaura (74). benghel bom (22). henge- (5), henkel- (17), hegel- (V 21) -bauin (i. laeunar t testudo lobie 17). bome (22b). bodem (5b). gewelbe (9). dyene-g. (10. d st. b?). gewewe (sic 8). een keper t worminghe (108). hd. nd. rik, rick. hd. ricke (i. pertica), reck t rick (18). latte (35). thyllen (ili), balek o. tram (91). scheim (93. st. scherni), eyn wolffseil (133). ags. fierst (94), firt (136). laquearia reben (7). hemelicze (8, 9). himelte (99). latnagel (76). Laqueare hd. nd. stricken. hd. ver- str. (1), binden, knòppfen (9). himmelcen (100). himelten (99). tefeln (74). Laquearius ad?, gè - brittert o. -bimmeltzt (65). Laqueator strick-macher (75), -er t tefler (74). Laqueatus (cf. G. Wtb. 2, 55i) stricket (23). hd. gè-, nd. be-str. gefangen (17). *Laque-or, -rare v. -ar. Laque-us, t -olus t -tismus (147) hd. nd. strick. strig (5b, 6, 8ab). strecke (13). sthrick (scbrick?) t tyr necz (9). dire garn (8). halsing (126 sim. cf. G. wtb. 2, 515). druwe, vai, sprynckel, stappe (147). *Laquia-le, -r v. Laquear. *La- v. Li-quirieium. Lar (g. -ris i. casa, domus, ignis, locus vbifit ignis, foramen, n.pr. nymphe; g. -rtis n. pr. regis; lares pi. i. eude- mones Se.) nd. heert, vuer, huus, boi (11). hd. hert, h.-stat (Sum.), fuer, fewr (9, 74), hauß, huß, huysse (19), hutte (9). en hof (23). neppersloch; name eins kunigs (74). iong maghet ( 147 ). lares mali screzza (Gf.). *Larba v. Lama. *Larbul-a, -u (136) (b st. v) egisi= grima (94, 136. cf. Gf. 1, 104). *Larcumea ». Laueonie. *Lardaeeus specken (75). Lard-are, -ere (11, 19) hd. nd. spicken. specken (19). Lardariolus v. Sigitula. Lardarium wyme (i. locus vhi lardum pendei 19). spechus (Gf.). fleisehbus (93). flaischus (104). ni. lardeerpriem, gali. lardoire (116). *Lardere v. Lardare. *Lardipolus mittel ( 7U. vermiculus lardi? cf. larinus?). Lardu-m, -s hd. nd. speck. nd. spek. hd. speg, specb (Sum.), specke (152). *Laretica (a large et eariton grada 76) milde gnade (17 &c). laretiee i. graeiatiue (76). *Larf-a, -aeio v. Laru-a, -atio. *Large v. Lania. Larg-e, -iter jich- i fro- l miltec- (7),' fri- i volkumen- (63), wollenc- t mildenc- t ryne- (20), milteng- (76) -li eh. Largi-fluus, -pluus (17) M nd. milde. miltsam (110). Largiri hd. geben, miltelieh sim. g. nd. gheuen. geuen (20). werdin gegebin Largitas hd. nd. mildicheit sim. milt- l gebafft-igkeit (65). Largitio hd. gabe, gebungi gaue (132). geuunge (20). Largitor geber (17). LAR *Largitramus i. vermis qui in tramire qui et v. lignorum solet dici (76). Largiusculus wat milde (132). Largus hd. nd. milde. milter (6). ein gebhaflter l vber-flussiger, varr. -nussiger (65). *Laribate v. Lauribacea. *Lar-, larif- v. Loaf-, Iaf-icus. *Larida v. Strula. *La- v. Lo-rinarius. *Larinus (aus tarmusP) made (100). *Laris (cf. charadrius. larus. lar.) leracha (Gf.). ags. meu (136. st. larus avis), men (sic 94) ; weiter u. i. terra profunda (136. cf. larricium Gì. m.?). hertstat (104). Larius, latius (Fris.) I i. eomensis (125), comaeenus (Fris., kì.) laeus co= macher ( kì. ), chumer (Fris.) see. der thummer sehe (125). *Larnasos (awslarnax gì. m.,Xocpva^) arch l kasten l truhen i almar (Aventin.). *Larnatium (cf. prc. ?) v. Morga= nieum. *Laro v. Larus. *Larpha v. Larua. *Lartago (aus lanugo?) i. crinis in membris pudibundis (76). fotzen- o. fisel- har (74). Lar-ua, -pha, -fa (3, 5b), -uua (9), -ba (136), -gè (pi. 120), laua (20) (cf. lamorpha, loruus) sciato (Gf.). pi. screzza (121, Gf.), serate (120), screiz; screzzolscraito ; kleyn herchen ( Gf. ). sceme (104). scham (112). schem (7, 46). schympart, schewhe, putz (74). schiem (74,76). schoem (68). schónbart; butzen- l bécken-antzlit (126). butzen antlit l schemper (ss), b.- o. faßnacht-ange= siecht (110). schonpert (ne), ein mom= men aengesichte (132). ni. mummen= aensicht (116). hd. ein laruer antliitz (134); ein larffen-, laruen- (69) -antlitz, -antzlitz (133), -antzlit (67, 152). lar-ue (9, 18, 132), -fie (5b, 17, 74), -fen (21). en mumelinx- (11), schodufels- (23) -houet, l en rok (23). scho-tufel (12), -dofel l diuels sehowe (13). schut dufels heupt (pi. 19). eyn dufels-heubt (5), -heybet (8b), -gestalt an gedan (8). tewfl haupt (1). tufels cappe; eyn schufJel (i. dyabolus 17). ge-schii (93), -scimeli (46). gespenst l zunßler (126). vladebijs l fladebijß (20). eyn hfiner (6). mer-'nTinder (9), -wonder (8). talmas-che (106), -gè (99). Larualis v. Laruatus. Laruare bocken antliit anlegen (64). larffen machen (75). *Lar-uatio , -uaeio , -faeio (17) i. caducus morbus (76). sucht (17). vallende s. (8), vbel (9). *Larua-tus, l -lis (Fris.) eyn blitz (110). fastnachtbutz (Fris.). verbutzet (126, Fris.). Lar-us, -0(34), -is (q. v.), laurus (76), lorus (5b) (auis ; animai in aquaetin terra hapitans ; cf. fulica) hd. nd. muser. mawsar (2). maußer (1). maiser (34). musaar (9). muG-ar (8), -er (7). muse biifSer ; yysß fogel ; merekacze (19). musebiter l mercatte (11). wasser-rabe ^4), -rappe 0. -rape (75), -hune (17), -hun (3). vaterhoen (97). ar (45). holbrodt (U4). "Laruua v. Larua. LAS 319 *Lasan-us, -um (kì.), -as (i. tabernas 136) trizstuol (Gf.). *Lasee v. Lasse. *Laseeratus (st. lac.) tzuslagen (19). *Laseifas v. Laseiuus. *Lascinia v. Lacinia. *Laseiu-are v. -ire. Lasciuia hd. nd. geylheyt. geilkeyt t lustickeycl (19). gheyl-, lust-icheit, ver- weentheit (11). v'wen-theit (99), -ekeit (8b). wyldicheit (20). dragekeit (18. X lassitas?). wives lust (85). mutwil (39). getlose (Hen.). *Lasciuiosi ludi schentlich mit ein= ander rammeln &c. (65). *Laseiuiosus v. Laseiuus. Lasciu-ire, -are (5b) hd. nd. geyl sin. gayl l gogel sein(74). geylen (11, 20). geyl vnkuschelich (8), g. vnd vn= keuslich (9), vnkeusch (no_) lcben. drege (18. cf. prc), gogel (74) sin. verwen-en (8b), -den (99), -t wesen (132). gettlosen (Hen.). Laseiu-us, -is, -iosus, laseifus (3) hd. nd. geyl, verwent. hd. geyel (3), gail, gayl (9). geyloß ; schampar ; gump= pig; ramtòler (113, 126). birtzlich (125' wylde (20). vn-kusche (8), -kewschej(9 getloß (Hen.). Laserpitium ( i. maguderis -ss ) krautdorß (88). liebstockel, badkraut &c. (143). laserkraut, teufelskoth, meis= tervvurz (kì.). *Lasirium v. Lazurium. *Lasna v. Lagena. Lassare hd. lassen (8 , 9) ; laß (5b), trege o. mude (6), mueth , miied (134), mueth (151), faul (1) machen. las traode maken (23). modde werden (21). mude (17), trege (7) sin. mueden (11). hd. nd. muden. v'-m.(no), -muyden(133), -mieden (67), -myden (76), -meyden (152), -moeden (132), -moden (22), -mydigen (18). Lassatus hd. mude sim. , miid (134), mud gemacht. mode gemaicht (132). m. t las ghemaket (23). *Lasse, lasee (4) (st. lasciue) fieri geil sein (3, 4). ^Lasserà (aus lacerare) reysser, zerrer (74). Lassescere v. Lacescere. lassisco i. incipio lassare (76). *Lassetudo v. Lassitudo. *Lassieius mus lassitz, l.-maus, al. harnball (140. cf. -bellerle v. lieisea?). Lassi-, lasse- (5b) -tudo hd. mud- ekeit, -icheit. miidikait (134) ; muy-(i52_), mfi- (151) -dekeit. mod-icheit (23), -eheit (21), -igede (ss), mud- (no), muet- (132), macht- (5b) , trog- l fiel- (6), las- (23) -heit. fulkait (46). *Lassitum v. Lituus. Lassus hd. mude. m. von erbeyt (8), arbait (9). mode (21, 23). moede (132). moyde (13). mùde (3). muede (151). miid (134). muyede (152). mied (38, 67). mat (23). macht (5°). trag 0. matlas (1). las (1). las (1, 23). lasch (22°)^ mud ader lassigk (4). trege (6). erlagen t hellig (126). taub (125). *Lasterna (bast. magis prò curru mulierum) wage, var. woge, am wagen (75). Lasurum &c. v. Lazurum. 320 LAT LAT LAT *Lata v. Lota. Squilla. *Latamus v. Latomus. Latare breyden (20). *Lataria v. Lathyris. Latax, Xaxa?, t noerza (140, Alb.) ein nurtz (114, Ki. mustela lutreola Nmn.). nurz, ein otterngeschlecht ( V. a. 1618 &c). norz t nerz ( no ). nertz t noertz t nortz, ist ein wysele geschlacht (Pict.). Cf. russ. fatar, wogul. norka der norz, norzwiesel; poln. nurek id. (Nemn. &c). esthn. nirck mustela ermixiea. Latebra (i. latibulum 88, no &c.) schul-unge (19, 110), -inge (23, 132), -nisse (8b). hd. scliol-, schei- (7) -unge, vorborgen (5b), v'kolen (1, 23) stat, sthat (schat? 22). duster- (23), duyster- (132), hd. finster-nisse , -y (no), hol (no &c). vnderschleiff (126). pi. hielen, heler, locher (88). *Latebrositas duesterheit (20). Latebrosus hd. nd. duster. duester (20). hd. fìnster, gantz f. g. duyster (132). dunsterlec (99). demsterlic (106). dunckel (10). voi finsternuß (68). *Latecula &e. v. Laterula. Latens lostende (t? e?) t verbor- gen (9). Later hd. zigel, ziegel, zegel; z.-, czeggel- (21), zekil- (20), schifer-stein. nd. teygel (22b), tigele (99), tegel-, scheuer-steyn sim. breilS (75. c/.columna). bryJÌ (75b). breis (75d). *Latera-bilis, -lis hd. sit-ig, -lich (uo), -tig (7), -tlich (18); seit-ig (1), -lich; sidig. nd. zidich (23), scidich (stidich ? 22), sidelic (11). by siten bar (i. consodalitus 6). besytz (68). Lateralis gut eid gesel (75). *Lateratus (st. laeer.) to slagen (11). *Latercularius tzigelborner (125). *Laterculum ags. beolone (94a. hen= bane Bosw.). Latereulus schindele l dil (100). latta {pi. 141). Latere hd. nd. schulen t v'holen sin. hd. scholen, v'heln, v'bergen, v'bergen (9); v'b. sin, ligen (8ab); loschen (9, 74). nd. vorholden syn. *Latricium ein ziegel offen (no), tzygelouen (132). • Lateri-eius, t -nus (75) zigeln (75). zegelin (8). czygel leym (sic 9). *Late-, lat-rifex hd. zi-, zie-, ce- (21), nd. te-, tey-geler. ziegel-mecher (7), -macher (68), -bacher (110). tzygel- t steyn-becker (132). *Lateri-nus v. -cius. *Laterna v. Latrina. Lat-, lant- (Gf.), lac- (10) -ema.hd. lucht-e_, -en (10); luechte (20), lycht (no), liohtfaz (Gf.), lat-, loc-, lutz-erne. Laterna-rius -tor (74) laternmacher (74, 75). *Laterosus (: latex) water- t win- ich (11). *Lat-erula (3), -eeula (9), -ectula (76), -egula 75), -icola (8), -icula (4), lathetula (in) i. tegula (75, 148) schin= del. stindel (st st. se) t taffer (9). sto= fiil (8). ' *Latescere (x lacessere; : latere, latus; i. incipere latere; irritare) reytzen (23). reyßen (6). grosin (8). grossen (9). vorborgen sein (4). begynnen tzo schu= len (132). *Lat-, lic- (9 ) -estea win (8). weyn t winblech (9). Cf. latex i. vinum? *Lathetula v. Laterula. Latex lid; uuazzir (Gf.). wasser (9). hd. sufi, suesse (3), sith (7), spring-, springk- (74), springend, springen (21, 110), v'porgen (1, 53) wasser. weyn (9. i. vinum Pap.). ein v'borgen qwelle (6). v'b. win in dem bere 0. waßer (8). w. das vnder der erden v'b. ist (75). en sprinc water (23). en sote w. (23), w.- spvinc (22). quell-, queck-prunn (74). keffbrunn (93. cf. G. Wtb. 2, 482). *Latibulare verpergen, laussen (74). Latibulum (cf. latebra) v'porgen (1), heimlich (75) stat, 0. end (75). en vor= borghen stede (23). vinster verborgen gemach (75). vorbergun-t (9), -e (8). losch- (9), sos- (8) -unge, scìiulinge (11). hude- (10, 12), hyde- (13) -winkel. hule ; schlupff; klufft (126). *Latibusiare (cf. lactibusia) kernnen (147). *Latieinium v. Latinieum. *Latie-ola, -ula v. Laterula. Latine loqui tateren vnder eyn an= der i tarten spelen also de kynden (22b). *Lat-inia, -una (74) (cf. lacena) hekele (23). hechel (74). *Lati-nieum, -einium (69, 134) hd. nd. latin-s, -se (133), -ische (67), -isse (152), latijnsche (133), latein-isch (69, 134), -sch (66), -i6 (70, 151) sprache, sprach, sprake. latin spraich (7), ge= sprochen (76). latinsch sproch (è). *Latinieus en dudesch (sic) mynsche (23). Latini-zare, -sare latin hd. reden, sprechen, nd. spreken. latein r. (134, 151). latine r. (152), redden (133). Latinum hd. nd. latin, latyni (20). Latinus latinre (99). *Latipes breitfuli (75). Lathyris, vii. x laet-aria, -oris, in den Glossen vmd Voce, lataria (101), laet-aria (117. q. cf), -arida (7, Gf.), -aridia (Gf. „al. -ariola", ì. eito-eacia q. v. 130), -iarida (121), -iria (47), -iride (105), -eridia (104, 131, Sum.), -eritia (87), -erizia (Sum. v), -erieia (74, 85, Sum. v), -er'dos (17), -anda t iactarida i aetu= reda (Gf.), laceyride (94a), slactaria (104), lectarica (i. sprintila 74) springa (121, Gf.). hd. sprinc-, spring- (17), spranch- (105), sprintz- (7, 74), spinni- (104), spin- (87), spi- (Sum.), crist- (74) -wurz, -wort. spinwiz (Sum. v). kelerlìhals, zeydelpast (74). ags. libcorn (94a). *Latissa v. Lycisea. Latitare verporgen sein (1). v'borgen (23), gantz v'b. (no) sin. v'-bergen (6), -birgen (13). stett verbyrgen (64). schulen (71). dickwyl sch. (132). Latitudo hd. breyt-, nd. breet-heyt. breyti- (6), breyde- (18) -keit. breidde (99). der breit messykeit (63). *Latius v. Larius. *Lato v. Lota. *Lato, pi. -ones laten, hyen, hayfs= genoten (147). *Latoea v. Lactuca. Latom-ia (110), -a (75, 76), -aeia t -ania (v. lapicidina) (1. lapidis cesio ì dornus latomorum 110 sim.) steiniger weg (75). latonia steinhiitte (75). i. diana t luna (110). Lato-, lata-, latha- (64) -mus, latoni (pi. i. lapidum eessores 136) hd. stein- meize l -meizil (pi. Sm. 2, 627), -metze, -metz, -motz (67), -metzel (64), -metzler (68), -metzeler ( 132), -brecher (75), -hauwer. sten-werte (23), -werue (22). stienbicker (11). Lator hd. nd. bode. boede (132). hd. bodde, botte, bot, pot der etwas bringt (75), dreger (17), briff-dr. (8), briefftrager (110), treger der brifF (9). *Latozona brayt-e snure, -er gurtel (74). Latrabilis bellich (8b). Latrare hd. nd. bellen. hd. b. als eyn hunt, hylen als die h. (68). bleken also dey hunde (22b). billen, muffen, befftzen (Hen.). pellen (1, 2). bellen (99). huylen t belcken (132). bloken (canum 11). hulen (110). latrat bilt (40). *Latrari ( : latro) berauben (18b). *Latratio bellinge (23). Latratus hd. bell-unge, -ugunge (20). blaffinge (132). hylung (68). ptc. ange- bollen (Pris.), -bullen (128). Latr-ia, bissw. -a, litria (75d) (i. theofebia 75) hd. gotis dinste. gotz l gottes dienst sim. d. der, l erwirdikeit die, got allein zu geliort (75). nd. godes denst. gotlich ere (7). byddunge (19). bedinge ( 11 ). ge-b. (99). schoppers ane= betunge (15). scheppers (8), der schef= fers (9), dez schopfers (63) anbeten. anbetung der ( 63 ) , anb. gottliche (76) almechtikeit. *Latricolus i. lunatus (76). Latriensis (.* latria) ynnick (19). *Latrifex v. Laterifex. Latrina, t laterna ( 1 ) , lae'na (8) hd. schilòhuß, scheyskamer sim. dunne tur gewant i eyn offenbar scheyshaus (9). d. dure g. l 0. schis ganck (8). feld-g. (Gf.). snufie (125). anzucht (114). heym- elicheyt (20), -lich zu der natuer (75). haimlicher gmach (91). profetle i sprach- haufile (126). propilei (Das.). profey (110, 128). priuait (132). lengene (99. cf. lange; linghene limus Kil. u. v. stereulum). een cleine (108, Kil.). *Latrix v. Lotrix. Latro hd. nd. morder, m. ader eyn morderin ( 7 ). mordener ( 132 ). murder (19). hd. schacher (65, 95), schecher. scakere t dief (106). sebecre (99). pfad- hucke (9), -ehuche (Fr. 2, 46b), cf. vespilio. strnchdieb ( 125 ). struckhan t stroder (22b). strotter (74). schnapphan (126). schyltknecht (i. satelles magnatum 97). Latrocinari hd nd. mor-, mor- (6), mur- (19), stro- (22b), stru- (71) -deD. strotten (74). perawben (1). rauben (20). pfade huchin (8). pfad hauchen (9). sche= chery triben o. vben (75). Latroeinium hd. nd. mort. mord (22). moert (11, 132). morderle (20, 65). merdery (8). duberij (9). difde (99). sche= chery (75). schàchraub (2). scah (Sm.). Latruneulator blutrichter (88). ru- mormeister (Ki.). LAU Latruneulus (i. paruus latro 76) morder (1, 8, 9). *Lattula languitici (Gf. 1, 745). *Latula lacle (11, 19). Latumia &c. v. Lauconie. *Latumpnum (cf. lauconie &c.) mar= telkolb (74). *Latuna v. Latinia. *Latura (cf. laeena. litura? anders ca.m.) hechel (6). calke (17). kalk (9). balk (8). *Laturieium (i. enula ; aus lathyris ?) alant (74). Latus adj. lid. nd. breyt t wyt. hd. breyd. nd. bret, breet. hd. weyt. Latus sbst. hd. nd. side. hd. site, sitte (18), sith (7), sijte (10), seyte. Latus (piscis) latbrachfòmen (140). *Laua v. Larua. Laua-crum (1, 75 &c, i.vasvinarium Gì. m., lotio i ablutio Br.) , -torium (6, 8, 9 &c), -rium (11, 19, 20, 75 &c), laur- ium, var. -um (no) hd. nd. hant-, wafier-, water-vaß, -vat. hant wasser (7). w.-vayfi (19), -vas (20). wasch-faß (4), -vas (1), -haws (9). wesch- (8, 75), wafì- (18) -bus, -uaß ( 75 ). gieß-vafò ( 76 ) , -vas (6, 64). deuff-, reyni-uuge (17). laua-torium hannthab vas (1). weseb-stat, -panck (75). -erum, t -rieium (75), i -rium (5), -zo (8) ehi wesche (6, 75), o. baptismus (6). wessunghe t deuff (19). wasschinge l dope (11). wasehung, tauf, brun (65). tawfF t bad (9). bat (t) wesc'hunge (20). bat wafier (8). bat (8b). *Lauaerum Veneris v. Labium V. *Lauand-ria, -ula v. Lauendula. Lauare hd. nd. wa-, hd. we-, wà- (134) -schen £rey-,ra- \js) -ìiigen.waschsen (nob). wafien (18). wesfien (20). wotien (21). neczen (17). twahen (9, 74). zwahen (17).zwagen (1. eaputii3). blatzen (Hen.). spulen (74). nd. dwan t spoleu. sp. t scbolen t dwaghen (22b). paden (in). 1. faeiem l vultum mute also de lude sicb ringen vnder ogen (22b). *Lauaretus adelfìsch, edle albulen, weisse blauling, plitzling (140). *Lauarieium &e. v. Lauaerum. *Lauatismus v. Iota. *Lauazo &e. v. Lauaerum. *Lauba (i. scena) loube (104). *Lauces v. Lanx. Laucia v. Lauticia. *Laueonie stricki (i. catene Gf. 1, 745. 6, 740) i. q. hoeonie q. v., aus lautum-ie (i. vincula Gì. m.) cf. -ia i. custodia (136b); -e i. carceres, la,tumi-ae i. verbera (136a) ; -a i. vinculum (Br.) ; cf. latomia, latump- num, lautumnum, lantumium, laeone ; lareumea est cathena t qenus carceris (76). Laudabilis hd. lob-elich, -lich, -eklich (67, 102), -sam (1, 75). loue- (20, 132), pryß- (no), lob- (6, 151) -licb. nd. loue-, lof-lic. Laudabilitas lobsamkeit (75). Laudabiliter lobsamiglich (75). *Laudaeia (aus laus x lauticia) ere 0. lobligkeyt der speyse (74). *Laudacismus v. Iota. Laudanum nortman (24). Laudare hd. loben. louen (23). loeuen (132).lauen (11). prisen; serden (hd. zerten, von zart, saerd) ; hyghen (22b). OlUFRVBACH GI.OSRARIUM . LAG Laudatio louunge (20). *Lauditia v. Lauticia. *Lau-,lan- (Br., Gi.m.) -dula (c/'.alauda. Dz. wtb. 12) lewer-ich (11), -k (20). ler- icha (127), -yche (19 sim.), -ich (8), -che (74, Sum.). La-, lo- (47), li- (103) -uendula, lauand-ula (75), -ria ((i) lauend-la (103, Gf.), -eie (85), -el (1, 19, 64b, 74), -er (7, 64c), hd. -el crut sim., -eln cr. (5), -elen cr. (23), -ulen cr. (22), -er eruyt (132). lobendel (17). lauander (18). laubangel ein kraut (74). lofengele (47). lauand-ar (110), -er (68), -el (75) krut sim. louendel krute (133). ringelblume (95). Lauer (cf. berula) wasser epffich, ni. watereppe (116). priumkrefS (74). :i\Lauere besprengeii (74;. Lauerna v. Laberna. *Lauerula v. Berula. *Laui-, lau- (kì.), lana- (74.xiani-) -triees pruder- un), bruder- (9i) -weiber. zweyer-br. weyp (74).. :i:Laurabiea v. Lauribacca. Laurea hd. nd. krone (de lauro &c). croen (11). eyn kron von laurin baum (7), des siegs vud der vberwinduug (75). meyster krou (8, 9;. signiist erovn (93). krancze (19). *Laurea (herba) 0. Laureola. Laur-eare, -iare hd. nd. oronen. krenen (110). krónen (6, 151). kron (18). Laureatus ge-cront (8b, 17, 75) mit lor-, var. lar-ber laub 0. esten (75). *Laure- v. Lauri-bacca. ;i!Lau-, t au-reola, laurea (73, 85) (herba; species medicine 8, 9, 76. cf. eoecognidiurn) keller- (3, 12, 4), kellers- (10, 24, 143), kelrlì- (74), kelder- (85), kers- (^13) -hais. kelierschale (sic 71). zyt- (64, 123), tzil- (125), CZei- (3 Mrg.) -lant. zeiland (143). zeidelpast (74, 153). zidel- (143), sute- (47, 85) -bast, -bist (47). ogelinde (47. st. cig. ?). druftwurtz (73). làulikraut, scheißlorbeern (143). Lau-, au-reola sige-, sigeU-kron (74). Laureolum asch (8, 9). *Laureolus lorber wasser (8). Laureus(c/'.laureatus/)ghecroiiet(23). ''Lauriare v. Laureare. ;-'Lauri-baeca, geio. -baca, laur-us baccalia (no), -ebacca, -umbaca, -abica (5b), -um (75), laribate (pi. 24) (cf. bacca) hd.nd. lorber. 1.- (a), lai'- (75) -ber. loreberen (24). laurbeer (es). lauwerbese (132). lor-bon(64l:), -bir (7). layrbere (13). *Lauricale gali, haubregons (122). *Laurium v. Lauaerum. *Laurum v. Lauaerum. Lauribacca. *Laurumbaea v. Lauribacca. ;iLaurus v. Larus. Laurus hd. lorber-, lorbern- (21), lorbirn- (7), loerber- (20), lorberen- (23), lor- (24, 93, bm.), laur- (85), lauren- (99), larber- (75), lauwer- (132), weckel= doern- (11) -baum, -bom sim. Laus hd. lob. nd. lof. lop (5). lopp (6). loff (20). loffe (13). pris (22b). wernt- lich lob ader ere (17). Lausare stedlichen loben ^17). lob= ben, rumen, prysen (12). beromen (10). Laute leckei-- (110, 132), rey-, reten-, zart-, lieb- (74) -lich. imsawse (74). *Lauteolata v. Lanceolata. LEB 321 Lau-ticia, l -cia%(74, Br.), -ditia (76) i. gloria epistolarum (76) st. epularum. leckerheit (20). kinderf'reude ; lustliche speyse (74). Lautrices v. Lauitrices. *Lautum-num, l -ia l laeumia (147) (cf. lauconie) martergerust (93). stock, hacht, bant (147). Lautus (i. bene conditus l dediea= tus 4, st. delie.) hd. nd. gewaschen; lecker. ghedweghe (106). hd. ge-weschen, -wàschen (134), -wessen (7), -watien (21); koste-, kost-, koste- (3), kest- (49)- lich. vbir- (5b), vber- (1) -fullig. iiber fiillig (4). vrolic (23). welecleke (99). *Laxabilis offloselich (8b). Laxare hd. nd. vff-, vp-, ent- (110, 132) -losen, -loysen (152), -loesen (110). vff- (76), vl3-_(6) -lesen. auf-losen (134),-lóssen (151), -lòsen l weiten (9). weichen (8). uff-w. l off lofòen (17). loesen; intlasen bleyden (20). aufflassen (75ac). vnlaten (99). hd, int- (20), ent-, nd. ont- (11, 132) -binden. vnsachte (sic 22). vns. l drof= tich sin (23). durch-gengiclimachen (5ab), -brechen den buch (75), -fertigen (1, 3). Laxatio losung (8). off- (8b), vff- (110) -1. ontlaessinge (132). entladung (68). intbundunge (20). weychunge (8, 9). Laxatiuum weichinde ereznei (9), artzty (8). *Laxe v. Lanx. ;|tLaxillus v. Lapillus. *Laxirium v. Lazurium. *Laxistrum loug-sack, -hafen, -sten= del; var. laug-ansaek l -enscherb (75). Laxitas ags. placunis (136). *Laxiu-ia, -a (st. lix.) lauge (8, 9). *Laxus sbst. durchgang l ruor (76). Laxus adj. durichurtig (1). durfer= tig (2). hd. durch-uertig im buch (75), -gengig, -gengicht (17), -genig (21), -genget(18), -scheissiger ^-pruchiger(74), -bruchig(75). durftig(6). droftich(23).ledig (7). weych in dem bauch (64). dvn schifi (21). dunnschif3icht(17). dunnesehißig(5). loser gerumpffer (n).hd. uff geloRt sim., offgeloste (8b). slap (22b). hd, breit; vnge- (no), ent-bunden, -gurt (noa). *Lazarum weyssmyntz (74). Lazur-ium , -um (95) incaustum l hd, farbe. blauw-f. (75). plow tincken-f. (110). lazur (18, 23). hd. lasu-r, -er, -re t blaw (7). varwe (23). lasu-rum lasur (1). blauarwe (93). -rium blawe dint (04). blawlasur t -lium a las-, laz-ulo lasur stein (110, sim. 68, 132), untersch. von lasirium gla-sur (no), -zuer (132) i ine. I farbe, varwe (132). lax- (alph. laz-) -irium lasur (68). lazirium lasuer (133), laz-uer (66, 151), -auer (152), -ur (69, 70), lasauer (67) l ine. I farbe. Le-a, -ena, -ona, l -na, -uà (152) hd. nd. lew-, leb- (9, 19, 111), low- (23), leuw- (76, 110), lauw- (5b, 22b) -inne , hd. -in. leind (13). *Leba (cf. lebeta. liba.) pfann-kuehe, -tzelt (74). *Lebefusor v. Lebifusor. Leb-es, -età, -ita, labes( 8),leve-s t -ta (i3«) erin hafen (6). eren haffen (75). ern doppe ^irne doppen(17). orbi dopf(8).erein copf (9).. en erden grope(23).grape(Chytr.). hd. ti-, tii-(134), -te (68, 75, 125), dye-, dy- 41 322 LEO (12), de- (23, 133), dey- (97) -gel. kop- peren degel (Chytr.) degil (5b). deckel (21). tegel dar vß man trinckt (lebeta 75). hd. kessel, erhiner k. (ne), nel. ketel (99), en lepel-k. (11). duppen (20). rem (71). reinel, vlg. limpfendel (75). reindel (2, 1, 3). rindel (1). reidl (v. a. 1468 Sm.). scape t schape Spanne (22b). ags. huuer (94, 136). *Lebesor v. Lebifusor. *Lebe- v. Libi-sticum. *Le-, li- (5b, 74, 109) -beta, t -betum (74) (*. mellie-reta 77, -ora 74. cf. leba, liba) letzelte (75). lebtzelt (74). honig- (74), honnig- (10), honic- (12), lech- (49), leb- (74, 75) -kuch (74), -kucken. hunk= cogen (13). en honich koke (23). eyn honick brothe (5b). honig- t lech-kug (77). lebkfich (6). gérkoke (109). Lebeta v. Lebes. *Lebetarius hd. kesseler. nd. ketel er. kessel- (110, 132), tigel- (68) -macher sim. letzelter (75). *Lebete- v. Lebi-fusor. Lebia v. Dobula. *Lebi-, leby- (66), lebe-, lebiti-, lebete- (7«), lembi- (68, 132) -fusor, lebesor ( 49 ) hd. dyegel - gesser sim., -maeber (7). tigel-m. (76, 110), -giesser (68). tiigel-g. (134). degel-g. (152). pot-g. (132). doppen gießer (17). digkel- (21), flockin- (8) -geißer. glockengisser (9). eghel geter (23). hafen-er (6, 75), -macher (76). heffener (49). *Le- v. Li-bisticum. *Lebita v. Lebes. *Lebiti- v. Lebi-fusor. Lebiton (gì. m. 4, 385) i. melota t ependiten lachan (i3i). *Lebra v. Dobula. *Leeatricitas (cf. sq.) v. Seurrilitas. Leee-a t -acitas (76, Br.), -atieas (20) (i. liguritas 76, seurrilitas Br.)lecri (76). leckerheit (20). Lecc-ator, -itor (1) (i. trophator 76) hd. nd. lecker. kecker (20). hd. bube. nd. boue. rum-gan (1), -auner (2). *Leecitus v. Lecythus. *Leeeurire v. Leetitare. Lecythus, gew. lechi-, leehia- (76), lecci- (93), legi- (17, 94b) -tus, -thus (94b) ol-krug (1, 75, ne), -uafi (75). òl ebrueg (2). olefas (13 sim.). oley-kruebe (20), -vas (20 sim.). òlehafen (93). ni. olycruyeke, knaertje (ne), lùth schribil (lechitus 8b). legel (17. cf. lagena), ags. anpulla (94b). *Leciua v. Lixiuium. *Leekwarizium v. Liquiricium. *Leeta sluezig (9). swuczil (8). *Lect-ega, -iga, -itega i. somentum (74) ; stragula, velarium, thoral, togal, lodex, sclauina, eulcitrum (75) ; lecti tegumentwm ( 148 ). pettzieche 0. iuguli (74. Cf. Fr. 1, 384 — 5. Sm. 1, 7l). bette- (8), betten- (9), bethe- (8b, 18), bet-zeghe (20), -zieche (8b), -ziech- (49, 76), -cziche (8, 9, 18, 4). betheziehen (3). pettziechen (1). pettecke; deck-bet i -lach; golter vber ein deck l kuter (75). *Lecter (aids, st. icter? cf. leter?) huke (11). Lee-, le- (136, gì. m. q. v.) -tiea (i. sponda; cortina; currus in quo defer- LEG tur lectus ecc.) sledde (a. curulis Gì.). hd. bette, nd. bedde. hd. nd. spati-, spon- (74), bar- (7), bor- (76), vor- (23), lise- (106), lis- (99) hd. -bette, -bet (76 sim.), -pett (1, 74), nd. -bedde. rc-ßbaar (110 &c). bethzigel (16. cf. lectega). betstat 0. gardyn (110 sim.). vorhang (8). bette- wan (8), -gewant (9). eyn fleclit (17). krentze, hurde, sperlach, hymlitz (74). sanfte (11 e). Lecticarius betstat t roßbar (110). r.-macher (68). r.-, betli-trager (116). roß= baer t beddestede maecher (132). *Lecticia (cf. lectica) matte, krentz ; pedi, hartz (74). *Le-, la- (8) -eticus bangder wagen (9). hangende fan (st. wan; 8). *Lectidi-cladum, -datura (94) ags. githuorne fleti (94, 136a). lactidavis i. latum atrium, versch. von laticlavum i. latum circum s...um (i36c). *Lectiga v. Lectega. *Leetiminga v. Corona monachi. Lectio hd. nd. les-unge, -inge. leßuuge (17). leysung (21). liegen (5b). lecze (20 &c). lesse (99). *Lectisternere petten (74). Lecti -sternium, -sterrium (Sum.), -sternia (74 &c ) , -stremia (-strenua? 1) hd. bette-, nd. bedde-gewant, -want (22). bethte g. zauwen (-ium 8b). pet= gwant(l). petewete (Sum.). pett-gewande, -wat, haußrat (74). beedcle-kleet (11), -cley t (1 32). bedtkleid (68). bethunghe (19). Lec-titare, -turire, -curire hd. lesen, lefien. *Lectitega v. Lectega. Lector hd. nd. leser. lefiir (17). leyser (21). lesemeyster (claustri 5b). Lect-orium, -rum (cf. lampium) lefibanck (76). lese huß (5b). lecz haws (9). lecter i pulpet (20). Leetulus bedehin (20). cleyn betlin (68, 110), beddechen (132). gutschle (126). Lectura lesunge (20). Lecturire v. Leetitare. Lectus ])tc. ge-lesen (20), -leßen (17), -leisen (21). Lectus shst. (i. leetulus, stra-tum, -batum 1) pett(ì). hd. bette, bet, beth, bidde (20). nd. bedde, bede (22). *Leehi-atus, -tus v. Lecythus. Ledere hd. lecz - en , -igen ; neczen (17), laidigen (75), seren, v'-s. ; be-truben, -druben sim. ; schlahen (68, 110). quetzen (132). queteen (99). queessen (11). seeren t gifft (20). *Ledia (piscis; i. muleta gì. m.) korn- (74), horen- (3, 4), hornen- (76) -fisch. phor (3). forben (76). *Ledix (i. vestis linea 66 &c, lodix 74) leyneinklayde (74). ein lynen cleyd (110 sim.). Ledo (94a, 147), ledona ags. nep flod (94a, GÌ. Aelfr.), ebba (GÌ. Aelfr.). vloit l stijghen ind wassen des meers (147). Leena v. Lea. *Leffas ì. oceultus terree succus &c. (124). die bundfarb haut auff pfutzen vnd morastigen wassern, ist dei* vege- tabilische Sulplmr und milcliram gleich= sam, aus welchem meerlinsen und unge= ziefer wachset (Kia. Mrg.). Legalis elicli (20). stetlicb (i. ciuilis LEG 64). ge-schedick (5b), -setzlicb (1), -trew (110), -truwe (68). wertich (132). Legaliter hd. gesetz- , t sent- (76), crist- i ordec- (7) -lidi. Legare hd. nd. senden, ver-s. (64), bescheyden. schynden (13). be-scheden (23), -suheuden (13), -uelhen, vlg. in bot= schaiFt weise (75). hd. setzen, s. in ein testament (68), be-s., selen gerede machen (5b). schaffen (1). ver-sch. am todtbette (64). Legataria eyn wijfF die dat testament ontfaet (132). eine die ein t. eupfahet (110). Legat-arius, -orius ( 9 ) (i. legatus q. v.) bescheyden (8b). b. ist (9), eyn die daer testament nempt (132). eyner der ein t. in nimpt (110). Legatio hd. botschafft sim. ge-b. (21). boddeschafft (18). boeschaff (20). nd. bodescop. send- t besetz- (110 sim.), eynbind- (8), verschaff-'(64) -unge. *Legatorius v. Legatarius. Legatum bescheydunge (8, 9). ver= sehaff-ung (31), -net, var. -t (64). gesent (99). Legatus hd. nd. gesant; g., gesenter (76), eins grossen heren (6, sim. 46) knecht. eyn h.-bodde (5b). hd. bote (9), bott, bod, boede (20). nd. bade (11). eyn nam= licher hot (no), hd. legai, legaut (46). der von dem babist gesant ist zu eyn binden (8). gesanter bot vom babst (75). *Legefer v. Legifer. Legenda hd. eyn buch. nd. en bok. eyn boich van dem leuen (132), ein buch von dem leben (no) der heyligen. leß- buch (17). legende (17, 75). lesung (76). ain lesen (75, 76). Legere (i. transire) hd. nd. lesen. 1. alß pucher ; ab-1., -prechen, klauben als plumen; vberlauffen, farn, gen; alfantz= slahen 0. prechen; lernen, sampnen (74). hd. ober gen sim. nd. ouer gan. legen (5b). hd. stelen (20, 74), steln. vber wasser wandern; leßen; blumen brechen (17). Leges hd. werlnt-(5), wernt-, werthe- (5b), welt- (76) -lich recht. wertlic 1*. (23). en w. boc (22). frùntlich geriht (6). Legia (^. lembus 74, 147, leus &c. 147, nauis dehilis l pauperum ; tentorium l papileo ; tenuitas aeris pr. nasi &c. 76; cf. Gì. m. h. v.) eyn krang- (8, 17), cranek- t tranck- (9) -schifi, rennschifre, nache, zulle (74). scheep dat cleyn is (147). gali, tendre cuir d'oreille (122). nef ou le gras de l'o. (GÌ. m.). Legibilis leßlich (75). Legi-fer, -fex (18), legefer (Gf.) eatrago (Gf. ). hd. eyn wernlt-, wernt- (133, 152), werlt- (132), wert- (4), welt- (110 &c ), frùnt- (6) -lich, -licher (4, 110) recht sprecher, t trager (110), dreger (132). eyn werilic recht sprecker (23). iereicht sech (99). eyn werntlicher (7). *Legio v. Longio. Legio schar (21, 23). legion (no &c). eyn samenunge de da ist seß dusent Vi hundert vnnd LVXI (17). tausent vnd X ritter (9). seß dusent oder zwei hundert r. (8). finsterniß (17). fenster= nes (21). *Legion v. Logium. *Legisdator ein lerer des rechten(17). Lem Legisdoetor hd. nd. lerer, gelerter (6) des rechten, der r. (134). recht-1. (5b, 46). hd. 1. des rechtes, der gesetz (no), der recht ain 1, (1). Legislator (i. turista 66 &e.) ee- (1, 12), e- (7i), gesetz- (1, 71) -geber. eyn meister der gesecz (18 Mrg.). lerer g., var. des g. (75). Legisperitus des rechten ain wyser { verstandner (76). hd. nd. eyn recht- v'standener (7), -v'stender, -vorsteh (5b). eyner der das recht erfaren hat (no). die dat r. weys (132). weltlichs r. mei= ster (64c). gesatz erfarner (64b). scepene (GÌ. Mar.). Legista gelert inweltlichem reht (93. cf. iurista). hd. eyner der da, das (110) werlnt-, werte- (5b), welt-lich recht weys (Mss. mog.), weil (sic 5b), weißt, weist, waist (134). eyn die dat wertliche r. weyß (132). eyner der werntlich weiß (sic 21), werntlich r. kan (7). der welt- rich r. waist (46). en de wertlic r. weit (23). en w. r. wetter (22). der weltlichen r. wiser (1). ein lerer des rechten (18). Legitorium v. Legium. Le-, li- (5) -gittimare hd. eelei- (1), eli-, ele-chen; elicli machen; e. wirken t rechtfirtigen (17). eelich machen er= weißen (68). echtich m. (132). echte maken (23). echten (22b). Legittimatio hd. elich-machung, -keit (5b), -unge, echt-inge (23), -licheit (132). wetlicheit (132). *Legittime ee- t gesatz-lichen (110). echtlich (132). Legittimo thoro natus eelich ge= boni (75). Legittimus hd. eleich (1), elicli, elick (22b). echt- t wet-lich (132). echte (11, 23}. en e. man (22). recht (17). gesatzlich (110). Legi-um, -torium pulpt umb boicke op to leggen (147). *Legium v. Logium. *Leg-u (136), -ula (cf. gì. m. h. v.) t coelea t (ags.? st. eocle?) code ags. mete-lacca (Gì. Aelfr.); gyrdisl-rhyngae (94); gyrdil hringe (136). Le-, li-gumen (ì. pulmentum &e.) korn (17). gemuscht choren (1. cf. Sm. 2, 641 sq.). en come mos (22). obeß; muse; festelspise (12). gedreyde (8b). smalsaet (85). schmal sait; allerley g&= traici (75). erweißen (68). gemieß, als erbißen, bonen (110). ertzen, b. etc. (132). *Legumen (alph. let-) fruchtbar (9). frochber (8). Leguminarius ein gemieß- (110), frucht- (68), bonen i ertzen- (132) -ver- kouffer. *Leyna {fluuius) leyne (22b). lene eyn water in suderland (147). *Leinata v. Demon. *Lei-, ley-son (i. miserere 66 &c. ) herbarmen (17). *Lema v. Leuia. Lema augen-butzen 0. -ziger (Das.). Leman-us (74), -nus laeus, i alt= mona (74) altmul, ein wasser also ge= nant (74). der limacher sehe (125). i. fluuius in alemania (Br.). *Lembasius ( aus bomb. sirn. ) par= chant (74). LEN *Lembellus (cf. leuillus) czagel (9). *Lem- v. Le-bifusor. Lembulus scafa (Gf.). schiflin (93). kleinschifflein (74). *Lembum (i. purpureum vestirnenturn &c. 136. cf. lembum Gì. m., limbus) ags. thres (94), dhres (136) t listan. Lem-, Ieri- (93), lim- (Gf.) -bus (i. legia q. v. 74, carina 93) schiffboden (93). spisecife (Gf.). snelle (9, 74), snel (8) sehiff. weydling (116 &c). ni. schuyte (116). *Lemena sunt modica vincula (76). Cf. lemni i. fasciolse purpurese (Pap.) ; lemniscae i. f. puerperae (Gì. m.); lamiscse (Pap.). lamnisca, lanisc-a, -us (GÌ. m.) i. f. &C. *Lem-ida t -era est verrnis qd. (7fi). Lem-ine (75, Br.), -niae (Pap., Gì. m.), -pnie (76, Gì. m.) menschen die ir augen vnd mund haben an der brust (75). *Lemines (cf. lemur) i. exequi e be= gencnisse der doden (23). *Lenui-i, -iseae v. Lemena. Lem-mones, -nones, -ores v. -ur. ' *Lemp-inas, -ina, -nias (124), lim= mas ( Sum. Vi ) i. arsenicon orgemint (Sum.). i. auripigmentum (24, 124). oper- mint (95), -imut (47). oppriment 0. ge= muß (74. X legumen?). Lempnie v. Lemine. Lem-ur, l -ores (76, Mss. mog.), -ures (Br. &c), -ures nocturni (116), -ines (q. v.), t -nones (Pap.), -mones (gì. m.) i. apparitiones &c. que appcirebant Rho= mulo post mortem Rhemi &c. (Br., sirn. Pap.); nocturne visiones i exequie (cf.le- mines) quas rumolos fecit fratri suo (76). wichtelen t helbe (100). zunssler, ni. bijtebouwen, bommeleers &c; nacht- geister, -fraw, ni. -geesten (116). n. be- schau-ungen (17 sirn.), -wer (8). traum im schlaff (75). poldergeister (135, Tris.). limu-rise i. laruae (136), cf. -la, -tua, lamuria v. lamorpha. *Lena v. Lea. Lena (genus palili) lihlachan sirn. (Gf.). lin- (Sum.), li- (100, 121) -lachen, -lahken (100). slavenìe (Sum. cf. sclauina). Lena (i. leccatrix) huere (17). hurre (8b). herhur (75). fu-, verb. fug-lerin (95). riffianin (93). lodd-ighe (107), -eghe, -eke (Eli.). *Lenbus v. Lembus. *Lencia (herba) sidle (47). violen (24). rolen (85). *Lencus v. Lentus. *Lenchieus (aus leeythus?) vat van myssynck dat kleyn is (147). Len-dex, -tex (19), -dix (136) (i. tharmus; verrnis in lardo 148; cinis 136. st. eimex?) made (19). maede (20). speckmade (147). *Len-dina, -tina (136) ags. hnitu (94, 136, Hpt. 5). *Lendiscus v. Lentiscus. *Lendix v. Lendex. *Lenia v. Leuia. *Lenigal v. Leuigal. *Leniger eyn brack (Ob. 179). Leni-, bissw. lini-men,-mentum,-tio, -tas, -tudo samfft-, smeych-unge; sanfft= ikeit (20). hd. senfft-igung (110), -ikeit, LEN 323 -mutekeit sirn. zacht- (11), sùcz- (20), slycht- (132) -icheit. sleychtekeid (19). slechtinge (132). schlicht-ikeit (no), -ung (68). lindikait (76). weychigkeit (65). Le-, li- (68)-nire,lenuere (8) sanfften, sclechten, smeichen (20). senfften (9). sachten (99). sampht- 1 sund- (23), semft- (76), hd. senfft-, fenst- (sic 7), senftmut- (6), giitt- (65) -igen. nd. sachti- (132), smide-ghen (23). smyden (10). smucken (12). slichten (11, 12). hd. slecht, eben (110), eeuen (132) machen. hofcln (17). stillen (8, 9). linder-en (76), -n (74). *Lenire (mss. mog.Xlinire) hd. salben. Lenis, t lenus (8) sanffte, sleecht, siieze (20), schanift , siedi (13). samphticli (23). hd. sanfftig (17), senft; senft-ig, -lich (8); slecht, slichte (10). zacht t slicht (11). sàchte (99). slegest (19). milt (ìio&c). lmd (76). sprink (9. Xlentigo?). Leniter sagteleke (99). *Lenitio &e. v. Lenimen. Leno, lun-o (100), -io t -ies (i. leccato)- 129) hd. lecker. lodderer (10). schalck (109, 110). hurrer (8b). vnkuscher (8), vnkewsch(9) hurer, boebe (^)huerer(20). hurmechere (100). hoertfeut man (19). hd. bub. bueuc (11). bobcnfrauwe (152). buben-frowe (67), -frawe (133). ruffian (4, 109, 110). roffiaen (132). hd. riff-ian (93), -in, '-igan (5), igei- (5b), -ger (18). rutìer (23). ags. wifthegn (94a). *Leno (Xlena) bethlachen (19). deck- (66 &c), dock- (67) -lach. Lenociliari vp hoerdom leuen (132). bubisch 0. hurisch leben (110). Leno-cinium, -cineum (4), -cium (94, 136), -tinium (7), -nium (11, 19), -tum t leoeinium ( 19 ) hd. nd. lecker-heyt, hd. -ii, -y, -cy, nd. -ige, -inge(23). leckarij (21). leccerkeyt (13). lekerey (4). lekrig (6). lodderie (10). bubery (110). roffiaen^ schafi' (132). cart (ìoo. d. i. mhd. zart). fygel(7.c/. vogeln sirn,., lena), vnkusch gesangk (17). vnkewsche wort (9). vnkusche w. o. liet (8). ags. scocha, t tycin (136), thycin (94) (cf. illecebra). *Lenona (cf. lena) v. Coneiliatrix. *Lenoniter pubischen (75). *Leno-nium,-tinium,-tumu.-cinium. Lens, g. dis hd. niß, niße(133), nyße (19), nyschze (5b), nis (9). nd. nyt, nette, neete. Lens, g. -tis hd. nd. linse. lins (11). lyns (4). hd. linß. lynsin (68). leinse (64c). lense (21). wick (110, 132). crocke (106. cf. krock Nmn.). *Len- v. Leu-storium. *Lenta (piscis, aus tenca) slye (19). zielt (11). ags. toch (i. tarda 94, i36. cf. lentus.). Le- v. Ge-ntaeulum. ;;Lentago wilder lorbeerbaum (143). Lent-are, -o, -ere(20), -eseere be wgen (8, 9). biegen (64). weychen (8). er-w. (9). senft-en (9), -igen (8). mußig gen (8). musig geen (9). muß gene (17). tragen (20). Lente laneksam (23). lysc t meck= licken (22b). leyse t gemelich (74). traech- (132), treg- (68, 110) -lich. *Lentere v. Lentare. Lentescere hd. trege, trag (134), 41 * 324 LEN LEP LEK drege, vréyg t drag (21), traich (132), hd. fui, faul (66, 134), fol t dick (18) sin. dregen (8b). entweichen (17). traghen l weken (23). *Lentex v. Lendex. *Lentiea (auis, alph. leg-; cf. loma= cus, lueiba &c.) bachstelcz (76). Lentie -ula, -ola (23), -la (47) (i. lentigo 107 v. cesia) hd. nd. Unse sim. meri. (74), -lise (47), -lisen (24). linslein (74). wick l vleek (110 sim.). sproet (107). sprute (99). spruyte(132).oleycruche (20). oelyvat van gold of sylver (147). ha. ol-, el- (100) -vas sim. *Lenticulosus fleckig l rysmet(no). sproti eh (132). *Le- v. La-ntieulum. *Lenticulus (cf. lentiseinus) eychen (9). Lentiginosus resem- t sprongkel- (17), laubfleck- (Fris.) -echtig. ryßem-et (64b), -er (64a). roßmugget (64c). rieselig l roß-mueket, -muckend(ii2). sprinclicht (125).sproeßlecht(20).mirelot£sprencklyt (65). masig, var. malig, vndern augen des antlitz (75). Lentig-o, -on (105) (i. eauteria 66 &c, anxillale q. v. 74) ros-myn, -ermun (Gf. 2, 548). rosem m. (1. in facie 2). roßmen l ryßeln, var. ryseln (64) (eyu) res- (17), reß- (13), rys- (no) -em. rosine o. eriger (74). rofimuck (morbus 91. cf. Sm. 3, 136). rusile (herba? 105). ru- i ri- sei am leib (Das.). riesel i roßmuckel (112). ruselen t laubfleckeii (126). rysel t lfchtdorn (12). lihtorn (93). mire! (cf. Sm.2, 620) t mael, swartz male vnder augen am antlitz; sprenckel nach forme der linsen (75). spren-ckel (133), -ckelt (152), -ckeyt (66 &c), -gelt (67). hd. nd. sprincke-1, -Iheit (68). sprunc-kel (17), -ulicht (18). sprengleyn vnder den augen (4. cf. Sm. 3, 592). ansprank (stieler). spreklhayt (1. cf. Sm. 3, 589). spreck-chel (2), -1 (1). spregkelig (134). sproezel (20). spriifie (8b). sproet i vleek (132). spruet (99). sprute (23). vimie (22). messern (77). nasci (Gf.). *Lentina v. Lendina. *Lentisca hd. nd. heyde. *Lentiscere drege sin (17). Lentiseinus eyschen (8). *Lentiseum (i. eseulum) mispel (17 «50.). mestel (7). nesp-el (1, 110), -lin(rj). melbieren (75). Lentis-cus, -tus (152) mel-boum (7, Gf., bm.), -per (3 Mrg.). milebom (100). wihesel- (105), wihsel- (Gf.), wichsel- ( Sum. ) , wispel - ( 74 ) , hd. nd. mispel-, mispelen- (22), nespil- (6), nespel- (1), mistel- (53), hach- (102), fui- (12), fuil- (13), ol- (8b) -baum, -bom sim. mistel (10). linde (Sum.). mastichen, o. zendscho= rerbaum (116). eysche (8). eyche (9). lendiseus est arbor glandifera cuius pira dicuntur mei piren et in latino dicitur lentostum mispel bawm (4). Lentus hd. trege, tràg (134), drege. nd. trach, traecli. traege (20). trag 0. waich mensch; gmaehlich fi), màleicb (2). machsam o. machleich (3). mecklick, lengsem (22b). weych (9), wiß (sic 8) melisene, mude (17). fule (18 sim.). fol (i. plenus sic 5b). laß (110). slap t tay (132). liedweych (i2tì). *Len-tus, -cus (ss) poppel- (47, 85), papplen- (24) -bom. popelpawm (74). *Lenuere v. Lenire. *Lenus v. Lenis. Leo hd. nd. lewe, lew. hd. lev (102), lebe, leb. leu (99). leuwe (19, 132). low (134). louw (Fris.). lowe (22, 69). low (6, 116). lauwe (5b). ni. ondocht (piscis ne). *Leo lowendistel (143). *Leobardus v. Leopardus. Leo mari-nus, -us (1) mer-lauwe (5b), -leb (1). *Le- v. Len-ocinium. Leodium (ciu. cf. bratua ì lutti eh C74, 75). *Leofieus v. Loafìcus. *Leoflli-a lewen dochter, -us 1. soen (147). *Leona v. Lea. *Leonculus v. Leuneulus. Leoninum (pellicium) lewin (Sum.). Leoninus leewseb (147). Leonto-, leon- (Sum.) -podion, -pe= dium (94a), -petalon t leucopedion (&e. 73 v. aconeilla) lewenwrz (Sum.). lowen- fuß, schweiz. wulblumen &c. (143). ags. leonfot (94a). *Leopardinum (pellicium) lehpardin (Sum.). Leop-, leob- (Sum.) -ardus hd. leo= par-t, -d ; häufiger lepar-t , -d (20). hd. nd. leb-art, -ard (74, Sum.), -hart (Ob.), -are (22), -ar (17). lebe- (5b), lewe- (5), lep- (21), lewb-(19) -hart. lechbart (Ob.). lup-art (68), -ert (11). liebarde (104). lybart (147). *Leoperina v. Leporina. *Leo- v. Le-porarius. *Leoterre (herba) meßeron (74j. *Leoza v. Leuga. Lepadna pferdtgurt, bauchriem (Ki.). Lepasta &e. v. Lepista. Lepida (i. statua) erhfiwen bild (93). gesuitenpilde (74). la imacjine di santi padri (GÌ m.). antiquorum patrtim imago (Br.). byld der alden vader (147). Lepide zier- (no), soeß- (132) -lich. Lepiditas gesprechikeit (9). hobsheit (8). Lepidiurnsteinkressich, wilder kress, gauchblum (116). Lepidus hd. sprechlich. gespreche (9, 20). wol-g. I sueß (no). soeß; van soessen sprachen ; smekende vnd hoesch (132). sclemp (99). scelmp (loo)- hubsch mit reden vnd worden (75). Lep-ista, l -risea (141), -iscum (147), -està t -asta (Ki.) (cf. Gì. m. 4 , 374 ; lapista) ampull (125). wynvat (147). Lepo-r, -s (99) hd. nd. redesam. redsum (18). rydsam (21). redesumkeit sprechicht (17). hubsclier redner (75). hubsche rede (9, 75). schone redde (8b). scone tale (99). ein zierlich red (no). eyn soesse spraehe (132). geschickheit der sprach (es). Leporarium thiergart (91). Le-, leo- (68) -porarius, leporius (cf. odorisequus) hd. nd. wint. wijnt (11), wynt- (68, 132), iag- (6, 93), hasen- (lio) -liunt. *Leporeus v. Leporinus. Leporia i. vitis que cito tendit ad maturitatem (Br.). wijnstockdes druyven suel rijp werdeu (147). Lepor-ina, -nia (3), -inas (47), leo= perina (Sum. vi) (cf. satyrion) standel- worcz (17), -burcz (3), -wort (24, 47). scandelwort (sic 85). leberstein (Sum. aus lepor-). hasen-oren, -haut (74). Lepor-inus, -eus heesen (20 &c). *Leporius v. Leporarius. *Lepornia v. Leporina. Lepos v. Lepor. *Lepotentilla (cf. potentilla) gren= sinc (24). Lepra hd. eyn vz-, vß-setzige sucht. nd. en vt zett-esch, -ieh zuke. eyn sucht fleehtung (si.? 21). hd. vßseczi-, aus= setzig- sim., t außmercki- (75) -keit. feltsiechtag (64). mal-atrie (20), -ederie (8b), -tige (6), -etschei (74), -laitscap i lazerye (147). malaetz- (132), maltz- (110) -heit. melaescheit (11). laser-ie (106, Ì32) , -heit (99). misel (93, sim. Fr. 1, 647). maselsucht (74). meselseke (nd. Saehsensp. a. 1269). *Lepras ein roter krametfisch (140). *Leprisca v. Lepista. Leprositas vßseczekeit (8 sim.). Lepr-osus, -us (1) hd. vz-, vß-, auß- setzig, -setzicht (17), l -setzel (74). nd. vt sett-ich , -esch. außmerckig (75). feltsich l maltzig (64). mall-aitsch (147), -echs (8b). maletschiger t guterman (74). malaetz (20). maltz t maletzig &c. (ob.). lasers (99). *Leptefilos (aus leptophyllos) ags. hymelic (94a). *Lepus adj. hobisch 0. wolsprechig (8). Lepus *. hd. nd. hase. haß (21, 110). Lepusculae (i. tesserae) ags. federa scite taefel (Gì. Aelfr. cf. sq.). Lepusculu-s, -m hes-lin (93), -eleyn (9), -elin o. wurffel (8). heschichin (9). heß- t kin-le (9i). muremunto (Gf.). *Lere (i. applicare l delere 4, doleare 18) hd. kleyben, klewben (1). kleuen (23). clemen also myt dem lemen (22b). smyi-en (12). smeren (13). sehoppen (19). *Lere- v. Leri-pipium. *Lerima v. Caroperina. *Leripendium (cf. sq.; reli-, retro-, capuci-pendium) kypp t kogelzipfF (77). kappenzipffel (75). *Leri-, lere-, lero-, ler- (46), liri-, bri- (q.v.), lili- (133) -pipium, liripium (75, gì. m. 4, 427) zippe (18). ziepffel (49). kogel-czippe t -zyppen (133), -zipp (7, 10), -zyep (12), -czippel (3, 8»), -züpfel (67), -czipfel (152). kugel-czippel (4), -zyppfel (67), -hut zippfel (6). gugl= -zupfl ? leidkapp (113Ì. gugil- (74), kapen- (134), kappen- (75 &c.) -zipffel, -züpfel (46). ein tzeppell van eyner cappen (132). eyn tymp (132), timpe (109) vari der kogelen. temp van een caproen (107). Fur folg. Bed. gilt vorzugsweise liri= pipium, ler. nur 5, 17, 23. (cf. intercu- dium, -tium, -tus, intercoreum, pitt= acius; Sm. 2, 403 sq. ; GÌ. m. 4,427 lir. ad modum cordarum?) liere-pijpe (i. epomis Kil.). korder (2, 4, 74). corder (i. q. sutor ponit inter soleam l cooper- torium calcij 3). koder (2). choder (1). koder, vlg. stasir (i. intei'cudium &c. ; flash- amschuch; schuchriem, vlg. flasir, *'. corriqia calcij (75). flasir (ob. cf. flancz= schier lacinia flentscher fimbria ib.). LET hd. nd. querd-el, -e (74), -er (3) an eyme scliuewe (19), an schuhen (74), an en schoen (147 ), van schue (11). quirdel (17). eyn lege leder (5b). lort pipium gali, poulaine (Gì. m.). *Lerire ontreynen (11). *Lerna v. Perna. *Lerobendena (herba, i. verbena) verbien (74). *Leropipium &e. v. Leripipium. Lesio hd. leczunge, v'-l. (17), -serunge. laidigung ( 75 ). nd. zeringe. quetzinge (99, 132). *Lesius (cf. lineus) flesen (21). Lesus hd. v'-letzet (17), -sert, -sche= diget t -schmecht (65). verquetzt (132). Letabundus hd. irò-, fro- (134) -lich. freudenreiche ( 75 ). nd. vrolic. dotlicli (17 : lethum). *Letafagi v. Letofagus. Letalis hd. nd. dot-, hd. doit- (7), tot-, tot- (4), tod- (9), tet- (66) , det- (5) -lich, -lichen (7), -lic. Letamen (i. glarea 74) hd. mist. bauw (126). bau(Fris.). mergel domit man acker dunget (74). Le-, li- ( 5b ) -tania ( i. rogacio ) fle= hunge gode (8). fle- (9), byti- (76) -unge, letani-e (23), -gè (5). littanie (5b). Letama maior crutze woch flehunge (17). *Letarchia v. Letargia. Letare hd. sterben. nd. steruen. toten (9). doden (8, 17). Letarg-ia, -ium, -um, -us, let-ragia (8h), -arehia (67 Mrg. ), lith- (136), lih- argum (X lethe) hd. v'gessenheit. v'g. des gemuts (74). sucht der v'g. (17). v'gess-icheit -ia, -el morbus (132), -ung (7, 67 Mrg.) suche (8, 9). slaf- (12, 93), nini- (75) -sucht. schlaffendes. (75). lant suht (Gf. cf. syriochus). twalben (75). vert'aheit (8b). ags. slegu (94, 136). liear= già tobende sucht..; wer sy hat der ist iemerleich init czugetan augen also ab er siate; weiter u. den tobensuchtigen dy do di augen czu t.un alsi slaffen. di seuche heiset litargia (4). *Letargia v. Litargirum. Let-argicus, -argieus (4), t -argus (74, 75), -ragus (8b), litargi-tus (74), -eus ((> &c, i. mortalis 76) (aus letum X lethe ) hd. ein vorgeslicher ( 4 ) ; v'gess-en, -er (17, 68), -ig (68, 74). for= sichlich (18). vorgheten (23). vergettern (22). twalb-ung l -en suchtig; hirn-s. (75). ploder; todt-er, -licher (74). *Leth- v. Lit-argirum. *Letargitus &e. v. Letargicus. Letari hd. frau-, fra- (18), vreu- (20, 76), fre-, fro- (134), vro- (23, 68), verfrou- (132) -wen. frauhen (21). hd. frolich sin. blytschaff driuen (132). Letatu-s (147), -m irdot (8). gedoe= det (147). Letatus (*. letabundus) frowelich (19). er-frauwet (8), -frewet (9). vrolic (23). Lete vrolich (20). *Leter (auisf i. q. widdewal? cf. lec= ter?) eyn wot mal (6). en wedde mal (23). *Letes (i. fluuius infernalis et interpr. obliuio 76) belle (8). h.-flofie (17), -vlis (9). lethes i. arbor cuius succus gusta= LEU tus conferì obliuionem ( Br. ) , l letheis id. t palus infernalis (110 &c). Letheus, ìetuus v'gess-lich (17 sim.), -en 0. vorslicht (9). Letica v. Lectiea. *Letieop-ium , -erium (74) (cf. Gr. wtb. 274) poten- (74, 75), potten- (75b), (alph. peten- 75), botten- (ob. 177) -brot, -prot (74). Cf. ahd. potin-, petiu-brot (Gf. 3, 81. Fr. 1, 122°) ; mhd. poten-, boten- brot(BM.); botten-brod mercipotus (Ob), -brottet evangelizatum (Hedion). *Letifania v. Letuania. Letificar!., -re (i. exultari, gratulari, exhylerare 1) hd. frauwen sim., ir-fr. (8). vrowen ((j, 23). frewen (1). er-fr. (9, 76). Letitia hd. freude, freyde (8b), froed (68), frowelicheyd (19), frolichkeit (67), frelicheit (76). groß breit (quasi latitia 6ó, Br.) hertzlich freud (65). blytschaff (132). bliscap (99). *Leto en dode (22). *Leto- lotho- (129) -fagus, -phagus, gew. pi. -phagi, -fagi, -fagin (76) (i. hilena t cantabrum 75, vermis cor por a mortuorum comedens, aus lotophagus X letum) toten- (75), todtenleichname- (74) -wurme. letafagi i. obliuionem edentes (Pap.). *Letoferus ualtestuol (Gf. 6, 664. cf. octofarius) *Letphania &c. v. Letuania. *Letrag-ia, -us v. Letargi-a, -cus. *Letu- (6, 10, 12, 22, 23, 125), letph-, lethph- (3), litu- (17), lutw- (1), lithph- (4), letif- (74) -ania litt-au (12), -auwe (10), -aw (1), -auen (125). letten (3). 1.- (74), letanien- (ti), letchin- (letph. 17), litoger- (litu. 17), lytphan- (4), litten- (5 &c), lettowen- (23), letowen- (22) -lant. Letum, loetum (66 &c.) der dot (8ab, 17). doet (11). doit (8, 132). doyd (19). tod (9). Letum peeus feist fehe (8). veist 0. veth wihe (9). Letus, laetus (66 &c.) hd. fro-, fro-, froe-lich sim. nd. vrolic. *Letuus v. Letheus. Leua eyn linck (5 &c), ling (8), lingk (134), linck-e (110, 132), -et (19), lucht-e (132), -er (11, 12, 132), wenster (99) hant, t syt (110), t syde (132). *Leua eyn jug kungel (7. xlepus?). *Leua v. Lea. *Leuaculum eyn winde (17). w.-rath (5b). windt rat (2). wind rad (1). eyn crange (17). Leuamen lyechnisse (19). lycht-ung (68), -inge (132). lijthunge (20). uerlicht (99). vffhebung (110). *Leuantarius ( aus lauandarius ) walek-er, -ner (74). Leuare (leu. i. exonerare, leu. i. planare) off hebin (5 sim.). vff- (20), vp- (23, 132) -heuen. hobeln t slichten (9). ìupffen (126). leuare slichten (132). lych= ten 0. vffhaben (110). einporen (74). of= fenbaren (19). leuare glatmachen (110). scha-ben (68), -uen (132). Leuatio vff heuunge (20). *Leuato v. Catillo. Leuatorium hevel, boirboem (147). Leu-ca, -ga hd. nd. rast t mile. r. o. zwij myle (8). r. wegs o. zwu meyl w. LEU 325 (74). hd. meyle, meyl. rayst (5). rost t gewende (17). eyn ro stat (21). leuca i. miliare galicum; leuma i. spacivm terre quod quingentis passibus finitur: intestinum tenue t vesica (76). *Leuca (st. tenea piscisi) eyn sly (98). Leuciseus (piscis) furn (135). *Leueopedion v. Leontopodion. Leueo-, t macro- (64c) -piper wys= ser (64b, 123), langer (64c) pfeffer. wit= peper (24). Leuco-phaeus, -pheus liecht- (91), kutten- (111) -graw. Leucothea tageród (Gf. ); t leuco= thoe (Br.), leudoe-oe t -e t leutros (76) i. alba dea. *Leuetrix (i. labrum) weschin, wasch= fafi (74). *Leve-s, -ta v. Lebes. *Leuga, leoza slit-a (Sum.), -0 (Gf. 6, 792, 100 vaudois luge Kinderschlitten verglichen wird. Cf. leuiare schlitten X schlichten?). Leuga v. Leuea. *Le-uia (18), -nia (17), -ma (8, 9) eyn winde. *Leuia (cf. leuiga) schaue (11). Leuia lantmate van viif schreden lanck (147). *Leuial v. Leuigal. Leuiare (x leuigare) lijchten (20). v'iichten (132). lycht machen (ilo), smeichen 0. schlitten (18b). *Leuiare v. Leuigare. Leuiathan (cf. diabolus) mer notir t tewfil (9). dufel (8b). *Leuiator v. Odorisequus. *Leuicordia lichmìidichet (20). *Leuicors lijchthertzig (20). Leuidens-a (kh., kì.), -is (147, Gì. m.) ni. baey (116, Kil.). licht cleyt (147). ni. grof laken , hd. lautsecken t dunngewa= ben tuch (116). Leuig-a, oft t -al (q. v.) stosbon l scab (93). stoyfibloch t hobbel (19). schabe (19 &c). schaue (20). hubel (4). hobel (65). Leui-gal, -al, -ga, t lenigal (a lene slecht 64) hd. hobel, hobbel (17), hoffel (21), hofel (3). hd. nd. houel. en h. den de tymmerìude hebben (22). stoze bloc (14). stoß-beumlin, var. -bemlin (64), -biodi (12). gestoß ysen (7). eyn stoß issen (6). *Leuigantis gediegenholtz (74). Leui-gare, -are hd. hob-eln, -elen, -ellen (18), -len, -beln. nd. houelen. hot feln (21). huffeln t hibeligkten (13). hu= beln (4). hd. scaben (100), schaben. nd. schauen (99), slicht maken (23). slecht machen (7, 18b, 1). lycht m. („pro leuiare" 65). slechten (21). Leuigatio schauunge (20). Leuigatus gehobelt (17). geschauet (20). *Leuigera hobel (76). *Leuigo, g. -inis (i. leuigal 110 &c. ) slechtickeyd'(19). slichticheit (11). slichte eliolite (100). hobel l schabe (no), houel t schaue (132). *Leuillus (cf. lem-, te-bellus &e.) zabil (8). zygel (18). 326 LIB *Leuipendere (cf. deprauare) hd. v'- schmahen, -smelien sim., -snoden sim., -schnoden (134), -nichten; vn- (17), on- (21), v'-, vervn- (133), voru- (152), hd. nd. niet (132), snode, snode (6) achten. snod aicnten (5). nychte acthen (13). nd vor sman, versmaen (132). Leuipes lijchtvoesig (20). lyechfuis= Bick (19). lichtvotieh (11). ring zu fuft (Pris.). Leuir meins mans pruder ( 1 ), bru= der (4). manfì br. (5b). mannis brudir (8, 9). mansbruoder (93). hd. nd. mynes man-nes, -des (18) broder. gellof, zeichir (8um.). *Leuire hd. li eh machen (18) ; senft-m. (4), -mutigen (6), -lichen (21), -igen, -en (5); gly-, glei-chen; leichten (4). licht- igen (5, 23), -en (22). samphten (23). saehten (22). Leuis glatt (1). hd. nd. licht, slicht (23), sacbt (22). hd. leychte, leycht, ring (Fris.), slecht, si. t slichte (21), schlecht. *Leuis-cus, -tieum &e. v. Libistieum. *Leuisomnus leißsehlafig (128). Leuita dya-cone (8b), -ken (23). alter (8), alder (9) dyener. ein d. I euange= lier &e. (65). leuit (64). Leuitas lijehtikeit (20 sim.). lichti= eheit (11). senftìkeit (9). *Leuitatorium (cf. leuitonarium &e.) ubèrruebi (Gf.). *Leuitendere (t st. p) v'nichtigen (7). Leuiter lichtlichen (8b). Leuitieus das puch der priester vnd oppher ( 1 ). ein buch der opffer vnd dinstbarkeit der priester (65). diiist-hafft (8), -hafftig (9). *Leuitina (cf. leuitonarium gì. m.&c.) roeh (125). *Leuma v. Leuea. Leu-, levu- (20) , leo- ( 76 ) -neulus lewe-chin (20), -ken (99). leolin (93). *Leuomotus (ventus) winde (74). Leuor schlecht- (110), slicht- t sacht- (132) -heit. Leuorsum zuder lincketten hant wert (19). ter lochter h. wart (11). Leus i. nauis pusilla (gì. m.). scheep dat cleyn is (147). *Leu- t len - stortura, i. testa inqua purgatur frumentum (76). *Leuter v. Culpar. Luter. *Leutros v. Leucothea. *Lew- (1), lu- (71) -beek (ciu.) lew- beck (1), -bechk (71). *Lev- v. Le-unculus. Leuus hd. linckte (17), lynck, lengks (10). slink (99, 108). slincs t lufs (107). luchter (132). lichter (no), lycht (68). quaet (108). Lex hd. gesetzc, gesatz (110), ee (19). E recht (22b). ewe (23). reicht (99). pi. werntliche, varr. weltlich recht (75). Lex eterna ewig gesecze ì e. recht (9 Anh.). Lexis ein sprach (110), spraich (132) t rede. Lexiua v. Lixiuium. *Liatis nauis scalm (Gf.). *Lib-a, t -us (8, 17, 76), -um, -ium (q. v.) (i. placenda t panis ymolaticus 76) lep- (93), leb- (7, 68, 88), lebe- (12), LIB pfeffer- (88, 110), pfan- (6), gotes- (9) -kfich, -kuch. leckuoeh l letzelt (76). pefferkoche (132). phephirceltin (127). bibenzelten (93). eyn phan kochin (5b). pankoke (23). panckoke (22b). spende o. gotes koche (8). sp.- (8, 9), spén- (17) -brot. wastel (99 &c). wastelle t coecke (108). , *Liba fricatus (cf. frieatum. africia genus UborumGl. m.) ayr-kuch (1), -chuech (71). libafrieus eyn eyer koche (5b). Libamen hd. oppfer. 0. von wein, feicht 0. (75). ein essen-o. (ili), opher (7). hd. nd. offer. liba-men, -mentum, -tio cleibe (125). -men i. exac-, examina-, illumina-tio, diligentia (76). Lybanon suozstanchperg (Gf.). *Libanot-is, -us v. Ventus. Libanotis ros (111), roß-(9i) -marin. Libanum (i. panis ymolatus, ponitur in thure 76. X lib-a, -amen Br.) wy- rauch (8, 9), -rock ^85). froch von dem selben bauni (se. libanus 8). *Libanus v. Librarius. Libanus i. solitudo (3, 4). ein berg (8, 65), t baum (8), in quo crescunt cedri (65). msc. berk, /. paum (9). ein wustuug (4). wustenunge (3). dei; perg libanus (1). ein wyrouch- (no), wyroch- (68), wyrockß- (132) -berg. Libare oppfern (9). fehe (5), vihe (6) o. hd. nd. oppern. fye 0. (18). offeren (20, 132). vey 0. (23). opphir kostin l spenden (8). sp. t kosten (9). hd. nd. smecken. hd. smacken. smachen (132). smaken (11). versuchen (65). *Libarius v. Librarius. Libatio (cf. libamen) hd. opper (21), opperunge. ofFer-unge (20), -inge (23), -bande (132). schrnackunge (68, 110J. smakinge (11, 132). Libatorium opfir-, opfer-schussil (8, 9), -schosseln (17), -gelte (kì.). Libatus hd. geoppfert, geschinackt (110). geofFert t gesmaekt (132). *Libea v. Libia. *Libedo v. Libido. *Libell-um, -ium (Gì. m.) bluome (19). bluem (11). vno fiore (gì. m.), Libellus hd. puchel (75), buchelin sim. eyn cleyn b. (7). libell (110, 132). e' (8). ein sprach-, var. spruch-(64), anspraeh- (93), anspruch- (75) -brief, ' pi. ahi supplicatz (91) in rechten(75). Libens hd. nd. willig, lustig. ge-1. (69), -lustet (17). lostig (18). willet (100). wileclich (20). geme (20 &c). Libenter geren ?'willenglich (7«). hd. nd. geme; lust-lich, -liken (23), -elichen (21), -iclichen (17), -idi (18). Libentiawillikeit o. wollust(n0 5im.). Liber s. adj. hd. buch, buche, boch. nd. bok, bock, bueck (11). boich (132). bocch t schorcze (von seortia; 20). ein buch 0. ein frige; vnder rinde an eim bom (6). mittel-r. (5b), -rindt (1). rinde holcz 0. buche o. gut wyn (8). die donne schal ander ußersten rinden dez baumU (17). rind (134). rynd (69). bast (20 &c). hd. fry, frihe, frije (18), frey (1). nd. vrij, vrig, vri. gen. liberi grece wijn (11). wine t frye (19). holcz rinde (9). gen. libri puch t weyn (9). pi. liberi fry (68). vry getruwe kynder (132). fry getrw kind (110). LIB Libri auieenne anicenne bucher(5b). *Liber bonati gweter richt puch (1). Libri ypocratis ypocras buch (5b). Liber maehab«orum striter 0. veter buch (Anz. 8, 502). b. der strytter (65). L. metamorpboseos ein biich der verwandlung lyplicher ding der lypli= chen gestalt (65). *L. piralipopomeron v. Paralipo^ menon. L. sapientie puch der weifiheit (75). L. summarum (cf. summa) das puch von den hohen sumen (1).~ eyn buch v. d. h. synnen (sic 5b). *Liberalis sbst. eyn wage ; eyn phunt (17. X libra), ags. thegen l twelfhaend= man (Gì. m.). Liberalis adj. hd. nd. milde. myl= dich (132). vry (21). kostfry, redlich, eergeidig (88). frilich (6, 110). vrilic (23). freygebleich ( 1 ). artes liberales dy fryen kflnste (12). Liberalitas hd. nd. mildicheit. milti= kait t liederlichait (2). *Liberamen (i. exactio 74) erlosenisse (20). lofi-, beschatz-ung, stewer,ge-schofi, -werff (74). *Liberancia lieueringe (20). ^Liberare v. Librare. Liberare hd. losen, er-1., ofF-1. (21), loysen (152), losen, er-1. (134, ^151), lesen (13), letìen (68), lofien (17). frey machen (1, st. libertare 134). fryen (21). v'lede= gen (99). erledigen (75). entredigen (7). *Liberari- v. Librari-a, -um. Liberatio er-losunge (20), -ledigung (75). Liberator erlediger (75). Liberatus erloest (20). *Liberberi (aus liber g. beri X libertini?) freyen knechtes sunes kin= der i vrey (9). Libere hd. nd. lusten. hd. ge-I. libet yß (19), yt (132), en (11), mik (23), mich (22) lustet. gelustet (21, 110), hd. mieli g. (7), gelust, glustet (6, 65), lustet, luste (5), lust, behaget (17). het lust (68). lusten (10, 12). ge-1. (8b). behag-it (8), -en (9). *Liberilla &e. Librilla &e. Libertare hd. fri inachin; vryhen, frien (5), freyhen (113), freyen (Fris.). nd. vri (23), vrig (22) maken; vrigen. *Libertarius libereyhuter (74). Libertas hd. nd. friheit. vrigheit (22). frei-e, -heit (88). Libertinus frigilìnc (104). der ein fri gelassen ist (33). fryes knechtes son (8). freyen kn. sun (9). Libertus der vri gelassen ist (93). frey (1). vry i gevryhet t vrylink (20). vry gekaufft (no), gekoefft(132),gecocht (11). gefryet (8b). gefruiet (100). hd. ge= frihet sim., entledig-iter, var. -et (64) knecht. *Libet-a, -um v. Lebeta. *Libex (piscis 75, 76 ) lauben (75). Lib-ia, -ea, -ie (9) eyn lant (i. aff- rica 5 &c). eyn stat (9). Libidinose boslustiglich (75). Libidinosus hd. nd. bose-, boUge- LIB (17, 69, 110), be- (23) -lustig. bé stig (134). bose gelust t b. geselschafft (7). voi boeser lusten (132). quatlosteg (99). Lib-ido, -edo (i. plaeentia 70 ) hd. nd. bose, boze (4) lust. hd. bos-1. t -lu= stigkeit (75); boser glust (6), boß gelust; flei-, fleu- (5b) -schlich be-gerunge, -gie= rung (1), -gird, -gir (75). luste (10). lost (12). vleschlic (23), vleslic (22) be= gheringe. vn-reynikeit (no sim.), -ku= scheit (8), -keuscheit (9). *Libie v. Libia. *Libigu- t nuppaga- (cf. nupagu-) -ndium (i. lanx Se.) eyn schussel (5b). *Libi-, liui- (85, 91), libu-(i32, Gf.&c), lebi- (104), lebe- (10, 12), leui-, lupi- (103), rubi-, lubri- (76), ligu- (111, 125, 132, Siim. vi ) -sticum, leuis-tiea (8), -tieas (11, 19), -cus (74) lubisti-tum (1), -cium (121), lubestiea (94), lupis- cita (122), -tinum (127), lumbi- cista (19), -sticium (20), libis-ium (76), -tus (20 &c. ), -cus (li) lubi-stechal (Gf.), -stickel (6), -steche (104). lubesteche (121). lub-stokeh (50d), -stuckel (66, 70, 133, 151 ), -stickel (74), -stecken (1). lupstecke (93). lobistek (127). lobi stech (87). lob stok t lobe stikel (6). lobbestick (85). lobestockel t lube^ stock (3). liibstuck l liebstiick (4). leiib- (91), luib- (76) -stickel (91). lub- (111), lobe- t lebe- (19), leber- (10), liber- (125), lever- (22b) , leue- (22, 24, 47) -stock, libe-scogke, Mrg. -stok (13). lebe-stock (77), -stockeln (19), -stockyl (5b). hd. lyebe-, lybe- (12), lieb- (7, 152), lib- (18) -stuckel; liebestuckil (8); lieb-stockel (69, 110), -stogkeln (21), -stockel (134), -stickel. leuistickil m. boli, libez (libe'cek Kon. ; 4). leuesteckil t louestockel (20). lubbe-stok (23), -steck t -steke (11). logestikel (99). ags. lufestice (94a). winda (Sum. vi), gali, luposche (122). *Libiticum v. Libitum. Libitina (cf. liburnus. labitina. ) hd. par (mortuorum 1), bare, doden-b. sim., tocìtenbar, bore (17) ; dodin bor 0. daz nymen gelustet (8). gemeyne boze lust (9). abbet {kit. ? 20). Libit-um, -ieum (74) (i. palaeitum 76. st. jA.)hd. lust dezmenschin (5) ; 1. des, der menseben. 1. des mensebes (21)? mynschen (23). lustbar mentbß (sic 7). hd. will, bebegelicbkeit, gelust (20, 134). Libitus wellig (49). glust (141). *Libium (mss. mog. cf. liba) hd. flade. kuche (17). koche (18). laukogen (13). spendebrot (8). Libra hd. nd. wage. woge l pfunt (6, 9). hd. pbunt. eyn pont groit (132). XX schilling l czentner (9). hymmeb zeichen (8). Librale kochstucke (125). Libra-men , -tio we- (9) , wie- (8), wi- (20) -gunge. Libramentum (bilancia) der znngen (126). das instehend gbewicbt (116). Lib-, libe-rare hd. hd. wegen. hd. wigen, wiegen. vor slan (12). Lib-, gew. libe-raria (i. bibliotheta 1) pucb chamer (1). hd. nd. liberie sim. libo'rige (6). librar ey (75). Lib-, libe-rarium, -raria buchner (i. armarium 20). buchsack (125). boick= LIC stede (147). ags. boc bus (gì. Aelfr.). weger (17). eyn wage-buus (11), -huisß (19). weghufi 1 110). wecbhuys (132). libery (64b, 110). lieberey (64c). Libr-, lib- (6, 23) , liflf- (7) -arius hd. nd. weger. wegbere(23). wager (8b). wyeger (19). byecher man (110). buch v'kouffer (68). eyn die boecher bewaert (132). boick-schrijver, -verwaerre (147). buochschreiber (93). pi. schreiber (9 sim.). *Librida v. Hibrida. Lib-, libe-, lab- (76) -rilla, labula (8, 9) poltz-, schoß-wag (74). botzer i plide (17). hd. blide i blyestein (19). blijd (147). blyklotz 0. schlenker (110). slynger (132). geblit steck (8). gebleyt stecke (9). loetkuse (instr. librandi 11). loerkolue (instr. proiciendi lapides 20). Lib- (GÌ. m. i, 403), libe-rillare mit der pliden werffen (17). mit blijden werpen (147). Lib-, li- (69,141) -ripens (qui libram tenet 129, Br.) liripenter (141). czent-euer (3), -ner (76). ha. der wagen- (12), em wage-, woge-zunge; die z., zung in der wag, eyner wagen. die zung an einer w. (18). nd. en w.-tunge. wiegung (7). wagmeister (114, 116). weger o. der wigt (88). *Li-, ti- (13115, 141) -brugna (cf. trac= tuia) ou- (i3ib, Gf.) ow- (141) -anchrucha. *Librum(i0i, 121, Sum., Gf.), labrum (Gf.) i. humor sub cortice saf sim. (U.c.). Libum v. Liba. *Libunus v. Liburnus. *Liburcina v. Liburnum. Liburna snelle (9), snebelecht (8, 9) schiff. hurde (Sum.). *Liburn-ia v. -um. *Liburniea (nauis) ni. fuste, iachte (116). *Liburnices ags. gerec (94, 136. go= vernment Bsw.). Liburn-um, t -ia (110 &c.) renne wagen (9). Libnr-num, -na, -eina, cf. -niea (*. fusta q. v.) fuste (Kil.). *Lib-urnus, -itina por (feretrum) o. grab (74). *Libu-rnus, -mis (cf. sq.) bare ; renn- wagen ; kock, gock (74). *Libur-nus, -us (76), libornus rine- (3), raiß- (75) -wagen. (reis-w. currus militaris Fr.). hd. ein groz, groß sim., vast lauffe-nd, var. -n (64), snelle (17) schiff. nd. en grot, grod (22b) schep. kocke (12). koche (10). koke (5b). cogg (2). kogge (13, 23). koghe (22). kac (5). holk (23). *Libus v. Liba. *Libuta (cf. libium &e.) vlade (23). *Lieare (st. litare) hd. nd. offeren sim. *Licargia v. Letargia. *Lieatus v. Lietatus. *Lie-eion (76), -seus (Pap.) i. qd. deus lupo similis qui et auarus a lieton i. lupus (7tì); die ebenfalls verworrene Glosse bei Pap. ist von der zu lyeaon unterschie- den. *Lieeamen v. Lieimentum. *Lieeari v. Lieiari. *Liceator v. Licitator. *Lieena ceyne (20). LIC 327 Licenter by orloff (132). Licentia or-laupe i" 1 3 3 ) , hd. -laup, -loup, -lop (12), -lep (18), -laub (7), -lof (13, 23, 132). hd. vr-laup, -laub, -lop (5, 6), -lob (76), -leube (17); laube (17); erlaub-niß (75), -ung (134). verhengniß (126). Lieentiare hd. vrlaup sim., vrlob, orlep (18) geben. vrlaub g. ader nemen (17). orlof geuen (23, 132). erlauben (7, 75, 110). erlouen (22). vrleuven (20). v'hengen (10 &c). ubersehen (12). Lieentiatus gevrleubt (20). eyn licen= ciatin (5b). Lieentiosus geil (11, 19). Licere (lie-ère, -ere, x-iare) warffen (textoris 5). worfen (18). warff machen; zwirnen; zemelich sin (17). wefelen (23). wesselen (sic 22). warpen, temen (22, 23). weben; schetzen (7). czihen (9). zyen (8). treckin (8, 9). lui. loken, zu sich locken (10) ; f'ugen, zemen, zymmen (68); gè- (6), be- (68, 110) -z. betzemen; georlofft wesen (132). werden geacht (68, 132), geschetzt (88). erleubet (18). zym= lich sin (68). liceri eeren, werderen, taxeren (132). schetzen (88). lieet hd. nd. bequem-et, -e (21), -lich ist t herleu= bet ist i zemet (17). es z. (133). iß z. sich (7). iz zemit t is ist gevrleuft (20). ziemet (8b). hd. es zympt, zymt sich, gezimmet (6), ist erlobt (68). iß beczemet (19). orlaup (21). georlofft (132). itgeor-- louet (99). et òrlof (11). orlouet (23). conj. waz dan (5b). *Lieestea v. Latestea. *Lieestes i. qui limen l lieium ad vsum calciatorum faciunt (76). Liceus berg (8, 17). werk borg (9). *Licia sg. netze (74). Licia pi. v. Lieium. *Liciare weben l indragen (12).warfen (3). werffen (1). warpen t wefelen (23). tagern (68. cf. tagel Br. wtb. 3, 4? tacht?). garn (132) scheren. das g. strecken (110). *Liciari wircken t indragen (10). swaif= fen (75). (st. licitari, cf. licior) werderen (132). wirdigen (68). liceari achten, wenen (74). *Liciator v. Licitator. *Liciator reyser (8, 9) : gereiß &c. w. lici-atorium, -um ; vii. '. leinwandreisser lintearius Fr. Lici-atorium, l -torium (74, 75, 136), gew. i -um anapint; mittuli sim. (Gf.), mittil (104). eyn garren roeken (4). web- paum (1), -stuol (110), -holtz (84). ha. game-, garn-, garen- (3), grane- (10), grab- (9), webe-, weybe-, weppe- i fitze- (121 , Sum.) -baum. wef- (132), wever- i volre- (147) -boem. hd. weber -gezauwe (133, 152), -gezowe sim. , -zeiig (134), -gezeug. wober kamp (6). weue- (22), weuel- ì weuer- (23) -kam. webe huß (17). wirk- (8), wirken- (9) -stat. wefel (74). dz w.- (64c), weber- (64b), gereiß- (135, Das.) -holtz (cf. reistholtz emuncto^ rium gì. Bas.?). ags. websceaft (94a), hebild (94, 136), cf ni. heuel-, weuel-gaern subtegmen (Kil.) ; heuelt v. lieium. *Licidari zedeln (49). *Lieidus („st. liquidus" Mone) v. Lu- cidus. *Lieigium v. Licinium. *Licimen v. Licmen. Lieium. 328 LIO *Liei- (8, 9), lie- (18), lig- (17) -meiitum, lieeamen (i. similitudo 76) liclmusse(9). glich-nisse (8), -nifi (17), -eneß (18). *Licinator ( : lituus) hornpfiffer, her= hornblaser (75). *Licinea v. Lieinieium. *Lieinen v. Liemen. *Licineum v. Licinium. *Licinia v. Lacinia. Lieinieium. *Lici-nicium , -ricium (9) spaldener (8, 9). Cf licin-ia (74), -ea (79), -ium genus vestis (isid.), ora vestimenti (76); ort (Sum. cf. lacinia)? *Licinicus (i. spacus; cf. sq., Sm. 2, 101) gratt (2. st. dratt?). Lici-nium, -neum (4), -giura (134), l -nius (110 &c. cf. licium) (i. spacus, sp. sutoris; cf. gracilium, lixiuium, liti= einium, liemen) hd. nd. drat. hd. drath, draut (67), drayt (152), drot (6, 4), trot (3), trait (7), bechdroyd (19). schue draet (11). dr. t vese (107). tacht (9). docht (8). d.-garn (110). wiecke t meisel in die "wunden (kì.). eyn lantern of kerßgarn (132). *Licinium v. Lieinieium. Lixiuium. Liemen. *Lici-nius v. -nium, -um. *Licinus v. Liemen. *Licio v. Licium. *Lieior eris (i. appreciare; cf. liei- ari, -tari) lonen (7). *Lieiricium v. Lieinieium. *Ly- (104, 110 &c), li-, lin- (Sum.), lu- (G-l. m.), la- l va- (104. qq. v. cf. foca) -eisea, liehiska (?v. lichis), li-, lin- (141) -eiscus, litiscus (74), lueisia (104), t (s. u.) lintis-a (Sum.), -ea (Sum. iv), -ta (i. canis natus ex lupo et cane 74, 110 &c.) bracco, breckin (Gf.). brache (104, Gf.). bracke (9, Sum), ?halb hunt vnd halb wolf (9) licisea. brack (49). breckin (117). brecklin (Ob.). zoha (121, Gf.). zohe (lin= tisa Sum.). winthohe (i. sparta Sum. iv). mist-, onst -bella (Gf., bm.). mist-pelle (104), -beli (Ob. cf. -beller Fr. 1, 80. -bellerle mus alpinus 140). uuolfbizo (Gf.). wolfsteuer (23). wolfhscherhundt ( 74 ). lintista (bissw. -sea? Mss. mog.) hunt von wolfes ge-slechte ( 9 sim. ), -slichte (8). lieis-cus, -us (68), lyseus (110) (i. animai taenignum 110. st. bige= num sim.!) von zweyer-ley (110), -band (68) thieren geboren. van tzwe verscliey= den dieren g. (132). latissa zwydoren, eyn tyr von einem wolfF vnd hundt ge= porn (74). Liei-, lit- ( 76 ) -tari (i. appreeiari) lonen (110 &c). aufflegen mit schatzung eines dings (74). steigen (88). Licitatio ehi acbtunge o. schetzunge (no), wirdigung (68) was ein ding wert ist. eyn werderinge t prysinge wat een dinck weert is (132). Liei-tator l -ator (no&c), lieeator (76) (*. prouocator 76, Pap. ) hd. vnder= keuffer ; vnterkauffe-r t -1 (74). schetzer (68, 110), werderer (132). mekeler (78). *Lici- v. Licia-torium. *Licirum nacht ind dadi even lanck (147). Licitus hd. zeme-, zim-, zieme- (8b), bequem- (17) -lich. nd. temelic. dat is georlofft (132). LIC Liei-um, -o (Gf.), -a (pi. 104, 114, Gf., Ki.), i -atorium (q. v.), -nius (107), -men (v. liemen) (i. substamen 1, ligatura i succus herbe 74, filum inno= datum tele Br. sim., circulus ferreus 109, 132. cf. lix) rizza sim. (Gf.). ende t vicze vaden i trad (9). drat ende i wicze (8. cf. wiza licia Gf.). draet t vese (132). har-loui (pi. 104), -lui sim. (Gf., Sum., bmA -lauff (64, 74, 110). herluf (93). halifa (Sum.). das gezahe o. haarlauffen (Fris.). ags. basra (i. cilicium Gf.). bindiaden; karn (64, 110). kame (64c). weppff (64). wep (110). wefel (1, 13, 76). webbel (17). werpf l zettel (6). hd. werff (21), warffe (4), warrT, w.-bant (64, 93). worrTe (133). warp (23). drat {1-cf. licinium). drot (i. filum 49). hd. spuoi (7), spul, spuel, spul, spule (67), spole (133). spille (8b). baspel (13). drumer (114). trummer (kì*.). ni. druemen, het vulsel (116). maylge (132). malge l mallye (109). leynbeth (132). leen-, leem-bendt; lem-bind, -met (i. ellychnium Kil. ). leembent, keers= garen (107). heuelt, leenbint (ìos).' twijn (107, 108). hevelgarn, lizze (Fr.). gereiß t weber-g. (112, Das., v. a. 1618 cf. lieia= to-r, -rium). w.-grei6 (Fris. ). canareba (quo stamina Kgantar Gf. 4, 449). *Lieium v. Liemen. *Licius (cf. prc, sq. &c.) daycht (19). keersensnoer (2'à). *Lickwaricia v. Liquiricium. *Lic- l lig-men, lic-ium (6), -imen 6 &c), -inen (19), -inus (132), -inium 75,i47),-mus(8,74),-nius(74),-nus,-us(8), ìich-imen (110), -inus (110, Gf.) -inum (Gf.), -num,-nus, -nis (Gf.), -mus (9, 147), l -men (9, 134), -us (66 &c), lucinium (8, 9, 75), lineinos (Gf. s. u.), linehinus (Gì. m.), lignus (22b, 68, 132, H7.i. q. lych= nus 110) (cf. funal-e, -ia, ellychnium, liei-um, -us, -nium &c, cincedula) taht i dàht (Gf.). hd. nd. dacht. hd. d., ^laycht ( 152 ) in einem liecht sim. tacht (lue. 9). dachte liemen; zaclite; t zachen in einem liecht -schirben_ var. -scherben, l wiech lucinium (einmal lie. 75a) t liehnum, quasi ligmen (75). zanche, zauch (74). daacht(68). daht (8b). doht (6). docbt (8, 19, 130). dache (93). dacht l leiment in candela (20). lene= ment (11). lennemyt tot kerssen (147). lemet (22b). leymet (132. cf. licium). wiech (6, 7, 110). knoden (1). knote(8, 9). carz t charz lich-num, -inus ; carchlih lyehnus; leohtfaz liehinum; querdar licnni, lineinos (Gf.). lìgianum (Xlig= namen? cf. sica) ags. algeweorc (94a). *Lie- v. Liei-mentum. *Licmus &e. v. Liemen. *Licodripon v. Licostratum. *Liconia ein sta-te (18), -t (8, 9), -d (17). *Lycon- v. Lito-tripon. *Li-, l vini- (20) -copium (aus nd. li-, win-kop &c.) winicoep (8i). winkau£F(20). *Lico- (47), licos (24) spermatis (aus lithospermum) i. semen saxifrage. *Lieostra-ges v. -tum. *Licostrare pflastern (75). *Licostrat-a v. -um. *Li- i la-costrator pflasterer (75). *Licostrat-um, -us, -os (es),-a (23, 108), litho-stratum t -strata (Br.), -strotum &c. (fa. in.), litostrat-um (9, 67, 76), -os LIE (8),-us (76), littustratus (17),lieustratu-s i -m (133 &c), l lieo- (66, 70), lieu- striges, -stries (110 &c), lico-strages (134), -dripon (76) (cf. ostraeum) hd. Stein weg. nd. en slicht sten wech (23). geplasterte stat (65). esterich (8, 9, 18b). ein besaczet (17), gemalet (110), geschakiert (132) estrich. gesacz tenne l mancher hande beleg (9). manger h. belegit(8). paueysel; onderscokiert(108). ein gemischet ding von farben (68). *Lietare (mss. mog. aus litare x lictor ? cf. licare) hd. toten (9), todin (8), doden *Liet-, lie- (9) -atus geoppfert ; getotet (9). geoppert; gedodit (8). Lictor, litor (6) hd. nd. stocker, stocker (134). hd. pi-, pei-niger sim. ; hencker. nd. pinegher. en dijff henger (132). swert treger (9). doeder, doit= sleger (147). hd. olbergher (116). buddel (8b). budel (100). bedeel (99). stadtknecht (111). schergant (114). weibel (Fris.). *Lietor (x luter !) eyn otter (piscium &c. 18 Mrg.). *Lietor (Xlingere,pollinetor)lecker ; totengraber (74). i. philo, g. -onisdoden= dreger to grave (H7). *Lictuaria v. Electuarium. *Lietus hd. gepiniget sim. nd. ghe= pineghet. *Licus v. Liemen. Lieus, lycus (125), litus (74) der(no), dy (125) lech (fluuius in sweuia 74). *Licustratu-m, -s &c. v. Licostratum. *Li-, t ci- (Sum.) -cuta scerline (i3i)- scherlinc (Sum.). Lichas fodere spann (m). *Lich-imen, -inum, -inus &c. v. Liemen. *Lichis kabraehe (? 121), aus liehiska brache? cf. lycisea. *Lich-men, -mus, -nis e. Liemen. Lychnis v. Osyris. *Liehnos (À'.)(V0<;) fressig, begierlich (88). ¥Lichnu-m. -s v. Liemen. *Lichsa (aus lixa X lecken? cf. lichnos, lictor?) lechespiz (Sum. cf. Gf. 6, 366). *Lichus hechil (121). hèc-,' here-bid (Gf. 4, 796. cf. lucius? lunx?). *Lichus v. Liemen. *Lidda &e. v. Lydia. *Lidde-is (18), -rs eyn iudisch (9), jodisch (8), iuddes (18) meister. Lidere (/..frangere (23, 66 &c.) brechen (110). breghen t nypen (132). sereghen (22). zergen (23). Ly- (110), li-dia, lidda (66 &c), lida (67) eyn lant (8b). lantschaff (19 sim.). *Lidius (i. sonus acutus 11) truwelos (23). *Lidum mist (104) 1. q. lidumen (Gf. 2, 882) aus letamen? Lien (per i lat. i. splen, sed per y greeum ein arßdarm 110 sim. cf. longio) miltz, mylcz (9, 74; n. 91, 128; m. 114, /. 110). mulcz (8). necze (20). spey/Jader (74). hd. darm; ars-, arfi-, mast-, mafi-, schiiJ-, scheys- (4), pag- (12), pak- (22, 23), quaek- (19), endel- (11) -darm. kra (Gf. 4, 587). krag (74). Lienosus v. Linosus. Lia *Lientaria v. Lienteria. *Lientera slaycht- (19), slac- (11) -brade. Lient-eria, -erea (93), -aria (76) (i. dissenteria) vnvertowe ruora (93). eyn vnu'daute rore (7). rur, vngedowte rur, die scheisse (74). rure m. (4). ruor l pluotig (76). hd. plut- (3, 75), blut-, darem- (lj -sucht. blot-socht (4), -zucht (23). hd. durch-, drugkch- (1), nd. dorch-, dor-ganck sim. rot vßlauffen t blutschyß (no), der bauchlauff (128). die dunne= schyß t roet buchouell (132). kuutouel (11). hd. buochwee i buchweten (19); bueeh weue (20); das buchwe, bauch= wee. darmgicht 8, 9). rietkuchen (Kia. cf. diaphragma. i. q. ribbenkuchen, nd. revkoken Mtìiienhoff Gì. v. anwass). *Lienvenis (cf. lyen i. venus Br. ; lieium) harleua (130, Gf.). hèlina (Gf.). Lyeus (Br., Gf.), lieus, i ligens (76) (i. vinum, t potus de pomis siluestribus factus 76; t bachus) lìth (Gf. 2, 192). oppfeltranck (76). wyn (110). lieum wijn (68, 132). lyeumwein, got des weins (74). *Liffarius v. Librar ius. *Lyfonia v. Liuonia. *Liga (i. ligula 6, 93, 147, ca-1. t subliga 93, lixula 75 Mrg., stringa 75; anders Gì. m., Ki.) hd. nd. bant. t bunt, zenkel (23). hd. senckel, nestel; hose-, hos- (93, 134), hoß- (69), hosen-, hoßen-, hoysen- (133), hoyssen- (152) -nestel. hosen nostel (67). senkl 0. hosnestl (1). senghel t natelreme (22b). nastelinc(107). hoesen bendel (20). hosvet-el (22ab), -er (22b, 147), -ter (11). ryeme (10). riem (110). reem (132). rim (21). sluh- (93), nadel-(74) -riem (equi 93). een stertele (108. cf. ligula). *Liga (fuliga) v. Fulgio. *Ligabilis bendech (20). Ligamen (cf. earopera) pannt (1,2). hd. nd. bant. band (7). bandsnur (74). bynt (22). hosen nistel (8b). Ligare hd. nd. binden. Ligatio byndunge (20). Ligatura hd. nd. bant; bind-ung, -ing (19), -inge (11). spangi (104). eyn wiß fadem (18). ryge (halii i ceparum 125). houpt-pinden, varr. -binden, haup-p., hout-b. (75). Ligellum eyn cleyn hut-lin (110), -ghen (132). *Ligens v. Lyeus. Ligeris (/.) die loer (135), laer (112). *Lìgianum v. Licmen. *Ligio ì. lauo (76). *Ligista pentii (Sum.). *Li- v. Le-gittimare. Ligius homo ledigman (Dz. wtb. 674). *Ligmen v. Licmen. *Lig- v. Liei-mentum. Lignamina czymmer (9). czymmir holcz (8). Lignari (i. Ugna parare l emere 1 1 0 &c.) vßtzihn na holtze (125). nach holtz gan o. holtzen; -re h. scheiten 0. tragen (88). Lignarium holtz-hufi i -huff (110). huff holtz (68). holtz huys l ein hopp holtz (132). ags. fin (136). Lign-arius, gew. t -ifaber, t -ifer (76) (i. artifex l portitor t ferens lignum 76) hd. zimmermann. z. 0. werckman von holtz (no &c). holtz-ler, varr. -er, o. -man DlEFENBACH GlOSSARIUM. LIG (75), -hower (6). hulczhauwer (19). holc- heuwer (20). holthouwer (11). Lign-eus, -ius, lin-gneus, -eus (75 var.) holtze-n (20), -rn (19). hu-, var. hi-ltzin (75). nd. holten. *Lignicida holtz-snyder (132), -hou= wer (68, 110). *Ligni-faber, -fer v. Lignarius. *Ligniped- t sole-arius holtschu= mecher (125). *Lignismus (i. scalprum ad lignum secandum) cambr. uudimm (Zeuss). *Lignius v. Ligneus. *Ligno (aus mingo) v. Meiere. *Lignoseehin v. Cethi. Li-, lin- (22b) -gnum hd. holtz, holtze (19), hulcz (21). holt (23). knaup- t klopff-holtz (sutoris 112). *Lignus schit (8). seheyt (9). *Lignus v. Licmen. Ligo, t ligus t lio (Gf.) sech (6, Gf.) an dem pluge (6). seche(17). sehc(104). hd. nd. hacke. hd. hack, haece i hav (3); hauwe, hawe, howe (6, 67, 70), huwe (8°), haw, hauw (65), hau (8, 13, 110), hauhe (4), haug (49), keilhaw (Agr.). houweel (11). houmeß (132). karst (20, 64b, 65). karsch (64c, 9i). hare (21). kratzce (125). *Ligonista hauwer (76). *Li- v. Lu-gubris. Ligula (cf. liga) hose t nestel (sic 9). hossen nistel (8). hosvetel (23>. hostertele (99). sterte-1 l -link (ku.j. nastel, rym, sleup, senkel (109). bintlin (110). bentchen (132). eyn hampvolle (quantum duabus manibus capitar 19). gaspe (11, 132). ein iaspis (sic 68). mund-leider (112), -leder (115) t -halfFter der pfeifier. *Ligula eancellaris snursenckel (125). Ligulare myt hosveteren of ryemen bynden (147). *Ligumen v. Legumen. *Ligur geneschiger o. nascher (74). *Ligura (i. ligatura gì. m.) zunga (i4i). Ligurinus (i. garrulus Gì. m., acan= this t spinus 140) zinßlein sim., distel= vogel (140). zinsle, zeisel, zischen (116). Ligurire schli- t le- (no), schle- (88, 126), verschle- (64), schlu- (68) , sli- (132) -cken. haistlich i gulsich (132), brenggisch (88) essen. verslinden (11). neschen, snupen, sufftzen (17). besnop= pern i uaschen (9). naschel (13). naßchin (8). nassen (10, 12, 49). *Liguritas v. Lecca. Ligur-ius, -rus (12, 49), -nus (10, 76) (x lyneurius Naturb. ) hd. edel-, luch- (Naturb.) -Stein, kolecter (lapis 12). nascher (13). nesser (10, 12). netzer (49). *Ligus v. Ligo. *Ligust-a v. -rum. Ligu- v. Libi-sticum. Ligust-rum (74 &c), -ra, -ria, -a (Gf.), lugustrum (23, 94a) (cf. pullula, cyperus) weiß-glocken plum (74), -gì. bluom,war.-gloggenpluomen(64).clocken witte blornen (23). knopff(66 &c), knoppe (11), knotte (19), knot (67, 132, 152) ex quo proueniunt Jlores. genseblome -rum; zungeblume -a ; phafaling -ra (Gf.). hunge= blume (-ra Sum., richtiger als zung. L1M 329 cf. u. ags.). phaffilinga, winda (127). bon-w. (-ia 87). maidel-, varr. meitel-, meiel-blue, glockenblumen, bluet (75). wilde lille (74). weg- (74), wede- (10, 12) winde. medeblume (10, 12). meyblum (49). nd. megedeblome (Sum.ì. reinweiden (114, 143). hartrigel, t bein- (114 &c.) -hultzen (135), -holzlein, t bein-, heck-, mund-holz (143 &c). ags. hunisuc§ (94a), hunegsuge (94, 136). bensege (24). byesuge (47). sarteigel (126, Pict.). kerngert (116, Fris.). *Ligwa &c. v. Lingwa &c. *Lihargum v. Letargia. Liliago (i. phalangium) graßgilglein (143). *Lilialis lyllyehs (147). *Liliare (cf. liliati gì. m.) cziren (9). Liliastrum schwartz t mittel, ni. swarte winde (116). *Lilifag-us, -Ius (85), elirifagum (7), lisifagus (4 v. saluia) (aus eÀSÀiacpaxov) salbey (17). sealweye (85). wit salvie (è. saluia agrestis 24, 47). velt-, wilder- salbay (74). selbe (4). Li-, ly- (4) -lium, -lia (87) hd. nd. lille, hd. lylye (4), lilge, lilg (18), belge (74), lelgen (125)# eyn ligen (21), gilie (87), gilge (6, 123), gilg, gylg. Lilium eonual-lium, -ium (cf. co= calia) weyß liligen (1), lilgen (21). hd. eyn wiß-, nd. wit-lilie (17, 23), -lilig (18), -lilge (5), -lillich (7), mege blum (6). ein wysße lilige (5b). maiblumen (65, 91). meyenryßlin (144). ein lille, gilg (68) von dem thal (68, 116), van dem dale (132). confalgen-blumen (133), -blumelin (67). *Lima v. Limen. Limas. Lima hd. fihal (35), fihel, feyhel (67), vigel, viela (93), fyele, feiel (91), velile (9), feyle (3), feil, file, phile (19). vile (23). *Lima (X limas) bróìnghe kidel (i. tunica 22b). *Limaces cleber crut (8). slinccol (Sum. V). *Limac-ia, -a v. Limax. Limagus (fi. inHelu.) dielimagt (135). *Limanda ( piscis) ein rauch o. schfipp blatteyßle (140). Lim-are, -uare (1) hd. nd. filen. hd. feyhelen (67), fiheln, vigeln (6, 49), fieln, feylen. wet-zen (5), -zeln (21), -ten (23). stoßen (8b). *Limaria (piscis) schlein (91). smerle (125). *Limarius v. Liniarius. Limas (coci), lymas (i. lintheum 74) furtuch (74, 110). vorscoot (107). vor= schort (132). ein verscort (68). schurtz, sch.-fleck, -tuch als die koch prauchen (74). lim-as, -us, -a, g. -atis sehorteb doick (147) ; -us ein schiircz (vestis 3, 4). slimsledria (aus dli- verb.) fur tuch sicut coci habent (1. st. ledrin furtuch? cf. v. slembrida). *Limatiea petra (cf. p. 1.) sliffistain (127). Limator viler (20). *Lima-, limi- (74) -torium tìlhuß (8). veilhaws (9). veyhel-hauß, -stat (74). Limatura vilunge (20). awfeyhel, veyhelspon (74). figel-ung t -spann (6). hd. fyeln- (18), fil- (8), feyl-, nd. vilen- span. feilspon (134). fihel spane (133). eyn feyhel spanne (67). filen- (5), fyel- 42 330 LIM (17), veil- (9) -spene, eyn file spon (21). eyn fiel- (7), vor- (sic 68, no) -spang. vierspaeu t sprankel (sic 107). vorspan t sprenckel (sic 132). sprengel (no). Limatus abegefigelt (10). ge-filet (8), -veilet (9), -vijlt l -tzirt (132), -f'yelt o. -zieret (110). Li-max, t -maea (Br.), -macia (68, 74), -mica (132), -nica (110), -mox (94) (cf. luna-eia, -tio) großsneck (74). kd. snecke, sneckh ( 1 ), schnecke. snigge (23). slecke (132). snegel (19, 20). slegel (11, i. lignum quo ianua clauditur 19!). ags. snegl (136), snel (94). Limbare (i. limbo ornare Br.) seu= men (20). *Limbator eyn sleyher ryer (17). Limbatus gibrortotiz (ntr. 104, sim. Gf.). geseumet (20. *Lymberida nebel-kra, -rapp (74). *Limbos-, limbol- v. Limbul-arius. *Limbria (cf. limas, slembrida) sack, kyttel 74). *Li- v. Lu-mbricus *Limbrius (piscis) peysker (9). *Limbu- (9i), lixnbo-larius, l -sarius (Pict.) bertleinwircker» (pi. 9i). beleg- (Kib., Hen.), blege- (Pict.), blegen- (Kia.) -macker, -sticker (Hen., Pict.). seyden-st., ni. borduyrwercker (116) Limbulus soem (11). soemchin (20). *Limbus v. Lembus. Limbus (cf. fimbria) hd. saum, seym (18), seynie t schoiße (10), zaume ì schufte (13); sclioß (12), sani (5b). zoem (11). soen t liiste (20). list (7). bleg-en (135), -e (Pict.). bleg, beleg, vmblege,bort, brem, leiste (Hen.). ein frauen rock vn= den mit samat v'brempt 0. beschlagen, i ora vestimenti ein bast (64). Limbus gew. 1. infern-i, -us (7), infaneium (5), patrum (13) hd. die vorhelle (6); forporge (9), forburg, forb'= gè (17), vorborgke (23), de vorborch (22), worburge (13 &c), forbaige (5), forbrocht (18), vorgeborehte (132) der belle, virborgen hellen (8). v'porgen hell (1). Lim-en, l -es (1), t -a (74), -inare (9, 110 &c), -inaria (8) hd. swelle, ge- sw. (74), suelle (20), scwelle (93), swel, schwell, schwoll (134), swelde (18). sule (12). sul t sulle ( 109 ). geschwol t an= trit (91). gescbwelle l geschwel (75). geswell o. druschufel (1. cf. Gf. 5, 266. Sm. 1, 416. bm. 396). ha. nd. dorpe-1, -11 (69). durpel (11). poste (10). Limes (X limen; i. semita; trans- uersa via in agris et vineis 4 sim.) an= wan-ten, -den, -der (wett. anwender) i rain, var. ram, an einem acker ( 75 ). zwercher weg (88). reyn t steyg (4). steick (3). ricbt-steig (9, 74), -steg t -phat (17), -stug (8). pfadt t weg (no sim.). pat (132). wech (11, 20, 106). die grofó furhin quo agri diuiduntur (64). marck- (75), marcii- (Fris. ), marg- (6), male- (17) -steyn, i -stecken (75). meer (99. 106). gemerk (pi. 62). vndermarehe (Fris.). zulle t dorstender (23). swelle (6). driscupil (i3i). *Limia v. Cenum. *Limica v. Limax. LIM Liminar-e, -ia v. Limen. Liminare niclie, bilderblinde (kìh.). Liminare (i. tirare 17, abscoudere 76. cf. eliminare'! schwellen (68). schw. (110), dorpelen (132) machen. beseh'issen (ianuam 5). beseczen (18). besolen i besodern (17). grauen (11, 20). stoten (22). verbergen (76). Liminatus gemessen nach der leng, zyl vnd maC als die ecker (75). Liminium ellendikeyt (9 sim.). ver^ treybung in das elend 0. vencknuß (74). ge-v. (61), -venckniss &c. (147). *Limitanus (i. deus &c. Br. cf. limi= tinus) marchstein (i4i). Limitare (i tirare 17, cf. liminare) hd. nd. gan. hd. gayn (133), gaen (8b), gen, geen, genen (21); einer sacb einen gewissen tag setzen (no); male, ain inai (76), mail (7), ein molle (21), ein zil (6) setzen; zu-s. (1). nd. en mal zetten. meeren (99). meerren (106). einden gon (63), of palen (132). czechen o. greniczen (9). zeichen (8, 17). gab iagen (18). mafie (12), maß t leng l zil (75) geben. Limitat-us gegreniczt (9). gescliro- den (l) gemeßen (17). -um virsroten muß (sic 8). gemessen masß i geschroten(63). -a begrenicz (8). *Limitinus marchstein (ni). *Limi- v. Lima-torium. Limma vnderlaz (Gf.). *Limmas v. Lempinas. *Limo, lymo (74) (*. q. furcale 75. cf. luno. lonum. Dss. wtb. 506) naben- (93), ru-, var. run-, l wagen- (74)-nagel. leissen am wagen (75). leucb-6, var. -se, lan, kypff (74). Limonium v. Bistorta. *Limosa v. Totanus. *Limostena v. Linistema. Limosus leym-ig (75, 110), -echt l letticb t vnfledig (20). schlymig (68). voi slickachtich (132). *Limox v. Limax. *Limpes v. Linipes. Limpidare (i. clarum facere l ornare, -dio iui itum i. profunde speculor 76) durchluchtig : clar (no), dorluchticb claer (122) machen. clarn (8). cleren (9). dieff senken (17). Limpidissimus slecht (8, 9, 17). culech-t (8, 9), -tig (17) steyn (9, 17). Limpiditas(xlippiditas 132) clarhei t (110 sim.). leepicheit (132). Lim-pidus, -phidus (5, i. aquosus 17) hd. durchsichtig, t lucher (17) ; bitter o. durchsechtig (8) ; lawt-er (2), -ter (1) ; lauther (4); slecht (9); schonli-cher, var. -chter (75a). claer (11). *Lympindicus (aus ympnidicus !) lob-singer, -sager (74). Limpus ags. hop-steorc (GÌ. m.). Limpha hd. wasser. nd. water, trube (9), drube (8), luter (75), clar (1) wasser. lymphae nìcchessa (Gf.). *Lymphanus v. Limphaticus. Limph-are, -idare kd. wessern. nd. weteren. wasseren (68, 132). mit wasser müschen (6). meren (i. miscere 12). neczen (17). nessern t druben (8). truben (9). Limphari mit wasser mengen (110, 132). rasen (132). LIN *Limpha-rus v. -tus. Lim-, lin- (5b) -phaticus, lympha- ticus t -rius t -nus (74) waéerick (19). waterich (11). hd. waßer-suchtig sim. , -sittig (49), -sucht (8b), -wuetig (2) ; eyn mande- (5), man-, mon-suchtiger; mayn- den sichtig (5b). man sutich (22). en man zucht (23). ein monet suht (6). monwend- t men-iger (74). vnsynnig (17). wod- (132), wiet- (68, 110), ras- (68, 132), tob- (110) -end, -ende (132). ags. wo- (136), woen- (94) -dendi (-co). *Lymphatio mischung mit wasser (74). Limpha-tus, -rus (9) torecht gehirn t vnsynnig (9). dorecht 0 . unsynnick geh'ne (8). *Limphidare v. Limphare. *Limphidus v. Limpidus. *Lymsimus v. Linistema. *Limuare v. Limare. *Lymula kleinuogel (74). Limu-la, -riae v. Lemur. Lamorpha. *Limus v. Limas. Limus weycher dreck (7), erde (18). weych e. medechte (5). mot t weg e (21). mode l wek e. (23). moet i e. (10) riche e. (74). ni. modder, moeyer, slijm slibbe (116). modde (109, 147). mot (12) mode (*. lassus! 13). made (lymus t terma 74). motecht ì schemecht (9) slumecht (8). slam (9, 13, 64). hd. slyme, slyem (125), schleym (67, 130, Fris.), schlym (20, 64), lett (Fris.), letten (75), lette (20) laim, leym, leym-e (6), -en (110). lym (99). slijck (11, 109, 132). vuyl si. (132). motter l chottig laim (3).moter o. eh. (2).morter ch.(linus sic l).morter(?)chotig (71). (cf. molter 0. kotts g. sg. Sm. 2, 572. kocco l motto raneor Gf. 4, 36i). mur t kaat (126). inflr (135, Fris.). kat (Fris.). moß (91, 135). dorpel (99. X limen!). snek an husli (93. X limax!). Limus, lin-us l -is (*. guelcus &c. 147, X lincus?) (cf. luscus) vbersich= tig (7). hoch sunig; fiitzogig (i. lippus, petus 93). sticksuynich ; lijp-, loie-, aver- ogich (147). scheyle (10). schalb t schlimm (128). krom vmganck (9. X limax?). krum t verschrenckt (no), vercrenghet (132). *Limutua v. Lamorpha. *Lina (i. funis in nauibus; anders Gì. m.) hd. ein lyne, lin ( 17 ), lein ( 1, 134). lijn (11). *Lina (x tina) zuibar (Hpt. 5). Linamentum (vulnernrn) weiche(125). ni. wiecke, hd. lumpel, meissel von schleissen (ne), m. aus schlyssen ge= macht (126). *Linare v. Linere. Lineare. Linaria (cf. osyris) walwurtz (74). s. marien vlas (47). flachs-, lein-, ham- kraut (kì.). (auis) hanffling, flachsfinck (135). L. rubra rotbletle (135). Linarium flachß-marckt (68), -marck (no), fiatò mart t plaets (132). Linarius ein lynen 0. flachs macher (110). eyn lyni kouffman 0. flachftkouffer (68). 1. -koeffman t vlafìkoeffer (132). flachss-ner t -verkauffer (116). Linea v. Lynx. Lineare v. Vercare. *Linceio leckunge (20). *Linceus lyntwormich (147). LIN LIN LIN *Lincinos v. Licmen. *Ltneiiiura (pellicium) luxin (Sum.). *Lincisc-a, -us v. Lieisca. Linetus (gr. eelegma) ein klick (125). latwerge (kì.). *Lincus v. Linx. *Lin-cus, -tua (121) (i. strab-us, -o) scilihinder (121, sim. 130, Gf.). schinhenter (Sum.). scheler (8, 9). *Linchetes (cf. linotes) cleywort (8ó). *Linchinus v. Licmen. *Lindex (aus lens X lendex X lynx?) i. pediculus (75), vp. linquene i. e. deferens (76). laws (9). laufi (74). luß (8, 75). luße (17). Lin-ea, -ia, -ga (110) lin-ee (23), -ie (ò\ 11), hd. -gè, -g, -ger (93), -ig. lyn- ee (5b), -ie (20), -gè (no), -ig (134), -ige t zyle (67). lenie i st'melle (17). ge^ strackt lenge ( 63 ). richtholcz o. czyl (9). zeil (76). Lin-ea, -ia (4, 74) strieta (Br. &c. cf. gì. m. 4, 421), scripta (76) i. vestis sacerdota ( 76 ), camisia totum corpus Cooperiens (4). vnter-klaide, -hemde (74). enge h. (9), hempt (8). ein sock (4. aws= gestricìien, dock cf. sack sagum u. a. Fr. 2, 141). *Linea-le, -rium (64, 76) ling-er, var. -ier (64). Line-, lini-, ling-, liui- (5b) -alis lini- (2), linig- (1) -leich. liniglichen (6). ling-icht (18), -elich (5), -lieh (7). lin-lich (21), -lic (23), -ienlick (22). livillich (5b). *Lineamen &c. v. Liniamen. Lineatim van lynye tot 1. (147). Line-, lini-, linig- (5b), lin- (133) -are linieren (23). hd. lin-, lyn-igieren, -gieren (134), -gern (133), -geren (19). lengern (5b). *Linearium v. Lineale. *Line-, lini-olus snor (121, sim. Sum., Gf.). lynen vadem (8). leynen vaden (9). *Lineosus v. Linosus. Lin-ere, (lini t liui 110, lini, litum 76), -are (6), -ire (q. v.) (i. deturpare, i in-, inter-ficere; obturare 20) bestreichen 0. klaiben o. verspuntten als die vaß (76). bestr. o. kleyben 0. verspontten (67). lymen o. pflasteren 0. mit erden stop-pen, (68), -ffen (no), stoppen (20). plastern (8b). hd nd. vn-, hd. ent-reyni= gen sim. ent- (19), ont- (11) -reynen. voreyngen (sic 18). beclecken (9). sod= delen (10). sulen; swerczen; brun far= wen t swarcz (12). *Lineseus (e? t?) flafiig t flessig (7). *Linesis v. Linosis. *Lineosus v. Linosus. *Lineus v. Ligneus. Lin-eus-, -ius hd. nd. linen. hd. ley= nicht (77), barin (75); flech-en (10), -sin (76), -ssen sim.; flehssin (6). vless-en (8b, 23, 132), -ein (49). flesen (13). fleflen (17). flaßen (5). fleschen (152). Lineus pannus hd. nd. fleschen (7), linen duch, dok. linitucb (76). *Linga v. Linea. *Ling-a, -ea l -uia (st. gingiua sim.) pilar (104). *Lingalis v. Linealis. Lingere hd. nd. lecken. hüt (st. hunt ?) 1. (8). licken (13, 23). laffen (8, 9). schlucklen (126). *Lingn- v. Lign-, Ling-, lig-ua, -wa hd. zunge. nd. tunge, tonge (11). czonge (132). ezong (21). klincke (1. porte 125). hund (Agr.). *Lingua agni (47) , ligua angni (24). wegebrede (II. e.) *L. agnina scafeszunga (cu.). schafes= zunge (Sum.). *L. auis fogel-krute (18), -zung (74, 91), -tunge (24, 47). vogels-t. (85). voil= zunge (Sum. v). fogil wica (95). L. boui-s, -na(Ki.) ochsenzvnge (87, Ki.). ossen-tunge (47), ni. -tonge, buglos (116). lig-wa bouis coblome (24). L. cani-s (95, Sum.), -na, ligua cannia (74) hundezunga (Sum. Vi), hundstzung (74). hunt- (95), hundes-zunge (95, Ki.), -tunge (47). ags. ribbae (94, 163), ribe (Bosw.). L. ceruina, l.-teruia (75bcd) (cf. scolopendria) hirtztzunghen, ni. herts= tonge (116). hirschzunge (Ki). huntzenge (sic 85). liertestunge (47). *L. herbena v. Arnoglossa. *L. ircina hirczen krute (18). *L. pagana (i. bonifaeia, bislingua) zapffen- 1 keel- (143), zapfflin- (144) -kraut. beer-, zungen-, ni. tongen- (116), auffen- (116, 143, 144), hauck- (116, 143) -blat, -platt (144). ni. keel-, tapkens-cruyt (116). L. passerina (i. centinodia 74) hertz- span t wegherte (74). wegetrete (Sum.v). L. serpentina v. Lancea Christi. *L.-teruia v. L. ceruina. Lin-, li-gwagium, lingua-rium (74, nob), -dium t -ieiim (74) hd. sprache sim. nd. sprake. Lingualaca v. Lingulaca. *Linguare ( andirs gì. m. ) sprechen (8, 9, 17). *Linguarium v. Lingwagium. Linguatus (cf. sq.) wol gezunget (110). wal getzonghet (132). Lingu-ax, -osus, -atus, -arius (110 &c.ì cleff-er (20), -isch (9), -ig (no). clepfifi (8). claffhafftig (68). clapp-ich (132), -re (99). bloderer (126). *Linguia v. Linga. *Linguilata v. Lingulaca. *Lingula v. Lancea Christi. Lingula kleintzung, zunglein (74). rink (ephippii 93). schuch-r. (74). satel- (64, 74, 75), sehuch- (74) -ryem. Lingu-laea, t -alaca (kì ), -ilata (147, 148. Br.) (piscis 129, Br., kì.; aids; augu= ratrix 129, 148, Br.) dorndraher (i. lanius 135). wachtelkonig (z. glottis 112). boeter= sche (147). herba naterzunglin , ni. ops heeren speercruyt; piscis zung, zunglin, ni. tonghe; homo schwetzmaul , krum= schnabel, bloderer, ni. langetonge, clap= per (ne). Lingwositas klaffunghe (19). *Lini- v. Line-. *Linia (cf. lina?) visch gara. (75). *Linia v. Linea. Luma. *Lini-, line-amen, -amentum hd. nd. linen, lunen (7) duch, doche (18), dok. lin dodi (21). hd. linin (6), leyn-in (134), -en tuch, tuch. Lini-, lim- (68) -arius ein netz 0. gara macher (110 sim.). *Linica v. Limax. *Linicia (*". funiculus mollis cum quo puer in cunabulis inuoluitur &c. cf. inicie wiegen-pandt (74), -schnur l bendel (76). Linifex hd. nd. linen-, leynin- (134), lin- (17, 75), leyn- (4, 75»), linde- (21) -weber, -weuer, -reyder (132). Linificare lynen weven, maken, be= reyden (147). Linifìcium die wurckung o. kunst von flaschs, var. flachß, bereiten (no), lynen werck (68, 132), ampt (147), of ambacht off die kunst van den lynen (132). *Linigare v. Lineare. *Linimen &c. v. Lenimen. *Lini-men, -ciò, -tura cleybunge(8, 9). *Linimentum i. liniatio t formatio linearum, etiam eyn lynen deck (110 &c. cf. liniamen). *Liniostenis v. Linistema. Linipe-s, -dium, -ndium, lini-, lin- (g\. m.) -tepium (Pap., gì. m.), -tepia (Pap.), li- t la-nipedium (147), limpes (alph. linipes 76) (i. lineum calciamene tum) soke (4). sack (18). sock an den voit (147). *Linip-ilus, -us (68) (i. asser linarius quo Unum mollitur Kil. cf. eifraculum) swing-brett (132), -hert (107). schwing= bret (68, 110), swinghelberd (Kil.). *Liniprartum (aus prart X Unum X limbatum) gebrortet (Sum.). Linire (i. vngere, palpare, destrueve) tasten (110). be-strichen l -smeren (7), -streichen l -smyren (9). smer-ren (20), hd. -n,nd.-en.hd. smye-, schmie-, schmy- ren. smir-en, (74), -ben (1, 74). schmir-n, var. -va, o. -ben (75). sachten, stryken, saluen (132). hd. salben; kel-en (74), -ken (17); vnreyngen. *Linire v. Lenire. *Linis , g. -itis ( i. ceruncula &c. ) hachel (75). *Linis v. Limus. *Liniscenia &c. v. Linistema. *Liniscipula v. Linistipula. *Linispermatum leynsat (74). *Linis-tipula (Gf.), -eipula (76), -tibu= lum (19), -tubulum (11) pozzo sim. (Gf.). eyn boyßin flayß (19). bote t vlas (sic 11). flachs ryst (i. vastieulus 76. st. fascio.). Lin-, lim- (64c) -istema (74 &c), -istima (Kil.), -iscenia (3, 75), -iscinus (75b), -iscimus (75a), -iostenis (8, 9), -ostena (64), -ostema (147, Kil., kì.), -ostolia (kì.), -ostima vestis l -ostina palla (GÌ. m.), -istìnum vestimentum (127), -sceuma (76), lon- (75^), lun- (75bcd) -scena, lymsimus (74) (i. vestis ex lino et lana contexta quod religiosi prò camisijs portant 110 sim., tabardium 75, burellum 74, kìi., cf. parchanus) dier-tein (107, Kil.), -tyn (132). dirden= dey (no), eyn dyrdenday (67). dyrdun= day (74). dirdundey t halblinens (75). tiere-, tire-teyn (Kil.). dat van lynen ind van wullen onder eyn gewracht is (147). halp lynen vnd h. wollen ge= want (8). halb leynen v. h. wullein g. (9). linwarfinez (127). eyn kleyd halber wollen h. flechsin (64). bidermannkleid (Kìa.). parchent (4). barchan (3). *Linistubulum v. Linistipula. 42 * 332 LIN Linitepi-um, -a v. Linipes. *Linitura &c. v. Linimen. Linitus gesmyret (8,9). gecleybet(9). *Linnia (limna = XifiVW, linia gì. m. cf. fluctus?) tunne (9). dunne (8). *Lino (st. cino? q. v.) zein (Gf.). *Linocetos ( entspricht linotes 47) en= wort (23). *Linodis (herba) melde (17). Cf. sq.; linotes; linodella vitìs species (Gì. m.). Linodrys v. Chamsedrys. Linosa v. Curruea. *Linoleum linoley (24, 47). Linosis, linesis (74) (i. morbus spie nis 134, Br. &c. cf. linosus) ain kranck= hait deß miltz (76). wetag des m. (74). linosus i. morbis plenus (sic voce, ex quo, untersch. vom folgenden 1.). *Linostena &c. v. Linistema. Li- t lie-nosus, lineosus (nob) (i. spleneticus 66 &c, Br.) miltz-suchtig (110), -siech (68). miltsyechlich (122). *Linosus lynen, vlessen (147). *Linotes (cf. linehetes, linocetos) ruwort (47). Linozostis scheiß- 1 bingel- (73, 126), bengel- (73) -kraut. *Lin- v. Lim-phaticus. Lin-, Uri- (9) -quens loß- (8), los- (9) -ende. *Linguentes v. Liquentes. Linquere hd. lossen t seczen (9); lasen (13), laßen (8, 12); v'-L, -lasen (5), -laißen (7), -laissen (132), -lossen (6), -lozsen (4). nd. vorlaten. *Linsa v. Lynxa. *Linseeuma v. Linistema. *Linta klyncke (20). klineke (11). clinck t falysen (19). Linte-, lin the- (93, 132), lintig-, li= tig- (7), liti- (68) -amen hd. lilachen. linen 1. (13), laken (23). hd. lin- (68, 75), lei- (134), li-laeh. slaeflachen (132). pi. alterduch (65). Linteolum charza (-lo), taht (Gf.). Lintepium v. Linipes. Lin-ter, -ther (1), -theri (64b), -tres (43) (cf. ara, alueus) ein drock (12, 43). èro-, var. tre-glin (64). troch (11). ver= kens-tr. (132). swin- nd. -ti'., hd. -drog, -drock, -drag (21). hd. schwin- (76), swein- (74), swue- (6), su-, sauwe- (67), seti- (134), sew- (4, 110, 151) -trog, t -stai (74). eyns swins (17), eyn sue- (8, 13), suwe- (19), sauwe- (152) -drog. suwe- droick (10), -drayg (133J. narten (13). sau-n. (75a), -trog (75b). erach (i. parua nauicula 20). weidling (Das. ). hd. nd. segei in naui, an eym schifi1 (18), in einem sch. (67). eyn siegel; eyn lilachen (X linteum; 17). *Linter i. felter (76), velter winde 74). wint (uach lintisea Sum. cf. leuter). *Linter v. Luter. *Lintheri v. Linter. Lint-eum, -ium linen (11), lin- (99) -laken. lilachin (20). ley-lachen (1), -lacn (4). lynen duch (8). leynen tuch (9). zwagtueh (ni), schortzel doech t lijn= lachen (132). en scortei (se? st?) dok (23). schortel dock (22b). hd. schurtz-, schorcz- (7), storcz- (scorcz-?) -duch, -tuch. schùrcztuch l sturcz (6. cf. Sm. 4, 661). scherz doihe (18). eyn schere LIP duche (21). schnicel duch (5b). zwagtueh (113). Linteus linen (12, 13). *Lintigamen v. Linteamen. *Lintis-a, -ca, -ta v. Lyeisca. *Lintium v. Linteum. *Lintres v. Linter. *Lintus v. Lincus. *Lynum (aus cinum?) kriechensafft (74). Linum hd. flach-s, -B; flaschs (3), flaß, flaiß (7, 152), vlaez (20). hd. nd. vlas (8b, 23), lyn. hd. lein, lyne (12, 152), leyne (67). linsat des flachs (75), har (1). har o. fl. (1, 75). spagen o. bind= faden (112). *Linus v. Limus. Linx, bissw. lincus hd. luhs (6, 93), luch-s, -B (69). luhes (Anz. 8, 93). lohs (100). lochs (18). lueß (20). losch (12). loysch (5). losze (13). lofi (10). los (23). lasche (21). lasß (5b). dachs (4). lust l luchs (7). *Linx, l litica (147) lynt- t slynt- (147), lint-worm (7, 11, 147), -wrm (49), -wurm (secundum aliquos sed haud, verum 75). Lynxa (Br.), lin-xia (gì. m.), -xa (147), -sa (76, Pap.) i. dea bestiarum. gaedynne der beesten (147). *Lio v. Ligo. *Lioparis ags. inugwert (94). *Lipaere schilhen (46). *Lipatum v. Lupatum. *Lipatus v. Lappatus. Liperus v. Lipperus. *Lipidus v. Lippidus. Lip-opsychia, i -othymia (kì. ), -otomia (23), -podomia (i. extasis 6) vn-, om- (ili) -maht (6), -macht (23, ili). *Lippa (cf. gramia) greck (91, v. a. 1539). *Lippa lippe (fluuius in westfalia 20). Lippa i. buccea, bolus, gali, lippée (GÌ. m. Cf. Dz. Wtb. 675). *Lippare schilchen (l). *Lipparus v. Lipperus. *Lippatus v. Lappatus. *Lippere (ì. habere oculos drupedos 11. a. d. Nd.) lypogen (147). schellen (8, 21). Lippe- (147 , Br. , GÌ. m.) , lipe- (74, Gì. m.), lippa- (74) -rus, -us (147) i. deli- (Br. &c), cai- (74) -catus. waicher ; w. o. klarer natur (74). cleynlick, tzart, teder (147). *Lipp-eseere, -iscere (Br.) begynnen czu scheln (8, 9). *Lippeus v. Lipperus. *Lippi-ditas , -do (7), t -tudo (74, 76) auge rodekeit (18). ogen roettin (76). augenflußigkeit, schilheit (74). hagel rotung (sic 7). *Lipp-, li- (4«) -pidus hd. augen-rot (46), -rodick, -rodig, -rotig, -rotig (134), -roytig (152) , -filtziger (74) , l -trieffig (69, 134), -ritzig (1, 3. cf. Sm. 3, 175). ogen rot (6). ogen rotter (76). oghen rodich (23). sawraugig (3. cf. Sm. 3, 278). hagel roten (7. cf. prc). rode auge (piscis 18). ein schilher (66, 70, 74, 151), scheler (67, 133). Lippientibus oculis mit triffenden augen (9). LIQU Lippire hd. nd. schelen. schei -len (22)_, -n (18). schilwen (7). schielen (6). schilhen t ougen fliessen (76). scheelzien (11). sfioggen (100 ,: lipothymia sim.). leepen (kìi.). Lippi- v.. Lippe-scere. Lippitudo (cf. lippiditas) hd. nd. schei-, schil- (8b, 4, 74) -heit. schel-icheit (11), hd. -keit, -lekeit (18), -unge (8, 9). ovgfluz (93). augenfluß (74, 75). trieffunge (125). trewschunge (9). tror; dy trorigen t traurige oughen (4 ohne lat. Glosse). zarrougi (Gf.). ogensijpyng (147). ni. leep-, t druyp- l loopend- (116) -igheyd (kìi.), -ooghe (ne). *Lippodomia v. Lipopsyehia. Lippus hd. nd. schei (qui habet malos oculos 5). scheel t oech-, oich-droppich (132). steyl (13. st. sceyl). schel-er (152), -de (21). schil -her (46, 74), -cher (1), -ender (4). schielender (6). augen-filtziger, -rotiger (74), -trieffer (69, 134), -trief= fender (no), -tropffig (68), -rottig (67), -roetig (66, 70, 152), -roytig (133). drieffen ougen (49). fluz ogin (93). pleraugat (75). ein-, plehin-ougi (Gf.). ruezengich (20. n st. u). maczeraugecht (12). sur-ouger (Gf.), -oker (Sum.), -auig (8). swyr auggit (9). sijpogicn (147). leep, leepoghe (kìi.). *Lipsa (i. truncus t cippus 75) bleich (8). eyn blech (9, 17), ploch, bloch, vlg. clotz o. stock (75). Lipsia (ciu.) liptzk (125). *Lipsit miluus (123). *Lipsanium (i. q. lipsanotheca gì. m.) v. Crispes. *Lypus v. Lupus. *Liphania &e. v. Liuonia. Liquame-n, i -ntum (19) (cf. garum) weych£fucht(12).geschmeltz,ródroopsel (ii6). eyn latte (19). ags. fisc-bryne (gì. Aelfr.). *Liquaminus irihiner (131, Sm. 1, 97). Liquare (i. lique-re 13, -scere t mollefacere 4) hd. smeltzen. nd. smel= ten. weich (4), fucht (17) machen. dau= wen, reyngen, vffen (17). zu-gan (12, 13), -lossen t -flissen (9). oppfern (9). opphirn (8). Liquari weyken vt cera (11). *Liquarieia &c. v. Liquirieium. Liquefacere waich (1), weich (8, 9, 18b) machen. Liquefieri werden geschmeltz o. er- weicht (110). erfliessen (65). smeltzen (1). Li-, -lin- (136) -quentes ags. hlutrae (94, 136). *Liqueratis v. Liquirieium. LiquereM.smeltzen,dauwen, zugeen, weich werden sim. weichen t er-w. (9Ì. wechen (t) smelczin (8). dowen (6, 23). douen (21). doywen (22). zoigen (6. aus zugen>>). fucht t weyche (10). w. t flyßin (19). flussig t fewcht (i.vdusl). clarheit(ioo). Lira (lyr&und lyra no &c.) M.furch, forche, furich (1). fìrig (49). vorch (68). forg (13). forgh (8). fore (12). fohr (125). furgj;21). vor (11, 23). en vore (22, ìos) in de lande (22). voire (147). voer (132). voi- (22^). wasserfuhren (126). eyn seyten spil (7). lyere, eyn seyden spele (147). hd. nd. lire, lyr (68), ber. hd. leyeren (1), leyr, leyer (4). vedel (82). harpe (99, 108). *Lira (cf. lirare &e.) irrunge (17). en dorè (i. stultus 23). *Liramen v. Exorbitió. Lirare, lyrare (147) hd. nd. liren, leyren (66, 134), lieren (11). hd. furch, voren (132, 147) machen, maken (147). lir. singen init eine liren ; lìr. de (?) irn (17), cf. lir-a, -amen, -amentum (gì. m.) aus delir-. *Liria (cf. pirula) i. anterior pars nasi (76). Ly-, li-ricen,£-ricina(147). £-rioeus (66, 110 &c.) leyrer (1, 134). leyerer (9). lyrer o. lyrerin (no sim.). liren-speler (5, 23), -speller (22). lyeren speelre(147). einer der uff einer liren singet (17), in der 1. s. (8), op der 1. spelet (132). barper (23). herper (5,22). herphere (100). Liric-ina, -èna (6) hd. li-, lei-rerin; leyerinne. lir-ersin (5), -ersche (23), -ensen (21), -inne (132), -en spellersche (22). *Liri-cum, -num (17) mancher bande liet (8), leijt (9), ley (17). Lirieus, i liroeus (134, wo lirioeus fehlt) est locus dulehern alìquid facien= dum (7), l. duleis vbi opportunitas est al. faciendi (66 &c, 110 &c); i. d. t suauis LIT (Br.). totter lyeren hoerende (147). dich= ter (10). lop- (12), lob- (93). d. lobtich= ter t manigerley 1. (75). lirici sunt poete vor macher dicti (7). *Lirida ( : lira; anders GÌ. m.) wagen- layse (74), -leyse (3, 75), -leys (4). en worstebogel (23). *Lirinum v. Liricum. *Lirioeus v. Liricen. *Li- v. Lib-ripens. *Liripipium &e. v. Leripipium. *Liriquens v. Linquens. *Lirocus v. Lirieus. *Lirus lirechtich (23). _ Lis hd. krieg, kryg (8, 17).kyff(19). kijff (11). kiuinge (132). span (126). Lis contestata geheget ding (8, 9). litis cont-estatio, -acio (17) ein gehe= get dinck (3), gehegte banck (4. cf. Fr. 1, 394). erste (9), vordirste (8), vor= derscht (17) clage. bestetigung gericht= Iichs furgangs (74). litem eontestari die hand zum rechten setzen (Kia. Mrg.). *Lisatium v. Liquiricium. Lisca (cf. sq.) sniede (Gf. 6, 145. i. carex GÌ. m., demnach keine Speise dock vgl. auch lista snydde &c). *Liscus (st. riscus q. v., cf. lisca carex Gì. m., d. liesch ?) holdrich (102). *Lyscus v. Liciscus. *Lisifagus v. Lilifagus. Saluia. *Lisinna (cf. infinna) lesa (130, Gf. 2, 250). lisina (Gf.). *Lisis (Xùai?) auff-, ent-losung (74). *Lismen (lisinen? cf. lisiuna?) le= sung (7). *Lispa bethysen (8b). *List-a, -ea (19) (i. res spericat por= do panis; crustula 23; tell-erium 3, -irium 1. X discus? cf. lisca cylind= rus gì. m. 4, 427) eyn snydde (19). en snider (23). scheib, prockprots (74). ain schyb ì schniten (76). scheìbe t schnite (4). schevbe (3). talir (1, 3), t keller (sic 1). *Listes (\-QQXT}<0 schacher, dieb (74). Listr-a, -um, ì -is (76) stat (8, 9). *Lisus v. Elisus. Litania v. Letania. Litare (cf. lieare, littare) hd. nd. oppern, offern. *Litargi-con &c. v. -rum. *Litargyricus quecksilberachtig (68). Litargi-rum, -rium, -ria (105) gew. -um, -cum f -con (76), -dum (13), -ton, li- (74), lit- (4) -tarium, lethargirum (Gf.), letargia (11) (i. scoria (74) sinde-r (17, 4), -1 (5, 76). sudor (lat.? 21). zun= del i swam (sic 6. st. sindel l schum). sindterstain, schum, glet (|74). schume, slagge (23). swer t schume (22). suluer- scum (24), -schum (13). hd. schum, schom argenti (76). silber- (17, 74), silver- (85), hd. golt-schum, -ertzt (74). silber-, l golt- (74) -schawm (4, 74), -phaim (1), -fam (2), -stain (104), -ascna (Sum. vi). selber schume (13). silber- (lithargyrum argenti), gold- (1. auri) -glatt (Kia. Mrg.). quoch- (105), queck- (68) -silber. quic= siluer (11). kunterfey (64). *Litargitus v. Letargicus. *Litargi-um v. -rum. LIT 333 *Litarg-ius v. -us. *Litargum (herba) naht schett (6). *Lithargum v. Letargia. _*Litarg-us, -ius (66 &c), litorgus (17) (i. inuestigator minerarum, extractor metalli de foueis 3, 4) eyn ertz finder (5). ircze sindel (17. >< lithargyrum). eyn der do irtz fiudet (21), ertz f. (66 &c), irtz wendet (sic 7). ainer der in der ertz schmidet (76). een de eer (23), arze (22) vindet. ertz-, t artz- 75) -knabe (75), -knapp l -finder l bergknapp (74). hauer (3, 4). heimlich (8, 9. X letheus?), hymelisch (17) diener; cf. litiguri sunt celestes ministri (76) aus liturgi id. (Pap.) ? *Litarium v. Litargirum. *Litator oppferer (8, 9). Literare, eol-1. boickstaven, spellen (147). *Literateria (cf. littoria) schiffesnack (74). *Liteu- v. Lito-tripon. *Litiamen v. Linteamen. Lithiasis der reisend (Das.), reissende (Fris.) stein. Liticin-es (Br. &c), -atores l lituones (76) i. cornu canentes sim. litic-en, l -inator (147) busaumer (74). so wye myt metalen instrumenten speelt (147). *Liticinium (st. licinium) schuowe drayd (19). *Litigamen v. Linteamen. Litigare hd. nd. krigen. hd. kriegen, kregen(5), kyfen. stryten, streiten; zwy-, zwei-trachten. striden (11). Litigatio krigunge (9). *Litigenim ags. bleci (Hpt. 5). *Litiger streyter (9). Litig-iosus, bissw. -osus hd. krig-, nd. krigh-, krich-bar, -hafftig (18). krieg-b' (6), -sam (76), -s (17). voi kriegs (68, 110), kyues(132). haderervnd krieger ; zaghatftiger (versch. von zank; 75). Litigium hd. crieg, krig (18, 4), kyff. strijt (11). hader (75). *Litig-osus v. -iosus. *Litiguri v. Litargus. *Litirus v. Lituus. Litis eontestatio v. Lis contestata. *Litiseus v. Lycisea. Lito (i.proprius seruus 110 &c.) eyge- ner (8, 9). eygen (20), egen (11) man. aigner knecht (74, 75). Lithoeolla kytt (91). kutte l stein= leim (kì.). Lithoglyphus staingraber l ballierer (91). ^Litor v. Lictor. *Litorgus v. Litargus. Litoria (cf. littoria) la naue (GÌ. ni.), ding das zum gestate gehort (74). *Litos v. Littus. Litostratum &c. v. Licostratum. Lithotomus brock- l stén-snyder (Chytr.). *Lito- (9), liton- (76), lycon- (74), liteu- (8) -tripon, lithon-tribon l -trip= ticon l -thryptieos, gr. Xt9-(!)V ^puu- TlY.O'Z (124), litrentipon (74) (i. vngen^ tura de hircino sanguine confectum &c. 76) salbe von bockes plut (9), buckes blut (8), hirfiseinplut gemacht zu pre= chen den steyn in der plasen; salbe die den steyn etc. prichet (74). 334 LIT LIU LOB *Litphania v. Letuania. *Litrentipon v. Litotripon. *Litria v. Latria. *Litrum, partiea, phalanga rick dair men wat ophengt (147). *Litta wirmlin das in der hundszun= gerì wechßt (91). *Littare opferen (4). oeueren (11. aus litare X litus cf. litorare appellere 61. m.). *Littari v. Lieitari. *Littarium v. Litargirum. Littera des buches stab i. funda= rnentum (13). hd. buch-stabe, -stab, -stap (12). boch- (14), hd. bu- (5), buy- (152), boy- (9), bo-stab. bustayb (19). botschafft (20). bokstaf i breyf (23). hd. (sg. pi.) brieff, briffe. lytter (132). schrifft (no). lit-ere (64), -tera (75) absolutionis ban ent-loßung, var. -schlahen o. auflesung (64) ; brieff der entbuntnylS ; appellatio^ nis br. der waigerunge (75); exeom= municationis br. des banns (75) ; ban-br. (64); interdicti kirchen v'schlach brieff (64); br. der verbietung (75); recogni= tionis kund 0. vergicht br. ; relaxa= tionis entschlach br. (64); r. I abs. entslabrieffe (74). Litteralis litterlec (99). Litterate papeleke (99). Litteratio stowegbe (8i). Litteratura hd. schrifft o. lerung; scbr.-l. ; 1. der geschrifft (6); g. oder 1. (no); g.-l. (134), -lernung; gschrifft-1. (67); schrifft-1. (1, 4), -gebitte (5b). scrift ìeringe (23). buochwizi (Gf.). Litteratus hd. nd. gelert. gschrifft-g. (1). einer der geleert ist (68Ì. gelart (17). hd. eyn gelerter (no); scbriff-, gescnrifft-g. ; schrifft-gelorther (152), -ge= larter (18, 133); scbriff gelard (5b). en scrift ghelarder (23). *Litteus (aus luteus?) stinckende (19). *Littineus en gaspe (11). *Littor-ia, -aria (94a) (i. trabaria 23; cf. lit-erateria, -oria) en schep (23). ags. trocbscip (94a). *Littos v. Littus. *Littra (cf. litra GÌ. m.) hant-vaz (20), -vat (11). Littus v. Lituus. Litt-, lit-us, -os (i. q. portus) hd. vbir (9), fiber (19), uber (17, 75 s. u., 114, 133), iiber (4), ober (Mss. mog.), cyber (152). uuer l ripe (99). uver (20). vfer (12). ufer (3). ouer (10, 23). oeuer (11, 132, 147) an dem wasser (132). ober fare (13). vr- (74), an- (66, 70, 74, 151) -far. stad (49). ein stadt (134), stad-e (6), -en (110 &c.) an dem wasser (68, 69). ge-stad (67, 76), -Stat (66, 70, 74, 151), -stalt (sic 7). merstedi (93). bort (22b), boirt (147) t rant. lend; gestatt; gstat dar zu man mit den schiffen fert; des vber (75). land am mere, var. im meer (64). *Littustratus v. Licostratum. Li- v. Le-tuania. *Lituones v. v. Liticines. Lit-uanus, -wanus |(5b) litoger (17). lithe (5b). Li-, selten lit-tura tunicha (Gf. 5, 432, doch wol lat. t. murorum 140) tunch- (100), cleyb- (8, 9), smer- (9 sim.), smicz- (20) -unge, smette (99). lieb der pueh- staben o. morter (74). Liturgi v. Litargus. Litus v. Littus. Lieus. *Litwanus v. Lituanus. Lit-uus, -tus (20), -irus (75 var.) (i. lassitum 76 st. elassicum) horn (8, 17). hd. her-, hoer- (76), jage- (20), jegers- (19) -horn. eyn herr horen (4). krumme= pfeif (91). ha. bo-, ba- (109, 132) -sune. bufòawme (9). trom-pet (132), -met (no), trummete (109). ags. crycc (94, 136). *Litus („per simplex t") leiten an einem berg; vnde wiltu sicher reiten, hut dich vor den leiten , so vellest du nit vff die seiten (75). *Liuanea v. Liuonia. *Liuax (i. lluidus 23, impetuosus 20) heiJick t swarcz (19). hatich t swart (11). liaestech (sic 20). *Li- v. La-uendula. Liu-ere, -ire (76) fescere (147) M. nd. blawen, blauwen( 1 32 ). hd. blaen t swer tzen sim. bleuchen (7). blowen (6). blaw (110), geel (110 , 132) machen. vaelen (20). swarten (11, 23). swerten (22). smerten (147). hd. hassen. nd. haten. *Liueus wont (17). Liuia (cf. liuio) i. immundicies por- corum (76). gneyst (9). gnyst (8). *Liuia harlifa (,121. cf. licium har- lopha ib.). Liuia holtztaube , belg. houtduyve, brah. croisi (116). *Liuialis v. Linealis. Liuida toxica ags. tha uuannan (in 94 irrig Ein Wort) etrinani (136), aetru nan (94). Liuiditas neyt- (9), nyt- (8) -heyt. Liuido geiten (Gì. a. 1418. v. Sm. 2, 82). Liuidus (cf. lo-, lu-ridus) geschla= gen vnd hat schwartz plutig straum in der hant (75). plab stremiger (1). blaivwe stryme (5b). blaw (110 sim). knutschblaw (140). kolsch, k.-lecht (Fris. cf. Fr. 1, 532c). geel (no), bleich gel (17 &c). blawelich, geyl, mylìvael(132). dotfarbig (65). brun (7). swartz; brun farbe (17). sw. br. f. (5 &c). sw.-flcckig (65), -brune (13). swart brun varwe (23). blond varwich (147). malschuartz fin), teyg o. rotò (125). neydig (4). nid-e6(21), -ts (5), hd. -ig, nd. -esch. geitig (GÌ. a. 1418). hd. helJig , hessig. nd. hatesch. gehessigk (21). slibberich (109). slip&= rechticheyt (23). smettich, smertlick (147) *Liuio (i. macula t filum rtthis 74, infirmitas l immundicia 66 &c. , imm. que fluii de fimo &c. 75. cf. luuio) un- fiat (8). atei (75. cf. Sm. 2, 26. Br. Wtb. 1, 10. aach. ad/, wanger. adel helgol. edel). eyter, pfynne, vnreinigkeit, be- fleekung; netz-faden, -garn (74). *Liuire v. Liuere. *Liu- v. Lib-isticum. *Liuo (insula) lyue (12). Liu-onia, -anea (18), t lyfonia (li), liph-onia (17), -ania (5b) hd. nd. lif- (23), lijf- (132), leif- (71, 74, 134, 135), hd. Uff-, lifen-, lyphen- (5b) , liffen-, eiffen- (sic 4), liuen- (18) -lant. lofen ein stat 0. loffenlande (liu. 74). Liuor grynt; vnstlath nicht (st. vn= flath trìyfì) vnwdickeit grymmyckeyt angist (5b). vnwirdekeit; male; wonde; eyn dotbroch(^) bule(17). buie (12,23) kule (,?5). bole (18). eyn bfib(s^c6).nyt 0. haß 0. vnwirdig (8). neyt, vngunst, blutrunst, vorwndet (9). wunde t geczenke (8, 9). swartzer strame in der hut nach dem streich (75). hd. slag, l mayl (5). slag- (22), slach- (23), dot- (65) -mal. slag- maseln (1), -mosen (2). blaue streicn= mase (Fris.). narwe 0. plage (8). narbe o. pflage (9). plab (1). kollsch (126). fuel- t swarcz-heit; haaz (20). hd. haß, hasß, has (6). smerz 0. haz (30a). smert (147). hat (23). nijth (93). Liuior inuidie entgu-, var. engii- ndung des nydes (65). *Liuoricus sture (74^. *Li-x, g. -eis, -tis (i. rotunditas 74, r. ferri 76 vnde texitur lorica, cf. lieium) drat, eysentzayn, preifiringlein (74). ha. eyn pantzer-, bantzer- (76), bancer- (3) -ring, -rinck. *Lixa gesotten wasser (75). Lix-a, i -or (110 &c.) hd. wasser- nd. water-dreger, hd. -treger, -dreiger (21 &c), -trager, -drager(132), -drechter (sic 5); w.-koch , -man, -er; ritter, weppner, pub (74). sudeler (pi. Chytr.). slahter (104). Lixabundus wyt schrydende (147). *Lix-ale (4, 74, 75, 76), -alum (16, 18), -ialium (8, 9), -arium ( 17), -iuium (3) (i. perpentaculum 75) sprutze (8, 9, 16, 75). sprucze (4). sprucze (3). sprutz (74). sprotze (17, 75). spritze (18). spritz (76). Lixa-re, l -turare (74) hd. syeden; wasser, in l im w. s. l kochen. wefiern in seden (21). in water zeden (23). wallen l sprutzen (75). *Lixarium v. Lixale. Lix-atura, -ura hd. siedunge. *Lixaturare v. Lixare. Lixatus v. Lixus. *Lixeinium v. Lixiuium. *Lixere zieden (11). *Lixialium v. Lixale. *Lixinium v. Lixiuium. Supposi= torium (x laxatiua sim.). Lixi-uium, -nium, -uia, lie- (68, 132), liz- (46), i lixc- (64 : cinis) -inium, lexiua (121, 141, Gf.), leeiua (Gf.), laxiu-ia i -a (q. v.) hd. Ioga (121 sim.), loge (6 sim.), iauge, laug, laugk (4), lau (Gf.). nd. loghe, log (46). sud (125). *Lixiuium v. Lixale. Lixor v. Lixa. *Lixula v. Liga. *Lixura v. Lixatura. Lix-us, -atus gè-, wolge- (75) -sotten (75, 110), -sodden(19), -soden (132),-soodeiì (99), -saden (11). *Loafìcus (cf. lao-, la-, ia- ficus, eristula) wann-oweho sim £-unwuchel; grunspeht, grountspeth (Sum., Gf. 1, 634. 6, 325). wannewehe (84). wech (93). grvoni- (127), groun- (121) -specht. quecstert (23). loaphicus l larificus auis (76. cf. larieus). loavatus wannenwecher (34). leofìcus wannwehel o. rottelwey (74). *Lobarum v. Labarum. *Lobia, Xófiia. fasenarblì (#U4). *Lobica cabelow (98. piscisi). Lobium, louium (17), lubium (17, Fr. 1, 583c), lopis (Sum.) (cf. cenaeulum) hd. lobe (6, 13, Sum.), lòb (7), laube (9, 4), leube, leyb (21), vorlauben (Fr. I. e), loube t byne (71); bune (13), byene t LOG hijt (IO), bone (23). bnid (49). done (18, Mrg.). done (12). solre (11). spacierstede (147). Lobus ohrleplein (111). *Locamen setzunge (20). Locare hd. setzen. nd. zetten. besetten (eyn bus 22b). huren (99). v'-h. (20, 97), -hueren (132), -lyhen (no), -miden (i. conducere 10, 12). Loearium (cf. dacia) sfatte- (Fr.), steli- (Fris.), stali- o. stand- (kì.) -geld. Loeatio setz- l virhur-unge (20). v'huringe (99). hnre (si). bestentnifi (65). leyherung (64b). Locatum daz vmbzins gehhen ist (93. cf. conductum). gesetzt ding an ein stat (65). Locatus gesetzet (6). gheset (23). vndermeyster (5b). *Loc- t lok-eyum lyhung (65). *Locellum (i. praedium GÌ. m.) schrin t l'ade (6, 23). Locellus (oft i. loculus, forulus &e.) stetel(75). eyn cleynstetlin (no), stedehen (132), seckbn (68). seckel ander teschen (6). eyn sach inder deßen (21). en vak in der (23), falt, fach 0. tate in einer (74) taschen. eyn t. -fach (5). eyn falde in der deschen (17). eyn walt in der der deschù (7). *Loceo v. Lotio. *Loci-a,-mum, -nium, -um v. Lotium. *Loeio v. Loti-o, -um. Locitare seczen (19). seetten (11). Loerectare v. Lorettare. Loculamentum dauben-hurdt (111), -hurt (i. nidulus Sm.2, 237). fach, gehalter (Fris.). waaben 0. henssle der ymmen, ni. honichraet (ne). *Loculentus i. pulcer (voce, ex quo), opulentus (Gemmae. X locuples!). seer (no), seir (132) rych. Loeulosus voli dat- (128), schluff- (126), sehlapff-, vnderschlecht- (126, 128) -linen. Lo-, la- (1) -culus (i. locellus q. v., forulus, bursa &c, cremeria sic 76, feretrum t libitina 110 &c.) lichkar sim., scrine, sarh-scr., seckil (Gf.). bore, sarch, bette, diep bewtel, augen schalk (9). butel o. sarck 0. bette (8). budel (99). b. t bute (100). kleinfì pudelin (75a), beiitelein (75b). todten-kist o. -bor (110), -bar 0. -baum (126). doten baar (68). doden kist of baer (132). gehalterlin (126). by-gurtel (7), -girtel t ain baur (76). aser (1, 3. cf. escarius, eassidilis). eser (5b, Ob.). Loeuple-s, -x, -tus (110 &c.) hd. rich, reich (9, 88). hebich, der vii gneter hat; glaubhafftiger &c. (88). Locupletare hd. rich, reich machen. nd. rike maken. reichen (64). *Locupletatio reichtum (9 sim.). Locupletatus rich gemacht (110 &c). einer der do voi ini butel ist (65). *Locuple-tus, -x v. -a. Locus stat, stad, stayd (19). nd. stede, ein end (75). hd. sach. habunge l gericht sewl (9). sele not h. notdorffte (17). not t not-durftikeit (9), -dorftig (8). 1. campestris platzfeldt; 1. sylues= tris geholtze (125). 1. a minori ad maius bewerung durch ein cleiners zu eim LOG grossern, vet/r. grossen; 1. maxima ein vrsprunciiche warheit (65). Locusta crepazun pi.; hou-schrick, -screcho, -scrichel sim. (Gf.). hd. hauwe- schrick (10), -schrecke (17); haw-, hau- schrecke (5 , 133) , -schrig (5b) , -sregk (21), -schrick; how- (68), hew-, heu-, heii-(134) -schrecke (4), -schreck, -schrick (18), -schrickel (74). hevscherken {pi. 3). hoschrech (16). hóschrecken (25). hoeusreeh (102). heischreck (hey fenum; 75). hòscrichil (104). haulescrech (se? st? 13). hauspeck (71). haurecke vnd ys gestalt vilna also eyn kolspranke (22b). coilspronck, hoeyspring (147). kol- sprenke (23) , - sprinke ( 22a ) , - spring (74). koelsprenger (11 , 132). kohlsprink (74). kotsprincke (sic? 78). sprankele (85). sprinchane (106). heusrecke t hup= per l sprenger (20). welsehe howsprink (Chytr.). matoscregh (Gf.). mat-schreck (49, 74). haber-schreche (Gf.), -schreck (1, 71), -sreck (45), -vrez (10 ). stafol (Gf.). nd. stapel (Chytr. &c. ). boi- sim. (Gf.), hoei- (93) -staffel. hoe- (46), key- (46) -steffel. heymgin (21). hd. (mss. mog.) hummel. nd. hum-mele, -eie. herba (de qua apes sugunt 18) hummel crut (17). vile (lat. f 18). lammer-lattich, -weid &c. ; niesel-, nitzlein-, nosselgen - kraut ; leb= taressig; ni. veldcroppen (143). ni. stuer= crabbe (piscis ne), langust ein kraut davon dy immen das honig saugen; o. klein vogelein davon sich sant iobanns baptist ncrte (74). Locutorium gespreche (i. locus coh loquii 20). *Lodal-gia, -lia (v. Hamb.) (piscis) lùgena (Sm. 2, 448. Gf. 2, 159). rinne (v. Hamb.). *Lodex (*. lodix 66, 110 &c. cf. ledix) hd. cu-, gii- (4), ko-, go-lter, t colcer (74), gulteren (Fris.), kuter (69, 75, 134Ì. nd. colte, hd. chotz (i. culcitra 1, 2, 3), kotz, deck (19), leinen d. (91); decke. eyn ruch d. t cleit; eyn lin ci. (17). horen ci. (8). ein bedtkleid (110 sim.). dekene (22b, 109). wenneke (109. cf. wenneckel v. recidura). een vlasscaert (108. i. q. vlasschaerd lodix villosa km., cf. balschardus?). ein schalav l ein teckt (i. vestis irsuta i pilosa 3. cf. schalaune amiculum Fr., Sm. 3, 342). *Lodium (cf. lodia gì. m.) vlemsche vinstere (108). Lodix (cf. lodex, ledix) linen (8, 18), leyne (9), bet- (110 &c.) -kleit. lod-e l -o; farmahi (herba; Gf. ). ags. lotha (94, 136). zussa aids l genus vestimenti (141. cf. Gf. 5, 711). *Loetum v. Letum. *Logeteca v . Logotheta. Logica , loyca hd. eyn konst der wairheyt i daz bekenteniz (5 sim.) ; eyn kunst (18); redende k. eyn k. der war= heyt, i der bekantnisse (23), t her kant= nuß (76). die k. der listigkeit (64). ein bekenntnifi (17). (in 65 lange Glossie= rungen. loyca Biridiani, Bikleff, Al= berti, Oceani 1). Logi-, loi- (75), loy-cus ein lerer der suchenden kunst (75), des weges ze kunsten (93). hd. nd. eyn war reder. eyn vor-r. (76), -ridder (21), -rede l -beschower (23). hd. eyn wair-, war-, vor- (76) -bekenner, wair erkenner (7). LOM 335 listiger vnerkanntlicher (64c), vnd er= kanter (64b) warer disputierer. en be= schower der warheit i der bekuntnisse (22b). *Logio v. Longio. *Logiteca v. Logotheta. Logium (i. lamina in pectore sacer^ dotis) hd. prustplech ( 74 ) ; brost-blech, -eysen (4). legi-on (74, 76), -um ». mo= nile (74, 75), ornamentum pectoris (75), 0. tectoris l rationabile (76). brustge- spir, var. -sperr; i. torax brustblech, vlg. blaten (75). hefFtel (74). Logodaedalus lugimeister (Gf.). wor= tendichter, ni. schoon-spreker, -praet (116). Logos v. Logus. Logothe-ta, -ea, loge- (76), logi- (74) -teca (i. interpres) einn fursprech o. sprecher (110). eynes fursten fur-spr. (68). eyn vorsten woert halder of spr. (132). bedeuter 0. dulmetsch (74). Log-us, -os (Br. &c.) rede (9). redde (8). red, wort, vrsach, rechnung t raf tung (88). *Loyc- v. Logic-a, -us. *Lokeyum v. Loceyum. *Lol- v. Lor-amentum. *Lolieo v. Loligo. *Loli-cus, -tus (i. mundatus 76) ge= reynget (18 sim ). *Lolifa (aus coliphium?) strucel (Sum., Sm. 3, 691, cf. 682. Gf. 6, 761. W. tort-a, -ula, -illus. In nhd. Mundarten wechseln str u. spr). Lo-, lol- (116) -ligo (paruus piscis 76 , p. I herba amara Br. &c. ) dinten- (ii6), black- (n 4&c), plack- (kì.) -fisch. ni. zeecatte (116). Cf. luligo. lolieo (piscis 141). *Lolitus v. Lolieus. Lo-, lol- (74, 97) -ium (i. consolida 74. cf. nigella, zizania &c.) lolli, ratto, getto (Gf.). lulche (93). lulch, lolch (143). lvlch (87). lilie (sic 18). hd. ratt; r. o. schneller (9i); rat (67); rat-e (8, 9), -te (74), -ten (69, 134). hd. nd. rad -e, -eie (22), hd. -en. roten (i). dolc l nyghel (108. aus nigella), dolck (KM. nnl. dolyk neben lolyk). miggel (99). ruchkel (106). wal-, walm-wurtz, zeit-, hertz-lose (74). ags. atae (94), ate (94a), atte (136). hd. nd. heder-ich, -ech (97), -ick (11, 22), -e (23). hd. hed-, led- (sic 8), hey- (3, 5b, 17) -deridi, heidrich (4). hadreich (1). ee- t ha-drich (105). turt l durt (75). twalch (Chytr.). tw.-weitzen, w.-tw., durt, dort, trebsen, trespe, walch-tr. , trest= dorp, ni. dolick, harick, droncaert (143). rouweetzen (116). wichen(7i). hd. vnkrut. dresp (47). trebs t dotter (74). drepse (85). drefifs (74). trefftz (75). soler, vlg. luben (i. zizania 75. X lobium!). *Lomaeus (auis, vor lobium; cf. len= tica, lucifuga) ein liegstelcz, uberge^ schrieben epich (6). Lomentum (i. vtriculi l redundago 125, fomentimi 20, 147) fo- (20), fu- (19) -dunge. vodinge (11). voed-, ner-yng (147). groet (125) cicehe (104). vueska (141. cf. Gf. h. v.). wasga (Sum. vi), abwaschung der vnsawberkeit (74). bonen- hd. -mal, ni. -meel (116). *Lomerillus v. Alietus. *Lomieulator (cf. lomacus?) legelen (11). 336 LON LOR LOT *Londonia v. Lundonia. Longale (i. trahale 74, mediaminus 75 ; cf. prolongale , labeten) lignum currus tusschen die achterste rad vnd die vorderste (132). teysel (3). deyssel (4). lang- hd. -wagen, -wit, -wide (9), -wid (6, 74, 75), nd. -we (22) im wagen (75), an einem w. (74). lancwaghen (23). eyn lange wit (19) , lenquid ( 17 ) an ey wane. linquet (21). lenghe-hale (22b), -hai (109). Longanimitas (i. expectatio, longa e.) hd. nd. stedi eheit. hd, lang - mudekeit, -mutikeit; gros- (1), starck- (75) -m. : verlengerung (68). beidicheit (20). gne= diclich gedult (10 sim.). gedultikeit (9). Longanimiter langwyrig-(i io),lanck= moede- (132), starckmutig- (75) -beh. Longanim-us, -is hd. lang -mutig, -mutig, -mudig, -modig, -samlich (68). nd. lane modich. starck mutig (75). groß mìitig (1). gros mugig (2). geduldig (8, 9). hd. nd. stede, beidig (20). gebeidech (99). gebede (100). wol-beyder (13), -be= der (12). *Long-anon, -aon v. -io. Long-are, -ere (5b) hd. nd. lengen (147), v'-l. lingen (13). legen (sic 18). hd. lang machen. lanck maken (147). Longe hd. verre. nd. verne. von vere (5). *Longere v. Longare. Longeuitas eltin (76). hd. alde-keit, -r, -rheyt (9); alt-er, -heyt. nd. oldi= cheit. Longeuus hd. alt, aldig, lang -alt (5b), -altig (1), -lebig (75), -wirig (64), -werig (65). nd. aelt (11), oldich (t) olt (23) ; lanck van tijt ( 147 ). *Longinosus veer (11). Longinquare verren (20). Longinque hd. verre, ver, ferr. nd. verne. von vern (18). Longinquitas verrekeit (8, 9). ver- (20), veer- (11) -heit. Longinquus hd. verre ; von verr-e, -em (69), -en, vern, ver (133). fer her frema (64). nd. van verne; dat veer is (11). Long-io (8, 9, 18), -aon (75, 93), -anon (114), logio (3, 4, 76), legio (75) (i. viseus stercorum 3, fiscus i lien 75, podex 74) mast- (3, 8, 4), maß- (76), mas- (9), arJB- (74), ars- (75, 93) -darm, -darn (93). mafie baum (sic 18). wust (aus wurst), mittelfinger (74. cf. hea= percaneeus, verpus). Longitudo hd. lang-, lan-ckeit, lenge. nd. lancheyt, lengene. endeloz= keit (9). der leng endloßikeit (63). Longiturnitas langwirikait ( 76 ). lenge- (18), lengelechti- (17), werhaftì- (8, 9) -keit. lanckheit der tijt (147). Longiturnus lang-ig (18), -ick (5), -ich (23), -lich (6), -werende (20), -werig (75). hd. leng-ich (21), -leich, -lich, -elecht (17). von ferr-e (12), -em (10). Longo- (17), yew. lum-, lu- (4), lam-(l) -bardia, lum-pardia (67), -bar= già (17) lamparten (1); 1.-, lamperten- (4), lumbarten- (69, 134) -lant. lumb'ten (23). lombardy (68). lumbardie (18). lam-pert (6), -peten (5), -pden (7). Longobardus a um langbart, per sincopavi lum bar t (12). Longulus wenig lang (8, 9). Longurio pagatz l langerstarr (112. cf. Fr. 2, 37aj. ni. lange lenter (116. wett. langer lenz, mie fauler 1. Fr. 1, 607). langreckert (Fi-.). Longus hd. lang. lanck (1, 18, 23). lanckh (1). *IiOnscena v. Linistema. *Lonum v. Lotium. *Lonum (cf. limo, luno) eyn speych an ey rade (18). seych (8). seyte (9). *Lopetus v. Huso. *Lopicus (i. fresus, blesus) stam-, tott-eler (147). *Lopilopius gali, wingneron (122). *Lopis v. Lobium. *Lopheum spiegelladt (111). Loquacitasredehaffti- (17), schwetze= rig- (65) -keit. cleff-ikait (76), -ung (18). lappinge (11). Loquaciter clef- (110), claffe- (132) -lich. clapperig (68). Loquaculusredsam(iio).vastschwet-- zig (68). wat elaffachtich (132). Loquax hd. cleff-ick, -is (12), -seh (19), -s, -ere (100). elaffachtich (132). clapp-ich (11), -art (99). cleppelesch (22b). hd. sprechig, ge-spr. (17), -sprech (76); sprechlich. sprekelick (23). hd. red-, rod- (67) -sam. Loquela v. Loquium. Loqui hd. spre-chen, -gen (13); red- en, -den (7). nd. spreken. klappern (62). cosen (22»). *Loqu-ium, -eia hd. sprach.wdsprake hd. nd. rede. redde (21). reyde (13). sagmer (-eia 74). *Lora zugel (6); ein togel (23). ge= rems (i. peribolus v. a. 1618. cf. Sm. 3, 92). giechhalme (Som.), iochalmo sim. (Gf. cf. lorum). *Lor-, lol- (100) -amentum hd. nd. gesm-ide, -eyde (9), -itle (99). festen- (17), gruntfest- (8, 9), strigk- (8), scrib- t bild- (9. st. strick- t bind-?) -unge, gruntuest von holtz geschlagen (75). bowred- t stakett-inge (i. concatenano lignorum &c. 132). giochelmo (Gf. cf. lor-a, -um). beschot van plancken; haenbalck (i. laquear 147). Lorare zeumen (110). breidelen (99). strygelen (68). Loratus ge-zeumt (110), -zemt t -strygelt (68), -tzoemt? -breydelt (132). Lórarius v. Cireulator. *Lore- v. Lori-narius. Lorett-, loreth-, locreet-are ari-, arc-etum vox (gì. m. cf. oreetare). *Lor-eus, -ia v. -ius. *Loriare &c. v. Loricare &c. Lorica (i. pan-cerium, -serium) hd. nd. pan-tzer , hd. -cer , -cir , nd. -ser. bantzer (68, 76, 93). ein bancer rinck (3). hals-bant (11, 17), -perg (93), -perge (Sum.), -berghe (81), -berch (106, ìos). halßberch l helm (20). halz berg (8). bronige (bromge 109). bragendin (126, Piot., Fr. cf. Gr. wtb. 292), brage-ndin (116), -din (Onom. a. 1735 Sm.), prage-din (Pict.), -sein (Das.), pregeisen (Alber.), ni. pragesijn (116), samtlich aus frz. hrigan- dine cf. Dz. wtb. 70. — habberguyl (ìos, Kil. afrz. habergon &c). glenter (scale m). geremß, lene, gelender (Das.). gi= sartiui (Gf.). Lori-care, -are (23, 152) wap- hd. -en, -ennen (19), -nen, -pnen (76), nd. -enen. hd. woffen(6), pantzern; pantzer an legen (134), eyn paneer an dun sim. Loricatio wapenunge (20). Lori-catus, -atus (23) hd. nd. ge= wapent. gewoffent (6). gepanezirt (8, 9). *Loricifex v. Lorifex. *Loridus (aus luridus) i. pallidus plaicher ; liuidus id. t swartzpawm (sic) ; scabidus id. I grindiger. vinster, vn= sawber (74). *Lori-fex, -cifex (75 var.) sarwecher (8,9. st. sarwercher). salwirt (74). pantzer- (75), pili-, zaum-, ringel- (74) -macher. *Lori-, lari- (19) loro- (74, 75), lore- (74) -narius, lormarius (122, Gì. m.) czaumemecher (19). zaum- 1 ring-macher (74). toem maker (11). riemer t zoumer (75). gali, lormier (122, Gì. m.). Loripes stel-zere (Gf.), -tzer (8, 9, 49 , 64 , 74), -czener (10 , 125). stulczer (12). anfiis (93). crumbeinig (17). ni. crombeen, slimvoet (116). krippel (76). *Lo- v. Le-ripipium. *Lor-ius, -eus gepunden-, -ia krumpt- ding (74). *Loronarius &c. Lorinarius. *Lorulus vort (22b). Lorum hd. zu-, zi-, zo-gel. nd. tugele (199). breidel (11, 20). hd. zaum, zom (68), tzame (67); zovn- (93), zaum- (75) -leder ; kordel l bintseil (20) ; bant (10), hals-b. (19). riem (110, 132). hd. piz (2), piß (9), pis (1), biße (10); ge-b., -bili, -bisch (5), -pili (74), oft in freno, am i anden (5) zaum, o. an einem zugel (74). en belte (X bette) in ferno (sic 23). en tom-b. (22). iohhalmo sim. (Gf.). geysel= rim; pancerringlein; thires swantz (74). 1. vagine ortband; restium dy welle (125). lynen of lederen bant (147). *Lorus v. Larus. *Loruus ( aus larua) schutdouel t schutduuels heubt (19). mumme-hart (19), -line (11). *Lossia &c. v. Lotium. *Losstrum v. Lustrum. *Lossus v. Colossus. *Lot-a, -o, loth-a, -o, lato (2, 147) (jpondus, III solidi) hd. nd. lot. hd. hot (sic 7), lott (1, 1), lotte (21), loth* dry schilling (68, 110), loeth (3), loyt. loit gewicht (147). *Loth-en (Gf.), -on (aus XojtÓc), lat. mella geiz- (i3ib), gieze- (Gf.) -poum. *Lote-x, -r (8b, 75) (*. attrillus 75) weseh bluel (17). bluwel (8b), blawil (9). pluel, varr. pleul (75). Lotio , locio , loeeo hd. wasch-, wass- (5), wesch- (17), wess- (20), reyn- (21) -unge, wassch- (132), was- (23) inge. Lo-tium, gew. -cium l -ssia i -num (i. vrina (76), t -scia i -ssa (74) lauge (19), loeck (11) t vrina. esels seich (no), piß (132). s.-wasser (93). pruntz-w., harm (74). mannes seyche l gemene pissen (9). gemeyn pisse (8). netze (114). harn (100). esel-h. (75). bruntz (126). loci-a (asino- rum 76 &c.) esil seyche (9). eusel seych (sic 8). -o s. der tier (74). -nium meide seich (17). -mum vrina virgmum (76). *Lotix v. Lotrix. Loto v. Lota. LUB *Lothon v. Lothen. Lothophagi v. Letofagus. Lothor hd. wescher. seiflher (Agr.). *Lotria (cf. lotex?) eyn stecke (9). steck (18). sterck (8). *Lotricus (i. vispilio, parasitus &c.) lotter (75). *Lotrin-, lotri- (10) -già, lutra (74) lothringe nomen habet a lothario impe= rotore t. lutter (12). lo- (10), lu- (74) -tringen n. h. ab i. t. 1. (10), ein lant 0. hertzogthuin (74). Lot-rix, -ix (23), latrix (1) hd- wasch- (1, 116), wesch-, wess-, wefi-erin, l -in, ni. -ersse (116). wesch-in t -erin (74). wescher-sche (22,132), -che (sic 23), -son (sic 8b) der kleyder (22). wesserse (20). blatz (Hen.). Lotura wessunge (20). Lotus gewesch-ein (20), -en 0. reyn (64). *Lo- v. La-uendula. *Louium v. Lobium. *Loutrus v. Luter. *Lox (alph. lod- st. lodex) ì. vestis pilosa et hirsuta ahi kotz (76). *Loxi-a, -as (Ki.) (auis) kreutzvogel, krumbschnabel (140). grunlitz (kì.). *Lozos (cf. ludellus) stier (104). *Lubella v. Cupella. *Lubescere ( : lubrieus) halatzen viid schlupfferen ; hel, var. hai vnd glat inachen (75). *Lubigo (piscis, i. pusillus; aus lu=' ligo) Stekelig (V. Hamb.). *Lubisticum &e. v. Libistieum. *Lubium v. Lobium. *Lubrìea instr. ad plan-andum (66 &c, 74, 76, 110 &c), t -tandum (74) vestes lineas, t lubrum (75) aia waltz (76). schlicht zu dem linen tuch (75). mang, planyer (74). Lubri-eare, t -fieare (75) (i.lubricum t immundum facere) gli-ten (5), -tten (8), -den (17, 21, 23), -tzern (7), -tsen (133), -tzen (132), -tzschen (110). hd. gli-, gly- tschen. gleden (18). glat (110 &c), vnreyn (17), sii- (9), sclili- (75) -ppferig machen. schlipffe-n (6), -rn (64). intsluppen (20). schlymen (68). vnreyn-en (9), -igen (8). Lubrieitas helheit (110). slymicheit (132). schleymigkeit (68). quaede lust (20). Lubri-cus, t -s (8, 66 &c, 110 &c.) slaffur, sleffar; ansliffonde t enzlipftiu (culpa Gf.). mhd. slepfer, sleif. hd. nd. slippe-r, -recht (5). sliffer-ech (18), -ich (9). haele t sliphich (Sm. 3, 456). schlipffig, hai; willwenckig (126). slipfrig (1). schlipffer-ig (75 &c), -et (64). slup-fer (71), -Bende (8). schlup , schliip- (75b) -perecht (21), -fferig t hai, var. hel (75). heel (88). sleifericht (71). slecker (12, 17). wd.slimich. hd. slymi- g, -ck. schhmig (39). hd. nd. glat. M.glad.wd.glet. glaet(10).glat(12). vnstete (8, 9). quaet lustich (11, 20). vuylich (132). *Lubr-icus, -ìcus ( cf. lumbrieus) hd. (Mss. mog.) regen-, spul- (5b), spil- (20) -wurm, -worm. *Lubrifieare (i. labescere, andre Glosse i. lubricare s. o.) glat, hai vnd schlupfferig machen (75). *Lubrinas uittriniu (st. lutrinas ot= triniu; Gf. 1, 158). !llEFF!*HACH l* LOSSARIUM LUG *Lubripellium hant uninc ( 104. cf. ehirostringa). *Lubris (cf. lubrieus) hel 0. glat (75). slecker (17). slimik (9). slipfferig als ein ale (74). *Lubr- v. Lib-isticum. *Lubrum v. Labrum. Lubrica. *Lubrum (cf. lubris) slecker (17). Lubrum (i. rallum 74, rasile lign um, -eum 66 &c.) holtz bequeem orti wer= den geschafft (132). hultz - inscharsach (74), -en messer (75). *Luburna v. Mustus. Lucalis v. Gillo. *Lucana v. Lacuna. *Lueana (cf. lueanica) mette- (23), met- (22) -worste. Lueanar, lacunar^. cf. 147 1 (i.fouea mlucoßr.,luto 74. cf. lucar) fenster(no). finster (132). oberste (9), dach- (6, 74), slack- (3), schlag- (4), aufSgese.hossen- (74)_-fenster. obirste finster (8). sneck als in gewelbten heuseren; hangender= leucliter (74). lamp bernende in der lucht (147). mort-kule (132), -grub (no). mordergrub (68). roeck- (132), rauch- (110) -lodi, kiste (81). *Lucanar (cf lucar) walt zyns (17). *Lucania (cf. sq.) leber-, lugen- (Gf.), lungen- (Sum.) -wurst. Lueanica hd. wurst. (76, Gf.) -, lepara- (Gf._), leber- (13), brat-, brot-, brod- (17), braid- (7) -wurst, -worst. schibling (91). suelt l sult (97). ags. maerh (94, 136. mearhgehajcca Bosw.). *Lueanus(^.eerwMsi2ó, bestiola) schro= ter (111). schreter (91). hußenborner (125). :1:Luear (i. fenestra furii l fumarium l tholus Gf., tholum 127. cf. lueanar) rvhhus (127, sim. Gf.). Luea-r, -nar (q. v.), t lugar (74) hd. walt zyns. nd. wolt tins. der zynß von einem wald 0. busch (no), vorsters lon (93). Lucar msc. auis qd. (Br.). *Lucari-s v. -us. *Luearium {cf. lucar) eyn furer lon (5b). Lucari-us, -s t lugaris (74) (cf. forestarius) heger (4. cf. Fr. 1, 395). walt-furst (7), -weenter (132), -hieter (76), -huter (68), -herre t -frawe (lug.) I -hawer (74), -meister (110). wolthoeder 8i). hd. forst-m. (6, 69, 134), -er. vorsther 75). schutze (133, 152). schytze (67). *Luceblandus ly -, lu - chtende ge= noyclilick (147). *Lucer (st. luter) otter (5b, 19). Luee-re, off i -seere hd. nd. schinen, scheyn (18); lu-, hd. leu-, li- (13) -chten. Lucerna (cf. laterna, erueibulum) hd. nel. lucht-e, hd. -er, lichter (76), luethte (20). hd. lue-, hit- (6), loc- (13), lat- (68, 110) -ern. lant-erne (132), -eern (11). lùcht faß(8). liecht vas (9). nacht= liecht t ampel (91). crusele (22b). *Lueerna v. Milago. Lueernarium hd.nd. luchter.lewchter (9). lucern (17). Luceseere (cf. lucere) anheben zu schynen (75). *Lueeus v. Lucius. *Lueeus (st. luteus) rot t geel (9), gel (8). *Luei-ba, -va (ob.) (cf. -da, -lia, LUC 337 lentica &c.) ein bach- (3), beg- (Ob.), wasser- (6) -steltze, -steltz. *Lueibrum (st. ludibrum, anders gì. m.; cf. luei-dum, -tari) hd. nd. spot. 1 hd. spoet. *Luci-bulum, -bulus (75), t -nium (10, 12) (i. planetarium t era-, gra- ssetum 74) hd. lucht-schirben, -esterne (sic 12). luchscherbe (13). lietschierben (49). lichtscherbel (125). li- var. lei-chter (75). leuch-, liech-scherb ; liechtegel, liechtstein (74). hangeysen (10). *Lueieari v. Lueitari. *Lueida (cf. lueiba &c.) hd. nel. (132) bach-, hd. pach-, pflug- (sic 67. auis!), wasser- (134) -steltz, -stertz (67, 132). Lucidare nd. luchten. hd. nd. ér-1. ver-1. (11, 19, 132). lichten (76). hd. er- luechten (20), -leuchten. Lucide hd. schyn- (no), cler-lich. Lueiditas hecht-e (134), -heit (67). licht-y (69), -keit (18). *Lucidum (cf. luci-brum, -tari) spot (i- ludibrium 110 &c). Lu-, li- (94) -eidus hd. nd. licht. hd. liecht. nd. lecht. ledi (14). luethtert t ercleret (20). ags. huet (94), huaet (136), st. huìt? Lueifer hd. nd. morgen-, marghen- (11), tag- (25), dage- (12, 20) hd. -stern, -sterre, nd. sterne, engelsch creature; liecht-bringer t -trager (65). *Lueifl-auus,-uus (Gi.m.) lychtvloetich (147). Lucifuga (auis Br. &c, i. noctieorax q. v. 75. gali, fresale Gì. m.) hd. nd. vledermus sim., -mauß (134), -maus (151). fledder-mulJ (152), -muyß (19). hd. nacht- fogel, -rabe, -rapp (6), -schat (7). ewle i rabe (9). vie (8). yll (67). epichein (17. cf. lomaeus). *Lueili-a, t -us (74) (i. ripi-uaga 75, -naga t glanea 74, furita 75, spitella 16. cf lueiba &e., lueuna) wazz= erstelca, uuarestelza (Gf.). wasser- (16, 75), bach- (7, 4), pach- (1, 2, 74, 75) -stelcze, -stelcz. baehst.ertze (17). ha. (mss. mog.) beynstercz. bacstert (23). bek- (22), water- (23) -stelte. plugstercze (133. cf. lucida), luei-lus uuazzirstelza (84, Gf.). -llus wasserstelcz (45). -nio (abl.) wasserstelza (87).luseinius wazzerstelze (102). ^Lucilla (cf. lucifuga) steyn vie (8, 16). *Lueil-lus, -us v. -ia. *Lueima v. Luseinia. *Lueina (i. accedula; aus luseinia) lerich (19). *Lueinarium (pi. -ia i. lumina pen= dentia 76. cf. laeunar) hangende licht (8). hengende liech (9). *Lueines v. Lucius. Luein-ia, -ta v. Luseinia. *Lueinio v. Lucilia. Lueinium v. Licmen. Lueibulum. Lueula. *Luciola v. Laneea Christi. *Lueioulum &e. v. Lutiolum. *Lueiper i. satrael lueifer (75). i. princeps diabolorurn (66 &c). *Lueipeta (i. noetieula q. v. 1) glym (17). nacht-funken (17), -vonckel (5b), -voghel (22), -wukel (23). en vleghende wormekin (22b). *Lucisia v. Lyeisea. 43 338 LUC *Luci-tari, -cari (11) (cf. lucibrum &e.) spelen (19). spuelen (11). *Lueiva v. Luciba. Luc-ius, -eus, -ines (Gf. ), lutius, luzus (Gf.) (cf. dentex, galmo, liehus) ha-, he-chit (Gf.).heget (13). heke-t (23 &c), -1 (107. cf. liehus?). hd. hecht, hocht (134), heckte (8b). nd. suoeck (132 sim.). lucius iuuenis snokel, eyn iunck heket (22b). *Lueluentus v. Lueulentus. *Luera-bilis, -tiuus gewinniger (76). winlichen (20). Lucrari winnen ( 19, 23, 132 ). hd. ge-w., -wennen (18). wynden (13). Lueratio wynnunge (20). Luera-tiuus v. -bilis. Luerator gewynner (4). Lueratus ptc. sbst. hd. ge-wonnen, -wunnen (19, 110), -winnunge. *Lucrellum gewin-nel, var. -lin (75). Lueri-faeere, l -fieare (75) (»". lue- rari) winuinge doen (132). gewinnen (23, 75). mogen, var. mog g. (65). *Lucri- v. Lucu-lentus. Luerio gewynner (8, 9). *Lucrones v. Lurco. Lucrose gewinlich (75). Lucrosus gewinhafftiger (75). Lucrum hd. nd. gewin. gewinne (18). wiun-unge (133), -inge (11, 19). Luet-a, -amen, -atio hd. ring-, ringg- (6), rong- (? 18), wreng- i warstel- (20), worstell- (no) -unge, wrang- (22), vrang- i rang- (23), wrant- (t? e? 11), worstel- (99, 132) -inge. rang- (9), ruwe- (sic 8) -nisse. stryt (110, 132). kijff (132). kanp (20). Luetari wringen (20, 132). hd. rin- gen, -hen (3), -guen (u? n? 6). nd. vra- (23), wra-ngen. hd. (18) nd. range-n, -leu (109). wo- (11, 132), wa- (20) -rstelen. kerapen (20). Luctatio v. Lucta. Luctator hd. ringer. warsteler ì kempe (20). *Luctatrix ryngerin (64). Luctuare schryen (68). Luetuca (i. lactuca 23, davon verseli. 125) lattich (125). ladeke (23). Luetuose eleg- (no), schrey- (132) -lich. Luetuosus weinlich (110). sehrey= achtich (132). *Luctus v. Fluctus. Luctus hd. nd. clag-unge, -inge (17). klau- (18), weyn-, schry- (110) -unge, sehreynge; wen-, kerm-inge (132). Lueubr-a t -um (Br.), -uncula t -acumcula (76) (i. laboriosa vigilia &c.) swerliche wache (9). *Lueubramen hd. wachunge. wakinge (132). Lue-, t lug- (17) -ubrare (X lugu= bris) wachen o. leren (110). de doden w. (17). toten w. t des nachtes w. (9). doteu o. nachtis w. (8). Lueubratio (i. vigilia t studium 110) wach-en (8, 9), -ung (68). wak- t studir- inge (132). cleyn fuer (17). Lueubre uhhizzenti (Gf. 1, 137). Lucubrum (i. modicum lumen t mo= LUD dicus ignis 110 &c.) fuerlin (75). kleyn fuer (8), vurer (sic 9). wich (130). wioh (Gf. -1, 728). *Lueubr-uncula v. -a. *Luc-ula, -inium art van wevelen (147). Lueulentum ags. torht- (136), torcht- (94) -nis. Lucul-, lucril- (11), luelu- (67) -en= tus (X lueus) claer (11, 19). offen- (19), apen- (11) -baer. hd. voi lichts t lutei- sim- ; eyn groß licht (18); eyn licht t eyn groiß walt sim- ; eyn 1. -groß, lichte gr. (21). liecht, lie-, li-chter walt. en lecht grot (22, 23) holt (23). boscliethte (8b). liechter; wolredender (74. x lc-qui?). *Luc-v. Lut-ulentus. *Lueun-a (9, 147), -ia (cf. lucìlia &c.) pach- (9), bach-steltz (9, 16), -stercz (8). vyncke (147J. *Lucuna v. Lacunar. *Lucuna (i. simplex domus) sehlechfc hauße (74). *Lucunar (cf. lacu-, luca-nar, lu= cinarium) stòpphùli o.himelz (25). lieht- seil i -trag (93). hangetliecht (64). Lucus hd. walt. wald. nd. wolt, waelt (11), boscli (99). buesch (20). loch (6, Gf., bm ). vorst (8, 9). diker (93), duester (20), f3'nstrer (134), vinster (19, 64, 69,88), holier (64, 88) walt (Gegensatz zu lueulentus). *Ludaris ( cf. ludell-a, -us, lozos, ludarius gì. m.) ags. steor (94, 136). *Ludarius (i. qui deludit 76, locus deceptorius &c. 129; i. q. ludiarius kì.) spilman (8). schimpfer (9). ver-, be- spotter (74). *Ludella (cf. sq., ludaris &c.) kalba (Gf.). ehalbe (Sum.). *Ludellus stierlin.(Gf., Sum.). Ludere hd. spilen, spyln, spieln (5). hd. nd. spelen. spuelen (11). spotten (110 &c). sehiinpffen (v. a. 1618). ì.eum taxillis dobelen (22b). toppeln (74). 1. tesseras der prisßen; spheram der boßkulen ; morsieatim muelpatzchen (125). Ludia (i ioculatrix t lena 129) speyl wyp (19). spuel wijf (11). Ludibri-um, -a (pi. 8, 9), ludubrium (64c) hd. nd. spot, spoet (19). spod (5). spottung (68). v'-spotunge (67), -spatt= nußs ( 1 ) , -spottenisß l -spillung (5b). bespot- (23), spel- (23, 132) -inge. spy= lung (18). hd. be-sp. (74), -spelunge. schynrpwort (13). lechlich t schimpliche wórt (8), ding (9). treucknus, var. be= trugnuß (64). *Ludibunde spyelich vnd geczelichen (20). Ludibundus spel- (19), spuel- (11) -ende. gammelich (6). gescherzig (v. a. 1618). Ludic-er, -ria spilsuchtig (110) speeb achtig t bordelich (132). spot- (20, 68), schimp- (9), schimpff- (74) -lich. tagolt-, tagelt-samer (74. cf. Gf. 1, 198). *Ludicium schympffworte (74). Ludier-a pi. , -um ( 5b ) (i. verba iocunda l rediculosa 76) schimpff- (no), schimp- (5b), spott- (68) -wort. si^ot woert (11). schympff- 1 lechter-liche worte (74). LUG schympflìge spyl (65). schemliche wor- den (132). schentliche gesanck (8, 9). Ludiere schympfflich (74). Ludicrosus (Br.) voi spils (110), spi= les 0. spottes (68), spels off borden (132). Ludifieare, -ri (64) hd. be-triegen, -trigen, -tregen (5), -drigen (21, 23), -spotten. v'-sp. (8). lachen; ver-1. in spotterey (75). nd. bedreghen. Ludifieatio hd, spottunge (20), v'-sp., vorschimphunge (9). be-triegung (74, 76, 110), -dryeginge (132). Ludificator be-trieger (74, 76, 110), -triger (4), -dryeger (132). Ludimagister schul- (no), schoel- (132) -meyster. Ludi-o, -us speyl manne (19). spil- (110), speel- (132), spuel- (H) -man. *Ludipilus (cf. -lare gì. in. 4, 458) bal-spul (11), -speelre (147). Ludix (aus lodix X ludere) cleyt des men in spelen bruyekt (147). *Ludu- v. Ludi-brium. Ludulus (Br.) spilchin (20). Ludus (i. hystrio 76. cf. Gì. m. /;.. v.) hd. spil, spyl, spele, spiel (5). nd. spel, speel (132), spul (11). schimpf (93). schul (110). sclioel (132). 1. calcularis dei- tzaeb phenninge; globaris der kueln; impe= ditorius spantafel; latruncularis der sphilschen; tessellaris pryßen (125). 1. earcatrum (sic) karten spil (1). 1. car= tarum carthen- (5b), carten- (23) -spel. 1. statorum(st? se?) schaff czabel (5b). 1. litterarum i. scola litt. legentium (136) ; ludi litter-ari (94), -uli ags. staeb pie- gali (94), scaeb plegu (136), cf. staef-plega a game at letters (Bsw.). Luere (X lugere) hd. nd. gelden. hd. ent-g., gelten ; en- ( 1 ) , ent-g. , b&= fleckeu, intreynen, reynigen, bezalen, b. die pen (75), pynigin (20), lyden (13), leyden (9, 64), bleyehen (9); weynen, schreyen. moghen; vorlanghen; mot= bersten ( moodbasten anhelare Br. wtb. 2, 172); iamern (23). *Luere l lugere (st. ludere, doch da- von untersch.) schimpfen (1). Lues hd. nd. plage. phlage (9). vlecke (132 sim.). zvere (100). sterbet (88). slag (10). floße (13). wieke (i. sordes 107). . betrubuuge (8, 9). *Luga-r, -ris v. Luca-r, -rius. *Lugdumensis (cf. sq.) lugdumer (74). Lugdu-num , -mium ( 74 ) ( ciu. in /rancia) lcon (110, 132, 134). lug, ein stat (74). Lugens weynende (20). *Lugere v. Luere. Lugere (cf. luere) hd. weynen, weyn. nd. wenen. hd. schrien, schrigen (6), clagin (5b), betruben. druern (13). rowen (132). '■^Lugia gloez i klotz ein stat am mere (74). *Lugibilis v. Lugubris. Lugubrare schryen (110 &c). clagen (110). *Lugubrare (cf. lueubrare) sytzen (132). nacht waken (23). *Lugubri-lis v. -s. *Lugubriliter scbryelich (68). Lug-ubris, t -ubrilis (110), ^-ibilis (68, 132), ligubris (68) hd. nd. tru-, nd. LUM tro-rich. hd. tru-, dru-rig. hd. gar trur-ig, -rich (6); weyn-ig, -lich, -ber (64). nd. wen-ich, -endich. wanich (6). schrey- (132), cleg- (no), bedrub- (20) -lich. *Lu- v. Li-gustrum. *Luligo l lunigo (74) {piscia, auis Pap. cf. lubigo) schcze- (verb. aus schehe-) -vlieg (93). plicte (74). *Lulus v. Exiguus. Luma diste-1 (no), -11 (i82). *Luma (76), linia (gì. m.) i. stagnum; aus lama X luma, linna i. sagum (GÌ. m.)? *Lumba v. Lumbale. Lumbago lendtwee (in), lendouel (132). siech (68, 132), s.-tag (no) in den lenden. lenndesucht (74). ni. t'spit (ii6). *Lumb-ale, -ule (1), i -a, -ar (75), -are, -atorium (i. cingulum lumborum, brac-a, -ile, femorale, ren-o 93, -ale 121, suceinctorium 2, deurus, trubucna &c.)bruoch sim. (93, Gf.,BM.).bruch (ìoo). thiohpruachsm.(Gf-).diech-bruoch(Sum.), -ròc (sic 121). diehbròh (i. modica braca 120). ags. gyrdilsbroec (94, 136). bruch- gurte (2), -gurtel (8, 9). bruc- (99), broc- (23) -gordel. bruec riem (11). bruoch bendel; lend- l leid-ner (75). by-gurtel (68, 110), -gordel (132). hd. nd. lend-ener, -eriier (68), -ner' (1), -er (49). lyndener (13). lentifano (-are i. sella Gf.). Lumbardia &e. v. Longobardia. *Lumbare vb die lenden gurten (7). begurdeln (8b). lendener andun (17). *Lumbare &c. v. Lumbale. *Lumbicista v. Libistieum. Lumbifra-etio (74), -giura, lende- (9, 74), lend- o. hufft- (75) -pruch t -prechung (74), -bruch. lendenbroch (8). brechung der lenden (68). lendebreck- i scor-inge (132). *Lumbifragum lend-bruch i -Ioli (75). *Lumbifragus lendloft (75). *Lumbine-us, -s (76) auis en knuc (23. aus kiuit?). *Lum- v. Li-bistieum. *Lumbrieatus (st. lubr.) gelit t vn= stede (8b). *Lumbricosus pyrieli (147). Lum-, lim-, im- (q. v. X imber), lu- (q. v.), lam- t gam- (1), sam- ( 53 ) -brìcus (mitverschiedener, aber gehreuzter Glossierung in einzelnen Voce.) hd. pauch- (1, 53, 75, Gf.), buch- (110, 132), darm-, darn- (93), spul-, spule- (17), spile- (9), spil- (9,20), spoel-(19), spoyl- (5), spole-, spindel- (18 Mrg., 21), regen-, reygen- (3, 17), reyn- (8, 4) -wurra, -wurn (93), -worm, -wurne (neben -worm 20.). nd. en spol worm. ags. regen- (94), regn- (136) -uuyrm. mettel (128). pijr (109, 132, 147). Oft mit dem saubern Denkreim : hic iacet ìumbricus quem merdauit Fridericus. *Lumbule v. Lumbale. Lumbu-lus, -lum, -s, pi. -li lente= pratin (pi. 104, sim. Gf.). Lumbus, lungus (7. cf. longe &c, Dz. "Wtb. 676) hd. nd. lend-e, -en (20), -er (76 vor lumbale). lenndt (1). leindin (1). linde (13). leenden (11). lem (49). eyn lend i schleck- (7), schleg- (6) -brat, slierbrat (93). Lumen hd. lieht (93), lyecht, licht. nd. en lecht. lichts vmbschin (15, 65). dez liechtz wysschin (sic 63). sehein von dem liecht (1, 2). LUN *Lumen eong-, cono- (22) -lobatum en wessen stapel (22). sthapel ì wassen lecht (22b). stock von wachs gemacht (74). Lumentum (i. nitrum is. , uitrum Pap.j-J'es facta in rnoduni salis 76. cf. lomentum) seuffe vinster glas (17). seyff t fenster glas (9). klaresglas (74). Luminare sbst. vb. (i. lumen 8, 9, candela 1) hd. ein liecht sim. liehtfaz (104). Luminare vb. hd. nd. lu-, hd. li e- (6ì, li-, ly-, leu-, nd. v'-lu-chten. luethten (20). clar maken (23). *Luminatio luethtunge (20). Luminosus lichtsam (110). voi lichts (132), liecht (68). Luna der man vnd dez man himel (93). der manne t man (5b). hd. der nd. de (/. 85) mane, i mande (74). maen (20). der mant (5), mont (17), mon (6). ein mon (21). monde (4). *Lunacia (i. magna testudo 3. aus limax; e/, lunatio) ein schnecke (4). ein grase snecke (3). grofisneck (74). spyn-woppe (8), -weppe uff dem felde (17 sim.). *Lunapansilena (cf. panselenos) vol= lermon (74). *Lunare (i. curuare Br.) luchten (11, 19). Lunaria monraut (143). Lunaris mane- (5, 17), man- (23, 74, 132, 152), mayn- (7, 133), mone- (18, 21, 66), hd. mon-schinlich, -schinlic (23), -scheinlich (66, 152), -scheinlicher (i5i), -schlich (sic 21), -schinig (68, 69), -scheinig (134}, - scheynieher (70), -scheiniger t -wendiger (74). rrmnig (6). meniger (74). Lunatica monsiechtag (25). Lunaticus («.menstricanus 75) mano- tuldo, -th wilino &c. (Gf.). hd. nd. man-, mane- (5) hd. -suchtig, -zuchtich (23), -suechtig (2), -suchtig (3), -schofftig (21), -schinich (22). hd. ein man- (67), mon- suchtiger, -sichtiger (67, 134). monwen= dig (64, 71, 110). ménig (Fris.). meni-g (64, 91), -ger t -schei- (74). maunsiech l maniger (2). monneiì o. onsynlich (8). vnsinni-k (9), -g an dez mandes ende (17). dou- t ras- (20) , dau- (11) -ende. lun-ischer (74), -esche (12, 71), - sch (22b). lewnisch (4). lins, Mrg. luynst (13). linst t melst (49). naisch (75). Luna-tio, gew. -ciò hd. mane-, mon-, hd. nd. man-, man- (12, 13 Mrg.), main (133)-schin.monschein(66, 75),-scheinnng (sic 134), -schinung (69, 76). *Lunatio (i. testudo &c; cf. lunaeia) sneck (49). schneck (76). *Lunax (herba) starke letechin (Sum. v). *Lun-, lon- (5b, 71, alph. lun- (68, 110, 132) -donia (ciu.) hd. nd. lunden. l.-lant (17). lunden (71). lon-don (110), -den (5b, 132), -nen (68). lund (ciu. in anglia 69, 134). *Lundraa v. Luter. *Lunenpurga lunburg ein grosse stat (74). *Lunguli (vomer, 1.) scar (Gf. (>, 527). *Lungus v. Lumbus. *Lunica (aus lucanica?) v. Alerica. *Lunies &c. v. Leno. *Lunigo v. Luligo. *Luno (cf. lunonus gì. m., limo,lonus) LUP 339 ein lon vor dem rad (64b). eyn luner (64«). *Luno v. Leno. Luuio. *Luns, g. luntis i. instr. purgandi lini ein heychel ; ec. die. coclea ein wen= delstein (aus limax? 3). *Lunseena v. Linistema. *Llunubius (ciu.) lunebig (5b). £Lunul-a, pi. -es (94, 136), -e (65) mon-, fleiger-lin (65). ein spenglin als ein mon (110). eyn spanneken als eyn maen (132). hd. vor-span, -spam (3), -spang (4). vurgespan (20). ags. meni- (136), mene- (94) -scillingas. *Luo i. vorator (74, 76); aus helluo? Lup-a, -ina (9, 64) hd. wulf-, wlf- (23), wlm- (22), wolf- (9, 11, 132) -inne. hd. wulp- (75), wolp- (8), wnlff-, wolff-, wolfF- (6, 67, 134), welff- (69, 70, 152) -in. wlpen (93). wolfyne (133). mirre (9). hurr (1). peke (8). Lupanar (cf. prostibulum) huren haws (9). der bosen frouwen hus (23). frawen huß (75). *Lupanatrix frawen huserin (75). Lupari-us, -a /. wolffhunt (110), -hont (132), -peyfier (canis 74). /. alsulche hontynne (132). Luparia wolfswurz (132). *Lupatium (st. lap.) aeutum slizle= teche (Sum. cf. sclijtledeke &c. v. lapa= tium). Lu-, li- (147) -patum(i. frenum aspe^ rimum 74) pifi, krumefi-, gellendJ3-pi6 (74. fehlerhaft bei tv. 1, 338b). wolffzaum i krum bifJ, vai: gebiU (64). ge-bisse (17), -beifS (8), -pis (9). scharp hd. zaum, of getand toem (147). zugel (110 sim.). *Lupina v. Lupa. *Lupina i. inflrmitas deuorans per modum lupi wolff (75). *Lupina (cf. sqq.) wolfeschern (? 16). vighebone (85). *Lupinia figbona (Gf.). *Lupino fìckbaum (sic 7). Lupinum fic- (i3i), vighe- (105) wich- (87) -bona, veikbone (4). nacht- schade (19, 20) -schale (11). luvina (Gf.). hoppo (131. X lupulus). Lupinum montanum (i. mirica) phrimma (Gf.). Lupinum pellieum wolfen (77). Lupinus figbona ( 101!). vig- (100), vich- (13), fick- (12), vijc (23), wik- (22) -bone, feig-, weick-, wolffask- (116), wic- (pl. 47) -bonen. viekwin (22b). fipon (71). wick (11). wick-e (20 &c), -en (24). hd. wolffes-krut (18), -sehoten. wolff-sch. (1, 5b, 4, 74) , -chrawtt (1), -zaiß (76), -zach (88), streel i. phaselus (64), -milch (7). nacht-schatt (6) , -schede (7). wolfli (93). Lupinus adi. woluich (133). welffi= schei- (no), lugeuhafftiger (74). *Lupipecten chemphe (105). Lupire clamor miluorum (69, 76, GÌ. m. &c). heulenalsdie wolff (110). huylen als die wolue (132). schreyen als die weyhen o. als die puben 0. spilleute (74). *Lupistinum &c. v. Libistieum. *Luppa (i. cyphus, st. cuppa ; i. pan= nus GÌ. m.) choph (Sum.). Lu-, lup- (93) -pulus hop-fe (.93), -ff (64), -fen (no), -pe (132). 43 * 340 LUS LUT LLUU *Lupulus wolffeleyn (9). Lupus, lypus (94») (cf. harpago) hd. nd. wolf. wolffe (17). welf (22). wolp (102). merwolf (93). ags. baers (94, 136), bsers (94a). hecht (5). suchte (8). seuche (9). wolff ein wetag (pena in coxa i. he-, ve-rpus 74). Marg. in 3 (vgl. Anz. 2, 184): Quando pater noster addiscere lupus volebat Quidquid dicebat semper lamp lamp referébat &c. *Lupus marinus eyn meer wolff (piscis 1, 5b). *Lupus rabiosus eyn werwolff (125). Lura i. os ventris(66, 74, no&c. Br.), utris (129) t cullei; porus i vulua (66, no &c.) putrichs munt (74). cruyeken raont (147). Lurcare heßlich essen (no), sluechen (20). Lurco ein vnrein esser o. scblicker (no), slocker (132). sluech (t) lecker (20). schlemmer, ver-zerer, -temmer (88). vros (9). lurd-, lurt-, luri-ones sunt leeeatores, deuoratores et seordones (76). Iure-, luer- (136b)- rones i. auidi ags. sigìras (94, 136), cf. sigora a con= queror (Bsw. cf. Goth. wtb. S. 42, 45); nach Leo st. swelgeras. Lurdus (cf. Dz. wtb. 20%) ags. laempi- (94), lemphi- (136) -halt ; lemphald (Hpt. 5). *Luria (est genus ponis 23. i. e. po- tionis, cf. lora gì. m.) en lur (23). *Luridicus (st. iur. !) i. Iegisperitus(i$). Luridus (i. pa-, sua-lidus 76 sim.), swarcz i bleich (20). zwart, bleec, on= reyn(ll) doit varwich (147). todtenfarb (ili), fuul (Gf.). *Luriones v. Lurco. *Luris i. liuidus (9), swalor (74), pali-or (75, 76), -idus (75). plaicheit (74). vnfletig (9). toten farbe; gelb t gelb- olot, varr. -elecht (75). *Lurtones v. Lurco. *Lurum v. Obstructorium. *Lùs (st. ius cf. Gf. 3, 291) prót (104). Lusatia laufìnitz (terra 135). lusitzer= landt (74). *Luscibosus v. Lusibasus. Lusei-liosus v -olus. Lus-cinia (no, 131 Gf.), -tinia (76), -cina (17), -einus (Gì. m.), gew. luei-nia, -nta (4), -na (q. v.), -ma (9, 76) nahta= gala sim. (Gf.). nacht-egal (87), -egael (111. hd. -egall (9) -igal (9, 4), -galle, -gali (110, 141), -gal (6), -gale (17). na= thegalle (20). lewerca (i3i). *Luseinius v. Lucilia. Luscin-us v. -ia. LUS-CÌOIUS, -cilioSUS, (147, Br.), -CÌO= SUS (V. a. 1618, Fris.), -CÌtioSUS, -ticìOSUS (129, 147, Br.) by- (116), stick-sekende (6s, 110), -syende (116, 132), -sienich, hd. vbersehend (116). ubersanig (v. a. 1618). blintzaug (116, Fris.). die des avents nyt en suydt (147). Lus-citio, -cicio, -ticio (129), -citas (74) vber-sewnigkeit l -sichtigkeit (74), -senikeit t schelheit (110). sticksyenich of scheelheit (132). *Luscositas schelheit (20). Lus-cus, -tua (1) (i. limus 74) hd. nd. schei, hd. eyn schel-er (5, 133, 152), -ler, scilher (i5i), schilher, schyllender (9), vber-siehtiger, -sieniger (69), -sew= niger ( 74 ) ; schelle. scheell i eynogich (132,1. ainokir (104, sim. Gf.). eineugt, der nit wol gesicht (88). ainegk o. blintz= ler (91). nachsunig (93). ni. losch (116). *Lus-ibasus t -iterosus, -eibosus (11) luusbalch (11). eyn luzebalck (19). Lusor hd. spi-, spie-, spil-, hd. nd. spe-ler. 1. cura taxillis dobeler (22b). Lusorium spil-bufi (110), -haufóe (74), -stat t platz zum spile (75). speelbaen (132). *Lussus v. Lusus. *Lustici-o, -osus v. Lusci-olus, -tio. *Lustinia v. Luscinia. *Lustr-alis i -ia (i. odoriniscus, sic) sporhunt (9). Lustra-men, -tio (i. lustrum 8, 9, purgatio 110) erluchtung o. vmbgang (noi), vmrneganck (9). verlucht- l om= gang-inge (132). verlychtung (68). reyn- heit (132), -ikeit (68). Lustrare hd. nd. schinen. vnder-sch. (8b, 20). bekyken l durcbschauwen (20). beseben (8, 9). er-luchten (5b), -luthten (20). vmb-làuffen (20), -gon (no sim.). reynigen (20, 23). Lustra-tio v. -men. *Lustr-ia v. -alis. *Lustro &c. v. Luter. Lustro ein vmlaufter (110 sim.). Lu-, los- (5b) -strum ein hol (68, 110, 132). hd. (mss. mog.) holtz, bulez (21). holt l vijf ghebede iartijt (23). funi' gepiet iar (l).^lo (st.YI) iar czijt (5b). V jar; beseunge i winkel boser frawen (8, 9) o. tire (8). wilder tier luog (93). thiergart (64). Lustrus v. Lusus. *Lustr-us, -is v. Luter. *Lustus v. Luseus. Luter. *Lusula i. q. cicindela q. v. (Br.). Lus-us l -trus (Gì. m.), -sus (139) (aus glos X leuir ?) i. frater mariti. *Luta-, luti-nista lutenschlaher (75). lautenslaher (75). *Luta (76 &c), lutina (64, 74, i6)(instr. mus.) hd. nd. Iute. hd. luthe, luth, lawt (1), laut (64). trumpe, quinterne (74). Lut-are, -ere (8) dreckech (18), quotik (8), kotig (9) machen. onreyu maken mit slijck (11). Lutea v. Datisca. *Lutea (cf. GÌ. m. v. luteus) i. tega t crocealis ruoea et est tegimen herile (76). *Lutenta stinckende bur (75). Luteola (cf. datisca) gelb veiol (9i). stridi- (Kì.), streich- (Fr.j -kraut. zeissig auis kì.). 1. cala (st. ealta) rotiz eleo 127). Luteolus v. Luteus. Luter (i. lauatorium l sordes 66 &c.) vas, geel, schaff, kuel becken (88). wasch= schefflein (74). hantvaß (110 &c). wasche gevese (9). labal sim. (Gf. i. q. leuter v. labrum), moschel schoelpe (147). luther (cf. linter) eyn hant fató (t) swins drog (t) eyn eymer (17). lutoum was^ sertrog (111). Lu-ter, -ther, -tor (18), -tra (110, 114, 132), -cer (q. v.), -trus (94) -strus (4, 75, 117, 130, Suro.;, -stUS (100), -strO (3, 74), -stris t linter (animai 76), lou= trus (136), lundraa (Sum.). ottar (117). hd. nd. otter. oter (Sum.). oter (4). odder (130). atter (18). fischotter o. natter (114). ags. otr (94), octur (136). *Lutere v. Lutare. Luterinus otteren (20). lut-, lute- (Sum.) -rinum ott- t ote-rin (pellicium Sum., Gf. 1, 158. cf. roeeus lutrmus gì. m. 4, 465). *Lutes v. Luteus. *Luteum v. Datisca. Lute-us ì -olus ( i. de luto factus 66 &c. 110 &c), -s (i. rubicundus t croceus 66 &c. i. q. lute-us, -olus prima prod. 110 &c.) eyn heidelber; erden rot gele (luteolus 17). erdin gel o. rot (9). dot= tergeel (111). roed (19). roet (11). drecb (14). horauuin, huruuin (Gf.). horig (8b). slijkich (132). leymig (no), flissig (68). *Lutibulum v. Lutiolum. Lutifigulus topfer (4). do- (17), du- (18), grò- (77) -ppener. en erden grop- er '(23), -e {sic 22). hd. baf- (6, 110, 134), baff- (69, 70), hefe- (12), heffe-, hef-ner. potmecber (132). crugebecker (20). hd. vle-r (21, 133), -ner. *Luti- v. Lutu-lentus. Lutina v. Luta. *Lutinisare trumpen", lautenslahen (74). *Luti- v. Luta-nista. *Luti-, luci - ( 75a ) -olum, -bulum (75d), -oulum (75ae) (i- areharium, con^ claue, aus latibulum?) beimlich ge= mach (75)- *Lutius v. Lucius. Lutor geschmack von einem wusten &c. ding (88). *Lutor v. Luter. Lutosus quottig (8). kotig (9). sli= ebecht (20). voi schlymß, vnfletig (65). *Lutquiomum v. Jusquiamus. *Lutra v. Luter. Lotringia. Lutr- v. Lute-rinus. *Lutrus v. Luter. Lutulentia hd. vn-, nd. on-reynicheit. Lutu-, lucu- (9, 110b), luti- (76) -lentus hd. vnreyn. phoezecht (8). pos- heyt (lue. sic!); kotig (lut. 9). Lutum v. Datisca. Lutu-m, -s misthul (74). quad (17). quot (8). kat (no), kot (9). hor (13, 22b). horch (22b). hare (10). dreck (10, 22, Gf.). dreg (8b). treger t faul (sic 74). slijck (11, 132). sliech l lecke (20). leim (68, 74). slym (5b). sleyme (74). vn-flat (20, 23), -flayt (5b). poi (22, 23). lutu-m i -s (untersch. von -m) rodt farb Clio), roede varwe (132). *Lutumen (aus lutum X bitumen) lyn (22). *Lutuminare lymen (22). *Lutumo ( st. lucumo ) beimburgo (127). *Lutus (genus Ugni Gì. m.) v. Lutum. *Lutwania v. Letuania. Luuio ( Br. ), luno ( alph. luuo 76 ) vnreynickeyt t vnflot (9). vraitscap &c. (i. ingluuia &c. 147). *Lluuius eyn pul (5b). Cf. prc. X fluuius? vii. loja Dz. wtb. 413 aus luvia? MAC Lux hd. liecht; 1. das do scheint(l), von im selbs sch. vnd leucht (75). hd. nd. licht. nd. lecht. lietlit (20). liecht wesen (t) natuerlich grunt (17). lichtes w. t an ym selber naturlich gr. deß lichtes (15). daz liechtz w. an ym s. t ein n. gr. dez liechtz (63). inwanen= des lieht (93). *Luxidare be-scheyden (9),-schißin (8). Luxuri-a, -es hd. vnkusch- sim., nd. unkus-, vnschusst- (6), geil- (20) -heit. hurlost (99). MAC Luxuriari, -re (22) hd. nd. vnkusch sin sim. vnkeusch sein (134). vnkusch? heit ùben (17). vnkeuscheit triben (76). vnkusheyt don (22). vnkuyschen (19). vnschusch(6).oiikuße(21).hurlosten(106). Luxuriose vnkueschlich (20). Luxuriosus hd. nd. bose lustig. hd. b. ge-1. ; boß- (6), befò- (76) -listig; vn= kusch sim. hurentriber ( 125 ). geudig (126). *Luxurius bose lust (23). geili-cheit ; adj. geil (11). MAC 341 *Luxus v. Fluctus. Luxus sbst. hd. bose lust t gelust sim. boli list (6). vnmaeße t geilheit (20). vnnaße {sic) t geyllicheyd (19). onmaet geylicheit (132). vnmate (99;). vnkeuscheit (110). Luxus adj. (i. libidine solutus Br.) geyl (19, 68). lustig (68). bose-1. (133). boser lust (69 sim.). *Luzaeia Lauzicer lant (4). *Luzus v. Lucius. M *Maba-cematon, -chematieon, -ten= tieon v. Bamadomarieon. *Mabiles (ans inabiles) v. Grossus. *Mac- v. Ma-eellum. *Maee &e. v. Macis. *Maceanum &e. v. Maeianum. *Maeedo v. Maeies. *Macedon eyn kriche (9). *Macedona (mala) v. Maeianum. Macedonia lantschafft (19). eyn lant (8b). krichen-1. (8, 9). *Maeedoni-eum, -um (Sum. vi) (herba) gir-el t -ol (bm.), -es (Sum.). cneruelle (Sum. Vi). *Maeelencia v. Maeies. Macell-a v. -um. Macellare slachten (11, 19). metzgen (64, 110). vleysch houwen (68, 132). Maeell-arius, -ator, -ius, -io, -o hd. nd. vleischhouwer sim. fleischauwer (20). flaißch hower (6). hd. metz-ger (110, 134), -eler, -iger?-ler(74). slechter (23). speiss-, profannt-verkauffer, ni. suyvelvercooper, vettaglier (116). *Macellent-ia, -us v. Maei-es, -lentus. *Maeell-io &e. v. -arius. Macell-um, l -a (1, 75), mae-, mar- (64c, Gf.) -eellum fleisch-huus (11), -huys (132), -huß (19), -uße (20;, -pank (9), -panck (1), -banck (75), -sellarne (9). neschbang (8b). vlesch- (23), fleifi- (8), schlacht- (75), metzig-, wM\metz-(64),metzel- (7)-banck, o. heuslin (64b). fleys sellare (12). sellarne (22b). scherne (23). schern i° hode (77). scranden (13). fleiscranna (Sm. 3, 560. Gf. 6, 582). metz-ig (64, 110), -g (91), -ie (95). meczgg (64). speissmarckt, ni. de halle (116). *Maeeonum v. Maeianum. *Macer s. v. Maeis. Maeer hd. nd. mager. ran, klein, schmal (88). Macera (aus maehaeraxmaeellum) fleisch-beil (9), -peyel t -messer; koch-, stuck-m. (74). fleyß-byhel(8), -peyhel(74). fansoen (i. gladius longus ex una parte acutus 108. n st. u). matera eyn fleisch byel (17).matherafleisch-pank t -messer l beyhel (9). fleiß-bang o. -byel o. messer (8). schirme- (9), schirm-" (8) -swert. maeh-aera, -era kurd (Alber.). schwert, verborgene schwert (88). schward, dagen, ni. ruytinck (116). maceria est c/ladius magnus l culter t securis cocorum t ipsa coquina (76). *Maeernana v. Matricaria. Macerare mager hd. werden, machen, nd. maken. hd. nd. magern; krencken (i. debilitare), mare machen (18). mer werden (21). hunghern (22). kestigen(74). Maceratio mager machunge (18). Maceratus v. Semiustus. Maeere(aZp h.m&rc-,aber von mareere untersch. 66, 134) hd. nd. fui, welck (5, 23), willig (18), hd. mager, faul l treg t plod t we- t swe-lick (74), schulcken (6. cf. maeies) werden. swel-, seu-, so- chen (74). *Maeer-ia v. -a. Mac-, mat-eria, -eries eyn leymen (5), iimstain- (1), laimstain- (71), hd. Stein-, nd. sten-, steynen (20, 132 &c), geleympte st. (5b), pul- (8b) -want, t muyr (132). en pol-w. lemechtich (23). ain mageri mauer (76. maceries : maeer). eyn dunne muer (7). truchne maur, ni. scheydelmuer (116). ein muwer on spise t vngespißte m. I rowe m. (65). vnge= mortelt m. (75). rohemawr; blanck t want um ein hoff o. garten ; stein-hauff, -wandt on mortter (74). stemzùn (Gf. 5, 678). ssun 0. wand, var. zaun 0. wande (64). maceria lang brytz of want dair wynstock of anders langs her gepait (sic) is (147). materies (etiam genus teli X mataris) ein matery in holtz t in pariete (110 &c). ein blichen (125. Demin. von blide? cf. maeiamen?). mareeria est congregacio saxorum (76. cf. maneries). materia s. u. Maeerio brytzen meker (147). *Maeersire mager werden (66). *Maeertudo v. Maeies. *Maeia sg. ringung (i. luctamen 74). Macia pi. (i. intestina Br. matia id. Gì. m. sardisch mazza dakorom. matiu) ingeweid (110). *Maci-a v. -anum, -s. Macia gauchheil (Kib.). *Maciame-n ^-ntum,maeinamentum (noa. aus machin.?) bly (132. aus blyde). bly-nagel t -klotz (110 &c). Mae-ianum, -eanum, -eonum (76), -ranum (23), marcianum (74), malum t pomum ma-, mo-cianum, mae. p. i mamaciana (17), maeiana poma l malaeiana (8), macia p. i malamaeia (9), mala matiana (85), mala malicona (47), mala macedona (24), malum maeiolum (6, 7), malumaceanum (4); arbor : maeeanus (18). pomus m., p. macianus, p.-maeionis (134), poma- sceamus, -maturianus (7) malceha(ioi). malcepfili (Gf.). malzophil (95). mail ciche (7). malaich (6). hd. holcz-, hulcz-, halcz- (macianum 6), nd. holt-, hol- (8b), wild- (74)-appel, -appil (8ab), -opphel (1), -opfel (4), ha. -apfel sim. (arbor -baum sim.). Maeidus magher (11 , 19). inaeger (20). durre (9). dorre (8). Mac-ies, -or, -edo, -redo, -ritudo, -ertudo, -ileneia, -elencia(17), -elleneia (76) hd. nd. mager-heit sim., nd. -cheyt, hd. -keit. maigerkait (6). mairkeit (18). maeies magerung (64). weglichkeit t hunger (74). weygheyt (21). hd. (mss. mog.) welck-, wille- (18), schwel- (6), fui- (7) -keit. nd. we-, wa-lcheit. macilencia ganz magerkeit (18). *Maeilenter magerlich (20). Maei-, macil-, maeel- (74, 76), mulei- (1) -lentus hd. nd. mager. hd. gar m. (8, 74); gantz m., magger (21). *Macilis, machil (Br.) i. tunica tala= ris pertingens ad pedes (76 sim.). klayde das zum waden reychet (76). *Maeilla v. Marcellus. *Macil-lentus v. -entus. *Macinamentum v. Maeiamen. Macis sg., maees (pi. 24), matis (74), i mac-er t -ir (144), mace (8b), mate (47, 74), macia (23), mace- 1 mate- 342 MAC corda (17) pi., mancia l macordis(74), marcicordia (75, 95) hd. muscat-bluome (93), -blut sim., -blie (91), -plum (mancia) t -plude (74), -blust (64c, 144,). muscaten blume (13). musscatenblome (85). muscha= tin blùmen (8b). muschaten- (23, 47), muscaten- (24) -blomen. muscaden blu= men (17). macis (93, 144). mistelbluet (75, 95). *Macontiacum v. Maguneia. Macor &c. v. Macies. *Maeordis v. Macis. *Macoro v. Marrubium. *Macra, matra (alph. macra47j swart- wort (47), -wit (85). *Macranum v. Macianum. Macredo v. Macies. *Mac-, mat- (74) -rellus (piscis) mac- rel (93, 140), -carell t -rill ( 140 ). matrel (74). Macritudo v. Macies. Macroeosmus werlt (9, 147). die grote w. (147). groß wernt (8). Macrologia vnnucze lange rede (8, 9). *Maeropiper hd. lang-e (93), -er pfefc fer; lang peffer (17). Maetare hd. slahen i toten sim. ab- dun daz fie t slagen (77). hd. nd. slachten i doden. slaychten (19). dotin (8b). dot stecken (23). doeden i offeren (20). hd. metz-eln, -gen (64, 75, 128). schinden (8at>, 77). *Mactarie v. Artemisia. *Mactarius slechtynger (8, 9). Maetatio slachtunge (20). schlacht (75). Mactator meczeler (20). Maetatus geopffert l getot (110). geoffert i doet geslagen (132). zutod geschlagen (68). Mactra brot-korb (110 &c), -kenstei- lein t multen (126). multer, ni. moelie, backtroch (116). broitkorff (132). Macula v. Pianeta. Macula hd. fleck, flecke, fleckunge, be-fl. nd. vleckinge, be-vl. beflegung (21). maiß (7). maafi (68). maß (76). maa= sen, schand-m. (Fris.). ein mesch an einem fiseh garen (110). eyn loch in eyn netz (132). mael (75). maylung (1). slack (*. lues 49). schlupff (Kia.). *Macula (aus matula) seyckvat (147). Maculare flecken (18). hd. nd. be-fl. belecken l intreynen (20). Bolen (125). besólen t smyczen (12). besolen, smitten, sleckeren (22t)). besmeden (109). hd. he-- schißen. cleiben; masen, var. maligen (75). maßen (76). vermaßgen (128). rer= malgen (2). *Ma- v. Manti-eulari. Maculatio befleckunge (20). eleibung (75). *Maculator bevlecker (23). Maculatus macklecht (140). *Maculositas fleekicheit (20). Maculosus flecket (20). befleckyth (19). vleckich (11). masig, var. malig (75). mafòechtig (128). *Maeultergium (i. charta bibula) klak= papier (109). *Machali-a, -na v. Malagma. *Machamet ain aptgott (76). *Machania v. Machinatio. *Maehari-um, -a sg. (74), pi, (i. ma= MAD galia 3) huot centra inimicos (76). hut (8). hutte (9). hutten (3). hutheußlein, saltnerhutt (74). Machera v. Macera. *Macheria (aus materia?) leip, leich= nani (74). Maehil v. Macilis. Machina hd. stifftunge, st. zu krieg. stiffung (18). nd. stift- (22), sticht- (23, 132) -inge. gestiffte (8b). gebuwe t blida (5"). hd. nd. bli-, bel- (22), bil- (133), hd. bley-, ì pley- (74) -de. pildunge (67). eyn bly ram (raid? 7). rat (rota 23). rad (22). rayt (5). hd. nd. pine. p.-ge= rede (17). peinrade (74). gerust (65, 74). streytzeiig (91). hanntwerch (1). hant- i ant-werck damit man wurfft (74). ant= berich (Fr. 1, 411. cf. Ob. 54). schyrra, bolwerck da mit man her zu racket (65). M. mundi mach- t beschaff-ung der welt (75). *Machinamen gepvnse (t) geniclicze (20). Machinamentum arglistung, nach stellung, bo/5 anschleg t rette l date, var. rete t thete, contra aliquem (65). eyn seche (17). seg (9). Machinari hd. nd. buwen. buhen (5). buen t schifften (sch? sth? 21). hd. nd. stif-ten, -fen (18). scliichten ; bliden maken (23). ark (8), arg schicken (8), zu-sch. (9), denken (8- 17), ge-d. (9). betriegen (76).boßlich dun (17). arbeyden om quaet tzo doen (132). arbeyten, zymmeren, bolwercken (110 &c). vnclersteen zutluin, druff gen &c. (65). *Machinarius buclißensmiet (125). Mach - inatio , t - inositas t - arda (147) drub- (17), drav- (8), dra- (9) -unge. pi. boß argìistig gedanck (75). behend-, nauvund-, rijcksynn - icheit &c. (147). gesch-efft, var. -opfft; machinationes diabolorum tuffels gespenst (65). Maehinator boeJ3 denckender (110). etwas boß timer (68). quait denck- l do-ende (132). Machinis (gen. -nis, instr. edificiorum Br.) gerust (2). geruefFt (sic 1). *Machin-ositas v. -atio. Machinosus (i. cernulus q. v. 147) behend arbeiten (68). b. stifftig vff krieg o. boeß (110). beliendich; schedelich ar= beiden om quait tzo doen (132). *Maehones ( cf. magonus , migo ) magesame (Sum.). Maehutaris v. Maguder. *Madagabundum v. Nupagundium. *Madalger trofwrz (131, 141). Cf. basilicum madalger ( Gf. sim. ). poly= podium tropfwurz (Sum.). *Madan (aus macula X madian, dem zweiten Worte nachher) fleckunge (153). *Madare (i. luere 76) fucht machin (8). regenen (9). Madefaeere (i. mad-escere, -idare) hd. neczen (12, 69, 134); naz (8, 9), naft, fucht (17) machen. nd. nat maken, vuch= ten (132). *Madela (cf. madula) eyn sicht (18). *Mad-ella (dimin. a madula 110), t -ulla (11, 19) spyse-faß (20, 68), -vayß (19), -vat (11). MAG Madellum v. Madula. *Made-, mader-burga v. Magdebur= gum. Madere (i. exuberare 76) naßin (8). nessen (9). naß sein (1). *Madialis v. Magalis. Madidare hd. netzen, neczezen (19). nd. netten t vucht maken. betawen (4). *Madi-datio, l -fieatio (147) netzunge (20). natmackyng (147). Madidatus naß gemacht (20). Madide naßlich (20). Madiditas naeßheit (20). *Madidolus v. Madiolus. *Madidula v. Madula. Madidus hd. naz (8b), naß, naeß (20), fuchte (8), feucht (9). nd. nat ; nacht t wucht (22b). *Madi-fìcatio v. -datio. *Madi-olus t -dulus, -dolus (68) wat fuchte (132). Mad-itas, -or naticheit (147). fuchte- (8, 12), feuchti- (9) -keit. :ilMadrell-a, -us (ludus scruporum, ital. marella, gali, jeu de merelles cf. Goth. wtb. 2, 54. gì. m. 4, 64i) marel-spel (kìi.). *Maduger &c. v. Maguder. Mad-ula (74 &c), -ulum t -ellum (20, 74), -ule (132), -idula (68), cf. -eia, -ella, matella, macula (aus matula X madere) seych-duppen (5, 133, 152), -doppe (17), -toppen (5b), -scherb (69, 134), -scherben (66, 70, 151), -haffen (74), -haff (20), -duch l -pfan (76. seichenX seihen), -tuch (67). seyg haff (21). hd. sich-duch t -haffen, -napf (t -ella 75). seyge duch (3). seyffe (4). bruntz-kachel (64, 110), -wmckel (64). pißpot (132). pisgrope (22). layterpawm (74). matula (madula &c. 74) seich-haffe (20), -topf (4), -dopf (3), -poyt t -vayß (19), -falJ (8), -vas (9). pruntz-kachel (91), -scherb (74, 111). pischpot (20). pisuat (11). sied haffen (76). *Madulla v. Madella. *Madul-um v. -a. *Maffa v. Omentum. *Mafort-e (136), -ae ags. scybla (94, 136). w. u. mafort-ia i. teretrum (q. v.); -era i. peplum; -ium res quae ad fortem pertinet (136) : mauortius i. per= tinens ad mauortem; cf gì. m. 4, 476. maphora i. qd. velvm (76). mauort-e i. flammeum (q. v. 141) ; -ia *. marsupium (148). *Maga-da, -de (Gì. m.), -dium (ii6), -s (112, 116) (cf. magadis) der brucken, ni. d'bruexken (11 6). ein brock de soitt (? saitten?) vff keigen vt habentin claf- faeordio (69 Mrg.). lautendach (112). *Magad-aris, -uris v. Maguder. *Magadis ì peetis virginal (112). Mag-, mapp-, map-ale, -alia hirten-, ald garten- (93) -haws (9),-hus (93). hirtin huß (magalia 8). hirten- (mapale), fischer- (magale) -hußlin (64). hyt (68, 110). hutehen (132). hutta ì louba sim. (Gf.). hutten (magalia i. macharia 3). garten-huet, var. -hut magale i. custodia orti; huß der armen t armer lut huß mappale (75). chorbe, corbe magalia i. edificia rotunda in modum furnorum (130, Gf. 4, 486). magalia sunt signa astrorum l emisperium i caverne pastorum MAG l domus pauperis t gaza, tagurium (76). hirten- o. saltnef-hutt (74). *Maga-lion (17), -ria (herba) krus (9). kruß (8). crispel (17). gruz (Gf. 4, 344). *Mag-, mai- (in, 114. Br.), mat-(136), meg- (120, Sum.), mig- (Sum.), magin- (17), madi-alis, mag-olus (76), -ius (6), micatellus {q. v.) hd. paruc sim. (Gf.), pareli (121, Sum.), parg (ili) ; bar-ik (127), -e (120), -eli (Sum.), -g (17 &c); borgswin sim., burg (114), purge {pi. 104), burgel (17). eyn gelubt verken(132), verschnitten schwin (no). *Magalma v. Malagma. *Maganus (aus mang.) blijd (147). *Magaria v. Magalion. *Magariarius v. Grutarius. Magdaleo ni. voile, (116). Magde- (71, 74), made- (22b), mader- (1), mandu- (5b) -burgum (74), -burga meyde- (5b, 22b), meyd- (74), maid- (1, 71), mey- (147) -burg, nd. -borch, ein lant (147). *Magdulans v. Maguder. Mage v. Magis. *Magestas v. Maiestas. Magi-ea {ars), -a rneyster-kunst (9), -konst (8) X magister? kunst der groß wureklichkeit (65). hd. zeuber-ye (133), -nyß (4); zaub-erey, -rey. Magica {mulier) zauberin (no). zobereriii (68). tzouersche (132). Magicus hd. zau-, zeu-berer. tzouener (132). Magydaris v. Maguder. Magill-, magil- (23, 141), magli- (18) -are ruffen als eyn walt eßel (18). der wilden eselen schrigen (23). *Magirus (fi.aysi.po?) furstenkoch (75). Magis (i. mina 97, pinsa 147) back= trock t kneteiaß(ii4sm.). deych-troech (97), -troch (147). Mag-is, -e (9, 20) hd. mer. meer (69, 132). me (8, 20, 67, 133). meier {t) mehe (19). hd. nd. uocli mer. hd. nodi, nach (5,21) mer (5), men (21 &c), me. vii me (9). *Magispluris vii raee (65). *Magista meisterse (20). Magister hd. nd. mey-, hd. mai-, meyn- (7) -ster. *M. albi-fiee, -uoee (4) ein bleieh- (4), plaich- (74) -meister. M. artium meister der fryen kunst(75). M. ciuium hd, burger-, nd. borglier-, borghe-, rads- (17) -meyster. M.equitum obrister rittmeister (116). M. fabrice hd. nd. buwe-, hd. buhe-, buch- (18), bauwe- (152), buw, bau-, paw- (1) -meister. buhe meynster (21). M. generalis hd. der oberst-e (21), -er (21), a- (151), oy- (152), -berst, ober- (17), nd. ouerste meister, meynster (11). ouer mester (22). M. in artibus {cf. m. artium) may= ster in den freyen kunsten (1). eyn mester yn den fryen .k. (5b). M memorise angl. recorder (116). M. militum dem diu Ritterschaft beuolhen ist (93). M. pedaneus einer der den kiuderen das A b e leliret (116). MAG M. virtutis ein liefhaber der weis^ heyt, ein gelarter fantast (116). Magisterium hd. nd. meyster-, meyn= ster- (21) -schatì't, -scop. Magistralis hd. nd. mey-, meyn- (21) -sterlich. '■ Magistraliter meisterlich (75). Magistrantia v. Ostrueium. Magistrare hd. meistern. leren (20). meister werden (75). Magistratus hd. meyster - schafft, -geschyclit (152). meynster gemaeht (7, 21). meyster ghema-ch (22), -cht (23). meisters gemecJit (5). *Magitana v. Margaritaria. *Magliare v. Magillare. Mag-, magna-, diuina-mentum \cf. magmentarius Gì. m.) i. extum pinguis= simum (Br.) ingeweide dat seer vette is (147). Magnalia {i. prodigio,) hd. groz, groß, grosse, nd. grote,' grot ere. groß er (6). eyn großer {sic 7). grolle dinge, wercke t dayd (19). grote dine t warck l daet (11). hd. große dugent sim., werck (20), mechtige {vai-, groß-m.) w. (65), ding (75;, wunder-d. (68). wunderwerck (9). gros w. ader gotis ere (4). groß= wunderliche ding (no), groze deger (8b). Magna- v. Mag-mentum. Magnanimitas hd. obermu-tikeit,-di= keit. hógemut (12). Magnanimus hd. ober-, uber-, groz-, groß-mudig , -mutig. obir miitig (3). uber mutich t groli muttig (6). groli-- muytig (152), -miitig (151), -miitig (134). nd. ouer-, grot-modich. kune {i) geher= czit (20). gelier-tzt, var. -tz (65), -scet (100). ghehertich (106). Magna-s, -tes, pi. -tus adj. (x na= tus!) eyn i'rij herre (17). i'rye here (18). frij (ti)', dye frihen (5 sim.), groß (8), de vrighen (22), de virghen groten (23j heren sim. frey als die herren des adels (75). groli-maehtig var. -mechtig, leut (75). die grolJen menschen, die wiirdi= gen amptliit(p^. 65). grauen (100). barune (99). gros geporen (1). gros vrey (9), groli (5b) geborn. Magnatus groß von stadt (110). groeiì van stade (132). mechtig (110, 132). groi3-m. (68). Magne groiJlieh (65). Magnes {cf. agates) agi- t nadel- (Gf.), adi- (62), eydes- (17), ayt- (9), edel- (8, 11), yddel- (i9), an- (16), sygel- (12), segei- (13, 116) -stein, -stien (11). ni. zeylsteen (116). agnet (1). magnet (2, 23). magnethe (5b). mangneet (64). lapis magnetis i. taplaminaris (24. cf. cadmia). Magnifacere großachten (125). Magnificare hd. grotì machen. großen (5, 76). gróssen (1). erheben (20). erho- ghen (23j. herhowen^liep haben^laben (17). lip haben t loben (8 sim.). Magnificatus groß gemaeht (110). Magnifice groli- l ber- (20) , groli= wurck- l mechtig- (65) -lich. Magnificentia große dat (5b, 20). gros tot (1). großwurcklichkeit (65). großheit; herlicheit (20). groiß (18). wole daet t kostlicheit (10). woldàt t kostbarkeit (12). virhoeunge t lop (20) virhoung l ioyp (19). verhoginge l lof (11). MAG 343 Magnificus hd. groz- groß-dedig, -deidig (21), -tatig (6), -tagig (1), -gebig (64), -wurcklicher (65). nd. grot dedich. groeß van dayt (132). von grosser dat (no), hd. herlich, heyrlich (19). heerlic (11). *Magnigans (-as) probst in einem here (74). *Magnilo-cus, -gus v. -quus. Magniloqu-entia , -ium hoerende (20. st. horedende). Magnilo-quus , -cus, -gus groz sprechlig (5 sim.). groiß sprechig (7). großspreche-nde(19), -r (6). gr.-gesprech (76). gespreche l horedende (20). grot- wordich l -spreker (23). berumik (9 sim.). gerumich (8b). Magnipendere aroß-wyegen t -ach= ten (20). *Magnipensio großachtunge (20). Magnitudo hd. großheit, -ekeide, (17). groetheit (11). Magnopere groß- (110 sim.), erst- t flijß- (20), ernst- (19), fleissik- (134), flißig- (8) -lich. flyßlichen (69). mit große flifie (20). vlit- (23), eenste- {sic (11) -liken. Magnus hd. groz (5), groß, groeß, groiß (7), grosse (13). nd. grot *Magnus v. Mogenus. *Magolus v. Magalis. *Magonus magsame (87). *Magorana &c. v. Maiorana. *Magucia v. Maguneia. Magud-er, -ar, -eris, -ris, -aris, -erim (24), magyd- (114, 143) , magad- (131, 136, Gf.), l maehut- (Ki.), madug- (11, 19, 114) -aris, -er (11, 19), -uris (136), magdulans {i. caula zeuss), gr. \Lcqu8apK; (114 &c.) {i. tirsus l tusus 74, t cirsus abscisus sim.; silio 136 st. siligo; sigal-e t -o Sum.) dinchil (131, Sm. ). rogke (Sum.). chole sim. (Gf.). hd. nd. kol-, kole- ( 20 ) , kól- (12) -stock, kole-, kol-stoch (13), -struch (5), -struck (20,4), -strunk (9), -struncke (133), -torse (18), -dorse (7, 75), -dors (8),o-dorß (21). torsecht kol (93). koyh struch l stoylstrunc (e? t? 19). coel- stronck (11, 132). col- (24), hol- (85) -scot. hd. nd. stengel. st. von dem kole (75). hd. krut-st. (64, 123), -dorß sim., -stump (68); ehm krutz- (110), kraut-dorß. stin= gel (1, 2). krawt-st. (1). kag i dorß (74. cf. Sm. 2, 287). d.- (74), krautz- (2, 74) -kage. lakritz (10). meysterwurz (Ki. &c). laser (143). corn. caul (zeuss.). *Magu-neia, -eia (5b), -ntia t maeon= tiacum (125), moguncia hd. mentz. hd. nd. mentze. maynez (1). meintz (75b). megentze (23). manycz (4). *Magus v. Maius. Magus hd. geuck-, keuk- (20), koch- (132), gok- (22, 23) -eler. hd. gauck-, gaugk-, gog- (6) -ler. geyekel (18). ko= kelere ( 99 ). hd. czewberer sim. ; war-, wär- (5), wor- (6) -sager. wairseger t konick (132). konge ( t ) varseyger (21). koninc ì war zeyger (23). konnich l war segher (22). hd. konig, kunig (8b, 68). die wisen k. {pi. 65). groß konnig (8). großmeister (20). swartzkunster, var. schwarczkynster (64). kunder zu kunfti= ger ding (1). volkommener vnd ver= 344 MAL nunfftiger (75). wol- l vbel-tetter (74). wyser (75, 110). Maialis v. Magalis. *Maides (cf. naides) ags. feld ael= finne (Hpt. 5). *Maie sibinstirnes (127). Mai-, mag-estas hd. nd. gewalt. dy herscheit (8b). herlieheit t groeßheit (20). mogenheit ( 132 ). ma-, vai: mai-gestat (75). *Maiolica v. Cyathus. Maior grosser (76). merre (99). Maior-ana, l -a (74), -ona (G8), ma= gor-ana, -onia (6, 7), mar-gerona (75), -garitaria &c. (q. v.), -iona (68) (herba cf. pera, olimbrium) margramkrut (75). meyeron, rotei- apffel (74). maseran (74, 143). mey-ron, -len (143). mai-, may-oran (1, 12, 93, 143). mey- (10), me- (17) -rone. poley (7). bolay. (6). pied (23). Maiorare grosser machen (110). me= ren (20). Maioratio meninge (20). Maiores nat-u (1), -i (5b) groß der gepurd (1). wol geborn (5b). Maioritas groeßheit (20). *Maiorona v. Maiorana. Maius, magus, maijus (,76) hd. mei, t me (Mss. mog. ); meye (21),_ meye (41), mai, n aye (93), maij (76). die mey (132). de mey man (22). en meyg man (23). Maiuseulus etwaß mei" 0. groß (110). e. grofier (68). wat meerder of* groesser (132). Mala v. Malum. Mala gr. ouis (Pap.); ouis (Br.), auis (110) alba, wyt schaip (147). Mala (i. mantica 93) waut- (93), pil= greym- (74) -sack. male (79). *Mala pyne (8). Mala hd. nd. wange. weng- t beck lin (64). der kiefel (m, Fris.). packe (74). kynback (110). kenebaeke (11). pi. braon (Gf.), praon (127), bracchon (Gr. wtb. 290), vai. Goth. Wtb. 1, 317. 2, 754, WO zu der Vermuthung braccon vii. ,,buccas t braccas" u. v. seolpus ràthselhaft anhlingt. *Malaciana v. Maeianum. *Malacissare v. Malaxare. Malaehe altee o. eybiß (91). pappeln o. kasleinkraut (kì.). ^Malachia v. Malagma. Malachim ebr. konig- ( 17 ) , konge- (8) -buch. Malag-ma, -ina, -ena, -na (94), -inum (kì.), mal-argina (gì. m.), -ogma (76), -igiiia, magalma (|9), malachia t ma= chali-a l -na (3) faski sim. (Gf. ). hd. pflaster. waicli pfl. (Gì.), plaster (8, 23, ìoo). plaester (11). ploster t ventucb (9ì. ein binde tiicli (3). wycke (5b). wick (1). wikch (2). weke (23). ags. salb (94, 136), sealf (94a). *Mala- v. Malum-granatum. *Malamacia v. Maeianum. *Malamium v. Melanthium. *Malan gr., rotundum lat. scheibe= lecht (74). *Malancium v. Melanthium. *Malannum &c. v. Malanus. Mal-annus (cf. GÌ. m. h. v.), -us alpe (*. semidei 104). MAL Malen-cium, -tium(134)Ad. nd. bose dat. b. t obel dayt (133). o.-dat (17). boze- 0. vbel-dayth (152). hd. vbel-that, -tath (69), -tait (7). bóB- (6, 134), iibel- (134) -tat. ouel dayt t boßdaet (132). quade daet (11). hd. boßheit. zeuberniß (65). czaub- i wyck-erye (19). Male-, mali-flcus hd. vbel-, iibel-, (134) -tatig, -tatig (6, 134) -teter; obel= dedig. nd. ouel-, quaet- (132) -dedich. ein boeßdediger o. ein zauberer (110). der bose dut (8). misse deter (10). tzou= ener t gokeler (132). Malefìdus vngetruwe (110). *Malefi-tium v. -cium. *Ma- v. Mal-leolus. *Malesanus (*. infirmila 76) siedi (8, 17). sich (9). Maleuolus &c. v. Maliuolus &c. *Maleus v. Malleus. •^Malfesya &c. v. Malmasia. ^Malia (i. orbiculus , anders GÌ. m.) maelie (ital. maglia Kil.). *Malie-aeium , -idium, -inium v. Mallieinium. *Malicona v. Maeianum. *Maliflcus v. Malefìeus. *Maliiìuus v. Maliuolus. *Maligina v. Malagma. *Malignanter vii eiuer entziinten boßlieit (65). Malignari hd. vbel, obel ton, tlmn, dun; iibel thun (134). nd. ouel, quat, quaet don, doen. hd. nd. bos-, boys- (5), bufi- (21) -heit, poshait (1) hd. tri^ ben sim., nd. driuen. Malignitas boßwilligkeit in harter stratfuug (65). Malignus(*. mal-edictus 1, -ieiosus i -iuolus 75) hd. nd. bose. hd. grim-, gry-mig. grunt pos (1). nd. grimmich, grim; quaet dedich (11). greiniger, vbeler, poßer (74). vnendlich (75). einer der da brint in boßheit (65. >< ignis?). "•'Mali- v. Malum-granatum. :,:Malimu atrament (147). *Mali terre (cf. malumterre) ags. elehtre (94a. aus eleetrum). Malitia hd. nd. bosheyt sim. boß= hafft-, boßwill-ikeit &c. (65). Malitiose boeß- 1 erth- (20), schalck= hafftig- (65) -lich. felleke (99). Malitiosus fol bosheit (8). vbeltetig (9). ^'Maliuium v. Malluuium. * Malium v. Amalatia. Maliuolentia boß- (68, 110), arg- (20), quait- (132J -willicheit. vnendlich wijse (75). vbeltetikeit (9). Mali-uolus, -rluus (17 &c.) hd. nd. bose- sim., hd. poß- (1), vbel-, iibel- (134), vbel-, obel-, vber- (18), vii- (68), arg- (20), nd. ouel-, quaet-, on- l quait- (132) -willig, -willich. vbel mutig (15). boßliaff'tig (4). ^Malannus (herba) ahhalm (sum.). *Mal-anus, -einus (76),-annus (gì. m.), -annum (Sum.) i. vlcus, swere (17 &c). ubel blatera (Sum. cf. earbunculus). *Malapunica v. Malum punieum. *Malare i inori t nutriri (76). *Ma-, mo-lare malen (5b). MAL *Malargina v. Malagma. *Malassare v. Malaxare. *Malatoria commeten (85). *Mala-xare, -ssare, -eissare kneden l deyg machen (12). weich m. (110). beeren (126). *Malba v. Malua. :icMaleinus v. Malanus. *Mal-drum, -trum (74, 93), -dorum (74) (cf. moldrum) hd. malter, malder, multer (1). nd. molder. mudde(110, 132). mult (68). viertail (74). *Male v. Malie. Male possleich (1). quaterleken (99). Male habet dovet (85b). *Maleare v. Malleare. *Maleas segai (141. cf. malus altn. sigla ?). Maledicere nd. fluchen, v'-fl. nd. vloken. flochen(5). floggen (21). vloechen (132). hd. vbel, iibel (134), oeuel (132) spreehen; maledien(20), v'-m. nd. male= diglieli. Maledietio tìuclmnge; vbel- t mi- sprache (20). maledy-unge (20), -inge (22b). v'maledi-jonge (132), -ng (133). Maledietus (cf. malignus) vir-fluecht i -maledyet (20 sim.), -smahet (20). ghe= malediet (23). Maledic-us, t -tus (132) vbel- (110). oeuel- (132) -sprecher. gotschwerer (76), Malefaeere hd. vbel, quait (132) doen (20, 132), hd. thun sim. Malefaetor vbel-theter (68), -tetiger (110). quait doender (132). Malefaetum missedaet (20). Malefactus vbeldaet (20). Malefica zauberin (110). tzouersche (132). *Malfieere quellike doen (11). Mal-le, -e (76), -uere (8, 9), -o (75) merbellen (1). me wellen (9), wollin (8). lieber vnd geni haben; wilgern, varr. wil gern, williger, vnd 1. thun (75). Mal-leare, -eare (76), -lerare (1), -liare hd. nd. he-, ha- (20, 22, 132), ha. heni-, ham- (69) -meren. hamern (134). mit hemmeren schlagen (no), smidden (19). schmyden (68). smeden (20, 132). Malleatio smedunge (20). Malleator tangelari i kaltsmit (Gf.). dengeler (7, Gr. wtb. 2, 925). Mal-leolus, -eolus (9, 76), -leulus (16), t -lolus (74), palle- i64b), mell- (64c) -olus (i. nouellus palmes 64, Br. &c.) hamar l spacha ( 141 , sim. Gf. ). hant hamer (16). h.-lin (75), -lein (74). hemer- lein (9, 74), -le (91), -ken (23). hemmer= lin (8). hewrling o. graschp an wein= raben (126). fechser (74). fesßer i. sur- culus vtrinque capitalatus; lunten, Mrg. fewrknote (125). bechring (militum 135). durre weyn holcz (mal. 9). schnittling, son, rebknebel (112). schnitzling, iar= latlin (140). *Mallerare v. Malleare. *Malleulus v. Malleolus. Mal-leus, -lius, -eus (4, 76) hd. nd. hamer. hd. hammer. kluppel (7). slegel (ianue Se. 125). Malleus ligneus heyge (125. cf. Srn. 2, 128). MAL *M. lotorius waschebossel (125). *M. stupa-tius (125), -rius bunnebos= sei (125). flachs- 0. werg-stempel (kì.). eyn ratschen (126). rattschen, blewschle= gel, hanffpluwel, ni. garecloppel, vlas= hamer (116). *Malleuus ( : malua) papel mutò (16). *Malli- v. Malie-are, -us. *Malli-, mali- (76) -cinium, i -eibium (74), t. -cidium (75, 76), t -eaeium (76), maÙecinium hd. hamir-, hd. nd. hamer-, hamel- (17) hd. -slag, nd. -slach. hamer- schlag (76), -schleg (75). *Mallolus v. Malleolus. Mallum dindi (131, 141). dine (Gf.). ding, d.-hofe, rat-, rast-stat (74). Mal-luuium, -uuium, -iuium was= ser vaß (110 &c). hand-beckin (88, 91), -beck (111). maluuia (i. q. malluuium uoa) hant-wasser (132), -vali (nob), -becken (8, 9). *Malma, g. -me des meers ebbe, krym= pinge (147). *Malmasia, malfes-ya l -etum (64), maluaticum (91) (cf. vinum malmasi= num) hd. nd. edel win , malm-asie, hd. -asy, -asier, -atier (5b), -esie (5, 133). malf-eseyer, var. -asyer (64). *Ma- v. A-lmucium. *Malnieium (i. manutergium) hand= tuch (76). *Malogma v. Malagma. *Malogranatum (i. tintinnabulum Gì. m.) &e. v. Malum granatum. Malo-, malum- (76) -mellum, me= limelum, gr. fxsÀifXTjXov (126) (cf. ma= lum musteum) suzepfili (101, Gf.). ehi sueß- (110), sufò- (74) -apffel. soeß appel (132). *Malones (cf. molones; anders GÌ. m., Bt. vv. mal-o, -ones) rudin (104). *Malopunicum &c. v. Malum puni= eum. *Malosus (st. molossus) rude (9). Malta, maltha gemengit pech (9). p. mit wasch g. (8). kleyster vnd ander glotwerck (114). *Malteum (st. balteum) balz (121). *Maltrum v. Maldrum. Malua, malba (94a) (i. aleia sim.) papula (Gf.). bapilla (95). hd. pappel, bappel, p.-, b.-, bappeln, papel-, nd. poplen-, pippelen-crut sim. wengebapele (Sum. v). baippel (6). popp-ole (47), -eie (85), -elen (10). popel (132). pope (22b). pippole (24). ags. cotuc (cf. lapsanus; cottuc mallows Bsw.); geormant-lab (94. georman-leaf Bsw.); mealewe malba, geormen leaf malue herratice (94a). *Malua major, minor (24) homes (24, 47). Malua-, mal- (75) -uiseus (ital. malvavischio ) papelkrut (75). eibisch (143). ibisch, heelwurtz, ni. witten huenst (116). Maluaticum v. Malmasia. *Malue herratice v. Malua. *Maluere v. Malie. *Mal- v. Malua-uiscus. *Malulum- v. Malum-granatum. *Malum (t) molitus a um gemoltern als die muller (75). Dlkf KNHACH GLOSSARIUM. MAL Malum hd. apfel. hd. nd. appel. bose l quatheit (20). peyn (9). *M.-aceanum v. Macianum. M. arantie, aureum t aurantium (116) pò- (116), bau- (64) -merantz. M. augustum augstappel (125). M. ci- (bi\), cy- (116) -donium, t lanatum l canum (116). mala citoni-a (24), -ca (47), m. cocogna (Br.) (cf. cy= donia) queden (24, 47). kutt-en, -inen, nd. queappel (116). *Malu- v. Malo-mellum. *Malum claudianum ni. ioopken, knoopsteertken (11 6). Malum-, malulum- (7), malus- (8), malo- (66 &c), mala- (9), mali- (8j -granatum (i, pomerium 74) hd. gran- (20), kran- (5), granat-, granet- (65), roit- (7), padis- (22), padys- (12), parys- (8, 9), paris- (2. cf. Sm. 1, 292), bers- (76) -appel, hd. -apffel. appel-granat (8b, 22, 23), -granelt (69), -grubß (21). hd. appel-, apffel- (74) -gart. malogranat; malagran apffel l margram opffel (75). margra-n (Ob.), -nat (74). malo-, mali- (8) -granatus dez selben (mali) baum (8). graneth appelbaum (7). *Malum insanum, melanzana (ital. melongena) melantzen, m.-apffel (143). M. lanatum v. M. cidonium. M. macianum &c. v. Macianum. M. musteum, t melimelum paradi- ssle, -ss apffel, ni. sint Ians appel, cruye= linek (116). M. orbiculatum grunacher , ni. schijue-rt, -ling (116). M. orthomastieum ni. rab-, rap- auwen pi. (116). M. passum hotzel (125). *M. petisium t eurtipendulum pup= pingh (Kil.). M. pulmoneum ni. pi. potappels, boggers (116). M.- , malo-punicum , malapunica (sa. 17) hd. eyn rot, roter, roit, pu= niken- (17), maln-p.- (5) -appel. korn- t kern-apfil (Gf.). malpunige (74). mala- (23), male- (22) -puniken. ein malken punicke (5b). ein apffel von granateli (110). malus-, mala- (1) -punicus eyn mal punickbam (5b). mala punikken pawm (1). *Malum rubell-um, -ianum 8zc.pl. rottlingen, ni. somerguldelinghen (116). M. scandianum ni. winterguldelin= ghen pi. (116). M. sceptianum ni. kerlappel (116). *M. scutulatum breydeling (viò.i.q. breitling Nemn.). M. strutheum ni. queepeere (116). *M. t anulum terre erdappffel (74). *M. tortium holtzappel (120). Malus sbst. hd. nd. appel- t mast-, hd. apfel-, affli- (102), saga- (Gf.), segel- (75, 76, 93, Gf.), maste- (13), mafó-baum, -pawm (1, 2), -bauem (20), -bom. affolter l alfo- (75abc), affai- (75d) -tern. ma6= holter (7). Malus adj. hd. nd. bose. hd. bofóe (21), boß, bòli (9), bos (134). boßarcz l snede (77). boese l quaet (20). quat (23). *Malus v. Malannus. MAH 345 *Malus- v. Malum-granatum. *Maluuia &e. v. Malluuium. *Mama gottin des glucks (74). *Mamaciana v. Macianum. *Ma- v. Mam-manticus. Mambre (hebr.) mer (8, 9). *Mamb-rimus, -ryus v. -urnus. Mamburni-a, -tas (20) (cf. mundi= burdia) montsperscliafft 0. sprachhafft (20). mommerie (110 &c). Mam-, man- (si), mum- (147) -bur= nus, mambr-imus (19), -yus (20) (cf. mundiburdus) manber (19, 20). menpber (mamburnus 20). mundbaer i voermund (8i). mommer (110 &c. ). mumber, voir= munder (147). Mamma (mulierum) bruste (19, 23). hd. brust, brost (5). burst (11). borst (132). tutti (93). tutt (91). dfltten (111). duthen t vtter, var. dythen l vther (65). titte (23). czicze (9). mamme (99). *Mam- (8), ma- (9, 76) -manticus (i. qui propria manu se interfecit et sine causa racionabili 76 ; aus monomachi= eus q. v. , cf. hismatieus) der sich mit siner hant dodet (8), seiner h. totet (9). *Mammili v. Mannus. Mam-, ma-milla (viri; i. mamma 9) ein mans tutlin (110). memehen van manne (132). frauwen brust (17). nd. bruste, burst, titte. hd. tudt (74), tittlin (91), tutli (93), czeczin (5b), decze (mss. mog.), decz t mam (18). mamme (68, 99). meme (5). memme (8). memmekin (20;. *Mammina v. Mammona. Mammon, mamon (76) schacz tewfel (9). dz gutis dufel (8). Mam-, ma- (25, 79) -mona, -mina (18) hd. rich-tum (7, 6ó), -tag, -tage (5), -dag (18), -eit (8b, 79). gude rich= tage (17). reichetag, zeitlich gut (74). rikicheyt (23). vnreeht (8, 9, 22), vbil gewonnen (5b), vbl gewunnen (1) gut. wucher (25). w.-gewinn o. gulte (75). Mammosus groß tutten (91). Mammotre-phus (Br.), -pus sew= geling (9). *Mamo- v. Mammo-n, -na. *Mana (arbor) eppe (,20). eespe (11). aspenbaum (19). *Mana (cf. mna) phunt (8). namen van gewicht (147). *Manalis (cf. gutturnium) gießuas (91). *Manalium v. Manarium. Manare hd. flie-ßen, -ssen, -zsen (4), flissen (9, 69 Mrg.). abflitzen (64c). nd. vleten, vlieten (11). dryefen (19), trieffen 75). drupen (11). rynnen (22). rumen sic 23). *Mana-rium, -lium (74) mule i. mola (74), i. molendinum (76) (cf. manuelium) aus mola manuaria. *Manaticus v. Monomachicus. Manatio trieffung (75). Man- v. Mam-burnus. Mancare lam (110 &c), l manck (132) machen. Mancatus (cf. maniacus) ver- (110, 132), er- (68) -lampt. Maneeps mit der hant begriffen (8). der do m. d. h. wirt b. (9). slaue l knecht (132). buerg (88). 44 , 346 MAN Mancer v. Manser. *Manciav.Macis. Mantia. Mathesis. *Mancilio v. Manticulari. Maneipare, -ri (22, 23) hd. vnder hende dun, v. dye h. tun (1, 17). nd. v. de h., v. henden don. hant-haben i -geben (75). zu dinste h.-g. (8). zu dinst g. zu dun (17). zu d. g. t tun (9). hd. dienstber (76), eygen machen. by der hant nemen o. fahen (no), leyden of vaugen (132). leiten (68). handelung thfin (67). hentlic vt nemen (23). an-n. mit gefencknisse (75). Maneipari (cf. prc.) geben sich in die hendt des gewalts (75). Maneipatio hantgebung (75). Mancipi (cf. sq.) erkaufft ding das einer offentlich kaufft o. offener marckt (88). adii, waz man mit der hant mag begrifen (17). daz man nitt (sic) der h. mag begriffen (8). Man-, mani- (75d), t manu- (75) -cipium {cf. vreeus) hantgeber mensch (i. mancipi 75). hant-griffigs (74), -reich (75), -raich (1), -fas (3),-faß (17). ein diener o. ein gefangen ding (no). dat dient t is g. (132). diner t dinste (9 sim.). zu dinste. geborn (9). waz zu (17), daz in (8) d. wirt g. hivvin (-ia pi. 104). knijt (99). gießuaß (74, 76). heffte l stiele (17). knechtlichkeit ; knecht l maget, interdum vir so er miiß die windel waseben (65). *Mancipo- v. Mantieu-latio. Mancones (gì. m. 4, 514, 518; *. philippos, numos bizanteos) ags. bi= zantas (94). *Mancor (i. corrupcio rei comestibilis 3, 4, raneor X marcor q. v.; genus frumenti gì. m.) schim-el (3), -mei 4, V107). hd. nd. finne, winne (22). hd. finde (18), phinn (2), phin (7), phum (sic 1), pfynne (74), pfinn, pyne(67), pinnich(6). snyde (sic 21). sure (10, 13, 22). pochz (13). *Mancor-ina (est caro 3. 4), -ona (i. caro fetida 76), -osa caro (75) pfinnicht (3). pfinn (76). pfinni-gs (75), -g (74) fleisch. *Mancorosus pfinni-g (75 , 76), -cht (4), -gperlicher (74). *Man- v. Manu-culum. Mane-us, -os (93) mit eyner (9, 132). bit ener (99) hant. der eyn h. hat (8, 110). ainhentiv (104). einhendich (20). handtloser (74). hanlos (sic 93). manck t laem (132). Mandare hd. gebyeten t senden; gebyten (9) , byeden (21), ent-b. (19), in-b. (20) beden l zenden (23). beyden (22a>>). *Mand- v. Ment-astrum. Mandatio inbieduuge (20). Mandatum bot (13, 23). hd. ge-bot. -boyt, -bod (21). boetschafft (20). emr pfelh-ung, var. -nyß (64). ein gebot der sclilechten heissimg (75). Mandax (Br. ) vressich (110, 132). fraßig (68). Mandens essende (8, 9). *Mander v. Meander. Mandere hd. kuwen , kuhen (5), kawen (79). kewen (9, 99). kowen (23). hd. eßen. nuczen (i. epulari 1). Mandib-ula, seltener -ulum, -ilia i-Sum.), mand-ula (104), -illa t -ile (Gf.) MAN hd. kin-packen (4), -backeii (75), -backe, -back, -badie (20), -bein (93, sim. Gf.). ehinibain (104). chind pachen (1). ain kindback (6). kenebacken (17). kene- (23), henne- (22), -tzen(12) -backe. kynne- (8), kene- t czene- (13) -bag. kin- 0. zan-pack (74). kenebac (99). kyn 0. zan= reff (91). hd. backen-, back- (8,9) -zan. gume (75e), gumme, l koy £keu (75de). ken (alph. keu, i. faux 75abc). chewe (Sum.). byler, var. bilder (64). *Mandieio essunge (20). *Mand- v. Mant-ieulari. *Mandi-le, -Ila v. -buia. Mand-o, t -ox(147) vraez (20). frayße (19). froß, var. fraß (110). vraet (11). eyn großer fraß o. schleytzer (126). vuylvraes (132). einer der vii ißt (68). fresser (ss), lecker (110, 147). *Mandocus v. Manducus. *Mandor (ligumen, cf. mansur. man= cor Gì. m. ?) ryß (76). *Mandox (x pandox?) v. Mando. Mandra ( i. pastor Br. &c. ) ovvistal (104). scbaefiery (68). schaiffherde (132). schaffhut, pferrich, grub, hule (88). kripff (noa). kripp (nob). Mandra-, mandro- (4), -gora (i. po= mum maeianum 6) hd. nd. alr-un, -une, -uen (97), -011 (6), -um (71), -avn (2 sim.), -an (64, 110b, 123), -ung t -einichen (Hen.). eyn ald ran (21). aelruun (11). ailron (6). olrawne (4). malawn (m ausgestrichen 1). akune (sic 9). arzat- (Gf.),'dil- (153) -wurz. twalm (105) maltz-appfel (6), -appel (7), cf. maeianum. *Mandri-cus, -ta, -ca (76), -nus (131) hirti (i3i). hirt (7). hd. schaff hirt. *Mandrix v. Mandros. *Mandrogora v. Mandragora. Mandr-os (Br.), -us, -ix schaff (18). schaeff (20). schof (9). *Mandrum hd. ki-ippe, schof-kr. (9). kropp (19). kribbe (11, 132). *Mandrus (i. mandra gì. m.) v. Man= dros. Meander. *Manduburga v. Magdeburgum. Manducare hd. eßen, essen. nd. eten, etten. niessen (65). *Manducator esser (8, 9). Mand-ueus, -oeus (76) (i. ioculator ore hians &c. Br., ferans &c. 76) heßlich (110), lelich (132) esser, gaper (132). *Mandula (*. amygdalum Gì. m. ) v. Mandibula. Mane hd. frue, frfl (134), frw (151), fra, fri e (76), fruwe (7, 110), fruye (152), froe (18, 21). vroe, tijtlick (147). vro (23). vroclì (132). uruch (99). morgenstunde (GÌ. Mar.), de mane schmorgens (75). *Manea &e. v. Mania &e. *Ma- v. Mo-nedula. Manere hd. bely- (69), beley- (67, 134), bli-, bley-, blie- (10) -ben. biben, bestan; bekliben (12). bliuen (23). hd. beyden (Mss. mog.). fußhalten (114). Maneries (i. congeries lapidum 110, e. cementi 75, forma i modus l similitudo cuiuslibet rei. cf. figura, maeeries) daz eyn gestalt hat (5b). g. eins yglichen dings; robemawr, stainwande (74). ein iklich nidiges wisel mose (9. st. ein iklicben dinges wise t mose). manyere, MAN wijse (147). ein manier 0. ein hauffstein (110). morter-hauffen (75). Man-erium, -sitorium, -sio be-leyb= liche (74), -libende stat, 0. ende (75). Manes totenmenschen sei ( 93 ). beli sei (9). sele in der hellen (8). selen der li. (75). hellisch-s. o. schatten; todten- greber, -graber (74). sielen (99). geysten by den grauen der doeden (142). geister by den greberen der todten (110). uuizzi (i. poenas Gf.). *Mane-techel, -thetel (8), -tethel (Br. ex Daniel, v) scheydunge (8). we= gunge der sch. (9). *Maneus i. origenarius (76). *Manga-rus, -mus, t -nus (74), mon= ganus (Fr. 2 h. v.\ 1, i29c. cf. mang-o, -orus) bosser 0. zwerg (74, Pr. II. e, Gr. wtb. 267. cf. oberd. butz, butz-en, -el, bautz, butt, bott nd. but pumilio sim., aber auch mango auffmutzer X aus= butzer Das.). Mang-o, l -or ( 75 ) , -orus ( 8 ) (cf. equicius) ver-dauscher, -kauffer (88). ros- (23), roysch- (5), royf- (sic 22), hd. roß- tuscher. hd. ros- (10), ruß- (17), rusch- (20) -duscher; roß-thuscher (133), -tau= schei- (64°, 134), -teuscher, -theuser (ìsi), -tuser (13), -tusser (7), -hirt (64, 75), 0. huter (75); ros-tauscher (1), -tuser (18), -hirt; raß dueßer (21); ruß- (5b), rus- (9) -hirte. hirte (8). mecze- (20), merze- (34a, 93), mertz- (88) -ler, t vnderkeuffer (i. intermediator 20). liutuerkoyffer (34b). menger (7). mangare t mengari (Gf.). ritter t weppener (8, 9). menschen-, kindel-dieb ; stumpfler, liosenflicker, klei- derbutzer (116). grampler (126). Mango boler (machina 64, 93). boler (sic 64°). Mangonizare liegen als roßtuscher (110). auffmutzen zu dem kauff (Das.). *Mang-or, -orus v. -o. Man-ia, -ea (18, 76) hd. nd. awise, dorheit, gemlicheit. gemmelich d. (8). gemeynlichkeit i torheit (9). gemain= lichait (76). gemechlichheit (7). hd. gem- lichkeit, -leichait (1). gamellichait (2). geylichkeit (l) abwiß (17). geylich (t) abe wifie (21). awis (6). abis (lat.t) t. awise (18). awiczen (4. cf. amentia). abwise (133). aweiß (134). awyeß (69). aywise (67, 152). elwisch (66, 70, 151). tob-ung t -sucht (75). helsche dolheit (68, 110. X manes). Man-iacus, -iatus, -eatus, -icatus (7) hd. nd. awisich. ab- (17), abe- (21) -wiGig. awisch (22b). hd. aywisli-h (152), -eh o. gemechlich (67) ; g. t an wisig (7); geme- (66, 151, 152), elwisch- (66, 151), gem-, gemme- (18) -lich. gemmelich dorè (8). ghe- (23), ghem- (22) -melic. jemelich man (109). vnsinnig (6). doli (68, 132). dui (107). debig (no), tobyk vnd herczslechtik; herczenslcclitig ; mansich (4). tobsuchtig; abgezogen von der ver- nunft der sinnigkeit (75). *Maniare, maneare (19) (cf. mani= sare; anders GÌ. m. 4, 527) swindelen (19). beswinelen (11). Manica, t manulea (147) hd. nd. ermel. oermel (68). ermelen (12). arm-e (10), -rinch (12), -ring (93), -ysen (76), -eysen (64c). hant-ketteu (88), -eysen (75). daum- (88), dum- (110) -ysen l fesse!. MAN vesser l duym yser (no), kete (9). bant (8). ags. glob (136), gloob (94). nd. cluue (i. vinculurn 22, 23). stucha (Gf.). stuiche (104). stucke (20). hd. nd. mou-, hd. mau-, ma- (77), nd. mu- (147), mo-we. inueG= blech (125). pi. hant duch (i. vincula manuurn 7). handschken (ìu). Mani-care, -tare (74) (i. properare l appropinquare 75) ylen (8,20). kommyn (8). frw (9), fru (74) komen, i eylen, zu k. (9). zu ylen (75). haesten (11, 20). vachen (8b). vechten (79). Mani-catus, -tatus (74) (quasi manu pictus i punctatus 4, t pictatus &e. 76; cf. manieleata) geerm-ilt (9), -elt (8). gest-eppt (74), -yppet (4). *Manieatus v. Maniacus. *Mani- v. Man-eipium. *Manicle-ata, -ta (9) zwy vach cleyt (9). ci. mit zweyfachten armen (8). manucleata gistuchet roc (130). man- uliatus i -icatus ags. geslefef (sic Gì. Aelfr.). manideata i. tunica manicata (148). Mani- (16), manun-cula hd. arm leder. *Man- v. Mant-iculari. *Mani-, mnia-, (sic 75d) -eulatio ente pfremdung (75). *Manideata v. Manieleata. Manie v. Maniolae. Manifestare hd. offen-, vffen-, nd. oppen-, apen-baren. offenbom (21). zeugen t wisen (20). tonen (99). Manifestatio tognisse (99). Manifestatus oppenbaret (23). Manifeste hd. offen-, vffen-, nd. oppen- barlich, hd. -berlich. Manifestus hd. offen-, -vffen, nd. oppen-bar. offenborlich (21). *Maniflua (indumentum) gali, moufle (122). *Manigo (nach manica ermel) stinch (Sum. IV. St. Stilich?) Ma-, mu- (136) -nile hantuaz (i. aqua-m. q. v. 104, sim. 121, Gf.). halbisin (104. cf. anuabile; halb manubrium; anders bm. 756). ags. lebil (94, 136. lasfl &c. Bsw.). *Mani-olae (114, Das), -se (Das), -e i. larue mummenkater (125). butzenbock, auff die man den kindern trawet, die mumel (Das). potzmanner t faßnachts= larven (114). Manip-ula, la (23) (i. stola, pannula 75) hd. nd. hant-vann, hd.-f&n, -fon(70), -stol (75), -stoll (76), -zwehel (67, 68), -czweyl (18), -dwale (107), -dwele (132), -dok (manipula 23). stole (75). Manipulatim durch alle burssen t rotten (Das). von burß zu burli (Pict.). ags. threat- (94), theat- (136) -melum. Manip-ulus, -lus, hant-vane (8, 9), -fan (65, 74, 93), -rolle (sic? 17), -voi (74, 110), manipel (sacerd. 4, 110). gar-b (1, 65, 74), -we (20), -uè (11, 13), hd. -be. gra-be (21), -uè (12, 22, 23). gelider (missverst. aus gelima); CC ritter; eysern kule (9). ysern k. (8). eyn schar von zweyn hundert rittern (17). schantze (militurn 125). rott (91). heuffel (i. aagellus 75). ein michel zal o. kleins heiiffle kriegs volck; ein rott von zehen die ein burß haben (Das.). ein bursch von zehen kriegsleuthen (Das. MAN cath. ). schaupp (20). schoff (22b). schoef (11). hu-, var. hau-ffel, h. vff einem acker (75). armfol (65). sam (2. auch ini bòhm. Wald). samnat (Sm. 3, 243). sang-e (ib. 270), -a (als lat. missv. 64). schoß, sampn-ot, -et, sang ein puntkorng (sic) ; soldner; eyßneinkolb; sellar (74). m. foeni ein bussle hews, ni. bussel i greep hoys (He). *Ma-, { ana- (74) -nisare hd. gem-, nd. gheme-liebeit, gemechlickeit (7), geylichkeit o. abewiß (17), awiß (6), dorhait (76) hd. driben, triben, treiben, nd. driuen. gemlieh sein 0. werden ; toben l wueten mit schande vnd vnzucbt (75). gbemelic ziri (23). jemelich sin (109). talmen (22b, 74, 147). boldren, ruyschen, drammen (147). *Manisatio bolderynge, geruysche, drammyng (147). *Manita v. Manica-re, -tus. *Maniteca handtschuch, ermel (74). *Mani- v. Manu-tergium. *Manitieus v. Monomachicus. Manna hd. hymmel-, lyblich h.- (65), hymmelisch, hymmels, heymel (21), nd. hemel-, hemelsch brot. hemelsbroet(132). hd. hymmel-broit, -hung (*. aeromeli 116), -brod mannahu, -thau manna (125). miltaw (126). chruzzemelo; pilipi (i. esca Gf.). *Mannalis hant slan (23). *Mann-eiras, -aria (sq. Gì. m.) parta (Gf.). Mannu-s, i -lus (126, 128, Das.), t ductrimannus (147) ros (93). hengst (19). heynst (11). folleyn (4). voelen (97). fuly (128). bicker-tle (126, Pict.), -tlin ì -lin (Das. cf. Gr. Wtb. 1809). ni. negghe (116). en mekeler (i. equus paruus 23). kleppher (pi. t mammili 125). teldende pert (147). zelter (64). *Mano auis qd. (76). *Manobium (cf. manubrium) hepfft (18). *Man-pbar, -phur v. -sur. Mansare i. frequentar manere (Br.) ; i. pondus ducere (76). *Mans-, selten maus-, mauc- (132), maut- (76) -eolum, musileum (136) (i. piramis t sandapila 93; mausoleum) grab (6). edel (93), edeler lewte (9), kostlich (8) grab. edeler Iute grap (8). sarg (76). Man-ser, -sor (7 &c), -eer, -zer hd. huren-sun (ìoo), -kind. en hueren kint (11). eyn vrkunde (! i. filius spurti sic 7). hoern soin (19). huren- (79), huren- (8b) -hus. *Mansi v. Nauei. *Mansiare wandern t gruweln (77). *Mansi-eare v. -tare. Mansi-o, -s (79) (cf. manerium) hd. won-, wan- (8b), man- (20), blib- (8ab) -unge, won- (23), wonn- (13) -inge. we= sen, heim- t an-w. ; belibniß (75). Mansionarius ein stedewonhafftig man (10). hofeman (12). hd. hub-, huf- (79), nd. hou-ener. mensner (i. edituus 93). metòner t sigerstein (74). mesener l chuster (104). mesinari (Gf. ). selidari (141). *Mansi-s v. -o. *Mansitare (*. frequenter manere Br.) MAN 347 auf huben wonen (9). uff huffen ader uff hauffen setzen (sic 17). mansicare uff horen wenen (sic 8). Mansitorium v. Manerium. Mansor woner (8). *Mansor v. Manser. *Manstr-aga, -uea, -uga v. Mastruea. *Mansuans v. Gì-luto. Mansue- v. Manswe-. Mansu-m v. -s. *Man-sur (i3ib, 141), -sus (Gf.), -phur (141), -phar (i3ib) (cf. magalion, man- dor) gruoz (i3ib). gruz (141, Gf. 3, 344). *Ma- v. Me-nsurnus. Mansu-s, -m (125) (*. colonia 104, Gf., areola sim.) huob-i (104), -a sim. (Gf.). hoba (120). ain hub (6). hueb (1). hub e (8, 4). hd. ein h. (Mss. mog.), huobe (19), houe (12, 20), huyf (133), hauf, huff (152), morgen (18) landes. houe lans (13). h. (23), hube (9), juchart (7) ackers. hoef (97). hufe (79, 125). huue (22). lmeue lants (11). eyn huff landtß von (68), hoff lantz van ( 132 ) zwelff morgen. ein morge (10). ein huff lands von XII iucharten (110). ein kauling (125). hi- (120, Gf.), bi- (Gf.) -saz. *Mansu-s v. -r. *Mansu-s, -etus (cf. Dz. wtb. 216) sachtmoedich (147). *Manswe- st. Mansue- in den Hss. *Manswe-re, -scere (act. et inch.) hd. senft-en, -igen (17), -mutigen (6), -modi= gen, -werden (8, 9), -mutich machen (68), -muetig 0. demutig werden (110) ; anhe= ben zu senftmutigen (-escere), sanftigen (18, 4). sachten (79). zacht-en l -modi= gen (23). sacht t sachtmodich werden (132). *Manswetari (-re Br. &c. ) sanfftmo- digen (18). Manswete senfftmudeclich (20). milte samiglich (alph. mits. 75. cf. Sm. 2, 650). Manswetudo hd. sanfftmudi- sim., senfftmute-, senffmode- (5) -keit. fenste muttikait (sic 6, wo eine neue Hand stets st wie ft schreibt). nd. sacht-modicheit, -enisse (79), zedicheyt. zame (126). Manswetus, i mansues (110 &c. ) hd. sanfft-, senfft-, senf-mutig, -mudig, -modig. sanf- (13), nd. sampht- (23), sacht- modich. seunfftmudick (19). sachte (79). sacht (132). saegte (99). geduldig (18 Mrg.). zem vnd gietig (64). miltsam (alph. mitsam 75). mit-war l -ber (Sm. 2, 650 sim.). *Mantele &c. v. Mantile. Mant-ellus, -ellum (20), -us hd.nd. man-tei, -teli (l),-del(20).-ellus gemeyne gewant (8, 9). heucke (5b). Mantelum v. Mantile. *Manter i. qui dicit obliquum (76). Man-tia, -eia (cf. mathesis) warsa= gunge l goucklery (110). wairsaginge i gokelye (132). Mantiea (i. sorcina, mola, petra; sarmancia 1) hd. wat-, wait-, waet- (20), wot- (9, 4), waat- t weid- (135), wad- (17, Kia.), waid- (Kib.) -sack, -sacke (17). wat sag t dasche (8). wetschger l eßsack (110). wetzger (88). wetzker (125, 132). aessack (107, 132). watschger t bulgen (126). malaha? tasca (120). malha£ dasca (121). male (99 &cA maele (20, 132). sweideler i renzel (Chytr.). felis (74). 44 * 348 MAN *Mantieulare fatschonle (ni). Man-tieulari, -dieulor t -cilio (17), -tillare l -tilare (9), -tieurari (76), -ieulari (75, 76), -ticor (120), maculari (sic 75b) (»'. elepare 75) stilo (120). stela (-dieulor 17). be-driegen (17), -triegen (-tilare) l trogene tun (9). kippen (126). ent-pfremden l -furen durch dieberey (75). Mantieu-, monticu-, maneipo-latio vntrew, falscheit (74). *Manticulus (*'. follis Gì. m.) ein cley- nes mentelin (64). Mantieum (i. follis gì. m.) ags. hond= fulbaeves (Hpt. 5). handful-beouuas (94), -beouaes (136). Mant-ile (i. manutergium 5 &c, phinna3), l -ilis (i. mensale 76), i -eie (Ki., ». gausape l mappa 66 &c, no &c), t -elium (125, Ki., Chytr.), -elum (125, Ki.), -elia pi. (127), -iolis t -iole (74), t ma- nupiarium (66 &c, no &c.) duahilla sim. (Gf). twahillun (127). twehel(1, 3). zwechel (3. X zwech phinna!). hant-zwehel (68, 76), -zwohel(125), -zwele (111), -queln (21), -dwele (23), -wèl l serviet (chytr.). hands= quel (in), bandquelle, fatscheinle, faci= net (Kia.). tisch-zwehel (110), -zwechel i -leg (75), -lach (9), -tuch (1). tusch lach (68). diß- (8), vme- (8b) -lachen. tafel= laken (132). vlaken (79). stulach, serg (74). hulle-duch (8), -tuch (9). mantel (19). brot-, var. broit-tuch ; vmblege am tisch; bruch (75). chinorest (Gf. ). sal= wetle (112). *Manti-llare, -lare v. -eulari. *Manti-ole, -olis v. -le. Mantissa (voc. tuscwm 125) zugab (91). dy hantgifft (125). Mantua mantaw ein stat in lampar= ten (74). Mantus (cf. mantellus. x wantus). mantel (107, 110, 132). hansehe (132). en wante (11, 107). wandt (68). moffels aen die hande (107). voirmuwe (147). Man-ua, -ipula pigrift (Gf.). Manuale hant-tuch (74, 93), -buoch (64, 75), -puch (74). ags. hand lin (i. ma= nutergium gì. Aelfr.). Manualis das zu dei- handt gehort (74Ì. hd. hant-sam (8, 9, 68, 110), -zamer (74), -wercher (1), -bucheleyn, -biichlin (134 sim.), -buchßlein (151). hand-ich (132), -elik (11). hendelich (20). *Manuarium (i. selopetum, pugil= lare) vustlink (Chytr.). Manub-iare v. -rare. Manub-ie, -re (8, 9, 79) (i. excubie t exuuie &c. Br. cf. sq.) wach l rawb (9). wasch o. winde raup (8). scharwathte (20). peuth (Fris.). bliitgelt (91). mamelen (8b, 79). *Manu-bium, -vium (136) (»'. promp^ tuarium GÌ. m.) hant-gat (11, 20), -hoel l loch (19). twirl (9). ain cluppert zu zehem win (76 ; anders Sm. 2, 360 sq.). ags. uuael- (94), uuel- (136) -reab (st. -biae cf. prc). *Manubius rou- (121), roi- (Gf.) -bare. *Manubr-are, -iare (64, 76, Br., GÌ. m.) (i. manubrio, facere; vigi- t vio-lare 76, X mane X manubie?) schifi'ten einen boltz o. sticken (75). hefften (64). *Manub-re v. -ie. Manubrium halp (104, Gf.). honhalb MAN t grabunscit (Gf.). helm (8 &c. ). helue (12, 23). helza (ui). hd. heffte, heft. eyn hefft ain eytne nießer (19). hecht am metzer (132). hechte t stel (23). heecht (11). hicht (97). bette (22b). hd. styel, stil, stele, schale (cultelli 125). *Man-uea, -uta (20. -ica gì. m.) mor= genstun-de (19), -t (20). *Manu- v. Man-cipium. *Manu- v. Mani-eleata. *Man-uculum, -eulum (9) ymmys (8). Manudueere handeleyden (20). *Manuelum (cf. manarium) querne (109). Manufldelis hd. nd. (ein) getr-uwe, hd. -u, -ewe, -eii (134), -ewer (4), -av (3 sim.) hant (cf. Fr. 1, 408, 411. Sm. 1, 468. 2, 204). getruw von handen (68, 110). druenhander (8). ein truwe- (5b), trew- (1) -halder. *Manufortis starker mit syner krafFt (65). *Manugo stil (Gf.). *Manula-bium, -uium (gì. m.) ». vas ad lauandum manus aptum (76). *Manul-arius, -earius (gì. m.) muwen meker (147). Manulea v. Manica. *Man-uleare, -ieare muwen maken (147). *Manul-eum t -eas (gen. -ee 20. st. -ea Br. &c), -ium hant-vat (11), -fayß (19), -faß i manica gewant (20. = want v. mantus ?). Manuliatus v. Manieleata. Manumissio gebuntnisse oder vry= heyt (8). gebunden der vreyheyt (9). ledig lassung (65). Manumissus hd. gefri-het, -heyt, -et, -et der fanckniß balben ( 75 ). ge- vreyet (9), -freit (4, 134). nd. ghevriget. ein lediggesagter (64). Manumittere freyen (4). fryhen (20). hd. fri-laßen, -laißen, -machen, -m. der feiickniiß halben (75). frijelaißen (10). virlayßin (sic 19). nd. vri-, vrigh-laten. Manumundium dwele (147). *Manuncula v. Manicula. Manupiar-ium, -um (76) (i. gausape, mantile, manutergium qq. v. ) handt- zwehel (68), -zwechel (76). dwele (147). Manus hd. hant. gewalt (74, 110), macht (132). herre i xpus t gotlich rach i g. milde beschyrnisse l gewalt l got= liche wii-kunge t justicia (9). got t got= lich roche 0. g. mildekeit t gewalt t gotlich w. (t) gereytekeit (8). rachsal o. werck (74). Manuscriptio hantmal (Gf.). *Manuta v. Manuea. *Manuta pi. mauwen spangen ermeln sp. (19). Manutenere frie halden ( 8b sim. ). frij h. mit henden ader mit gewalt hal= den (17). hanthalten (65). Manu-, mani- (94) -tergium, manu^ teri-um, -a (Gf.) (»'. mantile, eausape, cp-, to-gilla, toalia, mappa &c, gu^ metarium t colliga 75) tuahilla sim. (Gf.). hant-duuehilla sim. (Gf.), hd. -twele, -zwele (7), -zweyle (18), -zwàhel (6), -zwehel (75, 110), -zwechel (76), -duelle (79), -dwele (23), -dwale (106), hd. -wele, MAR -wellen (21), -weule -tergium t -phane -terium (19), -tuch (1, 2, 4), -duch (75). hancczeugel (13). dwale (99). ags. liin (94), lim (136). Manutus mensch der da groß hende hat (75). *Manuvium v. Manubium. Manzer v. Manser. *Ma-, var. map-pella ein klein zwe= hel, var. kleyns zwehelin (64). Map-pa, -a, -pula (120, Gf.), -pola (7), -pale (9, Gf.), -palis (120), -pile (Gf.), -ula (6, 76. cf. pianeta), -illa (76), -pella (v. discus ), ma- t na-ffa (v. omentum) duahila sim. (Gf.). nd. dwele, dweel (11). twele (8b). zwele (10). tweule t hantweule (19). czuegel (13). czueyel (14). hant-dwele (132), hd. -twele (5), -twel, -wel (133), -weln (21), -czweyl (18), -zwehel, -duch, sim., -fan t -illa (120). haudel (-pola 7). tischlach (9). disch lachen (8). houbet tliuch (100). Mappa mundi beschreybunge der werlde (8, 9). *Mappale v. Magale. Mappa. Map- v. Ma-pella. *Mappile &e. v. Mappa. *Mapula v. Mappula. Pianeta. *Mapus (st. napus) reddich (20). *Maphora v. Maforte. Maranatha (hbr.) fervuazzot (Gf.). *Maratro v. Vltrum. Mara-thrum, gew. -trum, matathris (85) phe-, ve-, we-nchil, boli, kopr (4). fenichil (104). finechal (131). venecol (24). vencol t semen (47). fengel (17). fenchel fin), f.-same (10, 74), -saet (132), -stock (74). fenekelsom (110). venekolsaet (85). Marea (pecunie) hd. nd. ein mark. m. des gewichtz 0. der zal t ein halb pfunt (75). marckt (64c). *Marcania v. Marchia. Mareasita v. Martasieei. *Marcatus v. Mardarius. *Mar- v. Ma-cellum. *Marc-, mart- (64b, 75) -ellus, -ulus, t mars-ialus (4), -eolus t maeilla (74) hd. ham-er, -mer; hant- (3, 17, 75), huf- (3, 4. cf. Fr. 1, 472), schlag- t peschlag- (75), vo lege- (16), werck- (8, 9), mittel- (64, 74) -hamer sim. hemmerchin (19). hemerken (11). *Marcensens v. Mareeseere. Mareere hd. nd. mager, morghen (23), dur (4, 110), dor (12), dorè (7) werden, machen (1, 7). mageren (11,19). hd.nd. dor-, do- (22), dur- (5), da- (6), der- (7), tor- (8b) -ren. dornen t krippen (13). krimpen (10). scrimpen (str. ? 12). vorgen (8). drogen (99). zvinen t zohcken (100). fulen (68). swelcken (74). *Marceria v. Maceria. Maneris. Marees-eere, -sere mager werden, dorren, svinen (100). mareensens i. debilis (76). *Marcessibilis dorrelich (20). vuylich (132). ful-ig (no), -heit (68). *Marcessibilitas mager-, dor re-, dur re- (20) -keit. *Marcessim dorlichin (19). dorrelicke (11). *Marciamexnus est munitio facto, per pr elium (76). *Mar- v. Ma-cianum. MAR MAE MAR 349 *Mar-cica (11, 19), -toea (20), -topa (11, 19) (auis) trappe (20). drappe (11). drap (19). krappa (martopa 11, 19. auis ?). *Marcieordia v. Macis. Mareidare welck (no), dorr t vuyl (132) inachen. Mareiditas hd. nd. mager- t dorre-, durr- (no), durre- (20) -heit. Marcidus hd. nd dorre. hd. durre, durr. diir (4), dirr (76). dorè (18). dor (21). dorr vuyl (132). durr t fui (68).durrig (1). tur t truken (6). hd. tru- (74, 76), dru- (5), dro-, dra- (21) -cken. droghe (23, 79). marget (11). mager, maderteli= ger (74). lamp- t hang-end (auris 126). *Marei-, marco-nella v. Valeriana Matucella. Mare- v. March-omanni. Mareor (i. mancor, mareiditas. raneor) hd. finne, pfinne, pfinn, phinne (3), phind (7), punte (74), find (21), fin (133), feyne (152), pin (6), pfyme (67), wd.vinne, gew.in carne, frey (67). schymmel (68). durheit (20). muhelose (126). *Mareorare hacken (74). *Marcorella v. Valeriana. Matucella. *Marcrabius v. Marchio. *Marculum harke (125). Marculus v. Marcellus. Mar-cus, -tus hammir (8). hamer (17). groß (64), großer (no), der grofi (64), vor- (132) -hamer. *Mareus v. Mascus. Marcha mark (8). marthe t marche (20). *Marehalus march (23). Mar-chia, -lhia (sic 1), t -cania (125) marich (1, 71). marcke, vulg. marche (75). dye mark (9, 76, 110), marg (17, 125). Mar-ehio , - gio ( 6 ) , - ggrauius, -grauius, -grauus, -crabius (18) unwe= sentlich untersch. in einigen Voce.) hd- nd. marck-, marg- (5, 19) -graue. hd. marck- grafe, -grafi, -greffe sim., -groue (9). marg-grebc (19), -grefe (8), -greue (132), -grafi (75, 134). mar-graf (4, 69), -graffe (5b), -grabf (6), -greue (17). mare- (23), march- (11) -greue. *Marchio marck, marggrafschafft (74). Marchionatus (i. marchia 75) hd. "markgrafe-, marckgrof- (3), marggraue- (5, 133), marggraff-, margraf- (4), mar= grabf- (6), marggreffe- (21) -schafft. nd. maregreuescop sim. marggrauenthum (75). margdom (5b). Marchi-onissa, -ssa (20) , marggra- fyn (4). margreff-ynne (20), -yn (5b). Mareho- , marco-manni gesamet volk (9). gesammit folg (8). die meer= manner vnd mercker (114). dy voyt= lender (125). *March-us v. -iatus. *Mar-darius, -darus, -tarus (22b, 74, 76, 102, Kil.), -turus (23), -derus (76), -tallus (sum.), -dalus, -dulus, -del= lus, -tus (Gf.) -ta l -durus t -turellus i -ralus (kìi.), -tasus (74), -tes (110, 111, KU.), -trix (64, 74, 93), -catus (91), -ga= dulus (5b), -tinus (? a. ».), mor-talus (9), -darius (75), eartarius (q. v.) (ani- mal, cf. GÌ. m. 4, 568, 582, 584) hd. nd. mard-el, hd. -ar (102), -ir, -er (-darius 19 &c), -er beest (132). mader (75, 91). marekdel (-dellus 19). mordel(22). maer- ten (11). mart-e (23), -er (kìi.). mart (102, eyn der 22b). morder (4). merder (5b). *Mardus hortulanus gartkerse (85). Mare hd. nd. mer. hd. meer (68), mor (134), mere, dy sehe (125). see (99). M. balthicum dy ostersehe (125). *M. eneum (cf. m. vitreum GÌ. m.) gieß-, handt-fafi (74). » M. galilee t tyberiadis (17), mor= tuum (1, 74, i. locus aspelti 76) tot (1), dot (17), dat dode (23) mer. vnfruchtper wasser (74). M. rubrum rot mer (1, 17). *Marellus (i. vitellus) ey dader (147). *Marelueium v. Merlueius. ^Marena (tributum gì. m.) v. Isma= rena. *Marexta (cf. maroxa, mataxa) en grane (st. game) winde (23). Marga (i. medulla) margh, raergh ; (med. terra) ma-, me-rghel (kìi.). Margarit-a, ?-um(iio &c.) hd. perlin (110), eyn fin p. ; berhn (65). perle (97, 132). fine p. (13). veyn perleyn (9). schone pferlin (10). margari-th (5b, 76), -t (75), -tt (1). ein dir Stein (99). mari= greoz (Gf.). *Margaritaria (herba, cf. maiorana) maser-an(125), -on (123). magitana me-, var. mas-seran (64). *Margaritatus camarigreozzot sim. (Gf.). *Margerona v. Maiorana. *Marges (cf. merges) grave (85). *Marg-io, -grauuius&c. v. Marchio. Margites,JiapYrcr]geinsehlungel(H4). Margo (i. lab-ium, -rum, circum- ferenei-ale, (74), -a t extremitas, prec. fontis, litus maris) prard (i. circ. fontis 1). prort (Gf. 3, 313). brort(2, 74). brat; port; geschele; brunschwel; leisten vff einem ding ; gefesse ; zarge ; vmbschranck (75). burte (10). bort (13, 74, 77, ntr. 128, Das.). ge-b.(12).brunnen-b. (93). br.-(no), brune (88) -schal. prunschel, prunnen= geschell, port an einer schussel, pad= sehefflein, trog, leffs (74). born geschelcz 0. offer andem rin (8). vvver (100). oeuer (20, 132) van dem wasser (132). gestalt vmb ein w. (74). das gestad an dem mer (110). eyn burren gestelle (5b). slyng (16). siine vme ene borne (22), dat vme de b. gheyt (23). born- t zqber-stein; randt 0. rang (74). eyn geremeze (17. cf. lor-a, -ica). liste (77). vmmelauf (9). vmschwayff (64). die marchen t fron= tieren (Fris.). ein ort libri o. aynes yeden dings (91). dat spacium van dem boech (132). das sp. an einem buch (110). ags. (?) mengio (94). Maria (maris stella 75 var.) mer (i. mare 8). mersteru (8,9, 75. epith. s. virginis). erlewehterinne (9). Maria magna marie magdalenen orden (1). *Marina (aus manna?) gotlick dranck (147). Marinarius schiffmann (110 &c). *Marinella v. Valeriana. Matucella. *Marinus (t. iuxta mare 68) menheh (5b). manleich (1). *Mariona v. Maiorana. *Marionus i. nauta (148). see- (8), zee- (9) -man. *Ma-, mu-riparum, mari-, foemini- ficum welsch bingelkraut (143). Maris-ca, -sa (i. vesica &c. 129) (cf. extalis) eyn blaze (19). blasé (11). plase, et. macula (li), feigwartz (111). grozdarm (Sum.). blaider (147). Maris-stella, -tella (19) (cf. maria) leide sterne (11, 191. *Maristall-us, -a (gì. m.) marstal, inde marschalkus (20). *Maristella v. Maris stella.; Marita-gium, -rium (76) hd. lipe- sim., leip- (9) -gedinge. Maritalis ee-, man-lich (65). Maritare, -ri (5b) hd. nd. man , zu der ee (110) nemen. hd. zu man, zu eym man (18, 132), nd. to manne geben, geuen. zu man gaben (6). eyn man zufugen (17). hillichen (132). vor-trewen ader -loben (4). *Marita-rium v. -gium. Maritata hd. nd. gemannet. Mariti-ma, -na (8) an der zee t an dem mer (9). an der see 0. ander mer (8). by den meer of see dat ertrick of lant (147). Mariti-mus (12, 79, 110, 132), -nus (i. vir legitimus 68) an (79), von (8b) der see. ein seiweren (eiw? euv? 19). en ze verder (11). en by de ze (23). wonende by der zee (132), dem mer (110). eyner der by dem see wonet (68). anderwillen (st. an der wilden?) wage (12). *Maritin- v. Maritim-a, -us. Maritus hd. nd. man. man des wei= bes i eelicher man (75). E- (6), huß- (21) -man. hd. wirt, hulJ-w. nd. huswert. charl (141). *Marlhia (1 aus t?) v. Marchia. Ma- v. Me-rlucius. *Marmarius mormelsteyn (7). Marmor marmer (99). m.-stein (68). marmel (64, 76). hd. m.-, mermel-, hd. nd. mormel-, murmer- t edel- (8), mur= mei- (11), marbel- (2), merbel- (1), mar- bel- ( 1 ) hd. -steyn, nd. sten, mormel (13). m. album wyß m'mel (5b), cf. alabastrum. m. rubrum roth m'mel (5b). rot merbel stain (1, 2). m. viride grun m.-stain (1). Marmor arius (i. hermoglyphus 125) bildhauwer (64). polyrer (125). *Marmor-, abse-, as-, arc-ella (i. eu-, he-patorium, agrimoni-a, -um) a-, o-dermenig &c. (143). Marm-oreus, -orius, -urius (17), -arius (q. v.), -oreum (76) von mermeU Stein gemacht (17). hd. marmel-, mer= mel-steynig, -steynicht. nd. mormelste= nich. mermel- (3, 9), murmil- (8), marmor- (75) -steinen, -Stein (3). mormel stainin (6). murmel steynk (21). marmelstain ("). *Marona (herba) hóners- (105), maron huener- (bm. ), moron huner- (Sum.) -darm. Viele meist zu moron stimmende romanische und germanische Formen s. bei Nemnich v. alsine. *Maronium (i. rhaponticum ) rha= pontìck (143). *Marophium (c/.prc.f marrubium? mapus?) rettioh (74). *Maroxa«. instr. ad fila; cf. marexta) ain garnschrag (76). 350 MAR MAS MAS *Mar- v. Marso-picus. Marr-a, -o (74, g. -onis i. Ugo 4) karst (20). hawe l keyl (4, 74). hack, howele (147). hepp t schnaitmesser (91). *Marralus v. Mardarius. Marrare hacken die erde (149). *Marrhum krucke (125). *Marridus (». lassus; st. mareidus?) mat (23). Mar-, ma-rubium, marrub-rum (1), •butti (4, 110, i. marsubium t pium est herba qd. bursa 3), amarubium (8b, 19), i macoro (74) (i. seropholaria 74) gotfergezzan (Gf.). taub-, tovb- (93) -nezila (Gf.), -nessel (74, 93). Haufigst hd. gotvor-, gotver-, i rotuer- (74) -ges= sen; rot nabel, roitn. nd. rotnauel. maro- pel (17), -bel (128, 153). andorn (74 &c, i. prasium Gf.). a. t andoren m., boli. chebdye (4. cbebz Kon.). aindorn (19). an-torn (105), -thorn (Sum.), -dron (91, 125. nt>: Anz. 8, 406), -tron (105), -dor (100, 101), -ron (7), -dren hulse (11). hulst (68, 110, 132). hulft l bult (107). sigmùntze /. (77). segmuntz (111). sig= mmtz (91). lungenkraut (114 &c). grean= der (24. cf. andor). brun- (85), brim- (47) -ader. duvelsbete (47). ags. hunae (-uuyrt?) £biouuyrt(94); haremine (94a). beygiirtel (3. cf. marsupium). ni. iol= rove (143). amar, andorn (8b). enciain (19). Marrubium album gotiswrgeßene (Sum. V). M. nigrum anderbrune (Sum. v). Mars hd. nd. eyn planete (also ge= nant 66 &c), l stern des zorns t kriegs (65). eyn got dez strids (17). ags. tiig (94, 136). Mers-ealcus, -ehalcu.s, -callus, -al= eus (4), -ealdus (v. gregarius) hd. mar-, mayr- (19), nd. mare-, maer- (18)-schalck, -schalg (19, 152). *Mars-eolus, -ialus v. Marcellus. *Marsi-bium v. -lium, *Marsi-ea (Sum. vi), -lea {herba, cf. sq.f maron? masilicus?) grozdarm (Gf., Sum.). *Marsi-lium, -bium, (8) eyn f'yck boin (19). violi- (24), me- (47), wikke- (36), wolff- (8) -bone, wigbonen (85). *Marsio (piscis) meer-seelen, -grun= del (140). *Marsiopolis merspurg ein stat (74). Marsippa v. Marsupium. *Marsopicus (st. merops Mone) ags. vinu (Hpt. 5) ; fina (94. woodpecker Bosw.). marpieus pina (13 6). *Marsopium v. Marsupium. *Mar- v. Ma-spiter. *Marstucium v. Nasturtium. *Marsu-beum, -bium v. -pium. Marsum ags. thytmgalere (Gì. m.), aus galere incantator thyt vox, wenn nicht entstellt aus thyrs (oththe wyrm-) galere cf. marsu-r, -s; voces l neniae marsae. Marsupiarius seckler (91). Mars-upium, -ubium, -ubeum (1), -uppum (142), -upeum, -opium, -upius (121), -ippa (gì. Aelfr.) (i. bursa, crurnena, sacculus nummorum) hd. secchil (121, Gf.), seckel. scazseckil (Gf.). zersack (75). budel (132). butel (110). hd. by-, bye- (18), bey-, pey- (1), pa- (1,3) -gurtel. by-gordel (13, 23), -gurdel (11), hd. -gortel, burse (99). ags. leod (gì. Aelfr.). *Marsur (cf. marsu-m, -s) kokeler (11). buckeler (19). bukele (20). *Marsu-s, -sus (139) (cf. prc. parea. flauiliuium gogeler >< gaukler incarta tatorl) i. pannus lineus (20); incantator (Br., Pap.); Obsilla-S (isid.), -gis (l36a, 139, 141), -ges (136 sim.) ; obsylla rex marsus (Pap.), nach Mai st. psillus m. — gog- (19), kang- (20), kou- (11) -eler. ags.pl. dryas, iuguleras, thyrsas, wyrmgaleres (94b). *Marta v. Mardarius. Martag-on, -um goldwurtz (143). *Martalilogum v. Morraliolus. *Martallus v. Mardarius. *Ma- v. Mo-rtarium. *Martarus v. Mardarius. *Martasieei (aus mareasita) kaczen= silber (3). *Martasus v. Mardarius. Martellus v. Marcellus. *Marter- v. Matri-eularius. *Mar- v. Ma-tertera. *Martieipula martfalle (125). *Mart- v. Matr-ieularius. *Martinus (i. martirium tenens 6, 76, 110 &c, mortevi l bellum t. 76) marder (6. cf. mardarius? vgl. die Thiernamen Dz. Wtb. 218). Mart-yr, -ir eyn m'tel (17). hd. nd. marte-, merte-ler, hd. -rer. Mart-yrium, -irium hd. dye nd. de mart-er, hd. -el, -ylie (132), -elunge (8b, 65), -ery (18). merteley (8). petapur (-ia pi. Gf.). ♦Martirisaeio martelunge (8). Mart-yrizare, -irisare, -risare (5b), -oriare (Kil.) hd. nd. pinigen; mart-eren, hd. -eln, -iln (8b), -eliziren (132). Martisia ags. gebeaten flaesc (i. baptitura Gì. Aelfr.). Cf. Goth. Wtb. 2, 30, wo m. in mortario isid. die mógliche Beziehung zu der ahd. Glosse mardaro fleisc noch mehr unterstiitzt. Hierher mortisium (q. v.) ; martrisea gr. fico (136)? martesia scicla parua (141)? Mar-tius, gew. -cius mont (18). hd. mertz. m.-mande (5). mertze (10, 4i). mireze (5b). merte (99). m.- (merce V 23), martze- (22) -man. sckreythàftig (sied)- *Marto-ea, -pa v. Marcia. *Mart-oriare, -risare v. -yrizare. *Martorium v. Mortarium. '■^Martrisea v. Martisia. *Martrix v. Mardarius. Mart'x (st. mastix) bertram (8). Martulus v. Mareulus. *Martura wasser mus (18). *Martur-ellus, -us v. Mardarius. *Martus v. Marcus. Myrtus. Mar= darius. *Ma- v. Mar-rubium. *Maruca ags. snaegl (Hpt. 5. cf. moru- ca, -ta piscis gì. m., morue &e. Dz. wtb.). *Maruella (st. maurella) nachtschade (17). drusuurt (Sum. vii). *Marusi-um, a (gì. m.) van cypressen- boem dat oeverste (147). Mas hd. nd. man. knabe (7). knab (88). ain krais (6). hij (99). Masca v. Mascus. *Mascula (cf. mascla gì. m.) en masch t en vrouwecken (23). Masculinus hd. nd. men-, mensche- (17), nd. man-, mens-lich, -lic. Masculus (i. mas 7, marinus 1) eyn clein man (8, 17). men-ckin (20), -nken (23), -nel (75), -lin (9), -dlin (64). kneblin (76). manleich (1). Mas-, mar (136) -eus, masca (gì. Cott.) ags. grima (94, 136), eges grimma (gì. Cott.). masca (cf. Gf. 2, 877) ornatala m. (ni. talmasche larua Kil.) st. talasmiea, xsÀsauixa von Teosofia Wdheformel, woher ardb. talisman (nach Sachs Beitrr. zur Sprachforscbung 1, 64). *Maselue v. Cardiaca. *Masi-gna, -ngna (19) (cf. mer-, mes- enca, mezeuca, frz. mésange) mayse (74). eyn meyse (19). en meze (11). mas-, masi-lingua v . parix. *Masilicus (herba) medewort (24, 47). *Masingna &c. v. Masigna. *Maspica bruot benne (Sum.). Mas-, mars- (110) -piter (i. pater martis l maris 110, Br., p. tnatris 68, 132, lo padre della madre Gì. m.) groft vadir (8b). mans vatter (68), vader (132). Massa, m. palatarum (17, i. pondus ficuum Br. ; m. I p. palatorum 7), mas signa (13. cf. masignum Gì. m. ?), maza (Gf.) hd. nd. stucke (carnis 75). ganez st. (f)b), stuck (1). eyn schuczhe (seh? stli? i. pecies 21). stocke (17). stock (7). slegil (Gf.). brade (19). swer b'de (17), burde 0. ry6 (8), l b. (9;. klocz (13, 74). eluce (i. pars 12). clute t cluus (22b). cluyt (147). hd. clumpe (17 &c.); klump t ein deick (65). samanthaffti (141). brant, stuck, knupffel, knoll (74). *Massaget-e i. pondus graue (148); -a i. massa stuck metails (147). Massagetes (i. popidus seythie 110 sim.) groß von geburt (68). Massarius hd. kuclien-, kochen- (19), koke.n- (20), koke- (11) -meister. hufj= balte-r, var. -1, an stat des hußuatters (75). des gesynds sorghdreger (147). *Massatio (i. comessatio) brassung (68). *Massicare schlahen (68). Cf. masti= giare i. verberare (76), >< massica sim. ciana ? *Massigetha bethe (9). *Mas signa v. Massa. *Mastica mastic (87). Masticare (i. ruminare) hd. kuen, kuhen (5); ku-, kou- (6), kau- (12), kii- (134), hd. nd. ke-, nd. ko-, keu-wen. kewn (1). koyen (75d). keuen t kifelen -cweodu (75). *Mastice (cf. -ix) ags. huuit-quidu (94), -Cweodu (Somner). Mastiche hartz (110). harß (132). Mastigia (i. nequam ancilla Br.) v. Cataearisia. Mastigia eyn zu zogel (17). mantel- snoher (19), -snoer (11). gordelryeme (147). ags. sui-bae (136), -pan (94). *Mastigiare v. Massicare. Mastix (herba) hd. nd. bertram. mast (74). masti-ch (85), -ck (74), -e (47,-cum? 24). krut daz zu den zenen gut ist (8). grano (? Gf. st. mystax, cf. greno?). ags. hwitewTida (94a). Ma-, man-, mon- (17) -struga, mast- ruca, -uca (68), -roga, -rago (16), -raga (76), -ruga l -riicht (3), manstr-uca MAT (74), -aga (74, 75) chursinna, hadara, filz (Gf.). kurs-enna (Gf.), -na (GÌ. Blas.V -ena (93), -in (6), -e (5). kur-sen (2), -schen (67). kirs-en (Ob.), -sen (76), -ach (7). ku- t ko-rschen (17). kurße (74). korsche (152). korsch (133). kireße (16). korsene (22). kortze (23). kurßen t belcz (21). ein strupbeltz (mastruca 68). lachin (121). haren (68, 132), herin (110) kleidt. huseck (91, sim. Kil.). hasuyk (109). manstr-uga l -aga larff (i. lar-ua, -morpha 75). *Mastuo (aus museus?) deseme (85). *Masus (st. malus) affelter (Sum.). *Mata v. Matta. *Matalis v. Magalis. Matare v. Mattare. *Matassa v. Mataxa. *Matathris v. Marathrum. Mataxa i. instr. ad capita lini de= ponenda (76); instr. texendi (Pap.); den= tria t ritora (74); eorduetum l stra= mentum (Gì. Aelfr.). meidun- t medim- sporo (Gf. 2, 708. 6, 357. var. metara). garn-stal (64c), -winde (20). riffel, flackß- r. 0. kifiel (74). haspel (91). ags. strael t bedding (GÌ. Aelfr.). gali, serens (122). matoxa en repe (23). metax-a, -ta (11 oa) (i. circularis adunatici filorum; sericum 110) garn- (20), game- (19). gar- (11) -winde. garnstal (64b). ein strang garns (110), gran (68). syde (no sim.). streng garens (107). matassa garn; des garns samenknuppynge (147). Cf. mar-exta, -oxa, girgillus, eantherius. *Mate v. Macis. *Matelium bandtueh (91). Matell-a, -io harmglas (v. a. ìeis). wasservaß (110, 132). *Ma- v. Me-tellus. Mathematica messendi kunst (93). ein k. 011 materig (65). Mathematieus (i. doctrinalù t qua= àruuialis; matem. i. diuinator Br.)recher (9). matematieus („sine aspiratione" 74) reder (8ab). radere (99). zaubrer, war-= sager (74). Mateola klupffel (112). ni. beucker &c. (116). Mater muter (7, 110), muter (19). mutter (6). hd. nd. (99) muder. moder (21, 23). M. familias ein hußmuter die ein gantz gesind zu versorgen hat (no). hus-muder (5), -moder (23). hd. huß-, hausse- (152) -mutter sim., -wirtin (75). hauß-muter (66), -muter (134). huiß mo= der (19). M. herbarum (i. artemisia 143) hd. ein muder, motter (20), nd. eii moder des krudes. ein mutter der gecruder (7), krutter (6). muther wercz (5b). met-er (1, 143), -ram, -tram, -re, -terig &c. (143), -ere (22b). peypoz (3). puckel (74). *M. sylua v. Caprifolium. *Matera (cf. gì. m. 4, 597) v. Macera. Mat'bula (cf. mater herbarum, matricaria) bue (8b). Mater- v. Matri-cularius. *Matereclauia (herba) genßrich (74). _ *Materfolium(? mf f.)swertel,schnydfc riedt (74). Materi-a, -es (cf. maceria) hd. nd. eyn materi-a (5), -e, -j (6), -g (18). ma= MAT tirg (21). liplichkeit (65). gestalt (8), syn t mute (9) eynes dinges. Materia impressa gedruckt ding(75). Materialis hd. nd. materie- ( 5 ), materge- (7, 22), mater-, matir- (21) -lich, -lick, -lic. *Materialitas materlicheit (20). Materiare van materien wat maken (147). *Materiteria v. Matricaria. ^Materna v. Matrina. Matern-alis l -us (20) mutter- (19), mueder- (20) -lich. moderlick (11). *Matern-alitas, -itas (65) miitterlich- keit (65). mue- (20), moe- (147) -der= licheit. *Maternus eyn mutterlinch (19). én moderlick (11). Ma-, mar- (93) -tertera, l matrue= lis (147) hd. muoma (93, Gf.), mume (67), mum (134), mueme (20) ; mum-e, -en (1), -me, momm (152). moem (132). moeye, moyne, moddere (147). modder (22b, 23). medere ( 109 ). mueye (11). muje (99). moje (109). wase (5, 133, 147) van der moeder wegen (147). wafte (21). waß (17). baß (6, 134). hd. baße, beßlin (64), mu= terschwester (75). Mathesis (i. doctrina (110, d. se. quadruuium Br.; matesis i. diuinatio Br., mancia 74, scientia, dat diuinare no. cf. gì. m. h. v.) rat- (8), rot- (9) -sai. reet-sel l -niß (20). retsele (8*>). ratsele (99). matesis ein leer (110, 132). lererin (68). gokeler (132). gauckler (68, no), warsagung, zaubernus (74). *Mathesiseentum maitdrechtich styp= ken des cirkels (147). *Matexta (i. mastruga &c. 74, 75, 76) kursen (1, 75). chursen(2). kurße (74). korsch (17). corsel, mantel von ruvellen (22b). *Ma- v. Matu-tinale. *Matis v. Macis. *Mathoracius quagel (11. coagulum Kil.). *Matoxa v. Mataxa. *Mat- v. Mac-rellus. *Matr-icaria,?-onaria l -onella (143), (i. amar-ella, t -usea t -acus t tagetes &c. 143, mater herbarum 74, maceran-a, varr. -e, t febrifuga 75) puckel l wermut (74). matra-m, var. -n (75, sim. 143). muterkrut (153). sueus materiterie meter saft (4). Matricida muter-sleko (i4i), -toter l -morder (75). der seyn muter todt schlecht (no), der syn m. zutod schlahet (68). die syn moder doet (132). morder seiner muter allein (75). moedermoer- der (147). Matricidium moedermoerdery (147), Matrieula (i. episcopalis ecclesia 7) eyn dum (7). ain tfim (6). thumkirch (75). kusterie (20). moeder (147). Matrieularia custer-ij (68), -in (no), -sche (132). Matri-, gew. mater-, marter- (18) -cularius hd. kuster. pfaffo (Gf.). doum- pf. (121, sim. Gf.). tuomphaff (141). tfim= schafFt (6). thum- (75) , tum- (9, 100), dum- (7, 8) -herre. dom here t babst (18). ba- (8), bo- (9) -bist. *Matrieulus ( anders gì. m. ) meer= schnecke, ni. porcelein (116). MAT 351 Matrimes des moeder doit is (147) Matrimonialis eelich (20). ee- (8), e- (9) -gelt. Matrimonium ein ee (3, 8, 9). EE (9). kan, vulg. ee ; ee kan- (75), ee- (19), E- (20), wirt- (75) -schafft. echtscap (11). esschap (85). hd elich, eleich (1), eelich leben. elich leyben (21). nd. elic leuen, leuent. eliche gabe (5b). ein eelicher stat (75, 110) 0. wesen (75). ein echte stait (132). hd. erbe; ein mutter- (18), muter-, muder-, muterlich (110) erbe. nd. ein, en moderliche (132), moderlic (22), moder- (23) erue. moederlick guet (147). hyenlich (20). hiwelec (99). in meo matrimonio in miner wirthschafft (75). Mat-rina, -erna (100) stiff-mfttter (19), -mueder (20). stief-muter (74), -mo= der (11). styfmoeder (147). gotta (93). goede (20). godele (100). dotin (74). *Matrinius (st. matrimus) die moe= der off alder m. levendich heft (147). *Matris animula (i. serpillum) hd. ni. quendel &c. (116). Matri-saluia, -sylua, -osilue v. Ca^ prifolium. Gallitrichum. Matrix muter, m. der vrawen, per- ni. (4). m.-sack (75_). geburt-m. (Sum.). di stat do daz kint in der muter bauche leit (4), leibe ligt (75), vnd czu seiner geburt zut; dy stat do das weib das kint treit (4). *Matrix v. Hatrix. Matri -zare, -sare fore der muder . folgen (17 sim,). muderslaetkten (20). *Matromonica (aus -onymiea) die name oerre moeder heft (147). Matrona hd. frauwe, frawe (9). nd. vrouwe. huß-frau (7) , -frou (6) , -mudir (5b). ersame eefraw (65). fraw die do frum vnd erberig ist (75). erber husfro (93). wirtin (1, 7i). moeder van echten kynd off kynderen (147). Matronalis frau- (19), freu- (20) -we= lich. *Matron-aria, -ella v. Matricaria. Matruelis, pi. -les (cf. matertera) hd. wasen ( 17 ) , myner w. , m. basen (76), ain baßen- (6), muder- (5b), mutern= schwester- (75, 111), moder- (23), modder- (22), moenen- (132), momen- (110) -kint, hd.pl. -kinder. muemenchint (71). ge= swusterde kinde (7). muttersone (19). moyen zone (11). Mat-ta, -a (76), l -tuia (121, Gf. ), -talis (120) i. amicilium (75); pianeta (7) ; plecta (66 &c, 110 &c) ; teg-a (76), -umen (75) capitis. madda (121, Gf.). mattha (Gf. ). hd. nd. matte, hd. mat, matt, matz (65 var.), matzen (126, 128), math o. nath (67, 152. mlt. ital. natta nl.frz. natte), maid o. tochken (1). matt o. tocken (3). tacha (Gf.). tucha (120). tecke (8). teke (9). houpttuch (75). ahi deckin deß hopt (76). ein sergen (128). Mattare, seltener matare (i. debili= tare 75 , matas facere 76 ) hd. matten (vt in scato 74); m. (21), matt (6), mat (23), hd. mude, mode, machtloß (75), loiß (7) machen, maken, t sein o. wer= den (75), ut in ludo, l. sehatorio (23). Mattiaca saiffkugel (91). Mat-, ma- (76) -tuia ein clein matte (110). 352 MAU MEA MED Mattus v. Monarsiculus. *Mat- v. Ma-tutinale. *Matu-cella, -resia (143 v. valeriana) {herba) valeriane (24, 47). maura cotella baldran (17). marein-, mareon-, mar= cor-, maria- (143), mutur- (74) -ella (cf. nane-, ant-illa) tenn- ( 74 ) , denn- (143) -marck. Matula v. Mattula. Madula. *Matur v. Maturus. Maturare (i. rnaturum facere i festi= nave &c. Br.) hd. zid-, zit- (110), zeit- (1) -igen, riffen. nd. tidichen, ripen. hd. zi- (7), zit- (6, 68), zey-tig, riff (17), zu ziden r. (18), rijff (20), reyff (110), nd. rijp werden, maken (147), machen (20), oder m. (7, 17). ylen (68). haesten (132). *Maturatiua virtus krafft die frucht zedick zu machen (65). Mature (i. seriose 110) hd. zijt-, rijff-, reyff-, rijp- t haest- (132), zytteng- (68) -lich. fruo (76). vro (23). *Maturere (i. esse i fieri rnaturum) ryffen (110). rijpen (132, 147). Matureseere zitigen (7). zeitigen 0. reyffen (1). anfahen zittigen (68), zu ryffen (no), beginnen zo rijpen (132). *Maturesia v. Matueella. Valeriana. *Maturire riffen (5b). rijp maken (147). Maturitas zide- (18 sim.), zyttig- t dapfer-, varr. dapferig- ( 65 ) -keit. zit- (8), rijff- (20) -heit. Matu-rus, l -r (88) hd. zitig, zittig (6), zeytig, zidig, z. sin (ptc? 18), tzy- dech i ripe, (12), stidich (st? se? 13), zit (8), riff, rijff (20), rieff, reyf. nd. tidich t ripe, tapfer (74). ein dapfferer (65). *Matutin-a, -um, -us metten (147). hd. m.-zijt, -zeyt, -gezit (67, 133), nd. -tijd. metizit (93). mettizyt (76). *Matutin-a (5b, 22b) , gew. -e pi. hd. metten, mitten (5b). nd. me-, mee- (11) -ttene. Matu- , mattu- ( 64c ) , ma- (5b, 76) -tinaie hd. nd. metten-, mitti- (64c, 76, 93), mytten- (5b, 133) hd. -buoch, -buch, -boch, -boicb (132), nd. -bok. Matutin-alis v. -us. Matutinum dilueulum fruethauinge (5b). Matutin-us, ì -alis (147) hd. nd. metten-, metti- (76), mette- (6, 147) -lick (147 ), hd. -zidig, -zytig, -zeitig, -geczeyt (152), nd. -tidesch. vroech synde (132). ein frue, var. frueg, vffstender (no). *Mauceolum v. Manseolum. *Mauis-tus, -eus (gì. m.) gali, mauvis. *Maulistis ags. scyhend (94, Hpt. 5). *Mauorciari streyten, ringen (74). *Mauor-ius &e. v. -tius. Mauors strijt (20). i. matronale ope^ rimentum (Br. cf. sq.). *Mauorte &c. v. Maforte. Mauor-tius, -cius t -tinus (20), -ius (11), maurocius (76) kif- (20), kiu- (11) -ende. *Maura (i. mille-forbia 74, -borbia 101, -bordia Gf. ) drus- (101, Sum., Gf.), drovs- (130), drose- (105), trvs- (87), truß- ^plut- (74), trouf- (sic 104) -wurz. *Maura cotella v. Matueella. *Maurea v. Mauria. Maurel-la, -a (4) (cf. maura, mu-, mo-rella) bon- (Gf.), bòn- (Sum.), drus- 1 druz- (4) -wurz. hilmibranda (Sum. cf.him- melbrand verbascum thapsus Nemn.?.) nachtscha-de (74), -tten (kl). *Maure- v. Mauri-tanus. Maur-ia, -ea, -itania t -usia (no &c.) hd. mor- (1, 21), more- (7, 49), moren-, morn-lant. *Mauria (de auro facta in tonica cf. murica; maura gì. m.?) ags. gespan (Hpt. 5). Maur-itanus, -etanus (17), t -usius (110) eyn mor (17). *Mauroeitas cf. sq.) strijtberheit (147). *Maurocius v. Mauortius. Maurus hd. swarcz, swaree (100), mor, eyn more (7). *Maurusia v. Mauria. *Mau- v. Man-seolum. *Mausolearius graffmecher (20). *Mauteolum v. Manseolum. Maxilla hd. nd. wange. wengli (mala waug ; 93 ). hd. backe, kynne-b-, kyn= back, bag (6). baccen (13). kenebac (11). Maxillaris, dens m. (cf. molaris) hd. stock- (91, Das.), toppel- (Das.), back-, bag- (133), backen- (67), kynn-b.- (no), kynne-b.- (132), bancken- (20) -zane, -zan, -zant (132). Maximus der aller grooste (20). *Maxinenses v. Misnensis. Maza v. Massa. Maza panis (n6), m.-stanis (kì.) martzepan. Me mich (75). Meabilis gang i fertig (126). Meand-er, l -rus (3), mand-er l -rus (147) i. fluuius t circu- t trans-itus 3 &c, flexuositas amnis l tortuositas Br., arnbago Gf., decepcio 9, Br., X meare) weg (9). durehgang (3, 4, 76). chrumpi (Gf.). water dat vlietende is (147). *Meandrum gemelde (8, 9. i. q. maeander Kl.). cium wech (11). *Meand-rus v. -er. *Meania mynge (19). m (?) eerne (eerue? 11). *Meap-aro, -ora v. Myoparo. *Meapt-e, -o, -im v. Meatim. Meare hd. nd. gan, wande-ren, -len. hd. gen, geen (9), genen (21), gane (152), gayne (133), flyessen sim., slefòen (sic 18). nd. vleten. *Meate v. Meatim. Meates hd. nd. myner-, hd. meiner-, eyner- (sic 7), meniger- (6) hd. -ley, -lay (1, 6, 3), nd. -leyge. mangerley flofi (sic nach meatus 17). Mea-tim -tum (136), -ptim (8, 76), -pte (76, Br.), -te (76) (ì. meo more als ags. missv. 94; meomoere 136) nach mynen sieten (8). noch meynen syten (9). ags. minlice (Gì. m.). meapto i. mea voluntate (136). *Meatio wandel- t ga-unge (20). *Meat-rix, -ix (Sum.) (herba) at-ich (105, sim. Gf.), -och ( 141 ), -che (Sum.). Meatus hd. gang, fìoß, flosse (152), flofie (12), sloiìe (sic 18), fluß, floiz, floili ha. nd. ganck. nd. vlote; lop des waters. condu-ct (110 &c ), -t (99). aducht (20). *Meauea mergans (Megenb.). *Meca (cf. gali, mèche ?) i. cicindila, lychnus, candela (129). *Mec- v. Meebi-lensis. Mecum mit hd. mir, mer (17, 18), nd. my. Meeha hd. ee-, e-, he- (6) -brecherin. ebrechersin (21). ebreckersche (23). hore (20). *Meeha- v. Meehi-lensis. Mechani-a, -ea (i. ars manualis) hd. hant-werck, -werch (12), -werg (8, 17). ambacht (132). Mechanieus zimmer- (i4i), werck- (17, 147), hd. hantwerck-, hantwercks-, hantwerg- (67), hantwirg- (5b), hant= wergs- (21, 132), nd. hantwerkes-, hant= warc-, ambachß- (132), ambochts- (147), ampt- (110) -man. *Mechanicus (X meelius!) huerlich (11). *Meehari v. Meiere. Mechari hd. e, ee, dye ee brechen. nd. de ee brecken; de ee to brecket (sic 11). vnkuseheit hd. tun sim., dune (133), done (152), triben sim., nd. don. vnkuschkait tum (6). vnkusheit donen (21). vnkusch sin (68). vn-keiischen (134), -kuschen (110). *Meehe- v. Meehi-lensis. Mech-ia, t -atio (20) hd. vnkuseheit sim. ebrechunge (8, 9). hurye (8b). hoer- (20), hur- (99) -dum. *Mechil-, -meehel-, meehal-, mechl- (22, 23), mecl- (1), meehilini- (no),' mechlini- (68), metil- l metili- (75) -ensis, m. pannus hd. nd. mech - els, -el (,22), -elfi (68, 76), -elisch (69), -ilisch (75), -elssch (6), -lich (4), -elichs (3), ma- (1), ma- (134) -chlisch hd. tuoch, tuch, duche (133), duch, doch, doech (132), nd. dok, o. lacken (no), laken (132), gewant (3). metilensis (ciu.) mechil (75). Meelius hd. nd. vnkuscher. hd. vn- keuscher, -kuser (18), -kuiìer (21); -kusch mensche, -kewschètt (1); eebrecher, hurer. nd. ebrecker. *Meda v. Medo. Medalia en half pennynck (147). *Medea (i. ribalda, lena) bubin, ruffianyn, ludrerin (74). Medela (i. aratrum; cf. Gì. m. vv. medela, medulla) phluoc (104). *Medela (aus melodia?) sote sanck (22). Med-ela, -ieina, -ìeamen, -icamen= tum, -ieatio hd. nd. artze-die, -dey (152), -dyge (12), -dyhe (8b), -tij (17), -ndige i -nnye (77), -nye (7), -dyunge (20). nd. arsedie, arcedege (85), ersetrie (99). hd. artz-tie (5), -tige (4), -tey (74), -ney; ertz-ye (8), -eney (9), -nig (6), -ney (4, 151), -ner (1). busse t hilfe (77). hulpe vor cranheit i bote (22b). boite (147). medicyn (132, 147). Med-eri, -ere (1), -icari, bissw. -ieare hd. nd. gesunt, nd. sunt, zunt, heyl (9) machen, maken. hd. nd. artzedien. artzety geben ader nemen (medicaril7). artzeny n. (id. 18). artz-endigen (77), -nen (126), -neyen (67, 134, 152). ertz-tien (8), -en (1), -eneyen (66, 151), -nyen (75), -nigen (6). ersetren (99). boiten (147). *Media v. Mediana. MED MED MEG 353 Mediaeritus v. Mediarcitus. *Mediale (cf.Gi.h.vJ) vnder-schoyße (19), -schoeß i mittel (20). onderschot (11). *Mediaminus v. Longale. Medi-amnis, -ampnis, -annis, -anis (74), -aninis ( 75 vari: ) , -amna (147). -anus (18) i. locus delectabilis i pania regio inclusa circumdata per aquam re= centem, sic reperiuntur cis rhenum (110 sinx.) ; locus habitabilis, dulcis aqua, nauis, insula (3); tortilio (74). Tid. nd. anger, ein a. zwischen den wasseren(no).auwe (5b, 12). awe (22b). owe t vlet (23). velt (22). werd-e, -er (74, 75). werd (91). vmb= flossen w. (8). vmflissen werde (9). wer (17). insel; werhe, pr. gebuet zwischen den wassern (75). eylant (132, 147). uber (17). tam; fluß (74). hd. floß, floiz (5). langescheit (3). Medi-ana, -a (1) hd. mittel-, nd. middel-, miti (1), median- (kì.) -ader, -oder (4), -doer (132). eyn ader mitten an de arm (17). ein mitlerin (68). *Mediannis &c. v. Mediarrmis. *Medianorum (st. -nox, -noctium v. Septentrio. Medianus mitteler (8, 9). mydden (147). *Medianus v. Mediamnis. Media-reitus (147, Br.), -critus (GÌ. m.) in dat myddel gestalt myt dwangh (147). *Mediastinare caecken (in). Mediare hd. mit-teln, -tei (13), -lin (6), -len (134). nd. middelen. vnder-mengen (10), -keyffen (12). Medi-astinus , -astimus (nob), t -ustinus (74, 147), -estinus (75, 152), -asinus (43a), -atinus (q. v.) (i. famulus; remex Hen. , cippus, stipa l puteale 75, genus tormenti in medio ciuitatis '. aoto ) wonende mitten (8), m. wonung (9) in der stat. sudler t bußler (126). bosse^ lierer (126, 135). boßler t haustrampl (v. a. 1618), schiffbub(ii2). drevel (Chytr.). ni. schommelcock (ne), slavernij- (116, kìi.), hauß-, bossel-, boß- (Hen.), padt- (111) -knecht. die badet (147). bad-er (74), -ryber 88). halßisen (17, 64). snel holcz (18). hd. pra-, bra-, pre- (3) -nger. krancker (sic 66 &c). bran-g (6, 33), -gel (76). eyn cac gac (5). kac (23). kaeck (11, 13). en kaeken (22). dye kaech (97). kàch /. (109). kag (5b). eyn gagken (21). geyke (17). kaecke, wrymp, schupstoil (147). sthaper schei (13 Mrg.). Medi-astinus, -oximus, var. -oxinus in das mittel ge-legt 0. -setzt (75). -oximus tuschen myddel ind uterste (147). *Mediatinus pranger, zeuge, lecker, inwoner (74). Mediatio mittel- i deyl-unge (20). Medi-ator, -tor (10) hd. mitt-, nd. midd-, myd-eler, ofteyner, inder(5)sache, sake. miteller eyner sach (17). mitteU mann (10,12). sunnere (100). sonari (Gf.). Mediatrix mittelerin (8). Medibil-is, -e heil-sum (17), -lich (8, 9). Media (legumen i arbor, i. trisieum, citr-um, -ia, hydromella Br.) sam von media (93). medischkraut t burgundisch= hew(ii4, Ki.).heidenkorn (43.c/,.meriea). schneckenklee (143). *Medi-cafera (75d), -cauera (75abc), -taphora (74), -thaphora(76) (i.tnensura V modiorum) mes des mas (75). meß von funff schoffeln (74). Medica-men, -mentum, -tio v. Me= dela. Medicar-e, -i v. Mederi. *Medica-uera v. -fera. Medicina v. Medela. *Medicola (aus meditullium ?) czun- der (19). tonder (11). *Medico-llium, -llum, -rrium v. Medi-tullium, -oealium. *Medicul-ium , -lium, -um v. MedU tullium. Radius. Medicus artz-at (6), -it (5), -et (20, 68, 110, 147,), -eder (147), hd. -t, -e (19, 133); artz. arceter (85). arsetter pi). ersetre ( 99 ). arste (23). eyn medicyn meister (132). medicijnre (147). *Medieus (digitus) lancmar (Gf. in einem wetterauer Kinderreim lancman). *Medie- v. media-, mediu-stinus. Medietas mittelkeit t mettel (20). mittel i helfft, Mrg. halp (19). mydd-e, -eldom (147). *Medie- v. Medi-terraneus. *Medile scèrf (Gf.). Medi-mnus, -minus (Br.), -nus (147) mate van vijf mudden (147). schaf i malter (91). *Medio v. Medo. *Medi-ocalium, -eollum t -collium (76) i. foramen medi-ali (76), -oli i gumphi nabloeh (74). *Medioclium v. Meditullium. Mediocre middel maet (11). Medioeris hd. mittel-maz (9), -mayß (19), -massig (1), -meßig, -messig, -mesig ; mitelmassig (134). nd. middel-metich, -baer (132). halb geteilet (68_). Medioeritas M. mittelmeßigkeitszm. myddelbarheit (132). Mediocriter mittelmessiglich (110). zwischen zweien (6s). tuschen tzwen(132). *Mediolani (cf. mediolus) napa (i4i). Mediolan-um, -ium (71) meyl-an (5, 133, 152), -en (17), ha. -and, -ant, -ans (23). mayl-an (1), -aen (132), -on (71), -and (76, 134). medlon (6). melin (22). *Mediolus (cf. modiolus) hd. nabe, n. an ey rade (18), nab, radeßnab (74). nd. naue. achs (110). aesch (132). *Medio-, meodre-maticum, meodri matum, metis (ciu.) meza (130). *Medioxim v. Meditullium. Medioxi-mus, -nus v. Mediastinus. *Medioxinius (cf. prc.) tuschen uterste ind myddel (147). *Medithaphora &e. v. Mediafera. Meditari hd. nd. dencken. nd. be gè-, hinder- (65) -d. dincken (13). trach= ten (9). be-tr. ì tichten(H4). pensen(99). Meditatio denck-unge (20), -inge (11). gedechtenisse (8b). harrende be= trachtunge (9 sim.). betrachtende trach= tunge (15). bekumerniß dez sindes (17). stete bekommirniß (8), bekumernisse das mutes (9). pensinge (99). *Meditellium v. Meditullium. Mediterran-eus , -eum, -ium , -eum mare (147), medieterraneus adj. sost. ein mittel von(no),ynt myddel van (132), myt= JlEFENBACH UL08SARIUM ten in (8, 9, 19, 68) der erden, l in der werlt (9). mittail des lands (-eum 91). hd. mittel-, nd. middel-mer, -more (151). mitte mere (152). mere bey rome vene= dig vnd das awe hat (74). meer by fene= dyen 147). *Meditolium v. Meditullium. *Meditor v. Mediator. Medi-tullium , -tullum , -tellium, -tolium (22b), -cullium, -culium, -cu= Ium (6, 67,74), -collium (21,76), -eollum (76), -eorium (18), t -oclium l -oxim indecl. (75) (i. q. est in medio, vitellus, nauci &c; foramen mediali 76) das mittelste von einem ding (110). dat myd= delste van eynige dinge (132). mitten in der werlnt(8), werlt t in dern auge (9). kern im baum (75). hd. mittel-, nd. middel-kern, -cheren (1), -korn (18), -erin (sic 21), -tayl 0. ayertotter (74). nd. pedik, eyn come in den holte (22b); dedder (23), doder (22). scholhus (Gf. st. schalhus? cf. arulla). Meditullium (cf. mediolus) i. q. eminet in medio rote (Br.). i. tympanum des rats nave (147). *Medivium mydwech (147). Medium hd. ein mittel, m.-deyl. nd. middel, m.-del, dat middelste. Medius hd. der mittel (digitus 91). hd. m.-, nd. middel-finger. mittler (dig. 93). hd. eyn mittel-ler (17), -er, l sun= der (st. suner; 21). middeler (23). myddel (132). mitz (126). hd. mittelste. methilste (5b). panthouder (81). Medius fìdius (adu. jurandi) onk truwen (20). *Medi-ustinus, l -estinus (i. balnea= tor Br.; X ustus) mitten (68), mittel (110), middel (132) in dem brant. *Mediu- v. Media-stinus. Med-o, -io l -us (147), t -a (i. an= glice ydromel 76) hd. nd. mede. hd. med, medde (67, 152), meede (20, 132), meyd (21), met (8), meth, medt (110, 134), meit (5b, 17), math (4). *Medollicus v. Medullitus. *Me- v. Mo-dulamen. Medulla hd. marck, margk, marchk (1), marg (5, 12, 93, 133), mack (13), march (111), nd. march, t mordi (147), hd. häufig in dem beyne, beyn, peyn (66, 151); in beynen (5), in den b. (110, 132), nd. in dem e knoken. marck an ey baum (18). cheren arboris pawm eh. (1). peddich; der gunst pomorum; das werck 0. heden i. flos lini (125). Medullatum sacrifìcium ein getodt opffer des marcks, dz aller best opffer (65). *Medulli-nus, -tus adj. morchlick (147). Medullit-us, t -er (110 &c), -as (132), medollicus (19) hd. genczlich. nd. genr selicke. gantz von marck vßgemergelt (110). gansselich zo gronde totten merch (132). mercklich (68). *Medusium v. Vlmaria. *Mega v. Merga. Megacosmus welt (93). *Megale v. Migale. *Megalis v. Magalis. *Megare &c. v. Meiere. *Mege- v. Miga-linum. 45 354 MEL Me-, mele- (8) -gera i. furia infer- nalis &c. interpr. magna contentio (Br.). kleyu werckyng ( 147 ). helle- (8, 17), hell- (9) -zorn. wutunge (9). honig wilde o. bleter die sint wyß breytt sckeibe^ lecht (8. x mei siluestre). *Mego (i. sacrilequs) kirchenpruchel (74). Meieedarii v. Mereedarius. Mei -ere, -are, -gare, me-gare, t -gere (74, 76), t -giare (74), -ehari (8) (è. ligno 76) seichen (7, 9). saicb-in (8), -en t netzen (74). pruntze-n ( 74 ), -In (125) t har-men (125), -nen (74). bruntzen (64). *Meire, im-m. i. sinzugere, iungere an eyn voigen (147). Mei hd. hon-ig, -igk (21), -nyng (19); hunnig (6). nd. hon-ich ( 11, 22 ), -ech (99); hanich (23). *Mel attieum (i. meletius; cf. atta= cus) humb-ilo, -lono (Gf.). *Mel cannae zuchara (95). *Mel harundinis zuckerkan-del (125 Mrg.), -t (111). Mei roseidum t roreum honich= dauwe (116). Mei siluestre wild honig l suße bleter (9. cf. megera). *Mel vupinum ciclamina (105). *Mel-agus, -ogus (19) (piscis cf. millago) bulche (20 &c). bolck (11). *Melam- v. Melano-piper. Melampodium hemera (Sum. vi). schwartz niesewurtz (114 &c). Melamp-us, -tus (5b) hd. nd. brack. hd. pirsch-br. (Hen.), bracke; iage-, iag-, iach- (13),jayt- (4), leit- (68), poß- (Hen), hecze- (9), hesse- (Sum.) -hunt. pirß-kund i -prack (74). eyn dept hon (sic 5b). schwartzfuss, ni. swartvoet (116). *Melana- v. Melano-piper. *Melaneol-ia, -a (1), -ica (93), me-- langema (18. X oaua ?) ein complex in der do herscht das ertrich &c. (65). hd. irdens (93), irdes (5), irdesch, erdiß (18), erdisch (9), erdrisch (1), trocken (15) bluot, blut, blud, pluet (1). natuer (t) complexi als bleycke ertvarwige luyde hebcn (147). melancoley l erdische com= plexion (75). nd. erde-sch, -rsch blot. gedencker (8. zu memor?). droffesuke (85). Melaneolicus clialt truckchner (1). kalde vnd drocken (17). kaltvnd dracken (5b). dyehter (12 Mrg.). swermfitig (62). eyner der do vii krummer fantasy hat &c, sedet tristis erschlagen &c. (65). *Melan-gema v. -eolia. ^Melano-, i melana- (75), melon- (76), melam- (93) -piper swartze phefc fer (93). swarcz pefier (8, 9). swartzer pfeffer (75). *Melanteria suerza (Gf.). Melan-thium, -tium, mala-neium (74), -mium (Gf.) mort- (Gf.), mor- (121) -crut. protwurze (105). schabab, schwart= zer kummich &c. (143). ratten (i. nigel= lum &e. q. cf. 74). ni. nardus (116). Mel-anurus, t -aurus (75), -omni= rus (76), -quemurus (122) (piscis) snez (87, Gf.). slige (95). milling ?64). jochial (Ki.). kulparsch (114 sim.). swartzer merevisch (75). gali, morue (122). MEL *Melanzana v. Malum insanum. Melap-ium (kì. ), -ia (ne), -pia grunacher oppflen; grawdetling; stich- oppfel (126). apffelbieren, ni. appelpee= ren (ne). *Melarium (cf. prc: anders GÌ. m. 4, 629) ags. milsc-apuldr (94). *Melatagra v. Melota. *Melaurus v. Melanurus. *Melega v. Melica. *Melegata v. Mellegetta. *Melegera v. Megera. *Melena (cf. melinus) v. Dosinus. *Meles v Melos. *Melesi-a, -o (19) (*. bumbus, bom= bus) eyn furcze (19). en vort (11). *Mel-eta, t -us czabil kurse (9. d. i. Zobelpelz cf. melot-a, -es). *Meletius v. Mei attieum. *Meletus v. Meleta. *Melirugum (fiéXuvoc, eXujjlo?, mi= lium agreste; cf. melica) fench, pennich &c. (143). Melibocus der brockel (125). catzen^ elleboge (116). Mel-iea, -ega (i. sagina, sorgum, milium saburrum &e. cf. cardiaca) sorg-, surg- saamen, -weytzen (143). , Melicus v. Mellieus. Melilotus v. Mellilotum. Melimelum v. Malomellum. Me-, mel-linus (rhaetor. mellen gelò) i. glaucus geel (110), geyl (132). mel-inus apffelgrun ; -linus, -leus honig= farb (116). Meli-or, -us hd. baß t bas (4), dester baß (65); besser, weyger (74), wager (Pict.). nd. bed, beth (147), beter; weger (22b), wegher (147, Kil.), gewege-r t -nre (147). Meliorare hd. beßern, v'-b. (19), pes= sern (1). nd. bettern l zote singhen (X melos! 23), v'beteren (11). Melioratio besserunge (20). Melioratus gebessert (20). Melioritasbesserheit(20).betericheit (147). Meliphyllon v: Melisphilla. Melis v. Melos. *Mel-isphilla (Gf. ), -iphyllon (kì.), -issa t -issophyllon (143, Ki.), -itis (143), mellisoph-ollus (47), -yllum l -ilus (Sum. vii) piniuurz (Gf.). bensu-ge, -he (Sum.). biensauge, mutterkraut &c. (143). imen- (143), iven- Kia.) -blat. boracus (47. lat. cf. barotus). mellis offelli bysuge (47). Melissa pi. bini (Sum. Vi). Meliss-a, -on v. Melisphilla. Mel= lissa. Cardiaca. *Melita (cf. melota) aychhor-n t -npalg (74). *Melitica v. Cardiaca. *Melitis v. Melisphilla. Meliuseulus etwas bessers (68). wat besser (132), beter (147). Mell-arium (Br. &c), -orium hd. honigfaß sim. eyn honnyck vayß (19). honich vat (11, 147). vas in quo mei con= seruatur i in quo viuum ponitur l in quo vue calcantur (Br. &c). mellearium vat dair men wijndruyven in tredet (147). MEL *Mel-legetta, -egata, milleguetta parißkorn (143). *Melletra-cum, -tum v.Mellicratum. Mell-eus, -ius (11), t -icus t -inus (147) honig-farb (116), -sueß (110), -ych (147), -ethtig (t) suße (20). zutte l honicheit (11). *Melliborium mflskayd (10). vnus= schaten note (11). *Mellibotum (X potus?) mede (11, 20). med (19). *Mellicora v. Lebeta. *Me- v. Mo-llieorium. Mellieratum hd. honig wasser. nd. honich water h. ind wijn onder eyn gemengt (147). kobolt (8, 9, bm.). luter drang (20). mollieratum clarejrt (i. commixtio mellis et vini 97). melletra- tum est vnum melle mixtum, -cum positio ex m. et aqua (76). Von mellieratum untersch. melli-granum (mss. mog. ), -eranium (3), -gratum (voce ex quo, Gemmae) hd. nd. luter-, lutter- (23, 132, Gì. bi.), soessen (132), sieß- (68, 110), hd. lauter-dranck, /irf.-trank. Iuterdrang(133). *Mellicreta v. Lebeta. Melli-cus, -ficus (cf. melleus) suß als honig (75). *Mell-, mei- (74, Ki.),. I melo-yeus, -icus saitenspieler(75).meistero. kunster des gesangs (74). Mellificare honich machen (110 &c), maken (147). *Mellifluuius hongfluß (76). Mellifluus Ac?.honig-flussig, -fließend, -suß (18); honig flussig(2),honick.vlossick (5b). nd. honich-vlotich, -vloeyende (147); hanich vlutich. *Mellifolium (cf. millefolium, davon untersch. ì. satureia) garthaim (75). *Melligra-num, -tum v. Mellieratum. *Mellilo-tum, -cum (74), -ta(sum. VI), melilot-us (85), -oß (91), t mellotum (125) (i. mellisa 74, corona regia 93) himelsliissel (92). binisuga (Sum. vi). byn-sauge (64b, 125), -gsang (sic 64c). bynß auge (sic 123). pynsaug, gachel (74). eie (24). stain-, romischer-klee (74). steinkle (153). wildkle (95, mellotum 125). wilder klee (91). beensuge (85). *Mellimorbia (cf. millemorbia) v. Castrangula. *Mellinus v. Melinus. Melleus. Mellire honigen (20). *Mellis v. Melota. *Melli-sa v. -lotum, -ssa. *Mellisatum v. Herba paralysis. *Meliisophyllum &e. v. Melisphilla. *Mellis-sa, -a, meliss-a (47, 85), -on (125) (cf. melisphilla, mellilotum) meter (10). methern (17). minte t martere (24), matere (47). macere (85). muter-wurtz (74), -kraut (91, 111). mutterkrauß (125). wantzenkraut (153). meliß (91). melliß (123 sim.). bymince (74). *Mellitura v. Torta. Mellitus hd. nd. gehon-iget, -get(20), -icht t soeß (132 sim.). *Mellium suyß wayfier (19). zuet water (11). *Mellius v. Melleus. Mello (ciu. I profunda vorago vallis Br., forago fallis sub monte syon 7,pre* cipitium &c.) mello stad; niderwerffunge (17). der steyn want schfipfung (7). MEL *Mello v. Melo. *Mellolus v. Malleolus. *Mellorium v. Mellarium. *Mellota dancz knecht (19), aus melota dachs- sim. ? *Mel- v. Melli-lotum. *Mellum (cf. malomellum) sùBe apfel (9). Mel-o, -on, -lo, -ones (6, ìoo &c), -lones (24) mel-one (1), -on (9i), -oen (68), -aun (75 &c), -onen (22), -une (23). myl-on (no), -oen (132). meylon t pfa= dame (6). pa- (24), phe- (101), pe- (47, 85) -deme. pheddan (8). phedemo t pedena sim. (gì.), pheden (67, 183). pebenun (pi. 6, Gf.). pheben (66 sim.). bebenne (93). pi- (121), bi- (Gf.) -boz. befe, vlg. erd= opffel (75). moren; visch; egei (23. cf. mel-ota, -otus, -os, -agus?). hartvo (iooj. plutzer (1, 3. cf. Sm. 1, 340). *Melo honig (110 &c). Mel-o, g. -otis (76 &c.) -onis (Br.); i -on (75).? -us (74) (i. taxus;c/. melo-s, -ta) dachs 0. leb (74). hermel (3, 75). harmel (4). grutsch (75). Melo-dia, -dium (94, 136), -diania, -s (i. armonia, simphonia, dulcis cantus &c.) suazzaz t scaoni ( Gf. ), zuze (100), zote (23) sane, suze sang (8b). hd. suß , o. lieblich (88) gesang sim., gethon (65). sieß geden o. gesang (91). sußer thon (dulcis melodia 75). guot gedone (93). ags. suin- (94), rum- (sic 136) -sung. wijse eines gesanges 0. lieds, gesteige, pr. ascendendo et bassando vocem ( 75 ). Melodiare, -ri (75) sueß (110 si/m.), sußlichen (75) singen. Melodi-um v. -a. *Melogus v. Melagus. *Meloycus v. Mellieus. "Melol-antha, -ontha (kì.) ein gruen wefer (125). grien roßkefer (91). *Melomnirus v. Melanurus. *Melon v. Melo (bis). *Melon- v. Melano-piper. *Melonta v. Melota. *Mel-os, -us, -es (102, 109), -is, -o (q. v.) dahs (120). dachs (91, 102). dachß (110). tachß (68). tasch (93). taschs (6). daß (132). das l grevel (109). kanyne (-us 19). hermil (9). hermelin (23). igei (melus 76. cf. mel-o, -otus). Melos v. Melodia. Melota, t moleta (i. appriolus t mellis eius st. pellis &c. 76), t mela= tagra (6), melonta (i. matexta, man= struga, andromoda 76) (i. taxus, asprio= lus, vestis, lebiton q. v. cf. mel-eta, -otes, -o, -os, -on) ha. eyn eych horn (Mss. mog.). aich-orn (6), -arm (76). ci= thorn (sic 21). ekern (23). ecken (22). herm-el (3, 75), -li (6), -lin (75), -elgin (8b), -el futer (75). tahs (127). dachs l pellis eius (67 &c). tachß t vestis &c. von tachßen velen gemacht (68). daysch (7). taschs (6). iltiß, kotzenklayd (74). brustbeltz (6, 76, 95). smaschen (125. cf. Fr. 2, 205. smaasken Br. wtb. poln. smusik &c). sehurtz fel (4). in lidrinem kauuatim in melotis (Gf. 2, 203). quappe (piscis 19. cf. melo). Melot-es, -e i -a (110), molotes (64) (i. anticorium, nebrida 75) czigen-vel (9), -felde (17). geyß fel (8). belliz t MEM roch (127, sim. Gf.). cuculia i pera (127. lat.?). scheren fel t mulwerff hut (75). kurß-, var. kyrs-enmantel (64). *Melotus (cf. melo &e.) egei of das (11). daas (99). *Melquemurus v. Melanurus. *Melter (st. velter) «ynde (9). *Melus, g. -li zedewynnesrynden (19). *Mel-us v. -o, -os. *Membra-eius v. -tius. Membrana lid. nd. hut. hud (7). hit (76). fell (110). felchin (20). hd. nd. pia-, hd. play-, pio- (4), pria- (74, 76) -ster. dunne permyt (9). dynne pergemen (8). hut die da dun ist als das bergamen (75). eyß wiß (17). sliem> schliem, heut= lein, vngesigeltbrieff ( 74 ). schlem t pirmithaut l phlaster (2). Membra-narius &c. v. -tius. Membranula uellili (120). Mem-, men-branum (est illud tenue in ouo 110) fel (121). fellein der ayer= schaln (74). hut in dem ay (75). flech (Sum.). *Membra-nus v. -tius. Membrare hd. zu-gliden, -gleden (5), -lieden (17), -gliddern (7). gè- (18), lo- (23) -leden. ledich maken (23). adern (75). Membratim (i. de membro ad mem= brum 20) von glyd zu glyd (19). von lede zu liede (20). van leden to leden (11). stugkecht (8). sthucket (9). *Membra - tius, -eius, -nus, -nu= eius (122), -narius (*". factor perga= meni 66 &c. 110 &c.) pergamener (125). per- (111), ber- (76) -menter. permeter (74). gali, parcheminnier (122). Membr-atus, -osus großge-lidiger, -leuniger (74). Membrum hd. glit, glid, glyd, ge= lith (6\ gelit (18, 49), gelet (12), gliet (17), glitt (7), glitte (10). glet (13). lyet i lyedemyt (20). nd. lit, let, leet, lede= mate. Memento biß gedenck, in-g. (116). Memin-i, -o -is -ere (147) gedencken (8b). hd. ich g. (7), gedancken (18), dencken, gedencke, gedacht (1). nd. in (22), en (23) dencke. hd. ich habe, han, hain (132), hon, nd. hebbe gedacht. me uerhoecheit (99). ge-hoegen, -dencken (147). *Memioy- (74), memnoi- (Pap.), me= noni- (93) -des (i. diomedia 74) (aus memnonides) merfoge-1, -lein (74) swartz merfogel (93). *Memi-ta (Sum. v), -tha (i. cerinthe) cerinthe (143). wiltstilph (Sum.). *Memnoides v. Memioydes. Memor vb. ich gedenck ader habe gedacht (4). Memor adj. sbst. hd. nd. dechti -g, -eh ; gew. ge-d., -dethtig (20), -denkig (6). an- t ge-dathtig (20). an-dettig (49), -denkende (17). gedecht-icheit (132), -nuß (68). Memorabilis denckens wert (110, 132). gedenckens wyß (68). Memorale gedech-nisse (8), -tnuß(76). Memorare (i. narrare t dicere 110) dencken (23, 110). verzellen (132). Memorari (i. recordari 110) nd. dencken. hd. ge-d. uerhochgen (99). MEN 355 Memoria gedenck -nifi (6), -nust (93). hd. gedechte-, gedecht-, nd. gedech-, gehug- (20), hoch- (109), uerhoch- (99) -nisse. behaltende crafft (15). aindaycht (19). aendacht (11). andatht (20). Memoriale hd. gedechte- (19), ge= decht-, gedath- (20), nd. gedech- (11) -nisse. dechtny-z (2), -B (6). gedachnuß (1). hinderdenck- l herinder-ung (65). Memori-ter (20, 75), -aliter (20, 65) bedath- (20), gedechtig-, merck- (65) -lich. außen kunnen o. wissen (i. mentetenus 75). *Memperium (i. anutergium) gali. torchon eie cui (122). Memphis ein stat in egypten (110). Men (herba 76. cf. meu) tille (93). mesloc (23). Msena (140), mena (piscis) scheisser, meer-sch. (140). i. piscis qui cum luna crescit et de-cr. (Br. &c). *Menandrus (cf. meander) fluyt (19). vloet (11). *Men- v. Mem-branum. *Mene- v. Ment-astrum. *Meneennarius v. Metellus. *Meneiari v. Mentiri. *Menda (aus mentha) v. Hedio= sinum. Menda (ì. macula in libris non emen= data 4, nondum emendatis Br.) gemerk (4. cf. merda, nota. Sm. 2, 619. Fr. 1, 659). gemerke (23). pletsche (17). plecze (8, 9) vnder dem antlicz (9). placke (8b, 99). hd. nd. vlecke (Mss. mog.), hd. fleck 0. mal in libris (sed mendum in aliis rebus 110 &c), vnder den augen l mael im buche (75). falscheit (110 &c). Mendaciter lugen- (1 io),lugenhafftig- (68), loegenachte- (132) -lich. Mendaeium hd. ain lug (6) ; lug-in (76), -en; lugen (10), lygen (152), logen. 1. -taell (132). lugenmere (ni. 65). loghene (23). Mendax hd. nd. lo-, hd. lu-, lig- (13) -gener. hd. lieger (75), lugen (6) ; l.-harft (110), -hafftig. loegenachtich (132). Mendicare hd. nd. bedelen. hd. bed= deln, betteln, betlen, petteln t smorotzen (74), betten t bitten (18). bydden (22b). brot (11, 20, 22), broyd (19) b., bieden (20). naschen (22b, 74). gyren (22b). nassen (77). gilen (22b, 77). geylen (74). Mendieatio bettel-(8), betill-(9)-unge. Mendieitas bedell- (17), bedel- (21), betl- (18, 76) -ery. betteley (8). betle' (6). bedelinge (23). vuod (?) b. (22). arm-ud (17), ha. -ude, -ut, nd. -ot. Mendieus hd. nd. bede-, hd. bedel- (17), bedde-, bette-, pett- (74) -ler. ain betler sicut (?) bart (6). broet-(ll),broid- (132) -bidder. giler (22b). smorotzer(74). Mend-osus, oft i -ax, -us (*. sordi- dus Se.) hd. nd. logen-, hd. lugen-, fleck- (68, 110, 132) hd. -hafftig, nd. -haftich, -aftich, -achtich. Mendum v. Menda. *Mend-us, t -osus (66 &c.) logenhafftig (17). vnreyne (19 sim.) von sunden (19). onreyn van zunden (11). *Menea v. Menia. *Menearium v. Menianum. *Mene-ea, -nea v. Meniea. 45 * 356 MEN MEN MEN *Menglinum vat van en echtel of menghlen dat is en halve quarte (147). Men-ia, -ea, moenia (91) hd. ein zinne, zinn, czende (13) ; pi. zinnen, nd. tinnen. eyn teyn (97). tinne t borghwal (81). eyn ring muer (7 sim.). statmaur (91). vesti (i. oppidum 93). *Mamia v. Menica. Men-ianum, -ionum (6), -earium (76) (i. solarium Br., solacium decena= eulorum 6, 7, s. dee. parietibus eminens 76. m. de saxo, prosectum Ugno 74) eyn by- (6, 7), bey- (74) -stai, sai l ausge- -heuße (74), -hus von steinen (2). erckner (114). soler, sumerhauße (74). *Meni-are, -re (Br.) (i. merda facere 76, menire /. 18b) zinnen (6, 8). vnder wasßen (18b). *Meniari (xmeneionari) u.Micolari. Meniatus gezinnet (20). *Men-ica,-ita,-eca,-itas (no&c), -iga (15, 141), -enea (141), -inges, fiVjvijYes (114), maeni-ca (130), -a (100) (*. infir- mitas cerebri t pellis que circumdat cere= brum 76 sim. ; cf. mirtaga, meringa) eyn hirn-, hern- (17) -hube (8, 17), -hawbe (9), -hautlein (114). hirni- (130), herne- (100) -vel. syechte in die hernen (132). hauptwe (no). *Menionum v. Menianum. Menire v. Meniare. *Menisura l waranda (monete) we= rung (5b). *Meni-ta, -tas v. -ea. *Menium v. Minium. *Menonides v. Memioydes. Mens danke (10, 23). dank (71). hd. nd. ge-danck, hd. -danckeh (1), -dacbte (132), -dachtnuß (68), -myet (76, 110), mut (21, 4, 7i). bochiselkraft (93). Mensa hd. nd. disch. tiscb (1). diße (18). dischz i taffel (20). tafe-1 (97), -le (11). ""Mensa-, mensu-, menssel- (3) -la= rius hd. wechs- (4), weicbsel- (3), wesche- (9), weße-, wesse-, wech- (8), waschs- (6) -ler. Mensa-le (i. presepe 1), t -rium, -rius hd. tisch-, tis- (120), diß-, hd. nd. disch-, disc- (121), dis- (7), tafel- (11, 132) hd. -lachen, -lach, nd. -laken, -dwele (22b) ; tavelake (22b). tisch- (134), tiß- (4) -tuch. tuschlaeh (68). dislache (133). Mensare (i. saepius mingere GÌ. m.) dicke seychen (8), zeychen (9). *Mensa-rium v. -le. *Mensa-tim, -um (75 varr.) von monet zu m. (no sim.). von tische zu t. (kì.). hd. zu, zu manet zitten (6), mande ge= ziten (5), mand geziden (7), man-czijt (21), -czytig (152), montzyt (67), mon- zytig, monzeitig (134, I5i), male zijden (18). to mant (23), mal (22) tiden. man= zytig (133). tisehzyt (75). *Mensator hd. tisch- (110), tuseh- (68), disse-, dis- (6), hd. nd. disch-macher, -mecher, -meker. hd. ti-, di-scher, tich= ser (3), messer (75). *Mensat-um v. -im. *Menseca v. Mesencare. *Mensi-fagus v. -uagus. *Mensim zu mande geziden (5b). Mensis hd. mant, mont, monat (110), monet, manat (93), maneyd (1), mainet (7), moynt (19), mande (5b), mon (21). nd. mane, man, maent. Monatsnamen s. im Einzelnen; ausserdem u. a. Sm. 2, 235. Aus 147: 1. hardmaynt. 2. spor= kel. 3. merte. 4. aprii. 5. meye. 6. hoey-, 7. bra maynt. 8. oist. 9. herfst-, 10. ossen-, 11. alreheyligen -, 12. wynter - maynt. Aus 4: (1 — 3 dat.) 1. dem monde so dy kelt sich anuehet. 2. den maned so sich di achte kalende anvahet. 3. dem mo= ned so sich die ningist kalende an ayne anuehet ; dem mertzen. 11. der erste winterman. 12. der andere w. Die bóh- mischen: leden, vuor, bizyzen, duben, may, czerwen, czerwetietz, serpen, zarzy, rzygen, lystopad, prozynetz. Aus 116: 2. rebmonat, ni. sporckelle ; ni. 6. braeck- t weid-, 8. oogst- t oost-, 11. slach-, 12. hoere-maent; cimbr. (cherson.) 1. klug-, 2. blijde-, 3. tor-, 4. fare-, 11. slachte-màanet. 9 — 12 fier herpst ma= not (93). *Mensi-vagus, -fagus (74) (i. histrio vagusque circa mensas aliorum 75) zipf- ler (74, 75, Sm. 4, 279). Mensor (*. mensator q. v. 3) messer (9, 76). marscheider o. schiner (Agr.). Mensorium essenfaß (74). *Menssel- v. Mensa-larius. *Menstricanus v. Lunatieus. Menstrualis maynstundelick van kreuckten (147). *Menstruosus mayntsyeck (147). *Menstruosus (st. monstrosus) wan= sehaffen (16). Menstru-um, -a (9, 85) vrauwen- seuche (4, 9), -sucht (8). der vr. maen= stont (132), mayntstunde ( 147 ), natur (68), kranckheit (110). frawen-kr. (75). ez heisen auch dy erczte eyn blume (4). blomen; sichdom t suke (85). Menstruus menig (110). maendich (132). monachtig (68). *Mensuale (anders Gì. m.) v. Men= sula. Mensula tischlin (74). *Mensu-la (75), -ale (64), densula (74, 75) hack-banck (64), -plock o. -stock (74), -bret dar vfF man hackt (75). *Mensu- v. Mensa-larius. Mensura (i. bria 1) hd. eyn maß, m.-wiß t fir-m. (17), maiß, mase (5), maysse (13), maesse (20). nd. en mate, mat. form t wyß, var. furm t weyße (65). mas der mensuer (75). M. bona walgemessen (12). M. eoagitata, t conserta l effluens (65 Mi-g.) gedrucket (12). vber schiidt, auff gebaufft, vber flussige, voi, gedriickt moß (65a Mrg.). M. conserta (cf.prc.) gerodelt (12). M. superfluens gehauffet (12). Mensura-bile v. -lis. Mensurabilis meselich (20). Mensurale eyn mase (5), maß (17). adv. messenlich (75). Mensural-is, -e maß- (17), mesße- (5b) -gezauwe. mensurabile mayzo- (1), maz- (2) -gezeug. Mensurare hd. meßen, messen. m. nach der leng vnd zal (75). nd. meten, metten. *Mensurarius (cf. mensurnus) man- nig (1). Mensurarius ein messer (kì.). Mensurate meselich (20). *Mensuratim (cf. mens-atim, -im) zu monatzyt (76). Mensuratio messunge (20). Mensurator hd. messer. nd. metter. *Mensurius mayntstonde hebnde van eniger cranckheit of gebreke (147). Me-, ma- (74) -nsurnus man-lich (5), -lic (23), -yck (4), -iger (74), -etlich (6). hd. mon-, monet- (110), maent- (132), ineß- (18) -lich. zeit eines monats (74). *Mensurus mand-ick i -elicli (5b). monlich (67, 152). menliche (133). Menta (herba) hd. myneze, myntz, myntzen (1), miintze (93), müntz (6), mentz (16), menezen (21), muntz l bey= mendt (112), deumente (Kia.). nd. mynte, meente (11). mente (68). mergen- (18), cruse- (10, 12, 13), crauß- (3), krawsem- (4), back- (65, 76) -mynez, -meneze (10), -muntze (65), -nunez (3). rut (76). wyn= rute (17). balsme (17). Menta eaballina, equina v. Equi= menta. *Menta nigra rosminze (Sum.). gart= minza; alba m. wizu munza (Gf.). m. venenaria v. Sisymbrium. Mentagra geflecht (111). bése raud an dem keine (Fris.). Mentalis gedenglich (20). *Menta-rium v. -strum, -tum. Menth- (85, 91), ment-, mene-, me= tac- (17), met- (q. v.), t mand- (74 -astrum, menta-strium (sum.,Gf.), -rium (94a) (cf. equimenta) visc- i rozzes- minza (101, Gf.). fisci-, fis-minze (Sum.). vischmuntze (75, 95, 116). wise muntz (6). wizmunza (87). wide- (85), wilde- t rosin- (47), ros- (24) -minte, wilde (74), wille (17) mynez. rosse- (105), roß- (74, 116), herse- (20), felt-(12) -myneze, -muntz, ni. roode watermunte (116). ags. feld- minte (94a). hiersche mente (11). bach= muntz (125), -mintz (91). kornmoneze (ment. 17). singrone (24, 47). alsinc (47). gruensol (93). *Menta-tum t -rium (i. hospitale) spita-le (74), -1 (75, 76). *Mente-tenus, gew. -tinus, -nius (18 : tenere) mit hd. dem, nd. deme, hd. nd. de danken (22, 23), hd. ge-d. , -danck, hertzen (132),gemyet (110). mitten dang- ken (21). mit hertzen (68). in den ge= dancken haben(pfc. 18). gedencklich (5b). *Menti (i. cotturnus) filtzschuch (75). *Mentibula (aus mandibola x men= tum) kynne badie (16). *Mentiea (i. saecina, st. mantica) wat sack (76). *Men- v. Me-tieulus. Mentio ge-dechnisse (9), -denckunge t -wach (20). hd. meynung, menunge (12). redde (8). rede (132 sim.). Mentiri, mene-ior, -ari (11) hd. nd. lie-, le-, li-, lu- (67) -gen. ire sprecken weden dynes herten warheyt (23). Mentitum gelogen (75). *Mento (i. mentum Gì. m. ; cf. men= tuia, muto) v. Dactylus. *Mentola v. Mentula. *Mentresta gerbe huß (17). MER MER MER 357 Ment-ula, t -ola (i. muto, erreus q. v. 125) zumpffel (m). culbalch (ìos). *Ment- v. Metic-ulosus. Mentum hd. nd. kyn. hd. kinne, der kin (125), kunne (7), kyen(65), chind (1), kind (49). Menus v. Mogenus. *Meodrimatum &e. v. MediomatU cum. Meon v. Meu. *Meota v. Monedula. Mera-ca, -ta, (8, 76, Gf.) i. poeto vi= uosa ad purgandum cerebrum 76 sim., medicina GÌ. m.) win dranck (8). suppa (Gf.)- vipa merata merot, als prot im wein (74). Mèraci-or, -ssimus aller lutirst (8), lewtirst (9). Meraeitas reyn- (110, 132), clar- (68) -heit. Mera-cum, -tum (68), -ta (76), -eu= lum (129, Br.), cf. -ca schon (68, 110), schoen (132) wyn. i. potio mentem exa- cuens 129; p. vinosa ad purgandum cere= brum (76. X mirtaga?). Mer-aria, t -oteea (74) ein wein- keller (4), -keler (74). tafern (75). *Merat- v. Merac-a, -um, Merealis feyl (65). Mercan-tia, -eia, -eia (134) (i. mer= eimonium 110 &c.) hd. kauff-, chauff- (1) -manschatz; kauff- (no), koff- (68) -manschafft. koff (12). nd. kop-schop (22), -enscop (23). kramerey (64c). Mereari kau- (8, 20), kou- (132), keu- (9) -ffen. kopen (11). hd. kauff- slagen, -triben (5) ; -manschacz treyben, triben, vor-tr. (5b), driben. nd. kopenscop driuen. kofimanschafft doen (132). *Merea-rius (anders gì. m.), -tor hd. kauff-, nd. kop-man. ain kammer kouff= man (6). hd. nd. kremer. kramer, var. kauffer (-tor 64). Merc-ator v. -arius, -edieus. Mereatorium hd. kauff-, kaupp- (20), nd. kot>-hus, -hauß (21, 134). koephues (97). kremer-y (7), -huß (16). *Mercatrix (auders gì. m.) kauff-, var. kram-erin (64). Mercatu-m v. -s. Mercatura kauff t kram (20). kopen= schap (85). Mereatu-s, -m marckt- (8, 9, 2), marck- (16), mart- (17) -stat. kauffman- (68, 110), koef- (132) -schaft. Mereatus keuffery t v'kaufft (17). halle t kauffphus (20). keuffen schacze (19). ge-kaufft (110), -kofft (68), -koefft (132). Mereed-arius, -onius (x dare, donare) die loen betzalt (132). lonherre (110). meieedarii ags. byre-gifdan (gì. Aelfr.). *Merc-edieus (75, 76), -editus (76), -editius (129) , -edicius (74) , -idicus (4, 64, ì. -ator 75), -idlUS (Br. , GÌ. m.) vnterkauffe-r, -1 (74). vnder-kaufer, var. -keuffer (64). zubringer l kramer (75). fursprech (4). i. loquens propter mercedem (76, 129). i. cause- (4), casi- (76) -dieus. meredieus vorsprech (74). *Mereed-ola v. -ula. *Merced-onius v. -arius. Merce-, merci- (8) -dula, -dola (141) loenlin (141). cleyn lon (8). longin (17). *Mercemannus (ni. meersman?) ein marsman (68). *Merce- v. Merci-monium. *Merce-, mercen-, merci- (76), merco- nari hd. koufin (8b); v'-kouffen (6), -kauffen, -koffen (76), -keuffen t -muden (17). nd. vor kopen. Merce-, mereen-narius hd. ein lon- (65a Mrg.), geding-et, -t, -ter (110a, 134), gedinc- (8), v'denckt (18), vor-mit ader -dingt (4), gemyt (9), v'myet (5), nd. vor= medet (23), gehuert (132), gehurt (99) knecht. hd. ein arbeyter, arbeit (69), erbeiter (133) eins tags, ein t. (nob). en arbeyder enes dages (23). eyn erbeder dez d. (18). soldener t loner (75). tag- (68, 75), dage- (5), dag- (49) -loner. hant= recher (ai.minister 5b). hd. mede-, midde- (8b), vernnet- (sic 71) -ling; v'mietlung (1), dyener. dèner (12, 23). gedyenen (13). officiant (clericus 125). *Meree- v. Merei-potus. Merees (i. mereancia 23 &c.) hd. nd. lon. hd. Ione. nd. loen. hd. kauff-gut (91), -man i -mans schatz. *Merci-dicus, -dius v. Mercedieus. *Mercidula v. Mercedula. *Mereimonia (pi. -ae gì. m.; i. mer= caneia 23 &c.) hd,. kauff-e (10), -unge (5), -manschacz. Merci-, merce- (68) -monium hd. kauffman-schacz, -schat (6), -schafft, -s schacze. gescheffnisse vber keuffery (8). war geschepfnisse (9).kraem(20).kremery (68). merserrie (132). *Mercinari v. Mercenari, *Mereionari kauffslagen (20). *Mercipitus v. Mercipotus. *Mercipotales leytkauffleute (74). Merci-, merce- (2) -potus, -pitus (18) (i. arra 74, 75, vini-, leti-eopium q. v., commercium) hd. win-kauff sim., -koff (12, 68), -kofft (21) ; wikayff (13) ; wein-, wen- (17), wine- (10), leit- t leut- (75), leyi- (1), leyn- (9), lin- (8), ley- (2, 4, 74) -kauff. leit- (3), ley- (1) -chauff. nd. winkop ; li-cop (132), -coep (97). kauff= tranck (1). kopdranc (23). bottenbrod (Ob.). petten- (2. cf. Sm. 1, 223), poten- (74) -prot. Merconari v. Mercenari. Mercu-rialis , l -lialis (74), -liale (91), merchaeris (? 85) steyn-, sten- (47), seem- (85) -peffer (12), -peper (24, 47, 85). (im wormbser gaw) wintergrun (144) wild stawr (74). ringel- (74), bingel-, scheiss-, mercurius- (116 sim.) -kraut. smer- (74), ku- (116), schniet- (91) -wurtz. vridelisoge (Sum. v). malta (Sum. vi), hunds-melden, -molcen ; quecksilber (74). ags. cedelc, cyrlic (94a). Mercurius der kremer got (23). hd. quecksilber. nd. quicksiluer (132). *Merchaeris v. Mereurialis. *Merchidus (aids, cf. mergulus &c.) tuchare (103). Merd-a, t -um l -ula t -ulum (147) hd. treck (76, 110, 134), dregk, dreg (5), drack (6). hd.nd. dreck. dreet (132). kat (110). hd. scheyß. ghschetten dinck (22). stront (99). strunt (147). *Merda (X menda) ge-merch (2), -werck (1). *Merda dasmonis laser (143). Merdare hd. schißen, schissen, scheis= sen. hd. nd. vn-, v'un- (6) -reynigen sim. driten (11). vijsten (107). vyesten (132). fysten (110). *Merdator schisser (75). *Merdatorium schieß huefS (20). *Merdifer eyn rochen vorer (22). Merdula (cf. merda) dregk (17). *Merd-ulum, -um v. -a. Mere clar- i reyng-lich (110 sim.). rain (76). *Mer- v. Mere-edicus. *Meredies v. Meridies. *Merenca (alph. metenca; cf. me= senea &c.) mese (11). Merenda v. Meringa. Merenda (i. anticenia 75) vntar-n, vlg. -en male (75), -en (1). vnderenbrot (Gf.). vnter-zech i -brot (112). vndtere f74). vnder-e (Sum.), -eyn (20), zundern (116) essen. onder eten (11). eronderen broot (ìos). hd. ein mittages- sim., mit= dag- (18), mittag- (1, 75), mittendag- (6), nachmittag- (9i), sneder- (5b) -essen, -mal (75). en middages-etent (22), -etten (23). hd. mittag- (8, 9), abent- (93), vesper- brot. merend (91). mereda (Gf.). brend (Hen.). Merend-are, -inare hd. mittag (1), zu m., mittages, des m. (7) essen. zu mittentag assen (6). eten (11). des mid= dags etten (23). eeronderen eten (ìos). zu vesper zeren (68, 69, 70, 134). Merere hd. bedruben sim., weynen. nd. drouen (99), be-dr. (23), wenen. be= trubt (6), betriebt (76) sin. truren (12). heimlichen tr. vnd weinen (75). trawren (1). druren (10). trurig, leydig, vnmutig sin (75). Mereri hd. nd. v'-dienen, -denen, -dynen (13) , - dinen (9) , -deynen (12). wirdig werden (8, 9). *Meret-oria v. -rix. *Mere- v. Meri-torium. Meretricari vnkuschen (20). huerheit driben (5b). huyren iagen &c. (147). *Meretriearius hd. nd. horer. hurrer (6). horen man (22). hurnwert (125). huyrenieger (147). bosewicht (17). Meretrieatio hurye (20). Mere-, mer- (1) -trieium hur-hait (1), -werck (7). hd. hur- (6), huren-, hd. nd. horen-, horn- (133), hoher- (17) -gelt. huren dot (? 5b). huerdum (20). hiirisch= keit (65). huyr-dom, -huys, -en iacht (147). Meretricius verhuret (110). v'hurt hurer (8). vorhurret hurrer (9). hoeraf= tich (132). hur-achtig (68), -echtig (8b), -er (7). horer (20). hd. huren-wirt, -wurt (69). hoerenwijrt (132). hoerheyd t hoernfeut (19). horen vaget (11). hd. nd. bose wicht. boswecht (18). bóBwich (6). eyn bose bobe (21). Meretricula hurichin (9). cleyn hurlin (8). en bose wif (23). *Me- v. Ne-retrix. Meretrix, mere-, meri-toria hd. hure, hur (6), huer. hore (18, 23). eyn gemeyn wyb (110). pute i cute t stoke (22b). deippel (88). metz (116). Merg- uberall nach Merd-. Merga koren- (3, 4), korn- (8, 9, 74, 75, 76) -gabel, -garb (76. 'cf. merges &c.). haber-raff (113), -reff (126, 135. wett. = Habersense). 358 MER *Merga, mega (104) (auis, cf. mer= gus) scar-ba (103, 120, Gf.), -uà (104). *Merganser meerach, seefluder (140). *Merge-des v. -tes. Mergere hd. tu- (76), tau- (3, 9, 4, 74), du-chen, ducken (74, Mss. mog.), vn= der duken (17), deuffen (20); dune-, duen- (13), dreng- (21), sinc-, sene-, vorsinc- (8b), jnsenc- (76), nd. zeen- (11), du-, v'drin-ken. beduxen (x? p? 22b). duklen (99). swemmen (14). Merges, g. -ètis, margetis (76) (cf. ma-, ne-rges) hd. garba (Gì.), carpa (Anz. 5, 464. manipulus Gf.), garbe, garb sicheling, schaup (110), sehouf (68). schoff (109, 132). garue stroeß (132). ghelegge (90). swat (23). swaet (109). *Merges, g. -itis (23, 76) (auis; vnius 76) hd. tu- (69), tau- (9, 4, 134), tew- (9), du-cher; vnder dueher (8); tuchen= tei (75), ducker (21). nd. duker. *Merg-etes, -edes, -ites (sg. pi. i. faces spicarum 5) hd. ein schaup (Mss. mog.), schob (6). eyn schof (22). en borde helmer (23). *Mergillus dueher (8b). Mergo (gì. m. ) brunstang; wasser= schwalben (75). *Mergu-la, l -lus (110 &c), t -s, g. -oris (74, 110 &o.) (i. vas; ornamentum vestirmi Gì. m., auis 19, Gf. cf. merg-es, -o, -ulus, -us) scarua sim. (Gf.). ducker (19). eymer (3, 4, 74, 110). brun- (75), born- (8, 17) -eymer. brunnen airner (76). korn emer (sic 9). komp (5). kolle (49). vorck (132). zickel (74). Mergu-lus, oft i -s, -la (110) (auis) scarua sim..; alacra; tuch-il, -ari sim. (Gf.). scarb,scharb, tau-, dau-cherlem (74). hd. tauch-er, -entlin (64c); tuckenten (1). tuchk (45). hd. nd. duker. en clene d. (23). dukerken (99). tucherlin (6, 64b). taucherlein 0. mergigeln (Gesner). tun= cherli (93). dueher 0. wasservogel (110). ducker (5b, 20). ags. scalt'r (94, 136). Mergu-lus, l -s (74) lampen ror (8, 9). henckel in der ampel (75). daucht= eysen als in lampen (74). Mergus (cf. mergul-us, -a &c.) eyn fogil l emer (9). eyn f. der sich duchet (8). tuchari l scarua sim. (Gf.). merri-ch (103, Gf.), -cho i tuchil (84, Gf.). merch (126 &c). meerach (126). hd. tu-, tau-, teu- (Ufi), du-cher; duchervogel (110), scharbe. ags. scalfr (94). ni. scoluer, duyeker (116). tukere (100). nd. duker. d.-vogell l putz eymer (132). eymer (19). legeln (g. -oris 125. cf. Gì. m. v. mergo= rae). vischvogel; schaubs bant (i.funis garbe 64). *Meri (indecl. 74. i. porta lactis, iso= phagus) spis- (93), spiß- (74) -ader. Me-, my- (85), mi-rica (i. iga; ge- nesta t simieia 74 ; parua arbor in= fructuosa 76 sim. cf. medica, gì. m. 4, 647. Ob. 1032. Fr. 1, 643) hd. nd. heyde, eyn h. hd. h.-erawt, -krut; heida (87), heyd (70), haid (1, 74, 91. ain h. 6, 76). heude (13). hey (97). mirieae eyden (104). heidahi (Gf.). myrica id. t nivuiht holz (gì. Mons. Fr.). mirice heid-a t -ah (Gf.), -e t -ehe (bm.). tamarisc; bartz; bur- t ber-tschen (i. tamari -x, -scus 73). myric-a t -e, fxopwo] tamarisken o. porst, sed erica heiden (114). merica MER primma (127). miric-a(84), -e (Sum.) id. brim- i bri- t phrim-ma i genest (Gf. cf. genesta). phrimmen (Sum.). mispil (8, 9). birck (7 &c). birche (myr. 95). smel-ohe l -hen (Sm. 3, 469. cf. vimen). Meridiarms hd. mit-tagig, -tagig (134), -tegig (2, 7), -dagig (17), -dag (18), -tag (67, 133), -degelicher (20). mitten tagig (1, 6). mittel tegig (76). nd. middagich. myt dag czydick (5b). mittages czeyt ( ? 5). tzo middag horende (132). zu mittag ge-h. (110). Meridiari, t -re (76) zu mittag ruwen (8, 9). Meri-, oft mere-dies, meries (76) hd. mit-tag, -dag, -tendag (6), -eltag (93). myd-dag (19), -thag (5b). nd. mid= dach. suden (1, 3). none (22b). *Meridionaliter middegelich (20). *Meridionare mittage esßin (5b). *Meries v. Meridies. *Merillus (cf. alietus, amarellus) merling (auis 74). Mering-a, -e (5b), miringa (17, Gì. m.) (i. pellicula in aure ubi fit auditus Br. , merenda Gì. m. cf. menica?) fel= lein in den oren (74). orn fel (5b). en ore vel (23). or fandl (1). ohren-blattchen i hautehen (kì.). *Merisillus (auis, cf. mer-illus, -lus, -ula) merlingh (22b). *Meritari v'dyen£wirdig werden (17). *Meritarium v. Meritorium. *Meriti i. q. cothurnus q. v. (76). *Meritiuum ex congruo von gnaden t von vnplicht (12). Merito (i. raeionabiliter 2) hd. pill- ich (i5i), -eichen (1); bliche (21); bil- iche (152), -lich, -eh (17), -cher (5). nd. bilker, biliken (147). Merito-ria, -ma (Sum.) (i. penus, promtuaria ; cf. meretrix. Gì. m. 4, 648) trincheller (Sum., Gf.). horhus (Gf.). lon= hutó (i. domus eius qui prò predo labo- rat 75). Meri-, mere- (76) -torium, meri- torius (17, -us a um 110 &c), -tarium hd. lon-wirdig, -werdig, -werdigk (21); langwirdigs (74). nd. lonwerdi-ch, -gher. lonfi wernt (sic 17). lonlich werck (12). wirdig lon (76). werk- (9), werg- (16), v'dinst- (8) -stat. virdyenlich (20). v'dien-lich (65), -stlich (110 &c). kouffi^ huii (68). halle t koeffhuys (132). kauÉf (74), werck- (64, 74) -hauß. Meritum, m. digni (15, 17), m. eon= dignum (63), m. eongru-um (ib.) , -i (74) hd.gut-(iio), wol-,nd. wael-daet (11, 20), hd. -that sim. waldait (132). hd. nd. vor-dienst, -denst (23). hd. v'din-st, -et (7). v'dienung (6). v'd. gotes holde (me= ritum 15). wirdigung gotz gnad o. hulde (m. 63). virdyeniße (20). verdien= lich werk (pi. 65). vordint lon (5b).be= quem-er 0. -uerdinter Ione (74). verdient 0. benantes o. gelobtz lon (m. cond. 63). v'dienunge b. soldes (15). vorderunge genantes (8, 9), genands (17) soldes, geldes (9). von pflicht t von vor bun= des eder gelobes soldes wegen (12). uff gnad 0. verplicht wider gab, vnverbun= den gaben (m. congruum 63). *Merla (herba 22b, 74. anders GÌ. m.) merle (22b, 74), ein kraut in dem was= ser (74). mergel (20 &c). MES *Merlangus (cf. merlucius) meer= esel (140). Merlare (gì. m.) mergelen (20 &c). *Merlatio (anders Gì. m.) mergelunge (20). *Merlator mergeler (20). Me-, t ma- (gì. m.) -rlucius, mare= lucium (122) (piscis, ital. merluzzo GÌ. m.) meeresel (uo). gali, merl-ens (122), -an (Gì. m.). *Merlus (auis; anders gì. m.) v. Ama= rellus. *Merobs v. Merops. *Mero- v. Meru-lentus. Mero-ps, -bs, (75, 76, 108), -x (3, 4, 75) (cf. loafìcus, sepieeeula) spechi (4, 76). speicht (3). groner speht; gruon- speht t -speich sim.; ronsphet; grunt- spech l -speth (Gf.). hd. grune-, grun- (102), grun- (111), gruene (93), gruen- (11, 93), engrone(23)-specht. pruocspet(103). eyn groen (132), gryn (68) spechtvogel. ein grien vogel (110). krinitz o. wint= hallo (Eber.). heher (34). bom- (7ib), poum- (75) -heckel merox, sed merobs griien- specht l grunspach (75. cf. spanieta). liistere (108. cf. sepieeeula. lijster tur= dus Kil.). meer-, see-schwalm (Fris.). imbenwolff (116). Meror bedrub-ekeit (5), -heit (20). drupenisse (5b). be-dr. (19. sim.), -trafc nisse (12), -druefenisse (11). drur-heyt (5b), -ichkeit (17). trurig- (76, 110), truri- (6), trawri- (1) -kait. troricheyt (23). druujnge (99). Meroteca v. Merararia. *Merox v. Merops. *Merra (st. marra, anders Gì. m.) eyn karst (19). Mersus gedaufft (20). versenckt (65). virdruncken (19). gedrenket (11). *Mer- v. Mere-tricium. *Mertus v. Mirtus. Tructa. Merul-a, bissw. I -us (cf. turd-ela, -us) hd. amis-ala sim. (Gf.), -siila (84); ams-sele (104), -elle (17), -el ; hamsel (102) ; am-ßel (69, 110), -schei (75, 111), -psel (34, 76), -mels (8); tro-stel (6,64, 68, 91, bm.), -ssel (3), -schei (70); trus-él (115), -sei (7); dru-ssel (5b, 133), -Bel (13), -schei (4, Alber.); dro-stel (1, 67, 88), -Bchel (5), -schei (2, 66, 71, 151), -Beln (21), -ssel, hd. nd. -sei, -sele (22), -sen (11). droyssel (10, 19). drasel (22b, 23). geyte- (132), ghiete- (kìi.) -linck. meri (Sm.). merle (8b, 99, 110, 132). amari &c. (Nmn.). meeramsel (-a piscis (74, 93). smerlickin (-us flos 11). ags. oslae (94, 136). *Meru- (76), mero-lentus win drunc= ker (8). Merum (i. themetum) wein (1). lauter w. (9). lutir wyn (8). clarwin (75). win (99). Merus clar o. reyn (110). clar gelu= tirt (8), glewter (sic) t geclaret (9). suuer (99). *Meruta (piscis, cf. moruta sim.) cabeliau l ìralche (20). kabylygauwe (19). cabbelyau (11). colwurm (Anz. 4, 93). Merx hd. kauff-schacz, -manschacz, -mans gut ; l schatz t gutter des kauff= mans (65). kremlach (93). *Mesbilla v. Mespila. MES MET METH 359 *Mesenea (cf. mas -lingua, -igna. capula. X messis no) eyn meiß (68), meese (132), segyß (nob), seges (noa). mezeuca meyse (19). *Mes-, mez- (107) -encare (*. mesen= cas, mensecas noa capere; x messis no) meesen (107, 132). meyen (110). meißen vahen (68). *Meserasus v. Mezerasum. *Mesi- v. Meso-potamia. Mes-oehorus (gì. m.), -oeorus, -to= corus (8, 74), -seehorus ( 9 ), -ioeorus (i. in medio stans 76) hd. raitten in dem kore; m. im kor steen (74). Meso-, mesi- (noa) -potamia, me= sopotan-ea (76), -ia, mesuppotania (152) hd. eyn lant. Mesp-ila, -ilia, -ilea (4), -ula (75), -ilus, mispil-ea (4), -ia (3), mesbilla (3), mospilea ( 76 ) hd. mispel baum. mespel boem (67 Mrg.). meßpelpawm(74). missilea (arbor, cuius fructus escuLum) mistelbom (76). Mespilum hd. mispel, mespel (67 Mrg.). *Mespula v. Mespila. *Messagius messelgier (ìos). *Messarius (i. metitor ; anders gì. m.) messer (74). *Messe- v. Meso-chorus. *Messembria (i. rneridies 76) mit-tag (9, 75), -dag (8). vntarnzyt (75). *Messere ernen (22b). *Messiare mehen (133. anders GÌ. m.). *Messieus v. Dorilus. *Messiere meyen (97). Messio hd. meh-, me- (18), mey- (68), ma- (21), ma- (134), snyd-, schnyd-, schneyd-, scheyd- (sic 17) -unge, meughe (19). meynge (132). meg- (11, 23), megh- (22) -inge. der schnit (6, 76). meßer (8b. X messor). Messis hd. nd. erne/. hd. aren (75), die arn (134), eren (152), ern, erend (64), ernd. nd. arne, arn t der bouwe (132), bow (11), ogest (99). aust (5b, 109). hd. snyt m. (9 sim.). snet (8) schnidig (76), zeitig (88) korn. treit schnit (75). win-- monat (88. cf. vindemia). *Messo v. Mesuere. Messor, mestator hd. meher. mewer (5). meger (23, 125). meyer (11, no &c). hd. mader (64«, 134), meder, messer (20), meiser (21), snider. ern- (5b), arne- (23) -sn. snidder (10). hd. schnit-er (64), -ter, -ter in der erne (75). nischter in der aren (sic 75d). snedir (8). snytterer (9). arner (75). ' Messorium beygnrtel (74). messer= schyssel (64). *Mes-suere, -sure (152), -so (17), -tere hd. mehen. mewen (18). megen (23, 67). meyen (97). meen (74, 76). magen (6). snyden inder ern (17). schniden (6, 76). schneiden (74). Messulus (i. maturus ad messem Br.) zyt zemeyen (68). Messus ptc. sbst. gemehit (20). meh- i snit-ung (7). *Mestator v. Messor. *Mester v. Messuere. Mestifieus drueuich gemaket (11). *Mestis v. Mestus. Mestitia hd. be-drupnisse (152), -drup= niz (5), -trubniß, -trubnuß, -trubnyß, -tropeniß (18), -drobenes (21). nd. be- droifnisse (132), -drofnisse (23), druef= heit (11), -drouicheit (22). Ad. drubniß (6); trur-ung (no), -ikeit sim. trawrig= keit (1). troricheyt (23). drurheit (18). druwelicheit (20). vnmutigkeit (65). *Mestoeorus v. Mesoehorus. Mest-us, -is Ad. tru-, dru-, drau- (152), trau-rig. nd. trorich. druwe i drue= lich (20). hd. be-trubet, -trobet (18), -drobet (21). bedrouet, serech (99). heimliclien trurig vnd betrubt ; swer= mutig (75). vnmutiger (65). *Mesuppotania v. Mesopotamia. Met hd. selber, selb-. nd. zulues, zulf-, zelf- sim. metquotus selb-wiefelst (17), -velyste (5b). zulues wo vel (23). sulf verde (22. st. metquartus ?). met= huotus seìbwoneste (1). metro-tus selbes eyne (5). alleyn selber (17). -nus selballain (2). metenus selbainer (1). met-unus, t -solus (74) hd. selbes eyner sim.; selb- (74), selbs- (110), sel= ber-allein. selffs alleen (132). metse= eundus hd. selbe-, selb-, sab- (7), nd. selfi*- (132), zulf-ander. mettercius selb= dritter (5b). zelf- (23), sulf- (22) -derde. *Meta (st. menta) mince (Sura. v). Meta, metha (5b, 68) hd. nd. mal. nd. male, zyl, czyel (6fi, 151), zile (75), ende. mayl (5). mol (8b). mate t mael 11). maese l zeichen maele (20). teyken 97). grenicz (8, 9). bude (9). bode (8). ler vnterste Stein in der mulen (110). schochen, tristen, birling (m. foeni 126). haußhauffen ; thurold (caseus 125). ziger- scheiben, -stock (134). *Metae- v. Ment-astrum. Metaeismus v. Jota. *Metadus v. Methodus. *Metaellus v. Metellus. *Metallarium ertzgrub (65). Metallarius fincker (125. st. finder?). Metalli-cus l -nus (20), von metall (110). metaeln (20). *Metallum seyck vat (147). Metallum smìda pi. ; gasmìde (Gf.). gesmide (93). gesmeyde (74). ercze t smyde (13). gesmelcze (12). hd. ercz, ircz, erczet (6). erczt 0. glock spysse (9). golt spyse (sic 8). spiße (5b, 71). speis (i. es 1). speiz (2). hd. nd. metal, alseklockenspise (23). metalle (5). metail (20). metael (11). *Metallus v. Methodus. Metellus. *Metallus (cf. metellus) plewl; schnitter (74. X metere). Metamorphosis ver-wandlung , -ke= rung, -enderung (88). Metaphysiea (sapiencia 93) vberna= turliche kunst (93). vber die naturun (63). Metaphysieus obernaturich (12). Meta-phora, -fora, methafora hd. nd. by-spil, -spel. hd. ein beyspyl (66, 134), bispiel sim.; gelychnuß (68). hd. glich- sim., nd. gelike-nisse. methauo= rum das puch von der holden red (1). *Metaphoriea vßlegunge (8). Metaphoriee by glychnisse(110, 132). gelychung (es). Metaphorieus glych (19). Metare hd. mal seczen. nd. en mal zetten. zilen (75). Metari (Br.) Ad. eyn mal, mail, maeß t tenten (castra 132) seczen. buden (9. cf. meta), zflen (8). zeichenen (20). messen (110). *Metastrum (i. falcastrum 74) segen, sense, siehel, rebmesser, hepp,ieteysen (74). scheffel t symmery (110). scheppel (20). nd. schepel. symmer (132). wirtel (19. w st. v). *Metastrum (aus ment.) amynte (85.) Metator (: met-ere, -fri, -are) Ad. messer, meßer, masser (6). nd. meter. mewer (5). ziler (75). bender (8. beuder ? cf. meta?), tenten seczer(132). eyn her schlaher, var. hoerschlager (64). Metaxa v. Mataxa. Metaxarius (aus metaxa x meta -j- taxare ! cf. gì. m. A. v.) der die guter taxiert 0. anschlecht (110). ein der gut t. (68). eyn macheler off diediegoeden taxeren (132). achter, taxierre (147). *Metaxta v. Mataxa. *Me-, ma- (1, 5b) -tellus (cf. mateola, metallus) Ad. bluel (mss. mog.). bluwel (12, 23). plewl (ad lauandum 1). wasch= plewl (74). bluweschel (71, 77). pleuel t poßel (74). botel (23). Met-ellus (Br. &c), -allus (110, 132), -aellus (68) i. mer-, men- (110 var.) -eennarius. *Metenus v. Met. Metere ernen (4). amen (23). Ad. mehen, mewen. meyen (11, 110 &c). magen (6). maen (134). meen (12). ogsten (99). hd. sni-, schni-, schnei-den. abe= snidin (8b). *Meter-a (76), g. -arum (76), methe= rorum (1, 76) (i. liber loquens de eleua= atione et impressione elementorum et die. vnius elementi mutatio in aliud 76, st. liber meteororum) das puch von der schikkung des luffts (1). *Meticul-eneia , -ositas anxt, vair &c. (147). Metieu-, metieo- (11), mentu- (74) -losus, t -lentus (147) blode (8b, 11). bloede (20;. seer bl. (132), bloed (68), bloei (107), erschrocken (no), voi forcht (68, 110), vreese (107, 132). vorcht-samer (74), -ig (9). furchtig (8). virvort (20). ver-veert, -suft, -lagen (147). Me-, men- (132) -tieulus (i. metus, paruus m., qui metet 107) forchtel (74). angest (20). angst (19). anxt, bloedicheit &c. (147). bloed (68). bloei (107). *Methida (i. nota) nerbigen (5b). *Metidus v. Methodus. *Met- &e. v. Meeh-ilensis. *Metilius (i. nocturnus) nachts (147). Metiri, -re hd. meßen, messen; m. nach der zal des hauffen (75). masser (-ri sic 6). nd. meten. *Methis stanck van swevelechtigen water komende; stinckende stede (147). metis i. vapor <&c. (148). *Metitor v. Messarius. Metodieus (Br.) vngeubter artzt (74). Meth-, met-odus, -adus, met-idus (76), -allus (7) (i. semita, callis q. v.; via, breuis via t finalis terminus, a meta! Br. vadum i braeeum 147) hd. eyn recht weg : gerechter weg 0. steig (75) ; fuß-pfad, -pat, -pait ; ein recht fuß-pfad, 360 MET MIC MIL -pfat; styg. richtig wech (6). w. i pat (21). voeßpat (132). phat (17). payd (19). steg (7). steig (75, 76). nd. richte stich, pat; schym t stech t vonderen (147. cf. viale; vonde-r, -1 ponticulus Kil.); voet= vech (sic 97). zucht t kunst(88).metadus i. pedester fußgenger (75). *Methor v. Metus. *Metoscopus (st. metoposc.) war^ sager (110). wicheler (132). *Metquotus v. Met. *Metra (herba) v. Amarella. Metra mecz (16). *Metrea i. arbor omni tempore pomis piena (76). Metreta (*. modulus, bria, gelta 22b, 75, 147, mensura liquidorum 7 &c, m. liquidi et aridi 74) hd. sechter, gelt, maß. eyn sige (7). ain sichticher (ither? 6). ayn ich (76). metz (1, 21). mecze (5b). meße (13). meß (74). messe (75). meste ì eycht moß (17). maz (2). maese (20). motte (8b). maiß (18). biercnaß (74). bijr-- mate, teute (147). gelte (22b, 74, 147). mate (23). stobichen (125). lantvaget (11). *Metr-etos, var. -os, et mensura maß vnd zie! (65). *Metribilia v. Calyptra. Metrice verßlich (no), by versen (68, 132). *Metridaticum (aus mithr.) boite, medicijn (147). Metrificare verseli machen (7). Metrista versdichter (74). *Metronus v. Met. Metropolis hd. houpt-, haupt-, haup- (110), haubt- (9), heupt-(19), heup-(133), heubt-, beub- (20), nd. hoeft-, hoeff- (132) -stat, nd. -stad, -stayd (19). *Metropolitan-ia, -a, -ecclesia hd. bistum (18); ertz-b., -bistumb (134), -pisthum (4), -tum, -dum (7). ertzedom (23). Metropolitanus hd. ertz-, irtz-, artz- (6) -bischoff. ertz-buschuff (19), -pischoff (1). eins gantzen landes 0. baly bischoff o. ein furste der bischoffen (64). ersche= bischop (22). ertzebiscopdom (sic 23). *Metros v. Metretos. *Metrotus v. Met. Metrum hd. eyn vers, ferii (21), farß (6), versche (17). mal 0. zil (6. cf. metum). gemessen gedicht (75). *Met-secundus, -solus, -tercius v. Met. Metuendus zu foerchten (110). vort= lidi (20). forcht- t gru-samlich (68). ont= sienlich t geduldich (132). erschrocklicher (116). Metuens fur tende (20). Metuere hd. fur- (8, 68), vor- (9), foer- (no), fo-, foy- (19), nd vru- (22}, vro- (11) -chten. ontsien (132). unteien (99). *Metuibilis fortsaem (20). *Metum hd. nd. mal. hd. zyle, zijl (5), ziel (7). male 0. zale (17) vers (99). versch (23). *Met-unus, -huotus v. Met. *Metura (i. mixtnra GÌ. m.) scheffel mayß (19). nd. schepel. Metus, methor (21) hd. vorchte(9), foreht, furchte (8), fochte, forchyt (bb), fort (6). angest t furclie (20). angst(19). vrocht-e i -inge (23). vruchte t vare (22). vreets (132). *Metus adj. (i. perplexus) geschweifft, vlg. betrubt (75). *Me-u, -nm, -on, -n (q. «.), fi^ov, mion (i. spondilion, astrantis, ostru= tium, daueus cretieus, daution &c. 73) ber-, hertz-, meyster-, storings-, laser- wurtz sim., wilder dill, sew fenchel, roß kummel (73 sim.). perwurtz, ingrun (74). Meus hd. nd. myn. *Meza v. Mediomatieum. *Mez- v. Mes-encare. *Mezerasum gali, merise ; meserasus merisier (122). *Mezeuca v. Mesenca. *Miaparo v. Myoparo. *Miapo (aus migale?) v. Paristulus. *Miapora v. Myoparo. *Mibra mirre (47). Mica (cf. insata) bros-me (8b, 12, 23), -seme (19), -sem (8), hd. -em, -am, -om (68), -um (49), -en. broß-am (17), -um (21, 133), -sum (152). brosem aus dem brote (4). brock (110, 132). broech (97). brueke t grumme (20). grunel (10). krume (11). krome (19, 23, 132). *Micabilis schinber (20). Mical-e, -us v. Mygale. *Miear sonat cerebrum t fugatur rhe- tis (76). *Micare (cf. micatus) v. Vercare. Mieare (i. rutilare, salire &c, saleo t splendeo 76) hd. nd. schinen. hd. schei= nen, schinnen (6), schin (18). schirmen (X minare) t bumen (8). prynnen (9). springen (8, 9). glantzen; gli-, zwi- tzeren (126). *Mica-ria (23, 97), bissw. -taria, -teria (3, 4, 75, 76), -toria (gì. m.), -torium (prò pane fricando l frangendo, '. mica, afrz. esmi-oere, -eure) i. radula (-taria 148). rybe (19). riue (23, 97, 132). hd. rib- ysen, -eisen, riebe ißen (17), reib eisen. *Micatellus (cf. magalis; i. porcus, parcus! 19) hd. barg (66 &c). karg (sic 19). berch (110). b.- (132), borgel- (109) -verken. *Micateria &c. v. Miearia. Micatio schynunge (20). Micatori-a, -um v. Miearia. *Mieatorium hd. (Voce, ex quo) ein rinde, rynd de pane. *Mieatum (st. -tim, i. splendenter) sehimplich (sic 20, p st. p?). Micatus vrsi clamor (gì. m.). Mie- (gì. m.), mir- (141) -ciré, nuc- tire(147), -lire (147, gì. m.) hircorum vox. des bucks geluyt (147). *Micifillon v. Millefolium. *Micili (indecl. i. vitrum qd., cf. cya= thus, fiala) mygel (74). Mico-, micu- (74, 110, Br. ) -lari (i. meniari &c. 147) clappen (107, 147). cutsen (107). klaffen (68, 132). sprechen (74). callen, onnutlick sladren &c. (147). *Micolator die vele onnutlick callet (147). Microcosm-us, -on (4) (i. antropus 1) dy minner werlt (4). die cleyn (65, 147), 0. miner (65) welt. mensch (1, 8, 9). minderwelt als der mensch (74). ags. laessa middaneard (94a). Micro-psychus (Br.), -sithus siche (deutschf i. pusillanimus 20). *Micte (auis) dornkraul (75). *Mictina mischung eins iglichen dings (74). *Mictor v. Minsator. Mictura bruntz (64). Miculari v. Micolari. *Micus (i. eulitergium), mitus (alph. micus 20) ars-, arß-, nd. eers-wisch. arswusche (152).ayrswoysse (19). erwijß (sic 20). *Micha v. Nucha. Michahel &e. engel (5b). *Mieh-ania (untersch. von meeh.), -ina (11) hd. nd. behendicheit sim. *Michanicus behende (19, 20). Michi, selten mihi hd. mir. nd. my (22ab), meck (22b). michi, mis, me my, myr, mich (147). *Michimet mir selbe (20). *Michina v. Michania. *Michomes (aus jji^xcuv, cf. migo) magensame (Sum.). *Migale v. Enistis. My-, mi-, me- (94, 136) -gale, mig- alus, -alis, -ale, -arus (7), -ile (91), mical-e (gì. m.), -us (97) harm-a (120), -o (131, Gf.), -e (100), -ili (6), -elin (Gf.), -eie (116). harmh (6). harm (84, 102, 121, Gf., bm.). ags. hearma (II. e), hd. nd. herm-elin, -elen, -li (93), le (91), hd. -lin, -lein, -elgin, -ilchen (5b), -lchin (19), -elichin (12), -elkin (20), -elken (109), -elchen (8b, 132). hernielyng (sic 152). wisel (75). eltnys' (4). mutzer (11 6). mu- tzer (126), -ger (kì. , Nmn.). swijn-eghel (Kil.). *Miga-, mege- (Sum.) -linum harm-in (Gf.), -elin (Sum., Gf.). *Migalis v. Migale. Magalis. *Miganus (herba) bilse (Sum.). *Migarus v. Mygale. *Migdolas v. Amigdalum. *Migile v. Mygale. Migma (i. smigma 7, commixtum t rnixtura 121, Gf., tipsana 104) seuff (7). seif (110, 132). seif- (121, Gf.), self- (Sm., Gf.) -salba, smyncke (8, 9). minze (104). futter (125). en man (st. mang) corn (23). kasofo (klingt an wett. gesoff n. id.) ; ahana ; uesiga t giuesahi i giuasgi sim. (Gf.). *Migo l follieulosa mage samen l mah sat (74). Migrare hd. nd. wande-rn, hd. -In. tzogen (125). gaen (20). gen (t) flehen (17). fliegin (8). v'-husen (110, 132). -scheiden (110 &c), -scheden (132). M. e vita scheiden von dissem elend (75). Migratio ganck i wandelunge (20). M. ex vita scheidung des lebens (75). Myinda blindermaussen (112). das blintzenmausen (Fris.). ni. suyekernoem- cken, haegercour &c. (116). Mil-ago, -lago, -uago (uo), t -uus (i. lucerna 114, 140) (piscis) nunoge t hylare (Gf.). vare (varo? 87). meer-liecht, -kertzen, -wey (140). gornart t curr-, red-, schein-fisch (114). bolch (Fr.). mi= lius ein spiering (68J. millius spierinc (107. spiringus t apua cobitis Kil. cf. Fr. 2, 303). Miloecus, milseca muheim 0. ohren- mittel (Fris.), -mutzel (kì.). MIL MIL MIN 361 Mlles hd. ritter. nd. ridder. eyner der ritterlichen ubet (17). *Mi-, ni-leum (herba) hanenfuß &c. (143). *Miliaeeli („vna dictio" i. agmina celi, aus millia X militia e.) him= lische schar (75). engele, tzaiehen am himel , vilikeit o. guldin schein der sterne , vnaussprechliche wirdigkeit der himlischen erbe (74). Miliar-e, -ium hd. mile, eyn m. wegs (7), meyl (9, 134). nd. mil. *Miliarehes (X myriarches) haupt= man vber zehen dusent (88). mi- (64b), ci- (q. cf. 64c) -liareha geweltiger vber tusent ritter (64°). *Miliaris (i. eenehri-nes , -s) berg= schlang (140). *Milicie v. Milite-rie. *Milieium seniph (Sum. vi), cf. mU lium, x melitismus mostmeth (kì.)? *Milies v. Millesies. Milim- (gì. m.), mil-, mill- (Sum.) -indrum bil-sa (87), -isa (Sum. vi). Militare, -ri hd. ritter-, nd. ridder- en, t -lich, -liken vechten, leben (20), don (-ris sic 22). ritter t fechten (sic 76). ritterschaft vben (4), pflegen (64). rei= sen (62). striden (8b), Militaris hd. ritter-lieh (19, 75), -licher (20), -messig, -massig (1), -miß= lich (21). ridder-lich (11), -mechtich (23). haneman (109). Militariter ritterlichen (20). Militatio (i. exercitatio militum) re= der unge (20). Militia hd. ritterschaft. ruter-ey t -schaft (65). nd. ridderscop. *Militia celiengel (9). e.- (8), engelsch (17) sehare Militissa ritteryn (8, 77). ridders vrouwe (11). Milito (i. miles Br.) ein ritterß ge= noß (110), ridders geselle (68, 132). *Mili-torie, -eie (8) werdir (8, 9). Mi-, mil-lium (i. olizaerum 85. cf. cueius, ardor) hd. hirs-e, -en, -ing (20) ; hirs (Fris.), hirze (4), hirß, hirsch (91), hers t hirßen (13). her-se (24, 47), -sen (21), -Be (8b), -Ben (125), -sii (5b), -tze (22). heerse(99). hùrsen (67). hresen (10). kerse (85). prein (1. cf. Sm. 1, 256 sq.). hirs preyn (1). brein t hirse t hirßbrey (genus leguminis 75). hirsegriuze; milli (Gf.) hd. senflsam-e, -en. mostartsaem (132). mosterzaet (11). *Mi-, mil-lium solis, t folis (74) (i. morsus demonis 74) mer- (64, 123, 125), mor- (91) -grieß. mer-hirß (74, 116) -linße (125). sunnen-korn (24, 47, 85), -kron ì steinprech (74). kleiner meerhirse, stein= saamen, ni. peerlencruyd (143). *Milius v. Milleus. Milago. *Millago v. Milago. Miliare (i. suere Br. &c.) newhen (20). naeyen (ni). Mille hd. nd. dusent. tausent (134, 151). tusen-t (7, 68), -d (6). dusint (19. dfißent (13). milleun-us, -a hd. nd. eyn dusent sim. *Millebor-bia, -dia, -ia v. Mille= morbia. *Milleeuplex tausentfeltig (1). dusind feldig (5b). DlEFENBACH GLOS8ARIUM. *Milleduplex dusent- hd. -falt, nd. -valdich, -feldig (18), -feltig (7). tusent-f. (76). tusich feltich (6. cf. wett. dausich mille). Mille-, milli-, melli- (8, 75) -folium (i. micifìllon 136. st. myriophyilum q.v.cf. potentina, aeoneilla &zc.)hd.nd. dusent-blat sim., -blatkrut. hd. tusend blet ( 6 ) ; tusent plat ; tausent-plat, -spalt (134); garuua (36, 95, Gf.), garwe, garbe, garb, garwel (93). gerwel, gar= wel, gerbel, gertel, kerbel, schabgrab, barbune (75). nd. garwe (24) , keruele (22). ags. ger- t gear- (94) -uuae (94), -a§ (136); gearewe(fl4a).schaff-,schof-(4)-garbe (3, 4), -rippe (17). gach-heil (47 Mrg.), -ol (50a).gahel (74). chatzen- (1), kaczen- (3, 3, 75) -zagel, -zegel (75). rol-ike (12), -yck (19). relick (Fr,). bolick(74). wunt= krut (153). *Mille-forbia v. -morbia. *Milleguetta v. Mellegetta. *Mille-morbia (131, Gì. m., Kl.), -mor= bium (95), -morbida (24, 47, 105, Sum.), -marbeda (17), -moria (85a), -maurea (85b), -borbia (103, 130), -forbia (74), -bordia (Gf.), -boria (87), mismorbia (Gì. m.) (cf. maura) druos- (103, Gf.), hd. nd. drus-, druß- (17) , drovs- (130), dros- (24, 85b), blvt- (87), truß- t plut- (74) -wurz, -wort. morella (105). Millenarius hd. nd. dusent-zal, -zail, -tal. ein tusent zal (8b, 76). Mille-nus, -simus hd. der tu- (68), tau- (134) -sentest, dusen-tste, -ste, -ts (17), -de (5). dusinste (19). die dusenste (11). dusent dicht (sic 21). dusent-ich (23), -ech (22). Mill-esies, -ies t milies (17) dusent- werbe (17, 19), -werff (20), -warue (11). Mill-eUS (74, 129, Br.) -ÌUS (11, 19), milius (20), mulleus (114, Br., ku. m. ealeeus Pliu.) (i. c'alceus militaris perfo- ratus 20) muyl (kìi.). kuniges-, ritters-, kunig-, ritter- sehuch (74). durhauwen schu (20). doerhauwen schoe (11). vnhau= wen schuowe (19). *Millies v. Millesies. *Milli- v. Mille-folium. *Mill- v. Milim-indrum. Millio (cf. tanna) ein tunne (125). *Millium v. Milium. *Mil-lius v. -ago, -leus. *Millosus v. Milosus. Milius (milium 114 &c, maeli-us 114, -um, mel-lum, -ium) hd. halsbant, hunds-h. (68). ein hundßband (88, 110) vm syn halß (110). eyn hondesbant om synen hals (132). ridenbant (9i). rude-, wind-, hundeßhals-pande (74). *Mi-, mil- (76) -losus (aus molossus ?) spore hunt (8, 9). spir hund (76). *Miluago &e. v. Milago. Milu-us, t -ius (93), t -io t giluus (74) wigo (93, Gf.). wige (12, 23, 68). wig (34, 49). hd. weich (9), wyhe, wy, weye (67), weyer (64c), weiyarar (1), wey t ar (74), geyr (134). hd. nd. wye. nd. -wywe (109), wuwe (106), wouwe (107). arenweihe (113). hd. are (67), ar (1, 75); aer t geyer. or (4, 64c). gyer (69). gyr (75). musar (45). kukendyeff (107, 132). *Miluus regalis rotelweih (11 5). Mima hd. spil-, spyle, spiel-wip. nd. spel wif. spil-wib (no), -weib (134), -frawe (8b). spiel frauwe (68). spele wipe (133). hd. lant-, land-, landt-loufferin (68), -laufferin (110, 134), -buffer (132), -leufferin, -leufferschin (133). *Mimera (st. minerua q. v.) eyn jungfrauwe (17). Mimicus scernlic (Gf.) *Mim- v. My-oparo. Mi-, my-, ima- (Ki.),ni-(9i)-mpbur tre- (no), trey- (88), drey- (132) -holtz. klaibspindel (91). *Mimurieio sanck der cleynster vo= gelken (147). *Mimur-ire, -ere v. Minurrire. Mimus, minus (1, 151) (i. truuator 6) hd. nd. lant-lauffer, -leuffer, -biffer (21), -loper. land loffer (t) g5gl (6). hd. gaukeler sim.; gàug-ler (35, 88), -elspie= ler (88); spil-, spiel-, nd. spele-, spuel- (11) -man. lotterer (49). lodder t nette= bueuene (11), afentheurer (126). freyhart (91). piffer (8). Mina (cf. mna, mana, bemina) pfundt (110). pont (132). eyn maße l fernczal (8b). eyn firntzel (7). fere ein vngerß guide (125). Mina, mnas ind. (cf. mine X mna) maurhohin 0. das oberst der maurn (74). *Mina (cf. magis, ascia) mellie vat (11). dech troch (23). Mina eine dutte l brust, Marg. da= rinnen kein milch ist (Kia.). *Minabundus drew- (110 var., 132), treu-hafftig (110), -achtig (68), -achtich (132). *Minaeeus rot wie menninge (112). Minaciter drauwe- ( 19 ), dreuwe- (132), treuwe- (68), treu- (110), trotz- (126) -lich. *Minare v. Miniare. Minare (X -rij drowen X driuen) hd. driben, triben (110), treyben o. be= schirmen (9); tro-gen, var. -en (75). nd. driuen, drowen, mennen (99, 132). me= nen (110). hueden (20). huden (11). hd. nd. leyden. furen o. zwingen (68). Minari hd. drau-hen (21), -en (5); drau-, dra- (18), tra-, tré- (67), treu- (68, 110), tro- (6, 76), dre- (9, 4, 132), dro- (8b, 23, 75) -wen. drwen (75d). dreygen (11). treiien (134). traiien (3). trogen (75). vbels verheissen ( 65 ). Spruch su minar-i, -e (110 &c.) : dwm #rea; minatur dat wort gedreuen lupus UH dente mi= natur dreych mit sinen tzenden (132). Min- v. Nmiui-arius. Minatio ( : minar -e, -i) drib- l dreuw-unge (20). Minator (ebenso) driuer i drauwer (20). drouwer, varr. drower, drwer (75). Min-, minor- (110) -atorius (*. mi= nax 110 &c.) drauwelich (19). druelic (11). Minax eyn trauwer (7). treu- (68, 110), dre- (110a, 132) -wig (110), -wich. trotzlich (126). *Mineo (i. veretrum) cèrs (Gf. 5, 707). *Mineta harn t pissade (99). Minetio seychunge (8, 9). Minetura seyche (8, 9). besaichung (1). harn l gseich (75). 46 362 MIN *Mineture (st. -rire) seychern (9). Minetus beseicht (19). Mine pi. (i. minatoria i5,summitates murorum) hd. drauw-e (12, 13, 19), -unge, -eworte (9); drau- (8b), draw- (18), dreuw- (20), treuw-, trov-(6), trow-, traw-, trew- (134) -unge, drauug (1). trauwig (7). nd. drow-, dreuw- (132), dreyg- (11) -inge. tro-ung t -niifi (75). ci- (Sum.), ce- (100), zy- (110) -nnen. Min-era, -ora (17), oftt -eralia, -erale hd. ertze, ertz, erczt (2), arczt (1). arcz i abreisung des geschmeids (2). irdinschi materie (93). erd-ader (uo,)), -oder da man goldt silber 0. metall grebt (110, sim. 132). Mine, -mino-rale, pi. -ralia {cf.pvc.) artz ader (75). golt aderen, l gruben (ilo), l minen (132). *Minerare bergwerck triben (110). mineren (132). Minerua (cf. mimerà) jungfrawe die irdocht hat vollen (sic) werk (9). *Mingare i. plantare t severe (76). pflanczen (9). planczin (8). Mingens seichende (8). Mingere hd. seichen, saichen, seigen (21), bruntzen. nd. seiken, pissen. biese-n, -len (Hen.). *Mingere (m st. n) sneyen (77). Miniare, minare (132) rot (no), roit litteren (132) maehen. rubricieren (no). *Minicia (frumentum) kellite (104). *Minicius v. Ericius. Minieulari hd, helffen, liilffen (21.). nd. helpen. rot (8, 9), rad (17) geben. dienen (ni). *Miniculat-iuus l -orius holfflich (19). hulpelich (11). Miniculum holff (19). hulpe (11). *Minigium v. Minium. Minim-e, -um aller-wenichst (3), -wenigste (5), -wenigs (18), -wingist (21), -mynst (17, 76), -mmste (5b), -menst (6). alder wenegest (22). alle weynigest (23). neen (-e 99). altzu vii (-e i. nimium 5h). *Minimus orfinger (91). Minista (i. vena pulmonis 4, 76, puk matiea 74, 75) dy lunge oder (4). lung ader (74, 75). Minister hant-raicher (71), -haicher (sic 1). hd. die-, dy- (5), dey- (12), nd. de-ner. dienre (11). dinstknecht (8). Ministerialis dienst-elicli (11), hd. -man. denstman (12). dinst-lieb (19), -haft (8), -haftig (9). Ministerialiter dienstlich (20). Ministerium hd. dienst, dinst. nd. denst. Ministra hant-raicherin (1), -recherà y nne (5b). dienerse (20). denstmagbet (23). *Ministrabilis dyenstlich (20). Ministrare hd. dyenen, hant-d., zu hand d. (76). nd. denen, hant-d. h.-reich thun, handelogen (62. X andelagen Gr., HA. 1, 196 Sq. BM. 35V andelen (Alberus. cf. IL e). Ministratio dyenunge (20). Minitare, -ri seer treuwen (ilo), dickwil dreuwen (132). *Minitum v. Minutum. Mi-, me- (5b, 19) -nium, minigium (18) menine dar men rot blae van maket MIN (23). rot myngen (21). men-ige (5b), -yge (17), -gè (3. 12), -ginge (22), -mng(iu), -ynghe (19), -y (132), -ye (22b). myn-ge (5), -ye (20), -y (110). min-y (1), -ig(64°), -in (76). meynig (18). rub'ke (22). roti= uarwe (93). rote dint, var. rodt dindten (64). Minn- v. Niniui-arius. Minor cleyner (17). der minste (20). frater m. parfufier (74). ein minnor pruder; ordo minorum fratrum minner pr. (1. cf. Ob. 1045, 1050, 1096). *Minora &e. v. Minerà &c. Minorare myn-, min- -ern (18), hd. -nern, -deren, -ren (20, 23). nyddern (12). gebrust han (65). Minoratio mynn- (20), mind- (65) -erunge. *Minor- v. Min-atorius. Minoratus ghemynnert (23). Minorissa parfusin; reglerinn par= fusserordens (74). Minoritas mùnderlich-, var. minder= lich-, minderrich-keit (65). *Minorosus cleyne (11, 19). Minsa-bilis leicht harnen (Ki.). -tilis myghe-, seyck-lick (147). Mins-are,-itare &e. myghen, feyeken (sic), streulen (147). *Minsa-tilis v. -bilis. *Minsator, mietor myglier, seyeker (147). Minsatoriam myghe- , seyek-stede (147). Mint-rire t -arre (gì. m.), -are (i4i), -rare (123), -tire (129) murium, musarum (141). *Minueiam v. Minutai. Minuere hd. mynnem, minderen, v'-m. nd. minren, minueren. hd. lafien, ader 1., dye adern 1., zu der a. 1. tzer aderen laissen (132). zu der ader laussen (68). nd. de aderen laten. *Minupare v. Myoparo. *Minuperare (i. intentari) drowen, vorchtmachen (74). Minur-rire, -ire (gì. m.), mimur-ire t -ere (147) hirundinum. der swaluen geluyt (147). *Minus v. Mimus. Minus hd. nd. mynner. hd. minder. min (99). *Minusatorium (cf.sq. f) flaischfas (74). Minutai (cf. secamen) in- (Sm. 3, 427), ingi- (i3ib, Sm. I. e, Gf.) -slahti. gronkraut (111). heckerling; lungenmuß (125). geka-ckt krut (88), -ck, -cklete speiss, ni. -ckte spijse (ne), ni. nd. pot= pastey t plockte (116), pluckede (Chytr.) vincken. kobelein, mursel (74. cf. Fr. 1, 670c). minueiam inslahti (Gf.). minutium ingesneite (127). Minutare hd. mynnern. hd. nd. v'-m. hd. mindern, v'-m. augenblicken (18 '. minutum). Minutatim hd. gemindert. langsam (19). lanzen (i. traetim 11). allintselin= gen (99). durch clein stucklin (65). Minutatum ghemynneret (23). Minute kleynlic (11). Minutia v. Minutai. Minutim hd. cleinlich. *Minutio v. Septum. Valium. Minutio mynrunge (20). MYR Minutium (cf. GÌ. m. 4, 691 ) v. Minutai. Minutor (i. fleubotonus 1, flebota= nus 2) lazer (5), later (23) in vena. hd. lasser; ader-, ayder- (133), oder- (6) -1. leßer (18). leßir (5b). adern-1. (17), -later (22) laußer (68).ader-lausser(76), -laisser (132). Min-utum, t -itum (i.pondus 76) hd. augen-, auge- (21), euge- (7), nd. oghen- blick, -blig (17). ogenplick (6). minut (68, 110). wynlink (sic 9). firling (8). halb helbling (25). haller, var. heller (65). Minutus hd. nd. geminret. hd. gemyn- nert (19), -dert (110). ufi der aderen lasen (-us, -a, -um 14). *Mi- v. Mir-oeopus. *Mioliea v. Cyathus, cf. Gì. m. v. miolium. *Mion v. Meu. Myo-, mio-, mia- (74, 76, Sum.), mea- (121), mimo- (94, 136) -paro,? mio-pero ( 76 ) , -parus ( 74, 76 ) , meapora ( 8, 9, 17), minupare (74) scafa (121, Sum.). eyn cleyn (8, 17), raup- (110), roff- (132) -schiff. kleyn (74), clyne (9) se'hiffe, mit einem segei (74). schifflein i merrauber= schiffe (i. piro 74). ags. theb- (94, 136), hith- (gì. Aelfr.) -scip, -scib (94). gnarrun (130, Gf. 4, 296). *Myopia veldmaufi (91). Myops mindergsichts (113). Mirabilia wunderlich dinge, wercke vnd zeichen (75). Mirabilia (oft i. mir-us, -incus; jocosus 22b) hd. wunder-, wonder-, winer- (18) -lich. wundersam (65). wnderlic mynsche (23). geme-lick (22b), -lich (77). Mirabilitas hd. nd. wunderlicheit sim. *Mirabo-lanum, -anum(47) (aus fiupO= PaXavo?) grot distelsat (24, 47). Miraeulum hd. wonder. hd. nd. wun= der. w.-werck (4). *Mirago v. Mirtaga. *Mira- v. Miro-polium. Mirari hd. nd. wonder n, wundern, v'-w. nd. be-w. irschreckin (8). Mirator v. Miro. *Mireire v. Miceire. *Miretigas v. Mirtaga. Mirie-a, -e v. Meriea. *Mirica v. Mirmica. *Miridiada (i. metreta) mate van VI eymeren (147). Miridicus wunderseger (20). Mirifieare hd. nd. wondern, v-w. hd. wunder (20), w.-berlich (75), w.-lich maehen, o. sin (75). wonder thun (76). Mirifice wunderliche (20).winderlich (19). Mirifìeentia hd. nd. wunder-, wynder- (133, 152) -licheit, -heit (110), -samichait (2), -smachait (1), -berlichkeit (75). wondersamkeyt (5b). Mirificus (oft i. mir-us, -abilis) hd. nd. wunder-lich, -He, -berlich (75), machender (110 sim.). winderlich (18, 21). wondersam (5b). Miringa v. Meringa. Myrio-phyllum, -philum(9i) garbe (91). schaafgarben (114). My-, mir-ristica nux musc-at (110), -aet (132), -atnufi (91). MIR Mirl-e, -us (auis) smiri (103, Gf.). smirli (95). smerli (84). smillin (74). Mirmi-ca, -x, -con, -n amayß (74). ameiß (88). mirica ymmailJ (^.formica 6). *Mirmiealeon amayßkunig (74). My- (Br.), mi-rmieea, mirnutia (sic Gì. m.) (i. verruca) wratte (147). Mirmidones vntrewfolck, krichen, arbeitsamleute (74). Mirmil-lo, -o scimo (i3ib, 141), skirno (ui), X skirmo? Mirnutia v. Myrmieea. Mir-o, t -ator (74, 147) crudener (11, 19). zaubrer, wundrer (74. cf. GÌ. m. 4, 692). eyn verwunderre (147). *Miro-, l mio- (74), myrro-, t chiro-, eiro- (qq. cf.) -eopus, t miroeomus (76) salben-macher, -verkauffer (74).apotecker (no), apteker (132). crudenier (107). *Miropo-dium v. -lium. Mi-, mir-, mo- ( 74 ) -r opola, mriapula (alph. mir- 76) eyn salben- (68, 74, 75, 110), saluen- (132) -verkouffer sim. Miro-, mirro- (110), mira- (75 var.), moro- (74), mitro- (132) -polium, -podium (76) aptecke (17). stat t das huß darin salben verkaufft wirt (75). stacion doman salb v. (74). Myrothecium ain kast darinn man die außprenten wasser belielt (91). Mirra, selten myrrlia (cf. conila) der mirr, var. myr (65). mirre (11, 20, 24). mirren (1). m.- (68), merren- (8), myr- (110) -baum. myrboem (132). smirna (Gf. ). huffelkorn (7. cf. mirrus). Mirratum vinum bitterweyn (9 sim.). gisotinir vvin (104). mirtatus i. amarus (76). *Myrretum mirrestat (74). *Mir- v. My-ristiea. *Myrro-, mirro- v. Miro-. Mirrum, myrrhum mirre-salb (74), -nsalbe (68). myr-salb (no), -salff (132). Mirrus (i. gutta ex qua rnanans stack ten sic 6) mirbom l hoffeldorn (7). *Mir-taga, -ago (75), -etigas (acc.pl? 76) (i. pellicula in cerebro 17, 66 &c, p. circumdans cerébrum i meniga 75. cf. meniea, meringa) dye lise (5). hiren blat da mit vmbgeben ist das hirn (75). bewtlein in dem hirn o. hirnfellein (74). *Mirtatus v. Mirratum. *Mirte-ctum, -tum (74) mirt stud; gewaschts (6). mirtelpawmgewechst, mir= restat (74). Mirtum gagel (11, 19, 20). mirren- (9), merren- (8) -salbe. My-, mi-, me- (1), ma- (94) -rtus (eyn krut 8b, ein wurtz 65, i. misach indecl. 74) hd. mer-, hd. (74) nd. mir-dorn (hdufigst). mrkrut t midarn (sic 6). mir= den (21). mirtel-boum (102, Gf., bm.), -pawm (74), -bom (6), -stude (93). mistel= bòm (Sum. ). wirtelbaum (7). ags. wyr (74, 136). bors-a (Gf.), -e (Sum.), -er (102). porse (74). pors (8, 9, 24, 47, 85). pirsch= baum (17). (X myrica? cf. Gr. wtb. v. birz). gagel (11). g. -boem (11 &c), -bauem (20). gagewoem (sic. 19). hd. galgen-, galgayn- (133) -baum (frz. gauge Gì. m., anders Dz. wtb. 640). Mirum hd. wonder. Mirus hd.nd. wunder-lich, -He, -sam(3). MIS *Mis v. Miehi. *Misa v. Misnia. Misach (i. gaudium t risus Pap., Br.) v. Myrtus. *Miscel - lanium ì -laneum (147), -aneum i. cibus gladiatorum (Br.). spijs-e, -evat der schermer (147). Mise-, miss- (11) -ellio (cf. eoqui- narius) menger (19, 20) spijse-m. (147). meenger (11). Miseere hd. nd. mengen. meengen (11). myngen (13). hd. mischen, vnder-m. (65), v'-m. (68), zusammen-gießen sim., -gessen (5), -kiesen (68), -dun (17). nd. to samede gheten. daran t an ein anders hencken (65). *Miseonii n. Mosci. *Misell-ius v. -us. Misellus ellender o. armer (68). wat ellendich (122). doet (11). *Misell-us (76 &c.) , -ius, missel-lus (11, 74), -uis (8, 9) (i. insù: pistoris 74, 76. cf. exes, X exers miser GÌ. m.?) schussel (74). offen- (8), ouen- (9) -schus= sei. ofenschissel (76). scotel (11). *Miseni &e. v. Misnensis. Miser du- (4), do- (5) -rfftig. dorteghe (22b). ain darftiger (7). hd. nd. arm. hd. arm-e, -en (6), -er man (7). arm vnd nit rych; armer der verlassen ist (75). hd. vn-, arbeit- (88, gì. a. 1485 Sm.j -selig, -fellig (nob). ellend &c. (88). en stump= per (22b, 23). Miserabilis berme- (20), herbarme- (19), erbermk- (64), erbermb- o. weinber- (88) -lich. armelic (11). untfarmelec (99). Miserabilitas bermlicheit (20). Miserabiliter gemmerlich (65). Miser-ari, -iari, -are (est hominum, -eri dei) hd. er-, nd. ont-barmen. Miseratio hd. erbarmunge. nd. unt= farmenisse (99). Miser-ator v. -ieors. Miserere herwarmen (19). Misereri hd. nd. er-, nd. ont-barmen, -warmen (19), -parmen (1). untuarmen (99). jameren (22b). Miseret hd. erbarmet; eß, es, ist (nob), yß (133), hat (68), nd. ydt (132) erbarmet. eßen- (19), et ont-(ll)-barmet. jamern (1). Miseria hd. turftig (76), durfitig-, durffti-, dorffte-keit. dorftig (133). drof- ticheit (23), -nisse l herteleit (22b). ja= mer (22b, 75). kumer (i. inopia 1). arm- uede (11), -ude (20), hd. -ut, -uut (134), -ut, -od (12), -ot (22), -ekeit (21). ermud (17). un-selicheit (20), -solde (109). ellend (no sim.). not (75). *Miser-iari v. -ari. Misericordia hd. gned- (20), barm= herez-, nd. barmhert-icheit. Misericorditer barmhercze- (20, 75), gnedec- (20) -lich. Miser-icors, i -ator t -tus (20) hd. barmhertzig, gnedig (20). nd. barmher= tich, genadich. *Misero- (8), mistria-tiea (cf. minis= ta?) ader aus (9), such uß (8) dem ma= gen zu der lebern. Miser-tus v. -ieors. *Mis-ia, -ina v. -nia. *Misi- v. Mis-nensis. MIS 363 Mis- v. Mille-morbia. *Misna v. Misnia. Mis-, miß- (74), mise- (5b), misi- (68 &c.) -nensis, pi. mis- 1 maxi-nenses t miseni (125) eyner vß mißenlant (17). eyn mise- (5b), meys- U), meichs- (74) -ner. dy missenehr (125). Mis-nia (71), gew. -na, -ina (5b), -ona (17), -sena (147), -a (132), -ia (68), -sia (66, 67, 133) (regio t vrbs) mysen (5b). mijssen dat lant (147). meychsen (1, Ob.). m.- (74), misen- (5, 22, 76), mijssen- (132), myssen- (67, 68), missen- (17_ &c), myschen- (133), mitzen- (23), meixsen- (71), meichßner- (134), meys= ner- (70), myßner- (69) -lant. *Mispilea &e. v. Mespila. Missa hd. messe, nd. misse. hd. eyn heylig sang (5), gesang. hellig gesanek (18). nd. en he-, hi-llich zank. g Missale hd. mes- (93), messe-, meß-, maß- (6), miß-buch. missenboech (132). missebok (23). misbueck (11). missales missula (141). *Missarius equus (st. e-m., anders Gì. m.) eyn faele (Marg.) voule (19). en vael (11). *Missellio v. Miscelilo. *Missel-lus, -uis v. Misellus. *Missia &e. v. Misnia. Missibilis bequem zu senden (no sim.). Missi-cius v. -rius. Missile hd. schoß. nd. scot, scoet (97). ha. ge-schutz, -schoeze (17), -schoiz (5); gschoß (75), phile, pheil(9), pil (6). *Missilea v. Mespila. Missilia collatz in dy rapueßen(125). Missilis gut (17), bequem (68) zu senden. sende-lich (20), -brieff (5 &c), -breff (22), -breyf (23). spitz- t worff- barte (i. securis 125). Missio sendunge (20). *Missi-rius, -cius (Br., gì. m.) der ritter werk oevet (147). Missina (n.pl. Ki.) sendbrieff(no&c). zende breff (22). Missiuus hd. sen-, nd. zien- ( 11 ) -delich. Missor sender (20). Missorium vat dair men wat nats of vuehtes in doit (147). Missus hd. gesant. Missus s. richt (91. ital. messo cf. Dz. Wtb. 686). Mista, mysta (i. secretarius &c. Br.) heylich (8). haimlicher (76). orthaber der heimhchkeit (74). Mystax (cf. mastix) knebelpart(m). Misterialis heyme-, hey-, bezeiehen-, bedut-, got-lich (20). Misterialiter heyme- , virburgen-, got-, wunder-lich (20). *Misteriarchus heylich furst (8). *Misterium v. Mistrum. Misterium v'borgen, heimlich (110), verholen (132) , l gaistlich (63) haim= lichait (76), heimlikeit (63), heylikeit (12),geistlicheit (68, 110, 132). verbigena (aus v'borgen !) heilikeit (7). heimelich= eit t virholenheit (21). goetlich open= barinch (97), werck (76). hd. gotlich w., 46 * # 364 MIT offenbarunge , dinge. nd. gotlic werk, openbaringe. heiling dingk (20). geilich offenberrunge (21). geystelich syn (5b). eu geystelic sin t hillichnisse ( 23 ). geistlich byspil t vnsers herren leich- nam (9). g. petzaichnuß (3). gotis dinst (8). bedrub- (20), bereeg- (79) -nisse. boken (99, 106). *Misterte heymlicher (9). Mistiee gotlich (19). *Mistie-ieus v. -us. Misticum geistlich vorspil (15). Mistieum corpus, m. e. domini (15) ein geistlich lichnam (63). g. licham vnßers h'n ihu xpi (15). Misti-eus, -us (23), -eicus (2) fro= nisc (Gf.). geist-synnig (2), -sunig (1). geystlic sinnich (23). hd. geistlich. g. synen (97). hd. gotlich t heymelich. heymliche beteutung (75). heilig; vir= holen;beduet-, bezeigen-lich (20). becze= gelidi (9). bezeigelich t geglichet (8). Mistis (i. secretum 76, Br.) heylig(8, 9). heymlich (9). hymmelisch (8). *Mistius v. Misticus. *Mistrare (cf. mistrum) heymlichen nyden (75). *Mistriatiea v. Miserotiea. Mist-rum, i -rium (3, 4), l -erium (75) (i. latens odium, a mystis Br. cf. GÌ. m. 4, 707. aus JJÙOO? X (JLOOTUCÓ?) v'borgen halJ (3, 4). lagende hasse (17). loschender has (9). haz (8). heimlicher iiyd (75). Mistura mischleten (kì.). das pleich= mal (Agr.). *Mita mancherley farwe (9). manichei" ware wanf (sic 9). Mita gali, mitaine (122). *Mitam mirice eheidehe (Sum. cf. m. heidah Gf.). Mit-e, t -iter (no &c.) hd. sanfftmu= declich sim.\ senfft -modig (21), -lichen (no), -lidi, zachtmodich (23). sachtmo= deli-ch (132), -ken (22). milt- (110, alph. mit- 75), mit- (75d) -samiglich (75), -lichen (110). willik (21). wolwill-ig (5), -enklich (6). *Mit-ea, -itas, -itudo, -icia (76) sanfftmudicheit (20). seunfftmodic- (19), semffti (20), temietig- (76) -keit. Mitescere (i. mit-ere, -igare, man= swescere) hd. senfft-en, -igen, -machen, -ig in., -werden. sanfft-w. (5b), -en (22). zamphten £23). sacht-en (79), -werden (132), -modighen (23). geswigin (8). ge= sweygen (9). *Miticia v. Mitea. *Mitigabilis semffteclichen (20). Mitigare (cf. mitescere) samfften (20). semften (100). hd. senft-, nd. zacht= jnodigen, hd. -mutigen, -mudigen. sanfft= mittigen (5b). zamphtmodigben maken (23). saclit(132), hd. senfft machen. senfft= mutig (sic 1). hd. senftigen. s. t milde (sic 67, 152). miltren (64). MitisM milde, milt; milt- (alph. mit- 75abc), mit- (75rt) -sam; sanfi'te, senfft, s.- mutig, -modig. seunfftmodick (19). sacht (132). saftich (79). zachtmodich t Wwilìich (23). gudwillig (17). *Mitissari zachtmodighen (23). *Mititer v. Mite. *Mitit-udo, -as v. Mitea. ^Mitologia (cf. mitos; X ahd. mit- MOD tuli liciatorium sim.??) dacht 0. faden (74). *Mitologus mersager, sprecher eins spottlichen gedichtz (74). *Mitos (i. gutta t fabula 76, filum Gì. m.) eyn drophe i mere (17). droppe o. mer l fabula (8). drot ende t vaden (sic 9). vadem (8). Mitra hd. hube, hawbe, hub, haub, mutsche , mutz. hd. nd. mutze, musse (22ab), musche (109), moeze (5b). hubbe (13). huwe (20). nd. huue. hote (18). eyn stuch vmbß haubt (65). bischofi hut (68 Mrg.). Mitrafer-rea, -a (74) huntzkappen (75). peckelhawbe (74). *Mitrale hawbe (9. anders GÌ. m.). *Mitrare hd. huben, be-h. (76), h. vff= setzen (75), hauben(9), hauwin(8). huwen (79). huuen (23). huden (21). Mitratus huuer t gehuuet (23). ge= huvet (79). *Mitriola liubel (Sum.). *Mit- v. Mi-ropolium *Mittalus (i. neumaticus &c.) guter, der pest singer (74). Mittere hd. nd. senden. synden (13, 97). lalìen (17). *Mittologia spottich gedicht (74). *Mittulare (cf. mixtulare) mengen t zu samen mischen (76). *Mitus v. Micus. Myx-a, -aria v. Sebestena. Mixa schnuder (110). snodel (132). snotte (109). *Mix-cio, -tilla v. -tio. Mixtillum (cf. Gì. m. 4, 712) i. diuer= sarum vocum conmixtio (76). manigerley 0. gemengte stymme 0. vermischung(74). Mixtim gemengit (20). Mix-tio, -ciò, -tura, t -tilla (74) hd. nd. meng-, menig- (20), hd. misch- unge, -inge. *Mixt-ulare , -olare, -urare hd. nd. mengen. mischen (17). Mixtu-s, -r (sic 76_) hd. nd. gemen= get. hd. gemischt, gemist (76), v'mischte (17). Mixus das wiest in der amplen (110). dat noseken in der lampen (132). Mna, mnas (25) hd. nd. gelt. golt (6). phuntt (1). pfunt (9). X stet t X pfennig (25). *Mnia- v. Mani-eulatio. Mo-, moa- (11) -bilis bewege-lich (19, 20), -lic i ruerlic (11). roirlich (19). *Mocidus (st. muc.) modech (22b). Moculus (cf. loculus) v. Cassidilis. *Modellus (i. nouellus, X moder= nus; anders gì. m.) junger (76). ♦Modera- (19), modura- (11), moder- cula, muder-ca (9, 148), -ta (16), mu= terea (8) (vestis)Juoter ^ 19). vueder (11). mueder auf eine seydel (1). muder (8, 9, 16. nd. Gl. Sm.). vbermuder (in cami= sia mulieris 2 ). i. mater (sic 148). Moderamen messigkeit (65). Moderantia hd. mess-, mes- (20) -icheit. mayßin (19). mate (11). Mode-rare, -rari, -tari (76), modu- rari (11) hd. meß-, mess-, mes-, mass- (134), mass- (75),wt/.mat-, met-igen. massen MOD (75). maesen (20). moten (-re 99). meß= licli dun (8). meslich tun (9). meistern (5). meste-rn (23), -n (22). hd. nd. re- gieren sim. Moderate meeselich (20). Moderatio mess- (9),mes-(20)-igunge. messunge (8). motinge (99). Moderator kon- (19), ko- (11) -nynck. Moderatus hd. meftig, ge-m. (18), -mesiget (5), mefisig, messick, mesig; eyn messich, meßig, meslich ( 21 ) men= sche. nd. mat-ich (79), -sum (85b), ghe= metighe (22), en metich mynsche (23). *Moder-cula v. -acula. *Moderne nuwelich (20). Modernitas junghait (76). neulig-, neuling-, messig-keit (74). Modernus (i. nouellus) new fundig (1, 4). nu (17). nuw (19). nye (11). neu- i schuß-ling (74). *Moderus v. Modrus. Modestia hd. messig-, màssig- (134), mesig-, mef3e-, mese-keit, oft in facto, nd. mei-, gemat- (132), zachtmod-icheit. saùfftmiidickeit t hubischeit (20). hoe= scheit ( 132 ). seunfftmodickeyd ( 19 ) mesheit (21). kusheit (79). kuscheit (8b). . ;8), - beschenden- (132) -heit. stillikeit (9). hd. stil- (8), bescheiden-, Modestus hd. mefiig, mefisig (5), mesig, meyßich (13), massig (134), sanft-, senft-mutig. nd. metich, gemate (99), zachtmodich. mate-, hoesch-, be- scheyde- (132), sanfftmudec (20) -licli. bescheyden (11, 110). mefilich beschei= denheit (sic 68). rede messig (9). red hobilì o. stil (8). kusch (8b). kuch (79). *Modetari v. Moderare. *Modialus v. Modiolus. Modicare (Br.) messig machen (110, 132). *Modi-cator, -fieator matiger (147). Modice hd. cleyn-, t meß- (20) -lich. mesenkleich (4). wyenich (20). Modicitas kleinheit l mesicheit (20). wenig-keit (65), -ung (i. paruitas 75). Modieum hd. wenig, wynnig (17). nd. wenech, weynich. Modi-cus, -m hd. weniger, klainer (76), kleine, clyne (9). nd. weyniger, wenegher, kleyn, metelich (79), voghe l luchtich t weynich (i. paruus 22b). Modificare hd. meß-, mes- sim., nd. met-igen. maßlich machen (68). Modifìeatio form, maß, weiß (65). Modi-fìeator v. -cator. *Modina v. Mosina. Modi-olus, t -olum (Gf.), -alus (110) (cf. mediolus) hd. nabe. ein nawe an eyme rade (20). einn speich in dem rad (110). dy busße 0. naue; stuntze (vas; 125). vierdling (91). Modiu-m, t -s (68) mudde (11, 20). schepel (11). firnzel (8). Modius (i. renda q. v. 74, sca-phum l -fum 75) hd. maß, maiße (133), maiß (132), m. zu dem getraid (75), metz f 91, 125 Mrg.), meß o. maut (2); mutti (104, Gf.), mutte (93), mudte (68), mutt, myet (64b). mut (74, 109). mudde (132). ha. choren mas o. schaff ( 1 ) ; sche-, sebo- (67), scho-ffel; schepphel (7), scheppel (10). nd. schep-el, -pel, -le (22b). MOL scheffil l sthrich (9). mast-scliafft, -pawm (74). ster (91). firteil (17). firntzel (121. sester (25). seyster (97). summer-n (7 &c), -en (109), -y, var. -ey (64). sumerin (74). sumera (6). symmern (13). semmern (5). Modo hd. nu. nun (6). nun (76). myn (sic 21). nuw, jetzund, etwen (65). *Mod-rus, t -erus {mensura vini) ain win aimer (76). Modulameli (i. melodia) hd. sufi gesang. Modulare (Br.) messili (8). Modulari singen (64, 79). eyn hcllig s. (7). flotchen (125). vnderschidlichwort setzen (65). stymmen, lauten mit der rede (74). Modulatio meysterlich bruch (65). Modulus en klene mate (23). diiii (20).wasserzober(Agr.). stymm, laut der rede (74). *Modu- v. Mode-racula. *Modurari v. Moderare. Modus hd. maß. nd. mathe, maet (11). maeC (10). maesse (20). maiß (7, 132). mayße(13). masche {i. temperantia 5). ain massung (6). manijr (110, 132). *Moenichus v. Monaeum. *Moenis v. Mogenus. *Mog-amus (3, 8, 9, 16), -anus (4, 74), -enus (76), -abus (3, 4, 74, 75, 76) (i. lectus t pr. n. amie 4, 76) bette (8). por- b. (9, 16). span-b. (3, 4), -bet (76). spon= pett (74). *Mog-enus, -anus, -inus, -abus {cf. prc), -us, -onus t magnus t moenis t menus (fiuuius) hd. der meyen (4), meyn; main (1, 74) in francken (1). man (2). menen (20). mone (22b). *Mogio (aus logio) mastdarm (74). *Mogonus v. Mogenus. *Mo- v. Ma-guneia. *Mogus v. Mogenus. *Moitacismus v. Iota. Mola diurne (104). mole (8, 11, 12). mule (20). mul (1, 9). mule (8b). moel (132). myel (110). mil (9i). groez peffer mole (17). hd. pfeffir mul sim. ; molen, (17), mollen- (20), mul-, myl- (68), sliff- (20), reib (91) -stein. alb in der beer= mutter (Hen.). mon-kind, -kalb (Kia.). Mola ladung(i. sartina 6. st. moles? mala? cf. gì. m.). Mola (i. puls &c. Br.) meelbry (147). Mola {cf. molaris) back- (9), backen- (17) -zan. M. asinaria ros mul (9). roß mol (8). M. manualis (cf. manarium) eyn grocz mole (19). queerne-m. (11). *M. pannifieum, textorum (77) eyn valke {sic) mole (22). walchen mile (77). *M. trus-atilis t -oria hanmole (125). *Molacrum eyn korn mylin (68), kern myel (110), quern-moel (132), -mole(109). hd. senffmole (109). mol-lacrum, -atrum (3 , 11, 19 &c), -atum (75), -trum (23), -erum (74), -oerum, -uerum (11, 22 &c), -idrum (97) (i. instr. latomorum 3, celt-is l -rum 75) bick (17). bicke (23, 97). hd. bickel. ehi pickel (74, 75). steyn-p. (4). eyn picce (3) , hi (22). mo= len yser (11). quirnebeth (19). queerle beedde (-atrumll). pili (74). molu-crum, MOL -trum (68, 107, 133) i. curri quo mola vertitur ì tumor ventris (Br.s^m.).dairn.en die moelle myt vmbwendt, des buycks swellyng offhoeghede (147). myelbaum l buchgeschwulst (110). molenspyl (107, 132). buych-swellinge (132), -effinghe (107). geswulst des leibs (74). *Molandin-um , -a v. Molendinum. Molare hd. nd. malen. inalien (6). molen (21). ophirii (8). oppfern (9). Molaris hd. nd. molen-, moel- (132), mole- (152), hd. molli-, mulen- (8), mul-, myl- (68, 76), myel- (110), oberster mol- (75), churni- (104) -steyn. Molaris, dens m., mola (q. v.) hd. nd. backen-, hd. back-, bag- , kin (93), stock- ( 64, 88 ) hd. -zan, -zane, pi. -zen (64), nd. -than, pi. -tenen (i. maxillares 99). pi. stoiche (104). kusen (99). *Molarius {anders GÌ. m.) vleischhou= wer, mettzigher (147). *Molerum &e. Molaerum. *Molcta v. Muleta. *Moldrum (cf. moldium i. modius Gì. m., maldrum, mulgarium sim.) sech= ter 0. gelten (1). *Molebestia v. Moleeinary. *Mole-bista t -bissita (74), -dista t -diseita (3) (aus eollybysta) i. mone= tarius muuczmeister (3) ; numi-, numu- larius muntzer (74). *Moleeinary sunt qui panes poscunt; mole-bista, -bestia, -ntarius idem (76). *Moledis-cita, -ta v. Molebista. Molendina-rius, -tor, mol-empti= nator, -itor (4), multor (64, 74, 93) hd. mul-, mul- (8b), hd. nd. mol-ner , -enner (11). hd. mu-, mu- (67), my- (110), mi- (91) -ller. molendinarius mulherr (114). milmacher (91). *Molendinatrix moll'ryn (8). Molen-, molan-dinum , -dina hd. nd. mole. hd. mule, mul, muele, mule, myel. moell (132). *Molentarius v. Moleeinary. Molere (X mollire, moliri) hd. nd. malen. m. dat corn (22). hd. maln. mae= len (20). weychen (9). weczin (8). helfen t vnder drucken (8, 9). MolesAc?.burde,burd(6). hd.nd. last; bord-e, -en (147). berdine (106). swere burde o. sunde (8), sund' (9). swere- (19), swer- (20), zwaer- (11) -heit. vvàher m. (114. st. wehr). ags. or-, os- (136) -metum {d. pi.). Molestare hd. vnruwe dun sim. vnru tun (6). onroe (21), vntruwe (22) don. vnrieig machen (76). mit vnwil done (18). moyen; moynisse andoen; quellen (132). mueyen (11). mohen (19). muewen t besweren (20). miegen (68). noeten (110). hd. letz-en (69, 110, 134), -igen. ledighen (23). laidigen (1, 3, 75). schau-, schaw- (109) -ernacken (23, 109), -ernaklen (22). hd. be-truben, -druben, -driben (13). bedruven (79). molestieren (134 Mrg.). handlen, schelten (64). Molest-atus, -us {q. v. 110) gemoyet (132). Moleste node (99). Molest-er v. -ra. Molestia {i. tristic-ia, -a 134) hd. bedrub-, beswer- t mu- (20), muhe-(19), % MOL 365 mueye- (11) -nisse sim. miegl- (68), moil- (132), miei- (91, 110), bedrou- i led- (23), laid- (1) -icheit. leydig- (5b). gramiti- (grannti-?) 0. wederczeme- (9) -keit. triebsali (-iae 38). traurigkeit (74). *Mo- (20, 129, 147), mol- (Br. &c.) -lestra, molester (gì. m.) (i. pellis ouina) stueffil (20. aus scaeffil). schaipshuyt (147). Molestusmuwe-(19, 20), mueye- (11), mie- i vcrtruß- (110), moi- t verdrijs- (132) -lich. gemiet l geletzt (110. st. -tatus). miegig (68). leyd-sam (62), -ig (5b). laidig (1, 75). ledich (22). leit (8). gra {{) wedir czeme (9). beswerunge l bedruwet (20). bedrubet (8b). droef (97). trauriger (74). swere (19). zwaer (11). *Moleta v. Melota. Moletrinamil (91). treib-, hand-mulle &C. (116). *Molia sliffstat (20). *Molidrum v. Molaerum. *Molimellum (st. molinellum) mol= lekin (20). Molimen hd. wirckunge (9), pyne sim. *Molimentum (i. emol., multrum, lucrum superueniens ; cf. multa) multzer (110). molt'ster (132). teigtrog (68). *Molimola (i. amolum) stofmeel op der moellen (147). *Molire maln t aecuere (18). malen (i. temperare t eneruare 7. >< mollire). nd. erweken (79. ebensó). Moliri {cf. molliri) mit pynen (110 sim.), swa-, var. swe-rlichen (75) arbeiten. arbeyden mit swer (23), swarheyt (22). swerlich erbern (3). welich erben (21). boli vmb boß thun o. dencken (110). quait doen off dencken om quait tzo doen (132). ark denken 0. schickin (8). arg gedencken l wenen t schenden (9). meßig reden (18). Mo-, mol-litio (i. mali meditatio) arg gedencklichkeit (4), gedanck (8), denck= unge (17). arges d. (9). Molitor v. Molendinarius. Molìtor stiffter, pawr (74). Molitus v. Malum. *Moliuaga v. Mullis. Mooeha. *Mol- v. Mo-lacrum. *Molle- v. Molli-corium. *Mollefacere v. Liquare. Mollii aeere. Molle-re, -seere hd. weich sin o. werden. nd. weken. wollen (7). Mol- v. Mò-lestra. *Molli- , molle-eorium , -eoreum, mellieorium (147) seemsch(147), samisch (1), sàmisch (3), semisch (2), semiß (10), semft (17) leder, sehems (12). *Mollie- v. Mellie-ratum. Molli-fìeare, -faeere hd. weichen (8, 9), weich machen. nd. wek maken. Mollire (i. moli-ere, -ificare 75^ senfft (68, 110), sacht (132), teig (75) machen. hd. sanfFten t weichen. er-w. (8b). weyhen (151). weiken (99). molle raden (5). *Molliri (X moliri) arbaitten (1). arbeiten swerlich (5). sw. erbitten (18), erbeten (4). swerlichen erbeiden (17). weken (23). teig werden (i. molleseere 75). Mollis hd. weich. wech (5, 6, 12).wieh (13). wech (99). wek (23). wick (14). zacht t weerck (11). seunfFt (19). sanfFte (20). 366 MON licht t sundig t vnkusck (19 sìm.). idei (17). teig (75). Molliter weichlich (20). Molli-tia, -ties (-eia, -eies) lui. weich- eit, -heit, -keit. wychikeit (13). wechheit (5b). weecheit (11). wekicheit (23). knel- l wék-licheit, wen ener gàr nichtes kan edder wil lyden (Chytr.). unkuscheit (8). *Mollitio v. Molitio. Mollitus geweiehet (8, 9). *Molliuaga v. Mullis. *Mollosus v. Molossus. Mollugo sternmegerkraut (143). fla^ der (144). *Mollum ( ? moli ) mol, ein olt bere (22b). *Mollus v. Mullus. Moloeenarius hundvoeder off ver= waerre (147). *Moloerum v. Molaerum. *Molones (untersch. von malones 104) rude (104). hessezohe (Sum. in). Molosium v. Museulum. Molossus, mo-, mol-, ma-, mi- (qq. v.) -losus, molones (q. v.) (i. canis molen= dinalis ! 4, et. arbor 74) hd. rude (20, 75, Gf.),rud(l), riìd (6), rùd. stock-rude (5b, 74), -rud (1), -rode (23), -rodde (125). stocke ridde (10). schàfferriede (pris.). stockunt (13). stack wynt (16). hd. stok- (12), eyn groz, grofi, nd. grot (97), hesse- (Sum. ni), fugel- (20), hd. nel. vogel-, spore- (17), bant- (19), layt- i iag- (74), hd. leit-, mul- (4, 74, 75), puren- t pauren- t schaff- (75) -hunt. brack (17, 132). leudebrach (13. leitebracke bm.). *Molos-us, pi. -i (76) en backen than (23). i. dentes molares (76). *Molotes v. Melotes. *Moltrum v. Molaerum. *Molu-a,-us, morhua stockfisch (140). Molueea &e. v. Cardiaca". Molu-erum, -trum v. Molaerum. *Molus v. Malus. *Molusca v. Herocleata. *Moluus v. Molua. '•^Momerita - rius , -nius, -neus hd. vergenglich sim. augenblicklich (ito). kortze- (132), kor- (11) -stoudich. Mo-, mow- (5b) -mentum stund-e (5b), -echin (20), -elin (93). eyn kurtz zyt (no), kortze tzijt (132). hd. augen- blick, -plick (3), -plik (9), -blig (21), -bleg (13). oghen-bic (sic 23), -blich (97). schrot-wage (8), -woge (9). suoh, such (Gf. 6, 137). ags. scyt-il (94, 136), -el (i. testiculus Lye). Momordica (ì. viticella, charantia, ital. earanza) balsamapffel (143). *Momoticus v. Monomachicus. *Monacordium &e. v. Monochor= dium. *Monacum, moeniehus (5b) (ciu.) mu= nicheli (1). monchen (5b). Monacha nunne (20). nonne (9). nun i miin-chin, -ichin (65). Monach-alis, t -ieus t monasticus (147) hd. mondi- (19), mong-, nd. monik- lich. monicks (147). *Monachalitas moenlicheit (20). *Monachaliter moentlich (20). Monachatus hd. nd. monich-eit, -keit (21). hd. mimi- (6), miini- ( 71 ), mini-, MON myn- (18), mon- (152) -cheit. monchheit (5). minthait (76). moenthie (20). eyn monich stayt (132), rnunchiì stat (68), munch statt (nob). *Monacli-ieus v. -alis. Monaehus hd. mu-, nd. mo-, mon- (8), moe- (20) -nidi. hd. munch, mondi, monche, mynch (18). minch (76). nd. mon-ech, -nick, -neck. *Monachus alaat (piscis 95). Monag-a, -ia v. Monica. *Mona- v. Mono-gamus. *Mon-aydas, -eydes (9), -oides (17), -ides (76) i. mensis vnius diei (9); Luna que apparet vt cornu quando est vnius diei &c. , a monos vnus et dies luna (76). mane eyns dages alt (8). eyns ta= ges alt (17). *Monaludium (cf. monochordium) est luehts vnius corde ein snar t alio no= mine ein rummelscheyt ludus qd. cor- darum (3). *Monamentum manunge t grabe (18) *Mona- v. Mono-polium. Monarch-a, bissw. -us, -ia (1) ein einger herre der welt (93). eyn h. der w. (1), werlt (5), wernt (21), wert (5bV en here der werlt (22), her de w. (23). eyns landes furst (8, 9), t furste allei- werlde (9). einiger furst (64, 65, 75) des lands 0. rychs (75). eyn keiser (17). allein herr &c. (116). Monarchia (cf. prc.) enuuicb (Gf.). keyser-, kayser- (9) -tum (9, 15, 65), -tliumme (17). *Monarch-us v. -a. Monarsieulus (i. stultus, i iracundus 148, Br., { mattus &c.) onvroit, mail, dwaiss, dollart &c. (147). *Mona- v. Mono-syllabus. Mona-, mone-sterium (ecclesia t nometi ciuitatis) hd. nd. mu-, hd. mo-, moi- (19), my- (18, 70). -nster. closter (76). hd. kirch, kelck (7). nd. kerke. ein stat der einigkeit (65). Monasticus v. Monachalis. Mono-- stieius. Monaulus zinck (91). Mone-, mono- (18), mane- (1, 67, 74), t tore- (74) -dula (i. meota; cf. eor- edula, -nix) tab-a (84, Gf.), -en (75), -e, -el (110 varr.). tha (Gf.). taub (sic 64c). daha (Sm. 1, 360). daben (3, V. a. 1618). dadi (7, 74). techen (1). dale (3, 17, 19, 21, 114). dayl (147). dol 0. dui (Das.). duol (Keys. ). hd. nd. dole. dolen (114). doele (20). doel (97). doyl (13). dula (74, 111). dule (69, 70). dui (68). dull (134). thal (67, 152). thale (114). thole (5). tole (9, 102). tul (6). tul-a (75d, 151), -e (66, 7ib, 75).' thuol, varr. thul, thoel, o. rab (no), tul (34, 75, 87, 126). cab (34). schweiz. kachlen pi. ; gacke l aeleke (Pict. sim.). kae (108, 132). ka (11, 12, 99, 147, Gf.). nd. cauwe (108 &c). cauke (109). sax. kayke, flandr. gay, hanneken (116). hatz (75). hetz (64b, 74). atzel (74). *Moneydes v. Monaydes. Monere hd. nd. manen, ver-m. mae= nen (20). monen (67). gebieten (no sim.). *Monergium (instr. braxandi, cf. mo= rungum &c.) brie schyt (76). Mone- v. Mona-sterium. MON *Monesum v. Monetarium. Moneta hd. muneze. moneze (12, 132). mynez (13, 110). nd. munte, monte. Monetare hd. mu- my- (68, 110), mo- (132) -nczen. nd. munten. Mone-tarium, t -sum (147) munt-e (11), -stede (147). moneze (19). Monetarius (i. moledis-ta t -eida 3) hd. mu-, mo- (19, 132), my- (110) -nczer. nd. munte-r, -ner (11). hd. munez-, munez- (3) -meyster. Monganus v. Mangarus. Monialis (i. monacha 110 &c, sanc= timonialis q. v. 93) hd. mo-, mu- (6), my- (18) -ncblich. nd. mon-lic (23), -liken (22). hd. kloster-frauwe sim., iunckfraw (67), -iunfrauwe (133); kluster fraw (18), klauster frowe (6). hd. nd. nunne, nonne, nun (97). hd. non. mona-, var. mun-chm (75). *Monibilis maenlich (147). *Mon-ica (anders gì. m.), -iga (108, 147), -aga t -agia (gì. m.) (i. cirsum 147) ein karch mit eynem radt ( 68 ). een kerre met enen perde (108V ein kurtzer (sic_ 110), korde- ^eruye-(132), crude-(ios), craid- (147) -wagen, cf. koorde- t korte- i krode t kruy-waghen sarracum (Kil.). *Monides v. Monaydes. *Moniga v. Monica. *Monigarius eyn kordewagenschuuer (132). Mo-, mu- (136, GÌ. m.) -nile (i. le= gium, nascula, spinter, armilla &c.) menni pi. (Gf.). hals-golt (Gf.), -colt (104), -zier t -ketten, geschnier am li. (88). hd. nd. vorspan. hd. vor- , fur- , fure-spang. verspande (13). vurgespon (20). vorspen= gin (10). firspeng (38). gespan t hegtsel (99). heftel (74, 75a). hafftlin; gespir t brust-g. (75). spendei, gluffe, guffe (74). klainat (91). *Monilium vorspan bant (8, 9). *Monima (aus mamma) v. Ruma. *Moniinen v. Monitio. Monimentum hd. nd. man -unge, -inge. gedecht-niß (8, 17), -nisse czu gedencken (9). grapp (20). *Monimuna (i. artificio) pustare (Gf.). *Monitio v. Sepes. Moni-tio, t -men (110) hd. nd. man- unge, -ingé, -indi (97). monunge (9). warnung (110). Monitorium man- (74, 91), manung-, var. warnung- (64) -brief. beleibliche stat (74. X man.), maenstede (147). Monitus gemaynt (19). *Monocasmum v. Monoeosmus. Monoeen-taurus , -thaurus (74) i. monstrum caput habens bouis (Br.). mensch mit einem ochsenhaupt (74). Mono-ceros, -ceron (g. -ontis), -cherus (67) hd. eynhorn. *Monoeordium &e. v. Monochor= dium. *Mono-eosmus, -cosmum (Gì. m. &c), -easmum (Pap.) ein schlytt mit einem pferd (68). Mono-culus, -phtalmus (Gf.), -pthal= mus, -thalmos (76), -talmus, -ptolmus, -facalmos (136) ha. ein-ogi (Gf. ), -oug 6), -aug, -auge (16), -euger (117), -eugk 134), -augig (75), -augich (5), -eugick MON MOR MOR 367 (19), -eygich (20). oghelinc (109). en en oghelinc (23). eynr mit ey augen (18, 21). *Monocherus v. Monoeerus. *Monochia v. Monomachia. *Mono-ehordium, -eordium, -ehor= dum&e. (gì. m.), mona-, mono-cordum, monacord-ium (1, 4 ) , -us ( 5b ) mono= cord i schitt (6). tram- (64b, 91, 125), trummel- (75), drum- (2, 64c) -schyt, -scheit (91, 125). eyn spil mit eyner seytin (5b). saitten spil mitt zehen saitten (1). Monoehroma (t homeosis, in ludo chart.) ein rusch (125. cf. Sm. 3, 139 „im rauchen"). *Monodula v. Monedula. *Monofacalmos v. Monoeulus. Monogama frawo. wib eins mans (75). Monogamia czu eynein mol (9), der sich eyns (8) vor andert. Mono-, mona- (132) -gamus wybis (8) , eynes weybis (9) man. man eins einigen weibes (75). der eyn eefrawen hat (64). *Monoides v. Monaydes. *Monolosis v. Artemisia. Mono-m.aeh.ia, -chia (68) streyt zwi= seben leyb (9, 74), strit zussen lib (8) vnd sele, vnd sei (74). strijt Ubs an der sele (17). kampff (110). k.- (68), kamp- (132)-spyl. emuuige (sicin. st. einwige.). *Monomachieus (75), mono-, var. rnomo- (75) , mana-, mani-, ismana- (74), cf. mamman-tieus sichselbstoder (74). menscb der sieb selbs tot (75). *Monopistrum munczeysern (20). monczysen (19). muntyseren (11). *Monomotopeium (st. onomatopo- eium) v. Nenia. Monopolis (i. ciuitas sub se habens ciuitatem viiam Br.) ein statt die meir daim eyn stat onder ir hait (132). einn stat die ander stett vnder ir hat (68, 110). Monopo-lium, -polium (22),mona= polium (10) gilde (12, 22). tzuuft (10, 12). einn platz da man verkaufft (no). meut-inghe t -erie (132). *Monoptolmus v. Monoeulus. *Monopulus entspener der eim das sein entspenet (74). Monophtalmus &e. v. Monoeulus. Mono-, mona- (68, 132) -syllabus von eyner sylbe (68), syiben (no), van eyner syllaben (132). *Monostiea (kunst) gelert guot sitte eins monschen an im selben (93). *Monosti-eium, -eum v. -ehium. *Monosticius (cf. sq. X monastieus i. solitarius 110, 132) von eynem sen- tentz (68). Monosti-ehium i -ehon (no), -cium (68), -eum (132) ehi verß mit eyn gantze sententie (132), eym gantzen sententz (110), einem g. s. (68). *Monotalmus v. Monoeulus. *Monoticus v. Monomachieus. Mons hd. berg, berke (17). hd. (13) nd. berch, barch (11). *Monspauonis, bambergababenberg ein stat (74). Monspes-sulanus (22, 71, 76, kì.), -silanus (5b, 74), -selanus (4), -lanus (1, 3, 5b, 71), -sulus (Ob.), -sulum (126) eyn berg by selan (5b). montpolier in langendock (126). monaplir (1). maiopo= lir (71). mumpelier (74). munpeler (22). munpalisiere (Ob.). heidelbergk (4). *Mons pharetratus der kochersberg | (1 '5 Mrg.). i Mons Synay der perg synay (1). Mons Syon der perg syon (1). berg syunge (5b). Monstrabilis bcwiselich (20). Monstrantia monstran-cie (5, 23), -cien (17), -ey (18), -cze (3), -tzen (1), hd. -tz, -s (6). monstanse (97). Monstrare hd. nd. wisen. be- (17), onder- (132) -w. hd. weysen (9, 134), czeychen, zeygen (5), zeugen (20), zo^ gen (6). tonen (99). Monstratio wisunge (20). *Monstratiuus bewisende (20). Monstrose wunderlich (20). Monstr-osus v. -uosus. *Monstruga v. Mastruca. *Monstrum hd. wunder,meer-w. hd.nd. wonder. mer-w. (8, 71). wunderlicks ding von gepurdt (75). tragnisse (Sum.). eislic dyr (79). m. marinum hd. nd. mer-, t zee- (132) -vvunder, -wonder. *Monstruositas wunderlickeit (20). Monstr-uosus, -osus hd. nd. wun-, hd. -won-, win- (18) -derlich. naturlich wunder (1). Montana (i. alpes) hochge-pirge, varr. -pirbe, -biirg (75). die gebirg (65). Montanus hd. nd. eyn berg man. *Montapium (i. oreoselinum, veel= gutta &c.) berg-, hirtz-peterlein (143). *Montes alphei &e. v. Alpes. Montie-ola, -ula (132), -ina (68) ein bergmann: der vff dea bergen wonet (110). eyns das vff einem berg w. (68). eyn die vp de berch wuent off bouwet (132). *Mo- v. Ma-ntieulatio. Montieulus bergelkyn (20). eyn cleyn berg (17). Montiuagus wild in den bergen (68). w. vnd berget (ilo), w. ynt gebercht (132). , *Montose bergecht (20). Mon-tosus, -tuosus, -uosus (79) berg- hd. -ig, -icht, -echt, -ith (49), -eechtig (17), nd. -ich. burgecbtig (126). bobbelecbt (6). *Monubrium (st. man.) hefti (93). Monumentarius graff mecher (20). Monumentum hd. manunge, grap (8), grab. nd. graf. *Mon\iosus v. Montosus. *Monus (anders Gì. m.) eynis (8). *Moocha (i. mon-, cor-edula, mo= liuaga) tuia (92). Mora (cf. sagum) hd. nd. wile. hd. weyle, weil, eyn cleyn weil sim. muse o. weyl (9). mise (18). mote (22b). wo= nen (8). mer- (18, 19), merr- (20, 99 &c), marr- (11), harr- (16, 75), verzieh- (75) -unge, -inge. harr, pit, belibniß (75). vnderlat (23). dimitte mihi moram gib mir wile (75). Mora tup- (Sum. ), duf- (i3i), du- l mul- ( 101 ), mor- ( 85 ) -bere, mulbeire (36). suarz pere (104). tupber (Sum.). brabiren pi. (G-f.). muramosbere (Sum.). muras suarzperi (acc. pl.t); pomo mora id. (Gf. ). m. agrestis swarzwrz (Sum.). m. sylvatiea brambere (Sm.). mora-bati (i. batus, rubus, uatieana 73), -batus (3), -batum(74), -bath(85), -baeei (17, 73, Sum. v), -bacee(88), -ban (47), -bita (23, 47, 97), morebati (24), morbatus (1) j^ran- (1, 3), pram- (74) -per. branbere (17). brambere (Sum. ), -beren (47, 97), -bern (23, 24), -mere (85). mulber (88). moribac-cus, -eusmaulber- boum (64). rnoracel-si, l -la (74) ert- (64), mul- (17, 153), maul- (74, 9i), braun- t boi- (91, 120 Mrg.) -ber, -per t -per= pawm (i. morum 74). morbern (47). moradum-i, -um v. dumus. mora her= barum knackel- t erd-bern (125). m., morum (111) rubi brani- (93), brom- (64), bron- (111), braun- (91) -ber (64), -bern. bic-beren (24), -bern (47). m. ve^ prium, vlg. biee brombern (125). *Moraeia (ì. dura nux 129, Br., cf. Gì. ni. v. moragiis) brunber ( 76). not dye ald ind hart is (147). :;Moradium &e. v. Dumus. *Morala v. Propola. *Mor-ale, -dale (9) welle (8, 9). *Moralia v. Feminalia. Moralis, t moliosus (6) sittig (6, 75). sitig (4). zedich (11). hd. (mss. mog.) sedi-ck, -eh (20), -g (12). stedig (i. fa= cetus sic 17). hd. sit-, sitt- t zijt- (7), sede-, sedek- (67), sid- t dogent- (18 Mrg.), sind- (18) -lich. zedelic (23). har= riseli (75 : mora!). Moralitas siddigkeit (17). zedekeyd (19). siti- (68, 110), sedei- (132), zed- (23), zied- (11) -icheit. sedych ztucht(12). Moraliter sytte- (68), sede- (132) -lich. sitlichen (110). von der selen (6S). *Moralogium v. Breuiloquium. Morari, -re ( 5b ) hd. nd. wonen. waenen (20). harten i wilen (5b). harren (9, 75). verziehen; beiten t peiten (75). rnerren (20, 99 &c). marren (11). *Moraria tab-, taf-, teff-ern (74). Moratum (cf. moretum, merae-a, -um, murina) moraz (Sum. vi. cf. Gf. 2, 846). Moratus gewont (110). sedich (132). Moraui Mererhn (125). Morauia more lant (10). merr-hen (135), -er (12). *Morbatus v. Mora. Morbidus hd. sucht-, sicht- (18) -hafftig; suchti-g, -ck; siech (20), siechaft (76), sichkeit (5b). nd. zuchtich, suckafc ticli, zieck, cranck. cogesch (5b). mor= bida ouis ein schelm- t rud-isch, var. -igs, schaff (65). *Morbigena suchtnemer (74). *Morbil-ia, -la (147), -li (116, kì., ku., Gì. m. infirmitas puerorum) vrschlecht (76). pock-skens t -elen (ku.). pock (147). die kinds blettern (116). ^Morbillare pocken (147). *Morbillosus voi pocken (147). Morbosus hd. voi sucht; suchtig, sochtigk (21). nd. zukich. Morbus hd. sucht. eine suchte (125). zucht (23). sycht (13). sichtlich (sic 18). siech-tag (76, 110), -de (132). zuucke (11). suke (23). 368 MOR Morbus gallieus frantzos (m). Morbus regius gelsucht (91, Sum.). ghelesocht (85). ausseczikeit (9). *Moreia est qd. infirmitas (76). Cf. Gì. m. v. moreca. *Morcissum (cf. martisia?) visch spijse in en mortierstein bereydt (147). Mordacitas byßekeyd (19). beticheit (11). beetscheit (147). Mordaeiter byß- (68), bijs- (132), bis- (no) -lich. *Morda-cius v. -tius. ^Mordale v. Morale. *Mord- v. Mort-arium. *Mordarius (cf. morder gì. m.) v. Mardarius. *Morda-tius, -eius (94) ags. clofae (94, 136). clox (Hpt. 5). Mord-ax, -ex (70, 151) beyssi-g (67), -gk (4), -ck (3). beifiich (14). hd. bißig, byssig. bijslich (132). bisende (20). betich (11). beetsch (147). peisetz thier (75). hd. freßig, fres-ig (17), -sig, v'essig (6).hessig (70, I5i). nd. vratick, vreteck. *Mordella kernbysßer (auis 125). Mor della puystebijter l rombout (11 6, Kil.). *Mordella pratvurst (Sum.). *Mordellus swarcz (19). zwart (11). morellus (i. subfuscus (gì. m. 4, 749). Mord-ere, -ieare hd. bißen, bissen, beyssen (9). nd. biten. mordet czengyrt vnd bizit an di ezvngen (4). *Mordex v. Mordax. *Mordiaeulus wat beetsch (147). Mordicare v. Mordere. Mordic-us, -os (136) ags. bibitnae (94, 136). *Mordificare beysen (9). *Morebati v. Mora. Mo-, mu- (Gf., Sum. vn) -rella hd. nd. more. hd. mor; mor-en, -el, -eli (2), -rei (67, 152), -gen (21), -ck, -ke (t auis 74), -kelen (no), -ckel (69, 134), -gel (18, 49). eyn mer (7). moircruyt (132). cre= telmoren (cf. pastinaca) t nacb -scade (47), -scede (24). naht-scato (Gf.), -scede (Sum. vn). nacbt-sckato (i. solarium 85), -scatke (Sum. v), hd. nd. -scbade, hd. -sckede, -scbat (76), -sckatt (6), -schad i -schatten (ìosj. rappe (4). raben l gelb ruben (75). cattenbere (47,85). catteberen (pi. 24). druswrz (Sum. vi. cf. maurella). seuwkraut (143J. *Morellum rannen (genus rape 75). Morellus v. Mordellus. Moretum mor-ayd (19), -icb (11). mekrte/. (Ki.). leckerye (19). maulper= trangk (74). mulberwin (93). *Morfex v. Mortifex. *Morforium v. Mortarium. *Morganicum (e. larnatium) gali. chalivali (122). *Morgellina (herba) gaucbheyl (144). *Morgit ags. milci-th (94), -d (136). *Morhua v. Molua. Mori hd. sterben. nd. steruen, staruen, vorscheden. *Morian v. Morion. *Moriatus v. Moriger. *Moribac-cus, -eus v. Mora. *Moribunde sterfflich (20). MOR *Moribunditas sterfflicheit (20). Moribundus dei- geschaffen ist als ein tod (i. morienti similis 110, sim. 132). ein gestalt eines totten (68). sterbe- (19), sterff- (20), starf- (11), tote- (9), dot- 8) -lich. sterbender (9). dodig t sidig ~ . : mos!). Mori-ger, -gerus, -geratus, -eratus, -atus (22) (i. mor-alis t -osus 1) hd. sitig (1), sittig, siddig. sedich (13). wol siedich (20). gutsitiger (74). nd. zedech, zedehaftich, waelzidick (11). ge-sittet (6), -sedet (19), -sitikt (9), -setik (8), -seteit (5), -sedeget (21), -folgic (8), -vòllig (9). volkommender (75). vnder= tenig (no), manijrlich (132). Morigerari vndertenig syn (68, 110). onderdenich (sic 132). syedich (sic 20). *Morigerate sittiglich (75). *Morilegus v. Murieeps. Mo-, l mu- (Pap.), inu- (19) -rio (i. fatuus 19) torocht (9), dorrecht (8) ge= bora, ein g. (75 &c), naturlicher (74, 75) thor (68), doir (19), nar (75, 110), narr (74), geck (132). fyh-, fich-esch, vi-, fii- hisch, grob mensch (65 varr.). *Morion (entspricht mozion 47; cf. musaurium) mushor (24). *Mori-on, -an (i. turba centurn mili= tum 76) en schar (23). *Moriuirgum v. Morungum. *Mormy-rus t -lus, -ra (kì.) (piscis) marmelbrachfómen (140). *Moroficus maulberfeigen (143). *Morois (aus haemorrhois) i. serpens sanguinolentus (76). *Morola v. Propola. *Moron v. Marona. *Mo- v. Mi-ropola &c. Morosa delectatio bedracht lust(12). Morose hd. lang-, nd. lane - sam, -sem (23). siddic- (17), sit-, sed- (132), hd. hupsch-, hubsch-lieb. sedeelycke 0. hubs= liche (152). gemacksam (75). Morositas lantzem- , loey-heit, lug= gery &c. (147). Morosus hd. sitt-, sit-, sic- (sic 151), sid- (5), sede- (67, 133, 152), senfft- (21) -hafftig. nd. zede-haftich, -aftich. sitt-icn (6), -lich (68), -ig t siddelich (7). sid-- dig (10). sytig (9). sithig (5b). siedig (11, 20). setyck (8). syddyck t drog (19). sit- (no), lang- (9, 110), lanck- (8, 4) -sam. gemacher vnd langsamer (75). meckel-ick t lantzem (147), -ck t lanck= seme (22b). verlan-g (132), -gen (6s). trach (23). traich (147). eigenrichtig (Fris.). Mor-phea, -phia, -uia, -phalazeri (68) hd. nd. grint. gro6 grintt (1). grosfi grintht (5b). grint vnder den augen so einer rot ist; rot v. den augen an dem augesiebt (75). misel-glich (93), -suht (Sm., Ob.), -sucht (74). musei- (2), masel- (Fr., ob.) -sucht. pis. (2). lazer siechde (132). Morpheaticus grindig (75). *Morphos-eon, -to (9) vor-anderung (8) -wanderung (9). *Morra (anders GÌ. m.) v. Sagum. *Morrali-olus t -galum, martalilo= gum (1) (aus mortariolus, das jedoch in 17 morsel glossirt ist) morser (1, 17). *Morruita v. Bmorrois. MOR Mors hd. nd. dot. hd. tot (4), tod (6), todt (110), doet (20), doit. *Mors cadueus vallend ovel (22b). *Morsatilis byfte- (19), bili- (20) -lich. betich (11). *Morsella v. Mosella. Mors-ellus, -sellus (4) eyn bißchen (17), byssel (4), bisselein (9), biMin (8, 110), klains b. (76). Morsi-, mortifi-(132)-eatim byssende (110, 132). *Morsilis peyfìper, mar, murb, mursch (74). *Mors- v. Mor-sellus. Morsus ptc. sbst. genaget (110). gheknaeget (132). hd. gebißen, piz (141), biß, bisse (9), bitz o. biß (126); bisch (5). beße (14). nd. bette (23), bete (11, 22), beet (99). die nyet en vast (147). *Morsus demonis v. Milium solis. • Morsus diaboli (herba) teufels-biß C91, 143), -abbiß (143, kì.). ver-betene (47), -byre (85). ab-, an-bißkraut (143). Morsus gali-ine, -ie (17), -i (Sum.) (herba) muß gedyrm (17). hunerdarm, hunderbiß (116). hienerderm (91). vara (85). hanvuz (Sum.). *Mortaliolum morselin (75). Mortalis (i. letalis 1, mortiferus) hd. tot-, tot- (6), tod- (5b), todt-, dot-, doit-, hd. nd. doet-, sterb- (110), sterf- (132) -lich. todemig (Anz. 8, 410 sim.). Mortalitas doetlicheit (11, 20)! *Mortalus v. Mardarius. Mortariolum capellenfutter (Agr.). rouchfaß (74). Mortari-um, -us (22), -olus, mota= reum (22b), morti- (v. crucibulum), t marta- (76), morda- (3), marto- (77), morto- (64c), morfo- (64b) -riummorreser m. (4). hd. nd. (ss) morser. hd. m.-steyn (13), morsel, m.-steyn, morscher (91), morscher (111). nd. moser (22b, 23, 109), moster (22), vysel (109), visell (132), morter t marteyr t kump(85). morie- (97), pfeffer- (93) -steyn. mirsal sten (71). Morticinium azz (1). oz von slacht= ung (9). os von suchte (8). schelm (5b). dot-unghe (19), -inge (11). doytslag (133). totschlag (l cadauer 66 &c). Morticinius eyn oße t doder (17). hd. nd. dode. Morticìnum *. cadauer, a cado, sed -inum a cedo, wan einer am schelm stirbt (65). Mortieinus (-inus i. morte cesus a cedo, -mus i. m. cadens a cado 110 &e.) doet (11), doyd (19), van der doyd (132) geslagen, l geuallen (11). von dem todt geschlagen (110). os von slaung (8). hd. ein totter, tétter (6), doder (133), dot (21). gedoet t doet slagen (20). ein todt= schlager (143). Mortiferus hd. dot-, tot-lich sim. nd. dotlie. todig (1, 5b). *Mor-tifex, -fex (140) (auis aquatica) nd. ni. stolucherez (140); scholucheren (109, 140), of ein vuchtàrs (109). hd. schaluchorn (140). Cf. peleeanus carbo, mergus merganser Nmn. Mortificare hd. nd. doden. hd. toten, totten, morden (1, 5ab), murden (6). MOT *Mortif- v. Mors-ieatim, cf. Mordi- flcare. *Mortio v. Immarcessibilis. *Mortirium v. Mortarium. *Mortisium (cf. martisia) alles das man im morser zurstampfft (64). *Mortorium v. Mortarium. Mortuus hd. tot, todt, toid (7), doet (20). *Moruia v. Morphea. *Morum (pisciò-, cf. moru-a, -ca, -ta Gì. m.?) bullic (11). Morum hd. mul-, maul- ( 1 ), moer- (132) -ber, -berr (93), -bir (7). *Mor-ungum,-iuirgum( ? 8)rur-scheyt (9), -schit (8). Aus monochordium, wie monergium? cf. rutabulum. Morus (i. siecomorus 1) mul- (93, 102), mur- (bm., Gf.), hd. mulber-, rnauh ber- (1, 134), mulbern- (23), mulbirn- (7, 19), mor- («5), morberen- (132), moerber- (20), moerbeseii- (11) -baum, -bom. mul- beri (Gf.). Mos, dim. mose- (76, Br.), most- (gì. m.) -ulus, -illus hd. sitt, sytt, siett (7), sidde, sydde (19), sede, zede (19, 23). ziede (11). gewonheit (8). lòbelich g. (9). Mosa (fi. cf. mosella) dy moß (125). musei (74). *Moscatum v. Museatum. Mosci l Misconij moßkawer l mos= kabiten (125). Moseouia moschaw (135). *Moseu-,musil-, monticu-lus kleiner^ perg (74). *Moschatell-a , -ina, musehatella bisemkraut (143). Moschu- v. Museu-m, -s. Mos-ella, -sella,-sola, -ola (5b),-a(74), mu- (74, 75), mor- (67) -sella, t -sula (74) est nomen ftuuii by drere (6), by trere (23), dye (sic) trere (5). hd. dye mosel, m. pey trient (sic 1) ; dye moseyl . by drier (5b) ; dye musei (74, 75 &c), miisel (17), moesell (132). dy mußel (125). *Moseminata i. plantationes adulteri/ (76). *Mosicium (ai. marsupium) bigiirtel ald butelli (93). peutelein, armmenschen= peutel (74). Cf. mosina; mosicha ital. pocha (gì. m.) = frz. poche? mozica (cf. Gì. m. h. v.) ein behaltniß fur kleine sachen (kì.). mozytia (i. arcuici,) ags. taeg (GÌ. Aelfr.). Mos-ilieum, (94a), -icum, -sielum, -suclum (136) (herba) ags. ragù (94ab, 136, GÌ. m.). *Mosina behaltniß (110). cotoir (132). mozina i. genus repositorii (Br., gì. m. cf mosicium &c). modina id. (ns). *Mosium v. Musculum. *Mospilea v. Mespila. *Mossella v. Mosella. *Mossielum v. Mosilieum. *Mossidus(cms mucidus) schimmelig (7)- *Mossola v. Mosella. *Mossuclum v. Mosilieum. Motabilis beweglich (74, Ki.). Mot-acilla, -ula (11, 19, 20, Chytr.) quic-stertz (132), -stert(i07, Chytr.). quec= stért (109). queeestart (11). wassersteltze (126). pach- (111), bach- (110) -steltz. |)1LU\B1CH GlOSSARIUM MUC bacstercz (20). bytstercze (19). acker= men-chen (125), -neken (109). Motacismus v. Iota. *Motareum v. Mortarium. Motare hd. stetielich regen sim. *Motire (i. monere gì. m.), -ri (110) Ci. trieare 75, crines conflectere 4, ornare 3 &c.) hd. nd. flechten. fl. das haar (75). vlecten (97). Motiuum ein beweglich sache (4). Motiuus bewegelich ( 19, 20, 65 ). beweeglic (11). Motor beweger (20). *Motula v. Motaeilla. Motus ptc. sbst. hd. nd. beweg-it (20), -et (11), -t (110), -elich (19), -unge, -inge, -nufl (76). ge-rurt, varr. -rut (75). berier-t (no), -ung (68). beroret (132). Motus terre erdtbidung (64). Mouere wegen (1, 9, 20). hd. nd. be-w., -weygen (21), -wechen (13), -ruren (no), -roren (132). ruren (20). rueren (11). roren (19). regen (9, 22b). schieken (18b). m. de loco rueken, af-r. (22b). *Moueta gewicht, g.-schaile (147). *Mow- v. Mo-mentum. Mox hd. nd. zu-, to-hant. altzuhand de futuro; alrest de preterito, i. iam (125). flux (126). drade (23). Mozi-ca, -na v. Mosi-eium, -na. *Mozion mulsberen (47). Mozytia v. Mosicium. *Mriapula v. Miropola. *Muc-a, -or (cf. -ca) sehnuder, schy= mei (74). *Mucare v. Muneare. *Mueea hroz (Gf.). Muceixiium fatzoletle (116). *Muceo (fromex, mot-bus ; cf. mungio) snegil (Gf. 6, 839). Muceus v. Mucus. Mucere nüchtelen (126, Fris.). mu- chenzen (Coler.), schruteln (Kia.). *Muces rotz (121). *Mueia (einmal alph. mulcia 141) antplàze t ampl-aza, -eza (Gf. 1, 263). mu-sia l -tia ambieza (Gì. Zweti.). Aus almucium q. v., wie ambueius sim.? Mucidus (cf. muse-, muss-, moss- idus) skimplac l scimeloc (Gf. 6, 498). sehim- , schym-elech ( 22 ) , hd. -elich, -lidi, -melig (7) , -melich , -melicht (18), -meliti snùiczet (20). schyem- (17), scheme- (13) -lecht. beslagen, kysitijch, muddych (12). miichscende (se. panis 4). moch- t mon-tzel (77). nucht-lich (Fris.), -lecht, -lende, konecbtig (126). *Mucio v. Muero. *Mueius stumelter (74). *Muelor seiuerduch (8b. cf. muncto-, mutela-rium). *Muco (i. mixon, piscis) schleim-alet i -hardereu (140). *Muco- v. Mueu-lentus. Mueor (i. muc-a 74, -os, mufa vini) scembel (Gf.). schemel (8, 12). hd. nd. schymmel. scheymmel (21). schimelicheit (23). schymme-keit (8b) , -lig (10), -letht (20). wynstanck (11, 19). kfin (m. vini 111;. kon (112). das nüchtelen, graue (Fris.). muchtel (75). *Mucorare schemelen ì be-sch. (22b). schymeln (74). MUL 369 *Mueos (cf. mueor) rocz (9). Mueosus v. Munculentus. *Mucrescere schimlen (64). Muc-ro, i -io (76) hd. swert. spitz (91). scher-sal l -san (aus -sach sim. ?); peidhander schwert (75). sper-, spieß-, glefen-eysen ; kronlein an eim sper ; swert (74). Mucu-, muco- (19), muncu- (q. v.) -lentus ruzzig dm. (Gf.). voi schymel (68), schvmmels (110, 132). schymmelick i snode"(19). schimelich (23). Mue-us, -cus (136) \(cf. mu-, ru- ncus) rotz (104, Gf.). butz (91). schym= mei (11). sch. von brot (no), van den brode (107 sim.). schymlig brot (68). sehylmel t sniyd (19). snoticli (132). sehnuder (i. humor narium 110). ags. bordi (136). *Mueus, (i. corrosiuus papirus, aus iuncus) schaffris (22b. i. q. schaf= riet &c. v. papyrus, schafFrulJ equi= setum hyemale Nmn.j. *Muderea &c. v. Moderaeula. *Mufa (i. sanguinaria i carectum Sum. cf. mueor in aqua Gì. in. h. v. V) mies (105). saher, l sporgras (Sum.). Mufa v. Mueor. Muffola fuist- (i3ib), fusti- ( 141 ), fvst- (Sum.) -line, hantscoh (Gf.). *Mufra (i. vngulaeaballina ; aus nenufar) seeplat (74). *Mugere (st. mungere) snuten (8b). *Mugere v. Mugire. *Mug- v. Mu-gilare. Mugi-1, -lis (piscis; cf. barbus) nvnogge (87). großkopff (135). ags. hecid (94, 136). Mug-ilare, -illare, -gilare, l -ulare (147) des waltesels (147). schrihen als eyn wald esel (17). schryen (110), roeffen (132) als wild esel. *Mugio (vb.T) swegelle (104). Mug-ire, -ere, muire ( boum praes . vaccarum) prullen (4). hlojan, luon sim., hlu-, lut-ten (Gf.). liiejen t liien (bm.). luoginda, pi. luoude ptc. (gì. Lips. ). lu= gen (39). luen (71, 88, 110), luyen t muchtzen (126). lycn (68). lujen (99). loeijen (106). liewen (76). lawen (7). lut= ten (100). luten (vacc. 8, 9). lotten (17, 21) als eyn ku (17). luyden (1.32). pa= katzen als die kue (75). blirreu ut bos (10). mugen (1). muwen (18). muen (2). mòhen (i. boare 5). mowen (13). moken (vacc. 19). bolken (12, 23). Mugi-sor, -ter \i. callidus 76) mur= meler (8). listig murmuler (9). Mugitus hloh- l lu-unga (Gf. ). ly- (68), lut- (9), lott- (8) -unge, lujinge (99) luot (bm.). das liihen der kuh (112). das luyen, muchtzen (116). ku geschrei (17, 75). pakatzer (75). *Muire v. Mugire. :|:Mula (herba, i. heminos, asplenos) hirtzenzung (144). Mula muli-nne (20, 99), -n (88). (i. pernio, gali, mule) muyl, kackverssen (Kil.). *Mulatarius (i. custos i sessor mule; cf. muleterius Gì. m.) muelnmecher (20). *Mulca v. Muleta. Mulcare pitritan (Gf. 5, 524). myt hacken of verssen stoten (147). 47 370 MUL Mulcedo sanfftickeit t weycheit (20). zachticheit (11). *Mulcedo (». lacticinium) molken (147). Muleere hd. weichen, wechen (13); sanfft-en (20), -modigen, seunfften (19), senfftigen (no) ; schmei-chelen, var. -cken, mit worten (75); melcken. nd. weken, weyken, zachten, sachtigen (132); sacht- (22), zamph- (23) -modigen; smeren. Mulci-ber, -fer (74, i3ib, Br.) est faber hd. der daz ysen, eysen wircket, wiircht (4), wurckt o. macht (74), weich macht (18), nd. de dat yseren wercket. smit (i3ib). dufelz smet (8). eysen-ble= ser (9), -smidt l hamerschmidt (74). *Mul- v. Ma-eilentus. *Mulela, g. -e (cf. mulc-ra, -tra) melk czeyt (9 dm.). *Mul-cra (17, 66, 76 &c), -tra, -etra, -ehra (20), -erale, -ctrale, -trale (1, 71, 74 &c), -erum t trum (q. v.) (i. vas in quo mulgetur &c; tempus in quo debet fieri ca'seus 76) melek- zijt (17), hd. -vaß, -stat (-trale 8, 9), -gelt (74), nd. -vat. melik fafi (12). mellic vat (11). malken- (6), mele- (74) -kubel. molken vas (8). hd. mych- (13), milch- (20, 68), keß- (-era 68), kese-fafi dm. kubbel (7). gelte ; milch-, melch-gelten (-erum, -era, -erale 75). sechter (1, 71). melcbtra (93). milich-faz (Gf.), -fafi t mulchter (74). *Mulcrale {cf. prc.) milcb spise (6). Mul-erum (75 &c), -trum (20 &c.) (cf. molimentum, mulc-trum, -ra) hd. milch-, nd. melc-spise. milichspeise (74). melck-faft (20), -vat (23). kubel, vlg. gelteu (75). mulerum est viseina t vistela (st. fìsc-ina l -ella) se. insti: ligneiim in quo exprimitur caseus keß= ker mulgarium id. (76). Mul-erum nyh melck ; t -trum, -tra, -garium melckens-tijt t -stunde (147). Mul-eta, -ta, -ea t molcta (68) hd. pine, pyn 0. quelunge |(no). quellinge (132). broke (109, 132). pfennik buchzse t rackunge t leyplich peyn (9). phennig bosse 0. liplich pin (8). *Muletare sbst. v. Mulctrale. Mulctare pin-en (100, 132), -igen (23, 76, 110). qualen (5). hd. nd. quelen. pla= ghen (23). hd. clagen. straffen (68). v'- tumen (9), -dumen (8). schetzen (no), melcken (7). kneten (8, 9). *Mulct-arium v. -rum. Mule-tator, -ator (142, Pap.) hd. ein sleger. i. qui blandis verbis mulcet (76, Pap ) se. blanditor (76); peremptor (142, Pap.). Mule-, mul-tatus hd. geslagen. ge- piniget (76, 110). beschetzet (132). ge= schetzt vmb gelt (no). Mulctra (cf. mulera) ein melck kybel o. milch vafS t hora mulgendi (110 sim.). milch pot i kese vaß (132). Muletrale (?'. locus l vas in quo mulgetur, mule-ra, -tra, -trum; mul- ctare t -gare 125) sechter, vlg. gelten (vas Se. 75). gelthen 0. milchfaft (125). keeß-bor t -varò t milchhaffen (110). kees kammer t kesevaß i milch pot t doppen (132). Mul-ctrum, -trum (noa), -erum (68, Br.) li. nouum lac) gemolcken milch. milch spyß; mul-ctrum ein keeC vaß MUL ( 110 &c. ); t -ctrarium, var. -ctarium (110), -crarium (132), -garium (68) ein milchvafi; mulet-rum (noa), -um (68, noa, 132) gemalen meel (110 sim. cf. multum). *Mulchra v. Mulera. *Mulgal-e t -ium melk vas (8b). *Mulg-are, -ere hd. nd. melcken. mel= chen (1). milken (99). *Mulgare sbst. v. Muletrale. Mulgarium (cf. mule-rum, -trum) gell-ate (Gf.), -ete (bm.). melcfaz (Gf.). Mulgere v. Mulgare. *Muli- v. Mulier-arius. Mulieb-ris, -er (5b) hd. wip-, wijp-, weyp- (66, 134), wippe- (5b, 18), wib-, weybe- (9Ì, frau- (21), nd. wif-lich. wei= bisch (64c). Muliebritas wiplicheit (20). wybli- cheit, var. weibheyt (64Ì. Muliebriter wip- (20), wyb-, var. weib- (64) -lich. *Muliebrium (-i&pl. Br., GÌ. m.) frau= wen sucht (8). frawen gesucht (9). Mulier hd. wip, wijp (7), wib (6), weib, var. weyp (64). nd. wif. Muli-erarius l -arius wibler, vlg. fude esel (75). Muliercula wibel (75). weyb-leyn (9), -isch (1), -ischen (2). cleyn wip (8). wiue- kin (23). Mul-io , -o ( 68 ) hd. nd. mul- , hd. maul- (1, 9, 64, 74), mole- (18) hd. -Iurte, -hirt, -herter (1), -triber (88, 93), nd. -herde. mulen hierde (11). esel driber (18). stuotari sim. (Gf.). *Muliones (cf. multo) hamal (Gf.). *Mulis v. Mullis. Mulleus v. Milleus. *Mullieia (cf. mulera &c.) kese f'aß C18). . *Mull-is, -us, -ìs vaga (87) , -ìsnaga (45), mulis (34), molli- (74), moli- (v. moocha), multi- (Gf.) -uaga (auis cf. attagen &e.) hagel- (34, 87, 102), hagil-, zasil-, zesel- (Gf.) -gans. zasil- l birc- huon (Gf. )■ hasel hun (8, 9). haselhon (45). pirckhan; moli, wey, ar (74). wafier hun (19). water hoen (11). Mullus, mollus (20, 74, 75) (i. piscis mollis 76, ostrum 9, 16, tigla 125, trigla, gr. TptyXv] 114. cf. prc.) suezer mer visch (93). karp-e t -ffe (75), -ff (74, 75, 76). nase (Auz. 8, 98). barb (91 &c). barben t barmen l rotbart (114). mume (125). moeme mullus mone mollus (20). wels (9). wollifi (16). *Mulo v. Mulio. Mulsa (x mulera sim.) byr vnd mede (9). m. unt beer (ss), m. vnd ber (24). meth alde biev (36). biere vnd met (8). med und bir (47). meelc- t kese-vat (11). scruaf (Gf. 6, 58i). *Mulsor muleker (20. anders Gì. m.). Mulsum honeg unde wazer (Sum. vi). gemisch-ter wein (1), -et wyn (5b). wyn unt honich (85). weyn vnd met (74), mede (9). m. vnd win (24). metwiitz (74). meisch, morat, kobolt (8, 9). mete, meisch, kobalt (v. sec. 15. bm. cf. mellicratum). lutertranch (100, 121). eyn biest (lac 1). bienst (93). mulkin (8). slegmilch (74). *Mulsus sbst. weyn vnd honig (9 sim.). win vnd honich (24, 47). MUL Mulsus ptc. gemolcken (17). *Multa, emolumentum mol-ter, -fter (J47). Multa &c. v. Muleta sq. *Multacium v. Multicium. *Multator i. qui molit et conterit triticum (76). mulner, slaher, smaicher, zuduttler (74). Multi-cium, l -eius (76), -tia (pi. ku.), multacium (129) (i. leuis vestis 76, 129, licia Gf.) vizze (Gf.). geueltlot cleit (93. cf. multiplica i. vestis multas plicas habens Br.). borat (kìi.). *Multicub-us, -a (147) der vii wyber hat (110 dm.), man van vele wijven (147). *Multifaria ( : fari cf. sq. ) vii (8), gruntlose (9) rede. Multifari-am, -a, -e adv. (cf. sq.) maucher wise (20). meniger-hande (110, 132), -ley (68). mengerleye (22). mauiger= ley-weise (75), -gich (23). Multi-farius, -pharius (147),-uarius, -narius [t -linguis 76), farie (adv.) (xfari Xvarius)dermitmeniger-hand(no),-ley (68) zungen redet. viel reddig (7). manig sprechig(17).maniger-lay (1), -leyge (23). hd. mancher-ley, -hande (9). manger ley (18).menger-ley (6), -leych (22). manich= feldich (147). Multiformis hd. manch-, mannig-, mencherley-, nd. manich-formig. von manger form (17). mancher-, von m. (17) -hande (8, 17), -leye (20), -lev (5b, 8b). mencherley form (68).mancherlay gestalt (134). meniger-g. (no), -hande formiringe (132). Multiformiter mangeformig (17). *Multigama fraw o. wib die vii man hat ge-habt, varr. -hebet, -hapt (75). *Multigamus man der vii weiber hat (75). man die vele wijvehevet(147). *Multigen-a (75, 76), -us (kì.) man= cherlei gestalt (75). *Multigrada eyn krebefi (19. cf. multipes). *Multigraph-us i. multa scribens ; -ia i. talis scriptura (76). *Multi-linguis v. -farius. Multiloqu-ax, -us (8, 9, 75, 76), -ens (96) hd. ein vii-, viel-, vor- (21), manig- (7) -sprecher, -sprechende (20), -sprechig (7, 17, 76), -redener (18, 110b), -redender (110, 134). en vele spreker (23). kallende (9). viel-k. (8). mensch der vii wort kan vndtribt; claffig (75). eyner der vii klafft l vii red ist (68). eyn die veele worde hait (132). Multiloquium vele sproche (19). hd. (9) nd. kall-unge, -inge. kalunge (8b). claffung (75). *Multi-milia v. -uira. *Multimo manich metich (23). Multimode vilmaßleich (3). maniger= ley (147). Multimodus hd. viel-, vii-, ali- (2) -messig, -massig (134); als massig (1). nd. velie metich. mangerley wiß (no), in m. manier (68). in mengerhand wyß (no). in menniger hande manijren (132). *Multi-modus i -tudo menigung (65). *Multi-narius v. -farius. Multi-nuba v. -uira. Multipe-s, -da (116) (i. vermis &c. 66 &c, oniseus 73) das vili fueli hat MTJM (no), dat vii foefò hait (132). der. vii fieß hat (68). eysselwurm (73). esel (73, 116). holtzwentle, ni. pissebedde, suege (ne). Multipl-ex, t -us (147) hd. manig- faldig (1), -feldig (66, 152), -feltig (7, 75, 151); m.- (134), menig- (68), mang- (21) -faltig; mandi-, menig-, mannig- (18), mang-feldig; manichfalt (12), viel feltig (7). nd. manich-feldich (147), -voldich. Multiplicare hd. manig-ualden (1), -faltigen, -feltigen (75, 110); manch-, manche- (17) -feldigen; menig- (6), meni- (68), mani- (nob) -valtigen. nd. manich- feldigen (147), -voldighen. mangfeldig machen (18). Multiplieatio maniguel-digung (17), -tigung (75). Multiplieitas manigfeldicheit (20). Multiplicit-er , -e ( 18 ) hd. mang- feldiglich sim., -feltigen ( 18). manig-feltig (76), -feldeclich (7), -faltiger (76). manciù feldelich (5). manich-voldich (23), -valfc liken (22). *Multiplic-ium (75), -um kittel (74, 75, 76). sluek i morschnytz (74. cf. teris= trum). *Multiplitudo manichvoldicheyt (22). *Multipl-us v. -ex. *Multi-pharius v. -farius. *Multi-suria v. -uiria. Multi-tia v. -cium. Multitudo hd. vil-hayt (1), -kait (2); filheyt (21); vii- (5), vili- (6, 76), fiel-, fel- (5b) -keit. velicheit (23). menige (17). mengin (74). meringe (22b). Multiuaga v. Mullis. Multiuagus vilhirrer ( 141. hirrer vagus Gf.). Multi-uira (75, Gì. m.), -suria t -milia (76), t -nuba (76, 147) (i. meretrix) wib die vii man hat versucht (75). wijff van vele mannen (147). Multiuola i. mulier vaga (76). ebre= cherin (74). Multi -uolus, -wolus, -uanus (76) fiel wollen (8). weyl wellende (9). Mult-o, -onus ham-er (11, 19, 20), -el (Gf.). uuider (127, Gf.). stuoter (104. st. mulio). *Multo-ciens , bissw. -cies, -ties (gì. m., kì.) hd. nd. dicke. manigs mal (75). *Multonus v. Multo. Multor v. Molendinarius. *Multhra ags. celdre (Hpt. 5). Multr-a, -ale v. Mulcra. *Multrum v. Mulcrum. *Multum (cf. -us; muletrum; scri- bunt quidam cum e) staub in der myelen (110). stoub in der mulin (68). stoff in der moelen (132). Multu-m, -s hd. vii, viel. nd. vele, fyele (10). fyel (18). fiel (8). wile (21). veel (13). fele (19). vill-ich, var. -echt, i rilich (65). Multus (i. molitus gì. m.) gemaln (17). *Mulurale (mul-uale st. -etrale) melck uaß (17). Mulus (i. burdo) hd. nd. mai. mani (66, 134). *Mu- v. Ma-mburiras. *Mummia (cf. gabaria, Gì. m. v. mu= mia) ga- t gal-baren, gebalsamde dode lijchamen (147). *Mumurire ( alph. murm- ) pr. irun= dinurn (76). ' MUN *Mum- v. Mun-useulum. *Muna (mùa, alph. munera, cf. mna) gelt (17). *Munada (i. monedula) tahe (104). *Mun-, mu- (alph. muri- 110, 132) -care (t deturpare) schnutzen (110). schnytzen (68). snuten (107, 132). *Munetio (st. munitio) v. Sepes. *Munct-or (23), -orium, -urium (8) (cf. emunctorium, muelor) cholezanga (pi. Gf.). abbreche (64) subir- (9), siver- (100) -tuch. suber duch (8). seuerduk (99). snutel dok (23). *Mun-, mu- (alph. mun- 110, 132) -eulentus, -cosus voli schnutz (no), snoetz (132), rotz (68). *Mun-, mu- (alph. mun- 110, 132) -cus putzen in der nasen; reusperung des liechts (ì. fugus 75). rotz (68, 104). schnutz (110). snotz (132). snot (107). *Mundabilis reynlicher, schone, na= turlich, hubschlich (20). Mund-alis, -anus &e. v. -ialis. Mundare hd. nd. reynigen sim. wi- i wu-schen; schon machen vnd subern (75). Mundatio reynunge (20). Mund-ialis, -alis, -rnalis (76), -ana= lis (Gì. m.), t -inagus (147), -anus werlnt- (9), hd. wernt- (mss. mog.), welt-, werent- (132), werlt- (5, 147), welte- (6), war- (11) -lich, -lick (147). wernklichen (67). wertlic (22, 23). Mundialitas werltlicheit (147). *Mundi-bordus v. -burdus. *Mundibre domus procurat arbos (76). Cf. sqq.; mundium i. dominium (Br.). *Mundi-bridus (cf. gì. m. 4, 774 sq.) v. -burdus. *Mundiburdia (cf. sq., mundus mu= lieris, mamburnia) frawen dinst (9). Mundi-burdus, -bordus (Sum.), -bri= dus (11) (cf. prc, mamburnus) frawen diner (9). frauwen diener o. cleyder o. zu riter (8). muntman (Sum.). voermunder (11). ^Mundi-nagus v. -alis. Mundi-tia, -ties, geio. -eia, -eies reyn-unge (8), hd. -ickeit, nd. -icheit. sauber-keit, varr. -igkeit (75). Mundus adi. hd. nd reyne. hd. rein, rain, raynn (1), sauber (75). Mundus s. hd. die, nd. de, der (132) werlt. wer-elt (99), -let (10), -net (7, 8), hd. -nt. hd. welt. Mundus mulie-ris, -bris (76) frawen gebende l czirheyt^gesmeyde (9). frau= wen gabe t cz. t gesmyde (8). harband (76). Mune-rare, -are (8) hd. be-gabin (5), -gaben, -graben (133), -gaiben (7), -goben (9, 4), -iaben (18). nd. begauen. hd. nd. lonen. Muner- v. Munet-arius. Munerator gabe geber (20). Munerosus (Br.) milde (11, 19). *Mun-etarius (9. X moneta?), -iea= rium (8), -erarius (i. munerorum auarus 76) gobe geyczer (9). gabe gyczer (8). *Mung-aria t -ula (i. forceps ear= banum sic 76. cf. munctorium) scliir= scher (76). Mungere hd. snutzen nd. snuten MUN 371 dye, de nasen, hd. nase. sn. eyn liecht (t) abe nemen dye snupen (17). hd. schnu-, schneu- (i5i), schnei- (134), sni-tzen. das licht snuppen (125). liecht ab-butzen (75), -brechen (no).reuspern dem 1. (75). vegen (20). melcken (5). *Mungio (cf. muceo) sueg-al l -el (Gf.), -il (141). *Mungula v. Mungaria. Munia pi. beschwer froenmig (88). Muniacus amptbedrijver of oefFener; rait eyns groten heren; die schattyng geeft (147). *Municarium v. Munetarius. Munieeps ein gabe- (8), gab- (no), gobe- (9), gifften- (132), gilt- (68) -nemer, t amecht enphoer (9). burger (88). ags. burgleod (94). *Muni-cerius v. -torius. Municip-ale, -iale (120) gestum (120), con-g. (cf. gì. m. 4, 779) gebur-lich ge= ding (121), -egedinch (100), -licher dinge (120). giburlich gedinge (Sum.). *Municipalia pi. bestettzinse von kungen vnd fursten (74). burgerrecht (110). dat die heren vast gegeuen haint (132). *Municip-arius, -iarius (68) (adj. Br. i. castellanus i stipendiarius &c.) ein versolterhauptmanin einem schlolJ (no). heufftmaii van eym sloß i borch (132). *Munieip-iale, -iarius v. -ale, -arius. Municipium (cf. propugnaculum) kreyfi 0. lant (8). l.-wer (75), -gobe t kreys (9). sloß o. vesten mitten in einer gegende dauon die schiltfessel gab o. ampte gewinnen (74). freyheit; ein vor= burg (64). pi. herkommen burger, inwoner, ynseß (88). Municium (i. obsid-ium 20, -io Br., -eo 76, munitio 129. cf. gì. m. vv. muni- cium, -tium) obsiczunge (20). be-warung (7), -sitz o. -leger (74). *Munientor warner (20). *Munifacere gauen (23), gaue (22) maken. Munifex milde (19). gaben- (110), gilt- (68) -geber. gifftgeuer (132). Munificare hd. gabe geben (17), machen. gobe m. ader geben (7). be- gaben (68, 110), -gauen (132). Munifleens (Br.) gabhafitig (no), myltheit doen (ptc. 132). Munifìcentia hd.nd. mildicheit. geb-, var. ge-hafTtigkeit (65). Munifieus hd. nd. milde. geb-haffti= ger (65), -hefftig (64). gabreich (75). *Munilarius (aus numul- X monet- arius) wechfiler, muntzer (74). *Mu- v. Ma-, mo-nile. Munime-n, -ntum, -nta (pi. 91) (i. munitio 110 &c.) hd. nd. vest-, bevest-, hd. beuestig- (68, 76), festen-unge, -inge. war- (21), warn- (10), wan- (12) -ung. warrnufJ (1). warnuzz (71). bolwerck o. schantzgraben (91). Munire (i. fulcire &e. 88) hd. nd. warnen. hd. warn; be-w., -warrent (13). wormen (8). waernen (11). spreissen (88). plancken (97, 109). blancken 0. vestmachen (4). hd. be-bl., hd. nd. -plancken, -lacken (sic 7), -flecken (szc6), -legern (74), -schir= men (68, 110), -stenen (20). hd. festen. bene munita (ciuitas) wol bewart (no). 47 * 372 MUR MUR MUS *Munire v. Flebotomare. Munitio (cf. muni-cium, -men) hd. war-, bewar-, wart- (20), hd. nd. warn-, besten- (20) -uDge, -inge. *Muni-torius, -cerius (11) warni-ck (19), -eh (11, 20). *Muniua v. Redo. Munium (i. laus l munus 129) dienst (110, 132). denst (23). schuldig dinst (17). gifft (132). gilt t stifftung (68). gabe (8, 110). zinß-g. (17). zins (8, 9). schattyng, tribuyt (147). *Munium(atósmunimen) befestigung (134)- . , Munus hd. gabe. nd. gaue, gigte (99). Munuscularius diener vmb gab (75). ainer der vf gnad dienet (76). knecht (19). Mun-, mum- (1) -usculum hd. eyn cleyu gabe. nd. en cleyne gaue. gab-lin (750, 110), -el, varr. -eie, -eia (75). phen= nig gab (i. donarium 1). *Mura (anders Gì. m.) v. Mora. Mural-e, -a (18) muer (7). fùrburge (20). steygergat (11). Muralis tot muyren hoerende (147). *Muralis tornei van (132), thurn von (110), th. ari (68) der muren, muer (68). *Muralis( herba, i. parietaria, helxine) s. peters kraut (144). Murare muer-en (11), -11 (7). mauren (9). muren (6 &c). v'-m. (5). Mura-tor, -tator (76), t -rius (64) hd. nd. murer. eyn murern (5). maurer (1, 64, 134). mort-rer t -elrurer (i. ce= mentarius 75). *Mur- v. Mut-atorium. Muratus vmbgemauret (64). Murca (i. fex olei inferior, amurca superior) hefF (76). heffen von ol (68). ol heuen (9). oly-heff (110), -droeß (132). gerben im ole vnden l geleger im ol vnden am boden (75). pleden (108). *Mureeda v. Muscerda. Mureus lidiscarter (i4i). *Murella v. Morella. Murena (pi. -ne i. flute l piote 125. cf. murex) mure-ne (9), -n (1), -In (125). lampre-ta ( Gf. ), hd. -de, -th (7) , -t (6, 135), -d, -yde (12, 23, 97), -s (-de lam= preda 75). lambrede (13). lemprede(19). lampride (99). eyn lamp breyd (21). lant- prida (120), -frida (87, Gf.), -fruda (121). faintfrit l nuinouea (104. cf. sq.). lem= iride (Sum.). lamphrit (Gf.). brick (135). natir (9). *Murenalis lampreidsch (147). Murenula lampre-da t -ta (Gf.), -di= chin (20). lant-fridi (141), -prida, -frida, -friga; -as goltkenon in lantfride uuis gebroihta (Gf.). murechin (piscis); ketten (9). niunauga (Gf.). mmeaugen (10). neun= aug (135). negenoge (12). nevevgel (3). gulden kitten (8) , ketten (in similitudi- nem murene 68, 110). guldens ket-, var. kcn-tel (75). fiirspan (93). snorlin (121). *Murenus (cf. murra) masern (8b). masserein (9). *Mureps v. Murius. 'Mureum messern lmlcz (8). Cf. mur- -enus, -ra, -rus. Gì. m. v. mazer. Murex (piscis, frutex, cacumen mon- tis de. Br. i. murena 75, 76) similis est itti pisciculo qui die. nineg qui edam lampreda die. (76). merisnecco sim.; pi. murices petrarum summitates tufstein t tùpsteina (Gf.). merschnecke; die scher= pffe eines schrofens (116). merfische (7 sim.). lemeysen (pi. 61 ). visch von wel= chem plut man purpur cleit ferbt (75). mermschel; hohin eins pergs (74). *Murex v. Muriceps. *Murgaria (cf. mungaria &c.) kol zange (8, 9). *Murgor (i. mueus se. candele) der snuppe (125). Muria (i.fex olei 129, Gì. m., t vini 129 ; superior f. o. Br. cf. murca; i. salsedo ilo &c, salsura l garum cf. v. coin= quinatio) sur (sm.). saltzwasser (74, 110) als zu heringen lacken (110). lach von h. (19). sole (109). peckel (109, 132). pre= kel (11). ol-heff, -schawm (74). * Muria i. pretexta fibula gemma con= dita purpurea porten gurtel t peschla- ge-n, var. -ner, bort (74). Cf. mur-ina, -enula, -itum, -ra, -ica; -ex? *Mur-ia t -ius (q. v.) i -mus (auis) wassersteltz (76). *Murica (anders gì. m. cf. mauria, muria) snegil (Gf.). ags. gespan aureum in tunica (94); gespona urium in tonica (sic 136). Muri-ceps, -cidua, -eida, -legus, -lega (Br.), -legius (canis 1), -logus, -o, mur-o, -ex (Gf. ), -elegus (40), musio hd. cazza (121, Gf.), katze, katz. nd. katte. ags. catt (Gì. Aelfr.). muriceps (cf. nruu rius) charter (1). musevenger (20). muriolus l morilegus (74), murileg-us, -ius (1) hd. maufi-vaher, -hund o. katz (64). mus-vanger (23), hd. -fenger. kat-ir (9), -er (19), -tir (8). muricida muse- viller (22), -doder (20). mutitoter (75). maufitodter (74). *Muricidum muse doet (20). Murilega &c. v. Muriceps. Murina (i. nectar; cf. moratum, mur-ica, -enula) puzza, moraz (Gf.). purperi'ar; vorspang; edel sclieinber- stein (74). ni. hippocras (116). *Murinum (pellicium) miusin (Sum.). Murinus meusfarb (111). *Murinus v. Murius. Murio v. Morio. Muriceps. *Muriola v. Cyminella. *Muriolus v. Muriceps. *Murior (herba) mauliotter (74). *Mu- v. Ma-riparum. *Muriscidus i. gliri-cus, -us (x -o!) traich &c. (147). :hMuri- v. Mur-tetum. *Muritum (i. ostr-eum, -um; aus murex) rotterpfel'.er (74). *Murium (cf. garum, muria) sultza (I3ib, Gf.). *Murium (cf. musium) muusen nest (11). *Murius v. Muria. *Mur-ius, t -inus (5), -us (110, 132), -eps (ltì &c), -iceps (Gf.) (auis) musc- (133), mauii- (67) -aher. meufiaer (66, 70). mauser (134). mus-aar (9), -ar (8, Gf.). hd. nd. muser. mui3-ar (74), -er (21, 69), -gyre (16), -vogel (68). muyß- (132), myfi- (nob), meuß- (noa) -vogel. geyer (3, 4). *Murma v. Murra. *Murman-nus, -us (11) moerman(ll). moremain (19). Murmur hd. murm- (oftmhn-) -ulung 6, 110), -elunge, -eln, -erung (68), -ern 19), -erij (17), -eri (152), -erey (151). murmel- (132), run- (11, 22, 23), kurr- (109) -inge. rumunge (19,20). strudel &c. (116). Murmurare, i -ri (76) hd. murm- (m'm-) -eln, -elen, -ulen (110), -len (6), -uryren (132). hd. mormeln. murren (12, 13). morren (9). rumen (13). rfiomen (19). nd. runen. rawnen, runchen, flistern (74). lustern (12). croenen ; moet- , pro-telen (147). Murmur atio (i. murmur 110 &c.) . murm-lung (68), -uracie (132). *Mur- v. Mu-murire. *Murmus v. Muria. *Murna smirna (141. c/.Gf. 6, 834). *Muronis (herba) ags. cicena mete (94a). Murra (cf. mur-enus, -eum, -rus; acer ; gì. m. v. mazer) eyn maeßer (19). maser (11, 74). masir baum (8). mafter baum (8b). masser (74). m.- (9), mas- (Sm. 2, 623) -paum. flader (Sm. I. e). ila- t fle-drinholtz (74). murrha chal- cedonier (gemma Ki.). murma est figura purpurea t gemma candida (76) X mu= rica. *Murrus marsirbaum (8). de wase cablui (98). Mur-, t muri- (74) -tetum (i. aqua calida de terra manans se. balneum quasi mori- t mortu-etum Br. cf. gì. m. h. v.) wildpade (74). *Murulus meurlin, var. ein kleins m. (64). Murus hd.nd. muer. mure (20. mur (110 &c). murre (13). maur (64°, 134). maure (64b). muyr (132). Mus hd. muli. nd. mus. muse (133). muz (5a). muCe (18). muys (132). maus (67). mauß (66, 134). Musa eyn phiff gesang (17). g. don o. saitten spil (1). hd. seyten-spil, -speyl (21). nd. zeyden-spil, -spel. hd. pfyff(69), pyfe (20), pyffe (133), pfeyff. pipe (69). saeppiffe (6). eyn godin der wasser; dye erst frucht dy adam afie in dem padise mit sunde (17). zeuberynne o. kunst 0. frucht do an daz erstemensche sundit (8). czawberynne l gotyn der kunst (9). gottin des wassers (nach naydes) ; puchdichter (74). *Musa (X musach q. v.) hd. geltstock (66 &c). Musa aquilina erdebere (Sum.). Musach (reg. 4, 16 Br.) geltstock (69, 134). *Musaneum v. Muscranus. Musare pyffen (19). pipen (11). pyp= pen (147). *Musarium v. Muscranus. *Musator (anders Gì. m.) pypper(147). *Musaurium (herba) musore (85). Musca hd. nd. vliege. hd. flieg, vlige (102), flige (9), flege (5), fluhe (21), fleug (64c), rlye (18). vlege (23). große vlig (9). hd. mucke. *Muscalium fliegenwedel (9). *Muscare (c/.musicare &c.)runen(ll). Mus-, emù- (76) -scarium (i. flabeh lum, muscarum laqueus 76) wedel (8). fliegen-wadel (88), -rijfi (19). fliukon uueri t fliugono uueril (Gf.). ein dolder von MUS blfimen o. somen (144), tolder von bl. o. krauten (Kia.) wie ein wadel. *Muscarium v. Musculum. Museata v. Herba m. *Museat-ium v. -um. *Muscatorium (i. musc-arium GÌ. m., -ulum 11) fliegen-nest (19) , -neest (11), -myst (20). *Mus-, mos- (5b) -catum, -catium (68) mus- hd. -cate, -cat, -cait (7), -chate (23), -diade (20) , -tat (1, 8), -cart (6), -cart nuß (76). mos-cate (133), -chate (5b). *Muscatum muse falle (133). mauß-f. (152), -fall (67, i5i), o. mußcade (67), musea-t (134, i5i), -de (152). *Muscatus (cf. -um Gì. m.) gebys- ampt, -empt (65). *Museedo schymel (74). Musceraneus v. Museranus. Mus-cerda (Gì. m. &c), -terda(no), -terca (74), -truda (19, 20), murceda (129) (i. stercus murium) maußdreck (74). ni. muysendreck of kuetelen (ii6).muse- kuttel (20), -kotel (19). Museetus (vox gallica 112. cf. gali. mouchet) sperber t sprintz (112). sprin-tzel l -g (Fr.). printzling (kì.). *Muscidare schymeln 74). *Muscidus (i. mucidus) scimelic (Gf.). hd. nd. schimel-, schymmel-ig, -idi. schimlach-t (17), -tig (68). schim-lig (1), -el (76), -elidi l mucht-, var. much-lot (75). schym-lig (3 Mrg.), -mei (5b). schem- elicht (18), -elick (8), -blegt (99). schel= medi (22). *Muscipeta todtenvogelein (140). Muacino (Br. cf. gì. m. v. muscio) tyer von einer gayß vnd einem wieder geporn (74). Muscio mostdrencker (147). Muscipula (i. patisturia 20, paeis= cola 147; cf. culieilega) druh (104. cf. decipula). valle (8b). nd. mus-v. hd. muß-, mawß- (4, 74 , 134) -falle, -fall. meuß- (1), muse- (19) -vali, eyn muße valn (21), mues wael (97). Musco, g. -onis eingrosse flieg (no). Muscositas (Br.) ein fliegenhuffen (110). volle der (68), vergaderinge van (132) fliegen. Muscosus voi mos; mosig; schim= mellig; voi fliegen (no). *Mus-cranus (Gf.), -ceraneus (Br.), -iranus (Hpt. 5), -inanus (94) (i. soli= fuga; (Marnai aranei forma et muris, eius rnorsu aranea interimitur Br., apa= nus Gf. st. araneus, mus ar. cf. v. aranea) ags. scraeva (Hpt. 5, Gf.), screuua {94) (screa wa, screowa engl. slirew- mouse Bosw.). VII. hierher die entstellte ags. Glosse meum esse ibinem i. e. screb (Gf. 6, 566). musa-rium l -rieum est animai infestum ararne etformicis (76). Muscula ein klein flieg (no). flige= gelyn (9). *Musculinus (st. masc.) man-, men- ile (147). *Musculum (i. musca-rium, -torium, mu- 132, mo- nob, molo- 110 -sium, l pars corporis) muse- (19, 20), mueß- (110), meuß (nob) -nest. muyßnyst (132). vliegen neest ('. musca) i lier (lì. cf musium). Mus-culus, -tulus (1, 7,6) (caro in MUS pollice t in tibia ; thorus 93, Ob.; pulpa 75; parua nauis fere rotunda ad modum mus tuli in carne 76 ; infirmitas boeum 19) die muß in der hand (110 sim.). die muus van der hant (11). eyn muz (caro &c. 5). musi (pi. Gf.). musbrat (93, Gf.). muisebraten (Ob ). maußbrot (64c). muß- brat (64), -braten (75), -lin (7). en mu= seke (in pollice 23). mauß an einem arm 0. daumen (74). muschel (17). die maus i. fleisch an bein (75b Mrg.). maus (caro &c. 1). kocho (nauis 130, Gf.). kougez (19). merkogk; pi. -li mersneck (74). ags. seeort scip (94a).eynreley strijt- ofFstorm- werck getymmert (147). *Muscum (cf. sq.) bisemo (120, Gf.). mies ( 120 ). mu- i mo-schum pyßem (125). moschum bisem (Das.). Muscus (herba. ai-bor, lanugo, anU mal 23 &c, odoramentum, olfactorium Gf., nebria q. i>.), t moschus (od. 114; Chytr.), muscb.ua (an. 125), mustos (5b) ha. mies (75, 93, Gf.), mieß. mien, alio modo vulg. spinn (75). dei gimusi (pi. Gf.). moli von baumen (110 sim.). epaum, vlg. ewurtz (75). bis-amo l -em; siso-mo i -gomo (Gf.). bisem (93, 114). besum (12). pisem (74, 75, 123).pyßm(64c).pyßim(64b). pyß an pawmen i herba (74). thesim (l) sesin (5b). desen (Br. wtb. 1, 201). desem (12,23, 24, 47, Chytr.). thiesem(ii4). tysem (Fris.). deyscheim l bisse (10). deyß (an. 13). kesin (1). muscus herba i. q. thy^ sanum visum (76). *Musehata muscliate (24). *Mu- v. Mo-schatella. *Muschus v. Muscus. *Musella v. Mosella. *Musia v. Muoia. Musium. Musica hd. kunst. ein kust (6). singe- (8, 9), gesanges- (93) -kunst. k. (23), konst (5, 17), chunst (1) des sanges (5, 23), gesangs. museke (99). *Musiea (herba) basili-sca (131), -ca (87). vogelcbrut (Sum.). m. major me= dewrz (i3i). *M. animata (st. muscula) lebende muschele (Sum.). ^Musicare (cf. mus-itare, -sitare, -care) runen (23). *Musicatio runinge (23). *Musicator bey-, be-sprecher (74). *Musicum v. Musium. Musieus en kunstigl.er (23). hd. nd. ein kunst-er, -iger (1, 18), konstiger (5) des sanges (5, 22), gesan-gs (1, 6), -giß(5b), -cks (18). gesanges meister (93). *Musileum v. Manseolum. *Musillus v. Mosculus. *Musina v. Nebris. Gì. m. v. muscio. *Musinanus v. Museranus. *Musinum v. Musium. Musio (cf. muriceps) chatere (104). *Musi- v. Musc-ranus. *Musis v. Examosim. *Musitare (st. mussitare; X mu= seidus sim.; >< musica) runen (99). raunen, nustern (74). schimelen (23). gellen (100). Musi-um, -num (74) (i. nidus muris 76, Br.), pi. -ia, -ica (141) (nidi soricum GÌ. m., suricum 141, Gf. cf. mus-sium, -culum, murium) hd. mauß- (74), mus-, muß-, muse- (19) -nest. huft (Gf.). lijer (19 : musica sim.). Muss-anter l -im (i. latenter l leni= ter Br.) hd. heym-elich (7), -lidi. MUT 37a Muss-are, -itare flistren (12). hd. zwifeln (8 sim.). rumen (8). czweyuel { rawmen (9). murmeln (9). dick mur= meren (fi8). dickwyl murmurieren (132). *Mussela v. Mustela. *Mussicatio (cf. musicatio &e.) raw= munge (9). *Mussidus scbimlich (Gf.). Mussim v. Mussanter. Mussio v. Bibio. *Mussitare (cf. mus-itare, -sare) schimeln (1, 2). muderen (128). nuderen t nuselen (126). runen (106). *Mussium (cf. musium) ein mews nest (4). *Musta (verschieden von mulsa; cf. mustum ; anders Gì. m. ) honich unt etich (85). *Mustac-ca l -ea (Gf. cf. -ia mala vina GÌ. m.), -ium i. potus ex musto (Br.). mostdranck (147). lur-a t -ra (Gf.). mit status est vex vuarum (sic 76). wein- perheff (74). *Mustac-ra, -ia (94, 136) (c/.mystax) ags. granae (94 136). gronae (Hpt. 5). *Mustacula v. Mustrieula. *Mustare ( nauseare ? q. v.) ryebin (19. aus runen sim. missverst.f). *Musta-tus v. -cea. Mustel-a, -la (94, 136), mussela (102) hd. nd. we- (m. 85), wa- (22b), hd. wi-, wie-sel. wesel-e (12), -chin (16), -chen (17), -gin (5b), nd. -ken. wessel= ken (99). ags. uuesulae (II. e), (piscis) trusch (135, Chytr.). aelrupen (Chytr.). ruffolck (134). Mustel-arium, -ium weselkens nest (147). Mustelinus (color) falb (91). spreng= klecht (140). Mustel-ium v. -arium. *Mustel-la v. -a. *Musterca v. Muscerda. *Mustercula v. Mustrieula. *Musterda v. Muscerda. *Musticatio (st. mussic.) ru- (8), rufi- (17) -unge. *Musticator (cf.prc. &c.) eynrawmer (9), ruwer (8), ruffer (17). Mustio v. Bibio, *Mustis v. Amussis. *Mustitare rumen (8b). *Mustitatio rumunge (8). *Mustos v. Muscus. Must-ricula (129, Br.), -ricola (114, Gì. m.), -ereula (19), -ripula (74), -acula (i. formula 125) ratten vali (19). mauß= fall (74). lyste (125). schucbleisten (114). *Mustruda v. Muscerda. *Mustulus v. Musculus. Mustu-m, -s hd. nd. must. hd. most. moyst (5). moß (3). wyn unt mede (85. cf. musta). *Mustus (st. muscus, untersch. von mustum) moß (4). *Mustus i. luburna (76), aus liburna, cf. musculus parua nauis. *Musula v. Mosella. *Musus (cf. murius) en muser (23). *Muta ( : mutare, cf. muto) vesil (sic 8). Mutab-ilis, -ile (76), -ulis (19) wand- (76), wirwande- (19) -lidi, wanderlic (11). mancherley (10). 374 NAC *Mutabundus (i. mobilis, instabilis) wanckel (75). *Mutanus v. Muto. Mutare (cf. mutuari) hd. nd. wan= deln. v'-w. (17,76). weschen (18b. : wechsel). ruden (m. plumas 109). mutlien (22b). wanckel sin vnd werden (75). Mutatio wande-1 (75), -lunge (20). Mutatorium (11 , 17) , pi. -ia , mu- ratorium (74) eyn badelachen l manger= ley cleit (17). mancher-ley (8, 65), -ler par (9) eleyder. r'cherick (color 11). ge= wande, klaide; v'wandelung des gehefi o. claides (74). Mutatorius manigerleyge (12). *Mutelarium(aipA. muc-, cf. muclor) eyn suber dueh (17). *Mutellina (herba) muttri (Scheuchzer). *Muterca v. Moderaeula. Mutere stummen (20). swygin (8b). m'meln (17. cf. mutire). Mute-re, -seere hd. nd. stum, storni (sic 21) werden. vorstummen (-seere 1). *Mutia v. Mucia. *Mutieum besyczunge (19). *Mutidus v. Mutilus. *Mutiet (canis, cf. mutire) kaluaget (Gf. 4, 1096). Mutilare pehamolon (Gf.). hd. nd. lemen. hd. v'-, er-1. , lamen, ver-1. (75). leymen (21). lam (7), laim (6) machen. hd. sniden sim. be- (5, 23), aff- (20) -sniden. hd. ab-schnyden (63), -schnei= den. schroten (110, 126). stommeln (8). stum-meln (75), -ppen l bestumplen (126). bestumeln (9). hd. scharben. scaruen(132). beschedigen (68, 69, 134). pinigen (17). NAL Mutilatio stymmelung (65). lam o. lembde (75). affsnidunge (20). Mutilator erlamer (i. detruncator 76). Mutilatus lamer t erlemt (75). lam (17, 76). erlamat (68). hd. nd. gè-, vor- (9) -lemet. bestymmelt (8). v'stummelt (17). Mut-ilus, -ilis (1), -ulus, -idus hd. nd. lam. hd. lame, eyn lamer (21) , vor lempter (4). laam (68). lamme (13). ge= snydden (19). geschniten (110). hd. ab-g., -geschnyden (102), -schneyden (67). ge= sneden (132). ab- (133), af- (11) -g. be= schroten (126). *Mutilus (aids) trapp (19). *Mutilus v. Mutulus. Muti-nus l -lum (i. animai sine cornu I3ib) liamaler (i3ib, Gf.). ags. gadinca { hnOC (GÌ. Aelfr.). Mut-ire (hircorum 123) , ófters -ere ir-giccazan, -giechazan; hirgaceizon (Gf.). guggen l nuselen (126). mumlen l stum sin (no), stumlende red da einer mit im selbs redt (75). mommelen (107, 132). stom wesen (132). monken (107). hd. murren. morren (8). murme-ln (8, 9). -ren (8b). gransen (23). Muto (-0 i. aries, -anus i. a. castra^ tus 76 ; cf. eastronus) hd. nd. ha-, hd. ham-, ha- (134), he-mel. nd. hame. hd. hàmlig (6), heymlin (7), schaff. schaeff (132). schayff (133). sehauff (68). schoff (70, 74). schecz l wechsil (9. >< mutare), castrawn (53). gastrau-n (75a), -m (<5b). wieder; fisel (74). *Mutonia stumheit (9). *Mutonimus hamel fleisch (75). *Mutro hamel (1). Mutuare einem etwas lyhen o. wech= NAN selen (no), lehen 0. wechßlen (68). eyn anderen wat lenen (132). lenen (11). nd. to borghe 1. (23), liden (22). hd. zu borge, borgen, burgen (21), birgen (6) lihen, lien sim. borgen (8, 9, 132). porgen (1). bargen (4). lyhen (8ab). weßeln (17). Mut-uari, -are hd. nd. borgen i wes= selen. baitten t weschlen (6). byten l borgen; entlehen i weßlen (76). etwaß entlehenen (no), von einem anderen etwas leyhen (68). eyn a. wat lenen (132). • Mutuatio burg- (8), borg- (9) -ung. *Mutuator burger l intlener (20). borger (8, 9). lyer (8). leyer (9). *Mutuere weßlen (76). Mutulus (cf. mutilus, antes, eon= tignare. Gf. 3, 87. Gì. m. 4, 792) kapffer (pict.). keper, gali, chevron (kìi. cf. r>z. Wtb. 593). mutuli ni. corbiel-s, -en, gali. corbeaux (116). marchsteina (i3ib, sim. 141, mutili Gf.). m. lapides sembß (125). Mutuo adv. hd. nd. vnder, mit (7) eyn-, en-ander. onderlìnge (132). vnder lange (sic 109). tzu weàer strit (12). sbst. castrawnn (3). *Muturella v. Matueella. " Mutus hd. nd. stum. hd. eyn stum, stumm, stome (21) ; stum (8b sim). stom (132). stomme (10). stump (99). Mutuum hd. nd. borg. borch (13). burghe (10). brok (12). pargung (1). verlichen guot (93). glichen ding (6). lyunge (8). leyung (9). len- (132), wan= del- (11) -inge. weselung (5b, 18). wessel (5). hd. ein wechsel. Mutuus borgunge weßeln geborget H7). vndczfischen (19). ondertusschen (11). vnder endrig (1). *Muzolu3 napa (Gf. cf. Dz. wtb. 419). N NabilisAc/. swim-, swem-(8),swemme- (132), schwum- (6, 7) -lich, -lichen (7). nd. swemelic (23), swelk (22). Nabla &e. v. Nabulum. *Nablista (cf. nabulum &e.) orgler, orgelmeister (74). Nabo ich wil scbwimmen (17). *Naboehodonosor ein nani (8). *Nabo- v. Nupa-gundium. *Nabolum v. Nabulum. *Nabul-o (i. vorax 76), -as (grece 17) fraß (17). froß (8). vros (9). *Nab-ulum, -olum (76), -lum (Br., G}. m., kì.), -la t -lium (ki.) (i. psalte= rium i organum; ps. t einolum 7fi; cf. nauplium) saltir (8, 9). en rotte (23). orgel (68). Nabulum (i. merces nautica, cf. nau= lumj fur- l schyff-lon (110 sim.). Naca (ui, 142, 147, GÌ. m.), nata (v. caneer) creefte (147). naeea ». e. (t) fullo (141). naecum fullonem (129). Òf. GÌ. m. v. nactum. *Naeermus v. Raeemus. ''•Naeisci v. Naneisei. *Nacius (i. ideoma) geschlecht des lands t der sprachen (75). *Naeta (i. apostema gì. m.) v. Napta. *Nactatorie (*. dispersim) außprayt-, zerstor-lich (74 bis). Nactum v. Naca. Naetus er-kobert (110), -worben (20), -kriegeu (8), -krigen (9). vber-kummen (110). v'-woruen (11), -kregen (132). *Naehimei v. Nanatheus. *Naffa v. Omentum. Naides (i. dee aquarum 74, Br.) got= tin des wassers ( 74 ). ags. sae aelfinne (Hpt. 5). *Nala v. Nola. Nam, namque, nanquidem (76) hd. wan, war vmb. nd. wanne. N'amare (i. narrare) vertellen (147). *Namnus v. Rhamnus. *Nanatheus (aus nanus X nathinei Br. sim., naniehei 110, nachimei 134 &c. i. hypodiaconi sim.) kleyn (19). nathi= neus dyenre gaids (147). *Naneidus v. Nantidus. *Nancilla {cf. antilla, matueella) v. Valeriana. Nan-, na-, nas- (8), nar- (23) -eisei hd. er-werben , -krigen (9). virwerbin (19). irkriegen (8). v'waruen (11). vber= kommen (110). gewinnen (8b, 23). zuer- griffen t -Jangen (75). *Nan-do, -tes (aus nà- = nomina- ?) i. vocan-do, -tes (76). Nanèa i. dea qd. se. fortuna (76, sim. Br.), t diana de qua 2 Machab. 1 (Br.). *Naniehei v. Nanatheus. NAR *Nanquidem v. Nam. Nans swimende (9). *Nansturcium v. Nasturtium. *Nantes v. Nando. *Nan-tidus, -cidus (74) i. fetidus (76. aus vetitus). verpotner (74). Nanus, nauus (alph. nanus 134) (cf. gnanus) hd. ge-twerg, -twerche (19, 133), -twergk (4), -querck (3), -zwerg (21), -tzwerck (152), -zwerch (7). ein getz werg (sic 67). dtverg (20). dwerch (23, 132). dwarch (11). hd. zwer-ch (18), -g, -gk (70), -ck (66, 151), -glin (76). kurtz herdmanlin (128). *Nap-a, seltener -us, -ys, -is, i nopa (74) (i. rapa) raba (Gf.). hd. rube. nd. rove, rape, ripe (8b). nap, var. nopp (64). stegrub (64, 126). gelb-o. steck-ruob (9i). sticbelrube (125). steckel- i bortfeldische ruben (114). schwelt rupp (6). swelrup t gottin der plumen (74. cf. sq.). Napea dea florum (Br. ). gaedynne der bloemen (147). *Napea (cf.prcc, sqq.) rubensamplum (74). *Napeium v. Napeum. Na-, nea- (47) -pellus venenum per- niciosum (47). napelkrut (123 &c). narren-, munchs-, ni. motrinex-kappen; ysenkut-- lein, rapenblumen &c. (143). *Nap-eum (74, Sum. v &c), -ium, -eium (24), -eos (Sum.), -onum (8) rube- (8), kupen- (sic 85) -same. robe- (24), raten- (74) -sat. roubesam (47). sen-ffe (5), -if t -ef (Sum.). *Nap-i, -is (94a) ags. nep (136), naep (94), naep (94a). *Napium v. Napeum. Napo-, napu- (141) -eaulis ruberà kompst (123). cumpost, var. ruoben-c. (64). *Napo- v. Nupa-gundium. *Napolus (i. lolium) hedricli ein vnedel kraut 0. dotter das im flachs wechst (74). *Naponum v. Napeum. *Napp-a, -us (Gf.) (cf. hanap, eim= bria) napf (74, 75, 93). napb (Gf.). *Napsus v. Nasutus. Nap-ta, selten -tha, naphta (Gf. ), naeta (i. resina 76) (i. genus fomitis Br., g. fomenti 94, gemi formitis sic i36b, purgamentum lini, linum ardens 110, limus a. 132, instr. quo pergami num raditur 9, herba 11, 19) aswinga (95). abschwing (7). ab-, a-swing; agen (74). ayne (8). werek, keekels, seheve, vese (147). werck von flachs (68). ertlin (95). olitrestir (Gf. ). peterol (128). ags. blaecteru (94, 136); tyndir i. genus fomenti (94); nùpta i. g. f. ryndir (136). doeffhus (t) euterneßeln (19). doue vit= tele (11. v st. n?). *Napta v. Nepeta. *Napu- v. Napo-caulis. Napus v. Napa. *Naphona (i. arthenio &e.) segei (74). Naphta v. Napta. Nar ( i. fiuitius i f or amen nasi ) eyn wasser (9). naß loch (76, 110). nesehol (11). naß (68). naeß (132). *Narcisci v. Nancisei. Nar-cissus, -dissus (17), -ciseus (47, 68), -tiseus (24), -cusus t -eulus (76) NAS (cf. holli) holcz-lilige (17), -glig (7), -gilg (6). holt Iilie (24, 47, 85). rot lilien (91). braunrot lilgen (111). vnser frawen gilgen (126). hornungsblumen l zeitlosen (114). lioncz zunge (17). wasserplum (74). Nareissus luteus, pseudo-n. vcht-, hornung-blumen, zeitlosen, ni. sporkel= bloemen (116). Josephsstab (kì.). Nardu-s, t -m (110) baum 0. salbe (8). paum (9). salbuurz (Gf._). nardus (1). spiek (12). spot (? 87). wolriecbend krut (110). zeitkrawt, prunkreß (74). nard- um, -inum (no) salb von nardus ge= macht (68). sulche salue van n. (132). nardus agrestis v. perpensa. n. indica t syriaca edelfrembd, wolriecbend spi= kenardi (114). nardus-picatus (23), -spi= eatus, -pisticus, -pistitus, -piseium (76), -pistica (114), nardum - pisticum, t -piscatum (no), t -spicatum (Br.), nardi-umpiscatum l -pisticatus (132), -spicus (133), -spicatus, -spicatum (76), -pistatus, -piscatus, -pisticus, -pisti= cum, -pistum, -fleatus (cf. spicanardi) hd. eyn salbe; vngevelschte s. (9), nar= diß s. (5b), nardus salben (1), gantze vnd lautere s. (75). nd. en zalue. seben getzit nardus pistitus (12). n.-uarius welisclimilch (74). Nare hd. swy-, schwy- , swu- (7), nd. swe-mmen. Aie- (10), ili- 1 flo-(12)-Ben. *Na- v. Ea-refieri. Naricus i. brucus cuius nares sem= per stillant (Br.), brutus (147. cf. Gì. m. vv. narie-i, -us) nasentryfig 0. schno= derig (no), rotzig t tryfnasig (68). druypnasich t snoticb (132). des riase altijt onreyn is (147). Narire die nase sim. rumpffen(no), schrumpfen(i09 hd.), butzen (68), schort zen (132), scborten (109) , afhouwen of snijden (147). be- (68, 109, 132), ver- (110) -spotten. Naris hd. eyn nase-, naße-, naß-, nasen- (8), raucb (111) -loch. der nesen 1. (12). nase-lach (21), -locher (pi. 16). naßelich (5b). naeselock (20). naeßgat (132). nasen- (23), nezen- (22), nes- (22b), -hol. liesse (Agr.). Narrabile verkunt- (no), vertzel- (132), ertzelber- (68) -lich, -licht (nob). Narrare hd. nd. raden. hd. raiden, ratten (6), rotten (77), sprechen , er-, ver-zelen , sagen (9), offenbaren (76) ; v'-kunden (110), -konden (6), -kinden (76), -binden (sic 7), -kundigen, -kondigen. konigen (21). vertzellen (132). nd. v'- tellen, -teelen, -trecken (ìos). Narratio sage mere (20). erzelung (68). ver-tzelinghe (132), -kundung (110). Narrator seger t roeder (20). *Nars-eureium, -tucium&c. v. Nas= turtium. *Nartiseus v. Nareissus. *Narto (aus nardus? tartarus?) peh (Sum.). Narus (cf. gnarus, nauus) wyse (8). weyse t cluck (9). Nasale datdie nasebescbermpt (147). *Nasalis nase bant (7 sim.). *Nasareth v. Nazareth. ^Nascale v. Nastula. Nasci hd. ge-bern, -borii (5, 21), gè- born werden, w. g. nd. gbeboren (23), werden gh. (22), warden ghebaren (11). NAT 375 *Nas- v. Nan-eisci. *Nascula v. Nastula. *Nasculus knefel (9. cf.prc). nespel (arbor t fructus eius 76). arspelle (Sum. dem. von nates X nespelle). *Nasea (piscis) rusche (104). *Nas-ellus, -iculus nasel, var. uaßlin (75). Nasitergium naesen- t snucze-duch (20). rotztuch (74). Nasiterna nd. coel-, spoel-vat (ii6). *Nasoromeum v. Nosodoehium. Nas-osus, -utus (4, 125 &c), -urus l napsus (76) nasicbt (4). hd. groß-, groit (147) -nasich. twcbs; schlw; vor- schlagen, -lcckert (i. versutus 125). Nass-a, -is (cf. gurgustium) hd. ruse (8, 9), revse (3, 4), reuße, reuß, reisch (91), rise (49), ruß (17), rinß (76), reuyne (sic? 152); fisch-ruß (88), -ryßen (125), -korb, -korp; vischekorpp (19,20), -korp (152), l kayr (19). caer (106). kar t alecorf (99). *Naste!us v. Nazarenus. *Nastorcium v. Nasturcium. Nas-tula, -eula, -ula (8) , -tulis t -tlo (Gf.), -tulum (20), -eulus (q. v.), -cale (75) (i. tenia 93, monile q. v.) nest-ila (-tlo Gf.), -el ?jnfel henkel (93). bend-el (20), -ichin (20 &c), -eken (11A chopfelin (Gf.). heftel l heckel am het- tei (75). hefft-igen (3), -cbin (8), -lin (76), -el (4). helftchin (9). Nastur-tium, -cium, l nastorcium (153), narstu-eia (Sum. v), -tium (76), gew. -eium, -reium (47, 74), -rcia (105), mars- (1), ar- (45?) -tueium, nan- (147), ca-?nau- (Sum.) -sturcium, nar= scurcium (74), sturcior (4) (cf. eardam- us, -um, timbra &e.) ahd. ags. cressa (136b, Gf.). hd. cress-o, -e, cbresso (105, Sum.), kreß, kress. hd. nd. ker-se, -tze (12, 23). chers (1). carse (20, 22b). kre-ste (Anz. 8, 406),-SSÌch (88, 144), -Big (126). kir-se (Sum. v), -sche (17). kaers (97). carsscruyt (147). kressenkrut (110). prun- l garten-kreß(74). dy gart-kyrse, spätes Marg. -kresse ; boh. polska ryer= zicha (rericha Kon.); sturcior brunkyrse (4). prun- t garten-kreß (74). borne kresse (10). bruigcresso (131). ags. lec= cressae (136), tuuncressa (94), tuneaerse (94a). pruystcruyt (132). nastur- 1 narstu- eium kerse; ostrutium brun-k. (85). nasturcium aquaticum brun- (93, 153), ort-ulanum (153), -ense garten-kresse (93), -kreß (153). *Nasula v. Nastula. *Nasu-rus, -tus v. Nasosus. Nasus hd. nd. nase. naese (20). naße (21). naß (6, 134). neze (11, 22). Nasus aquil-inus, -us ni. een domp= hooren &c. (ne). Nata dochter (132 sim.). hd. nd. eyn, en geborn d. eyn g. 0. tocber (sic) ; toiehter (7). *Nata v. Cancer. Nata-bilis, -tilis geschickt zu schwimmen (110). abel om tzo swemmen (134). Natabulum swime (125). Natale geburt (20, 65) zfl dem hymel { hymelsch g. (65). *Natalieius ding das zuswymmen. gehort (74). 376 NAU NAU NAU Natalis ge-perleich (1), hd. -berlich, -barlich(6), -berlic(23), -borlic(22),-bort (8b), -burt der heylgen (8). vorscheydunge der heyligen (*. natalicium 9). Natalis domini weihennechttag (9i). Natali-tia, -eia geperleychait(l). hd. nd. geber-licheit, -heyt (21). Natali-tium, <7ew.-eium hd.n d.gebort. heilge g. (8). hd. geburt. ein tag (68), zyt (no) der g. ein dach van geboert (132). Natans swemender (9). pi. swim= ment (i4i). Natare hd. swy-, schwy-, nd. swe-, srne- (99) -mmen. schunnen (sic 6). swemen (13). Natatilis v. Natabilis. Natatio swymmunge (20). Natator hd. swym- (8, 9), schwim- (u o), swe-, swera- (132) -mer. smemre(99). Natatori-a, t -um (li) vrsprinc (121, 141). gesemnet wasser (25). eyn wiger (7). weyer, wage, vischgrub (74). Natatorium (cf. prc.) ein wasser dz man nit gewatten kan(65). swemme (16, 75). swemmelich (8). swymmunge (9). quellender vrsprunck (74). Nat-es, -is, l -iea t -ieula (147) (i. elunis) hd. nd. ars-, hd. arß-bille (20, 132, 147, Gf.), -bil (97), -ville (8b,22), -belle (8, 16, Gf.), -beli (93), -pelle (95, Gf.), -belleg (9), -belge (pi. 125), -balle (4), -ballde (3), -boi (12), hd. -backe, -back (110, 134), -bag (6, 133), -backen (20), -packh (1). arßpackenn (pi. 111). ers belle (23). eers bilie (11). agterbillen (99). huff (6). hesen (12). *Natex v. Natrix. Natie-a, -ula &e. v. Nates. Nathineus v. Nanatheus. Natio ge-sclecht (i5i), hd. -slecht, -schlecht, -schlacht (134), -sleehte (23), -slicht (21), -slagte (99), -purt (i5i), -purd (1), hd. -burt, -buert (11), -bort (23). bord (22). hd. voleke. wolg (8). Natiuitas hd. nd. geber-unge, -inge. hd. ge-burt, -bort. nd. gebuert (11). irdisch geburt (65. cf. natale). *Nator sweemmer (11). Nat-rix, i -ex (141) i. rina- (Br.), runa- l ma- (76), nata- (141) -trix l serpens. wasser-nater (9, 17), -nptir (8). Natura hd. nd. nature, natuer (21). Naturalis 1/d. natur-, natuer- (19, 132) -lich. filius n. basthart (68). Naturalitas naturlicheit (20). Naturaliter naturlich (20, 75). *Naturari (22b), -re arden (22b, 147). digen, bequinen (22b). natur-en (147), -lichen thun (75). *Natus v. Nisus. Notus. Natus hd. nd. geborn. gebaren (11). hd. ein geborner; son, sun (6, 9). nd. sone. *Natus swymmende (8). Naual-e, pi. -ia schiff-stat (91), -mat (135), -stelle, ni. helling, de werf (116). station der schifi (88). Naualis hd. schifflich. nd. sclieplic. bellum nauale schiffstrit (no). strit= scliiff ino''), ein strijt ter zee in schiffen (132). *Naualium (anders G).m.) v. Nouale. Nauarehus schiffstete (74). Nauare rischlich dùn (17). reischlich tun (8). Nau-ei (74 &c), gew. -si, -sia (18), -se (133), -ce (75 var.), mansi (74), rauei (1) daz mitten in der noz ist (8). grubs (74), hut zwischen der schei vnd des kerns (75), das bitter hutlin (110) in der nuli keren-huttlein (9), -schal (6). kern-, kernel- (22) -sehelle (22, 23), hd. -schale, -schal, -velgin (5b). cheren-vel (2), -veld (1). ein kerns schei (5). bolster van den noten (107). bloester van nuyssen (132). notò scheide (17). nuC-butze (Das.). die mitte (67, 133, 152). schelffen; schnitz; rinden; buttschge; außwuscheten; gusel (126). nichtz (74). Nauei-, nausi-, neuei- (18b), nuei- (76) (t. vili-, fili- 3) -pendere hd. nit achten. v'nicht-en (9), -igen (18b). eysin t wullin nausip. >< nausea ! (8). Nauclerus hd. schifT-herre, -herr, -meister, -man, -er (no), scheffman (1, 3). schiman (sic 151). nd. en schepher; eyn schip vp de water (22b). *Naudi snachanti (Gf. 6, 839). *Naueare v. Nauseare. *Naueta (i. port-us, -a 3, poreus! 18; anders Gì. m.) haue (22). vber (17, 4). vfer (3). schvm ebber (18). vr-, an- far; gestat des wassers (74). *Naufraga (cf. nau-freda, -preda) schiff-broch (i32j, -raub (110). Naufragare, -ri her- (17), v'- (8b, 23) -drincken. ertrinken (9). irdrenckin (8). hd. schifi"- brechen, -br. zu wasser (110, 132), -broch (9). sceyp bruech (97). seheff prechen (1). schip- (22), schep- (23) -brecken. Naufr-agium, t -igium (147) hd. schiff-brechunge, -bruchunge (20), -bruch (110), -broch (8b), -verderpniß (17); seheff prechung (1), schiffe broche (5b). nd. schep-breckinge, -brockinge (11); grunt roynghe (22). Naufragus schiffbrucke (20). schip- broke (11), -stoten (106). *Naufreda (i. rapina nauis t piscis 76. cf. nau-fraga, -preda) schyfiroub (68). *Naufrigium v . Naufragium. *Naugus i. vanus t vacuus lai. (76). Nauia strengkeit (110). clockheit (132). *Nauiare v. Nauigare. Nauicula cleyn schiff (8, 17), schiff- gyn (132), -lin (110). schifflin (68). weber- sch. (i. radius 93). scheppekin (23). snicke(22). seheff (1). dy schofipule(125). Nauieularius (1. naupieus q. v. 9) ein schiffmacher o. bewarer (110 sim.). Nauigalis hd. schifflich. Naui-gare, -are ( 18b ) hd. schiffen, scheffen (1), varen, vberfarn (10). nd. sche])pen. Nauigatio hd. schiffunge. schijff furunge (20). Nauig-ium, oft i -atio schiff-unge, -fart, var. -ert (65), -lin (i. naulum 7. st. -lon).ehm menge der schiffe (110). ver= gaderinge der schiffen (132). scheffung (1). schep-unge (5b), -pinge (23). farung mit dem «chieff (4). *Navimaehia &e. v. Naumachia. Nauis hd. schiff, schyeff (66), scyff (12), scipf (13). nd. schip, schep. nau (93). Nauis rostrata streit schiff l sch. zu dem streit gemacht (75). Nauita v. Nau-ta, -strologus. *Nau-, t naut-itare schiff laden o. ent-1. (110). zu schif 1. (68). goet sche= pen (132). Nauiter neusser-, frutig-, embsig- lich (126). ags. horslicae (94, 136). *Nauitiata schiffstat (16). *Nauitica v. Naustrologus. *Naula (i. noia) sehelle (125). Naulum (cf. nauigium) hd. schiff-, nd. schep-lon. sceyploen (97). ferschetz (93). veerscat (si). Naumachia, navima-chia (147), -eia (Gì. m.) hd. schiff streit sim. strijt des scheeps (147). Naup-icus, -itus, -egus ( 116 ) (cf. nauieularius) hd. schifi" mecher sim. *Naupitari schiff machen (9). *Naupitus v. Naupieus. *Nauplium (-ia ludus Br. x nabu= lum) seitenspil (93). rotte ein sayten= spil i. decacordium (74). *Nau-preda (piscis Gì. m.), -praedus (97) hd. schiff-raub, -raupe (133). sceyp= roof (97). *Naupredari schiff rauben (9). *Nausatio ags. uulat-ung (94), -ing (136). *Nause v. Nauei. Naus-ea, -ia vn-wil (7, 65, 75), -wild (6);-willung(93),-uuillo,-uuilloth,-uuiledo ; uui-, uuu-llido sim.; uuilloth sim. (Gf.). hd. wull- (9, i-'O, 74, Gf.), vnwull- 1 swelck- (74), full- (Gf.), woll- (8, 17), well- (21), wolger- (5ab), wulger-, vulger- (151), schwulger- (134), walger- (12), worg- (20), wyrg- (110), wor- (18), erk- (126), nys- (8b), es- (9) -unge, wal-ginge (23, 132), -ginch (97), -liche (11). gruw (7, 65). gruer, graue-r, -ck; gull l gullen (75). gruse-n (10), -1 (8). datò grawsen t gra= weu(ii4). spia (Gf). e- t ei-ckel (Hen.). erkumb,nZ. walg-e, -inge, qualicheit (116). faeere nauseam vnwillen; kotzen; er= ken (126). Nau-seare, -siare, -eare, -stare (76) willon£vn-w. (Gf.). mik ewillet (nauseo 131). wullen (1, 20, 74, 100). vn-w. (74). wuln (18b). wollen (17). wellen i eilòen (21). hd. vnwill-en, -igen (88, 110). hd. (19) nd. walghe-n , -rn (23 , 78). walgen t spuen (99). wallichen vmpt harte (11). wolgern l spigen (5). hd. wu-, vu- (i5i), swu- (69), schwu- (134), sehwi- (no) -lgern. gullen ; gruen l grauen (75). gru- (8, 64), gra- (9), gre- (64c) -wen. ont= hertzen (132). erkumb (116). echelen t tìauden (71). worgen (18). \virgen (76). sich wurgen l koken t brecken (114). nysen (8b). offreczen t koccen (13). kotzen (88). *Nausi v. Nauei. *Nau-sia v. -ci, -sea. *Nausiare v. Nauseare. *Nausi- v. Nauci-pendere. *Naustare v. Nauseare. *Naustra (aus hau- X tran-stra X nauis? cf. sq.) en water molde l en schep bant (st. banc? 23). NEB NEC NEG *Naustrologus [i. nauit-a, -icus &e.) schiffman, stewr-man, -meister (74). *Nau- v. Na-sturcium. Nau-ta, -ita hd. schifi-, nd. schep- man. fehr (126). Nautilus (piscis) schiffkuttel (114). *Nautitare v. Nauitare. *Nauus v. Nanus. Nauus ernsthafftig 0. streng (no). scimeli (68). haestelich (132). weyse, cluk, reseli (9). frutig (126). nufer, anhebig , handtvest (128). Nazarenus, nasteius (7) (i. florens 65) hd. nd. godes, hd. goddes, gottes, gotzman. godegebin (8b). griinender (65). Naz-, nas- (5b) -areth nazareth (1). nasaret (5b). Ne das jcht (1, 5bJ. daz nicht (7). hd. nd. ist daz, das, dat nicht l icht, nit i vt (6, 18), etwas (76). nicht (76). ne (99). *Nea- v. Na-pellus. Neapolis newe (9), nuwe (8), nu (5b) stat. neapels (1, 110), napels (132). na= plis (68). *Neba {cf. nepa) en visch (11). *Nebeta v. Nepeta. *Neblus v. Nebulosus. *Nebolo v. Nebulo. Ne-, t nem- (75) -bria tysem (i. muscus 4. cf. nebris = musina?). schurtzfel (i. corium ceruinum, vestis, sacerdotis, pannus mundatorìus pertinens ad equos 76. cf. nebrida). wisch-, var. vns-j.i wusch-tuch (i. sudarium cum quo mundantur equi 75). Nebrida (i. pianeta Br., anticorium, nebris. cf. rebrida) schortz i schortze dok (12). hd. schorz felle sim.; schnrtz- f., -fai (6), -duch (10). sclmrtze- (133), schirtz- (no), schot- (132) -fel, -fell. scherce vel (13). snutze doche (19). schepeler (13 sim.). *Nebrinare {edorum) mechtzen als die kytze (74). Nebris (i. pellis dame , lyncis cerni no sim.; p. pater capre t centine t mu= sina animai 76. cf. museio &e. ; oft i. nebrida q. v.) hd. hirtze leder (5); hirfì-hut, -haut; hirtz fel (68, 110), hertz veel (137). nembris hinden t h.-vel (9). hinde vel (8). Nebul-a {pi. -e), -o (64) hd. nebel, nebbel. nd. neuel. ni. mist (116). (i. tennis panis) hypp (64b). hypp-y (64ac), -en t restwyiò (no. cf. Mxorium). vn-rat (3, 8, 12, 23, 4. cf. ob. h. v\), -radt (1), -rayt (5b), -rot (9), -racht(5b), -drat (67, 133). vmb-drath (66, 69, !70), -brath (134). mandaten bort (12. cf. Sm. 2, 595). wint offeltre (99). nolen eft wavelen (109). noelen off waffelen (132). ni. vluwe (i. tendieula 116). Nebulare hd. neb-eln, -beln (7), -elen, -leu; niblen (76). nd. neuelen. hyppen bachen (no), nolen l wavelen (109), noelen l waffelen (132) backen. Nebularium seheur (125). *Nebulator (-arius gì. m.) vnreter (8, 9). *Nebulatrix vnreteryn (8, 9). *Nebulo v. Nebula. Nebulo ii. gulosus, leeeator, leno, ribaldus &c. e/1, nabulo?) riff-egan (5), -iun (76). ruffian (23). ribalt (11). ryebalt (20). ryballde t bube (19). ruffer (97). laicher mit siner kunst (75). duchler, dockmufier, stiller, verschlaher &c. (88). lotir (9). lottersbub (126). bui (21). hd. lecker. eyn farn schuler ader eyn onaden becker (7 Mrg. cf. nebulator). peck; vnsteter an worten (74). nebu-, nebo- (94) -lonis ags. scin-lecan (136), -laecean (94) cf. -laeca a magician, conjurer (Bsw.). Neb-ulosus, t -ulus i -lus (76) hd. ge-wulckig (75), -nybelt (65, 110); neb- elecht, -lig (68). neuel-ich (11), -achtich l doncker (132). duncker (23). hd. tu- (6), du-nckel. vnrat freßer (8, 9. cf. nebula). Nee hd. nd. noch. nach nit (5b). nit (6). vnd nit (68). Neeare hd. nd. doden. hd. to-, tod-, tot- (6), tet- (76), do-ten ; deden sim. uerslan (99). neeo vi doden mit holeze; avi d. mit isen (17). *Necarus v. Necharus. Necatio (i. submersio Gì. m.) dodunge (20). Needum hd. nd. noch nicht. hd. noch nit. nochtan niet (11). nach dan nycht (19). nach nyet i nyergenna t donnach nyet t nachdanne nyt (20). vn auch (18). Neeessare nodigen (18). Neeessari-o, -e [i. neeesse) hd. nd. notli-ch, -ken. Necessarium (i. cloaca 110) orberlich (132). Necessarius adj. sbst. hd. nd. not-, orber- (132, 147), pronte- (132) -lich, -lic, -turfftig (no), notzelech (5b). durftig (68). hd. ein frund, frunt, frewnt (9). Neeesse (nóce) not (9). hd. notlich. or-bare (ìoe), -ber (99). Necessitare hd. nd. nodigen. hd. notigen, noten (21), netten (76), an nottigen (1), noitdorfftigen (7). not (no), by not (6S) zwyngen. by noet dwyngen (132). Neeessitas not (23, 68). hd. noyt. noyd (19). noet (132). notte (21). hd. not- durfft, -turfft (no), -urftikait (76). noyt tarfftikeit (7). Neeessit-udo , after s t -as ' jamer t not (12). ganez (17), g. vnd ware (8), g. vnd wore (9) frunt-, frewnt- (9) -schafft. vrunt- 1 maag- (68), l maech-(132) -schafft. *Neeessus hd. nd. not-lich, -lic, -tig (2), -ig («'. oportunus 1). Necis tot (9). dot (8ab). doyd (19). Neenon vnd (8). vnd auch (9, 17). Neequic-, nequa- (94) -quam ags. holunga (94, 136). *Neerementum (st. exer. ?) spriu (Gf.). Necromantia swartze konst (132). schwartz kunst (no). Nectar tranck der gotter (88). sufi (1, 110), sieft(68), sufi t twalm- (9) tranck. sufte (8b), dalen- (17), Inter- (133) -drang. hd. 1.-, edel- t dolen- (8), soissen (132), nd. lutter-, kers- (78) -dranck. lauter- (66, 134), siili (65), suli edel- (75) -getranck, -tranck (134). sieß (76), honec- (Gf.) -win. malmesier (75). seim (121, Gf.). honicsaim (104). *Nectare v. Neetere. Nectar-eus, -ius sernig (Gf.). sufi (17). uan clarette (99). *Neetarius {cf. sq.) ein ding vom necker o. neckerische d. (74). *Neetaritumuinum necker win (76). Cf. nectarites alantwein (kì.) ; necharus. *Nectar-ius v. -eus. *Neetarus v. Necharus. Nect-ere, -are hd. knu-, knu-, kny- ppfen; knup-phen (7), -pen; knu-, kni- (18), kno-ppen. knopen (99). knutten (12, 23). knoden (71). hd. nd. stricken. zu= sammen-knojDpen (8), -binden (8b), -heften (9). toe hope knutten (11). naygen, pnantzen (-ere 74). Neeula todtlein (74). *Nech-, nect- t nee- (75, 76 ) -arus {i. fluuius vltra heidelbergam 75, circa quamerescuntvina 76) der, dy (125) neck-ar (75, 91), -er (125). Nedum noch nit (110). nitall-ein (132), -en (68). Nefa- v. Nepha-. *Nefilis i. iuuenis railes (76). *Nefre-des, -dus v. -ndus. *Nefresis v. Nephresis. Nef-, bissw. neph-rendus, {bissw. untersch.von) -rendis, nefre-ns (v. a. 1618), -ndes (6, Gf), -des (7), -dus (74) spinine varchelin (Gf.). spynnen- (10), spynde- (13), spiin- (4), spon- l spen- (9), spin- (8, 16) -ferkel. span- (-es) t sug- (-is) -fark (6). spone- (23), spene- (12), spen- (22) -ver ken. spaen werken (97). spin- farlin (v. a. 1618), -ferhn (no;, spon-, spo- (75 varr.), sug- (76) -ferlin. spansau, vlg. var-, var. va-ckel (75). sawgfarch= lein ( 74 ). eyn sugende (18), suge- (5), sogk- (21) -ferckeln. ein sug freckeln (17. wetteràu.). jugwercklin (7). sucfei- cel (3). seugschwinlin (110). ein iung schwyn (68). swein, parck (74). verken t soechken (132). geelte (i. porca domestica 11). ghelde (106). ni. vigghe (116). *Negabilis weygernde (20). *Neganter v. Negatiue. Negare hd. v'-sagen, -czagen (9), -leuken, -leyken (21), -tzien (12); leuk- en, -nen (19); leug-en (9), -nen (75d, 110, 134) ; lognen (6), legnen (67, 76), leynken (5b). nd. v'saken, lochen (23), loggenen (99). leuben (20). hd. nd. weygern. we= geren (19). hd. widersprechen. Negatio weyger- (11, 20), weger- (19), leugn- (75 var.), leuk- (20, 75 var.) -unge, -inge (11). leuminge (20). *Nega-tiue, ì -nter (75) wyegerlichen (20). lugen-, varr. leìgen-, liegen - lidi (75). Negatiuus wey- (11), we- (19) -ger= lich. leuckende (?) weygewerde (20). Negator leucker, var. laugner (75). Negleetio versumung (110 sim.). Negleetus ver-sumpt (68, 110), -sujrmt (132). Negligens eyn vorsumer (5b). sau= miger, varlessiger (65). Negligenter versuyme- (132), ver= sum-, varlessig- (65) -lich. Negligentia hd. 'vorsewnyß (4), ver= sawmnußs (1): v'sum-eniz (5), -nifi, -uug (5b, 6), nd. -icheit virsumighe (19). hin- (91), var- (65) -lessigkeit. Negligere hd. nd. v'sumen. ver-ges= sen t -lassen (no), -rokelosen (132). *Negociamen v. Testamentum. 378 NEM *Negociari hd. werbeii, ge-w. (7), be-w. (8), werffen (1), scliaffen, boyt-sch. (19), handlen t kauffen (no), keuffen, keyffen (12); kauff-slahen (9), -slan (8); vm-cken t schicken (17), zu sch. I ze schaffen haben (75). hd. nd. wercken. nd. weruen, wruen (97), boetscappen (11). koefmanschafft (132), comenscap (107) doen. *Negociarius kauffman (20). Negoei-atio, l -ositas (147) kauff- manschafft (no sim.), -slagunge (20). coipmanscap ( 147 ). scliaff- i beschick- (110), werb- (65, 68) -unge, gewerb tri= bung (65). geschef-te (15), -tnisse (8), -nisse (9). Negoeiator hd. werber. nd. weruer, waruer (11). hd. kauff-, koff- (68), koeff- (132), coep- (11) -mau. coeper, ver-c, gelder (147). schaff-ar (1), -er (132), -ner (68, 110), geschef-ter (9), -fer (8). hanti&= rer (91). veyrer (2). redrer (1. nhd. rheder). Negoci-ositas v. -atio. Negociosus ge-scheffnig (nob), -schifftig (noa). scheffer- l keuff-licli (20). voi geschefftes (68), beschickeit l schat'finge (132). arbeitseliger (65). *Nego-cista (i. mercator i institor 76), -cita (147, gì. m., Br.), -tita t -tista (gì. m.) kauffman (20). huerlyng, dachhuerre ; coip-, meers-man (147). Negocium hd. nd. geschefte. ein werbe-g. (5b). schefft (21). hd. ge-sch., -schafft (1, 6), -scheffde (20), -schepff (65 var.). geschechte (22). scbaff-ung (76), -inghe (132). beschaff- (109), beschick- (109) -inghe. bot- (68, 110), boet- (11, 132) -schafft, -scap (11). hd. werb-e (71), -nis (49), -ung. werf (12, 13, 14, 23). warf (109). gewerbe (8, 9). hd. werck. kauffschacz , frage , sache , kriech (20). sach (71). negoti-o, -a (136) ags. une= motan (94), un emo (136) : unemta vnth- out leisure? Nemanc-ipi (74, Br.), -eps (74, Br., GÌ. m.) vnaufigebens kindt; das mau in die hend' nit gef'assen kan als ecker vnd wysen das erst. alter primula (74). *Nemari v. Neniari. *Nembri-a, -s v. Nebri-da, -s. *Nem-e, -ia v. Nenia. *Nemeticus (: nemesis) guustig (10, 12). *Nemisar v. Nenuphar. *Nemo wilde maeesamo (Sum. vi). Nemo nie- (5, 7, 11), ne- (21, 23) -rnant, -man (7). nimen (6). numment(22). *Kemo- t tberio-phylax walfurster (125). *Nemor-ius v. -osus. Nemor-ositas (Br. ), -isitas (gì. m.) buscheit (20). Nemor-osus, -ius bu- (8b), pu- (8, 9) -schecht. buscheck (19). buss-chich (11), -cttig (20). waldi-g, vlg. -eh (75). forstig (112). Hempe hd. werlich. warleke ( 99 ). zwar (8). *Nemresis v. Nephresis. Nemus hd. nd. busch. pusch (8b). boscli (132;. hd. walt, sehoner w. (93); wald l forst (6). nd. wolt, waelt (11). worst (100). NEP *Nena (i. lena, cf. neno) pubin (75). *Nena v. Nenia. *Nenfresis v. Nephresis. Ne-nia, -na (1), -nie (64b), -me (74, 76), -uia (64c), -ma (68), -mia (cantus quo pueri pacificanti//)', nonien monomo= topeium sic 76) (i. i'esc-ennine, var. -inine 76) chlagisauc (Gf.). gesang der weibersodiekintstilìen(75). g. (74), g. das man thut (75) vber die toten. dotten-g. (64). selen leich (1). logenen sg., gen. -e; wigen ìjQtpl., gen. -orum (8, 9). giposi (141. cf. Gf. 3, 217). susennyn {sg. 8). susen (76). Das in unaern Voce, hdufige suseninne sim. vuvviov (cf. Dz. wtb. 238 sq.) lehnt sich hier wol an nenia, nenie arum prò Carmine quod exequiis fune- rum decantatur (76). Neniari, nemari (76) (i. mentivi) lu- (9), li- (8, 21), He- (75, 76) -gen. den toten singen (64). *Neno (i. leno) pub (75). *Nenon vnd (8b). Nenu-phar (85, kì.), -far, -for (64), neuphar (Sum. v), nenifar (74), nemi= sar (125) , mufra (q. v.) see-bluom (91), -blumen (20, 73), -biomen (153), -wurtee (64, 77, 123, Sm.), -plat l -crenich (Sm. 3, 179). se- (13, 47, Sum.), sey- (12) -blat. sebleder (24). seblome (85). sehewurtz 0. blumen (125). schneplum (74). haar- (Ki.), hor- l hortz- l koller- (72), hartzT t herculis- 1 kaller- (73) -wurtz. harstrang ; wasser-lilgen, -raanen (143). *K"eofidus v. Neophitus. *Neoma-eliia, -lchia (74) neuer streit (74, 75). *Neoman - chia , -eia (i. manuale t strena 76) uew lon (9). nu liet (8). band gift (76). Neo-menia, -mia (23) hd. nd. hoch- zyt, -tit. daz hochgezitt (30a). hostede= doff (8b).-nu mane (8). neuer mon (75). *Neopitus v. Neophitus. *Neopolitanus ueopolitaner (5b^. *Neoptatio [aus nepotatio?) vnkeu= scheit, po!3heit (74). Neo-phitus, -phieus (5b &c), -pitus (136), -fidus (X fìdus) uewlich getawft i n. bekart (9). ein nuw- i kurtz-lich bekerter (65). numigedoff (8b. cf. neo= menia). nulich gedaufft (8), getoufft (68). nyelinge gedoefft (132). nuwelingen ge^ dopet (99). nuling (17). eyn vn (st. nu?) eristen (5b), neuer cr. (64c), neuwer cr.- mensch (64b). geteufft (110). neuer i neuling im glauben (75). *Neorgaminus v. Energumenus. Neo-tericus (100), -teritus (132), -tetieus (20), -tericum (134 Mrg.), -tieus (68) fersch t frisch (20). nuw (134 Mrg.). Nepa (cf. nepa, vipera) nater (93). notir (8, 9). en ader (23). vnck, slang (74). hd. nd. slange. schlang (6). ags. habem (94), hafem (136). hurre (8). hur (9). Ne-peta, -beta, -pita (71 &c), -pica (4, 47), -pitha (v. ealamintha), -pheta (114), -pta (74, 75, 95, Anz.), napta (87a, 146), nereta (94a) (i. ealamentum 4, 75) muntz (6). wild miintz (111), mintz (91). wizminza (105, Gf. ). bacìi -muntz (146), -müntz (87a). sigeminze l simiza (Gf.V simzo (87). simeza (101). tìmiza (sic 103). NEQ se- (47), si- (24), ags. sa?- (94a) -minte. su= mute (?) t kattemynta (84). katzen-mintze (Fr.), -kraut (74, 105), -wadel (74), -wedel (75). wifówurtz (64, 123). wilder poley (114, Ki.j. berg-muntze? -wurtz; nept-en, (kì.), -e (93). nebeta (Gf.). nept (75). Stein-, l snee-, vav. sne- (74) -mintz (74), -mintze(Sum.), -muntz (Das.). stineminte (Sum. vii), suniha (131). vnnutzkorn als treffs , raten ( 74 ). nep-pita t -ica czu latine, ealamentum in krichen by- t bi-mineze, boh. wlasska mata (4. cf. nepeta cataria boh. koriskà mata Nmn.). madekrut (Anz. 8, 408. cf. boh. mata? magdkraut matricaria Fr.?). Nep-os, -us hd. nd. ne-ue, hd. -ve, -fé (8, 9), -be (5b, 12). eniek-lein (74), -el (4, 75). moch (22b). mogen (pi. i. propinqui V. a 1418 Sm.). kinds- (93, 111), kindefi- (64), suns- (91) -sun, -son (111). geudischer (74). vnkewscher (9, 74). luxu- viosus sicut brehusen (6). *N"eprus v. Burga spina. *Nepta v. Nepeta. Neptis hd. nift-ili (-il? 6), -eie (12), -il (5b), -el; nefyn (69, 134), neuyn (66, 70), nafin o. enckelin (128) ; kinds- (93, 111), tochter- (91) -t. ; kindefi dochter (64), d.-kint (70). nd. nicht-e, -eken; mach (22b). Neptunus necker (99, 108). *~Nepula,(untersch. v. nebula)nepel (1). *Nepulus nespilbom (121, Gf.). Nepus (i. nepurus Ki., i. cum quo purgatuv culus 76. g/. nippus) ars-wyeseh (8b), -wisg (99). arßwJjß (20). Nepus v. Nepos. ^Nephanditas vndedicheit (10). *Nepha-, selten nefa-ndus (tempore pvesenti), -ridus (74), -rius (t. pretevito), -tieus hd. vn- , vbel- ( 17 ) , misse-, miU-dedig; vn-tetìg (-tieus l -ndus (8, 9), -detiger, -thetiger (1. non dignus fari 68), -getatiger (74), -wirdig. vbeh tetiger o. bose -ndus; id. t mißtetig -rius (no), ein ibeltettiger (76). vbil tetig (-rius 8, 9). oueldediger t boue -rius; myßdedig -ndus (132). missede= lich (19). misdadich i onweerdich (11). vndedich (23). hd. nd. bose-, hd. pols- (1, 74), boß-wicht. boCwecht (21). eyn bofiheit (5). geze (13). *Nephas, selten nefas hd. nd. vn-, hd. misse -, myfi-dat, hd. -dayt, -tad. hd. nd. bos-, hd. boß-heyt. senande (20). vnczemelich (13 &c). schult der leidig- 0. verhandel-unge (75). *!Nephastus vnwirdig (8,9). nephaus= tus (x faustus) vnseliger tag (74). *Nepliatieus v Nephandus. *Nephaustus v. Nephastus. *Nepheta v. Nepeta. *Ne- (nao- kì.) -philax hueter des tempels (75). Nephrend-us, -is v. Nefrendus. *Neph- (no &c), nef- (4), nem- (75), nenf- (4) -resis, nephritis (132) , neu= frasis (q. v.) nieren sucht (75). lenden sueh (4). dy kewl (i. dolor l langwor venum 4. cf. colica). Nequam hd. nd. schal-ck, -lec (22), -g(21). ein boli (110), quait (132) schalck. hd. schalckhafftig. quaet (11). modyng l lantzage (12). modynck; herensen; NER ynselige bosewycht (22b). bosweyt_(77). der do rint, varr. der rinnet, der ringt, in der boiJheit (65). Nequaquam ( cf. neequicquam ) nichte ('23), mit n. (1, 21)_, mid n. (22), mit nichts (5) nicht. mit nichten nit (6). mit nichte (8, 9, 4), nicht (17). nùt nyd (18). nargent (11). nyrgent na (20). key= ner (20), in k.-ley (68, 110), in gheynre= ley (132) wylì. vmb-suft (17), -sust (8, 9). Neque hd. nel. noch. nit noch (18). vn nicht (17). Nequid daz icht (9). Nequidem ist daz icht ader nicht (17). Nequire hd. nd. nicht, n. en (17), hd. nit mogen, hd. mugen, mogen (67), mochen (5). Nequis daz (8, 17), das (9) keiner. Nequiter hd. nd. schalck-, schelck-, schek- (20) -lich, -liken. Nequiti-a, t -es (no &e.) hd. schalck- heit, -eit, -hafftigkeit (65, 75). nd. schal-, schalli- (11) -cheit. boli- (20, 110), quaet- (20)-heit. betrieglichkeit (65). vnkeusch= eit (no). Nequitiose schalcklich (75). Nequitiosus hd. nd. schalc-, hd. schalck-, schalk- (6, 17) hd. -hafftig, -heftig (6), nd, -aftich (23), -kich (11). voi schalkheit (68). Nere (neo, neones 8b. st. neo nes) hd. nd. spin-nen, -den (13). spin (21). spennen(99). neen(3). newen^bufìen (8C). *Nereta v. Nepeta. *Nere-, neri-, mere- (1) -trix spin= ner-en (6), hd. -in, nd. -inne, -sche. spynderyn (21). Neretus v. Nigellus. *Nerges (aus merges!) garb , ehi kraut (74). *jj ergum-inus , -nius v. Energu= menus. *Nerofagia v. Xerophagia. Neruare [i. neruos dare no &c. ; fìbrare t membrare 75) hd. senen. s. geuen (132). senwen (6). synnen (18). zenen (23). hd. a-, e-, oe- (68) -dern. adern seczen ader legen(17). gaedervlì ziehen (75). snoren ^5, 23). sworen (sic 22). Neruic-osus, -iosus (nob) volpezen l senen (132). Neruosa wegerich (Sum. vi). Neruosus ader-ich (23), -echt (8b), -lich (6). adr-ick (7), -echtig (17). hd. o- (5*1), e-dericht. edrig (76). senicht (5b). zenich (23). synnig (18). voli senen (132), adern (68, 110). *Nerus ti. vinculum, .stneruus)auder, et est qd. populus qui in estate transfor- matur in lupos (76). Neruum eyn boltz (6). Neruus (i. eippus 68, 75) zene (20, 23). senne (22). syn (18). hd. ader. adre (99). ayder >(133). odir (8, 9). semd i oder (77). eyn sene- (5, 132), sen- (126, 128), span- i flachfi- (126), flachs-, belg. vlas- (128), hd. flechs- (ili), bant- (Megenb.) -ader. bantaudern (pi. 77). gè- (64, 65), ga- 75) -eder. waltowahso sim. ; wal i awahs (Gf.). walte- (93), wàlten- (64c, Keys.), har- (64, 75) -wahs, -wachs. pese (69). peise (109). stock (68). dum-st. (75). yssenhalt i block (9). vesser (9). NEX Nescire nicht herkennen t n. en wislJen (17). hd. nit wissen. nd. niet weten. Nescius vnwißen (17). *Ne- v. Nes-sotrophion. Nesperus (cf. sqq.) v. Esculus. *Nespulum nespel (93). *Nespulus nespelbovn (93). Ne- t nes-sotrophion endten-, Mrg. ant-stal (125). *Nesta (cf. nastula sim.)hosen nestel (19). hosueter (11). *M"etagas (aus [seta X neta i. lana Ki.? cf. netegamentum expurgatio Gì. m. ? purste (Sum.). *Netila (cf. migale) ags. herma (Hpt. 5), hearma (94, 136). Ne-, ni]- (,94a) -torium ags. inspin (94a). Netrix spinner-sche (132), hd. -in. nat- (1), ne- (76) -erin. nedersen (8b). *N"etrobi v. Nullieubi. *Netrum (untersch. von nitrum) seife (9). seuff (8;. *Netula wider schich (9). haspel (Gf.). *N"etum hd. garen (6), garn. Tfetus g. us sbst. (i. fìlamen Br. ) spinsel (20). gespinli (47). Netusjpfc. ge-sponnen (8, 9), -net (76). *Ne- v. Na-ucipendere. *Weueritia gottin der vorcht vnd der zucht (74). *Neufrasis, nefresis (q. v. 68.) haupt^ schwer (110). hoefftsweer (132). *Ueuia v. Nenia. Neuma (i. numen t paraclitus i fla- men 5b) zeichen der munì eh sine voce et cantu (75). munchlich z. (74). gesanck (9, 74, 75). sufi g. (8). don (9). der hel= lige gest (5b). *Neuma caro(:neuus) pfinnigflaisch (76). Neumaticus gut senger (8, 9). Neumatisare zeichen geben als die munich (75). Neuosus prosselecht (20). sprußick (19). spruetieli t vleckich (11). sprutich i vlackich (107). sprotelich (132). hd. flecki-g, -ck (19). voi flecken (68). sprechi lich (no). *Neuphar v. Nenuphar. Neurobata ni. coordendanser (116). Neuter nyndert (1, 4), nergent (10) einer. keiner (18). nirn k. (5). nergen keyn (13). nerneyn (12). nerge- (23), nergen- (22) -nen. keyner von (68, 110), gheyn van (132) beyden. nymant (17). entwederer (126). neweder (99)= Neutralis nirgen eynlicher (5). ner= gen-enlic (23) , -lich (18). nyrn (17), ir n. (21) keyner. niert gemanlich (6). nyeman gemeynlich (7). nit allain (76). Neutr-obi, -ubi v. Nullicubi. Neuum masse (li), flecho mit diu man gaporan uuirdit (Gf.). Newma v. Reuma. Neuus lovbfleckel (93). placke (99 &c). flechtmael (125). anmahel pi. an= mahler, o. maasen (126). anmal (109, 128, 135). spruete (11 sim.). sprotei (22). sprynckel (19). Nexare strieken (1). hd. stetlichen NIC 379 knup-fen, -pen; stetlich knopfen (4), knoppen (5), knypffen (110) ; stateklich (67), stedeclichen (133, 152) knuppen; stet-iklich, -tenglichen (76) knipfen sim. ; stetglich knupfen (68) ; steitlich knupen (6). stedelich knoeffen (132). stedeliken knutten (23). *Nexare (aus nixare) a- (9), e- (8) -rbeyten. Nexere (oft i. nexare) knypffen (110). Nexilis knuplich t bendich (20). knodechtig t bintlich (17). Nexio knupp- i bind-unge (20). Nexus ptc. sbst. hd. nd. bant. band (7, 134). knupp (20). cnop (99). knode (17). strick (12). ge-knupfft (68), -knypfft (110), -knoppet (17), -knopet (132), -bun= den (8, 17). Ni hd. halber (5); be-, by-, bey-h. -, byhalb (134) ; be-halben (68), -sundern (17); nun (76), sidan (5), eli s. (110). nd. behalue-r, -n (132). *Niaeulon v. Bullaquilon. Niblus il vento cum aqua (gì. m.). reghen ind wyntto hoip gemenght (147). Nieea (ciu.) bitschme (74). *Nicedula (cf. cicindela, noctieula) nachtuogelein scheinend bei naeht (74). Nice- v. Nichi-terium. *Nicissus (st. vie.) smalhafftig (1). *Nieitare v. Nictieare. *Nicklidare (cf. nictieare) wincken mit den augen (18b). Nicolai fichepfile (127. cf. carica). ags. melst appla (acc. pi. 94b). judische dattelkerne (Ki.)'. nicola-um i. tactilus (136a); -tis i. dactulis (136b). Nicolaus n.pr. clawes (22b, 74). claus, clawlein, nic-las, -kel (74). *Nieostratus voi segis (8, 9). *Nicostrum v. Triumphus. Nyet-, nict-alinus, -almus, -alamus (110, 132), -almius, -ulinus (Pap.), -ilineus (76), -ilunus(8, 9) (i. passio quando quis in die non videt sed in tenebris 76 sim., nigellus q. cf. 9) plynczer (8). plincir (9). ags. nyht eage (GÌ. m.). adj. nyctal- micus, -inicus (Br.); qui patitur dat oeuel nyctalamus (132). *Nietamen v. Nictus. Nictans hd. wachende. Nictare, -ri (i. vigilare) hd. wachen. ogenwyncken of nycken; nachts waken (147). wi- t zwi-ncken (126). czwinczern (i. nictitare (9). blenaug-len, varr. -en (75). . *Nietatio wachunge (20). Nictator hd. wincker. wacher (132). plen auge-n, -1; blen augkitter ; mensch der die augen vor wetuuge immer vff vnd zu thut (75). Nictatus v. Nictus. *Nieter kleinesschieff, et. i. noctieorax (74). Nictere (canum l wlpium 18b. i. glatire Br. cf. Gì. m. 4, 825) hfilen (18b). giln (9). beffen l bellen 0. schnuppfen (126). *Nicti-eare, -tare, nieitare (64c) (nyetitare i -ri frequenter vigilare Br.) wincken (17, 4). zwincern i wachin (8). wachen (64). nicken (17). *Nictieator hd. eyn wincker, i vigi- lator (76). 48 * 380 NID NIG NIM *Nicti-catus, -tafrus winck- (68), wach- (110) -ung. wakynghe (132). *Nictieorator wincker (3), TJy-, ni-, no-ctieorax, nictocorax (151) (i. noetica) nackt-raben (12), hd. -rabe, -rab, -rap, -rapp, -trap (noct. i. noetica 68) , -ram (87, 114, 121 &c), -vie (18), -yle (nyct. i. noetua 68), nd. -raue, -rauen. nach-rabe (10), -raue (20). nat- drap (49). nacthe rabe (14). nachte raven (13). ags. naecht- (94), neth- (136) -hraebn. vie (17). auel l euel, var. aeul t euwel, t yle (i. noct-ua l -imen 75). hd. eyn Jung vie, wol (7). schleyer- t stock-vle'(noct. 65). radelwer (nyct. Bibi. a. 1483 Fr. 2, 8ic). een iuper l dwaes= uogbel (108). *Nictileus v. Nyctilius. *Mictilineus v. Myctalinus. Ny- (Br.), ni-ctilius, -etileus (74) (i. nocturnus bacchus Br., cippus) wein, got des weins (74). nacht-ick (19), -licb (20). hd. eyn stok (Mss. mog.). *N"ictilunus v. Myctalinus. *!Nict-, -imen, -umen (97) winckunge mit den augen (17), cum palpebris (5&c). veynken mit den ogen (97). Nyc-, nie-, ni- (147) -timene,£ -tumen (no &c), -timinae (34), noctimen (4, 75. cf. nyetieorax) huwel (93). ewle (4). auel, var. aeul (75). nacht-rapp (es, 110), -raue (132, 147), -vogel (34). *Nictipedo ( aus nictieator X nichili= pendere!) v'nichtiger l wincker (17). *IHietita- v. Nictica-re, -tus. *Wicto- v. Nycti-corax. Nyetu- v. Nycta-linus. *Hictumen v.Nictimen. Nyctimene. Nict-us,? -amen t -atus (147) winck- ung (68, 110), -ynghe (132). ogenwyn- of ny-ckynge (147). Niehil (in alien Hss.), nihil (cf. nichilum, nil) nicht (5b, 8), nichts (17), nichtes (23) nicht. nichtz (75). nutz (6). nut (nob). nit (noac).nyt (68). niet (132). niist (7). nuntzit (128). nihil est quod cures es bedarffsen nit (88). *K"ieh-, nih-ilare zerstoren (no). vernichten (64, 110). tzo niet doen l v'stoeren (132). zu nichten (68), zu nit (20) machen. *Nichilihomo nichtsnutz (74). Nichilipendere v'nichten (8, 9). *Nichilinus (aus lichinus sim. ; anders GÌ. m.) daht (104). Nich- (76, 134, Mss.), nih-ilominus nichts (17), nichtz (5b) nicht. ich don nicht (21). noch dan (17, 65). nit an (18). nochten (23). hd. nichtz (76), nycht da (67, 133, 152), nit dester, nicht d. (i5i), nichtz d. (75), nit dest (nob) minder, mynner (133). Nich- (mss.), nicch- (5b), nih-ilum (i. nihil 110 &c.) nicht (17). ni6e nicht (5b). vor-n. (9), -nichtet (8). niwet (99). *Niehi- (8, 9), niee- (74, 75, 147, Br.), t philac- (147), phila- (Br. ) -terium, -um (8), nitheria {pi. 76) segis-zeichen (8), -stat t -lon (9). gesyges z. (74). z. des sigs vnd der vberwindung (75). boirt, soym, rant, lijst (147). Nidere hd. schynen. riechen (noa). ruchen (20, uob). ruken (132). ruwen (sic 68). *Nid-ere, -icare nisteu (75). Nidificare hd. niste-n, -In (9). neste-n l -len (22b). nest (8b), nester (65) machen. neste maken (23). *Nidifìcatio uistunge (20). Nidor roch (20). roke (99). kuchin- (8, 74), kochen- (17) -rauch (8, 17), -smack (74)j ($) gestanke (17). g. von dem ge= branten flaisehe ob dem fuwer (75). das schmirtzen i geschmurtz (126). kuchen-, gepraten-, eins g.-smack; spul-et, -ach (74). geschmack der da kumpt vom bra= ten t von dem gerosten fleysch (65). Nidulari nysten (110). nestelen (132). Nidulus kleyn nest (8). nestel (75). Nidus hd. nd. nest. neest ( 11 ). hd. neste, nist, niste (10). *Wyfrra neyffenlandt (74). *N"yffus neyffenlander (74). Nigell-a, -um (125), -us (49), -e (Sum. v) (i. fig-, fi-ella, vigellum q. v. aus ratten X rotten? cf. gid &c. ) rathen (von demi1.) t ratin/-«-; boh. yary luk (4). ratten t wilder habern (75). ratte (87, 93). raten (85, 105, Sum.). rateln (125). rettel (49). hd. rade, raden (17, 24, 47). rede (22). sporgras (Sum. v). schabab (128 &c). nigell-a, -um ratten; -um sehwartzer kumel (74). *Nigellare (cf. -atus GÌ. m.) v. Ni= grare. *Uigellastrum {%'. githago) neghel= bloeme (EU.). *Nigellator (i. denigrator 76 &c.) ein schwartz ferber (no), schwertzer (68). noch swartzer (sic 132). Nigellatus geschwertzt (76). *Nigell-um &e. v. -a. *K"igellus v. Nigella. Nyctalinus. Nigellus swartz (8). wat sw. (132). schwartz (no), etwas schw. (68). schw.- lechtig (no). Nig-ellus, -erulus, -redo que super- ducitur argento (76). Cf. nigellus l nere= tus i. moneta nigra (GÌ. m.). Niger hd. swartz, schwartz. nd. swart. sfinstsehuartz (111). colnuar (12). *Nigerulus v. Nigellus. *Nigram- ancia, -nticus v. Nigro^ manti-a, -eus. Nigrare hd. swerczen (8, 9) ; swarcz machen. *Nigrastica schuchswertz (74). *Nigr-ator t -io, -o eyn swartzer (132), schwertzer (no). *Nigr-edior, melius -ior swertzer (75). Nigredo (cf. nigellus) hd. swartz- heit, -keyd (19). swertzkeit (7, 8). swar= ticheyt (23). schwertzi (6). swercz (9). swircz (17). Nigrere swartz werden (132 sim.). Nigrescere hd. swe-, schwe-rtzen. nd. swarten. swarcz machen (17). be= gynnen zu sw. werden (9). schwartz w. (76). anhebin swarczin (8). *Nigrificare swartz machin (8b). *Nigrificatus geswertzt (8b). *M"igr-io, -o v. -ator. *Migro-bius, -sus (9) ofen- (9), offen- (8) -steyn. Migromantia, gew. nigro-, nigra- re) -mancia hd. swartz-, swartze (20), die schwartze (no), nd. de swarte kunst sim. schwartz k. die do ist mit vffsehung der dotten mit den der nigromanticus zaubert o. mit den dryen ersten schollen die der pfaff wtìrfft ynß grab, o. mit den wydhopffen die do lauffen by den greberen (65). hd. zauberie sim. zeube= rige (8b). zobri (6). zaufery (7). tzouerie (132). touer-ie (23), -lest (99). Nigro-manticus, -monticus (1), ni= gramntieus (76) eyn schwartz- (6, 64c), swart- (23) -kynstiger (64°), -kuuster. eyn swartz-k. (64b), -kunstiger (1), -kon= stiger (5). der do ubet dy swartzen konst (17). hd. einer der die schwartz= kunst kan. ein tufelbeswerer (93), farn schuler (7). zauberer (64). *K"igropontus v. Chalcis. *Nigro-sus v. -bius. Nihil &e. v. Mìchil &c. Nihili, Imi (116) album augen-nicht iherba Ki.). Nihili nit wert, niener fur zu schetzen (88). Nihili facere zu nicht machen (110). niet achten (68, 132). Nil hd. nd. nicht. nit (8b). niet (11)- nitz (88). nycht, nyet, nuyst (147). *M"ileum v. Mileum. Nilus flis o. waßer (8). Nima v. Niniuiarius. *K"im-a, -itum korn-, getreydes-maß, vier-ling, -teyl (74). *K"imbare regenen (11). *Nimbositas regenheit (20). *]STimbosus regen-echt (20), -ich (11). reganhaft (Gf.). voi' wolken (110 &c). voi stob- (68). stof- (132) -regens, voi r. myt onbestuyr ( 147 ). wetter- t vngewitter- lich (126). witterig (128). Nimbus (i. catarrhacta t nubifra= gium qq. v. 75 ; ymber &c. i ornamentum capitis 76 sim.] cf. nymph-a, -us) tunst (127, Gf.). ays. storm (94, 136). regen (8b, 11, 25, 93). ein slag- (20), schlag- ^ss), wint- (no), platz- (91, 125), blatz- (75), grosser (64, 88), schneller ( 64 ), staup- (12), staub- (10), stofF- (10, 132) -regen. r. die ruecklois kompt (147). schne 0. hagel (no), dick wolcken (75, 110) des blatzregens ( 75 ). w.-, wolck- ( 1 ) hd. -weder, -wetter, -weter (1, 53), nd. -wed= der. eyn wachen wetter (7). wolkchen= beter (71). gisuuerc, kisuuorc (Gf.). golt band (6, Gf.). borto (121. i. q. limbus Gf.). regenschla-her, var. -er t sturtz (i. reaimiculum, genus pepuli 75). ny- (74), ni-mbrie sunt tempestine et precipites pluvie (76. i. q. nimbi Pap.). platz-, ge= her-regen (74). Nimi-e, -um, -s hd. zu, alzu, also, alte (68. nd.) vii, viel. zuo (13), te (99), altzo (132) vele, alto velie (23). tzo (132), ze (68) seer. fast, sere (6 5). *Niminarius &e. v. Niniuiarius. Nimirum sunder vrowen (99), wuder (100). on zwifel (65). *Nimirus (aus nimius X mirusP) vber-tìussiger, -trettenlicher (74). Nimis v. Nimie. *Nimitum v. Nima. *Nimiuarus v. Niniuiarius. Tfimius groeU (20). groß vber= schwencklich zfi vii t zu groß (65). Nimmartis &c. v. Niniuiarius. NIS Nimpha gottin der wasser o. der prunnen (74). Jung- (20), jump- (19) -frauwe. ioncvrouwe (lì), prawt (9, 76). mayt (9). brut o. mai (8). *Nimpha (X nimbus) unuuitari uazir ; stuvmuuint (Gf.). Nim-, nin- (87), ninidi- (Sum. v) -phea, nympha (74) (cf. potentina, nenuphar) wazarwurz(Gf-). seblat(sum., Gf.). seblome (24, 47). seeblum, haar= wurtz, ni. plompen (ne), grensi-ng (74, Sum. vi), -eh (87). gemßich (7). gusinck (6). kuworcz (17). ags. colloncroh (94a. cf. achillea). *Nimphur v. Mimphur. Nimphus bvude- (8, 100), brewte- (9), prawti- (74) -gara, -gumme (100). *Nimphus (X nimbus, cf. nimpha) sturmuuint; uuolcano sturm g. pi. (Gf.). Nimuarus v. Niniuiarius. Ning-ere, -it (99), -uit (94, 136) hd. sni-hen, -en, -gen (49) ; schni-hen (7, 75), -gen (6); sney-en (9), -ben (1, 3) ; schney- en, -ben (64°), schnuen (88). snyen (11). swinghen (22. cf. niuare). sewen (18b). it snuwet (99). ags. sniuidh (136), hsniuuith (94). hd. nd. vriesen. Ningidus sclmyendig (110). sneach^ tich (132 sim.). *Ninidiphea v. Nimphea. *Niniui- (110 &c), nimin- (68, 132), ninu- (67), ninn- (129, 139, 147, Gì. m), niuiu- (134), min- l minn- (GÌ. m.) -arius, nimm- (Br.), nimiu- (133), ninn- (136), nimn- l nimu- t nimin- (GÌ. m.) -arus, nimarum patiens (GÌ. m. ) (i. maritus cuius vxor mechatur et ipse tacet sim.) eyn man dye weet ind des swijght dat syn wijf aeverspeelt (sic) duet (147). eyn hennen taster (110, 132). goeckel= man (110). koecklion (132). ■ *Ninphea v. Nimphea. *Ninu- v. Niniui-arius. *Nip-us (74), -pus (cf. nepus) ars-, arß- (74), ersch- (17) -wisch (8, 9, 17, 74), -worm (8). *Nirgin (aus hireus) wynckel in dem augen (5). *Nirmendae-tila, -ula v. Hermo= dactylus. *Nisa (auìs, cf. nisula) eyn sprinezie *Nisene ringela (Sum. vi). *Niserere (st. niuere) wincken t explanare (76). Misi besunder (6, 19). iz dan daz b. (5). ist dan daz besunner (21). besun= dern (17). is den dat b. (22). ist daz dan besonder (7). allei-ne (5b), -n (7, 17). ein len (sic) ist an (sic) das behalber (19). behaluen t bisonder (11). ußgenommen (17). ifò en sy dan (20). es were dan (65). *Nysiacus indisc (Gf.). *Nisieus nysener (8). nisner (9). ney= ser, einer von der stat neyße (74). *Nisis, g. -is (cf. nisus) arbeyt (74). *Nisula (i. nisus 75; n. femella sed nisula niasculus, sic 76) sprinze (Gf.). spryncz (16, 64, 74, 75). Nisus (auis, cf. prc.) hd. nd. spe-, spa- (11, 18), spa- (34) -rwer; speruer (97). hd. spa-, spe-rber. blauuz (102). Nisus (*. nu-, var. na-tus 75) hd. NIX arbeit ijpjn-e, -unge ; inweudige erbeyt sim. innige (?) arbait (1). geerbeit mit den synnen (17). begird l willen der arbeit, mainung mue; begir des willens (sim. 75). Nitedula (i. glis ; mus, gr. lamparis Pap. cf. incedula, cicindela sim.) gle- t harmilin (104). *Nitentia eulta i noualia niulente (127). N'ite-re, -scere hd. nd. schinen. hd. scheinen, schynden (13), blicken (110, Mss. mog.). blyncken (132). sebeynbar t liecht werden (65). *Nitheria v. Wichiterium. N'iti hd. arbeyten (7, 65), a. inpartu sim. seer a. (ptc. nisus 110 &c). arbey= din (8b). pinen (99). (ptc. nixus) in ar= beit pynen (68). in a. I pynen syn (110, 132). geberen(uo). fleifi tliun, fleiß vnd arbeyt daruff legen vnd strecken (65). Nitidare v. Incitare. Nitidus schin-bar (17), -ber; blick= ende; elaer (20). clar (8, 9). glizende (100). glitzerig (126, 128). gleissig (126). gli-, var. gll-tzend (65). *Ni- v. Nyc-timene. *Nitirum v. Nitrum. *Nititas sebeinperkeit (74). Nitor hd. nd. schin. hd. scheyn. schinber- t claer-heit (20). glan-st (9), -cz (8). *Nitor (xnotor?) bekennen (18Mrg.). *Ni- v. Ne-torium. ♦Mitrare (: nix) snyhen (20). Nit-, nyt- (74), niti- (134) -rum seyfe (4). saif (74, 76). kryde (t) seuff (19). crijt l spoenglas l zepe (11). spar= glas (1, bm.). spai- (8, 47). sper (12). spersteyn (24). hd. spat (res similis vitro 3, herba 74). spade (18). spad (5). spaut (21). eyn spate salcz boluer (17). salcz t poluir (8), t puluer (9). sat (85). luter- (Sum.), berg- (116) -salz. glaesch (10. X vitrum?). hd. wasch-, wasch- (134), wescb-, wesebe- (133), wesse- (152). vole- (132) -erde. tincar o. niter (114). nyter ein ding als glas (74). *Mitulum clar ding (8b). *Nitulus (i. clarus) hd. nd. clar. *Mituus (st. lituus) herehorn (8i). Niualis snelich (20). Niuare hd. snihen. schneyen (4, 134). schinen (17 &c). swighen (22. cf. nin= gere). Niuere hd. wincken. wencken (17, 23, 132). wenchen (12). bleiken (100). Niuidus sny- (21), sebin- (5, 23) -ende. schein-ender , -per (74). schyn= dende volle schnifi (st. schinß? 17). schnyweiß (4). schneewiß (76). sneweys= ser (74). *Niuile sneuuac (Gf.). *Niuiu- v. Niniui-arius. Niuosus (off i. niuidus) sneyg (9). snyig (8). schne-ig (6), -echtig (126), -big (75). schinende (17 &c). Nix hd. nd. snee, sne. schne (6). snehe(19). sneue (? 5b). schnebe t husch (75. cf. husche f. Strichregen Fr.). Nixa gebernde (8, 9). Nixa pi. ù)6Tv£<; (gì. m.). snita (Gf.). NOO 381 Nix-a. t -us (6) (i. prinus 74, pru= num cf. Gì. m. 4, 829) kriech (6). krieche (95). eyn prume (7). pflawm (74). Nixus ptc. sbst. hd. nd. gearbei-det, -t(134). arbeit (spectat ad corpus, sed ad intima nisus (110 &c). buckende a. (8). auswendige erbeyt (9). *Nobelus v. Nobulus. *Nobilianus nobel (147). Nobilis hd. nd. edel. eddel (7). yddel (19). ein adelicher (65). verrumpt (126). erkant (64). nobiles edel lude (5b). Nobilitare edelen (6, 8). hd. nd. edel machen , maken. adelich leben, baren o. thuen (75). Nobilitas adel (17). edel (1). edel- chait (1)_, -keit (20). außbund (126). vviirdigkeit (65). Nobilitatio edelunge (20). Nobilitatus geedeldt (20). Nobiliter hd. ede- (20), ade-, eher- i traffen- (126) -lidi. Nobiscum hd. nd. mit vns. mit (3), midde (18) vnß. Nobul-us (nobilis X obulus?) t -a (110), t -e (68, 132), nobelus (22b) (i. magnus florenus) hd. nobel, n.-gulden (75). n. ein guldein (74). ein guide (17). eyn nobele (23). nobile eyn gulden pen= ninck (22b). *Noccire v. Noeere. Nocens (i. nocuus) hd. schadende. *Noccentia (cf. noxa) hd. nd. schult. nd. scbuld. schade (7). Noeere, t noccire (5b) hd. nd. scha= den, schedigen (65). nd. weren t schelen (22b) ; v'tornen (23). *Nocescere v. Notare. *Noeiue schedlich (38). Noc-iuus, -uus, -ius hd. nd. schede-, hd. schedde-, sched-, 'schad-lich, -lick. schedleich (1). hd. schadende. schuldig (17). Noci-, nocu-mentum, nociuum hd. nd. schad-e, -en (17). hd. schad; sched-e (7), -eniß (20). Nociturus schedlicher (74). *Nocius v. Noeiuus. Noctare nachts waken (147). *Noeteluca v. Noctiluca. Noe-, no- (alph. noe- 110,134) -tescere hd. nd. nacht-en, -werden (75). *Nocti-ea, -eorax v. Nyeticorax. *Noctici-nium, t -um (75) hd. nd. nacht-sanck, hd. -sang, -gesang, -gsang (134). *Nocticola &c. v. Noctiluca. *Noeticremus mordbrander (si). *Noeti-cula, i -luca (74, 75, 76, 147), -lia (74) (i. luna t pania nox Br. cf. GÌ. m. h. v. ; candicides 75, lueipeta 1) nach= felchkl (vermis 1). sunnenwend vogel (vermis, circa festum s. iohannis volai 75). nachtscheinentwurmelein (74). nacht; mayn (147). *Noeticulla (herba) nachtschaten (3. cf. nocturilla). *Nocti-lia, -loca, -luca v. -eula, -luca. Noeti-, noete-luca, noeti -loca (23), t (in den Dvuchwerken) -cola, -eolla, -lia, -Ila (134), -lucerna (vermis) nacht wulkel (23). glym (17). glvm- (8), glumi- (9) -chin. 382 NOD *Noctimen v. Nyctimene. *Noetinus v. Nocturnus. Noctiuagus natht- (20), gessen- (49) -genger. nacht -g. (75), -gengel (74), -farer (110), -louffer (68, 75), -loper (132). *Noctiuus v. Nocturnus. Noctu hd. zu nachte. nd. to nacht. Noctua (cf. nyctieorax) nahtram i necstrepin (acc. sg. Gf.). ha. nd. nacht- -vogel, hd,. -rapp, -aul (111). nach fugel (5b). ags. naecbt- (94), necth- (136) -hraebn ; nectigalae (94), nacthegelae (136). walcU fogel (75). hd. nd. vie. vwela (87, sim. gì.), auul (45). euwel (126). ewle (9 sim.). vie (10, 34). jl (76). iel (49). wl (97). eyle (134). huwel (93). schleier eul (75). *Nocturil-la, -ia (97), nucturilla (5b) ( ». solatrum ) hd. nd. nacht - schade, -schede (11, 18), -sceyd (97), hd. -seha= den (75a), -schadt, -schatt (6), -schet (7), -schaten (4), -schatten (75b). Noeturn-alis v. -us. Noeturnare benachten (147). *Noetum-e, -aliter nachtlicher (75). *Nocturnitas nachte- ( 18 ) , nechti- (76) -keit. nachtlicheit (74). Noeturn-us, t -alis, noeti-nus, -ras (134) hd. nd. nachts (147); nachte- (110, 132), nacht-, hd. necht-lich, nd. -lic, -ich. hd. nacht-ig, -ick, -ezydick (5b). ne- (69), na- (134) -chtig. nechlichen (21). nachih nick (22). nocturnus depopulator nacht diep (75). n. timor nacht forcht i das grusen der n. (65). nocturnum tempus vor-n. (62). n.-zeit (75). Nocturnus sbst. (sunt tres -ni 110 &c.) nahtram (Gf.). ein noctur-ne (132), -n (110), -m (68). Nocu- v. Noei-mentum. Noeuus v. Nociuus. *Noehus (arbor GÌ. m., Mer st. nothus cf. ventus) sutost (23). sudost- (17), west- (7)-wint. hd. sude-oste(18),--west,-westen; sud-w. *Nodab- v. Nup-agundium. *Nodabilis knupplich (20). Nodare hd. nd. knup-, kno-, kneu- (97) -pen. knouelen (132). hd. kneu-, knau- (18), kney- (21), knup-, knyp- (134) -ffen; knopff- (69, 134), knoff- (4), knuff-, kneff- (17) -eln. Nodator kneffer (20). Nodatus hd. gekn-cuffet (20), -uppet (20 &c), -upfft. Nodellus eyn kleyn knepfflyn (110), knoepchen (132). *Nodmens v. Noys. *Nodob- &c. v. Nup-agundium. *Nodonius v. Nuo. Nodosus knoticht (8). knodecht (9). knopff-achtig (68), -et, var. knepffecht (65). voi knopen (132). volknc-pfft (noa). wolknopff (nob). Nodulus (cf. sq.) oyn kleyn kneyfFgin (21). chnewfel (3). knewfil (9). kneift'el (75). kneufFelin (8). kneplin (7). knoppel (16). knopekin (23). Nodu-s, oft l -lus hd. knauff, knouft (8b), kneyflf (10), t knupp (20), knop, knoppe (6), knopf, knoph (16), knof (9), knewfel (1, 133), kevffel (i. instr. elau= deridi businum 3), kneppel (13), knoffel (4), knuwel (67), knote (8, 9), knoch t NON berproß (74). nd. knop, knoop. ags. ost (94, 136). Noe der die arche machet (5b). *Noerza v. Latax. Noys l verius nus (i. mens 110 &c. ; nois sonat vagus i instabilis, nodmens »'. diuina i ratio 76) gotlich gedanck 0. vernufft (8). gotlich gesang t vernunfft (17). gotlicher denck l v. (9). Nola, naia (1) (i. campan-um 127, -ula, -ella) hd. nd. schelle. hd. schell, schal (6). nd. belle, bel. glokka (127). *Nolaria domus (*'. q. nolarium gì. m.) glochuS (127). *Nolarius schellen mecher (20). *Nolator schellen sleger (20). *Nole v. Nolle. *Noli me tangere (i. morbus in f ade ex mictura glirium, vina rnuris i gliris; i in culo i. bubo, hesper canerius 76 ; i. seor-pena t -epta 74, sipher 1) ein schmertz im angesicht (110). eyn suchde ynt angesichte (132). vallende (9),fulende (17) sucht. s. von der roten saichung (1). eyn suchte dy do komt von ruthen seyche (òb). syrin ein wetag so eins ein mautò im antlitz besaicht o. bepruntzt (74). Nol-le, -e idalier noluntas 12) nicht hd. wol-, we-, nd. wi-llen. nolo ich nicht en wil (17). wil nicht (75). Nom-en, -a hd. nd. name. naem (11). nomina pr. in 125 : leon-, bern-, god-, erh-, gei*-, eck-art ab art lat. indoles t ingenium; god-, gan-fried, odefriet quasi dei pax bona humilis tèe; rai-, sige-, rose-mnnd, hart-, her-, thile-man, Iride-, e-, hein-rich, voi-, cun-raed, meinrat, geb-, borck-art, alb-, rup-, siegeb-recht, lat. alb-, rup-, sigeb-ertus, gunth-, vem-erus; et feminina hymmeltrued, adelhayt, gerdrut, rossewit, godhayt; gì: odysses, heracles, cielops, lat. vlixes t vlysses, hercules, cocles; mathias, nostri vernaculi thias, hungari mathia= schke ; fridericus ^afe'm'.friderich germani, fritze rustici ; sic elizabet, isabella, elsa, elsabet; brigida, brigitta, gutta, gebart, gebardus latine; diminutiua danu-, petru-, ioannio-, Sergio-, iacobio- l iacobu-, nico-lus, sy-, and-riscus, cathari-, an-, ag-nula, lucida, sec. nostrum vern. kuntstzchen, clauschchen, elschtzschen. Nominare nam-en (99), -e (10), -sen (126). no- (23), noe- (132), mie- (11), nu- (20) -men. hd. nen-nen, -den (17). Nominari heyfien (68). heysen (132). prs. ich heiß, var. heise (no). Nominatim bynamen (11, 20). name= lich (20). Nominatiuus eyn nenner (10, 12, 6ó). Nominosus (i. famosus Gì. m.) nam- lich (110). von namen (68). van name (132). Nomisma (cf. numisma) munizza sim. (Gf.). myntz (no), ags. munit (136), mynit (94). Nomius(i.Ze-,jpastor-a^'s,Xnonnus?) mu- t nen- (19), mo- (8b) -nich. *Nomon v. Gnomon. Non hd. nd. nicht. necht (21). nit (6, 75). neen (99). Nona nune (19). nuen (11). none (5b, 147). non- (110), noen- (132), mittag- (110 sim.) -zyt. myddach (147). NOR *Nona- v. Nono-eulus. Nonagenarius hd. nuuczig, nuczig (21) zal, zail. neuntzig zal, vlg. n. iar alt (75). nd. negentich tal. nunchec- male (18). Nona-, nono- (76) -genus, -gesimus (76) der nun-zichte (5), -ziest (17), -gest (fi), -zigeste (75), -zehenst (7), -chs (18). dye nunezenst (21). negentegeste (23). *Nona-, nono- (67), non-gesies hd. nuntzig-,neuntzig-,nynhundert- sim. -mal, -mol. negentzich mayl (132). Nonaginta hd. nun-zig, -tig (6). nuczgig (21). neuntzge (111). negen-tzich (132), -tich (23). Nonaria mittag-wip (8), -weyp t mirre (9). hur (74). *Nondoralbum v. Syrphia. Nondum hd. noch nicht, noch nit. nd. nocht nicht (23); nargen nae (11). nyrgen nicht (19). *Nonesium (ciu., st. nouesium) Nueß (125). *Non-, nonu-, nonun- (23) -genta, noninginta (76) hd. min-, nyn- (nob), neun- (110), nd. negen-hundert. nuyn- hondert (132). 'Nongentesimus der nunhunderts(17). *Non-gesies (cf. nonagesies) , -in= gesies, -genties (110) hd. nunhundert sim. male, werbe. nun hunder mail (7). nd. negenhundert-werue, -warue. *Nonhomo vnmensch (74). *Noning-esies, -inta v. Nonge-sies, -nta. *Noniplex hd. nun-feldig, -faltig (6); neun-ueltig l -ualtig (75). nd. negen voldich. Nonne hd. ist daz, datò, das, iz, eft, es nicht, nit. nd. is dat, eth nicht. ist nit (68), yt (132). ne (1. deutschf). Nonnulli semelicke (100). someleec (99). Nonnus monech (99). vater; ersame vaterligkeit (74). *Nono-, nona- (3, 23) -culus, nouo= eula ( 98 ) (piscis, i. cereuilla 75. cf. murenula) newen augen (1). hd. eyn neun-aug, -augel (75), -eugel (2), -euglin (noa), -euke (4), -eùgk (134). IX auge (5). eyn nun-euge (5b), -og (6), -ock (7), -aug (69, 133), -oug (68), nune eiche (17), neyneugel (nob), neveyekel (3), nynoug (67). nd. en, eyn negen-oge, -ogen (22b), -ogede (109). brich (97). pricke (109, 110 &c). *Nonoge-nus, -simus, -sies v. No= nage-nus, -sies. *Nonugenta &c. v. Nongenta. Nonus hd. der nunde, nuende (20), nuynde (19). nund (6). nd. die negende (11). negenich (23). nonum negede (85b). *Nopa v. Napa. *Nopola chan (Sum. cf. Gf. 4, 449). Norantes (»'. scientes 76) wissende (8, 9). Norax schentlich sund-er (9, 17, 74), -e (8). mifótatiger (74). *Norbe-a, -ia v. Noruegia. *Noreus (t. reses) treger (74). *Norena (aus murena?) wale fisch (17). Norica (i. teutonia; cf. noruegia) hochteutschlant (75). NOT Noricum nordgew (in). Norieus (i. teutonus) hochteutscher (75). Norma winckel- hd. -holcz, -hulcz (21), -ma/5 (8, 9), -mass (1), -mefi (7, 68, 74), -mes (m), nd. -bolt, -maet. regel t gesecz (17). hacke (110a, 132). hocke (110b). Normanni die Scliweden vnd Nor= weden (ii4). Nor-uegia, (no), -wegia (23, 69), -rwegia (1), -uagia l -pheya(74), gew. -ueia, -pheygia (76), -pheia, -beia, -bea (71), noriea terra nor-wegene (23), hd. -wegen, -weyen (66), -w. lande l -wede (74), -ueyen (i5i), -ween (nob), -begen (7i), -beyen (67, 133, 152), -bei (17, 70), -phey (17, 76), -pheen (5b). naruay (6). Nos we (99). Noseere hd. kennen, er-k. hd. nd. be-k., -kynnen (97). meynen (17). *Nosiosus die des avents beth suydt dan wir (147). No-, gno- (gì. m.), gna- (74) -soeo= mium, nasoromeum (76) sichhaufi (88, 116). siechhauße (74). Nosodochium siechspital (ili). Noster hd. nd. vnser. nd. vnse. Nostras, pi. -ates (8, 9) hd. vnsers, nd. vnses landes, hd. lands, lans (I5i). vnser landiß selbes (5b). vii vnserem land (no), vnser lant (21), lude (8, 17), lewte (9), leut (75). Nota eyn merck (14, 132). hd. ge-m., -merg (133), -mircke. nd. gemercke. ge= sang not (6). note (20). hd. sang-, nd. sank-n., hd. -nota mirck- i bezeich- (20), hd. nd. bekenn-unge, -inge. merk- (8, 9), mirk- ( 17 ) -beh schande. hd. flecke. vlecte (11). meyl (9). hd. zeichen. czey= gen (13). sende (132). synde (iioao). sy (iiob). not l stim; n. falsitatis (libri) ver-masung, var. -mosung (65). Notabile hd. ein mercklich ding sim. Notabilis hd. mirck-, merck-, merg- (152), mercby- (12), beken- (20), bekent- (19), treffen- (65), schent- (8) -licb. nd. mer-, marke-lic. merket (100). Nota-men, -tiomerckung (110 sim.). *Nota-nter, -biliter merk- (20), nam- (75) -beh. Notare (i. noceseere i solfisare 1, notificare i scribere i reprehendere 110 &c) ebunt sein (1). hd. nd. mercken. marken (11). rainen (22b). strafeli t meynen (9). stroffìn t nemen (8). pro- ben t denken (77). scbryben (68, 110). hd. dye noten, sang-n. (17) sehriben (schrf ). n. sebreiben (1). de n. schriuen (23). schrijuen (132). Notarius, n. publieus hd. ein offen-, uffen-bar, offenber sebriber (schi-f). off= ner schreiber (134, 151). nd. en openbar schriuer. schriber (8). notari (91, Gf.). noder (74, 75). *Notatorium vflenbernisse (8b). *No- v. Noe-teseere. Noteseere offenbar (110 &c), kund (110) werden. hd. nd. off-, op-enbaren. mergklich machen (21). erkennen (67. X noseere). Notificare (cf. notare) hd. kund i offenbar (110), kundig, mirclich, merck= NOU lidi machen. nd. openbar, kundich, mer= lic maken. hd. nd. off-, op-enbaren. kunt tun (9), dun (8). kunden (20). bekennen (68). doen b. (132). Notio (cf. sq.) bekennunge (20). Notitia (i. notio) hd. be-chenntnufis (1), -kantnisse (12), -kentnift sim , -kent= lichkeit, boli, snamost (4). hd. nd. er-, nd. ver-kenntnisse, hd. -kenteniz (5), -kantnuß (76). Notoriu-s, -m hd. nd. kunt-lich, -lic. chuntleicher (1). kundich (132) offen-bair (132), -bar (65, 110). Notria v. Pinna. Notula hd. brieff-schrifft , -schriff, -geschrifft. nd. breue scrift. brefscryfft, (12). breit strifft (77), geslif (49). *Notulus no ti i eh (8). Notus ptc. hd. nd. be-, gè- (6), er- (65) -kant. No-, na- (75bcd) -tus, -thus (i. hib- rida i -da) halb edel (75). Notus, gew. nothus, nochus (q. v.) sudost (1). suet- (97), sutsut- (85b) -oest. zuutl zudenwynt (ll).suden- (20), sude- (19) -wint. sudoner m. (77b. oline lat.). die fahn von mittag ber (126). Nouacul-a, -um scharsach (91, 135, Gf.). scarsez (Gf.). scars (99). schaers t scheers (Kil.). hd.nd. scher-, hd. scheyr-, permyt- (8, 9). hd. -messer, nd. -mes, -mest. Nouaculator scherer (17). Noual-e, t -is (75, 110 &c.) , t -ia (65, 74), -is ager (64, 95), naualium (94aj niuuilenti sim. (Gf. ). eyn nuw-, new- (88, 110a), ny- (132), -geerter, var. -geartter (65) , -gebuwen (88, 110b), ,-ge= buwet (68, 132) -gebauwen (noa), neu= wer, var. neyer (64), nuwe (99) , braieh (88) acker. hd. nd. gerodet lant. g. erde (12). ge-rut(6), -rute (95), -rudet? brage (13) , reut- l greut-landes o. neulande (74). roet (99). eyn nuegerit (7). nuw ruthe (-ia 65). hd. newge-rewt, -eret (69, 134). brach-e (3), -acker, ni. dres= Ìant(ii6). broch (4). brak (23). gebracht (18). g. (10), geraydet (152), geryt (67), nuwe (8), new (9) lant. neusam felt, samen-f., neu ding 0. frucht (75). ags. dinege (94a). Nouare hd. nuwen, er-n. (20), -nuwe= ren, v'-nuben, -neuhen (152), -nuen (17), -newen (4, 134), -neuwen (i5i), new machen (9). nd. vor-nighen, -nyen, roden. reden t nuen (8b). ruthen t nuw-r. (65). *Nouatenouale ( cf. noua-re , -le ) vernuwet vwern rat (12). Nouatio ernuwunge (20). Nouella (liber 1., oft i. nou-ellus, -icius) nouell (1). hd. nuling (Mss. mog.). en iunck derne (23). ein iunge nun , et. ein nuw, neuw (ilo) eynnye; eyn loede van eyn iaer (132). eyn schofi von einem iar (68). phlanza, niuseccida, niuuilenti pi. (Gf.). n. germinum ernuwerung des kymen ; nouelle summer nuwe schuli- ling; n. oliuarurn Jung eest des ole baums (65). Nouellus nu (8). new (1, 9). new= lecht (126). hd. eyn nuwe- (7), nu-, nue iunck- (18) -liug. iun- (22), iu- (23) -geline, nubelingk (21). eyn jungeling ; vmbe^ kant an wissende schone (17). n. vitu= lus eyn nuw kalp (65). NOX 383 *Noue- v. Noui-lunium. Nouem hd. nune , min , nyn (68), neun (110), neune. nuym (132). nd. ne= gliene, nighe (22;. Nouember wolf-mancd(l), -mon (71). wintcr- (41, 91), der erste w.- (4) -monat (9i), -mont(4i), -man (4). euenmant (99). laueryse (20). Nouemdecim neghenteyne (22b). Nouenariu-s, -m (11) (cf. sq.) hd. nun zale. eyn z. von nunen (19). der nunde z. (17). der nunchien (?18). neun zal (134). neunzelig (110). dat nuynde getzail (132). neghen tal (23). getal van negenen (11). Nouen-us, t -arius (75) newnig (1). neghen-ich (23), -ech (22). hd. derneunde (75), nun-de, -chech (18). nunez-ig (5), -egest (21). Nouerca hd. nd. stief-, stewf- (1), stuff- (67), nd. stef-, steyf- (97), steiffe-(13) hd. -muter, -muder, nd. -moder. Nouercalis (Br.) stifffaderlich (20). *Nouercalitas stieffmuderlicheit (20). *Nouercaliter stieffmuderlichen (20). Nouercari stieffmyeterisch tuon (64). *Nouerearia stiff- (17) , stief- (4 , 74) -swester. *Nouerearius hd. stiff-, stuff- (76), stieff- (74) -bruder. *Nouieius v. Nouitius. Nouies nun-mal (no), -werff (20). nuyn mael (132). negen-werve (85b), -waruen (99). Noui-, noue-lunium eyn nu (21). eyn nue mant (5), nu mont (17), nuer mon (6). newmon (134). neuer mon (75). nye (22b), der nuwe (7) mane. hd. nuwe, nuw, nu, new, nye (132) liecht, licht. nd. en nige lecht. *Nouimagium (ciu.) neumegen (74). Nouissime zu leczte (9) , lest (17). zum letsten t am iung-, var. iun -sten (75). Nouissimus der neust, neulichst, letzte (75), leste (17), aller-1. I -iungest (8), -leczte t iungeste t aller newste (9). N. dies der iungste tag (75). Nouitas hd. nuwe-, nd. ny-heit. er= nuwerung; nuwer t n. schentlich funt (65). nuwe (75). Nouiter nuwelichen (20). Nouitius (immer, ausser in 134, -eius ; i. neoficus 1) hd. nu-, new- (1) -ling. ein nuwlich bekerter, ein funger (65). junge= ling (18). eyn j. (jf?) lustlich nuwe (17). eyn nyekomelich (132). neuer amptman (75). *Nouitri-eus , -tus (aus nouerca X vitricus) stiu- (121), stie- (Sum.) -fater. stiff-vater (19), -feder (20). *Nouocula v. Nonoculus. Nouus hd. nd. nuwe. nube (5). nige (23). nye (22b). Nox hd. nd. nacht. natht (20). nachte (21). Noxa misse-tat (8, 9), -dat, -daet (20). mifidat (no), schult der t'hat (i. culpa , nocentia 75 ). schuld , siinde, schedlich ding (65). Noxia schaden (8). Noxialis (^.nox-ius, -us 68) schedlich (110 &c). 384 NUB *Noxias i. seruus nocens (76). *Noxium (i. culpa no &c.) mist dat (17). Noxius schade- (5b, 23), schad- (1) -sam. hd. nd. schede-, schelde- (5), schet- (9) -lich, -lic. schuldi-g (8b), -eh (20). ha. misse-, miß-dedig, -ctetig. nd. mis- dadich (11). N'ubata l'aqua de nave o. de niviole (Gì. m.). sneewater (147). Nub-eeula, -ieula, l -ila (110, 132), -ula (68) eyn cleyn wolken (17 &c. ), cleiner wolk (68). wòlkel (9). Nubens einer der by eim weib slefft a?)- Nubere man (9), mannen (8), ein man (no), zu wibe (5) , zu weyb (21), to wiue (22, 23) nemen, nomen (23). eynen man truwen (132). zu wib geben (6). hd. nd. v'truwen. hd. v'truhen, -druen, -trewen (66, 70), bedi-uwen (67, 133, 152). verdruuen (97). byslaffin (8). eelichen (68, 69, 134). ewiben (25). gehiwen (99). geloben (70). zu saumen g. (i5i). zusa= men-g. (67, 133, 152). bedencken (9. st. bedecken). Nub-es, -is hd. nd. wolke. hd. wolk (msc. 135) ; wolek-in (8), -en; wulken (8b) Nubicula v. Nubeeula. Nubidus v. Nubilus. *Nubifragium (i. nimbus t eataraeta) wolckenbvuch 0. platzregen (75). *Nub-ila v. -ecula, -ilar. Nubil-ar, -a (l poesis) scopff (in, Gf. 6, 454). -ar i -arium schopfen (Ki.). N'ubi-, nubu- (68) -lare hd. finster, nd. duster wolk en (17), von w. (no), ge-w. (23, 133, 152), -wolket (5, 22) , -wulcken (7, 67>, werden (t) gewilkert (6). finster i gewolcket werden (76). hd. gewulcken. wolkeln (21). duester machen (20). duestern (19). duusteren (11). duysteren van wolken (132). hd. fynstern. vinste= ren (132). *Nubilis v. Nubilus. Nubilis zytlich zu der ee, circiter annum XIIII (110). tytlich tzo hilligen (132). ein manbar person (65, 68). manber meit (17), mayt (9), mat (8). *Nubi-lo, -o (76) (*. fraudator p>essh mus l obscurus 142 , indoctus t deceptor 5 &c, leccator 76. cf. nebulo) ein betrie= gei- (74, 110). vngelerter (74). Nubil-, supercili-osus myt den ogen lueckende (147). Nubilosus duster (19). duuster (11). genybelt (65). Nubilum ein wolek t dunckelheit (110). ein woleke off danckberheit (sic 132). wolchentunchli (93). gewulckig (111). ne-, var. ny-belung (65). Nub-ilus, -ilis (100), -ulus (68), -idus (12, 74, Br.), -US (8) gewulckt (128, 135). wolek-echt, -ig (74). hd. tunk-el (6, 9), -ir (8); dunckel, finster (21), dußmig (v. a. 1618. cf. vliginosus). nd. du-, do- nker. *Nubio v. N'ubilo. *Nubula v. Nubecula. *Nubulare v. Nubilare. *Nubu-lus, -s v. Nubilus. *Nubus ( st. nirabus?) scrauunc (Gf. 6, 587). NUE Nucamentum der nußblfist o. die ketzlin (144). leiffel, nußschelet (140). katzle, zaserle, nuß blust, ni. kattesteer= ten (ne). Nuearius &e. v. Nucus. *Nucifra-ga, -ngibulum (Ki.) hd. nuz-- brecha (121, Gf.); nuz- (Sum.), nuß-, nofi- breche, -prechen (75), -prech (74), -zang (6), -hern (instr. 7). *Nu- v. Nau-eipendere. Nucleare (i. claudere l tegere Br.) kyrnen (19, 20). carnen (11). Nuel-eus, gew. -ius hd. kern. nuß-k. (19). keren (6, 86, 152). kerne (23). dey ker (97). note carne (11). korn, nuss= korn, ìli. keern, kaiie, pitte (116). nuclei allii die zienen (nhd. zehen) am knob= laudi (114). nucleus pineus zirlin nuli, (inn Wallis), arben (144). ni. pijnkerne (116). Nuelire v. Miccire. *Nuclius v. Nucleus. *Nuetinus v. Nucus. *Nuctire v. Miccire. *Nuctor hd. nd. eyn, en spise man. spiser (17). spilman (74, 76). *Nu- v. No-eturilla. Nueula nussel, var. niißlin (75). *Nuc-us, -arius, -cinus (121, Gf.), -trnus (101), nux (1, Gf.) hd. nuz-boum (121), -poum (140) ; noli-, nuß-, nus- (1), walsch, varr. welsch, nuß- (75) -baum, -bauwn (19), -boum, -bom, -pawm (1). nd. notbom, noteboem (11). *Nueus nuß (68). noß (17). kern (65). hd. (Voce, ex quo) nußbaum 0. baum- gart, -garten (66, 152), bomgart (67). Nucha, micha (147) (nota Wack.! cf. Pz. Wtb. 240. GÌ. m. V. mica Nr. 3) rugmarg (93). rucken- (64), r.-grades- (74), ruek- (75) -marck. knoch hinten am nack ; mack (i. medulla sic) in den knochen 0. gepain (74). des rugbeyns doirgaende marck of pyt (147). *Nuclius ruck-, rucken-grat (74). *Nudabilis bloeßlicher (20). Nudare hd. blosen, bloßen, bloeßen, bloyßen, blesen (13) ; ent-blosen, -bloßen sim., -plossen (69); en-bloßin (8), -bloßen (134), -plossen (9), -bloißen (7 sim.); emblessen (76), ein blossen (6). nd. bloten, ent-bl., af-, vnt-decken. Nudatio intbloesunge (20). Nudatus ent-bloßt (110), -bloßt (65 var., 67), -bloyfit (133), -blosset (66, 70), -ploßt (69). entbloßt (134). bloes gemacht (132 sim.). nackend (110). Nude bloeßlich (20). *Nudifieare (aus nuci- X ludi-?) bedriegen t v'spotten (17). *Nudifìeator (i. ludifieator ì derisor 76 &c.) belacher o. spotter (74). hd. v'-, be- (68, 74, 132)) -spotter. enbloißer (7). Nudipes parfußer (74). Nuditas hd. bloß-, bloyß-, ploß- (69), nd. blot-, nack- (110, 132) -heit. Nudius tertius e- (20), ee- (110, 132), vor- (68), yndet- (19) -gestern (wetter. iinnergestert). vorderntag (74). Nudus hd. bloz, bloß, bloeß (20), bloiß, ploß (69). nd. blot, bloit (14). hd. nack-yt (5b), -et, -t (17), -end (110). nd. naket. Nuere hd. be-zeichen (5),-czeigen (18), -czheggen (21), -scheichen (5) cum oculo, NUM manu, digito (18). nd. beteken. hd. winken cum oculis, mit den augen (17), henden vnd fuessen (75). wiln l v'hengen (17). ver-willigen (64), -heißen (110). Nug-a, t -ina l -ella (76) (g. beffa, derisio, mendacium, macula &c.) hd. ein lugen. luge (69, 134), luegen (20), logen (133), loygen (152). eytel (9). trufe t fauele (99). pi. nuge hd. lug-en, -ene (20), -nen (69, 134); loge-n, -ne (8, 23), -rn (17). tantmar (126). tandmarlin (112). Nugaculus (Br. &c.) wat loegenafìtich (132). Nug-anter, -ose lugerlich (20). Nugari hd. lie-, li-, lije- (132) -gen. tanten (126). schimpfin (8, 9). Nug-as, -er, -erosus, -igerulus, -erulus (76) -iger, -igerosus hd. nd. logen dreger. hd. lugen-, logen-trager, -treger, -treyger. eyn loegenafflger dreger (132). nugas (hebr. indecl. Br. &c.) hd. lu-, lo- (5b) -gener. nuger lugenhafftiger (18). nugerosus lugitrager (6). nugi= gerulus valsch bote (9). truff- t logen- ere (99). wichtrage (Gf. 1, 747). Nugax hd.\u-,hd.nd. lo-gener. lieger (75). Nugella v. Nuga. *Nuger &e. v. Nugas. Nugi-dicus, -logus lugen seger (20). loghenesegger (11). *Nugigerosus &c. v. Nugas. *Nugilogus v. Nugidicus. *Nugina v. Nuga. *Nugose v. Nuganter. Nugosus voi lugen (6s, 110). Nuithones nuchtlender (135). Nulla-tenus, gew. -tinus hd. keyner= ley, in k., mit k. (21), keynerhande (19), kein (8) wise, wiße, wyß, weis (1), weiß (134), weyse (21). keinwis (8b). keynewiß (20). nd. nenerleyge wijs (23), ninerleye wis (22), negerewis (99), gienre hande wiss (11), gheynssyns (132). keinß syns (110). mit nichte (9). Null-ibi, -ubi nyergent (5, 68). [n. in keiner (110), geynre (132) stat. nergent an keyner stait (7). nergant (21). nerghe- n (23) , -ne (22b). nernt (18). niener (6, Gf.). geynrely wijse (132). hd. an keiner stat t an keinen enden sim. *Nullicubi (i. nullibi t neu-, var. ne-trobi 75) hd. an key-nem, -m (17), -n (75), nd. in nenen ende. hd. in l an keiner stat- nd. in nener stede, nirge-n (19), -nt (20). nargent (11). ni-, var. nie-ndert (75). *Nulloeiens keines nyrn eyns (17). Nullomodo hd. in keyner maß; in k., k.-ley (18) wise sim. ; mit k.-ley weiß (134). nd. in nener mate. *Nullubi v. Nullibi. Nullus hd. keyner. icht keyn (4). niemant(11, 19). nd.ncment, neyn. nullum nene (22b). Num. hd. ist iz (5), daz (18), das, nd. is it, dat nicht, nit (18). iß ist necht (21). Numa romisch konnig (8 sim.).quidam romanus rex der dat eirste gelt sloich (132), der das erst g. schlug (no). *Nume- v. Nummu-larius. Numella span-seyl (3), -sayl (74), -sei (4), -stul (i. pedux 75), -ryem (110, 132), NUM -rem (68). vesse-r (132), -1 (no), keche (8. c/'.mediastinus). kuham (Das.). kopple, windstrick, branger, ni. coppel snoer, pranger. Numellare binden (132 &c). spannen (11, 132). Numen (i. gratta domini &c.) got- heit (20), -lichkeit (65), -liche guade (4), gróB (9), hulfe (8). gewalt gottes (88). macht o. gewalt voti got (no), m. of mogenheit van gode (132). laus (lat. ? 21). loifj (6). hd. ab-laz (5), -laß, -laifl (7). aflat i de hillighe gheyst (23). *Numenius v. Arquata. Numerabilis zel-, tzel (132) -ieh(no), -lich (20, 132), -berlich (68). Numerare hd. zeln, zellen (20). tzellen (132). tellen (22**, 23, 97). talen (22b). Numeraria i. dea num-eri (Br.), -orum gottin der pfennig (74). Numerarius ( cf. nummularius ) pfenning geittiger, kussen-pf. (74). ha. zinß-meister, -meynster (7). numery sunt magistri super tributa (76). Numeratio zellunge (20). Numerator zeller (20). Numeri das pueh der zal (1, Keys.). die zal der XII geschlechtr' nach der ordnung (65d Mrg.). Numerositas voi zelung (110). Numerosus voi zaal (68), tzellinghe (132). Numerus zale (5). zalle (20). zale (6). zal (no), zaal (68). zail (7). tal (23). ge- tzale (19), -tzail (132), -tal (11). Nu-, num- (76) -mida (anders Gì. m. cf. nomada) i. vagus, in-certus, -sequens, -constans (76 sim.); incertae sedis (129). landtfarer i. vagos t intereus iucket i inconstans vnsteiter (74). wylt van wesen; die ontruw is (147). *Numi- v. Nummu-larius. Num-, numm-, numpm- (9), nun- (76), nom- (q. v.) -isma, nummissa (8) munizza sim. (Gf.). muntz (1). monte (99). bildung der myntz (figura nummi super= scripta 110). geslagne m. (64). pfenning (93). pfennig-, phennig- (8) -schlag (76), -zeichen 0. gebreche (8, 9). werunge(74). *Nummarius v. Nummularius. *Nummida v. Numida. *Nummi- v. Nummu-larius. *Nummisma &e. v. Numisma. *Nummularia v. Centummorbia. Nummu-, numu-, nummi-, ì numi- (74), numme-, nume- (4), nummel- (1) -larius, i num-erarius (64c),-marius(64b, 68) hd. weehs-, wechß-, wechse-, wesse-, we6e-, weisse- (8) -ler; mu- 74), mo-, mi- (18) -ntzer; seck-ìer, var. -elmeister (64). nd. mùnter, wisser ( ì 1). Nummus hd. phe-, nd. pe-nninck. hd. phe-, pfe-nnig, pennick (20). *Numpmisma v. Numisma. *Num-, selten nun-quam hd. nd. nummer. n.-mer (9, 18). nimer (75, 76). nii nuwerlde (22b). Numquid ist iz (5), ist daz (18), is it (23), nun ist (1) icht. iß ist nieelit (21). is et nicht (22). vmmer (22, 23). eno (lofi), ene (99). Numularia v. Centummorbia. *Nu- v. Num-mularius. DlKFENBACH GlOSSAKIUM NUP Nunc nue (5). nii (22b, 23). no* (21). niietoen (22b). Nuneiare hd. botschaff-t, -ten (5) werben, lauffen o. entbieten (110 sim.), thun sim., driben (18). bode- (19), boe- ( 20 ) -schaffen. nd. bodescop wernen ; boetscappen (11). hd. kunden; v'-k., -kinden, -kondigen (17). kundigen (5, 23). konigen (21). *Nuneibi nu dar (110). *Nuncipendere (st. naueip.) v'nicht- en (8), -igen (17). Nuneium hd. nd. bode-, hd. bot-, bodden- (10) -schafft, -scop. boetscap Nuncius hd. nd. bode. hd. bote (9), bot (110, 134), bott, bodde (10). boede (20). bade (ll).potder etwas verkunt(75). Nuneu-bi, -pi nuwar (no), nuwair (132). nunwaar (68). nu als wayr (147). abe (18). aber (76). abe ir gau (7). ab ir gon (tì). ob irgent ( 17 ). ne- ( 147 ), efte e- (22), ie- (23) -rghen. nirgent (5). nergant (21). ob ni-, vari-, nie-, mi-ndert sey (75). Nun«upare hd. nennen. na- (21 ), no- (23), noe- (132), nue- (11) -men. Nuneupatio nennunge (8, 9). Nuncupatus ge-nent (110), -nennet (68), -noempt U32). *Nuneupi v. Nuncubi. Nuneuplus uegenveldych (147). *Nuncus v. Runeus. Nundinare, -ri kouffin (8b). keuffen t vor-k. (18b). eopen (11). v'keyffen (18). kauffen l v'-k. (no), k. vff einemiarmarekt (68). kauffman-schafften in iarmarcken (no),-schacz uben (17). kouffmanschaffen in iaermerckten (132). jarmartin (8). jarte marten (9). kramen (64). Nundina-tor, -rius, pi. -rii hd. kauff-. coep- (11) -man. pi. kouf- (132), jaimart- (8) -Inde, jarmarckt lowte (9). Nundine iar-market ( 12, 23 ), hd. -marckt, -marck, -mart, -mert (5b, 17), -marcke (18). jare- (19), jor- (15) -margt. jamaert (20). mess-en (110), -tag (7). marckt messen (64). *Nunioma v. Numisma. Nunquam v. Numquam. *Nunter (alph. nuneer) nun (6). *Nuo i. nodonius gilaz-ti ( i3ib. cf. gilazan adnuere Gf.j. *Nupa-, nuppa-, nuspa- (7), nupu- (133), nodoba- (68, ìos), nodaba- (23), nodobo- (19, 20), nabo- (si), libi- (76) -gundium, nupa -, nuppa - gondium, nupagonium (70, i5i),madagabundum (1) (i- scissorium 68, super quo carnes in mensa scinduntur ; oft mit dem Verse vidi l vidit t portai in ore canis duo nupagundia panis) teesbord (81). tafel= bret (68). talirpret (1). ein snit-, teler- (74), deller- (67), teller-, vlg. schef- (75), scl.ussel- (3), schussel- (74 &c), schußel- (18), schossel- (4), schnitten- (nup. 68) -brot, -prot (74, 152). ehi schoßel- (133), schussel- ( 7 ), taller- ( 75 var. ) -broit. dauelbroyd (19). schnid eyn schnyde broits (7). ein schnit- (134), schnyt- (69), schni-ten brots (134), brotz (69, 70") brotß (66, 151). taelzore (ìos). en parteke (23). Nuper hd. nu-, neu- (9); nuch- (6), NUT 385 nuw- (68), nw- (76), ne- (18) -lich. nuli= chis t lestend (20). nulingen (19). ni- (23), nuwe- (99) -linge. nigelinges (22). nu nelken t herwyle; jocton nu i. iam, nunc ni- t cort-liken (22b). lest (132). leest (11). zu nechst (no). Nuperius noch neher (no), later (68). lester (132). Nuperrime (oft i. nuper) hd. nu-, nuwe- (20), nue- (8b), neu-lich. nulingen (133, 152). nilinge (t) nulest (23). nunes mais (18). hd. aller-nulichst, -neulichst, -nulist (8), -nulichaist (6), -newliste (9), -nehest (nob). -nechst (no), -nest (68), -lest (132). *Nup- v. Nu-pagundium. *Nùpta v. Napta. Nupt-a, -us vermehelet (110). ge= truwet (8, 20, 132). g. wijf (11). ge- trewit (9), -trut (68). virtruwet (19). v'drut (17). geelicht (20). eefrauw (65). Nuptialis hd. nd. man-, mam- (nob) -bar, -par (1); manber; m. zu heiraten (75), m. bequemlichen (68). bequeem tzo hilligen (132). hochtzytlich (75). zytig in die ee (110). man-bret (6), -golt (7). Nup-tie, gew. -eie (cf. sponsale) brut-lauff (noa, msc. 126), -louff (68), -lauffe (20), -laufft (19), -lach (13), -lacht (23), -lachte (85b), -loecht (11), hd. -schafTt. brut- (69), braut- d34)-schafften. bru-lauff (nob), -lofft (132), -locht (99). hd. hoch-czijt, -czyet (151), -cziten (69, 110), -gezijt (7), -zeiten (134), -czeyt, l breutschafft (66, 70, 151), -zeit der briuV schafft (75). houchzijt (67). koste (Chytr.) *Nupu- v. Nupa-gundium. *Nupulus (aus nutulus?) vorchti= ger (74). *Nurare wonschen (19). *Nurenberga (ciu.) nurenberg (1). Nurus, rurus (1) (i. bruta 141, gì. m. a. d. D.) hd. snur (1, 4), schnur (vt bauari vocant 88), schnure (75), snorch ; snur- (5b), snor-, snoer- (20) -che (wett. schnorch); sonis (19), myns sons wip sim. nd. snare (81), mynes sones wif, eens zoens wijf (11). schwagers wyb (68). soenwiff (20). ein sunß- (69, 75), suns- (44, 134) -fraw. sunssun (91). schwi= ger (i. vxor filii (67). swygerin (16). *Nus- v. Nu-pagundium. Nus-piam, -quam hd. nd. nummer. nyerge-n (6), -nt (5). nirge-n ( 17 ), -nt (20). nerg-ant (21), -en (23). keynen endin (8b). nener stede (23). niwern (99). Nuta-, l nuti- (Gì. m.) -bundus hd. wankel-mudig sim., -mietiger (76). wan= chelmudich (12). vnstete (8, 9). zwifeb- hafftig (10). Nutans schwebender der da anhebt zufallen l verzwifelen; ein vnsteter vs= schweiffiger (65). Nu-, t nut- (76) -tare, l -tere (74) (i. tremere, va-, fa-ciliare) hd. wa-, wi-, (1, 10, 76) we- (12) -nken. hd. nd. wankelen. swenckeln, wagken, slottern, snallen, zittern ( 74 ). schwankelen (68, 69, 134). schwainken t zitteren (6). ste= tis wancken t wincken (8, 9). lieben ; ziddern; struchen (17). beben («7, 152). beven t snovelen (107, 132). by-. bi-dmen. czettern (21). zedern (5). cidern (18). tze- (23), ce- (22) ,-tern. tzwyvelen (12). 49 386 OBD zwifeln (10). gnutten (88). nutatzen mit den henden oder fussen hin vnd her= wider lallatzen (75). *Nutibunde vngewifilich, zweyffelich (74) Nuti- v. Nuta-bundus. *Nutriatrix nererin (75). *Nutrica-men, -re, -ri, -tor v. Nu= tri-mentum, -re, -tor. Hutricius nerer (75). ehier der einen ernert (no), do ein nert t zucht von kintheit vff (65). futer (8, 9). voeder (132). magezoge (121, Gf.). Mutri-men, -mentum, -eamen (76), -tio hd. nd. vod-, vud-, foed- (20), vff= enthalt- t spys- l fììr- (65), ner-, hd. OBE nar-, narr- i futer- (8) -unge, -inge. voetsel (132). Nutri-mentalis, -tiuus spyse-nde t -lich (12). Nutri-re, -care, -cari hd. fé-, foe- (20), voe- (99, 132), nd. vo-, vu- (19), vue- (11) -den. furen, futern (9). vff enthalten (65). hd. nd. neren, leren. hd. nern, er-, gè- (18) -neren, spisen. Nutrì -tor, -cator hd. nerer, er-n., der-n. (3), fod- (5), fott- (21), fut- (133) -erer; ffirer (67). nd. vode-r, -re; uvdre (99). Nutrix hd. nd. anime, hd. am (18), seugam (65, 110), nererin, er-n. (no), furin (6), fudersin (20). voetster (132). uvstre (99). OBE *Nuttare v. Mutare. *Nutus v. Nisus. Nutus hd. winck-, wenk- (19, 23), futter- (21. x nutrire) -unge, -inge. wynkende (20). hd. wi-, wa-nken. ein zeichen des willens (65). zeigen (20). wille (5b, 8, 9). will (1, 65). gewalt (8, 9). en gelat (23). *]$rwbenburga (ciu) nwwenborg (5b). Nux (cf. nucus) hd. nu8, walisch n. (75d), welscli n. (75); noß, noße (10), nusch (20); nuz- (102), nuß-, noß-baum. nd. nut, not, notte (11), nutbom, note= boem (11). *Nux myristiea, t museata t indica (74) muscatnuß (91). muscbat (74). *Nux pinea zirbel-, t zirlin- (ne), -nuß (116), -niißlin, artzepffen (144). O O int. waffen (74). stupet wundert, vocat rueffet, dubitat zwyfelt, indig= natur vngnedigt, optat haffet , clamat schryet, eonqueritur claget, bittet, er= suffczet (75). Ob hd. durch. hd. (5, 133) nd. dorch. darvmb (68, 69, 110, 134). dairom t yn= tegen (132). *Obaken (*. cyphus, cf. obba) kopff(74). Obambulare hd. vmb gen siiti. Obambulatorium vmb gank (20). Obarare vmbehren 0. brachen, die bawren heissen es strauclien, so man blos den wasen bricht (126, sim. Pict. cf. St. 2, 407). umaren, brechen, die b. h. es straucheln (Pris.). Obaudire (i. obedire q. cf., contra t male audire, auditum obstruere) hd. nd. v'-, hd. vber-, gè- (9), ent- (8b) -horen. hd. gehorsam sin; mit willen deuben; mit w. daup (19), daub(no), douff (132), toub (68) sin. mit w. doefte wester l onhoerde w. (sic 11). vngehorsame syne (19). willenz dauff sin ^ vngehorsum (20). uit woellen lioeren (68, 110). niet willen horen (132). obed-ieren (68), -yren (132). *Obaudire (X obdere) v'bergen (8). Obba, i oppa (Gf.) (cf. ob-aken, -la, -da) polle t stoppe (19). pulte l stoep (11). slute (5b). schlauch 0. sester &c. (Kia.). gebiza (Gf.ì. rone (125). eine roh= nen 0. klippen (114). ags. cuppe (Gì. Aelfr.). ni. kitte (116). Obcaput ags. foreweardeafod (94a). Ob- v. Oe-cecare. *Obeenum v. Obscenus. *Obeingere vmbgurten (20). *Obeolere (st. obculere) verdecken (74). *Obda (i. foramen in lagena 76. : ob= dere, cf. obstructorium ; X obba) en spunt boi (23). sponthoel (97). legel loch (76). flesche (19, 20). cruseln (20). kruoch (19). *Obdeleetabilis lustlicb vmb vnd vmb (65). *Obdensare, -ri dick maclien (17). heymlich geben (8, 9. st. obdere P). Obdere hueden t vnderdoen (20). beliuden(11, 19). v'-bergen t -slissen (9). besließen (17 sim.). *Obdieere wider reden (9). wedder sprechen (8). Obdormire ent-schlaffen (65, 110), -scblauffen (68), -slaiffen (132). v'sloffen (8, 9, 17). sterben 8, 9). storben (17). *Obdormitor v. Soporator. Obdueere (i. sepelire 11) engegen leyten (110). hinumb fuhren (126). vber- (110), be- (8, 17) -decken. bedeneken; czeihen; v'stocken (9). be- (17), vber- (65) -ziehen. v'helen (8, 9, 17). Obduetio vberdeckung (110). vnder- (8), vnderge- (9) -druckunge. Obductus ptc. hd. gedeckt, vber- zogen. ouertgetzogen (132). nydder- (17), vnder- (8, 9) -gedruckt, -gedrueht (8j. v'ieyt (17). verplichen (65 var.). *Obduetus, g. -us sbst. vber-zug (110), -decksel (68). ouerdechsel (132). Obdurare hd. v'-harten, -herten, -hiiten (17). ober herten (8). nd. v'har= den t hart maken. Obduratio hd. v'-hartunge (20), -hir= tunge. hert-, vnbarmhertz-igkeit, karck= heit (65). Obduratus v'-harttet (68), -hart (110, 132). *Obeeio v. Obicere. Obediens hd. nd. gehorsam. geuolg- ich (126). vnderdenich (23). Obedienter gehorsam tlich (20). Obedi-entia, -tio hd. gehorsa-me (126), -m (12, 17), -mkeit. nd. horsami= cheit, ghe-h. volg (126). vnder-tenigkait (76), -denikeyt (7). *Obedire (alph. obaud-) teuben (i. auditum obstruere 69, 134). Obedire horsam (13, 22) , hd. nd. ge-h. , -horsum (20), behorig (12, 14), vntertenig (1), vnger-denig, -deynig (18), hd. -tenig sin. hoersom wesen (11). achter horen (14). *Obeffero (aus obesse q. v.) schaden (17). Obel-are, -lare (147) (i. sagittare Br.) schießen (68). schyeten (147). *Obelus (X sagitt- X sagin- cf. prc.f) v. Obesus. Obelus spieß (110). spyß (132). *Obemulus (aus proemium?) i. pro- hemy prologus quasi pre emulis dictum (76). vorrede (8, 9). *Ober v. Obex. Oberrare erren (5, 23). hd. irren; v'-, sere (19) -irren; v'irn (17), zwifeln, v'-zw. sim. doben (20). dwelen (11, 22). dolen (99). *Obesare (i. vocare t impinguare 76) hd. mesten, vet l feyst werden, feyßt maclien. Ob-, obs- (133) -esse hd. wyeder-, wider-, weder- (23), vnder- (7, 22), ynt= gegen- (132 sim.), schad (68, 110, 134) -sin sim. wider steen (4). schaden (8, 9, 65). Obest-a (gì. Aelfr.), -rum ags. beost (94, GÌ. Aelfr.), beoth (136). Obesus ptc, t obelus (147) be-nagen OBI (9), -nagit (8), -naget (75, 110), -knaget (132), -gneyt (17). virczert t uffgeßen (20). feist (8, 110), gantz kugelecht vor feyßte (65). vet (132). aever vetof meer dan vet (147). ge-mest i -nossen l ver= farstu-ngt, varr. -ng, -gt (75). *Obesus sbst. schotel-brot (20), -broet (11). Obex, ober (si) (cf. opex) hd. nd. grindel; re-, de- (22), hd. ri-, rie- (10), rig- (7, 13) -gel. ryeer (18). grendel an einem thor (68). gr. o. rigel an einer thuer (no), glinder (58). grundel (11). schelde an eyn doere; cluyster (132). schei dei- (5). schalter (6). schalder t lunse (19). lun (ni), schalck (7). fur- schub (126 &c), -schieber (Fris.), -wurf t sperling (120). sehranpaum (1. cf. Sm. 3, 516). nagel fur ein rad, vlg. loene; narb an einer thur (i. repagulum veetis 75). *Obfamulari (i. seruire 76) dienen (8). dinen (9). *Obfecturus schedlicher (74). Obfirmatus widerspenn- t kib-iger (126). *Obforatus (st. obfatus) sum i. lo- quor (76). Ob- v. Of-fuscare. Ob-, og- (64) -gannire widerclaffen (110). zu- (68), yntegen- (132) -sprechen. schwetzen (64). Obhorrere gruwen han, furchten, grusamclich sin (65). grausam, seheuz= lich, rauwisch sein (126). *Obia v. Orbia. *Obi-, selten obji-, obij-eere, prs. obeeio hd. vur-, fur-, vor-, ver-, enge= gen- (65, 75, 110), eyngegen- (19) -werf= fen. nd. vor-, yntgegen- (132) -werpen; tegen warpen (11). vorstahden (st? se? 12). vorweysen (3). *Obie- t obit-ulum (cf. obliculum, ladum, forlicia) velden als die becker haben (75). Obieetio vur- (9, 20), vorge- (8) -werffunge. Obiectum hd. wyeder- sim., nd. we= der-schin, -styn (sic 97), -schein (4), hd. -stoß, -stoiß, -worff, -wurff, -lang (6), -schlag t -gang (63). hd. gegen-, geyn-, vnder- (76)-wurff, -worff; gegen- w. weder ein boß blick (6), das Ben menschen beweget vnd enziindt vnd macht in hiczig inbrunstig (65a Mrg.). vor-worffe (10), -schoß (12), -worff dez gesichts (17). gegen-werff i -blick (63). eyn boiß wid- der blick (7). Obieetu-s, -m ver- (17), vorge- (8, 9) -worffen. *Obi- v. Bi-farius. Objicere v. Obicere. *Obinstus (zw. obortus und obp-; aus obeliseus?) i. locus vbi fuit simu= lacrum solis apud gentiles (76). Obire hd. sterben; vmb-, hin- (7) -gan sim. nd. steruen i vmegan. en geyn- (17), gegin- (8, 9) -gen. voln- (17), fol- (8, 9) -brengen, -bringen (9). *Obirirri v. Oborior., Obiter zwischen das (110), tusschen dat (131) ich komme. anhand (114). vn- derwegen (125). *Obitulum v. Obiculum. OBL Obitus dot (8, 110), tot ì tod (9). ghestoruen (23). sterb-tag (68). sterffdath (132). abgang (110). hd. begenckeniß sim. Obiurare hd. ser swern. Obiurgans scheldende (8). Obiurgare, -ri hd. nd. schelden. hd. schelten, schalten (6) , stroffen (8); straf= fen (9, 75) als die wijber ,die man str. (75). Obiurgatio hd. nd. scheld-unge, -inge, -enisse (8b). Obiurgator hd. schei-ter, -der. *Obla (st. obba) balge (9). *Obla-men, -tio hd. oppe-r, -runge; opfferung. nd. offer-inge, -hande (132); opperinge. * Oblanguere serben (126). Oblata oueflade (X flade) l hostien (19). *Oblatare v. Oblatrare. Oblatorius (i. ministralis 76) dinst= haft (8, 9). Oblat-rare, -are (76) bellen (110). belken (132). hd. wiclder-, eynwidder-, nd- weder- bellen, -hellen (22), -klappen (11). hd. widder-pellen (151), -billen (5), -beln, -claffen ; wedder belen (8) ; dieb an scimeli sim. OblatusM. geop-pert, -fert. gestalen entschuldigunge (17). *Oblatus s. 4. deci. (X obitus) i. circumdatus i mors oder begenek-eniß 69), -nifi (134). Oblectame-n, -ntum Adlustig, lostig (4), lustlich (68) ding. nd. lustich dink. ge-lust (9, 17), -lustekeit (8). lustigkeit, wollust (65). *Oblectamentum (x oble-, obli- gamentum) ein gebott (6). ghebod (22). Obleetare lieb (9), Just (110), vii 1. (68) haben. lip han (8). doen v'freuwen l lust hayn (132). freuwen (110). Obleetari hd. nd. lusten. hd. ge-1., lustern t liebhaben (17), begeren. lues= ten (11). verlechkern (1). Obleetatio hd. lust, ge-1. (8ab, 9), -luste (8b). siissigkeit (65). ge-noichde (132), -neigt (sic 68). betriegung(76). nd. lustinge. Oblectator hd. be-trieger, -triger, -treger, -drieger. nd. bedreger. *Oblega-, obleg- (23) -mentum pot (9). bod (23). ge-bod (17), -boid (5). Oblegare hd. senden (8, 9). widder- reden i -sennen (17). *Oble- v. Obli-gatio. *Obleg- v. Oblega-mentum. *Oblentale (: obolus) hellincwert (20). eyn hellingeswert (19). *Oblie- v. Oblig-amentum. *Obli-eulum, l -tulum (3, 4, 75, 76), l -eulus (74) (instr. ad f ardendo, salsucia sim. cf. obiculum) wurst-felg (74, 76), -pugel(74), -biigel (4), -bégel (3), -bogen (75). worst- (8, 17), worf- (sic 9), worste- (23) -bogel. woersthoeren (97). *Oblicus (cf. ob-liquus, -olos)- hof= arohti t houorosti (Gf.). Oblig-, oblic- (136) -amentum hd. gebot. ags. lybb (94, 136. als NesteU knùpfung ?). Obligare hd. nd. v'-binden, -benden (13), -pinden (1), -plichten (17), -seczen OBL 387 (8, 17), -hachten (106). behagten (99). zusamen binden (8, 9). scliuldig syn (76 , 110). be-kummern (19), -kommern (20). Obli-, oble- (17) -gatio hd. vorlo= bunge (9), schuld (110); v'bin-tniß (65), -dunge. eyn bind-unge (5, 6), nd. -inge, hd. v'-b., -bendunge (18) des rechtes (5, 21), hd. nd. des rechten, des r. of schultz (132), ini r. (69, 134), des rich= ters (68). Obligatus hd. v'-, vmb vnd vmb ge- (65) -bunden, -sacz (8), -saczt 0. -lobet (9). schuldig (110). Obligia v. Oligia. *Obligumina v. Abligumma. Obligur-ire, -are (19) vir- (19), be- (in v'- verb. ? 11) -slinden. ver-schlecken (126), -derben (68), -deruen (132), -bras= sen t vnnutzlichen v'zeren (110). Oblimare be-sudeln, -schlirpen; ge= schenden; (rem das sein) ver-schlinden £-schludern (126).putzen,liechtabrechen, schnewtzen (74). Obli-nere, -ùo is (19) ent- (19), -ont- (11) -reynen. Oblinire beflecken (18b). Obliquare hd. nd. crummen. krim- men (76). kromen (21). hd. kromp ma= chen. beugen (5). *Obliquatorkrummer (68, 110). krom= mer (132). Obliquatus gekrummet (8, 9). Oblique schelb , zwerchs , seitlingen, beseitz (126). *Obliqu-ere, -i v. Obloqui. Obliquitas hd. krum-, nd. schef-heit. schelbe t krumme (126). Obliquus hd. nd. slim. hd. schlim, slimp (21), slimpe (133), schlimp (7); schlym-s (134), -B (69). nd. sle (slem ausgestr. 23), slen (22). hd. nd. krum, krom. hd. krum (8), krump, schebe l schei (5b), schif (8), geschewbt (1, 3). nd. scof (22). schele (19). schàlb l seit= ling (126). vberzwerch (114). vnretht(20). *Oblitaur-um, -is (19) (aus oblato= rium?) opper- (19), offer- (11) -gelt. Oblit-erare, -terare, -urare (s. u.) (i. delere i obliuioni tradere Br. &c); vergessen(no).diluwen (99). durch-(126), ab- (64, 126) -tilgen, l -thun (126). ob= litterare i. litteras deleve male scriptas; obliturare i. abduco, oliuiseo (76). Oblitescere inn- t ver-ligen (126). *Oblitor i. cementarius (76). *Oblitulum v. Obliculum. *Oblit-urare v. -erare. Oblitus (a verbo obliuio 76, linire smyeren 10, lere smeren 13) ent- (19), virun- (8), ont- (11) -reynet. be-fleckt (no),-clecket (9), -schmieret (68),-schißen (10), -schlirpet, -sudlet, sulcht (ceno mit kaat 126). Oblìtus hd. (ich hab 75) v'gess-en, -nng (18), -ick (19), -lich (20). ni synnich (20). vnsynnick (19). nd. v'get-en, -ich; v'sumich. *Obliuere (st. oblinere) be-flecken, -solen, -suluern (74). *Obliuio v. Oblìtus. Obliuio hd. v'gess-unge, -enheit (4), -lichkeit(65).virgess-(19),wd.v'ghet-inghe. helle (74). ObliuiosusAd.v'ges-sig,-sen(132),-lich (8, 9, 65). vorgeißlich (8). nd. v'gheten. 49 * 388 OBN Obliuisei (oliuiseo 76) hd. v'gessen; eyn deyl ader gancz v'g. (17). virgesten (8). nd. v'gheten. *Obliuiscibilis virgessenlich (20). Obliuius hd. v'geßig. *Obliuo v. Oblinere. *Oblo-cutio, -quium affter-, hinder- (19) -koze (9), -sprache (19, 20). achter spraek (11). Oblo-eutor, -quutor cleffer (110, 132). klapperer (68). *Oblongitudo laugekeyt (5b). lank= ke?echt (1). lengelochticheit (23). Oblongus lang (68). langk (10). seer lanck (110, 132). lang-lecht(7i), -elich(5b), -alot (75a), -elot (75b), -lidi als die vaß (75), -lechtiger als ein schifi1 o. ay (74), hd. ' -elechtig, -eloftich (22b), -lidig (6). lane lechtik (13). kankelat (1). leng-er (18), hd. -lidi, -elet (65), -elechtech (22), -elochticli (23), -elecht vnd senbel (17). leiicklicli (184). Ob-loqui, -liqui, -liquere (152) hd. affter-, hinder-, misse-, mis-(18), myß- (7, 134), my-, mi-, misch-(5),mist-(17), in- (6), widder- (8b) -sprechen. nd achter-, mi- spreken. achterrugge claffen (132). miß redden (7). hd. nach- (68), hinder-reden; hindren (6), sehenden. Obloquutor v. Oblocutor. Obluctari entgegen ry ngen o.vechten (no), yntgegen sprottelen of v. (133). vber streyten (9. sim.). stnden (17). *Oblus v. Obulus. *Oblustrare hd. vmb-dun sim., -gen (17), -luchten, -leuchten. nd. vme-luchten, -lusten (22), -don. entgegen luchten o. vmlychten (110 sim). Ob- v. O-minosus. *Obmissio (cf. ara..) virlaeßunge (20). *Obmissus vnderwegen-lassin ( 8 ) , -lon (9). *Obmittere (cf. om.) hd. vnderwegen-, vnderwen- (8), hinder- 1 wir- (20) -lafien. vß laussen (76). affter laßin. Mrg. hinder layßin (19). v'iaten (11). Obmurmurare widder kosen l mur= meln (17). wider-m. (8, 9), -reden (9). *Obmute-re, -seere hd. nd. stum, stom (21) werden. W.v'stummen, swigen, v'sweygen (9). Obmuteseere zu eim stummen machen (65). Obniti hd. widder- sim., wedder- (8b), hd. (152) nd. weder-drucken, -druncken (22),M.-drocken,-trueken(6, 134),-dricken l kilen (st. kiben? 18), nd. -kmen (97), -pinen (8b, 99), hd. -streben, -steen sim., -sperren ì -tringen t -halten ì -tediteli (126). vnie kiuen (23). vmb-knien (5, 7, -kinen 5?), -keymen (21). Obnixe (i. intente , humili-s , -ter, X obnoxie) hd. genez-, angst- (69), trungen- t widderspennig- (126) -lidi. flyßelichen (12). eyn veldickeit (9). *Obnixius li. obnixus &c. 76) gencz= lidi (9, 17). eyn feldig (8). *Obnixius v. Obnoxius. Obnixus (i. conatus; subiectus, humi= lis Br. &c. X obnoxius; laboriosus 5b) arbeydi-g (5), -ck (23). hd. erbe-dig (21), -ndig (66 &c), -nedykafft (5b);arbait sani (1); eyn-vddig (9), -feltig (no), -ueltig (75), -faltig (134), -faltig (69). vnderthe= nig t schuldig (110). vn-schadlich (134), OBO -schedlich (69). demuteglich (68). wider= wertig (64). pendig; willig vnd gehorsam von wegen dei- that o. der schuld der verhandeiung (75. X obnoxius). ags. strim-endi (94), -aendi (136). *Obnobii montes das heschegebirg (125). Cf. abnoba der lianden mit sampt dem gebirg in der Bar (Dasi). Obnoxie zag- t vnderdienst- lidi (126). Obno-, obnu-, obni-xius hd. nd. schuldi-g, -eh. hd. v'bunden, vnderthe= nig. onderdenich (132). schedelich (20). be-gangen (10), -fangen t -woren (12;. tasig (i. propter cidpam aut offensam alieni suppositus, obiigatus aut territus obno-, varr. obni-xius 75^ cf. dasig, dausig &C. St. 1, 269. Sm. 1, 400 sq. Gf. 5, 460. BM. 309. Gr. Wtb. 2, 809 sq.). Obnubere be-decken (19), -deeeken (11), -sehemen i -schraen (9). schemen (8). *Obnubilamenbedeck-ung(19), -enisse (20). bedeeekinge (11). Obnub-ilare, i -ulare (75) woleken (1). vnib-geben mit nebel 0. w. t -legen mit tunckelheit (75). benebelen (62). wuleken (17). dunekel machen (65, 110). v'dusteren (132). finstern (8, 9). vmb-f. (76). al vmb-f. bewolcken (5j , -vinster gewolckent (133), -vndumb v. 0. gewuh ken (74), -wù dom (st. vnd om) bewelket (21), -finster gewoìcket (67), -f. wolten (18). al vm f. gewelket (6). al vmb f. gewolket (152). als vmb f. gewurcken (7). vme duster bewolket (23). vme dister gewolket (22). vberalfynsterengewulckeu (66 &c). allenthalb bet'ynstern 0. dunckeln (69), tuncklen (134). hd. bedecken. *Obnubilatio bedeckunge (20). *Obnub-ulare v. -ilare. *Obnuere leuken (8). v'-l. (27). lewgen (9). obnuo i. tego operio t celo (76). obnutus veste circumdatus (Gì. m.). *Obnuxius v. Obnoxius. *Obobdur v. Oborior. *Oboeulare (x obculere) ver-bergen, -mompelen &c. (147). Obole-re, -seere v'-geen (110), -gaen (132). *Oboliseus des hy mmels hoicheit ( 147). *Obolos (cf. oblicus) hofinae (? Gf. 4, 838). Obolus v. Obulus. *Obori (cf. sqq.) in sick soluen volden (22). in sek zuluen wolden (23). opwas= sen (11). *Oboriari (cf. prc, sqq.) krummen, falten, nisichtziehen (74). Oborior (-iris, -itus sum 110) hd. in sich selber ualten (6), falden (17), felden, fallen (7), vallen (4), falu (18); in sich (21), zusamen falden, falten; zu-sammen, -samen (76 &c), -huffen, -hauff (17, 18) krumnien, krimpen (18), krimmen (76); vber sich (68), vff-, of-, auff-, wider- (4) -wachsen, -wachßen; vff-, nd. vp- (132) -wassen. vffgeen (no), wider gebern (17). Oboriri (von oborior untersch. in Mss. mog.) hd. widder-, vff- wassen sim. wyeder- (5), weder- (22) -waschen. geborn werden (8, 9). ob-irirri (7), -obdur (6), -ortiri (23) widder- (7), wider- (6) -wesen. weder wassen (23). Obortus vffge-waßeii (20), -wayssein (19). OBR Obpansus wider ausgerackt^gebreyt (9 sim.). Obpigno-, obpingno-, oppigne-rare, obpinguero (76) hd. vor-, ver-seczen; be-s., -schatzeu, -schetzen (18, 110, 132), -schatten o. binden (sic 68); pfenden. penden (132). nd. be-setten, -zetten (97). *Obpingware (cf. prc.x obpugnare ?) bezetten; stormen, bulderen (22). Ob-, selten op-probriari widerdrieß thon (no), smechen (1). hd. v'-smahen, -smehen, -schmaclien (6), -schmahen. -schmahen (134), -schmehen, -schmechen (67), -mechten (7), -schemen (18). nd. v'sman. lasteren (68). Ob-, op-probriosus laster-lich (132), -ig (110), -echt (8b). Ob-, op-probrium (i. improperium) hd. nd. laster. obir-1. (ftb). schand t l.-red (7). laester (97). lasterung (110 &c.) schmaung (6). hd. nd. sma-, schma- (134), vorsma- (5, 22) -lieit. hd. sma-, smo- (9), schma-, v'schma- (6) -cheit. v'smeht (17). scheltwort (69, 134). schande (20). schanv perung (65). spottunge (20, 110). be-sp. (68), -spottzonge (132). vneer (110, 132). *Obquam hd. durch welche (voce, ex quo), welch (151), welher (152). *Obquam causam (cam) von welei= cher sach (1). hd. durch welcher sachen, d. w. sach, d. wellicher sach (6) wegen. dorch wolcher sachen willen (18). nd. doreh welker zake weghen (23), auegene (22). *Obreatus (i. occasio 76) entschuld- unge (8, 9), -igung (76). *Obrem, melius quamobrem warumb (110). wairom (132). Obrepere, obripere (psi ptum 110, 132) i. vndique repere &c. (Br.); vbique rapere l subiutrare scipidum (76. X stupidum feri obrigere). vmkrichen (8, 9, 76). vnder crufen (20). heimlich in-gen (68, 110), l -kriechen (110). h. darin-kr. I -schleichen (65). li. ingaen t inkruyfen (132). obripeo pui ptum i. valde rapio (76). Obrigere (X rigare) hd. v'-harten, -harren (5), -herten ; harth machen (18b), herte t stede werden (8), trucken, drutken, duncken (5), tongen (6), tungen die acker (4). nd. v'-, be-harden; du-, do-ngen. *Obripere v. Obrepere. *Obrip - ilare, -ulare (74), -ulo (i. valde de pilo 76) (cf. Gì. m. 5, 13, 14) zu roufin (8). heruß reffen (76). vast har-, var. her-außrauffen o. entharen (74 . Obripilatio chalauua ( 131, I4i). gruoth (Gf.). *Obrip-ulare v. -ilare. *Obrisum v. Obryzum. *Obrisus (cf. obryzus) ptc. sbst. be= spottet (5). misse-b. (23). be-spot (8b, 22), -spottunge (6). v'-spott t -spottunge (17), -spottet (21), -sputtung (4). gespofc ten (18). gè- (8, 9), v'- (17) -lacht. ge= maleu ( 12. st. obryzus ). ver-soptet l -lachet t aurum (76). *Obrita (st. orbita) uuaganleisa (86). *Obri-tus, -xus v. Obryzus. Obr-yzum, -izum, -isum, selten aurum o. golt (68, 132). smalz-, ge= OBS OBS OBS 389 smalzet, irsotanaz, gcwieret (Gf.), clar (17, 97), clar vin (8, 9), luter (110), lut= ter ('23) golt. seheinendtgol der pesten= farb (74). vbirguilde ( 104, sim. Gf. cf. bm. 553 ). ags. weald gold ( Gì. Aelfr. ). abrizum i. splendor (136). Cf. abrigeum (gì. ih.), abregium i. spi. auri (139). Obryzus, obri-zus, -sus, -xus, -tus (8b) clar (8b, 23). Obruere hd. sencken. nd. zenken. siucken (18, 97). v'-s. (9). swencken hin vnd her (75). vmbc wallin (21). valn (18). hd. vber-, v'- (8, 9, 110, 134), vz- (8b), nidder- (7), vnder-, vmbe-, hd. nd. vm-, nd. vme be-, on !er-vallen. vnder- (20), be- (19) -werffen. be-warpen l -deecken (11), hd. -decken. v'-drocken l -stoppen (17). ver-, var. vber-schl alien (65). Obru-tus, t ,-itus, (no &c), -us (i. eolapsus 74) (X obrisus? doch oft anderwdrts v'-spotten X -stoppen, -schop- pen) hd. bedecket; v'-faln,-fallen, -spottet (21 &c), -spotet (134), -spot t -schutet (66 &c), -scbuttet (152), -schute (133), -stopht (7), -stopfet (6, 76), -stoppet (5, 23). beworffen (20). beuallener als in einer kule (74). vber- (68), ouer- (132) -gevallen. *Obsannare, -ri zurnen mit geschrey vnd bosen worteu (75). *Obsarare v. Obsecrare. *Obseedo v. Oseedo. Obseenitas wust t grobe (126). Ob-seenus, -scenum, -cenum hd. vn-reyne l -kuscb sim. nd. onreyn. stinck- und (9), -ende (8, 10, 12), -endich (13). snode (8, 9). wyest vnd katig, var. kot= tig (64). vn-flatig t -sehampar (114). widder stennig (17). *Obseines v. Oseen. Obseurare hd. dunckeln. v'-d. (5), -tunckeln (6), -dunkern (23), -donckeren (132). hd. vin-, du-, nd. duu- (11) -steren, hd. -stern. hd. duestln (20); vinster machen ader dunckel sim. ; v'-, be- (12) -decken. Obseuratus hd. v'-dunckelt,-tunckelt, -blichen. v'-duystert t -donckert (132). *Obscurcire (frz. obseurcir) vorblec= chin (5b). Obscure duesterlich (20). Obseuritas finster (12). hd. f.-nisse, -heit, -e l tiinckle'(126). hd nd. duster- nisse, -heit. hd. dunckel-, nd. donker- (132) -heit. Obseurus hd. nd. duster. duester (20). hd. dunkel, tunkel (6, 151), finster. nd. dunker, doncker (132). Ob-secrare, -sarare (5b) hd. bitten. bidden (11, 20). byddin (8b). beten (9). heylg ding b. (5b). vmb heilig d. pitten (1), biten (134). h. d. b. (4). durch h. d. b. (88, 110). heilige d. bitten (68). hd. vmb h. d. byeten(7), byeden; beschwe- ren durch h. d. (65); h. t heimliche d. pitten (75) ; vmb belge dinge beden sim. bidden heylige d. (17). by hilligen dingen b. (132). vme hillich dink b. (23). durch etwas heiligs einen bitten (Fris.). Obseeratio hd. fleh- (8), fle- (9), bitt-unge. bedynghe (132). Obsecundans gehoryg (9). Obsecundare hd. nd. (132) dienen. dinen (8, 9). ' Obsecundator diener (110 &c). Obsecutor dien-, -re (11), hd. -er. *Obsedar fry gesieger (7). *Obsedare pflanczen (9). planczin (8). geyseln o. leysten (74). *Obsedatus belegen (8, 9). *Obsedere v. Obsidere. *Obsederi eyn burg beligcn (17). *Obsediare belegen ehi burg (8, 9). Obsepire ver-, vmb-hagen i -zeinen (126). Obsequens dinstlich (62). Obsequi (ì. aneillari 1) hd. nd. die= nen.d. vfi vnuerpfliclitung(75).«rf. denen, deynen (22). nachgeen (8). Obsequiale dienstbuoch (64). Obsequiose dienstlich (20). Obsequiosus dienst- hd. -bafft, -haff= tick (19), -hafftig, -hafftlich (es), -ach= tich (11), -barlich vß vnuerpnicht (75). Obsequium (i. exhibitum seruicium gratis et habet fieri inter pares 76) hd nd. dienst. hd. dinst. nd. denst. dienst- barkeit (65). d. vfi gutem willen vnuer= pflicht (75). willfart (126). i. seruicium dinst; reuerencia &c. exhibita et fit inter pares et aequales bete dinst (4). *Obsequium (herba) ringe-le (19), -1 (11). Obserare slyfisin (19). sluten (11). hd. zu- (8, 9), be-slifien sim. verspren= tzen (126). *Obseratio besließunge (20). Obseratus besloßen (20). Obserere (ui itum no &c. ; ris ob^ seui obsitum (i. contra t undiaue semi= vare l plantare i tegere; ris rui obser- tum i. contra serere t e. mittere t com= miscere Br. ; ui t semi situm t sertum i. pianto l impedio ; obserit impediens t odio firmans 76) hiudern t besehen (8, 9). seyeu (68). entgegen s. (no). ynte= gen sayn (132). *Ob- , semi- , trama-serieum halb= seydin (74). Obseruantia i. reuerencia i terrena exhibicio wertliche ere (4). haltung (65). ein be-h. pr. cumreuerentia honoris (110). behald- (8, 20), hd.nd. bewar-, fullebreng- (20) -unge, -inge. bewysung der erwir= digkeit in zeitlichen dingen (75). Obseruare hd. bewarn. hd. nd. be- waren, -schirmen (5, 76), -schermen (23), -halteu (ilo), -halden (8, 9, 20). vmb vnd vmb halten l vffmerckung han (65). laegen (20). lausteren (126). *Obseruari v. Obuersari. Obseruatio hd. beschirm-, bescherm- (18,23), behalt-(i 10), behald- (17), ywar- (20 Mrg.) -unge, -inge. Obseruator uffluger (62). Obses (i. obstagiu-s 3, 8, 4, -m 9) ein pfant (4). pfandsman (ìuj. pfender (qui recipit pignus 75). hd. ein leyster, oder ein mensch das do stet alfe ein pfant sim. ( Voce, ex quo ) , einer der fur sin pf'and stet (68), da einer sich ver= pfendt fur ein andern l eyn burg (110). hd. nd. gise-1, -ler, -le (si), hd. gifiel, geisel (1, 9, 114), geyßel (18), geisseler (74). eyn giseler t eyn mensch daz da stet als eyn pliant (5). m. daz da stet als ein pant (21). eyn gisler l ein mensch' das da stat for ein pfand (6). eyn gisel alzu man eyn ding vor seczit (5b). en ghiseler eu mynsche de dar steyt alze en pant t de gesat is (23). eyn geise= longe off dat is eyn m. staende vor eyn p. (132). ein einleger (3). birg (76). *Obsesse v. Obesse. Obsessio hd. belig-, beleg- (19), besitz-, vmme siecz- (5b) -unge. nd. be= zett-, belick- (11) -inge. Obsessor besitzer (20). Obsessus be-legen (11, 19), hd. -ses- sen, -sassen (6), -zetten (23), -soten van den duuel (11). belegen 0. besessen von finden (110), van vyanden (132). vmb-leyt £-legt; varr. I -belegt, -leut l -elegt (65). Obsi-, obse-dere hd. be-sitzen, -s. mit gewalt vnd macht (75), -setzen (8), -ligen, -legen, -lageren (126); gelegeren l geleger machen vor einer stat ( 75 ), vmb-geben t -blegern (88), inn- (76), vmb- setzen, t -legen (65). nd. be-zitten, -liggen (11), -leggheu (8i). *Obsidiare (i. insidiari GÌ. m.) hd. beligen als man ein schloß beliget. be- legen als ein schloß belegt wird (68), als man ein burg beleit (110). beleggen als men eyn borch beleyt (132). _ Obsidio (cf. sq.) vmb- (1), be-(20) -sitzunge. ain besitzer (76). vor remmingk (*)■ Obsidi-um, -o geleger, gleger, beseß, geseß , varr. gesaß , vor einer stat 0. schloß, vlg. beises , besessen (75). hd. vmb-ligunge t -sitzunge (18), -schickunge (17), -besitzunge; vm-b. (6), -legung. nd. vme zittinge. hd. widder setzung (7); be-seß (20), -legunge. *Obsillag-es, -is v. Marsus. Obsi-, obstri- (8) -pare (i. spergere 76, pullis escam dare 110 &c.) zu- (8, 17, 133, 152), ver- (29c) -strauwen. zu-stro= wen (67), -strewen (9, 66). streuen (151). strewen (70). zer-str. (69, 134). brock-en (110, 132), -len (68). brucklen (20). Ob-sistere, -stare hd. wyeder-, nd. weder-stan sim. weder stenen (21). Obsidus(^.obsessus)biuanganer(i4i). Obsolere ent-wonen (8, 9, 64), -we= nen (17). hochmuten (9). ver-werffen l -laßen (88). obsolio itus sum i. superbio (76). *Obsomog-orus, -erus [i. panis in= tinctus &c. in prodio &c. pisarum ì pis- cium 74) mauch, muchelin (74). wyiß muis t pigwis offa (19). opsomagrus i. panis tinctus liquore piscium ab opso= mos i. panis et goros i. liquor J 7 e). absomagarus i. p. in vapore prodii ma= didatus ancke 0. mohelin (74). Obsonare (med. corr. i. contra sonare, med. prod. i. cenare &c. Br., i. valde so= nare 76) sere dónen (9). widder ludin (8). zornen (17). obson-iare (74), -ari, -are zu nacht (88), abent-mal (88, 110), -prot (74), nae auent mael essen; et. contra sonare wider vmb donen (68). obsonari med. corr. zurnen; med. prod. nachtis (8), des nachtes (9) essen (8, 9)._obso= nor itus sum i. irascor (quia litigantes reddunt sonum contra s.), sed med. prod. i. comedo de nocte (76). Obsonator einkauffer (91, 11 6). ni. incooper, dispensier (116). 390 OBS *Obsoniare v. Obsonare. Ob-, sed melius op- (no &c.) -sonium (obson-ium etwas untersch. von -uva. 76 ; cf. episumen) spyß (no), trancko. spys (68). erczlich (8), tegelich (9) spyse. suffel (12, 13). nachtmal (93). ein kleyne iirtte, varr. kl. oerten, kleyn essen, 0. schlafTtrunck (64). obsonia pi. cleyn spyse (110 &c). Obsonum schnode (74. x abs.). Obsorbere hd. v'slinden. auß-supffen t -surpfflen (126). Obsorptus v'slonden (17). *Obsta-bia v. -già. Obstaeulum hd. wider - sim. , hd. (5b) nd. weder-stentnisse, hd. -stentinisse (152), -stentenis, -stentnyß sim., -stenyß (4), -stant (20), -stantung (6), -strenus (1), -stos (9), -Bofi (sic) l slach (12). slac (13). vnderstentnuß (76). eyn stock (aus stoet 11?) i hinder (19). hd. h.-nisse, -nuß l fìnsternuß (69 &c. ). werr (74). wer (22b). stoet (11. cf. obstaticulus). *Obstag-ans v. -ius. *Obsta-gia,-bia(i5i) hd. ein leystunge. birgschafft (no). Obstagiare leysten (si). Obstagium (cf. obses, sq.) yn-leger (8, 17), -legen (7). lyger (152). lieger (133). leger (67). inlag (123). gheleyde (23). hd. nd. leist-unge, -inge. gisselunge (20). gisil- (95), gisel- (6), gesel- (7), birg- (76) -schafft. nyndernuß (68. X obsta= eulum). Obstag-ius, -uis t -ans l obstrogans t obses (76) gißel (17). ghiseler (23). eyn frides pfant (4). Obstare v. Obsistere. *Obstaticulus (cf. obstentaeulum ?) houel (23). stoet (i. lenigal 97.c/.obsta= eulum). *Obstaurare (x obstinare) wider- (68), entgegen- (110), yntgegen- (132) -setzen. hd. ("Voce, ex quo) verherten yn, in, mit (66, 70) boscheit (133), boßheit. *Ob-, o- (16) -stentaeulum (instr. 76) vff- (76), auf- (9) -hebel. of-hobel (16), -hebiì (8). Cf. ùfhebe bm. 646. *Obsteneia (cf. obstineneia) wider steunge (9). *Obstergilis buntschuch (7). obstri- (74, is., Ki.), obstrin- (Br., gì. m.) -gillus, i -gilis (74) genus calciamenti • posß; solenschuch ; schuch der hoch vnd oben weit ist (74). Obstetrieare hd. nd. bewaren (in partii 5). hd. b. dye frauwen inder ge= burt sim. beuaren (8b). ammen (110). Obste-, obsti-trix bade-mat (8), hd. -muder sim., -mome (22). pad- (1, 71), wijß- (132), heb- (4), heue- (8b), he- (106), ha. (20) nd. hevel-, wehe- (114) hd. -muter, -muder, nd. -moder, -moeder. wijse m. t vrouwe (147). ni. de vroe= vrouwe (116). hd. amme, am; heb-am, -amme t -fang (75d) ; hobamme (67), heb= anckele (Megiser), hefang (a. 1452 v. Sm. 2, 140, 155). seigam (65). *Obstina-cia v. -tio. Obstinans (i. pertinax) der verstopet ist (76). Obstina-ntia v. -tio. Obstinare, -ri (1, 23) (*. denig= rare l obtemerare [x obtenerare?], OBS obfuscare, indurare in malo &c. 76) hd. v'-barten, -herten, -heirten (21), -harren (1, 64, 110) in boß-, boiz- (5), boiß-heit, poshait (1). v'harden (13). nd. v'h. in bos-, boeß- (132) -heit. v'stocken (9). virstoppin (8).einwilligen(20.a«s eigenw.). v'dunckeren ( 8b. st. obscurare ; doch vgl. 0. 76). Obstina-tio, gew. -ciò, -eia, -neia hd. vjiart-, v'hert-, v'hertig- (69, 134), v'harr- (110), v'bos-, v'kos- (22) -unge (in malo 110), -inge. v'hartet (5). erhardekeyt (8b). -atio eygen-wylkeid (19), -richtige (/. Pict.). ein- (20), on- (11) -willicheit. ein widerstreben der gnaden gotz; ver- stopffung (63). v'stiìvnge (15), wider= standung (6) gottes gnaden. v'stockunge (8, 9). rokelosicheyt (23). Obstinatus/«e?.v'-hertet,-hart,-hert(4). nd. v'hardet. v'hert-et inden sunden (15), -en in der sund (6). hd. eigen-, ein- (20), een- (99), on- (11) -willich sim., -wylkick ( 19). derstockt(l). wider borstig(9). wedder burstig (8b). ruechloes (97). rokelos (23). *Obstinax (i. indocilis t iners t indur- atus 75, pertinax l in malo perseuerans 66 &c., 110 &c.), herte (9). hart (8, 17). v'-h. (68, 132), -hartet (110), -steynt l wydderstrebech (12). onwillich (142). vngeringe (75). *Obstineneia (cf. obsteneia) widder- stehunge (17), -steyunge (8). *Obstinere(^.osfewtóe»*eKi.c/'.obstinare) v'spotten (21. X v'stoppen). Obstipare vnder- (20), vm- (110, 132) -setzen. v'-stopffen (110), -stoppen (68), -schoppen(126), -steynen (132). nigo (prs. 141, Gf.). Obstipatus (qui non habet cameras s. sedes 110 &c.) v' stopfft (no), -stopt (132). vm- (no), ohi- (132) -setzt. onder= sat (11 . Obstipus krumb-, ni. erom-, slim- hals (11 6). *Obstirpare v. Obstrepare. *Obstirp-, obleet-ator betrieger (74). *Obstitrix v. Obstetrix. Obstragulum latz, vber-1. (an sebuen &c. 125), -geschuch (112). schuchriemen (116). *Obstrep-are (23, 68 &c), -ere, ob= stirpare (74) (z.turbinare 23, perturbare 74, 110 &c.) betruben 0. trauren (74). betrieben (68, 110), bedroeuen^ verdryeß doen (132). vertriessen thuon l bezwingen (110). wider donen (8, 9). winden (23, 97). *Obstrepare streben 0. zabeln mit den fußen (74). Obstrietus ver-strickter, -knupffter (65). *Obstrigil-is, -lus &e. v. Obstergilis. Obstringere twingen (8). be-tw.(9, 17). *Obstripare v. Obstipare. *Obstrogans v. Obstagius. Obstruetio vorstoppunge (8, 9). *Obstruetorium (z'.lurum^opilamen 75; cf. 4 h. v.) hd. nd. spunt. hd. sp. in, an einem, eym faß. sp. ainem vaß (6). sp.-hol (22). sp. t punte (12). hd. sponte t ponte (Mss. mog.) als oben in dem faß (5); spont, sp. in ein vaß; eyn punt in dem faß (7) ; eyn pont an eym faß sim. sput (97). princk (49). plok (22b). ein stopff-tuoch, -holtz o. ysen (no), daer men wat mit stoppet (132). OBT Obstruetus bestoppit (20). Obstrudere be- (8), v'- (9) -slissen. Obstruere (i. impellere 4, opilare l obturare 1) hd. stop-ffen, -pen. hd. nd. v'-, be- (11, 19) -stoppen. hd. v'stopben. bestuppen (20). schoiben; ver-stopffen, -zwicken (75). vorschoppen (1, 22b. cf. Sm. 3, 376. Gf. 6, 408). verschappen (2). v'spotten (5, 9 ausgestr.). vor stozsen (4). sponden (77). to maken (22b). slyessen (132). schliessen (110). einsließen, ver= pergen, zusachen (74). machen verseiben (fontem 65). Obstrusus beslossen i v'borgen (13). verstopfet (76). *Obstule-o, -sco i. polluor (76). Obstupere wundern ( 9 ). wondern (8). gar v'-w. (17). er-schrecken (9, 20, 65), -stummen (m). *Obstup-ero l -eo i. imitor ; -ari i. geniculari inclinari (76), cf. obstipare i. inclinare Br. Obstupeseere illgern, zen-i. (74). *Obsu-rdus, var. -dus towber, vnge= horender, verspotter (74). Obtalmia v. OpMhalmia. *Obtalmon (X opium?) ags. ma= gedhe (9*a). Obtegere hd. bedeeken. *Obtemerare v. Obstinare. Obtemperare hd. meßigen ; vnder-m., -mesigen, -messiger (sic 76), -mißen (21), -mengen (18), nd. -metighen. hd. meyß- (133), mass- (134) -igen; gehorsam sin, l virhengniße geben (20). *Obtemperare (X opiperare) from= men (69). Obtendere krigen (9). kriegen (8). kr. mit worten; entgegen-balten 0. -sa= gen (110). driegen (sic 17). entegen-hal= den t -sagen; entschuldigen (132). Obtenebrare hd. dunckeìen (20), v'-d., -tunckeln (134), -finstern ; dusteren (20). v'-d. (23), -duysteren l -donekeren (132). finster maeben (17, 110) , werden (8, 9, 68). *Obtenebratio finsterkeit (65). Obtenebratus virduestert (20). *Obtenebrositasvirduesterlicheit(20). *Obtenere v. Obtinere. Obtentus pte, g. -ui sbst. hd. h&= hal-ten, -den, -dunge*; bulde (8), gnade t beheltenisse (20). bebaelden (11). bet (4, 76). batt (6). bedde (21). hd. nd. bede; bed-, bidd-unge, -inge. bitt- (6, (76), bedd- (21), vorbit- (4), vberkumm- t (ab obtendo) vßstreck- (65) -unge, bundinge (22). hd. vrsach, orsache (133). Obterere hd. zu-riben, -reyben (18b). zurknischen l zu nicht machen (65). erstecken (126). Obtestari hd. swern. Obtestatio beschwerung (65). *Obtextus (i. occasio l intuitus vnde sub textu i. intuiti! 76, obtuitus q. v.) hd. (mss. mog.) ange-sicht, -siecht (8). Obtieere hd. v'swigen sim. Obtigit yt geuelt (132). hat (sic) geualt (68). Obti-, obte-nere hd. be-halten, -hal= den, -laden (133). nd. be-holden, -haelden (11). er-werben (20), -holen, -folgen, vberkummen, gewinnen (65). OBU occ occ 391 Obtingere dreffen (20). gclucken (8, 9). Ob-torpere (9), -t'po ver-laßen (8, 17), -lossen l -sewmen (9), -sumeri (8). Ob-tractare, -treetare (no) (i. at- trectare gì. m.) vbel (no &c), boßlich (68) handelen. qualen (132). Obtre-, obtra-ctare beclaffen (no, 132). . affter-kosen (8, 9), -koßen (17). abziehen (7). misse- (10), mit- (12) -sprechen. misprecgen (13). Obtrectatio afterkosunge (9). boß red (no), missprekinge (23). Obtre-, obtra-((152) -etator hd. eyn miß- sim., mi-, mist- (17), jn- (76) -spre= cher. eyn meße sprechern (21). mis= spreker (23). hinder reder (76). affter koser (9, 17). be-clapperer (68) -claffer (no), -cleffer (132). Obtrunc-are, -tio(76) v'stockeln (17). bestummeln t doten (8). bestòmeln i toten (9). vorhawen (125). Obtu-eor, -tus i -or, -itus (Br.); -eor beschirmen (110 &c). -or ansehen (68, 110). aensien (132). Obtuitus gesicht (110 &c). Obtundere (cf. hebere) stumpf (9, 110), stump (17), stomp (132), stamp (8) machen. omslaen (132). stoßen (8). zu-st. (9, 17). entscherpffen (126). Obtundi stumpf t kumpf werden ; widerlegt gemacht (65). Obtunsus v. Obtusus. *Obtuor v. Obtueor. Ob-, op- (18b) -turare hd. nd. stop= pen, be-, hd. v'-st. hd. be-stopfen (110), -schoppen (7); v'-sch. t -tamen (74), -stopfen, -stopen(6). dy era (aures) czu stuppen (18b).spotten(21). spunden (22ab, 74). stumpf vnd kumpf machen (65) *Obturatio v'-spottunge (9), -stop= punge (8). be-st. (68), -stoppinghe (132). Obturatus gestopt (68, 132). ver= stopfft t vngehorsam (no). *Obturpare v'-snodin (8, 9), -boßern (17). Obtusitas hd. dum-, tum-, thum-, dom- (21, 132), dump- l blint- t hartic- (20) -heit, -h. der sinnen (151), sinne i. dolor oculi quando pellicula visui super= ducitur (76). Obtusus (i. clausus t obeecatus 76) hd. thum ani synne (4), thum, dum, dum sin (5), durarne (17), dom (21, 132), stum, stum von synden (13), stume (133). der da stumpf und kumpf ist in siner vernunfft (65). stum-ph (1), -p (5, 23), -ppe (10). doli (69, 134). doel (inhabilU tas ingenti 97). plomp (132). te- l ta- ppiseli (75). grobsinnig (76). taub (64). widerlitzt; sbst. duppel (126). obtunsa aeies bitunkilt scimo (127). Obtutus ptc. sbst. gesichte (20). an= gesicht in a. (65). besehirmet (110 &c). Obuallare (*. oeeurrere 76. X ob= uiare) vmb- t be-ligen (17), -legen (9). vmb-1. mit einem geschoß o. geleger; vmbplancken (75). beliegin (8). *Obuel-are, -lare (76) behullen (8, 9). v'helen (17). Obuenire ent- (no), ont- (132) -g&= gen komen. Obuentus zukummung (68). zuko= men gewin (110). tzokomen gewijn (132). nutzbarkeit (65). Obuersari entegen strijden (132). Stati dessen obseruari wider striten(no). *Obuersio virkerunge (20). Obui-am, -us hd. gegen (68), ent-, int- (20), eng- (19), eyn-, en-gegen; ent= gegen (i?) gan (5); en-, eyn- (21) -geyn, -kegen (1). ent-ieghen (23), -egen (132). Obui-are, -gare (5b) entgegen (5). e.-komen (19), -geen (4, 134), -gon (68, no), ent-geygea (21), -muden (19). en-= tegen- t zo gemoet-gan (132). hd. eyn= geyn gan sim. eugeyn-gayne (133), -gen l begeyn (17). engegnen (76). entieghen gan (23). be-gegen (no), -genen (5b, 8, 15), -gegenen 0. gemueden (20). ont= mueten (11). *Obuio s. gutermenschentode (74). *Obulcus v. Obuneus. Obu-, seltner obo-, ob-lus hd. scherpf. hd. nd. scherff. scharffeyn hallff penuinck (22b). hd. helb-eling, -ling. nd. hellinc. hd. heller (76, 110), haller. rirteil eyns hellers (8). funfferling (114). ha= schart (6. = nhd. hashart?). *Obum obß (74). Obumbrare (i. refrigerare Br. &c, circumscrìbere 110 &c, cooperire 76) schaidigen (1). be-schaden (11, 20), hd. -scheden, -scheyden (21), -schaten (8, 9), -schetten (67, 152), -schettewen (Ob. ), -schetwen (133), -schadeben (17), -sched= men (66, 151), -schednen (70), -schaiti= gen (76), -schettigen (69, 134, Keys.), -schouwen t -schyemen (132), -schimcrn (5, 8b ausgestr.), -sehemern (23), -scher= men (12, 13), -sch'men (8b), -decken (8, 76). vmb-schatten (25, 65), -geben (25). vmschynen (no), omschijnen (132). Obumbratio hd. fin-, nd. du-ster= nisse sim. hd. beschad- (20), beschett- (134), beschet-unge ; vm- (no), be-schet- tigung. ombeschemeringe (132). Obu-ncus, -neans (94, 136), -netus (7, 76), -leus (18) hd. nd. gantz krum. hd. g. krump, kromp, dum (sic 7). ags. ge-nicld. . . (94. -nycled Bsw.), -sccilde (sic 136). *Obuolare entgegen- (19, 68, 110), outgegen- (132), tegen- (11), vmb- (20) -vliegen. ingegen fliehen (20). Obuoluere vmbwickeln (65). *Obuolutorium gali, pavillon à pren= dre pétris (122). *Oeanis v. Oeuus. *Oc- v. Og-astrum. *Oee- oft st. ox- q. v. Oeea, oeta (94b) ein wale da man die schollen im acker mit bricht (ilo), ein welle, dae men die kluten mit bricht (132), do man groß lut mit bedecket (sic 68). kluten boker genus coloris (aus colonis sim.t) t en wel instr. (11). cluten becker (19). grabschauffel (74). ags. fealga (pi. 94), felh l ear (94b). furihi t suohun sim. (oee-a, -as, auca Gf.). *Occa merscala (141, Gf. cf. oseen). *Oeeadere nidder fallen (20). *Oeeanus (i. oeeasus gì. m.) v. Oeuus. Oeeare brechin (8, 9). hd. zu-, zer- (6, 69, 134), eyden- (17) -brechen, -spre= chen (133); hauen sim., zer-h. (75), hog= wen t totten (6). nd. to brecken i howen. hd.nd. doden.karsten t erhacken(die raben 126). den saem onder die erde vellen; decken; i. ackeren (132). abschnyden o. den samen vndei1 die erd decken i. ackeren (110). be-d. mit erdtrich den samen baum 0. reben (64). *Oecasi-a, -o v. Cedes. Oceasio nd. vr-, or- (12, 13), ore-, orre- (21), oer- (18), boß (17), falsche (8, 9) -sach, selten -sache, injusta causa (9). zufellig vrsach (65). nd. orsake t lucke, ghe-1. (22). ge-1. t -fall t -schichte (20), -lick (6). hd. gluck, glucke. hul= perede (12). anzaigel (75). *Occasiona-biliter, var. -liter zufel= liglich (65) *Oecasionale geschichtlich (15). das da zufelliglich kumpt (65). *Occasiu-m (st. ace.) schleen; -s eyn schl.-baume (10 Mrg.). Oeeasus hd. vnder-, nider-gang, -ganck. vndergang der sonnen (20). vai (20, 22). wal (sic 23). hd. falle, neder-f. (132). nider- (68), zu- (8, 110), gè- (11) -vai. obent (9). westen (22). w. criis (? 5b). Oecatio zerstoss- t egg-ung (91). der schollen o. klotzen brechuug (64). *Oeeeanum v. Oceianum. Oc-, ob-eeeare, oecedare (8) blen= den (8, 9). er- (126), ver- (110) -bl. ver= blynden (65, 132). *Oe- v. O-eellus. *Occi- v. Oxi-. Oci-. Oeti-. *Occi- , oeee- , t oee- ( 74 ) -anum (*. mare occidentale rubrum occ, ab ocein et atus i. velox 76), selten occe- (65, 93, 110), oce- (9, 125 &c.) -anus (ab oeys i. velox Br.) hd. mer (8ab, 9), mere in engel- landt hispanien vnd dobey in der busten= heit (74), see (8bì, west t große see (12); dz groß mer (65); wendel- (74,93), vmgendes- (93), das vmbgeend- (a sim.), daß vmbgand-mere , -more (i5i), -mer (93), -meer; wendel- t endel- l wilde mere t uuentilseo (Gf.); wutende mer (4) ; daz westen-, veste- ( 21 ) , rot , roit (133) -mer, -mere, -meyr (5b). dat weste mer (23). ein wasser troeg (125). oecia^ tenus \i. usque ad oceianum i. mare (76). *Oecibatus v. Oxifalus. *Occibus (st. oecidus) schierfalleader (74). Oceidens ptc. sbst. (s. i. occidualis 110. zu oeeidentalis geli. ? cf. u. h. v., GÌ. m. v. occidualis) hd. nd. west, westen. wester-n (7), -wint (10). hd. vnder-, ny= der- (5b, 64, 110) -gang, -g. der son (17). offganck (sic 18). west vbi sol occidit l vndergeit (14). onderga- (132), vali- (no, 132) -ende. Occid-entalis, t -uus (9 &c. ), -us (8) west-en (20), -lich (132). sunnen- (9), sonnen- (8) -vnderganck. nidergencklich (110) ; i -uus vallig (110 &c). Occidere (ì, ì, -idi, -isum, -asum) hd. nd. doden t vallen. nider-v. (68, 110). vnder-v. (10, 12, 14), hd. -gan sim. dotin o. buckin 0. nieder sinckin(8). hd. tot-, to-, tod-ten; tedeD (18). doit- (132), v'-, (11) -slaen. slachten (20). sterben (110). Occidu-alis v. -ens. *Occidurus (cf. oeiarius) mußig gan= ger (7). 392 OCC *Occidu-s, -us (i. oeeidentalis fran= gilis et caducus 76) v. Oeeidentalis. *Ocies v. Oeties. *Oceigall-a, -um v. Oxig-. *Oceillus v. Oseillum. Oecinere weder singen (14). *Occin-eum, -ium (-eum i. genus coloris sec. Papiam, aus coce. cf. oeeius) hd. ein rot tuch, ducb. rot roseti (68). rottuoeh (76). rodt sergen (no), routh tuch (67). en rot laken (22, 23). roit 1. (132), ducbe (133). Oceinium v. Ocimus. *Oeeinno v. Ocuuiare. *Occinnus v. Occuus. *Occi-osus, -um v. Oci-. *Oc- (8, Gf.), o- (9) -eipium, oeeip- ieium, -itium (94), -ut (94 &c), -ud (136) (cf. extrex)Ad. nd. nacke. hd. der nacken (110, 132), nack. nach (Gf.). nag (21). nd. necke (11). ags. snecca (-pitium 94. st. bri.); hre- (136), hreac- (94), hrac- (somner) -ea. nack t ancke (19). hahil l ancha; hailancha (? Gf. 4, 797,880). eyn ang (17). nuwe (27b, ziem. 282. i. q. nòwe Gf.2, ui3). affterheubt (20). aftirnel(Gf.). *Oecisa v. Oziza. Oeeisio slachtunge (20). dotschlag t doetung (no sim.). *Oeciualus i. amphora de stagno (st. stanno) facta (76); cf. oeellus i. vr= cellus (Gì. m.). *Occiui v. Oeuus. * Oeeius (cf. oceineum) violn (i. color violaticus 17). *Oceius v. Ocius. Oeuus. *Occrea &e. v. Oerea &e. Oecubare v. Oceumbere. *Occulatio v. Oecultatio. Oeculere hd. bergen, v'-b., -burgen (10). nd. v'borghen. decken (8, 9). huden (11, 12). hueden (20). belen (11, 20). b&= halden (12). *Occulire i. diminuere t laborare (76). Oc-, o- (76) -cultare helen(13). v'-h. (23), hd. -heln. bergen (8). v'-b. (9, 17, 76). *Occultas hd. heym-, hem- (6), nd. heme-licheit. Oeeul-tatio, -atio (8) virberg- (8), vorber- (9), vehel- (20) -unge, hale (99). Oecultatus virborgen (20). Occulte hd. heym-, virburgen- (20) -lich. Occultus hd. verborgen(17), heyme- lich. bedeckt (68, 132). haal (22b). Occu-mbere, t -bare (66 &c.) hd. vndergen (8), sterben. nd. steruen. Occupare hd. mueii l kumbern t geilen (*. vexare 74); beku- (9, 134), bekùm- (3), bekym- (13, 68), beko- (67, 152), bekom-, ha. nd. bekum-mern. vfft bekommern (19). be-siczen (20, 65), -grif= ien (20), -seczen (19), -seetten (11), -schweren (uo),-loiffen (132), -laden mit geschefften (75). mowen (13). krotten (8). croden t haiten (17). hvndern (9, 17). vnmufiig sin (7). unledegen (99). leydi n l schenden (60). Oecupatio (i. distraccio mentis &c. 3) bekum- (no), bekum- (3), beky- (68) -merung. krudunge (9). vnled-e (99), -icheit t be-ladùng (75), -siczunge (20). OCI Oeeupatus bekum- (110), bekym- (68) -meret. bekommert (132). on- (132), un- (99) -ledich. *Occupl-ieiter, -us v. Octuplex. Oeeurrere hd. entgegen-, entgeyn-, entgen- (5), engeygen- (7), eyngegen- (6) -lauffen. gegen eine louffen (68). zo gemoit loiffen (132). muthen t begenen (77). entieghen lopen (23). tegen loepen (11). Occursus hd. gegen-, en g.- (68), zu g.- (20), t wider- (65) -lauff. eyn entegen loyff (132), entieghen lop (23). zufallung (62). *Occuus v. Oeuus. Oeeanus &c. v. Occianum. O-, oc- (9, 76) -cellus,? ocillus (75) au- t eu-gel (75). auge-lem (9), -appil (8). augen-apfel(65), -dinst^eyn schalke (17). ogen stern (147). Oeellus v. Occiualus. *Oc-, ot- (8) -entibile (aus ocrea tibiale?) geschude (8, 9). Oeiabundus ledi-ch (132), -glich (68). O-, oc-eiari hd. ledig wesen, weysen (13), sin, gan sim.; leddig sin (21), ledick gene (19), mufi gen (17), mufiig gan sim., muesig gane (152), musich gaen (20), miessig gon (110). nd. ledich wezen, gaen. *Oci-arius, -ator (8, 9, 75), -or (9), -atrix (75) hd. ledig-, muli-, miss- (18), mußyg- (8, 12), mussig-, miefiig- (68), miessig- (110), musi- (67), nd. ledich- genger. mufiig ganger (7). mussig- (9, 4), mufis- (1) -geer. muezgèer (2). hd. ein miessiger (76), lediger. *Oeillare v. Oculare. *0- v. Os-cillum. *Ocillus v. Oseillum. Oeellus. Ocyma v. Ocina. Ocim-astrum, -oides (*. iaeia alba, potularia) lidweich (144). *Ocimu-s, -m (94a, U3, Sum.), oemum (87) (cf. balsamita) girgila (121, Sum., Gf. cf. v. macedonicum ?). ags. mistel (94a). girgel (87). basil-gen (113), _:ium same (87). otinius heyset girgile; Uber= schrift von dem g. ; im Texte fem. von der gurgelin craft sprechen dy erczete mislich (4). ozim-um (CUXIM-OV xuixiVOV, oClfAOV 113), -en (i. basilicon24) kherbilla (127). basili-cum (9i), -e (85), -en (ili, 112). wilder senif (ìos). darm (19). -a, -ia(10) (i. intestina 129, Br.&c.) ingeweyde l sultze (10). ripe (12). offìnium (i. ba= silieon) basilcon (93). oxin-um species rnentee (47), -ium darm (11). poximium basilien sani (8). oceinium lo basilico (gì. m.). ocinum genus oleris (Pap.). *Ocina (andar s Gì. m.), ocyrna (Br.) i. vehiculum velox (Br.). wagen die snelle is (147). * Ocinum v. Oeimus. *Ocior v. Ociarius. Ocius. Ociose muese- 1 ledenc- (20), mussig- (75) -lich. muß- t hupsch-lich t allge= maeliest (126). Ociositas lcdickeyd (19). O-, oc-ciosus hd. ledig. ledeg (99). miessig (110). mussig (75). *0- v. Oe-cipium. *Oeire taylen (74). *Ocisa v. Oziza. OCT Ocist-rio (gì. m.), -ìol oriostrio taver- nierre (147). Ocitabulum v. Oxiphalus. O-, oc-cium hd. ledig, l.-keit. nd. ledich, l.-ganck. hd. muß (75), mussig (è), m.-keit (75); m-., mussi- (151), muß- (1, 17, 75) -gang; musig'gon (67), musig gane (152), miessiggangung (110), mus= sickeit (4), muesicheit (20). Oe-ius, -yus, -cius (9), -ior endelich (8). edelicher (sic 9). snell-e (8, 9), -er (23). haestlich (132). *Oclea (anders gì. m.) v. Ocrea. *Ocmum v. Ocimus. *Ocnus v. Oeuus. Ocra, ochra (kì.) oicker, eynreley gheleerde (147). auger-, berg-geel (Kia.). Oc-rea, -crea (76), -lea (104) paim= perge (104, sim. Gf.). beingewant (65). hd. leder-hoß, -hosen; ledder-h., -hose, -hosse (20), -hose (21), -hfise (13), -haße (8b). stifol 0. ledrein hos (1). stavel eyn lederen hose (22b). leerse (11, 132). lerse (5ab, 78). ters (sic 97). lersche, streuel, botschuch (17). hd. sti-ual (1, 93), -vel (49), -bel (sg. 6), -ffel (sg. 3, 4, pi. 6 &c), -fel (sg. 65,' 110), -feln (pi.), stefeln (pi. 133). steuel (23). stheuel (22). O-, oc- ( 76 ) -creare stifel anthon (110 sim.), ain tfin (6). styefyln ain dune (133). stiflen (76). steuelen (23). ledder= hosen (18 sim.), leersen (132), lersen(5), lerschen (17) an don sim. o. potum suyp= pen, swelghen (147). *Óereare s. v. Artocreas. >:Ocrearius stifelmacher (91). stebbel= mecher (125). Oereatus ge-lederhast (8b), -lerst (132), -steuelt (23), -hoset (99). *Oerius v. Oeuus. *Oeta v. Occa. *Octagies v. Octuagesies. *Octaginta v. Oetenus. Oct-ale, -uale (17) acht-eyle (8), -el (9). eyn eycht maß (17. cf. sq.). Octauus der achte (5), acht (7), eycht (17), attend (6). dye achteste (19), achte (11). de achtede (22, 23, 85b). achtender (74). *Octenarius (Mss. mog.) hd. acht zale, der achte zal (5). nd. a. tal. Oetennis achtierig (65). *Oet-enus, -ogenus, -igenus (76), -aginta, -oginta, -uaginta hd. acht- zig (6 &c), -ig (b\ 6), -ziger (76). achig (18). achtent-ich (23), -ech (22). der achß (oetenus 21). Oeties, gew. occies zu acht maulen (76). z acht mal (6). hd. acht mail (7), werff(20), werbe. echt w. (17). achte werue (23), warue (11). *Octigenus v. Oetenus. Octingent-a, -i hd. acht-, nd. achte-, eycht- (17), achig- (18Ì, min- (sic 7) -hundert, -hondevt (11). *Oetingentesies hd. acht hundert- wevbe, -mal, -mail, -maul (76). acht t achig h.-worbe (18). nd. adite h.-werue. *Octi- v. Octu-plex. *Oct-iplieare , -uplare achtfeldich maken (147). Octo hd. nd. achte. hd. acht, echt (7), eycht (17). *Octoagies v. Octuagesies. ocu Oct-ober, -uber (Br.) herbst mont (41). der andere h.-man (4), -mon (74), -mont (75). wein-mon (74), -monat (9i). oct-, nou-, dec-ember wyntermande(5b). Oetodeeim aehteyne (22b). *Octofarius (cf. gì. m. v. octophorum, 0. v. letoferus) ualtestuol (Gf. 6, 664). Octogen-arius, i -us (134 &c. ) (cf. oetonarius) achtzig-iarig (68), -ieriger (110). eyner der echtzich iaer alt is (132). hd. der achtzig-oste (67), -iste (152), -ist (134), -ste, achzygest (151). Oet-ogenus v. -enus, -ogenarius. *Oetog-esies, -ies v. Oetuagesies. Oetoginta v. Octenus. Octo-narius, -negarius, -genarius hd. achtzig zal. nd. achtentich tal. *Octo- v. Oetu-plex. *Oet - uagesies , -ogesies , -uagies, -oagies, -agies, -ogies hd. ach-tzig, -zig (66, 70), -tig (133) male (133), malen t mol (67), mal, mail (132), werbe. nd. achtentich werue. . *Oetuagesi-mus, -us (23) hd. der acht-zigste, -zegest (7), -ìgast (6). nd. de achtentigeste. *Octuag-ies v. -esies. *Octuaginta v. Octenus. Octuale v. Octale. Oetuber v. October. *Octuplare v. Octiplicare. Octu-, bissw. oeto-, octi (147) -plex, occupl-us l -iciter (147) hd. acht-feltig, -feldig, -fallig (6), -malig (68). nd. achte-, achtentich- (sic 23) -voldich; aecht woldich (97); achtfeldich (147). *Ocubus v. Oeuus. Oculare, t ocillare (23) (i. oculos claudere 76, dare Br. &c.) wyncken (97). hd. w. mit den augen. wencken i wegen de ogen (23). ogen maken t geven (147). blinezen (8, 17). plinczen (9). Ocularia (herba) au-, ni. oo-gentroost (116). Oculata (piscis, i. nonocula) neun= aug (91 sira.). neghenooghe (Kil.). Oculatus hd. geauge-t, -lt (8, 9); geeug-et (19) -t (134, 151). geoget (6, 23). ogich (11). vor-sichtig (17, 65), -siechtig (8). der einen sicht (68). Oeuleus clar sehende (110). clair siende (132). *Oeu-lista, -nista (76) hd. augen-, augel- (75d) -artzit, -artzt, -artz, -arste (12), -meister (110 &c), -diener (75). aug- (75), auch- (133) -artzt. og- (6), ogen- (76) -artzet. nd. ogen arste. Oeulus (i. contuosus 147) hd. auge, oug (6), oùge (8b). nd oghe. (oc. arboris) ein newer knopff(64). vorschoß (64,123). knubbe (109). *Oeulus cons-ulis, -ilis (17) bach- mynez (17), -minthe (24, 47). pachmintz (74). bathimente (sic 85). O. christi frauwen mynez (17). vnser frauwen mintz (74), frowendistel? minte (47). verserwort (85). O. leporis benedicten-wurtz (kì. ), -kraut, ni. nagelcruyt (116). *0. porci friesinògeli (herba 95. aus friedels- X friscing?). *Oeunista v. Oculista. *Ocuui- (oeuin- ?) -are scherren pullus (8b). occinno kratzen (76). Cf. sq. DlKFENBACH GI.OS9AR1UM. ODO *Ocuus, oeuus (74) ein knocheHene kel (st. enekel; i.pars pedisS). chunigl 0. kuchelin iung thier (1). kuchil (5b). eynkucheln(5), hunckeln (bsim.), hongkel (21). en kuke (23). tuke (i. pullus (97). %. celestis gallus (8b, 74). hymelicherhan ; oerius hunlin (74). oeeuus eiu enekel ader ein knochel (4). kew-, knu-chel, mockel ; et. in poetria die. pullus galline hi), oceiui ì ocanis keuchil (9). oeeanus 1, talus knuchel i enekel am fuelJ (75). occinus eyn hunckeln (5b). occius eyn hundel (6), helm t est paruus pullus (7). ocnus hynckelgen t kyken (13). ognus eyn hymmel hun (cf. o. 8b) t weder hane l hunckel (17). agnus i, pollulus cuchen (77). okines eyn vrhane (29). ocubus eyn Jung hune ( 17 ). Aus der Verwechslung von kuchel und knuchel haben sich weitere entwickelt. *Oeha v. Otha. *Ochile sunt vermes qd. (76). Oehra v. Ocra. *Ochra wynkernnel (auis 140). Oda menschis lop (8), lob (9) mit gesange. *Od-alla, -olla (locus Br., Pap.) , -ula (17), -ulle (regio 76) lant (9). eyn 1. (8, 17). Od-ara, -era v. -ora. O- v. A-dasia. *Od- v. O-estrum. Odibilis der zu hassen ist (no). has= sich (132). heß-lich (68, 88), -iek (19). Odiose hd. haßig. ha- (132), he- (110) -sselich. hesßlich (20). Odi-osus, -sus (quiodict 136. st. qui odit) hd. hassig, heßig, gehasset (20). nd. liatich (11, 23), hetesch (22). grame t heß (71). Odire hd. hassen, hayßen (19), ver^ gunuen (10, 12). nd. haten; niden£gran= sen (22b). *Odisus v. Odiosus. *Oditare stetis (8), stetigs (9) hassen. *Oditor v. Osor. Odium hd. haz (8), haß, basse (17), hayß (19). nd. hat. grim t nit (12). *Odixus i. ollifex (76). *Odolla v. Odalla. Odor i. odoratus t olfactus t gustus 75) hd. ruch (67), ruch, ge-r., ruche (10), rauch(134), rouch (132, 133), roch; ge-r., -roche, -rucht, -rach (21) ; wol-roch (8b), -richung (4); rihung (5b). nd. roke, rocke (14). hd. smack, schmack (6, 75), smag (133); ge-smacke, -schmack, -schmag (152) ; schmeck t rach (2), gsmack (75a), gschmack (75b). *Od-ora (1), -ara (97), -era (23, 75), -ra (17) dy oder aqua in schlesia (75), in polonia (97), in polen (1). de odor in pollen (23). eyn wasser dye ader (17). Odorabilis riech- (no), ruych- (132) -lich. Odoramentum menge der guten geruch (65). wurtze, spetzerey (116). Odorare (i. naribus sapere 7G) hd. sma-, sclima- (68), schme- (76, 110) -cken, mit der nasen (76); rie-, ri-, wolri- (8b, 9), ru-, ruy- (132) -chen. nd. ruken, riken (99). Odoratus (cf. odor) ptc. sbst. hd. ge- rochin (5), -ruchen (17), -rachen (21), OFF 393 roch (6), riech-, rich-unge, smackung l gesmack (7). nd. ruk-, ruych- (132) -inge. Odorencecus v. Odorisequus. Odoria gottin des smacks (74). *Odori-cerus v. -sequus. *Odori-ferus , selten -fer roch- (9), goroch- (5b), reich- (1), smag- (8), smekeh- (2) -sam. hd. nd. wol-, wal- (22, 132), hd. wole-, woyle- (133), woil- (7) hd. -riechende (133 sim.), -richen, -ruchende (10, 132 &c), -richig (18), -smeckend (7), nd. -rukende. schmecklich (85). eyn spore hunt (17. cf. sq.). Odori-sequus (74, Br. ), -nsequus t -niscus (i. lustralis q. v. 9), -secus (75, 125), -nsecus (75, 76), -ssequus (i. lepo- rarius, leuiator, funabilus 75), -nsieus (4, i. pantinus 5b), -seus (64), -eerus (125), -tecus (122), odorencecus (Gì. m.) leit- (75), spur- (74, 75), spiir- (4), spyr- (64), spor- (9) -hunt. steub-ir (ftb), -er (125). gali, bracque (122). *Odra v. Odora. *Odromellum v. Idromel. *Odul-a, -le v. Odalla. Oenopolium wyn- l wirts-hutì (88). Oenus (fi.) dy ynß (125 Mrg.). *Oesin &c. v. Oestrum. Oesipum schaafbrallen (126, 128). O-, od- (3, 4) -estrum, oester (74) (cf. ester, cestrum, costrus, orestes) huombil (131). breme (19). prem (75). hummel t bromßen (125). homele l brame (23). brumese l weespe (11)- hd. nd. wespe. vesp (97). wesp (18, 74). wispe (5). weffs (7, 74). weflftz (76). wafftz (6). horn-uß (6), -uße (110), -isse (132), -auß (74). horn neßer (7). daueset (99). oesin (76), oes (isid. cf. gì. m. h. v.) i. insania. * Oeuus v. Oeuus. Offa (i. vippa 75, cf. stelaba) hd. supp; supp-e, -en; sopp-e (4) -en; soph (18). nd. zup-en, -pen (132) ; en soppe (11), sweppe ( 99 ). hd. nd. mer-unge, -inge. wasser vnd brot (75). weeke- (22b), weche- (12), begossen- (93) -brot. molie (109. cf. Fr. 1, 668b). stuche (104, sim. Gf.). palio (Gf. 3, 94). past, nd. paste &C. (116). *Offa-, oua-gium, -cium, -tium (aus offa x ouum) ein eyger- (nob), eyer- supp (110 &c), -soppe (132). hd. eyer im smaltze sim., im ancken (69). ayr ym schmaltz (134). ayer im smaltz 0. in der pfannen ; gam-ondria o. -ander (ouagium 74). gebaeken ey (67 Mrg.). ouagium eyertribut (kì. cf. Gì. m. h. v.). *Offare (quasi sorbere 75) suppen (75). hd. s., soppen, sophen essen, eschen, machen. mern (17). nd. meren (t) zupen (22); meringe etten (23). Offarius (*. coeus aquarius 76, co= quinarius 74) suppen-macher (68, 74, no), -koch, vlg. -schmit (75). zoppen mecher (132). choich (104). koch (74). ags. twickere \i. particularius gì. Aelfr.). *Offatorium (i. vnguentariurn) ein salben- (74, 110 &c), suppen- (110 &c.) -stat (74), -buchß (134), -vaß (110 sim.). ofifatarius est vngentarius i vas; offar= torium id. (vor ofTertorium 76;. *Off-ebula (23), -ella, -elle (23), -ula (75) sup-pel (75), -lin (110), -pekijn (106). en klene zupen (23). ampt schin (8. offella X opella q. v.). balla (Gf.). 50 394 OFF Offendere hd. er-, her-, v'-zurnen, -zornen, -zorn; v'-czuren (13), -leczen (17), -seren (9). nd. tornen, v'-t., -tuer= nen (11); beschermen (99). hd. letz-en, -igeu (133); leidigen (5b), be-1. (9, 74, no), herken (12). myßdoen (132). bi- t fir-spurnan (Gf.). loug-, logel-legen (74. cf. sq.). Offendiculum (bissw. i. offensa) hd. leijd, leyt; leyd- (21), laid- (1), beleydig- (74, 110), letz- t schedig- (65), vorser- (5») -unge; zorn (8); v'-, er- (18, 133) -zornis sim.; er-zurniß (67), -zurnunge (6, 74, 134), -zornunge o. ledig (7) ; her= zornunge leyd logen (17) ; laid laigen (6); ley de lage (sic 5); hinder-nisse sim., -sei t legunge (20). nd. v'tornisse i leide laghe (23), t lagbe leghen (22). louge (74). stok holcze snabe steyn (12). ana-, pe-, fir-spurnida (Gf-). struchstein (65 va/r.). Offendix knopff an bendel, ni. knoop, strick (ne), knopff o. pandt domit man puelier pindet (74). knaide, knope (147). Offens-a, -e (1) (cf. offendiculum) hd. nd. leyde. laidig-'(l), led- (5b), letz- (76, 110), erzorn- t schedig- (65) -ung. hd. wyeder-, wonder- (18) -keyt; wid= der-heyt (21), -leyt (17). nd. wedercheit. zorn (8). geschende tot (9). Offensaeulum schande, poßpilde (74). Offensi-o, t -uncula (76) (ì. culpa t forefactum Br. &c. ) tzorung (19). zornunge (8). er-z. (9, 20). vertzoringe 132). v'serung (4, 65, 76). letzung o. laid (134. cf. offensa). schedlich 1. &c. (65). belaidigung (76). betrubunge (9). hispu- (sic. 141), bispe- l spu- (Gf.). -mida *Offensiosus arbeitlich (20). *Offensor czomer (8). der eyn er= czornet (9). schediger (65). Offensus erzurnét (20, 65, 110). ver= tzornet (132). geletzt (no). Offerenda obbeley (ìoo). offer, o.- hand (147). Offerre hd. nd. opp-, off-, hd. opf- ern. beden (17). langen, halen , reken, (22b). Offertorium hd. opper, opher sim., o. t gesang, opffer-g. sim., I g. der wil= ligen gabe ( 65 ). nd. offer, o.-sànck l -bande (132). Officere hd. nd. schaden, hindern. betrubin (8). Offìcialis hd. nd. officiai, hd. ampt-, amp- (6), nd. ambacht-, ammet-man. Officialitas diensthaffticheit (20). *Officiari hd. ampt (5, 6), ein ampt vber- t be-kummen (no), bedienen, vol= bringen, volnbrengen (133), erfollen (5), erfoln t foln bringen eyr ey ander (18), crfullen eyni de andern (6), hervoln eyner de andern t dem a. man. ammet v'wllen (22), ervullen eneme andern (23), halden (21). beam-ten (8), -mechten (9). ameehten (5b). pleghen (12). Officiatus %ìtc. (sbst. v. offieium) hd. eyner der eyn ampt hat sim., mit einem a. beladen (75), geamecht (9), beamptet (8). nd. ammet achtech (22j. Offici-na, t -alis, alio modo locus officii (75) hd. ampt-, amp- (6), amacht- (9), nd. ambacht-, ammet-hus sim., -man (8, OLE 9, 17), -meister (75). hd. werck-hus sim., -stat, -stet (6), -laden t -gaden (126). ein winckel (132). vnrecht (17). Officiose dienst- (20), niitz- (65) -lidi. Offieiositas dienstlicheit (20). vol= kommenheit des ampts (65). Offieiosus hd. dienst-, dinst-hafftig, -haft (8b); ampt-lich (7), -hafftlg (76); beschyde (12), schedelich (sic 9). nd. densthaftich, dienstachtieh (11). Officiperd-i, -us (141, kì.), -a (kì.) (indecl., yallicum 10 ; i. offieium perdens &c.) ampt-uerlieser (74), -vorluisse (19), -verlierer (75), -werckhueß (sic 20). ammetverluus (11). verloren kost i v. dienst (110 sim?j. nit begabter vmb sein arbeit (74). vndan-ek (14), -eh (12), -g (10, 49). Offici-um, -atus hd. ampt, amp. amme-cht (5b, 22), -t (20). ambagt (99). zugehord (88). dienst (132 &c). Offieium matu-, vesper-tinum vesper ampt; mettizeite, var. metten zyt (64). *Offi- v. Offu-maehus. *Offìnium v. Ocimus. *Of- v. O-fìs, -fites. *Offiulcus slang die spreeekt; slangen verwaerre (147). Offocare doden (17 sim.) ih wrge (prs. 121). *Offocatiodempfunga(i3i,s^wi.i4i,Gf.). Offringere wendevaren (Chytr.). Offueie schedliche wort, stech-w , nachred (88). Offula v. Offebula. *Offu-, offi- (74). cf. ophi-maehus i. Us quam habent serpentes pugnantes (76). slangenkrieg (74). Of-, ob-fuscare verprewnen (1). vir= dustern (19). v'duustorn (11). Offuscatio vinsterunge (9). Of-, oph- gew. off-is hd. nd. slange. hd. schlang. Of-, oph- (Br.), off- (74) -ites (i. serpens, stellio, lapis 110 &c.) uogel (121. cf. ophimachus ?). moli (74). *Ofrauia, ofra ducens ad terram sual (Gf. 6, 189). Og- v. Ob-gannire. *Og-, oc-(Lye)-astrum ags. aeg-gimang (94), -gimong (136), -gemang (gemeneed 8eg Lye). Oggerere (cf. vergere) keren, we-, le-nden (88). *Ognus, okines v. Ocuus. Ola (i. summi humeri pars posterior GÌ. m.), selten olla hd. nd. schulder-, sculder- (97), scholder- (11), schuer- (132), schwer- (68), sawer- (noa), sur- (nob) -blat, -blaet (208), -blayd (19). *01aria (st. oli.) m'gel gel erde (5b). Ol-ax, -idus, -edus (67), -etus (22) hd. nd. stinck-ende, hd. -ent (76), -eden, -endig (5, 74, -idus 18), -ending (-ax), -end ding (7), nd. -endich. stincstende (sic 151). stingning (-gingV 17). *01che dry scrupel wegende XVIII siliquas (147). *01da (i. distinctio <&c. Br., GÌ. m., no= men prophetisse 76) olei baum (20 &c). *01ea (st. olera) vbes (47). Olea (oft i. oliua) pi. simt wild baum ; OLF sa. olei-b. (7). ol-b.'(4), -bom (76), -paum (9). vllebom (100). oly boem (11). eyn baum da oly vß flyßt (110. cf. oleomella). eyn boem dar oly vyß fluist (132). oely vrucht (147). *01eagenum olbaumlin (7), st. -ginum olbaumin? cf. oleag-enus, t -ina (75), t -ena (74), oleogen-us t -a (67 &c), olegamus (76) i. folium oliue, olpaum= plat (74), olbleter (75). *01eag-imen, -mem v. Oliagimen. *01eag-ina v. -enum. *01ea-ginus, -rius dat van oely is of dayr toe hoirt (147). *01ea- v. Oleo-mella. Olearium (i. vas t locus oliuarum sim. cf. oliuetum) oley-vat (147), hd. -fas, ole vaß sim. Olearius (cf. oleaginus) olmacher (91). Olea-, olia-, ole- (11) -ster hd. oley- (18), òl- (8) -baum; vnfruchtber (6), wil= der ol-bawm, -bom. wild olpawm (9), oliuen-boum (68), -boem (132). hd. nd. eyn, en wilt oley-, olen- (21), hd. ole- baum, -bom. eyn wide eyn olebaum (sic 17). eglentier (11). wildstoch (Gf.). Oleat-or, t -rix (75) olei mecher (20). olschlaher (75). *01edus v. Olax. *01efac- v. Olfae-. *01e-gamus, -ogenus &c.u. -agenum. *01eo- v. Olia-gimen. Oleo- (74 Br. &c), olio-, oliu-, olea- (23,i4i) -mella, -mela (74) hd. ain bom do oel vß fluist (76); e.yn baum da oley vz flußet sim., da oley vß flißt (18), da ol auß fleußt (134), do ole aufi fleust(i5i). en bom dar oley ut vlut (23). eyn olen baum da olen uß flust (17). pawm dar^ auß ol rynnet, sußol-p. (74). Oleo- v. Petro-selinum. *01er (st. olor q. v.) stang (7). O- (65), ol-lera krut-er (7), -ter (6). gemuß (65). Olere hd. nd. stin-cken, -gen (21), -chen t lichen (12). riken (99). riechen (10). ubel r. (20), smecken (1). ruchgen (13). *01erina penna swanen- (132), schwau- (110) -veder, olerinus i. olus t de olere existens (Br.). *01ester v. Oleaster. Oletum (i. locus vbi funditur vrina &c.) seichwinkel (8, 9). bruntz- (no), pruntz- 0. vbelschmeckende- (74) -stat. muff-, stj'nck-ende stede (147). pyßplatz (132). stanck-reihen (cf. andron) i -loch (75). Oletus (i. fetidus Br.) v. Olax. *01eum v. Oliua. Ole-, oli-, t oliu- (110 &c.) -um hd. nd. olei. oly (11, 110, 132). olge (22). olye (22b). ole, ol (6, 75, 134), òl (9), oel (76). olsmat(99. tsì!. lt). smaltz (132). schmaltz (110). Oleum olivarum boem oely (147). Oleum papaueris magol (95). Oleum ros-aceum, -taceum (1), -olium (47) rosin ol (1). rosen-oley (5b), -ohe (47), -water (24). Ol-, ole-, olo- (76), -holi- t holo- (q. v.) -facere hd. riechen. riken (99). OLI ruche-n (20) , -len (8b). wal ruken (11). schmacken (7). schmecken cum naribus (76). Olfactare richen (9). Ol-, ollo-faetoria pi. gestant' (st. -ne) biesen i bußlin (7). ol- (75, 104,, 141), olo- (6); ole- (no &c.) -factorium, ol= fatorium (Br.) bisam (ui). b.-buschs (6). pisemsack (75). pisimuaz (104). olfacto= riol-um, -a (86, 95, pi. Gf.) pisim-, l stanc- (Gf.) -faz. bisimbùchseli (as). bisen biihs (93). byssem apfFel (65). disoma (86. cf. v. muscus). Ol-, ole- (5b, 64°), olio- (76), holo- (q. v.) -factus, olfatus (Br.) hd. roch, ge-r. (5b), -ruch (17). riech-e, var. -ung (64). nd. roke (99). smakung (93). *01garium v. Oliuetum. *01ia-, olea- (74, 75), oleo-(76) -gimen, -gmem (74) (i. vas olei 76, 'infustrium l leehitus 75) ol-krug (75), -vas (9), -faß (74). ole faz (8). eyn olen uaß (17). *01iagina ol bommin (6). *01iaster v. Oleaster. - Olibanu-m, -s (Br.) (i. libanum Sum.) wyroch (85). wic-w. (24). uuitzuuiroc (Sum. vii), weysserweyrauch (74). wilt wiric 47). *0- v. Ol-licula. *01ida i. os dolii (148). eyn spunt- (9), spont-loch (8, 9, 17), -lueh (5b). Oliditas stanck (20, 147). ge-st. (19). Olidus v. Olax. *01igar-cia, -chia (gì, m.) richer lutzel luten gewalt (93). *0-, ob- (GÌ. Aelfr.) -ligia ags. net- (94), nec- (136) -tae; nitte (Gì, Àeifr. cf. Gì. m. 5, 11). Olim hd. etwan; ecz-wan (8, 17), -wen (9). nd. iclites wanne. hd. vormals (6); hye-, her- (5, 22b) -v. hie voer- t nae-maels (132).oldinghes(22b). vor zeyten (75). *01imb-rium(74), -lium maioran (93). meyeron, maseran (74). *01imentum v. Oliuetum. Olympias*. solennis ludus (Br.). himel spil (9). hymmel spel (8). funff iar (88). Olim-pus, l -phus (76) (i. mons &c. in quo est fons 17) der perg olimpus (1). hymel t berg (8, 9). der jogent bora (17). *01i- v. Oleo-mella. *01is- (4), oliz- ( v. milium ) , olix- (47) -acrum, olus- (88, 125, 143), olis- (88), Olys- (125, 141, 143), Oliss- (136), olyx- (143) -atrum i. petro-, l hippo- (143) -selinum (125, 143), -selignum(136), -sillinum t -silinum (141) gers m. , g. gresis (4. aegopodium Nemu.). gers rb= senvat (47. X oleum rosaeeum ?). peter= ling (88). liebstéckel l welscher peter^ lem(Ki.).roß-peterlen t -eppich &c. (143). *01ises i. drogma t denarius (76). O-, ol-litor hd. gart-, gert-, gew. gerte-, nd. gharde-, gherde-, kólgarde- (Chytr.) -ner. kabus- (Chytr.), koel- (20) -man. eyn oleman pflantzer (no), eyn oly off wairmois plantzer (132). mist= dreger (10, 12, 49). Oliua (est arbor olei,oleum estfructus eius 134; cf. olea) olbir (7). ulber (100). olen- (19), ole- (8, 9), ol- (68 &o.) -baum. oly boem (11, 132). tam oely b. (147). OLO *01yvaris des tot den oely boem ge= hoyrt (147). 01-iuetum,£ -iuarium(147),£ -garium (75), -earium i -imentum (76), -iuum (5b) ole- t oley- (8), ol-berg (8, 75), -perg (9), -garten (1). oely stede (147). Olivifer oelyvruchtdrechticli (147). *01iuisco v. Obli-terare, -uisei. *01ium v. Oleum. *01iu- v. Oleo-mella. Oliuum v. Oleum. *01iuum ol-ampel, -tropff (74). *01ix-, oliz-acrum &e. v. Olisaerum. *OUa v. Ola. Oll-a, t -ea (76), ulla (v. figulus) hd. toppf (6) ; dopp-en, -e (17), dop (5b), duppen, haffen, hafen (pi. hefen 75), put (20). pot (11, 132). top (22b). grop-e (23)_, -pe (22). wiederswalm als im wasser (i. vorago 74). olla parua croesken (85b). *OHarius v. Figulus. *OHea v. Olla. *OHeber v. Olofora. *OHe- v. Olli-petra. *OHera v. Olerà. *OHibreda v. Ollipetra. Pantrum. Ol-, o- (132) -lieula ein elein heflin (68, 110), pot- t dop-chen (132). *OHifera v. Ollipetra. *OHifex v. Odixus. *OHi-petra, -pedra (67, 152), -para (5b),-breda&c. (75. cf. pantrum), -phara (18), -fera (147), ollepetra (i. fodula 74), oltega (11, 19) hd. nd. ein deck-e, -el, hd. -en, nd. -er. dockel (67). eyn hafen -deckin (76), -decken (7), -deck (74, 134), l kachel (74). eyn deckel ober ey doppen (5, 17), hauen (18). eyn vn= deckel (5b, 19. st. vlnd.). pot-deckel (147), -deker (11). hd. sturtz. *OHitor v. Olitor. *OHoeerium v. Olosericum. Ollula (ab olla hafe hafel l gfiffel (75. cf. geriffel Sm. 3, 62? nd. grape?). *01oearpamen v. Holoearpanium. *01ocerieus gerwewachßin 0. gantz= wacßein (74). *01ocres(s<. volueres) flogaronti (Gf.). *01o-, olio- v. Ol-faet-. *01ofetra v. Olofora. *01ofetrus (cf. prc.) dat purpuren to samen is (147). Olo-fora, -pharia, -fetra (147), holo^ bara (148) (i. vestis purpurea 129; varr. Gì. m. 4, 65b. 5, 41 s^., aus holoporphjrra) cleyt dat to samen purpren is (147). ein gantz rot kleyd (64). olleber zersnitzelt= klayde zugetzierde (74). *01ogi-um, -a (gì. m.) nete (147). Olor (i. eignus) elbi-z (95 &c), -B t clwiß (74). ags. ael- (94), e- (136) -bitu. hd. nd. swane. hd. swann (74), swan (64b) ; schwa-n, -nn (74, 111), -mm (64°); swon (9). swaen (132). suaen (97). zwaen (11). swain (19). *01or i. fetor de oleo (75, 76). ruch (20). olgeschmack (75). stanck , muffery (147). *01seniehium (i. meum palustre, &uaaéXtov) olsenich (143). Oloseri-cum, -ea (147), -um t -cus (20), olloeerium (11) gar sidin (93). gerwe- OME 395 0. gantz-seydin (74). cleyt dat to samen siden is (147). sidin hemidi (Gf.). zinda-I (20), -al (98). cindael (-cus 20). zijndael (11). *01phaltes v. Ephialtes. *01sus (: olere?) sting (7). *01ta bebere (85). *01tega (cf. dolitega sim.)v. Ollipetra. *01ua (cf. enula) alant (8b). Olus, holus (125, Gf.) hd. chrautt (1), crawt (9, 4), krut, mueß (20), muß (5b), mus (8b), eemose (18), kole, koel (125), krut muß (8); muß-, musch- (7), kol-, koel- (68, 110), kel- (134), kappeß- (123), stengel- (65) -krut, -kraut. nd. mos krut i kol. gart -krut (Gf., bm.), -crud (47).gardcruet (85). carchrut (104). warm- us (99), -oes (107). wairmois (132). kump- ost (64a), -est (64b). kompest (123). kap= pyß, varr. kabyß, kabes (64). Olusatrum v. Olisaerum. Oluseulum krude bußeke (13). ein krautmuesschen (125). *Omas-a v. -um. Omag- v. Homag-. *Omasium (st. omphaeium) v. Vina= cium. *0- , om- ( 98 ) -masium , t omasus q. v. (68) wam-me (11, 98, 109), -pen (1). eyn wanst sultze (5). wonst (18). wainst budung l budel (6). sultz (69). en pan- tze (23), -se (22ab). paens (i. pellis 97). *Omasius hd. sultze. eyn sulcz aus dem fleyzse (4). kot fleisch (7). kaldu-ne (23), -en (97). Omas-um, -us, -sum (136a), -a (136b), amas-um (147), -ion (q. v.), homasum (11) (i. ome-ntum 9, 10, 75, 93, -tum 75d, earbus Tw., eirbus 75, 93, tripa; -us venter 76 ; -um intestinum ouis t porci 4, 76) wam-me (11, 20), -pen (75). hd. wanst (17, 4, 74, 76, -us 12), pantz (5b), plecz, pletzer, biidmig (93), bude= ming t kotfleisch (Twiuger), sultz-k. (68), kotfleiß (49), kuttlen (64), rampanien (17, 19, cf. gigeria), krose (7), mannig= falt (20), sultz, sultzen (68 Mrg.), sulcze (3), kolbdarm (126), veest (9), buhc (100), uilevart (-us 121). sulte van dyeren(147). hd. (13) ni. (116) pansé. _*Omegena dygift eyner nottern (8. missverst. aus glicher oder eyner natu= ren? cf homogenia). Ome-lia, -lya (76), -nia (6) hd. layen- (1, 134), leyen-, leigen- (49), laigen- (6), lay- (71), lange- (18), nd. lerer-, lert (22) -rede, hd. -red. bredege (8). predicait (132). eyn leyen predige (4). hd. bedude-, bedut-nisse, -niß, beditnuß (68). be= deuti- (152), ontbinde- (11) -nisse. int= bindunge (20). gotis wort (8, 9). Omen (g. -enis 76) ge-lucke (9, 23), -luckh (1) , -luck ( 76 ). hd. gluek. euen- tuer (132). boke-n (99), -nisse (106), cf. bookene phantasma (kìi.). *Omenia v. Omelia. *Omenosus v. Ominosus. *Omentare (aus omen X mens) einpilden im gemute (74). Ome-ntum, -tum (75d), -nstrum (GÌ. m.), -stra ( 147 ) i. mappa ( 147, gì. m. ) ; mapa ventri (Br.); mafia (136b); naffa (136a); omasum (q. v.) d\yele (147). netz= lin 0. schlem (88. cf. membrana. pre= eordia. Sm. 3, 449. Fr. 2, i99c). sultz o. 50 * 396 ONA veiftt von dem buch (no), s. i vet van dem buych (132). der pautz (125). wam l gederm (64). budemin-c (Sum.), -o (sic 100). budminc (121). warnme (10). kob dune (12). pensen oft vet van den tripen of bolinghen (107). *Omephagio (aus omophagia? om= phacium, oleum X olus?) krautmufò (74). *Ome-stra, -tum v. -ntum. *Omex ebersweyn t lapis ...in medio terre (9). Ominari weissagen (64). Orni-, l obmi- (74), ome-, omni- (132) -nosus giuck-lich (110), -hafftig (7, 74, 76), -eselig (17), -seliger (74). gheluckich (23). euentuerlick (132). Omissio (cf. obm.) vir- l achter-las= sunge (20). Omittere (cf. obm.) vir- l affter- laefien t hinder laesen (20). virlyesen (19). v'iaten (11). *Om- v. O-masium. *Omnifarie alrewijß (20). Omni -mode, t -no hd. zu-, alzu-, ■ad. to-male sim. al ze mal (6). zemaul (76). hd. gentzlich. Omnimodus al-, alle- (7, 23) hd. -meßig sim., nd. -metich. hd. gentzlich, alzumal sim. Omnimorbia (i. polypodion isid.) altee (91). kàsepappeln (kì.). Omnino (cf. omnimode) hd. alzu-, nd. to-, al to-male. alle zumail (7). zu maul l gantz(76). hd. gencz-, nd. ganse- lich. albedal (20). bedalle (99). deger alle also bel qwyt &c. (22b). *Omninomius allneamig (62). *Omn- v. Om-inosus. Omnipotens hd. nd. almechtig. al= weldig (20, 22»). Omnipotenter almecht-licb (132), -iglich (68, 75, 110). Omnipotentia almechticbeit ( 132 sim.). *Omniquaque alvmbvndvmb t allena halben (20). Omnis hd. nd. alle, ali (6). al t zu male (20). to mael (11). aldegher (22b). Omnitempore al-then t -wege (22b). Omofagia, homophagia (Br.) eyner- ley spvse (8, 9). i. vna t similis come= Slio (Br., GÌ. m.). *Omofragia i. vua (aus vna!? cf. prc.) wijudruyff (147). *Omogeni-a, -um v. Homogenia. :i:Omoptoyci v. Emoptoiea. *Omotenus i. qui vsque ad humum suplicando inclinatur t humiliatur, ab omo et humus et tenus (76). dif negir (8. = nhd. tief neiger). Omphac-ium, -um (91) agrest (91, 116, 125 Mrg.). ni. veriuys (116). onefa= tieis i. galla agrestis; onfaeion i. oleum ex albis expressitm, lat. spanum (141). Omphalos nabele (Sum.). *On t onoma (gr. i. totum lat.) gantz (74). *Onacroculus v. Onocrotalus. Onager hd. eyn walt-, wald-, walde- (18), velt- (20), wlt- t wylt- (19), nd. en wilt-esel. eyn walt ysel (16). w.-ezel ONO (152), -essel (i5i), -esel, vnd balb mensch (9. cf. onoeentaurus), l wilt osse (8b). wisent (102). eyn eynhoren (97). onacer (X monoeeros) en enhorn (23). onator i. vnieornus (76). *Oneha v. Oniea. *Onefatieis v. Omphaeium. *Oneferum v. Enophorum. *Onelogium (st. orol.) v. Clepsydra. One-, ono-, bone- (8) -rare hd. swern (8), be-sw., -schweren. nd. beswe= ren. hd. laden; be-1. (9), -lasten. ♦Oneraria ags. sciplsest (94a). ein schef mit guot, var. schiff mit gut (64). O- v. Ho-nerarium. Oneratio beswer- l lad-unge (20). Oneratus be-swert (4), -sweirt (3). *Oneroeulus v. Onocrotalus. Onerosus v. Onorosus. *Onesiforus gewyndreger (147). *Onfaeion v. Omphaeium. On-ica, -yea, l -ieha (76), -ycha (gì. m.), t -eha (74) (i. vngu-is t -la 74, eariophilus 19, ostreola parua gì. m. &c, osteola p. 20, p. hostria 76) neylchin (19). muschaten negel (11). groffelsnagel (20). merschneck (76). roii= huff, kalonwurtz, wasserplum (74). *Onieroeulus v. Onocrotalus. *Onietum? schedelziuer 'ì (98). *Onieha &c. v. Onica. Ony-, oni-, soni- (1) -ehinus, ony- ehium (116), -einus (Br. ), oniehi-nus lapis (6.3), -num (gì. m.), -mus (76) oni- (1), vn- (5b) -chin. onichel, ni. onijckel (116). edel gestein (65;. Oniscus (i. tylus 125. cf. multipes) schabeworm l atzel (125). assel (91). tunck- (91), duck- (kì.), (= keller-) -esel (91). assehvurm (in), holtzwentel (126). *Onistare v. Onustare. *Onix (i. orex 5b. cf. orix) onichel (126). wasser-maus (1), -muli (5b). water- mus (23), -hoen (97). Onoeentaurus halp t mensch vìi h. esel (8). *Onoeordia v. Anacardus. Onocro-talus, -taluna (Gf. ), -ealus (69, 75, 87, Br.), -calon (Br.), -tulUS (121 &c), -eulus, -eulon (17, 76), -pulus (74), -tolus (127), -tosus (6), -sus, -sius (69), onoera-, onaero- (1), anaero- (11, 19, 66 &c. ), anaera- (75), anatra- (75d), quacra- (1), oniero- (74), onoro-, onero- eulus, onocratul-us l -on (10), onogra-, anaero- (107) -tulus, anagropulus (4), onoropolus (74) wazarhuon; felef'or i philfor sim. ( i. porfìlio) ; boro-dubil, -duchil, -dumil, -tumbel; snepha (Gf.). hor-tubil (87, 104, Gf.), -tubi (102), -tòbel (120), -tybel (140), -tumel (100), -duchil (121), -tribil (95), -tribel (onoerotosus 6). hort-dumei (12), -trvgil (127). ein kortrUÌen (3. cf. mie Fr. 2, i23c? st. ror- oder hor-trumlenV). rore-trummere (5), -drumbel (18 Mrg.), -dummer (ono= eroeulon 17), -duni l rodelwye (10). drummel (8). ror-dr. (5b, 9), -clrymmel (8), -trumm ( 140 ), -trummel ( 75 ), -dum (13, 23), -dump (22, 140), -dummel (115, Stieier), -tumel ( 6 ), -spetzel 1 49 ). rar driimmcl (onocrotulus 4). raredum (Sm. 3, 120). rodrumol (74). rocsdomel (97). rosedrommel (107). bodde-bec (107), -bech OPE (132). kropff- t on- (112), mos- (1), moß- vogel (1, 75), -kalb (75). (moos-reiher, -ocbse, -kuh Nmn.). rayge-r, -1 (onier. 74). muspel (74, Nmn., Bibl. a. 1483. cf. Fr. 1, 669b). wasserhuu (17, 100). vogeb hain (112). eyn vnuogel in Oesterreich genannt (126). on (st. en?) schryeck (11). sakgans (Fris.). ein elff (i. truo 125). habergeiß (75). heher (66 &c). haher (134). beinstercze (19). giwicz (34). puch vinck (onaeroeulus 1, anagropulus 4). *Onoforus &e. v. Enophorum. *Onogratulus v. Onocrotalus. *Onolixa wasser esel (74, 75). *Onoma v. On. *Ono-nymum l -mium (110, 132), -mius ^76) , -munì (68) (aus bomony= mum) das vii bedut (no), bedutet (68). dat vijl betzeychent (132). Ononis v. Anonis. *Onophorum &e. v. Enophorum. *Onoraeulus v. Onocrotalus. *Onorare v. Onerare. *Onoropolus v. Onocrotalus. *Onorositas swerheit (20). *Ono-, seltner one-rosus hd. swer t geladen. nd. zwaer t ghelaeden (11). beswer-ich (23), hd. -et, -lieti, hd. be= schw-erlich, -arlich (134) -erig (6, 76), -ert. lastlich (68), -ich (132), -ig (110). *Onostus v. Onustus. Onus, honus (6, 11) hd. nd. borde. hd. burde, bùrde (6), last. swere- (19), swar- (20), zwaer- (11) -heit. *Onustar v. Opacus. Onu-, honu-, oni- (76) -stare laden (1, 20, 74). hd. nd. be-1., -sweren, -schueren (6), -schwaren(68), -schwaren (134), -lasten (68, 110), -lasteren (132). vassen (74). *Onustas beswerde (5b). onustàs i. diuicie (76). Onustatus gè- (8, 20), be- (9) -laden. besweret (23). Onu-, ono-, honu- (110) -3tus be- swer-ig (5b) , -ich (23) , -ing (7), hd. -et. hd. besward (1), swere (9) , schwarig (6); gè-, be- (9) -laden; voi (8, 9). Opa-, opan- (76) -care finster ma= chen (8, 9). dustern (11). Opacitas finster-keyt (9, 18), -heyt (8, 68), -nuli (64, 76) , -y t dunckelbeit (110). duysternisse (132). Opacus (i. onustar 8b) hd. fin-, ven- (13), due- (20), hd. nd. du-, nd. duu-ster. duncke-1 (20), -r (8b). ein vinster stat (64). *Opago cathachi (Gf. 5, 104). *0- v. Opo-panax. *Opancare v. Opacare. *Opc- v. Opt-ionarius. *Opeare (st. prop-erare, -iare!) nehen t ylen (5b). *Opeculor v. Opiare. *Opedo v. Opipare. Ope-lla, -rella (75 varr.) (i. tugurium 76, parua opera l domuncula vbi opes venduntur Br. sim.) werkehin (9). werg schin (sic 8, cf. offebula). en klene hu= seken darmen kost vnde vorkost (23. st st. ft). coiphuysken (147). *Opell-are, -ere v. Oppellere. Opera ( i. opificium 75 ) hd. nd. OPI werk. werg (5ab , 133). wark (11). hd. flylJ (no), flilie, fleyfi (4, 134), fleyss (1), vleys (9), ernst (68). nersticheit (132). vnber (20. st. vrber? cf. opor= tunus e. d.). hilff vnd steur, varr. steuer, stier (75). Operabilitas wirckelicheit (20). Operari hd. nel. wercken, arbeyden. hd. wircken, arbeiten; erb-eiten (133), -eiden (17), -eten, -etten (6). wijrcken (132). Opera-rius, -tor (i. op-ex, -ifex 1, -erosus 23) wur-her (1), -cher (71). hd. -wer- (19; 69> 134)> wir-cker. werck- (20), werg- (8) -man. hd. nd. arbeider. hd. arbeiter; erbe-ter, -tter (6), -rider (18). Operatio wirckunge (20). wurk- t ub-ung (62). warkinge (lì). wurcklich= keit (65). *Operatiua v. Poteneia op. Opera-tor v. -rius. *Opercio bedeckunge (20). Oper-culum, -torium (i. eoop. 68 &c), -imen, -imentum deck-y (no), -eri (20), hd. -e, -el, -sei (20, 99, -imen 132), -unge (5) , -inge (23), hd. nd. -ebret (-imen). dechsel (-torium 132). hd. nd. bedeeck- (11), bedeckunge, -inge, hd. -eniß sim. -torium lietht (20). leed (19). lit (11). stfirtzen (111). stulpe (Chytr.). helm o. alembick (-culum Agr.). *Operella v. Opella. Operepreeium nutz- i lust-lieben (110). profijt- t genoieh-lich (132). belo= nung eines dinsts o. notdurftige nutz= perkeit(74). lon des wercks(68). werck- loen (20). Operime-n, -ntum v. Operculum. Operire decken (18). hd. nd. be-d. Operiri (i. expectare Br. &c.) beyten (9, 110). v'-b. (68, 132). warten (110). be= deckt l vberzogen sin (65). Operius (gì. m.) warckich (11). Operosus arb-eytig (7), -eter (5), -eyder (23), -ettender (6). erbeder (18). werckinde (20). voi werck (132), wercks (110), arbeit (68). ein wiircklicher der do voi arbeit ist vnd nutz-, var. mit-sam (65). Oper-torium v. -eulum. Opertus hd. nd. bedecket. gedeck (18). beslossen £110, 132). *Opex v. Operarius. *Opex (i. clauis connexa ante clauem ; et gr. i. q. cortex lat. 74, 76, clauus in axe ante rotavi 4, cf. obex) eyn lonsche an ey wagen (17). lonze, lenze, luckse (9). lunze (11). wuse (8). lan (74). Ione (4). broke (23. ì. q. borke?). rynnde(74). *0-, op- (9) -piare nagin (8, 9). roden (23. aus rodere missverst. ?). opi-zare, -care i. coiTodere t diminuere (Br., gì. m.). -zare knagben (20, 147). schraiden (147). opiculare (i. dilapidare) v'hueren (11). opeculor virherren (20). opico harden (8b). Opi-eare v. -are, -pare. Opi-cus, -zator knager, taenre(147). O- , op-idanus der in einer stat wonet (110 sim.). burger (9). *Opidar aris caestel (20). Cf. opi= tergiumi. castellimi prope oppidum (110), forum ivrbem (76). Castel bey einer stat o. vorstat (74). OPI *Opi-dare, -dari v. -pare. *Opidicium {cf. opif-, opit-ieium) hilff (67). O-, op-pido gar sere (8, 9). gantz ghenoch vele (23). O-, op-pidulum gewechin (8). stet^ liu (110). wyler (iiob). O-, selten op-pidum li. munitio t villa t castvum paruum &c. 76, magnum e. Br.) hd. (mss. mog.) eyn werck (: opus X munitio f). werg (5b). wergk i wej= lev (74). hd. nd. stat. stayd (19). hd. eyn kleyn , kleiue stat. castel (20, 75). stedechin (20). marcktschloß t ste-, var. sta-ttel (75). stet-, merck-lin (64). mertfleeke (5b). gew (9). nd. wich= belede (Fr. 2, 433a). wych- (12), wic-(13, 14. 23) -belde. *Opidus i. furfureus (76). Opife-r, -x (noa) hiltf-trager (68) -treger l -lidi (110). hyflich(iiob). hulp- dreger l -ich (132). *Opifera v. Opiperia. Portemia. Opisfera. Opifex {cf. operarius. opifer.) werk {sic 23). hd. nd. w.-, werg- (5, 8b, 133) -man, -man t maister (,6). wercker (132). werck-, bu- (33°) -meyster (9,4, 33c), -mcynster (7). helfer (9). Opifìcium (*. opi-fieina Gì. m. cf. -dieium, -ticisum, -tulamen, opera) hd. hu-, ho-, hi-lffe. nd. hulpe. steur (75). *Op-, opp- (gì. m., Gf.), t cert- (76) -ilago i. eureilla (Gì. m.. Gf.); vertex i rotunditas que apparet in aquis pro= fundis quasi forameli ibidem (15) ; Ma rot. que app. super profunda loca aqua= rum fluentium cum aqua voluitur ad modum circuii (76); circularis reuolutio aue fit in aquis fiuentibus (75) ; Ma circu= laritas que fit in flatione ventorum oppo- sitorum t Me qui est in tempore noetw- nalis circuiens{76). winds-prut (75),-pruut, t werff als im wasser (74). werfi'en in dem, var. das, wasser l in dem winde; wasser werffen (75). ain zwyfler (76). *Opila-men v. -tio, *Opilare (t pila) zer-stossen, -reyben (74). *Opila-ri, seltner -re, oppilare (Br.) hd. nd. stoppen, be-st. hd. v'-, zu- (8, 9) -st. ; be-stopfen. -stopen (6), -schophen (7); zu dun (8).' *Opila-tio, -men, op- (9), o- (17) -pitulacio hd. stoppunge (8, 18); be-, v'-st, selten -stopfung. nd. bestoppinge. v'stupp- (133), besehopp- (7), bespott- (68), zu stoff- (9*1 -unge, v'stoppenisse (8b). Opilio hd. sclieffer, schefer (10, 12), scheuer (13) ; schaff-, schaf- ^33), schauf- (76), scheff- (18) -birt, -herter (1), -budel- lo), nd. schepper, schape herde. *Op- v. Oph-imaehus. O-, op- (18b) -pimare ridi (18b, 110), frucbtbar (110) maeben. hd. rich, reich werden. opinioas {alph. op-) i. fecundo dito opulentor (76). *Opim- v. Opin-atissimus. Opimatus rycli o. fruchtbar gemacht (HO). Opimus hd. nd. fruchtbar, fet, geyl. hd. fruchtber, frochtbar, fethe, feist (76), vaist l gail (1), geyle, rich, reych, ge= nuchtig (69, 134). nd. diere l rike (99). OPI 397 Opinare, -ri, oppinari (i. retor 1. st. reor) hd. nd. we-, wa- (1, 28), wo- (12), we- t me- (22), mey- (110, 132) -nen. Opinatio hd. wen-, wan- (134), hd. nd. (132) meyn-unge, -inge. Opin-, opim- (7G) -atissimus i. fa= mosissimus (76).namehafteste (i2i,s?m.Gf.). *Opiniare v. Opimare. Opinio (i. opinatio no &c.)hd. wan-e, -ung (1). wan (9, 23). sunderlich wan (15). waen (10). won (5b). hd. nd. wcn- en (20), -unge, -inge. glaub t haltung &c. ; o. bona gut wort t lymung (65). Opin-iosus, -osus voi meyn-ung («8), -inge t opinij (132). ags. hlirful (GÌ. Aelfr.). Opion v. Opium. *Opipagion v. Ophimachus. Opip-are (Br., gì. m. &c), -arare (11, 19), -erare (132), oppi-po, -perare (110), -tare (5), opieare (22. cf. opiare) ha. froli-ch, -chen (18), frelich (*. late 76), reichtlich (8), reylich (9), wol (17) leben. nd. vroliken leuen (23), louen {sic 22). frolich machen (3). v'blijden (132). hof= len (75). hd. frommeu, fromen (67). vro= men l edelen (11). opida-re scheinper= lich essen (74) ; -ri i. splendide comedere (76). oppi- (9), oppe- (8) -dare wirt= sehafhn (8). reychlich wirtschaften ; opedo i. sentire (9). opido richlich dun (17). Opipare adv. leck- (110, 132), ess- (132) -erlich. oeuerulodich (132). *Opiparium v. Opiperia. Opiparus oeuerulodelich, schoen, lecker (132). ein leckerer (no), lugner {SÌC 68). *Opiper &e. v. Opiperia. *Opiperare v. Opipare. *Opiperatum gepfeffert (64). *Opi-peria, -pera {pi. 6, 23), -perum, -per a um (110), -parium (3, 74, 75, 76), -fera (7) {i. conuiuium opipare factum, opulentium 76 ) hoffatel (75). hd. wirfc schafft. nd. werscop. *Opis v. Ops. *Opiseium {st. osp.) eyn grad in ey fisch (17). *Opisfera {aus opif era) ags. steding= line (94a). *Opisis i. linea eenssitudo in fauci^ bus i flatio gutturis ex nimia pinguedine (76). *Opitare v. Opipare. Opiter vatterloß ; der nach sins vafc ters tod geboren ist vnd sin eni noch lebt (88). *Opitergium v. Opidar. *Opit- {cf. opid-, opif-) -ieium hilff (76). Opitula-men, -tio, -rium, -ntia (76) hd. hu-, hi-, he- (20) -lffe, -lff; holff (12). nd. hulpe. Opitula-nter, -tim hulff- (20), be= holffe- (19) -lich. nd. behulpelic. Opitul-ari, t -entare ( 74. x opu= lent-) hd. helffen. nd. helpen. reich machen (74). *Opitulaeio v. Opilatio. Opitula-tim v. -nter. *Opitul-entare v. -ari. 398 OPP *Opium i. humili-s t -ans (76). Opi-um, -on (i. succus pauaris 76) magen-, varr. mauden- (75), mane- (17), malin- (Pr.), olmahen- (74), mon- (8, 4), mo- (9) -millich (i), -milch. man-kop (24, 47), -bach (85). sat papaueris (47). magen-safft, -kopff; twalm (74). *Opiza v. Oriza. Opizare v. Opiare. *Opizator v. Opicus. Opobalsa-mum, -num (93), gew. -mus, bobalsamum (74), oppob- (133), opop- (67) -alsamus, apobasmum (1), opus balsami (i3fi) (opos òrco? 124) hd. balsam-safft, -saift £6), -ole (68, 110), -olv (132); balsamen sofie (17), balsem sai (93). nd. balsemen-, balsmen-sap. *Opodium v. Spodium. *Opopa v. Vpupa. Opopana-x, t -cum (143), oppopa= naee (Sum. vi) lubestechelsamo (Sum. cf. kaysim). heilwurz-saft (Ki.), -gummi (143). opanax gumma quedam (il). O-, gew. op-portere mußen (18). iz muli sin (5 sim.). eli mus sein (4). mo= then (l) eth moth (22). it mot zin (23). Oportet hd. eß, es muß; es muß, mus (9) sin, seyn; muße sin (10); iz, iß, eß geburt sich, geburt sich (151), gebort sich, g. siche (133) ; es ist not (110); it mueß l eß ist not i id zuge= horet (20); asmoßin t asbortsich (13). ydt noit ys (132). nd. et noet is (11); bort sik (23) ; eth hout sik (22) ; it is orber (99). *Oportoriu-m, -s (19) (untersch. von opertorium) bedeck- (19), deeck- (11) -inge. Oportun- v. Opportun-. *Opos v. Opobalsamum. Opp- cf. Op-, Obp-. *Oppa v. Obba. Oppandere aus breiten t recken (9). uß-r. (8, 17). Oppansum uuillachan in huse (Gf. 1, 843). *Oppedare v. Opipare. Oppellere (23), opell-ere, -are hd. triben, driben. nd. driuen. Oppetere erde kussen (8, 9). *Oppiare v. Opiare. *Oppi-dare, -tare, -pare v. Opipare. *Oppignerare v. Obpignorare. *Op- v. O-pimare. *Oppinari v. Opinare. *Oppiperare &e. v. Opipare. *Oppitulatio v. Opilamen. Opplere fullen o. stopffen (110, 132). er-f. (8, 9). hervoln (17). villen 0. stop^ pen (68). Opponens hd. wyeder-setzer, -sager (68), -sprecher (110, 132). tegen setzer (132). nd. en weder-ich (22), -zetter (23). Opponere hd. wyeder- werffen, -se= czen. nd. weder-werpen, -zetten. *Oppopanaee v. Opopanax. *Op- v. O-portere. Opportune urberlich (20). bequem= lichen (65). Op-, o-portunitas bequem- hd. -keit, -lichkeit, nd. -icheit. zim- (6, 110), gede- l urber- (20) -licheit. not-durftikeit (8, OPT 9), -turftikait (76). tzo paß (132). gelimpf, nutzperkeit (74). Op-, o-portunus vrber (132). vrber^ lidi (20). orberlec (99). nucz-bar (110), -ber (132). nucz-, not-, bequeme-, gede- lich (20). hd. notdorftig sim. Oppositio hd. widder legunge. nd. weder leginge. w. -leung (18). wider- seezung (9, 76), -siezung (8), -stant (65). der man wan her volle ist (17). Oppositissimus gantz wider-streb= lick t -stellick (65). Oppositus weder ghesat (23). *Opprecator mißsprecher (74). Oppressio hd. druckunge (20) ; v'-dr., -truckung (110). ein verdruck (68). wid- der setzinge (132. X oppositio). Oppressor schinder t beswerer der armen (75). ein vertrucker o. wyder= setzer (110). Oppressus hd. gè-, v'-druckt, -drocht (17), -truckt; vnder-truckt (69), -getruckt (134). ge-pfrengt (75), -doet (20). Opprimere nd. duden t drucken. hd. nd. v'-dr. hd. vnder-dr. (8, 9), trucken (8b), vnder-tr. (69, 134) ; v'-tr., -drocken, -dricken (18); doden t dringen (20); v'-dr. Opprobr- v. Obprobr-. *Opprobriose lesterlich (20). Oppugnare hd. wyder-, nd. tegen- vechten. an- t engegen-fethten (20). hd. al vmbe-kregen, -kriegen; wider-kr. (67, 76), -stryten, -streyten (9, 134); weder kriechen (133); ab (sic) vmb lauffen t krigen (18). nd. al vmme kiuen. *Oprella v. Opella. Ops sg. terra, acc. hylff, pi. opes rychtumb (110 sim). sg. ops t opis i. glis dae-, pot-erde (147). *Opsomagrus v. Obsomogorus. Op- v. Ob-sonium. Optabilis wunschlich (126). *Optalm-a, -o, -ia v. Ophthalmia. *Optal-mus, -ius (18) eyn auge (17, 75), augig (5), auwe (18), og (6). en oghe (23), aghe (22). *Optalm-us, -ius est qd. lapis (Voce. ex quo, Gemmae). Optare hd.nd. begern; wu-, hd. wi-, wo-nschen. wunezen (20). wunthßen (7). winshen (18). woen8en t begerren (21). wonseken (99). Optatio wunßunge (20). Optatiuus wonscher (12). *Optatus ptc. sbst. ghewuschet l wu= schinge (23). Optieus (se. neruus) eyn ader an ey auge (17). augenader (74). *Optimay sunt digiti ignoti (76), aus dignitatis &c. cf. sq.? Optimates die besten von der stat o. folck (110 sim.). gewaldigen 0. erli= chen des landes (9). dy gewaldeclich 0. erlich stent (8). Optimus der aller boest (sic 76). wegerste t beste (22b). weig- l besser- ster (74). *Opti- v. Optio-narius. Opti-o l -um (i. desiderium l electio 76) erkiess- (76), wonsch- (8), wunsch- (9) -unge, kor (9). *Optio-, opcio-, opti- (129) -narius i. qui preest op- et elec-tionibus (76), mi= ORA litum vicibus (129). eyn chore- (17), kor- (8, 8) -herre, *Optium v. Optio. *Op- v. Ob-turare. *Optus harlzboum (102. cf. ornus arlizbaum). Opulentare hd. rich machen: rey= chen (9). nd. rike maken. Opulenter rich werden (18). Opulentari richlich (20). Opulentia (i. opes 5b) hd. rich-eit, -tum, -tung(6);groß rich-tum (68),-tumb (110); großehabe (5b). groisse rijchdom (132) nd. rijcheit (11), rike daghe (22), rikedom (23). Opulentus (i. pres 1, prez 2) hd. rich, reich (2, 3). nd. rike. voi, vel (nob) vongrossemgut(no), vangroissen goede (132). Opulus maß- l aftholder (126, Ki.). *Opupuit huppupa (144). *Opus v. Opobalsamum. Opus hd. nd. werck. werg (8). wereck (22b). not (110). noit (132). Opus opera-ns wurckenß , -tum gewurckt werck (65). Opus super-erogationis, -rogaeio= nis verbi (7) pflichtig (63), fluchtig (sic 7) werck. Opusculum eyn(5b), kleyn(8) werg. en clene werk (23). werkehen (9). *Ophalmo v. Ophthalmia. Ophi- (Br., Gf.), ophio- (125, Sum., Ki.), opi-machus (auis) stor-ah, -ich (Gf.). bruche storg (19). broec- (broet-? 11), broet- (20) -stork. brutore (125). hauui= grimmila (similis migali) ; isarnun (acc. Gf.). vogel der -den schlangen vint ist (75). vierfussiger vogel (74). udebero (Sum.). Aus ophiophagus '. epiphegion vogel der schlangen isset (74); opipa= gion i. eieania (76). Ophis v. Ofls. Ophrys (i. orehis &e.) ein- l zwei= blat; durchwachs (73). Ophth- (114), opht- (Gf.), opt-, obt- (64, 93) -almia, opt- (75, Sum.), opht- (Gf.), oph- (121) -almo, -alma (75) òg- swere (121), -swer (93). ocswer-e (Sum.) -0 (Gf.). augschwer (75). augen-we (64, 75), -wehetag (iu). Ora, hora (v. fìmbria) hd. saum, sauem (20). eyn saume der kleydir (19). same (10). som (6, 12). soem (132). en zom l en lant (23). landt (64). ain ort 0. gemerck ains lands (91). das bort; ortband (126). *Oora stunde (13). Ora-culum, -torium hd. nd. bede hus. hd. bet-huß , -hauß, -heuslin (64), -stat (8, 9). bythuß (5b). -culum kirch; gesicht das einem in dem traum fur= kumpt (88). red in dem sloff (8). ein gotlich antwurt 0. offenbarung (88, 110). Oragum v. Horologium. Oramen hd.nd. bed-unge,-inge, -dig (18). hd. gebet (75); bittung, bettung (68, 76). *Orandium v. Pastillum. •i:Ora-pellum, -pulum (76) golt-felle. (17), -fel (8). goldblat (76). Orare hd. (20 &e.) nd. beden. hd. OEB (20 &c.) bieden. eischen (20). heischen von got (65). hd. bet-ten, -den (152), -en (9, 134) ; beddin (8b) , beyden (13), pitten mit andacht (75). nd. bidden. Orarium toten-tuch (9), -hullen, var. hulen dar in man die toten macht (75). ein vmbtan (lintheum mortuorum 74). sleyher t dodenduch (8, 17). hd. sleyer, slayr t sleyr (74), saum, s. an einem cleid (no), som (6). nd. en zom. ein zom an einem schleyer (68). bethause; inse-1 t -In (74). wimpel (5; 23). stol (9, 74, 109). stole (8). der dyaken st. (23). timp (109). kappentzippel (125). hant- fano (121 &c), -phane (100). korb zu den (75), korblein mit (74) opflen o. roscn, o. andern gaben (74). Orarius ein getzijde boexken (132. = horarius). betbuchlin (no. : orare). Orata (aus aurata gì. m. cf. oreria) rot-lin (gì. m. cf. Fr. 2, i28b) , -forel l forennen (126). Oratio hd. eyn kurz, korz, nd. en cort wort, wart (21). hd. pete (75), bede t gebed (20); ge-pet (1), -bet ; byttung (69), bitung (134). nd. en bet, byt (22). Orator {sonai in actu l rethor in habitu 93) der schovn reden kan ze raten (93). reder (65). hd. nd. vor-, wol- (4, 88) -r., -redner (88). hd. foreredder, merer, faut. hd. nd. beder. nd. oker, voghet; en oghen sebalc (22). beter (9). eyner der do biddet t der da lernet (17). eyn meyst'er (5b), meyneger (18). Oratoria wert- (9), wer- (8) -lich gesprech. Oratorium v. Oraculum. Horato^ | rium. *Oratropheum v. Orphanotrophium. *Orbaraen bcraubniß (20). Orbare hd. berauben. nd. beroven. weysen (9). v'-w. (11). wesin (8). vir= weßelen (sic 20). weyßen machen (110). berouben von kinderen (68). berouen van k. (132). gesunthait nemen (1), be- ri. (5b). Orbatio beraubunge (20). berovet (sic 23). Orbatus be-raubit (8 sim.), -roefft (132). vorblint (9). vir blindet (8). ge= weset (99). Orbia, obia (136) ags. (?) sifanu= tunda (94, 136) i. q. hiffaronda (GÌ. m. 4, 58), fìffarunda (Mai Ciss. 7, 572). Wenn die Glosse àeutsch ist und ein Kraut bezeichnet, so erinnert sie angoth. aihvatundi. Dagegen wird eine Bezeich= nung zu dem Zahlworte seofon wahr= scheinlich durch die Glossierung ini Gì. m. : Gen. quo die ercasum (?) quod qui diem saturni orbinam (verdi: db.) vo- cant; vgl. etwa orbis i. circidus septi- mane (Br. &c). hiffera q. v. hlingt. an. Orbieulari v. Girare. Orbic-, vrbie- (5b), orbit- (18) -ula= ris, -ulatis (nob) runt (13, 23). rund (noa). ront (68, 132). rond (nob). syn- (12), sene- (13) -wolt. sinwel (6). sybe= lich (i. speritus 5b). hd. schibel-ich (nob), -icht, -echt, -ik (13); scbew- (70), schey- (66, 151) -belicht; scheiblig (134); scib- ile), kug-, var. hug- (110) -elecht; hoil (18). circkels wyß (68). circk t rond-elich (132). hert- (Sum.), erd- (116) -apffel. ORC *Orbiculas sciberlichkeyt (18). *Orbieula-tis v. -ris. Orbieulus ein elein rond ding o. kreißlin (uob), kreßlin (i'iob). ein ta= felbret (132). ringle, ni. madie (116). OrbLs runt vnd hoe.l (5), liol (23). r. I hole l schibelecht (21) swelle r. (5b). scheiblecht vnd hol (74). sinwel o. hol (6). s. welt 0. vmkraiß (88). rondt (10). hol (2). vmb gack (sic) o. hol ding (1). umgantz (sic) 0. hol (71). creiß; ring; rat; vmbganck; vmfanck (20). rundel i rinck (20). cirkil rink (9). werlt (9, 132). warlt (,11). die welt (68, 110). weltkraiß (18). ougophel (33). augen-grub o.-ring (75), -rinck (74). vmgende woche (9). wernt 0. zirkel 0. ring der wunde 0. vmmegende woche (8). werlt o. mensch; steigraif, halpfisch (74). Orbita (i. reuolutio t vestigium rote 76; strata 136) hd. nd. wagen-leyse, hd. -leyß, -layfi, -layst (64c), -leyst (i. vestigium rote 4 p. 197 q. v. cf. Sm. 2, 408. Fr. 1, 354), -gleyß (no), nd. -spor (11), -spair (132), -trade (22ab, 78, 109. cf. Br. Wtb. 3, 94). hd. waigen laiß (6); wan- leyse, -leyß; weyn leyß (21); wayn ge- leyse (i czuleyl l ruk ausgestr. 9). wege-trede (12),' -zeichen (10). wane-loß hi), -leyse (133). der vmgang von (110), die omganck van (132) dem rade, ein vmbgang der reder an einem wagen (68). karrenlaiß (115 sim.). vmlauff des iars (74). *Orbit-a v. -as. *Orbit-, corbit-, arbitr-aria langob. uueguuorfin &c. (Gf. 1, 1041 sq. GÌ. m. 2, 716). Orbit-as, -a (134) wyß- (20), wes- (23) -heyt. weysekeit (8b). weyßlose (126)._beraubung (110), beroubnuß (68) der kinder. berouinge der'kynderen(132). der ogen verliesyng (147). *Orbit- v. Orbic-ularis. *Orbus i. circumferencia rote (76). Orbus hd. nd. blint. plintt (1). ainer dem die ougen sind vß gestochen (76). hd. eyn weyse. nd. en wese. vn wise (sic 18). weiß (6). w.- i los-ling (126). m. -us /. -a eingewisot-er vater, -i muoter (93). Ore-a (vas olei, -ium ceruisie sim. 76), l -ium t -eus (i. vreeus 75), t -e (74), t -ius, var. vreius (64) aynorigs= vaßlein o. aymer (74). krug 0. kanne (110). cruyck (132). zuber (64). wasser- z. I -vaß (75). mutten; brànten; stan= den (126). ballye (chytr.). Orca (animai) sprhigwaal (126). wal= schwein (no). Oreare vox aselli (gì. m.), lyncis (123). Orce-, var. vrci-olus zu-, var. zy- berlin (64). oreeola dem. ab oreus (76). *Oreetra &e. v. Orehestrum. *Oreeum v. Oreula. *Orceus v. Orca. *Orcimana sarck (125), aus orciniana sponda todten-bar, -baum (116). *Orcynus (piscis) walthunn (140). *Orcinus v. Oreula. *Oreisis v. Ortisis. *Oreiu-s t -m (i. dolium, cf. orca) wannen zu dem bade (75). Orc-ula, t -eum t -inus (75) ein ORD 399 clein krugelin (no), cruyck- of ken- chen (132). zuber (75). Or-eus, -ehus, -ci (136) (i. locus in= satiabilis 75) hd. die nd. de helle, hd. hell. heelle (11). dye helmbart (saie 7). vnerfulte stat o. ende (75). ags. ore (94, 136). Orehestrum (t theatrum) blon (49). orehes- (76), orce- (74, 76) -tra (xor= eus!) est sedes infernalis (76). richter= stul des hellischen richters (74). orestrum i. locus publicus i theatrum (76). tantz= huß (68). orseitra i. scena (136). orcestra (Br.), ortesta (74) i. cathedra nobilium t pulpitum; edler leute sessel o. pulpet(74). Orchis (cf. ophrys) stendelkraut ; ragwurtz ; vnser frawen traher ( 126 ). knabenkraut, ni. cullekenscruyt (116). *Orehus v. Orcus. Orde-, ordi-aceus, -aeius hd. nd. gersten. g. brot (68). von g. (17). gerst- in (110, 134), -ick (19), -ig (7), -elich (132). girst-in (6), -en (8, 69), -ich (11). *Ordeolus (animai) vynno (9) = nhd. finne (gianduia cf. Gì. m. 57)? oder aus carduelus vinco? Ord-eum, -ium, hordeum (1) hd. nd. gerst-e, -en (1, 17). hd. gerst, gfrst (6). nd. girste (11). *Ordeum tri-, tre- (75) -mestre su= mergerste (75, 93). *Ordiac-eus, -ius v. Ordeaeeus. Ordinalis ordinyr-, schick-lick (147). Ordinare (i. deputare 75) hd. nd. schicken. schigen (13). scicken t vligen (22b). siegken (21). ornen; bescheiden zu einem ding 0. gesehefft (75). ord-en (20, 23, 75), hd. -inern, -inyren (19), -iener t fugen (20). hd. setzen, stelln, stifften. nd. zetten, zaten (11). Ordinarie ordentlich (20). Ordinarius schick-ener (133, 152), -en (sic 11), hd. -er. beschicker (68, 132) als bischoff 0. richter (no), biscop (23). gekorn richter (17). rittir o. prelatus (8). geporn r. (9). solde- (8, 9), solle- vi?), sold- (76) -ner. fuger (20). vfiger (19). ordenlich fiirweser (65). ordin-erer (20), -anci setter (147). (liber) ein ord- ner (no), -inierung (68), -ineringhe (132). Ordinatio schick- (9), ornir- (75), ord- (8), orden- i fug- (20) -unge. Ordinatus bescheiden einen zu einer sache o. handel (75). *Ordiolum (st. hordeolum) der flecco (Sum. Vi). Ordiri hd. in-, ein-tragen. hd. nd. in-dragen, -dr. webel in warff (sic 17). in-wartTen (5b), -ferfen (6), hd. -werffen, nd. -werpen, -slaen (132), -schlahen (ilo), hd. weben, welben (21), werckin (8), wircken (4), werffen (13). nd. wef-, wess- (sic 22) -elen. scheren (11, 19). gebieten t betriegen (8). betrigen (9). anfahen zu reden (no), hd. beginnen. hd. nd. b , begunnen (7) hd. zu sprechen, nd. spreken, to spr. beginnen t spr. (20), t zu spr. (21). b. ; zu spr. (134). *Ordium v. Ordeum. Ordo hd. nd. schick - unge , -inge, -enisse (10). schenisse (sic 12). schignis (13). orden (no &c), -ne (99), -minge (9, 4). Filr die folg. Orden vgl. viete Eigennamen ihres Ortes. 400 ORE Ordo ste agnetis sand Agneßen or= den (1). agneten ordin (5b). O. sti anthoni-i, -e (5b) anthonien o. (5b). O. s. augustini (heremitarum &e. 1) der augustiner o. (5b). O. s. benedieti sand bndicten o. (1). b"ndciner o. ; o. religiosorum s. b. eyn benedieti (5b). O. s. elare ste clarn (5b). O. crucifer-orum, -um (5b) eum stella cruciger o. (5b). templeyser (1). O- de domo (1), de monte (5b) ste crucis des heilig chreutz o. (1). dez heyligen crucis o. (5b). O. fratrum mendieancium der pet= ler (1), bedler (5b) o. O. s. johannis johaniter (5b). O. s. marie heren o. (5b). O. s. marie dedomo tewtunica, o. demo t. (5b) der duezen (5b), dewtschen (1) herren o. O. s. marie demonte carmeli, sti e. (5b) vnser frauwen o. (5b). O. marie magdalene magdalenen (5b), marie magd. (1) o. O. minorum fratrum miuner pru= der (1). der barfussin o. (5b). O. predicatorum prediger o. (lb). Q. seruorum s. marie mergenknechte (5). *Orea v. Oria. Orea i. mons (Br.). Oreades v. Oriades. *Oreae {st. -ea) ags. frenae (94, 136). oria, orgia i. frenum (148). *Orecenon v. Orexis. Orectare v. Horrectat. *Oreda v. Orena. *Oregmon {i. ultimus sonus morientis 9, 148, sim. 76; ab os oris et regmon sonus 76. cf. ore-mone morbus lethalis 124, -cenon, -x, -xis) der leste schrey eyns sterbende menschen (8). der iungst sunftz (76). ^Ore-na, -da (68, 110, 132) {piscis; cf. borena) hd. re-, ste- (18)-cheling; reck- elinge (nob), -ling (19), -lin (68); rigke- ('21), reh- (76), rech- (1), recht- (74), rot- (75) -ling; bersich (6), renck (75). nd. rekelinc (23, 132). Oreoselinon (cf. ranunculus) berg- peterlein t -eppieh (kì.) *Oresta (: ora) ags. thres (94, 136). *Orestes {cf. oestrum) bi-emme (102). *Or- v. Orch-estrum. Ore-tenus, -tinus rnit hd. dem nd. deme munde, hd. mund, mude (18). munte- (5b), mund- (76) -lich. *Orex (i. orexisis se. vomitus 76. cf. ore-gmon, -xis, -xia) der lest gain dez menschen wan er schrijt (17). spy- (8), spey- (9) -unge. *Orex v. Onix. Orexi-a, t -s (74) i. poli-phagia, -fagia, -fragia 68, vomitus 17) der sode (17. cf. sq.) sott; sott- t spey-ung (74). Ore-xis, -xig {sic 74), t -cenon (75. cf. oregmon) letztschuffatzer, vlg. der letztschupf'atzer (75a). der letztschufatzer (75b). der letzte sewfftz eins sterbenden menschen; sott (74). der jungst sufftz ORI (6, 7). der sode (cf. prc.) ; einer der do kan gesingen uff der orgeln (X orga= nista! 17). das wurgen (65). flockzin (9. cf. pflechsen Sm. 1, 327). spey- (74), spy- (68), spytz- t syber- (no) -vmg. spi-, seyuer- (132), spig- (23) -inge. *Orexis (X orix) haselhun (7). *Orexisis v. Orex. *Organicen orgler (88). Organicus orgelich (110 &c). Organista hd. nd. o-, v- (5b, 21) -rgeler. org-enere (99), -anist (68, 132). o- (8b, 75), a- (75) -rgel meyster. Organi-zare, -sare hd. 0-, v-rgeln; orgìen (6), argeln (75). nd. orge-I en, -niren (99), -n t vppe den orgelen singhen (22b), vp den orgel spelen (132). *Or- v. Ori-ganum. Organ-um, -on (62) hd. gezùg (62), glyd (65), glid- t lyd-mài3 (63); eyn syn gelyth also hende vnd i'usße (5b); eyn tìnger-glid, -glit; eyn f. t eyn glit {sic 17). nd. en Ut mat (22), en vinger let (23). allerley seyten spil (8, 9). hd. nd. o-, hd. v-rgel. nd. orge-le (22)-, -el (11), -ne (99). arue-1 (75acd), -r (75b) {alph. argel), vlg. orgel (75). *Orgelingum {cf. goderdigum) ouge= ling ist ein weyfi wesseriger apffel (74). Orgia vhti-, t naht- (Gf.) -sane (Gì.), -bita (127). offerhand die men bacho doit dat is en afgot des wijns (147). * Orgia, oria v. Oreae. Oria, orea (4) vische scif (Gf.). en vischer-schip (22), -schep (23). ein kan (4). *Oriades eyn goden dez manes (17. m. aus montium?). ore-ades t -ides i. nimphe dee t moncium (76, sim. Br.). *Oriathamum v. Oridanum. Oribasus berg-, hugl-steiger,ra£.bereh= clemmer (116). *Oricanus die mit den mont geseng maect (147). Ori-eus, -tus (74) redperer, kleffiger (74). Orich-, oric-alcum (e/, auricalcu-m, -s) mess-ig (no), -ynck (132). mésch l mossin (126). metall (110 sim.). letton, ni. latoen (116). dunne golt, versch. von aur. messine (23). *Oridanum, oriathamum (94a) {aus origanum). a,gs. elonae (94, 136), eolone (94a. cf. innulor). Oridicus i. ore dicens (Br.). die myt den mont syn spraick maect (147). Oridur-ius, -us (Br.) die synen mont nyt opluycken will, scharp reder (147). Oriens ptc. sbst. hd. auff-, off-, offe- (5b), vff-geend (69, 134), -gaende (20), -gang sim. ; ein vffgender (no), nd. vp- gaende (132), -ganc. hd. nd. 0-, oe- (11, 20, 110, 132), oy- (19) -sten, ost (6). oyst int (? 5). ofstene (osstene? 10). anfang der sunnen (64). s.-vffgang (110). Orientalis hd. offgenck-, auffgenck-, offganck- (18), oyst- (5), nd. vpganc-, vpgenge-, hd. nd. ost-lich, -lic. oster-lant (17), -ling (populus 110). oesterlingen {pop. 132). Oriiì-eium, -gium (Sum.), -um (121) hd. nd. munt-, mont- (21, 132), hd. mund- hd. -loch, -boi (21 &c), -hoel, nd. -lok, -ghat (132). magen- (74), dez m. (17) -munt. eyn ringelecht loch ( 17 ). spunt ORI li hol (74). eyn spont-loch (17, 75), -hol (21), -hoel (5). sponte- (10), schint- (18) -hole. spunt-hol (13), -holt (-holc? 12). gurgel- (75), haupt- (110), houpt- (68) -loch. hooftslop (107). hoft ghat (132). van en gat dat nederste (147). eyn fluii 110, 132). ga- (Gf.), gè- (sum.), geu- 121) -sprinc {orif.fontis? cf. pustula). *Origallum v. Oxygala. Ori-, orri- (22b), or- (69, 134) -ganum {i. orpinium 93. cf. oridanum, golecia) tosta l dost (87, Gf.). duost t tosten (47). tosten (125). tost (74). doste m., boti. polska lebeda {i.poln. lebiotka; cf. atri= plex). dost (6, 85, Sum.). dust (12, 13, 22b). choste (Gf.). koste (93. Sum.). rot k. (95). rotten kosten, var. rote dosten (64). coste-n (85), -nz (128, 143). or- l aytter-, ór- 1 eiter- (Megenb.) -krut. hd. wole- (152), wol-gemut, -gmut (111). zirminza t we= minezen (? 105). roftmyntz (74). berg= müntz (143). ags. uurmillae (94, 136), selere (94a). Origi-, orige-nalis, l origineus (147) hd. nd. vff , vp-genclich. ost- (X orien= talis) vrsprong- (21), vrsprung- (110 sim.), vrspring- (134), begynne- (132), regen- (20), grunt- (17) -lich. orsake-, orsprunck-lick (147). Origo hd. hd. vff-, vp-ganck; or-, oer- (18, 132), ort- (23), hd. ur-sprunk, -spronck (132), hd. -sprung, -spruck, -sprugk. or sprunch (12). ore sprunge (17). ur sprongk (21). vrhab (126). begyn (20, 132). beginsel (99). anfanck (20). *Origon vnbekant vnuernunftigs tier (74). *Oriola {cf. oria) i. nauicula piscatoris (129). schiffehen (kì.). *Oriola cf. areola) huobi (104). *0-, v- (23) -riolus {auis; i. aurelia 125. cf. Fr. 2, 446°, 454b) gold-meerle (Hen.), -merlein (140), -plettchen(125). wit- wal (95), -tewal (uo), -wale i weidewal (Das.). eyn wedde wale (23). kersenrife, by-, ty-rolt , ( 140 , Hen. ). bie-, ge-rolff (140). bier-olf, -holt, ber-, birsch-hold, weid-, wid-wal, hindvogel (Hen.). Orion {ab vrina Br. , vrnia 76, i. inundatione aquarum: a rusticis vocatur baeulus s. petri t vétres marie 7) en sterne (23). stern que alias {al) dicitur ploich (20). ags. ebirdhring t eburdnung (Haupt 5, 195). *Oriostrio v. Oeistrio. Oripalatum ags. cyle-wynd (Gì. con.), st. oxylapathum cylewyrd? Oriri hd. off-, vff-gen, -gon; auf- geen (9, 4, 134), -gan vrsprunglich (75) ; offgang (6), hufwallen (100), genen (21), werden geboren; ent- (1, 9), vz- (5) -springen; wachsen (4), waschen (5), waßen. hd. nd. wassen. op-w. t -gaen (132). vp gan (23). *Oris v. Orix. *Orisa v. Oryza. *Orisare (o aus e?) wryngen, uyt drucken (147). *Orison v. Horizon. *Orisonus die mit den mont geluyt maect (147). *Oritus v. Orieus. Oriundus hd. nd. geborn. pu- (75), bu- (q), bo- (8) -rtig. von geburt (75). OEN ORT ORTH 401 Orix , oris ( 74 ) (». animai pinguis- simum 68, immundum &c, simili capree Br., s. capreolo no &c; camelopardulus t glis t mas aquaticus Br., auis iiob, ouis noa, coturnix no, ow«s pinguissima 66 &e., toupet £ gallina siluestris 76. cf. onix, orexis, sorex, ornix, ortix) hehera (103, Gf.). heher (74). eherl (102). heb-ere (100), -er (45), -ir (104), -irzan (117). hirehhun (34. st. birchhun cf. 01= nix), berghuen (125). schnepff (110). parrà (lat.f Gf.). racz (19). water-rot (auis sic 107), -mus (23), -nus (22). hd. eyn wasser-mauß (74), -muli (17, 75); groß, groz (5) wasser-muß sim., -muz (5) ; groiß wasser (sic 7, 67, 133). groß W. (152). Òr-yza, -iza, gew. -isa, -isasimula (76), opiza (gr. i. pisa lai. in. p aus p) (i. subtìlis farina; maneries palmenti de ordeo; cf. ortisis, oziza) aruuizza sim. (Gf. an or- angelehntf). erwifi (141). si= mila (120). en zemele van 'klenem mele fhemaket (23). stoup-, var. stup-mele in er mole (75). stoupp von mele (20). staup von meele (19). stoub von meel (68). stof van m. (11). grifi (3, 4). gries= mei, gerstenmuß (74). garstenbry (147). snitz carni s (121). *Oriza minor, oryzaminon (kì.) scbwaden (114, kì.). Ormin-um, t -ium (kì.), I hormi= num ( 143 ) (i. vrtiea 24, gallitrieum 143) scbarlach l wilder spargel (Ki.). *Ormotinus (aus hornotinus P) lan= ger (i3i). *Ornacium v. Hornotinus. Ornamentum hd. zerunge (5, 133) ; zier-unge, -beit (20), -lieheit l cleidung (65) ; mefie gewant (5) ; ornament (5b). nd. tziringe ; pi. smyde. *Ornanum ornane (85). Ornare l ex-o. (88) hd. zieren, ziren, zirn, auffmutzen (t26). nd. tziren, siren, sieren , smueken. schoen 0. vnsuber maeben (88). Ornate zierlieb (20). *Ornatinus v. Hornotinus. Ornatrix zu mach-, zier-, auffbutz- erin, ni. toemaeckster (116). Ornatus ptc. sbst. hd. ge-zyert, -zyrt (17) ; zie-, ze-, czi- (21) -runge; ziert, meßgewant ; geziert mit allerley clei= dern 0. gesmyde (8). nd. ghetziret, tzir= inge, zierheit (11), missevant (23), myß= gewant (132). Orn-ia, -ea (74) (i. anathema Br. ) ban (8). ver-pannung, -fluebung (74). *Ornitha ags. hsenn (94a). *Ornithia ags. fugelas (94a). O-, ho- (100) -mix (i. gallina sylues- tris i g. africa pinguissima Br. cf. orix ; i. coturnix l ortigometra q. v. 75 ) heher (93). hèra (87)._birck-, birgk-huon, -hun, -hon, -han; pirckhun (74); birch- hon (13), -on (12), -hun (9) ; birg-hun (8), -hayn (5b) ; pirck-hone (152), -hune (133); burck- (68), brick- (3) -hun; brech hoin (18). berc-hun (100, -hoen (132) nd. berch-, kerck- (sic 22) -hon. hd. nd. velt-, ur- (147) -han (134), -hune (19), hd. -hun, nd. -hoen. or- l ar- (75), ur- (74, 77) -han. orhen (64). * Ornix (arbor, cf. prc. X ornus?) birck (76). DutFENBACH GlOSSARIUM. *Ornix (x onyx) en sten (23). Ornizo- (Br.), orni-mantia, -mansia ì -mantieus (76) i. diuinatio facta ex visceribus ornicis (66, 76 sim.). zawberey in o. mit pirckhun (74). *Orn-us, -otinum v. Hornotinus. Ornus (i. quercus 129, carpens 75. cf.covmis, optus) pusch (8b).leympawm (74). limbom (Sum.). lin-baum (95, 127, Gf.), -barn (8). lidbom (6). hagen- (64, 74, Gf.), arliz- (84), meel- (143), mei- (126) -baum, -buoch (64), -puch (74). wielaseh (126). ahorne holtz (3. st. aornus). crle (87b). spindelbaum, hagenbuchen (143). *Ornustus i. ligamen t circulus ma* mille (76). Orobanche (i. seandulaca 114) som= merwurz l schmerkraut (114, Ki.). erven= wurger, ohnblat &c. (143). ni. smeercruyt Orobuß (i. species liguminis t popu^ lus 76), oro-bi (91), -lpi (47), -pius (16), t erobium (74) hd. nd. wick. ein wicke (110, 132). wicken (17, 74). vogel- w. (47, 74), -wicke (10, 10, 16), -wichen (12), -bick (3). erven (143). groi} darm orobus (74). *Orogullus v. Chirogryllus. *Orolpi v. Orobus. Oroma (aus opafiOC; i. visio Br. , v. vera &c. 76) warta (Gf.). war draum (8). *Oro-, orro-, orrho-, ortho-, uro- pygium dei- burtzel (114 sim.). ni. stiet, stuyt (116). *Oropius v. Orobus. *Orpinium v. Origanum. *Orpus v. Orphus. Orphana (i. -nus 5 &c.) hd. eyn weyse sim., waysinn (1). *Orphanotrisica (cf. sq.) spital meister der waisen vnd der armen kinder (75). Orphanotrophita hospit-aelre (11), -elre (20). Orphanotrophi-um, -o (11), ora= tropheum (76) hospitale (11). kinder 0. weisen spital (75). Orphan-us, -a hd. eyn weys-e, -en (65), -el (77), wais (1, 76), weiße, weiß, waiß (134), wyße (i5i). wisel (49). wese (23). weysen- (68, 110), weeß- (132) -kint. weze (12). Orphus, orpus (112) (piscis) orfern, wurfllein, raunhell (112). *Orreum v. Horreum. *Or- v. O-riganum. Orrho- v. Oro-pygium. *Orsa mayor v. Vrsa m. Areturus. *Orseitra v. Orchestrum. *Ortha (aus orca x otha) ein origer kopff (64). *Ortaganum v. Orthogonium. *Ortage- v. Ortygo-metra. *Ortare (i. iurare 76. aus opx§V)swern (8, 9). *Ortesta v. Orchestrum. *Orthica v. Vrtiea. *Ortiga- v. Ortygo-metra. *Ortiganium v. Orthogonium. *Ortiganum(: hortus) gartenlon (123). *Ortigemetra &c. v. Ortygometra. *Ortigia orhun (90). *Ortigo en rap hon (23). Ortygo-, orthygo- (Gf.), ortigo-, ortage- (8), ortiga- (74), ortige- (4. or= nixnob), orthogo-, orthoga- (19), hor= tigo- (s. u.), horrigo- (68), hortiga- (66, 69, 70, 134), hostigo- (s. u.) , (ortigo- t 75) hostiga- (75b), ostiga- (75a) -metra, orthogo- (18), ortho-mitra, ortig-omera (94, 136), -eamata (148) (i.coturnix,ornix) (ortyg. sim.) or-,ur-, orich-, hor-hun (Gf.). horrehun(102). orichhòn (84). vr-hun (34, 100), -hun (7), -han (5b, 7). aur- (9), wier- (8) -hun. orhand i urhaim (6). barch hoen (11). pirckhan (75). byrch hayn (19). rephun, prachuogel (74). alts. ueldhon (118). ags. edisc-haen (94), -henim (136). hd. nd. trappe. hd. trapp, drappe. trap= vogel(orthog. 68, 110, 132). ortyg. schnepf (110), sneppe (132). wach- (11), waych- (19), wath- (20) -tei. quackele (8b, 99, 106). ags. sécg scara (94a). (oft alph. host-) hortigo-, hortiga- (s. 0.), hor= rigo- (68) -metra aiti orhan (67, 76), l labor intendens de horis (76). vr- hd. -han, -liane (110), -hun (5), -hon (23). awerhan (66, 70). aurhan (134). uwer-hun (18), -hune (17). hostigometra auerhan (3). berghun (4). *Ortiri (st. sortiri) losen, gewynnen (74). *Ort-, ore- (17, 74), arth- (5b) -isis 4. git q. v. 5b, 11, 17; cf. oryza) gries 1). rijs (11). reyse (74). riß (l) heiderich (17). ryß (5b. v. gid). (gries = griesel= werk = heidekorn &c. Nmn.). Ortix (i. perdix 76) reb- (76), rap- (6), hasil- (95) -hun. Orthodoxa i. f emina recte glorie (Br.) ; fides in qua r. gloriatur (76) ; res in qua r. gloriamur (110. i. q. -xia 66 &c). recht glaube (8). Ortho-doxus, -duxus (i. catholicus l proselicus 1) hd. er-, ir- (18) -lich; warlicher ere-n, var. -r (64). nd. erlic. strengleicher liebhaber gots (1). eyns rechten glauben (8). eyn recht-gl. (18), -glauber, -glober (6), -geleuber (5), -louer (23). recht- hd. -glaubig, -gleubig, -gleubick (19), -gelouicli (132). geretht- gleubig (20). reth lemer (sic 22). *Orthoga- v. Ortygo-metra. *Orthog-amum v. -onium. *Orthoga-mus v. -nus. *Orthoganium &c. v. Orthogonium. *Orthoganum winekelmaß (75). *Orthoganum v.Orthogon-ium, -um. *Ortho-, orto-ganus, -gamus (17), -gonus (q. v.) i. rectus angulus (76). eyn recht ort (5 &c), art (17), angel ort (76), winkel (8). *Orthog-enus v. -onium. *Ortogolus v. Artoganus. *Orthogometra&c. v. Ortygometra. Ortho-, orto- (110) -gonium (23, 110, 132), gew. -ganium, -gomium t -gamum (17), -gonum (1, 3, 71), -ganum (5), -ganus (3), -gonus (12, 13), -genus (10), ortiganium (6), ortaganum (77) gipel (1). gippel (3). gibel (3, 6 &c). eyn gibbel (-gomium 17), g. am hus (5). gobel (-gamum 17). gebel (10, 12, 77 &c). geybel 5b). gebbel (18, 69), l gybbel (69). geuel (13, 23). gaffel (132). gabel (110). *Orthogonizatus gewinkelt (8, 9). *Orthogon-um v. -ium. 51 402 ose Ortho-gonum, -ganum, -gonium eyn recht-endig (no sim.), hd. -ortig, -ordig ( 21) , -ordnig ( 17 ) , nd. -ordich, -ordelick dinck, hd. ding. *Orthogon-us v. -ium. Orhogonus recht- winkil (9), -eckig (no), -hoekich (132), hd. -ortig, -ortig (151). eu recht ort (23), ord (22) i en bla vot (X artoganus). winckel (75). w.-gerad (126). Orthogra-phia, -uia, hortographia (99) hd. recht schrifft. nd. scrifture (99). Orthogra-phus, -uus der reht buoh- staben kan (93). eyn recht schriber, nd. scriuer. eyn rech (5), gerechter (64) schr., schreiber (9). Orto- v. Ortu-lanus. *Orthologia v. Otalgia. *Orthornitra v. Ortygometra. Orthonoyeus (fir.), ortonoieus dye so vele qwijtschildt als he ontfengt (disn. dye mynne qw. dan he o. 147). Orth- v. Or-opygium. Orthragoriscus monfisch (140). Ortu-, ortho-, orto-, hortu- (106) -lanus hd. gert-ener , -iner , (5b) , -ner (134) ; gart-ner, -enman (8b) ; garner (69). nd. garden-er, -ier (107); ger- (23), gor- (22)-dener; orkencre (99), hofman(106). O-, ho-rtulus gerte-1 (75), -cliin (8b). Ortus (g. -us, -i) hd. ge-born (17), -burt i vrsprunck (65); gart; gart-e. -en (10); offgang sim. nd. garde, bongart (99), hof (11, 99), hofF (132), vp ganck. Orvala v . Gallitrichum. *Orveda (cf. vrpheda GÌ. m.) oervede (81). orvede die sake nyet to wreken (1*7). Os oris hd. nd. munt. hd. mund. nd. mont; mule i vlabbe (22b). Os ossis hd. beyn, ge-beyn (18). nd. beeu, knoke, ben-kn. t kn.-ben (22b), knoken (14). *Os mundi (91, 125, 144), osmund-a, -ula sant cristoff-s kraut (91), -elskruet (125). s. christophors kraut (144). -a eichfarn (kì.). wicken; -ula steynfarn (143). *Osa (cf. hosa. osee.) behalter, hoff= nung, et. ganus calciamenti (74). Osanna heylick£ selick machen (19 sim.). mach vns heyl (9). mach mich helig (8). hillich maeck (11). behalt vns (65, 74). o. in excelsis durch die flehe die wir thun wiirck unser heil &c. (65). *Osarium (zw. osor und ostratus) i. castrorium (76). *Osca (i. oesypus) iecke (kìi.). O-, t ob- (147), a- (1) -seedo, ossedo (i. oscitatio 110 &c, fetor ab ore proce- dans t sputimi da ore 76) spihe (5b), spye U33), spigo (23). sprey, eyn seri- eheit bynne monds (147). hd. spey-chel, -celung (18). spekel (107). zeuer (23). hd. sayffer, seifer. ge-s. t gestanck von mund (75). mund- (64), munt- (8) -stanck. mundes gesang (sied). vbler smack (74). gliffer (133), glefer (67, v. a. 1477), (cf. verglaforn Fr. 1, 350c. bm. 547. gleff, gleif labium X geifer?). hd. gaifer (6, 134) i geyfer. gaeung (91). gew- (128), geline- (114), gein- (Fris. ) -sucht. ni. schoerbuyek, blaeuschuyte (116). ose *Oscellum v. Oseillum. *Oscen (qui ore canti t foliis &c. vt decipiat aues ; pi. aues ore canentes Br. &c. ; cf. oeca) terer (X osten? 9). heilisod t me- t mi-riscala (141, Gf. Xostrea?). pi. o-, ob- (136) -seines vogel die sin- gen (110, 132) off vele fleuten (132). *Oseentum v. Ostentum. *Oseia v. Oseium. *Ose- v. Oss-iculum. *Oscidare v. Oseitare. *Osc-, oss- (68, 110) -idium, -inium (74) (iiach oseinum gebildet) ein gauck= lery qua fit ex apertione oris in dem gewen von dem mund (110). gokelye in de geween van de monde (132). zauber= nus im des gepains {sic 74, aus gewen X os ossis). *Oseilare v. Oseitare. Oseil-, ossil-, ossi-, osil- (Br.) -lare (i. ossa mouere; verberare i scindere) sehoc reden (23). schock-en (5ab, 74), -len (nob), -elen (110 &c). (wett. -eln Schnellkugeln werfen cf. Sm. 3, 320). hd. (Mss. mog.) schucken. scongehelen (107. cf. schon-gelen, -ckelen motitaii kìl). reyen (147). rede geben (ossillare 17). rytzelen (74). ritzen (ne), slan (8). zo slaen (132). gytschen (76. cf. oseillum; untarseli, von Ostilio i. varbaro l scindo ib.). ossillare in stiicken zerschlagen (Plaut. ap. Ki.). *Oseill-e, -ae (94) ags. to tridan (94, 136). Ose-, l ost- (74), oc- (22b, 4) -illuni, -illa (112) (i. paruum os, p. osculum, ptum l leue o. 76 ; laquauslludus quo pueri mouent se hinc et inde sim.; ludus pue- rorum quando habent ymagines ligneas 76; sciita 74; pi. i. facies piate ad ar- bores suspense 110 &c. cf. pistillum) eyn dog (7), dock (67, 152). tochun (pi. Gf.). en docke (23). eyn kinder spel (22h). touterspel (verb. touteren (kìi.). scoega oscillae (Sm. 3, 320). scocke i seonghel (107). hd. eyn schocke, schock (1), socke (4. als Schauchalsail erklärt). nd. en schock rede (vgl. u. rit-). ein schgke (sic 70), stocke (sic 69), stock (134). schutzen (ludus 75). oscilla ris (Sm. 3, 133). rita= scopha«m.; seil; ris; padast (Gf. 2, 540. 6, 45s). oseillum rit-schuphf (2), -schupf (Sm. 3, 379), -schuff daran man sich scknutzt, var. schnntz (75). rurschnpffen (1). reit- l schwing- (Kia.), schwanck- (Kib.). -seil. reyscholle (147). rytzel, r.- t hytzel-rayde; schock, schocke, darauff sich die kinder schocken (74). eyn hutte (t paruum os 20), hut ( 19 ), : hutschen &c. oscillare (Sm. 2, 259 ) ? das geutschen auff vnd nidere (112). ein gautsch (134), gutsch (68, 69). mund-elein (9), -lein (1, 74), -ekin (23), -igen (oscillus 5b). os= eellum cleyn munt (8). o-, oc- (9, 76) -eillus i. ludus se. instr. de funibus &c. gytsch l schock (76). stocke (9). stbocke (schocke? 8). *Oseinium v. Oseidium. Osci-tare, -dare (noa), ossi-tare, -re osticare (4) (cf. hiare) hd. nd. geuen. hd. ge-wen, -fen (5), -ben (19), -ben (7), -nen (10, 4); go- (6, 67), gey- (9), geu- (69), gou- (68), gi- (42) -wen. giebin (5b). ghewen (11). gapen (20). gai-nen (6), -men (1). geynen (3, Fris.). gienen (64). OSS ianen (23). hoganen (125). gu- (1), gu- (3) -miczen. gam-en t -atzen l gahnen (75. cf. hiatus), wegin (8b). presten (77). hosten (18, 23). osei-lavit i. crasmavit (i36a. st. chasm.); -tavit i. scasmavit (136b). Ose-, oss-itatio (i. bataclaeio 147, bataglatio t easmatieon 14 1, badals gì. m.) hd. gew-, gouw- (68), giw- (9), gibb- (17), auffgyn- (64) -unge, das geh= nen o. hoch-g. (114). gewyng (147). Oseulari hd. nd. ku-, kü- (67, 151), ky- (110) -ssen. (k.bepe' 11. lat.?). hd. (Mss. mog.) kusch-in, -en; werden ge^ kusset (19). *Oseulat gekusset (20). Oseulatio kussunge (20). Osculum kuss-e (67, 110, 132), -en (99), -unghe (19), -inge (11). hd. kuß, kosche, kosse (17, 152), koß (8), kueG (20), begerung (5b). nd. kus. pi. locher wie aizuchten (Agr.). ^Osee (pr. n. interpr. saluator) hd. eyn gesunt mecher. nd. en zunt meker. Osi (i. vtinam) ich wolt (76). wolde got (23). Os- v. Ose-illare. *Osymium (cf. oeimumV) veygen= ponen (74). Osyris (i. anthirrinon l lychnis syluestris 73) orant; teuffels bandt; sterck b. ; kalbsmaul (73). lein-, flachs-, harn-, nabel-kraut (143). meerburtzel (kì.). wilder flachs t krotten-fl. ( 144, Das. i. q. osyrites kì., linaria, vrinalis). *Osma (aus oauVj) ags. suicae (94, 136. cf. Dz. Wtb. 245). Osmunda &e. v. Os mundi. *Osopa v. Asopa. Osor i. o-, e- (75) -ditor hasser (110 &c). heßir (19). hater (11). heiß- (8), hes- (9)' -lich wint. *Osor (aus olor) swan (93). Ospisci-um, -s (22b, 77) (cf. opiscium) grat (1). gratt (3). grot (77). grade (22^). *Ossa, i assa (74) hd. grat (74); eyn fisch-, AB-, (18) -grat, -graut (76). eyn vische- (152), fisch- (7, 132) -grait. Ossare (i. ossa dare t percutar al pre- parare Br. , f acera 110 &c.) bein geben 0. machen (110). beenen geuen t m. (132). *Osse myd leyne (85b. 1 st. b?). *Ossedo v. Oscedo. *Ossepia (herba) sechtzehenpain (74). Oss-, osc-(iiob)-ieulumeinclein bein o. grat (110), been, bot of graet (132). benichin (12). *Ossidium v. Oseidium. Ossifra-gus, -ga, -ngus (64c, 141), -nus (93) (auis) warckengel (20). payn= predi t auis ( -gus 74 ). baynprychell (64c). bein-bruchel (64b), -brecher (114 &c). stein-bmchel (114, 126), -beyß (140), -beisser (kì.). hirß finck (140). *Ossigra (cf. pire.) ags. gos (94). Ossilago beinhàrte i das gruselbein (Ki-)- *Ossil-, ossi- v. Oseil-lare. * Ossi-re, -tare v. Oseitare. Oss-orium, t -uaria (135) (cf. car= narium) gè- (2, 74), ga- (135) -rner. kernder (74). OST Osten-dere, oft t -tare hd. wisen. hd. nd. be-w. hd. eu-, varr. ei- (65), zey-, zeu- (20), zai-gen; weisen; be-w. i -waren (65). tzonen (132). tonen (99). offenbarn (65, 75). Ostensio bewisung (19). toninge (99). Ostensor bewiser (20). *Ostensuspfc. sbst. bewis-et (20), -ung (no &c). *0- v. Ob-stentaculum. Ostenta - culum l - tio , -mentum (i. demonstratio Br.) zeyg-, wis-ung ; wun= der (no sim.). hd. nd. bewis-unge, -inge. beweisung (134). Ostenta-men, -mentum. hd. bewis- unge, -en (6). Ostentare (cf. ostendere) dick vnd (nob), oder (noa) zeygen t beryemen (no), dickwil tzonen (132). bewis-en (23), -ung (sic 76). hd. be-, ver- (100) -rumen. be-romeu (12, 99, 132), -remen (68). ad- l o-stentor i. plaudeo (76). Ostentatio hd. erschin- t offenbar- (65), bewis-, berum-, zeum- (i. demonstra- cio 20. st. zeun-) -unge, ruem (99). rum (8b). Ostentator (i. reprehensor t iactita= tori) schimpfer (134). schymper (4). hd. nd. be-sch., -stumper ( ? 22). hd. schnupffer (67), be-schn. (I iactator), -rumer (8, 9), -roemer (132), -wijser t -ryemer (no), -remer (63). zeyger (68, 75, 110). Ost-, ose- (76) -entum (i. indicium 1, monstrum) pey zaichen (1). hd. nd. wunder. hd. mer-w., wonder, wunderlich ding (9); wenner (wonner?) I fickerye (18). wickeri- hd. -e, nd. -gè. Ostentus hd. nd. belach-, vorspott- (8, 9) -unge, -inge. gelachter dei* ver= spottung (75). *Osteola v. Oniea. O-, ho-stiarius, hostiator hd. nd. port-ener, hd. -ner. phortener (5b). dor- t dorè- (19), doer- (11, 106, 132), duer- ni), dur- (20), thor- (no) -wechter, t -huter (110), t -meclier (132), -waerdere (106). thur-huter (1, 110), -macher (no). tiirhueter (93). torhieter (134). thor war= ter (65, 68) an der kirchen (65). thar werter (4). torwart (76). kerken hoder (23). kirchen huder (5b). *Ostiarius v. Vstarius. 0-,ho-stiatim, hostialiter (17) dureh dye dorè (17). van dueren to d. (11). *Ostica (cf. ostrea &e.) muschel(74). Ostieare v. Oscitare. *Ostieium v. Ostium. *Ostiga- v. Ortygo-metra. *Ostill-o, -um v. Oseill-are, -um. O-, gew. hq-stiolum thur- (75, 110), tor- (8) -lin. turleiu (9). gat-er, var. -ter (75). leth (125. nhd. laden). *Osti' adv. (aus oscitat?) gewit (8b). O-, ho-stium, t ostieium (19) hd. tur, tur (6), tur (4), thur (110, 134), tir (76), tor (9), thore, var. thure (65), dur (18), dorè (17). hd. nd. doie. nd. dor; doer ho. i duer o. (11). doyre (19). durken (o. 20). eyn in fluii (ho. 17). oscia die. vbi confluunt fiumana (76). *0- v. Ho-storium. Ostotoreuta baindrlchsl (v. a. 1618). beindreher (Ki.). OTH Ostra (gr. i. lat. testa; oft i. ostrea q. v.) snigen hus (23). vischmuschel (74). scholpe van en visch (147). *Ostrae-a v. -um. Ostraearius delemeker (147). Ostraeias luxsaphir (144, Ki.). Ostracinda topfspiel (kì.). schlag 0. anschlag, zum barrlauffen, ritterspiel (112). ni. hol oft boi, luysen oft noppen (116). Ostra-cum, -ea (125), -eus (129, 147), -tus_ (76, Br.) , -tum (i. pavimentimi tes- tucai; it. species ludi 7. X oseillum), ostrieus (129) estrich (114). heydensch e. (125). dele (l) fluyr van steynen gee= strickt (147). eyn dog (7). Ostrea (i. ostr-a, -eum 7, 114, testudo Gf.) scerdifedera (G-f.). muschel (20, 91). muliel (7). muscal (6). mer-sneck (7), -schnegg (6). meerschnecken 0. ostren (114). ostr-een (135), -ie. (91). oester(no). eyn schille (68, 107, 109, 132 ) of schilp van ousteren (107), eft schilp teu. ouster (109), van schulp t ouster (132). Ostreatus (e. purpuratus Br. ) mit purpur gecleit (no), schab- t schrumpf- icht &c. (Ki.). Ostreola (cf. oniea) mersnegge (95). Ostreum (i. eoneha t limax 1. cf. ostrea, muritum) sneckh(l). snige (23). Ostreus (i. purpureus Br. &c. ) roet pellen (20). von purpur (68, 110). van purpuren (132). *Ostria v. Ostrum. *Ostriago ags. lithwyrt (94aj. *Ostrie-ium, -um v. Ostrucium. *Ostrieus v. Ostraeum. Ostrifer m., -ra/. scaletrager (127). scalatrag-un g. sg., -a /. ; astriferae alertragiges (G-f.). *Ostriger ags. bruun-besu (94, 136). *Ostrogamus (animai) elntis (9). Ostr-ucium (Ki.), -utium (85, 143), -icium (105, 143), -ieion (Sum. Vii), -ieum (105), -encium (143), astr-eneium (143), -ieum (Sum. vi), -antia (143, Ki.), -entia (Ki.), -utium l asteritium t struthi-on l -um (q. cf.) t magistrantia i. impe= ratoria ( 143 ) ( cf. meu , aristolochia, nasturtium) wal- (105), brust- (kì.), meister- (143, Ki.), kajrser- (143) -wurtz. astren-za (Sum. vi) -tz t magistrantz (143). ostriz, gerese (Sum. vii), brunkerse (85). Ostrum (cf. mullus, muritum) i. purpura (Br. &c. ); eoeeus (121, Gf.); piscis, concha marina se. ostria (76). vysch (12). wilsch (13). welsch (10, Voc. Hamb.). wels (4, 75). blut eins fisches also genant (65). roet pelle (20). rot= phell-e (Sum.), -ol (121, Gf.).pfellotuoch (93). *Ostul- v. "Vst-arius. Osus hassende (no &c). Osus stiffixum i. piene fule (13). *Otha, ocha (74) (i. potatorium i ventosum vnam habens ansam 75, gr. auris ih. ~ ota Br.) kopff mit einem or (75). eyneriger, var. ein origer, k. (64). ain ainoriger k. sed diotha ain zwaiorig (76). aynorigß faßlein 0. trinekfas (74). mit einrhanthaben (93). Ot-algia (147), -agia (Br., gì. m. ), -ologia (110), oth-algea (74), -agia (75), OUI 403 -ologa (68, 74, 75), t -ologia (75), -ilegia (76), orthologia (132) (e. dolor auris 75) orschwer (no), oersweer (132). or-mutzel (75a), -wurtzel (75bcd). oren-sucht (74), -pijne (147). *Ot- v. Oe-entibile. *Othilegia v. Otalgia. *Otinius v. Ocimus. Otis haselhun(in). trapp, trappgans (114, 116). ackertrapp (116). *Otholog-a, -ia v. Otalgia. *Othoniel gotuater (74). *Otta v. Oxca. *Otus (cf. asion i. othus 125) ohr- l schleier-eul (114). schaffitle (91). orkutz, ni. ranswle, kerckwl (116). *Oua-cium, -gium v. Offagium. *Oualid-a, -ia (143) (cf. aulitica, ma= latia, ehamaeleon) chamillen (143). Oualis (i. dispositio oui 76) ayer- (74, 76), eyer- (4) -form, -gestalt (74). geformet als eyn ey (17). eys- (5) , ayr- (1) -formig. ey formick (5b). eyg- (22), eyges- (23) -formich. eyger leygich (23. cf. ouare). Ouans frolich (8, 9). bleyde (9). *Ou-are, -ari (75 var.), I -atisare t -isare ( 76 ) (a pueris qui tunc letantur quum dantur eli oua Br. sim.) hd. ayr (1, 134), eyer, hd. nd. eiger legen, nd. leghen, leygen. brueden (7). hd. nd. vro-, hd. frau-, herfrau- (17), froe- (76), fré- (67), fre-, freu- (75) -wen. kurtzweilen vß wollust (75). *Ouareus (? ov'eus) hodensag (8b). Ouatio freude t blijtschafft (20). *Ouatisare v. Ouare. *Ouatium v. OfFagium. *Oue (interj. dolentis cf. aue) hd. nd. owe. hd. we. awe (3). ein awe (4, wegen des Artikels dort verm. irrig als ouis, ouaGi.m.mM. ouwe &c. gedeutet). owy; eye ; jodota ys eyn roving (22b). OuieulaArf. eyn cleyn schaff, schaeff (132), schayffe (133), schauff (67), sehaef= lin (68), schefflin (110); ein kleins schaf= lin (134); scheff-chin (20), -elein (9). nd. scepken (14)_; en luttic (22), luchtic (23) schap. schaip (147). Ouie- (74, 110, Br.), ouune- (132), ou- (68, Br.) -ulum cleyn eyer no), eyerchen (132). ayerlein (74). *Ouifieare eyer legen (65). *Ouiflcium^a^. uuauté i rastons (122). Ouile hd. schaff- sim. , nd. schape- stal, -hufi (20). schefftel (77). schaepschor (11). Ouilio schaeff hude (20). *Ouilla (i. forum vbi venduntur boues et pecora, >< bouilla) v. Boarium. *Ouilla schaip (147). Ouinus schefen (12). scheff-einer (74), -in (110). schaeffin (68). scheeffen (132). scheuffen (19). schafern (kì.). schapen(23). *Ouio schayff hirth (19). *Ouipex v. Ouispex. Ouis (i. bi-, be-dental) hd. schaff, schaffe (13), schaeff (20, 132), schayff, schaiffe (10), schauffe (67), schoff (9). nd. schap, scaep (99). *Ouisare v. Ouare. Oui-spex, -pex (132) einer der da 51 * 404 PAB fauckelt mit scliaff dermeii (no), eyn ie dair gokelt init schaeffs-d. (132). der goukelt mit schaff darmen (68). *Ourus v. Eurus. *Ouulum v. Ouiculum. Ouum hd. nd. ey. eye (5). eyg (23). ey gack (19). pi. ayer t eyger t egei- (4). *Ouum oeulatum kalbesaugen (125. wetterau. yebackene Eier). *Ouun- v. Oui-culum. Oxalis sawerampffer ( 114 &c). ni. zurick, surckel (116). *Oxca zuulilie (147). otta zinlicke (85). *Oxcisa v. Oziza. *Oxea v. Oxia. Oxi, -ii (18), -on (grece) hd. nd. schar-p, -pf (76), -fi (18). snel (18, 23). scliuel (sic 5). suer (17). *Oxia, t oxea (i. acutus morbus l velox ; ac. accentus , sunt enìm decerti figure accentuum &c. Br. cf. oxea ima figura Gì. m. ; i. morbus accutus t apta= meri tum t velox &c. 76) hd. nd. eyn, en sckar-p, -ph (17) worm i. morbus, -pff wetag (74). *Oxia scharffortig (18. cf. oxigonum). *Oxia-bum, -lium v. Oxygala. *Oxianum v. Oxygonium. Oxybaphum zienlein; salsirchen; essig- i comment-sckùfòlein (114). *Oxibatus v. Oxifalus. *Oxiereuma v. Oxyregmia. Oxi-falus, -phalus (Br), oxyfabus (Pap. bis) (i. cetabulum sic 68, genus mensure se a- i o-citabulum 147, sim. Pap., Br. cf. oxigalus) essigfaß (74). edick mate (147). en nap l ettic wat (sic 23). eyn dick (aus etick!) vaß (68). oxi- l occi-batus i. mensura XV drag= matum (76). *Oxifenieia i. tamarindi (24). oxy= phoenica, o|ucpoivtX7] (sic) epitheton to> marindorum (124). *Oxifenicium (t. aqua de feniculo 47) venekolwater (24). Oxy-, gew. oxi-gala (77, 126), -galla (q. v.), -galium (3, 5, 4), -alium (3, 5, 17, 18, 1, 74, 70), -abum(74), -galia (no, 132), -galium (12), -galum (7, 10, 13), -gallium (12, 22, 23, 76), -garium (6), o- t a-xigalium (75), oceigall-um (74, 76), -ium (17), origallum (bm.), exigal- PAB ium (75), -lium(22t>), -lum(l)(». albu= cinum t subulea 75) buter- (bm.), but-- ter- (3, 5, 76), putter- (4, 74, 75), botter- (18), boder- (17), bunt- (7), suer- (77, no, 132), gerunnen- t keren- t plump- (oee. 76), tumppel- t schleg- (74), slege- (5),sle-(i), rur- (6,126), rur- (74), ancken- (126), kerne- (22, 23) -milch, -milich (6, 74), -millicb (1), -inellich (132), -melich (23), -melck (22). smant (12, 13, 22b, 74). reume (10). raume (oce. 17). milch- (1, 75), millich- (12) -rawrn (1), -ram (i. sapa 75). rame, vaiste der milich (74). Oxi-, oeei- (76 &c.) -galla (aus oxa- lis x oxygala) rem species lactis (76). rom (23, 109). smant (23). sane (109). lap (9). suer- milch (17), -amper (5), -ampel (18). sur ampf'er (6). sur eyn phorde (sic 7). saiierampher (3). sawr- t hungers-amptfer (74). saweramp (4). oxigall sawer empier (76). oxigilla (i. acidula l aeetora) ampfferkrut (75). *Oxigalum &e. v. Oxygala. *Oxigalus (i. aeetabulum, cf. oxifa- lus) ein essig vai} 0. krug (110). essich pot o. duppeu (132). *Oxiganum v. Oxigonium. *Oxigarium v. Oxygala. Oxigar-um, -us (110, Br.), -OS (Br.) i. acetum cum liqua- (Br.), liba- (110) -mine, sawrfischbrue (114). galreyden im saurn (125). *Oxigilla v. Oxigalla. Oxy-, gew. oxi-gonium (76, 110),! -gonum (6, 9, 23), -ganum (7, 17), -anum (3, 5, 75, 76), -gorium (8), 0x0= ganum (13) eyn spicz (3, 9), spitzig (75); spise (8), spijs (13) winckel. dry= eckig ^68). tri-, var. dri-spitzig (110), drycantich (132), scharph- (7), sebarpf- (76), scharfF- (18), scharp- (17) -ortig, scharp- (5), scharfft- (6) -artig, scharp ordich (23) dinck, hd. ding. *Oxii v. Oxi. *Oxikara (st. oxizukara — oxysac= eharum Ki) sur zucker (47). Oxilapa-thum, -tium (105) wasple= techa (105). patich, peerdick (Kil.).grind-, mengel-, zetten- ( 128 ) , lenden- (Ki.) -wurtz. heydnisch lendenkraut (128). *Oxilicium v. Petroselinum. Oxime-1, -Ium, -tum (147) wijn ind edick gemengt (147). wein (9), win (8), t honig vna essig. scharpf h. ( 75 ). mett (88). PAB *Oxinreuma v. Oxyregmia. *Oxin-um, -ium v. Oeimus. Oxypo-, oxy- (125) -ropola essig- t senff-kramer (114). der sultzen vorkeufft (125). Oxyporum sulsen t ein salaet (125). sawre salse (114), sawse (116). Oxiphalus v. Axifalus. *Oxyphoenica v. Oxifenieia. Oxyregmia , o^upsyjita (124, Ki.), oxi- (9), oxin- (74), oxie- (76), exi- (75) -reuma, ozeuma (8) (i. reuma 74, acce^ tosaeructatioinguttu.de76. cf. empyema) rewpczunge (9). bitter rophunge (8) . zur wolgeringe in deme halse(23). strauche, snuder (74). aiter-gall o. -stock im halli (75). *Oxyreum (i. forte acetum 24) stark- edic (47). starchesic (85). *Oxireuma v. Oxyregmia. *Oxy- v. Oxypo-ropola. *Oxis essig krug (111). Oxys hasen- (114), buch- (128) -am= pffer. saw- { guckgauch-klee (114). *Oxitonare, t oceitonari (74) scharff thonen o. singen (75). scharpiF to-, do- nen (74). Oxitonus scharpff thon (75). *Oxitroeium (i. semiuncia) halbes= lot (74). *Oxoganum v. Oxygonium. *Ox-OU, -um, -US (4, 76, GÌ. m., Br.), -ius (76), -ium (genus teli acuti 4) eyn boltz (17). eyn, en scharp b. (5), bolte (23), holtz (17). scharpfferpoltz (74). eyn schare (18) , scharph (7), scharfft (6) holtz. scharpffpfeil (75). eyn bogen (4). *Oxon v. Oxi. Oxonia (ciu.) oxoni-e (23), -en (1). oxen (71). ochsenfurt ein stat, O.maior in f'ranckreich, minor in francken (74). *Ozaria i. nauicula (76). en klene schepekin (23). *Ozeuma v. Oxyragmia. *Ozien en vnbekannter (23). oziguen i. ignata bestia (sic 76). Ozim-um, -a &c. v. Oeimus. *Oziza, oz-, oc- (7), i oxc- (74) -isa (i. spelta 11 , subtilis farina 3 ; aus oryza) gris (3). speltz 110, 132). speeltz (68). spelte (20). dynckel (19). hd. kleyn mei. nd. kleyne, klene, weten mei. *Ozizarius speltzen- (110, 132), speel- ten- (68) -brot, -broet (132). P *Paax wijd fupper (f? s?) illud com- prehendit in se sicud (?) spacium terre t aque (20). Pabo i. vehiculum, t refectorium (GÌ. m.), I genus operimenti (76) ; tectura curri bige et nauìs (75). deck vber ein scheff o. wannen; hobel-d. ; stendel (75). *Pabula (st. papula; ». pabulum, bruma GÌ. m.) plater (74). Pabulare hd. futer, fuder, foder, haberen (no) geben. nd. voder gheuen. weydnen, futren (74). futern (9, 75). neren (8). Pabulatio futerung (75). Pabulator futer-er (8, 9, 75), -geber 110). fuderer (17). voder der beesten 132). futrer, weidner (74. nhd. n. pr.; anders v. parazonium). Pabulum (cf. papulum) hd. fuo- (19), fue- (1), fu- (8b), fu-ter, ffitter (6), foter (18), foder, voeder (20). nd. vod- PAG er, -inge, vuder (99). lude- (8), lewte- (9) -futer. hd. nd. weide (mss. mog.). hd. weid, waid speisung (65). groß 0. grutz als die swein essen mancherlei korn gemengt (74). Paca-, pacabi-, pacificabi-lis ver= soynlick (147). Pacare hd. nd. freden. friden (7, 9, 75). fridden (18). freydin (8). frieden l kleyden (7. kl. st. geleiden?) hd. fried, frid, frede (152), freden (133), vreede (132), frid- t versiin-lich (65) machen. *Paeare dinen t geloben (3. st. pae= tare dingen &c). *Pacarius vnder-tadiger, -keuffler, tadigsman, ni. maeckelaer, paeysmaker (116). Pacatio hd. nd. gelei-de, -t (6). hd. frid-, fried-, fred-unge ; friddugut (18. st. -gunc?). nd. vredinge. fridsamkeit (75). Pacatus gefridet (9). ghevredet (23). fridlich (65). ver-sunet, var. -sient, t -richt (110), ---vreyt, -soent, -peyst (132). *Paccacio (i.federatio, cf. pac-, pact- atio) fridsamkeit (4). *Paccare frid machen (4). *Paeidus v. Patitus. Pacifica sg. pi. hd. opfer-, hd. nd. opper-unge, -inge. frides opfer (9). fre= dis oppir (8). friedeß oppher (17). offerhande om vrede (132). *Pacificabilis v. Paealis. Paci-, pati- (5b) -flcare hd. nd. fre= den; frede, hd. frid, fryden (68) sim. machen, maken. versiinen (65). soynen, peysen &c. (147). Paeificatio frydmachung (68, 110). peyßmach- 1 vredemak-inge (132). soyne, peyse &c. (147). Paeiflcator frid- (9, 110), frede- (8, 132), peyß- (132) -macher, -mecher. Pacificatus fridsam (4). *Pacific-entia, -ientia (76) fredesam- ekeit (5), -icheit (23). hd. fridsamkeit sim. Pacificus hd. frede-, friede- (17), frid- sam, -lich (7, 20, 75). nd. vrede-sam, -samich, vreedsom (11). forchtsam (75). *Pacinu-m, -s v. Bacinus. Concha. Paeisci verbintnissen ( 110 ). punt= genoß (64), gelubd o. fryd (110), freden i loff (20), vrede t vorwarde (132), ge= loben t frewd (sic 9) machen. hd. loben (10) ; ge-l._, -liiben (4), -loven (20). louen (23). globin frede (8). hd. dingen. an-, darin- (65), hd. nd. v'-dingen, -dengen (18). ha. v'-, vir-binden. *Paciseola (-lia la gotta Gì. m. cf. patisturia) muyssval (147). Pacta angedin-g, varr. -gt, t wege (65)- Pactare hd. nd. dingen. dengen (18). gedingtz machen (7). gluben (4). loben (13). friden (76). pachten (147). *Pactatio (*. federatio) fridung l ge= lait (76). Pactio ( gew. paccio ; i. promissio 76 &c, paetum 110 &c) ge-lobde (5), -lubd (nob), -libdt (noa), -lub (4), -louede (20), -lofte (23, 132), -lobung (18), hd. -dinge, -ding (4, 40), -dingtz (7), -tunft (99). globunge (8). hd. (bissw. alph. pa= catio)frydung, fredunge (133).vredynghe ; PAG ouerdracht (132). frid (68). ver-trag t -bindung (68, 110), -buntnuß (68), -byn^ dighe (sic) t -bont (132). Pactor vndertedinger (126). Paet-um, off t -us, -io hd. ge-lo= bede (8b), -iobde, -lubd (nob), -libt (nob), -libd (134), rlupt (6), -lubde, -lubnuß (76), -dingde (5), -ding. glubde (10). gluck (7). frides gelòbt (9). pacht o. friedis globe (8). lene (leue st. loue? 13). vber- (126), fridsam yber- (64c) -komm= nuß. fr. vberkommung (64b). verbintniß (65). vorwarde (132). nd. lofte ; ghe-1., -dinge, -tunst (99); dinghnisse (22b). pacht (147). Pactus sbst. ptc. (cf. prc.) pacht (20, 23). packt (68). virbunt (20). zinß t recht (76). ge-lobe i -dings (? 17), -dinge (5b, 40), -dingung (1), -lobende t -bot (20), -lobt t -denget (18), -friedet t -dinget (17). pactam gemahalte (141). *Padagium v. Patagium. *Padeborna (ciu.) padelborn (125). Padella fanna (Gì.), pfann (i4i). *Padiliga ? (cf. badile i. ligo gì. m.) mieterò ? (Gf.) cf. Ziem. 637 ; wetterau. wetter m. Pfluggabel. Padua (ciu.) pad-auwe (5b), -aue (69), -ouw (147), hd. -aw, -au, -awe (5b, 22b, 74), -owe (22, 23), -ow (68), -uè (17, no, 132, 134), -u (7), -dow (6), -aw ein stat in lamparten (74). badow (77). Padus hd. eyn wasser nd. en water by, in (76) lamp-arten (76), -erten, -reden (sic 23). aqua m lambardye (12). pad ze (1), phat in (5b) lampten. pad zu lam= parten (71). payt (17). pfad (75). pfade i pfatt (74). der paw (135). pau (116). *Paga (i. stuppa; instr. purgatorium 20; X pal-a, -ea? anders Gì. m.) stuppe (20. aus stuppa, wenn nicht scuppe vgl. das Folgende). hd. grabe-, grab-schyt, -scheyt, -scheyd (i5i), o. werck, werg hd. von flachs , von fiasche (152) , von flayssch (19), von dem flachß, nd. van vlasse (109), van flaß (132). heide (no). hede (109). *Paga (aus nd. page) pferde (74). Paga-, pagi- (109) -mentum beza= lung (68). pagi- (109), pay- (110, 132) -ment. werunge (74). *Pa- v. Per-gamenum. *Pagana (st. pagina) v. Seriptura. Paganica v. Pila p. Paganismus hd. nd. heiden-lant, -schafft, -scap. heides- (18), heideniß- (17) -lant. haidenreich (1). heid-enischeit (9), -ische (8). Paganitas heid-escheit(no &e.), -nuße (68), -ennisse (132). Paganus sbst. adj. eyn, en heyd-in (8b), -en (8, 12, 20, 23, 132), hd. -e, heid. dorf-(8, 68, 110), dorp- (132) -man, -achtich (68, 132). Pagare hd. be-zaln, -reyden l soluere (11, 19). Pag-ella, l -inula! (9) eyn cleyn blat in eim buch (110), eyn boich (132). zedel (8). brifflein (9). vberhebl- t außwend- igkeit eins iglichen plats eins puchs (74). *Pagena v. Pagina. *Pagi- v. Paga-mentum. Pag-ina, t -ena (74) hd. schrifft. nd. PAL 405 scrift briff (8). boch brieff (20). eyn sit von einem buch (110). eyn syde van eyn boech (132). puch, brieffe, geschrieffte (74). Paginare (i. coniungere l desiderare Br. &c.) ver-fugen (110), -gaderen (132). zesamen fiegen (64). beligen also mit gelt (77). *Paginellus v. Pagulus. Paginula v. Pagella. Pagius (i. pedissequus) pagie (ku.). *Pagonisare &c. v. Panegorisare. *Pagula (i. frena 14 1, GÌ. Isid. cfJhd. klupp-e, -er Kia. , ni. kleppe, klippe postomis, hier x repagulum? pla= gula?) klobe (16). kloppe (8). klopp t rigel (9). *Pagulum (X pabulum?) grum-mot (8), -et (9, 16, 17). _ Pag-ulus, -inellus (23) dorfelin (8). dòrflein (9). en clene dorp (23). : Pagurus ni. steeckelcrabbe (116). Pagus hd. straß, stroz, strofi, dorff. nd. strate, dorp. strode (8b). go (95). goy l durgoy (7). *Pahselus v. Paselus. Pala (i. instr. fodendi, ventilabrum 109 &c.) schuppe (8b, 109, 116), o. der stap dar ynne (8b), l schoeffele, pale (116). schup (132). schopp l gabbel (19). hd. nd. schuff-el , l -en (125) , hd. -eln, -le (22b). hd. schufel (Mss. mog., instr. fod. 76). werf-sch. (i. vent. 76). schauffel (instr. fod. 4, 74). wind- (74), wurff- (4), worff- (3) -sch. (i. vent. 4), -schaffel (74 var.). schawfel (1). schauwel (77). schif= fel (13). schuuel (10). schufele (22). eyn werck schubel (6). spaede (l?) wurffe (20). feygen-trotte t -preß (cf. palata); schar, pfatt (74). hd. nd. spade, hd. grabeschit sim. coren- t vier-scoepe; wayere; swaelde (108). pi. ruggebratun (130, Gf. cf. Sm. 1, 269); ags. ricgrible (94a). *Palacitum v. Libitum. Palacr-a, -ana masse van goud (ku.). eine plansche gold (Fris.). *Palafìum v. Balaphium. Palam (i. vage 74. x palans) hd. offen-, nd. open-bar. offen- (110), vffen= ber- (7), wander- (74) -lich. *Palamare v. Palmare. Palanga v. Palanga. Palans ein schweiffender (110). fliende (5). vlende (23). fiehen (18). liechen t flichen (7). fliegender vnstater mensch (75). Pala-, phala- (148), pia- (147), pale- (4, 68, 110, 132) -nter i. manifeste l va= ganter (Br.). hd. offen-barlich, -barlichen (110), -berlich, -berlichen (7). nd. open= bar-Iic, -liken ; wyltlick (147). Palanteum eyn hoge muyre (147). *Palan- v. Pala-tinus. *Pa- v. Ba-laphium. *Palar v. Paleare. *Palare (i. manifestare, aperire a pa= lin i. motus, l vagari Br.) hd. offen-, vffen- (20), nd. open-baren (x palam). hd. vff dun sim. nd. up don. openbar up don (22. st. 0. I &c). offenbar ma= chen (110). pelen (17. : palus). pallare vffenbarin 0. phellin uff dun (sic 8). palare ofienbaren l auftun l enpfelhen. 406 PAL PAL PAL (sic 9. aus pfelen !). sprechen inde pala= tum; r angen inde palestra; vmme gen inde palacium (8, 9). schuffeln (22b : pala), pailen, be-p. (147. : palus). *Palasca (i. q. pilasea gì. m.) butseel (108. uter Kil.j. *Palastra v. Palestra. *Palastri-eus, -tus v. Palestrita. Palata (*. valium) staeckette (147). Palata QuaXaòfj 114) gepreste veyg (9). gesproßet wiege (sic 8). pi. fygen (110). vijghen (132). Pala-, in den Hss. ausser 3 stets palan-, pali- (133), palen- (67) -tinus eyn , en palant-grebe (5) , -greue (23), -groffe (5b). eyn p. t graue (sic (18). palantes graue, Mrg. grafe (19). palensch- (8i), phallentz- (93, Sum.) -graue, -graf (93). hd. phaltz-graff, -graf, -grafe (3); pfaltz-grab (6) , -graue , -graff , -graf, -grauffe (67); palcz-greffe sim. , -graiff 7, 133). p.- 132), plalez- (sic 13), placz- (sic 8b), palens- (99) -greue. *Palatinus (X palatura) tot den rake hoerende (147). *Palatissa phallenzgreuin (Sum.). Pal-atium, -acium, gew. -laeium (cf. fallaeium) hd. nd. pal-las, -aes (11), -ais (99, 132), hd. -as (19), -aß, -s (18), -ast (9, 10, 110), -last. balast (68, 76, so), j pfaltz (76). saal (68). ein kunigs sale no), ein konnincks sael (132). gerawm I haws (9). lierren bus (8). pun (i. sola= rium 75). *Palatium leporis haßenstrauch : (herba 125. prenanthes purpurea Nmn.). wilder hasen kol; gens-, ni. gansen-, dau-distel &c. (i. sonehus &e. 116). Pa-, -pai- (3) -latum, balatus (74) hd. der racb, rache (74). der raich l verhemelt van dem monde (132). rake in den m. (147). himelte (99). dat gagel i vorhemelte van dem munde (109). en eouel (22). kieffel (10). hd. der gnome (68), gumme, guem (1, 3), gume, gum, gom (5), gfimen (ni). *Palatus guom t offen balß (91). *Palauannus (i. sporta) wanna (Gf.). *Palbebra v. Palpebra. *Palbo (cf. palpo, papilio) viualtra (i3ib). feifalter (ui). *Palea v. Palla. Paleare. Palea, palia (cf. aeus) hd. spru-we, -e, -wer ; spru, sjirew (9, 4, 75) ; sprew- er, -en (114); spreuwer (pris.), spreuer (88, Ki.), sprewr (2) , spreyor (1), sprug (49). sode (i. furfur v. a. 1432 Sm.). gesot (pi. AventA (wetterau. die siitt, sitt ge= sottenes Viehfutter). kaff (20, 97, 132). sprut kaf (22). en sprute kaf (23). kafft (114). helwe (93, BM. 679. Gf. 4, 845. wett. hélt n.). hùlsen(65aMrg.). agene(Sum.).ane o.vese (75). am (1, 2. cf. Goth. wtb. 1, 8). palee palga (i4i). *Palear-e eheler-a, -0 ; -ia chelor (Gf. 4, 385. d. i. Keller? cf. sq.). Palear-e (4, 75), -ium (74, 75) ein sprew kammer (4). sprewrkamer (74). amsteig (cf. Goth. Wtb. A. 12. S. 158, a.) locus vbi palee in horteo reponuntur. kafftzen (75). Pale-are, t -a (no, 132, Chytr.) das fell vor der ochssen , var. bestien, brust. dat fell vor die beesten borst (132). wapp (1). wammen (pi. Pict.). kew= til (9. cf. koder, goder palear Sm. 2, 17, 283. 0. v. epiglottis; oder '. kaff cf. prc ??). der hahnen-bart i kader(Chytr.). rinder straße (20). paliar-e, -ium runt= strot (11). runczeln (17). palor ren= strosse (sic 8b). palar rendes strote (99). palaria runtzel an eins ocbsenhalß(74). pale-, pali- (Gf.) -aria brustlap-pa (Gf.), -pbe (100). pallearium crusicheyt des wapens (23. vcjl. 0. wapp). palearium das har das emem ochsen am hals hangt (74). *Palearium v. prcc. *Palearius v. Ventilabrum. Pale-fredus, -fridus, -stridus (20. X palestra), polefredus (16), pò-, pa-ledrus, pared-rus, -us, parbredum j qq. v. sanfft-trabents , var. -drabenß, i pfert l pf. das da s. trabt (75). celder (3, sim. 17, 4). vallin (16). fale (13). fole (8, 9). vole (9). fiel (49). fol (t) \ pferde (74). pferfrit (Sum., sim. Gf.). perd i roß (20). pert t heynst (11). hengst f68, noa). henst (nob). henxt (132). ein ! bei ;ros, var. byroß (64). meiden (74). snel-m. (93). par-, pai- (75a) -edrus (*. equus distortus et terribilis) scheußlich pferd t roß (75). *Palend-rus, -us v. Paliurus. *Palenodi-a, -na v. Palinodia. *Palenter v. Palanter. *Palen- v. Pala-tinus. *Pales v. Palles. Pales (cf. phales) gottin der frucbt 0. der weyde (74). *Palesma v. Palisma. *Palesta (cf. palester) eyn kampf- (6, 74), hd. nd. kamp- hd. -scliaider, -scheider, nd. -scheder. kam seliijt (sic 7). ringunge (17). *Palesta (cf. palleus) pi. lodun (111). *Palestea v. Plastia. *Palester ( i. sequester 76 ) cbampf scliaider (76). ringer (3, 75). ein ringung (4). flec auledi (Gf.). stec (104. : palus?). scernaro palestrorum (Gf.). *Palestes, g. -tis (i. figulus, aus plas= tes? lutum X lueta?) erdenpotmeker (147). Palestina hd. eyn lant, 1. by ie- (132), hie- (110) -rusalem. Palestinus vondem lande (prc. 8ab, 9). Pale-, pala- (3) -stra (i. agonia, agmina sic 136) hd. ringunge, ader dy stat (17. locus luctationis Br.). ringstat (75 , 91). rinunge (18). rang-unge (8), -en (100). rung (126). ringen t frangen (125). frauunge (5. aus frang-?). wrang= inge (23). worstel-unge (9) , -inge (99, 132), -plaetse (ni. 11 6). vorstellunge (sic 8b!). stat der vbung(65). camp (20, 132). c.-bof (11, 20). Palestr-are, -iare (133), -izare, -isare hd. ringen. wringen, kempen, warstelen (20). wrangen (12, 23). kempffen l fech= ten(no). kamp vechten ^worstelen(132). *Palestr-es, -is (9), -ia (Sum.) ringe- re (Sum.), -r (9, 17). ^.Palestr-iare v. -are. *Palestri-cus v. -ta. *Palestridus v. Palefredus. Palestri-ta, t -tes (110), t -tus (68), -eus (75a), palastri-eus (75b), -tus (4), ringer (4, 75). kempffer (no), worstel-aer (ni. 116), -er (132). mugen ringen (7). *Palestr-izare &c. v. -are. *Palesus (aus palmus?) est pars cubitus (76). *Palfirus v. Paliurus. *Palia (anders Gì. m.) v. Palea. *Paliar-e, -ium v. Paleare. *Paliasta (cf. eolista, polis) lang wyde (9). *Palidolia (aus palinodia) en kife sank (23). *Palile, i paule (Gf.) houestadel sim. (Gf.). hovstadil (120). *Palim (i. reei &c., cf. sq.) aver, ever, echter &c. (147). Palin (grece; i. iterum; motus t mo- bilitas: lucta Br.) weder nemen i gaen (11). *Palingene - sean , -s (136) ags. ed- (94), eoned- (136) -scaept. Palin-, palen- (3, 4, 74, 75), palin- olo) -odia (pi. Br.), -odina ( 74 ), pali= nodi-na (23), -um (9, Br.), palmedonia (11, 19), palidolia (q. v.) (i. re-cantatio ì -tractatio Gì. m., -tractio 110, agonia 4 sim.) kamp (11, 19, 23). kampb (3). kampff t k.-stat, vlg. scbrancken (75). knapff (4). kneufflein (74). vor andir weyt ge= sank ( 9 ). weder-ruffung, ni. -roepingbe (116). *Pali-ntus, -oros v. -urus. Paliscus i. iterum natus &c. ( Br. ). anderwerf gebaeren werden (147). Pali-, pale-sma, t palis-ea (74, 75), -sina hd. eyn ringe-, ring- (18 &c), range- (9), nd. wrangel-, kampff- (75) hd. -stat, -stad, -stabe (18), -stede (5, 23). lo logo de bataya (palisma gì. m.). *Palistes pogner, scbnitzer, armpros- ter (74). *Pali- v. Pala-tinus. Pal-iurus, -liurus (136), -ioros (i4i), -virus (Sum.), -urus, -lirus (3, 4), -firus (7), -mirus (8), -unus (103), -endrus (68, 110b, 132), -endus (noa), -intus (65 var.), pol-utus (18), -ouirus (23), (23), pariulus (129) kletta ( Gf. ). karthe (3, 5b, 4). kartdistel t tuchkart (75). scharff dustel (10). distel l ageley (7). su- (18, 19), soglie- (23), wald- (143) -d. agaleia (103 sim. cf. Gf. 1, 130. bm. 12). hagan i ageleia (121, sim. Sum., Gf.). ha- gen i agelia (120). b.-binta (Sum. st. -biuta?), gart-b. i. abrotanus; felwar i. siler ; agen t uuechalter (Gf. cf. bm. 606 sq.). hiuffildir (127, Gf.). hiefholdra (87). hiphalder (102). hofolter (105). ha= gebutten (24). hagenpotten- (ìoo), hagen- (20), hayn- (19), hd. beyn-, ban- (8), hag- (68, 114), haech- (132),' born- (65) -dorn. boß brennend, var. stechend, dorn (65). stech-baum, -apffel, -palmen (143). zura (141, Gf.). ags. fullae (Hpt. 5), sin-f. (94, 136). *Palix v. Pellex. *Palix gr. motus lat. bewegung (74). Palla (i. subtunica mulierum no &c, honeste mulieris pallium 135, facitergium 117, Gf., fasciterium q.v. 121, terga 75) hd. ein altar-tuch, -ducb (5, 75a), -kleid. alter-tuoch (93), hd. -tuch, -doch, -decke (19), -vele (20), nd. -dok, -laken. altir duch (8). hd. elter-duche, -doch (12). altaer duueel (11). zwehel (75). hoick PAL (74). huseck l schaub (135). hd. mantel. tzucht-m. (125). ein m. vff der seyten offen (64). saum (tio). zom (68). palea i. pauperis mantellus. sed clamis diuitis (76). Pallaea schnur, balg, kebssweib (116). Pallaeium v. Palatium. *Pallaeium (x pallarium) vorhange (17). *Pallacium (cf. palmatorium ?) spa= tiel rode (16). *Palladia v. Symphoniaea. Palladium (cf. balaphium) dat bylde van pallas off haer pallays {sic 132). das bild von pallas o. bar (ni.) pallays, varr. (sic!) 0. hai-, das bar, das hor palladis (no). ^Fallare v. Palare. *Pallarium (*. q. pendet ante altare 76. cf. palatium) vorhan-g (8), -ck (9). vortuch an eim aitar (74). *Pallatum v. Palatura. *Pallea v. Palleus. *Palleare v. Palliare. *Pallearium (i. stranieri gì. m.) v. Pa= leare. *Pa- v. Ma-lleolus. Pallere hd. bleicben, bleich sin, bl. o. gail sin (6), bl. o. gel werden (17), plaicb w. (1), blecb w. (8b), bley w. (13). nd. bleeken (99), blec sin. *Pallere (x pullulare) grunen (1). *Palles, pales (17) (aus palmes, wiewol dort anders glossiert, X malleo= lus? q. v.; X pallex i. adulter tiuuenis Br.?) wunt-, wont- (17) -schofi (8, 17), -sebos (9). vz schoz t wyn rancke (8b). Palleseere bleich werden (110). be= ginnen bl. zu w. (68). bl. beg. tzo w. (132). Palleum v. Pallium. Palle-us, -as (acc. pi.) (cf. palesta, erientia) hemidi ; ludilo i. quili-us, -as (Gf.) Palli-, palle- (76) -are, -ari (75) hd. nd. decken; be-d. (20, 65, 76). ver-d. (65, 75), -bergen (75). manteln (9). ver- na, (-are 75). den muding decken (9). verbelen (17). Palliatio deckunge (20). *Pallide bleycherlich (20). Palliditas hd. bleicheit sim. Pallidus hd. pleicb (3), bleich, bl. gestalt (75), gel, gelb (66, 134). nd. blec, ghel, geyl (132), vai. *Palliludus pal-ler, -spiler (74 . *Pallio hd. ianckermacher, ni. huy= ckenmaecker (116). Palliolum mentel-chen (8b), -ken (23), -ein (9). cleyn mentelin (8). *Pallirus v. Paliurus. *Pall- v. Pass-itare. *Pallitrudium v. Pollitriduum. Pall-ium, -eum hd. nd. mantel. la= chen (6, 7, 1. m. 6). erczbisch-offs g&= wete (9), -off gewot (8). eyn hussacken (126). hoyke (23). *Palliuus v. Baliuus. *Pallodi- v. Paluda-mentum. Pallor hd. plaichait ( 1 ), bleich-eit, -ekeit; geelkeit i dot farb (65). nd. bleecheit (11); bleck-heyt, -icheyt. *Pal- v. Pa-ludamentum. PAL *Pa- v. Pu-llulare. Palma (ì. manus extensa, arbor, vic= torie premium, triumphus) hannt (1). hant (8, 9, Gf.). festunge (7). vestinge (22). hd. nd. hant-f., -v. gestrachti- (93), gestrackte, var. gestreckt (64), strack- (75) -hant. fust (110). phanna; spanna (Gf.). spanne (4). hd. eyn baum. nd. en bom. nd. en bom. palm- ( 1, 8, 102 ), palmen- (5b,(13) -baum, -pawm (1), -baym (5b). balmbovn (93). kron des gesiegs (74), der mart-erer, var. -ler; sig der vberwindung (75). sigk l ewige kronung &c. (65). wintniC (8). seges loy (1). sege fecbtelon (5b). die laffen an einem ru= der (126). :1Palmaeium (pannus, cf. palmata, tunica p.) palmayt (20. anders palm-maet palmus Kil.). *Palmalis (sbst. gì. m.) palmsch (147). Pai-, pala- (noa) -mare hd. nd. kronen. zege vechten (11, 19). zeichnen o. marcheu (126). Palmaria v. Pila p. Palmarium (i. palme premium Br., palma dignum 110 &c. cf. palmatorium prijß t loen (132). Palmata ein hantschlag t genus ve^ stis (no sim.). Palm-atorium (110 &c), -aterium (74), -iterium (6, 64, 110 &c), -iperium (76), -arium (7, 64b), prealmarium (64c) (i. ferula q. v. no &c, quasi terens manus 76, no &c. cf. palatium) schuol= ruot' (76). schul- (6), schul- (74) -rut. scinder rude (7). palmator-y (110), -ium dair men die schoelre myt sleyt (147). Palrnatus gekronet (110 &c,). *Palmedonia v. Paliuodia. Palmes (cf. palles) scuzze- (100), außschuß-? schus- (74), schifi- (141) -ling. per- (74), ber-haftschutzling(93), schuS= fin (Ob.), schofi (74). v'hofschuffel (7. aus berhaft scbussel'?); heuriger schiifiling; neuer schifiling der weinreb; broli (75). einn iung schofi an einer reben t pam= pelen (nob). zweig 0. geschofi (91). neuw g. t rebstock (64). erdscozza (Gf.). win- schosß (25), -loub, -blat, t -reba; zui i rebazui; zouc t zuoc (Gf.). tzwich (13). twich (23). hd. ast. celge (12). win- stockel telge (24), -gartz ranck (132), -garden r. (11), -rame (8), hd. -rebe, -pawm (47), -stock (4). snitelinc (Sum.). pi. palmites snidelinge ( 11, 19 ). rebe= scot (85). reb-stock, -ruten, -reutten, schuß-, schoß-ling (65 varr.). Palmes foeaneus ein schosslin in achsslen, hurling, beygerteu, ni. een rieffen oft byscheute (116). *Palmeti ags. finger applu; p. dae= tylis f. applum, wingeardes tanum (94b). *Palmieium palmen- (7), balm bomin- (6) -holtz. Palmipedes (aues) breitfuoß (110). piatte voessen (132). *Palmiperium v. Palmatorium. *Palmirus v. Paliurus. *Palmi-sare v. -tare. *Palmita czwick (i. palmes 5b). zweyd (d in g verb. 1. cf. Sm. 4, 302J. czwey (2). wein-perast, -rebast (74). Palmi -tare, -sare (65) (i. palmis promittere ; pertaxare q. v. 76) in die PAL 407 hant verheissen (no), slaen (132 sim.). handslahen ( 1 ). hd. nd. hant - slagen, -slan, hd. -schlagen, -schlan (5), -slahen wan man keyfft t uff sprechen l span= nen (17). schlagen mit flacher hant (65, 75). uff strichin (8). auf stricken (9). hulden (5b, 81, 123). *Palmiterium v. Palmatorium. Palmites v. Palmes. *Palmodieus (m aus in) die laift of prijst anderwerf .(147). *Palmodius (cf. prc.) die gelaift, ge= prijst wurdt anderwerf (147). Palmosus (i. victoriosus GÌ. Is.). sig= hafftiger (74). Palmula (i. tonsa v. a. 1618. insto: rusticum cum II dentibus 97 sim. cf. sealmus) gaffel (97). wit estick (i. lati= tudo ramorum 75). lappo t laffa (pars remi Gf.). lafsa (Sm. 2, 443). laffen (v. a. 1618). ruoder- (93), ruder- (74), rudel- (80) -laff. die laff (112), laffen (116). der lappen (135). das vorderteyl eins riemen (74). das brevt an dem ruoder (64). dat breyde van de roeyrien (132). palm van der hant; palm vrucht (147). dattilen(ii6). Palmus (cf. vlna) faust t gemundt 0. span (74). munt l munda (Gf. 2, 815). hd. nd. spanne; sp. von der handt (no), van der hant (132); t en spelhus (23). en spon eyn vust (22). spenne (22b). spang cum manibus factus (6, 7). zuo= getanhant (93). palme (8b). *Paloysare (st. paralogizare) betri= gen (9). *Palopana, g. -e paltener (20. mhd. paltena3re, mlt. paltonarius &c.). Palor v. Paleare. Pulcedo (st. pal= lor). Palora (pi.) v. Falera. *Palpa (i. arulla 1, 2; X pulpa, papauer) obez markeh (2). abezz marck (1). magher vlesch t en man houet (23). Palpabilis angriflich (65J. Palpanista (cf. faudieus; i. palpai trix Gì. m.) schmaicher (74). schmeych- er (19, 20), -elreder 0. betrieger (110). bedrieger off ein die schoen sprechen kan vnd doch niet meynet (132). smeker (11). smeyeker &c. (147). *Palpanizare schmeychen (20). Palpare (X palpitare) hd. nd. tas= ten. hd. dasten. fulen, folen (5, 77). vo= len (13, 23). voelen (132). hd. gri-, grij- (17), grey-ffen. tockeln (2). stoffen (i. pedibus incongrue ire 75 ). zu - tuteln, -duttlen; smaiche-n, -In; federklauben (74). zudeutlen (128). smacken t smey= chen (20). smaken i beuen (23). smeken (23, 108). springen (20, 23). spungen (springen?) adder begern (lob). taperen l spertelen (108). die siind krauwen (65). Palpator v. Palpo. *Palpaueri (cf. palpa) v. Papauer. Palpebr-a, bissw. -e, palbebra (64c) bran (4). prae (pi. Gì. a. 1418 Sm.). og= brau t glid (76). hd. augen-, ogen- (6) -bra, -braen (10), -brawe (69), -braw (65), -bro (9), -glid, -glit (5b, 18), -gliet t aupron (7). auprahe (17). aug-brauen (66, 151), -brawen (70), -brawe (110), -braw (134), -brau (64), -gelyd (65). oug- braen (67), -brag (65 var.). auge brahen (133, 152). oghen-braen (11), -lit (22), -let (23). wijnbrauwe (132). slagebra (104). 408 PAL PAM PAN *Palpere (*. lasciuìre) tarden mit den kynderen (147). *Palpetare v. Palpitare. Palpitans sparlende (20). zeck- l dieb-isch (75). zabalonter (Gf.). Palpi-, palpe-tare, palpitrare (136) (i. palpare t tangere 75 , frequenter p., blandivi &c.) zecken, vlg. grapeln; kem= men, vlg. gremp-eln, -len t graplen pr. lanam (75. aber p. laneeam Gì. m.). hd. nd. tasten, dasten (152). regen (1, 2,5b). rechen (1). hd. zab-elon (95, Gf.), -eln, -len (76), -beln (7). za-, gra-ppeln (74). stabeln (scabeln? 13). sto-pffen, var. -ffen (i. pedibus incongrue ire 75). tape= ren (99). spa- (20, 99), spo- (12, 132), (147) -rtelen. spalteren (147). springen (». frequenter palpare 20). *Palpitator gra- t grem-pler (75). taster als eyn blynde (147). *Palpit-rare v. -are. Palp-o, l -ator (116) smeych-er (13), -eler. smaich-er (74), -kler (1). smeycker (147). zu-schmaicher (91), -tytler (no), - tutti er t -duttler (74), -flicker (4. cf. Sm. 1, 584. Goth. Wtb. 1, 347). sme-cher (22), -keler (23). feder- klauber (74), -laser t glatling (126). plùmstryker (109). vleseker (22, 23). blint (8, 9. a palpando?), greiffer t taster ( 74 ). halsstreiehler , ni. vleyer, vlaeybacker (11 6). *Palpo (awspapilio; cf. palbo,ralpo) feifalter (141). *Pal-sibus (i. turtur 19), -sibos (20), -tibos (11) (aus palumbus, wiewol dort anders glossiert) durczeltube (20). t'tel= dueue (11). *Palteum (st. balteum; i. murum l fastigium 139, gì. m.) baldirih (104). *Paltibos v. Palsibus. Paluda-,palluda-(Gf.), gew. paludi-, pallodi-, palundi-(9) -mentum (apalam et indumentum, i. ind. imperatoris i genus ostri 76; i. sarochium Gf.) hd. nd. ein edel kleit des keysers. strijt cleyt eyns k. of konnings (147). k.-ge= weyte l gewere (9) , -gewer (8). kiingser- cleid (93). scorlez (Sm. 3, 397. Gf. 6, 545. cf. seorlitium — superpellieium GÌ. m.). sehairlache (19). schaelaken (11). bragedin (126). deckelach (Sum.). sarroch i dechelachen (Gf.). ags. haecilae (94), hecaeli (136), cf. Goth. Wtb. H. 18. Paludapium (i. pedinum , eleo-, elio-, helio - selinum , scotio-, eÀsio-, u8po-askvov, TcsSivóv) ep-pe, -f, -fich, -pich, hepfen, wasser-eppich, -merck &c. (143). Paludatus gissarrochoter (Gf.). *Paludel sarroc (Gf.). *Paludinosus mosig (75). *Palud-is, (ntr.) -e brueckt (11). *Paludosis (st. -sus?) brokegen (85). *Palvirus v. Paliurus. *Palumba (cf. -bus) praytin i. latU tudo ; holtztaub (74). *Palumber tubhaie (sum. in). Palum-bus, -bes, -ba, -pes (136), plumb-us l -ea (alph. pai- 134) tuba; hege-, hola-, holz- (Gf.), hag- (87) -tuba. hd. hegi- (104), ha- l heid-, varr. heiden- (75), hai- (Sum. in), holtz-, hultz-, hoil- (19), velt- (16, 75, 110, 132), wald- (68), wild- (9), slag- (93), bloch- (135), ploch- (128), ha. nd. ringel- (49 &c), holt- (11) -tube, gew. -dube, -taub (1, 2, 9), -dest (sic 49), nd. -duue. nd. en iunc d. wilde duber (8). wilt tawber (9). ags. cusc-otae (136), -utan (94), -eote (Bsw.). *Palun- v. Palu-damentum. *Pal-unus, -urus v. -iurus. *Palureus rebenstock (74). Palus, gen. -i (ófters ohne gen.) hd. pfal, pfal in dem wingarten (no); phal (1), pfaal 0. steeek (68) ; phol (3), phoel (i. baculus 19), pfol, vlg. stecken, stos= sei t stutzen zam, varr. ani, zune i. su= des (75); pale, steck, stecke (8b), reb= steck (134), ein seheien (126), rayme (152). nd. staeck (132), stake (99), paci (11, 8i), en pai, pai van holte. — Ohne Angabe des Genitivs u. a. balle (7). pole (18). phule (9, 133). pfol t gebruch (9). pruchig l poele (20). pule l schuffeln (17. X pala), piai; msc. ein moß (6). eyn broeck; lant off poell (132). spòl (Sum. X panus). rugbeinspitz (93). — gen. -udis (und ohne Angabe) hd. bruch, brodi, gebruche (125), bruoch wafier (19), w.-bruch (64, 60), phule (152), pfule (151), pf'ul, pflul o. pf'utz (134); pfutze, pfitz (67, 75, 110), putze (133, 152), lach (no), ein gullen (126. cf. Fr. 1, 382b. Sm. 2, 35. BM. 586?), Imi (pi. GÌ. a. 1418 Sm. cf. bm. 680). hulgen ; lau l lo (i. labina cf. Sm. 2, 460 S#.; 75). moli (75, 88, 126). moz (1). mos (71). mos (2). mose (74). nd. brok, brock, brok-ede (22b), -te (109). Paluster der in dem bruch stet (8). ein man der yn dem gemozse (cf. Sm.2, 633) wont (4). hd. bruch-, nd. brok-, broick- (132) -man. braehmane (18). bruych (13). bruolich (19). Palustris hd. bruch -ig (62), -icht (67, 152), -eyt (133), -ech (9), -echtig (17), -ichtig (5), -lich. bruchicht (i5i). bryechet (20). brok- (23), broeck- (132) -ich. wasserig t lachig(no). fulechtig (9). *Palutellum (i. mulierum vestimentum 76. cf. palud-amentum, -ellum i. pah liolum Gì. m.) kittel (4, 76). kedel (23). *Pameus v. Badius. *Pampa v. Pompa. *Pampas pasingo (Gf. 3, 353. cf. gì. m. 5, 114?). *Pamp-enus v. -inus. Pam- v. Pa-pilio. *Pampilus (cf. pampinus) reben-, weinper-plat (74). Pampinare wingart-bletter wachsen (110), -bl. friseh bringen (sic 68), -blate= ren vortbrengen (132). *Pampinaria v. Pipinella. Pampinatio (i. frondatio) laube= runge (i25j. Pampinator klengker , reblauber (135). *Pampin-ella, -ula v. Pipinella. Pampi- , pampe- , panphi- ( 24 ), papi- (74), papi- (47, 76) -nus, pampi= lus (q. v.) hd. nd. win-, hd. wein- (1, 2, 47, 74), reb- (64, 91, 93), reben- (Sum.), winreben-, nd. roven- (85) -blat, -plat (2, 74), -pald (1), -laub (74), -lovb (93V ain blat (76). win-laub (75), -stocke (17). reb-pauwm, p.-pelle (74). ags. eros (94), crous (136). papinus i. ébriosus l pam* pinus i. folium vitis (76. cf. paponius). Pam-, pan- (19) -philus mynnen= knecht (19). en bok van der leue (23). Pan ein got der hierten (88). *Panaceta (aus tan. X panacea? cf. pandeca) reniuano (121). *Panacus luuestechol (131). *Panalota (i. tanacetum, cf. pana= eeta &e.) reynfan (74). Panariolum chrettili (Gf.). Pana-, pani- (110) -rium brot-korp (110), -korb (68), -keller t -gehalter (126). broetkorff (132). spyker (109). *Panarium i. exei-pulum (gì. m.), -dium ver-delegyng, -stoeryng (sic 147). *Pancafro v. Paneafro. Pancale v. Bancale. Pancarpum v. Paneorpum. *Pancellus (aus panicellus x pfann) pfankuoch (Zìem.). *Panc-, bissw. pans-erium (cf. lorica) hd. nd. pan-, ban- (6, 76, ìftì) -tzir (1), -tzer, -ser (22). *Pan-cia l -tra (17), -era (i36, 139, 141,142, 147, Br., GÌ. m. 5, 119) (i. rapina, sarapia 147). raup (17). roiff van den vyanden (147). Pancia (i. pantex) pa- l pe-nsse (Kil.). *Panci- v. Peuce-danum. *Pancium v. Panichium. *Panco-, panca- (gì. m.) -rpum als beesten vechten die stede dair men dat afsuydt (heit p. 147). Panera v. Pancia. *Pancraciari mit ruotten schlahen(64). Pancracius kemp (19). kemper (11). Pancra-tium , -cium hanenkamp (11). spiel (88). *Panchale &c. v. Bancale. Pandare (i. pingnorare) phenden (19). penden (20). Pandatio ein buck nidersich (126). *Pandeca (i. tanacetum, cf. pana= ceta, anatheca &c.) reynfan (74). *Pand-, t -linth- (75) -eolum lein= lachel (75). leylach (74). Pandere hd. vffen-, offen-, nd. open= baren. hd. vff-, off-sliefien , -slyeslien, -slesen, -slusen (13); sprechen, kundi= gen (9). nd. up sluten t spreken. aus- alo), vyfi- (132) -recken. Pandiculare gewen (147). Pandiculatio das ran- (kì. ), ren- (112), re- vnd stre- (116) -cken. *Pandieula-tor, -rius gewer (147). Pando-, pandu-, bando- (93)-chium, pandocium (75, 147), pa-, var. po-ndo= xium (64) (i. propala 75, diuersorium 93) hd. kauff- (74, 75), marckt- (64), marckt- i win- (75), gast-, merk- (80) -hus sim. stalle (17). taverne, herberge. logijs (147). spital; tab-, taf-ern (74). *Pandomia rachen (74). *Pandonia (herba 75) batonie (24). Pand-ox, -ux, pondex, g. -oeis (74) apoteck o. stette doman kauffmann6= schacz v'kaufft, et gulosus i vorax (74). apteke (8, 9). abdig (17). PAN Pa-, pò- (75 varr.) -ndox pub (75). boeve, leeker (U7). *Pandoxinium v. Braxiuium. *Pand-oxium, -uehium v. -ochium. *Pandula gellita (Gf.). Pandura, uotvSàpa, TcavSspt? fiddel, ni. veele (116). Pandus hd. nd. krum. hd. gew. krump. krumphe (133, 152). krom (132). ge-bogen (8), -bagen (17), -pogen (9), -schmogen (75). *Pandux v. Pandox. *Pane-, pane- (Sum.) -afro (herba) sige- (Gf.), sigi- (Sum. 11.) -line (cf. aly= pum, fel draconis &c). *Paneea v. Paneta. Panego- , panigo- , panige- , pan= nogo-, paneglo- (22), panifo-(7), pango- (67), pago- (gì. m., alph. pango- 68, 69, 134), pao- (75) -risare, -rizare (Gì. m.), -nisare (67, 75, 134), panegarieare (74) (i. sustentare 75, s. pane, fermentare panem aus fom. ? awsparegorizareX panis, vii. zugleich X panegyrizare ? gor- '.fermentare??) hd. vff-, off-, auf-, ent- (9, 19) -halten, -halden. auf halten mit wonung (75). vffent-h. mit brot (i. fermentare 68). uff heblen (7). neren(76Ì. nd. vp holden, onthaelden (i.ferm. 11). Panellus {equi) balster ( 93 ). palster am sattel (75). p.-kuß (74). satelpolster (64). Pa- v. Ba-nerium. Pane-ta, -ea (148) hd. nd. becker. *Paneus brodich (20). *Panfilenus v. Panselenos. Pangere hd. loben, ge-1. , singen, fuegen (2), zusamen-fugen , -fiegen ; zu hauff-fogen , -fugen , -gèn (3). nd. louen, zingen, to hope voghen. prt. panxi i. canere Br. (cf. pangitare i. frequenter canere Br. sim., cantitare 129, laudare gì. m.) hd. loben, singen. ainigkeit haben o. machen (75). louen ( 132 ). prt. pepigi i. paeisei (Br.). za= men-; var. zam-fugen , -hefften, -set zen; ainen (75). hd. binden, ver-b. (no), bunt t geding (65), fryd (68, 110) ma= chen. globen (7). loben (6). zuhaffugen (17). prt. pegi (i. coniungere sim.) zu samen-fugen (6, 68), -legen (9), -heften (110). Pangeri-cum (11, gì. m.), -tum (19), -eus (147, laudando decantatus 129) (i. Carmen; lo dire lascivo GÌ. m.; aus pa= negyricum i. licenciosum t lasciuiosum genus dicendi in laudibus alicuìus Br. X pangere) geyle (19). geyl (11). den men laift myt sangh (147). *Pangetice cantare (cf. prc.) loblich singen (74). *Panginarius por tener (23). *Paniarium ( st. pomarium sim. ) apphelmuß (16). Panica v. Jepatica. Panicum. Panicea v. Panicida. Paniceum dei- herdden cleyt (147). *Panicia v. Pannueia. Panicida. *Panicia mensa brot teller (116). *Panic-ida (74, 110), -ia (132), -ea (i. que facit panem Br.) beeker-in (68, 110), -sche (132). protschneider (74). Panicium v. Pannichium. DlEFEKBACH GLOSSAH.1UM. PAN *Panicius brodich (11). Panicula (cf. tica; gì. m. v. panu= cula &e.) raia (textoris i. radius Gf.). schelf (piante 91). ni. riedpluyme (116). *Panicu-la v. -va.. *Paniculus walploch (der gartner 140). Paniculus (Br.) ein clein, clien(nob) brot (68, 110), broet (132), brotlin (134). Panic-um, t -a l -ula (143) (qd. semen 132. cf. feniculum, pannichium) heydel (111, 144). fenich ( Gf. ). fench, heidel- f>, -pennich, panikom, butz- wàitzen (143), -weisse (126, 144). buch= weilì i brandkorn (125). boeckweyt (132). ponfist (74). *Pa- v. Pan-niehium. *Panifaccio broetbackunge (20). Pani-fex, -ficus hd. nd. becker. beck (76). brot-beck (75). protpeichi (104). -ficus i. custos virginum 23; '. Reg. 8. filias vestras faciet sibi vnguentarias t focarias l panificas Br.) *Panifica beki (6). beckin (76). bec= cha l pecchi i prot-peohi, - pechila, -beiccerin acc. pi. (Gf.J. becker-sen (5), -sche (23). brot-, prot- (152) -becke (Sum.), -beckin (151, -beckerin, -baclierin (134) i dea sìluarum (Voce, ex quo). broit= beckersche (132). peckerey (74). Panificare bachen (68). backen (7, 110). broet b. (11, 132). broyd machen (19). Panifici-na, t -um (74, 76) i. pistrina i clibanus (75); locus vbi fit panis (76, Br.). beckerye (110 &e.). bach-ofen (76), -uà t pistrye (20). pfisterstub (74). brot- offen l -huii (75). Panificium (cf. prc.) ein becker ampt 0. ein bach hufj (110 sim.). backenwerk (Ki.). becken handtwerck 0. brotbachung (Das.). brot-banck (75b), -benck (75a). Panificus v. Panifex. *Paniforisare &c. v. Panegorisare. *Panigium v. Pannichium. *Panirium v. Panarium. Panis hd. nd. brot, prot (75), prott (1), brod (17), broet (20), broit (7, 132, 133), broyd (19). P. acerosus raueh prot (91). P. artopticius kuchle (111). pfann= kuchen (kì. ). ni. panneeoecke, vlade, wafel (ii6). P. auenacius haberin brot (64b). hebrin (64c). P. azimus vngehefelt brot (64). P. butyratus, $8X8pixr}<; ni. bote= ram (li 6). *P. caculi v. Cuculopanis. Alleluia. P. eibarius ruckenprodt (111). rocken- &e. (Das.), speyß-, var. spyefi- (seruo- rum 64), biirger-, hauss-, fagentzer- (116) -brot. ni. asterlling (116). P. eoniuratus ags. eorsned (gì. m.). P. erocatus spanniseli brot (kì.). eyerkuchle (ne). P. dulciarius letzelt (91). paste-ten, ni. -ye (116). *P. fermenta-cius;, var. -tus geheflet prot (64). P. hordeacius (91), ordeaceus (64) gersten brot. PAN 409 P. laieus hußbrot (75). P. marcius martzepan (91). P. nauticus bischotten, wider o. erbachen brot (116). P. ordeaceus v. P. hordeacius. *P. porticus v. Cassianus. P. siligineus rocken-, roggen- (64b) -brot, -prot (91). weck (111). P. simila-ceus, -gin eus simel-en, -weck, ni. fijn terwen bruot (116). P. speus-icius (aus -tieus) l aqva= ticus speudicht, delckigt brod (Kia. Mrg.). P. tritic-eus, -ius (64b) weiß prot (91). weitzen prodt (111). w.-, var. weys= sen-brot (64). *Panisare spulen (64). *Panisator spuler (64). *Panisatrix spulerin (64). *Pani-, panis- (74) -seca brotschni= der, vlg. fur-leger ì schneider (i. ciro= nomen 75). protschneider (74). *Panistrum hd. brot-korp, -korpt (49). *Panitium v. Pannichium. *Panna (textoris? anders gì. m.) karta (9). kart (8). eyn carte (17). Pannarius weber t woln-w. (17). tuch- (9), duch- (8), duech- (20) -mecher. *Pannellum (i. tabella, tympanum, cf. panellus) panneel van schilderije, schrijnwerck (Kil.). *Pannetum gewanthuyss (147). *Panni- v. Bom-basium. Pannici-da, -sor, -ssor hd. duch-, tuch-, gewant-, gewand-, want- (23, 125) -snider, hd. -schneider. watman (33). *Pannicidium gewant snidunge (20). Pannici-sor, -ssor v. -da. *Pannicularius tuchmacher (111). Panniculus tuch-el, -lin (75). *Pannicus spole (121). *Pan - nichium , -ichium , -igium, -icium (74, 76, 93, Gf., Br., GÌ. m.), -itium (120, 141), -nicium (genus arnione t vestis pastoralis 110. cf. panic-um; -eum &e. Gì. m.), -cium (121) (legumen 5 &c., genus vilissime segitis I5.cf. pani-eum, -tium, feniculum) phe- (1, 141), pfe- (7ib), fe- (120, Gf.) -nich. phenihc (121). vench (93). pen-nich (5, 74), -nig (5b, 74), -ig (12), -esch (74), -dieh (13), -ridi (17), -nug (22), -nit (23). hd. fenchel. Pannif-ex, -icus tuch-lar, varr. -er (75), -macher (75, 110). gewant-m. (75), -mecher (8, 9). *Pannipurgium gali, buée (122). *Panni-rasor, l -tonsor (75), r. pan= norum (93) hd. tuch-, duch-, dodi-, ge= want- (75), laucken- (77), nd. laken-, want-, dok-scherer. tuch scherrer (6). tuchscheyrer (3). *Pannitorium gewant- (3, 4, 75), tueh- (75) -haus, -hulì 0. -gadem (75b), -gaden (75a). *Panno- v. Pane-gorisare. Panno-ma, -nia v. Panonia. Pannon-ii t -i huni (Gf.). Pannosus (cf. laeiniosus) angelegt mit vii schnodem gewant (75). p. vir der do ein ge-pletzt, var. -bletzt, cleid hat (65). *Pannuc-eus v. -ius. Pannueia (i. peciata vestis 64, v. 52 410 PAN PAP PAP diuersis pannis abscissa Br. ì. a. -ceav. GÌ. m.) geblezot (93), ein gebletz, var. belegtß (64) cleid. cleyt van maugerley doick (147). panicia ge-pletzteß , -sche= ckelt, -stuckelt klayde (74). panuneia i. vestis militis (aus multisi) pannis assuta (76). Pannu-cius, -tius (ss), -ceus (126) (i. tunicosus q. cf. 147) der boeß cleider an hat (no), die quade ci. draget (132). die bloit ind oevel gecleydt ìs ( 147 ). hudlechtig (126). haderlump, lerap (t ?) fetz (88). Pannula v. Manipula. Pannus hd. tuch, thuch (8b) , duch, doch (18), dfioch (19), lachen (110), ge= want. nd. dok, doeck (132), laken. P. argent-eus, -ius silbrein (1), silber- (5b) -tuch. P. aureus guldein tuch (1). P. lineus linen duch ( 5b ). leinein tuch (1). pannos lineos leylach (i4i). *Pannu-tius ». -eius. *Pan-onia, -nonia(no), -noma (132) est ciuitas in vngaiia (Mss. mog. ), regio s. vagarle (no &c). vngirlant (8, 9). Panorm-um, -ium (1) (ciu.) paleren (1, 71). *Panpodicium taverniersche (147). *Pan- v. Pam-philus. *Panphinus v. Pampinus. Pans-a, -us (147) ags. scabfoot (94), scaabfot (136). die barvoits ìs (i. peda= rius 147). *Pan-selenos, -selmos (no), -silenus (76), -filenus t -xilenus (74) i. piena luna (Br. &c); lapis qui ad modum lune crescit et de-cr. ( 76 ). edelsteiu der zu vnd abnyrapt als der man (74). *Pans- v. Panc-erium. *Panta- v. Panto-eraton. Pantapoles (-la GÌ. m.) i. seplassa= rius (147, Br.) ; negociator qui multa vendit (Br.). die vele vercoipt (147). *Panthaphylon v. Pentaphyllon. *Pant-arus, -orus (aus cantharus?) hd. nd. kanne. *Panfcheal v. Puteal. Langea. *Pantedonium (x panieum?) cf. Peueedanum q. v. *Pant-eolum, -olum ( 9 ) eyn gulden (8, 9), guden (17) blech. Pan-theon (74), -teon en tempel godes (23). allergotter t. zu rome etwen (74). *Panthera v. Patera. Pantrix. Plan= theras. Panthe-r, -ra hd. nd. pan-ther, hd. -thir, -tier (93), -teir (19), -ter (18),-tere (17). Pantheron v. Pantrix. Pantiees baucli-lauff, -flufi, -leutte= ren; bitterich t schmarbauch (126). wangst (Das.). pantsch (pris.). *Pantinus v. Odorisequus. *Pantirum v. Pantrum. *Panto-, pantho- ( 74 , 76 ) , pantu-, panta- (23) -craton {aus TtavcoxpaTtwp ) gare michtig; al-m. got (17). gar mech= tig got o. almcchtig (8, 9). en biscop (23). sufigesangk (74). *Panto-fala, -fla (gì. m.), -phile pi. (125) (i. sandalium) pantoffe-1 Crìi.), -In (125). *Pantofuarius pantuffelmecher (125). *Pantolum v. Panteolum. *Pantomi-mus, -nus (75 varr.), pan= tho-mimus l -nomus l pathonimus (741 eri vorste der leckers (23). pub (75). ga-wgkler o. ruftìan (74). *Pantophile v. Pantofala. *Pantorus v. Pantarus. *Pantra v. Pancia. *Pantrix (i. rethe 76) netz (74). recke (8b. aus rethe!). Cf. panther-a nezi (Gf.); -on, 7cav&7]pov zuckgarn (126 sim.). *Pant-rum, -irum (19), tantrum (75b) (ì. instr. coquine 3, t i. q. eaeabus 4, olli-petra l -breda 75) eyn leffel (19). lepel (11). sleyf (23). quirrel (4). que= rei (3). kuergel (74). stortz (16). sturtz vber ein hafen (75). h. -pant, -sayl; einspin (74). pautrum (i. puris, olli= petra, pollibreda) hafen- (75a), hafel- (75b) -deckel; hafendecke (75b). *Pantu- v. Panto-eraton. Panuela (i. consuta vestis) ags. ge- clutadliraegel (Gì. Aelfr.) ; wefla (94b,Bsw.). Fanuculaspuolili(i4i).spinnele(Sum.). *Panu-la, -lea (20), l -ellium ( 109 ) (i. locus vbi pannus ponitur 23. cf. pa-, pe-nnula) spuol-e t -eie (Gf.). schotspole (109). en Inclite (23. Tuchboden zirni Trocknenf cf. Br. wtb. 2, 31). handfan (sacerdotis 74. cf. phanula). *Panul-ea 1 20, 129), -a (20), -ia (cf. Gì. m. 5, 132) {i. instr. unde texitur 129) eyn spflel ysen (19). spoel-iseren (11), -risera (sic 20). raine (-lie pi. Gf. 2, 527). *Panulus v. Panus. *Panuncia v. Pannneia. Panurgia gefierte (126). Panurgns gefìert (126). Panus (i. panu- l cannel-lus (64, pelanus q. v. 93) spuol-o t -a (Sm., Gf.). spuel (11, 19). spoele (20). sbuole (104). hd. spuel sim. webe-sp. (17), -scheine (8), -schin (9). spuelpijpe, spoilpijp (147). hd. weber-, nd. weuer-spole, hd. -spule -spul, -stul (7). wàfelspulin (Das.). eyn weuers spoyle (132). eyn schwenten o. dm6, dussel (Fris.), druß, dissel, knittel (126). p. inguinum der schlier (112, 116, V. a. 1618. cf. Fr. 2, 198, Sm. 3, 457). ni. bult, clappoire (116). *Panusus spule (t) webe schere (17. cf. prc). *Panxilenus v. Panselenos. *Panxillum (st. paux. häufig) luttik clene (23). *Paonisare v. Sustentare. Panego^ risare. Papa hd. eyn bab-ist (5, 8, 133), -est, -st, bobist (9), bapst, pap-est (18), -st (66), pabst (134), pobst (20). nd. en pa- wes, -ues, -uus (11), -us (99), -es (132) ; pauwes t paiss(147).stathalter cristi (65). *Papaeem (acc. aus bombax, pCfA" Paxi) v. Bissus. Papagallus papagay (91). *Papa- v. Papho-nista. *Papapir-ius, -us v. Papyr-ium, -us. Pap- v. Par-apsis. Pa-, pap-pare {puerorwm ) pappen (20, 4, Fr.). papen geden (8b). sugen (20). hd. smeczen (mss. mog.). schmatzi= gen (6). atzen (75). kindtetzen (74). *Paparista papir macher ( 1 ). Cf. paparius locus vbi papirus crescit &c. (67 &c. i. q. papir-eus, -io q. v.), aber auch ortus papaueris (75). *Paparins v. Papyr-eus, -ium. Pa= parista. Pa-, pap- (uob) -pas, -pus (74) i. pinguis (68 &c) ; g. -antis die vele on= nutlick callet (147); i. gnartio (st. gar= tio X gnatho?) qui circa culinas pa= pando incedit, t pedagogus ( Br. ) ; g. -atis gr. genus lini &c. (Br.) ; i. pedk= gogus (74, 75, 110 &c). lecker-hafft (110), -zant (132). feifòt (7). zuchtmeister (74, 75). lynen doick seer wyt ind kleynlick (147). *Pa-, pu- (76) -patilis (^jisc«s, i. saxa= tilis) steckling (75). Papatissa zuchtmeisterin (74). *Papatu-m v. -s. *Pa-, pap- (nob) -patum, t papisma (74) hd. nd. kinder-spise, hd. -spyfi, -speis (134). kinders spyß (nob). kindes= speyse, pepp, papp (74). *Papatus (cf. prc.) peppe (9). Papatu-s, -m (8) hd. babi- (5, 8), bobi-(9), bob-stie, bab-, bap-stum.-stkum, pabstum (134), babstes tlium (68), bajDSt= heit (67); babes-cheit t -tume (133), -tum (152); deli babst ampt (17). nd. paue- stige ; paußheit i paeßdom (132) ; pais= dom (147). Pa-, pò- (94) -pauer, pauar (76) hd. mahen (msc. 4, 17, 50d, 74) ; m. -samen 0. leyn (66 &c). maynesam 0. lyne (152). magen (1, 50d). mon (4). man (23). mag- same (93j, -sam (7,8, 134), -sat (no), -somkraut (Das.), -soum lyn (68), -sam lyn (69), -lyn (13), -ole (95), -ol (134 Mrg.). mage saeme (20). mane-sam (133), -cop (85). masem (16, 18). mase- (5), ma- (16) -same. maen-saet (20), -sait (132). moin= sayd (19). mangk saet (97). mancop zaet (11). velt- (Sum.), oli- (104) -mage. ol-mag (6, 110), -magen (74), -kolben; magol t mauden (75). ol-machen (1), -mag (67). elmagen (91). oley (5b, 99). lyne (67, 133). ags. popaeg (94), papoeg (136). velt- , p. syluatieum wilt-mago ( Gf. ). palpaueri albi, nig-o, -er (146), -ri wis-, swartz-magsam (87a, 146). *Papaueralis hd. ni. clapi^errosen, ni. wilden huel, hd. wildmaen, glatzen (ne). Pape (i. audire ammirantis 5) hore (5). bere (23). hoy (22). hy (126, Das.). sune (99). anumberdumbundname (74). numer dfimer amen t hilfl' maria (7). wunderniße (8, 9). wonerniß (17). *Papericius v. Papireus. *Paperum v. Papirum. *Papigegi eyn sedich (17). Papi-, papil- (3), pampi- (102, 121, Sam., GÌ. Trev.) -1ÌO, pap-ilo l -ilici (136), -ulo (94 , -ileo (v. legia), pal-bo t -pò (q. v.) (i. auicula Br. , au. puerorum 100 &c, tentorium) vival-dera (121), -tra (gì. Tr.), -tere (Sum.). vyv- (7, 20, 132), vif- (76, 110a), fyff- (64a), feif- (91), veif- (1, 3), feiu-, vlg. zwif- (75), pfyf- (64b), piff- (6), zw'eyf- (66 &c), zweyv- (8) -alter, pfeyff- (1), zwiu- (100, 102), zwev- (9) -alder. pfeifhol-ter (Das.), -der (126). pfiffholter (Fris.). zwifel-der (21), -er (18). czwifeller (17). pfiffolter (uobe). zwifolder t fledder-musche (152), -mus PAP (8b). fledermaufò (66 &c. , Nemn. )• ein molken-diep (4), -dipt (3). milchdieb (Fr.). ags. fifaldae (papili-o 94), ucual= dra (-ci 136); butur fliog-ae (94), -0 (136). eyn botter fogel (10). eyn boder fegel vnd sweben (-er?) ind slaff (5). en botter- (22), better- (23), somer- i pelle- (109), sommer- (20, 132), summer- (110) -vogel, -foegel (20). en twevoldige (sic) t en tiwit (23). eyn kiuit (22). coppel, weyfalgher (107). ni. capei- tken (107), -leken, vlindere, pellarin, boter-vlieghe, -schijte (116). pap-agei (13), -iei (10). die des auentz na de kertzen vliegen (132). geselt (l) fuersteller (17. cf. feuer-falter t -vogel id. Nmn.?). hd. zelt (7), ge-z., zal (6). eyn tympt (5). tenten (132). paulu-nen (182), -ne (10), -yn (13). pauelun (99). Papilla (i. caput mamille) eyn heupt an eyner brost ader meni (17). wertzen (76), das wertzlin (110) an der brust. hd. ein wartze (10), brust -w. tutten wartzen (1). eyn ciczen wartz (5b). dutwerz-lin, var. -el (pi. 64). tuttispitz (93). memmentipken (132). *Papillare pappen (79). *Papil-lio v. -io. *Papiluus (st. papyrus) ags. ilugsegg (94), i lug seg (sic 136). *Papin - a coecken ; -arius tor e. hoerende (147. aus pop-, cf. archipa= pus?). *Papinus v. Pampinus. Papyrus. Papio (gì. m.) nacht-, hunds-, affeii-, ber-wolff, babuin, pauion (no). *Papircus v. Papyreus. *Papyr-eo v. -ium. *Papyr-, papir-eus, -eus (69), -ius (75, Br.), -rms (76), -icius (9), pape- (67, 133), parpi- (76) -rieius pap-irich (68, 132), -yerlich (ii0b), -irin (75). ein ding das von papyr gemacht ist (noa. vas de papiro factum 69 sim. i. q. pa= parius 67). semdein (9). *Papyr-, papir-ium (103, Gf.), -ius t -us (74), -io (74 &c), -eo (8, 132), y. -onis, papapirius (74) (i. locus l vas &c, i. pap-ireus 69 &c, -arius 67) da byntzen wachsen (110). dair byesen wassen (132). binizahe (103, Gf.). papir- (8), semd- (9) -echt. ain bintzen vas (76). rorach, ror-, sebde-gewechst (74). *Papirnus v. Papyreus. *Papirotum (i. magnum vehiculum 76. aus petorritum ?) en grot schep (23). Papi-, pape- (94) -rum papir (9). ags. eorisc (94, 136). Papy-, papi- , bappi- (76),bapi-(64b), papapi- (147) -rus ì. rnagnus iunctus marinus (76) ; corrosiuus (147). (cf. papy= rium, mueus, iuncus &c.) hd. semida (Gf.), semde, sebede (74): eyn mere seme ruer (17). schobrisch (cf. schoberling Nmn. \u. riseh) czenn (aus semd ? 1). sehaf- riet (147). hd. nd. ror; pap-ier , -ir, -pir (8, 74), -eir (Fris.). hd. bap-pir (6, 67), -ier, -pier (133), -ir, var. -eir (64); babyer (152), bintz, pinz (105, i4i), mer-p. (75). nd risch i bese (23, 109). byese (132). biffe (99). roreblat (papinus? 24). *Papiscus (cf. priapismus) ragwurtz (74). *Papisma v. Papatum. *Papo, g. -onis i. sonus quem faciunt PAR pueri in comesUone (76). kindergedone so sie essen (74). srneez-unge (8, 9) -er (9). Paponius (i. ebri-us, -osus 1. q. pa= pinus 76) ags. drunken (GÌ. Aelfr.). *Pappa v. Erigeron. Pappa peppen l kindsmuß (126). pappe (109). pap (132). Pappare &c. v. Papare &c. *Pappas v. Papas. Pap-pus, -us (91), -pa (v. erigeron) creuzwurz, eidbrest, mettensommer (Ki.). distelbluo-st (Das.), -m (91). ni. stuyf-, monnickhooft-ken (116). Papul- v. Popul-. Papula {cf. pup-, pab-, -pust-ula; pe-, impe-tigo; earbunculus) geswulst andem haubte ; risemen vnd vlecke (4). ein klein geschwer (110). rot grinth t warczelen (3). der rotte grint ader ein werczel (4). rote kindsblaterlin l rote (pi. 115). pletter-, ayfò-leiu; rotergrindt (74). blader (5, 23). hd. pia- (66), bla-, blo- (9, 17), blau- (67), blat-ter; warcz. brust blaeder (20. : papilla), brost- (19), borst-(ll) -bladere. zittermal (126J. ags. teter i spryng (i. pustula(94, 136).mas= schere (108). pi. mass- 109), ni. mas-, puck- (116) -elen. ni. houtsmeede (116). Papul-entus l -osus (Br.) bloterecht (8, 9). voi geschweer (68, 110), swerkens (132). *Papulo v. Papilio. Papul-osus v. -entus. *Papulum (st. pabulum) grot der swyne (22b). *Papus v. Papas. Pappus. -Papho-, papa- t pharapho- (74), parapho- (gì. m.), raropho- t peran= pho- (147) -nista (aus uapacpcovtotVjt;) en sank mester (23). gesangkmeister ; singe-r, -rin (74). der sengher meister; rar. voir-s. (147). Par hd. nd. gerade. hd. geraide, glieli, gleich, eben. nd. rade, even ; eyn par se. seho (22b). gelidi i effen (132). zim-, gebur-lich, einhéllig (88). Para prp. hd. nd. by. hd. bey, bin (7). *Para sbst. (st. pala? i. apparatus Gì. m.) schu- (20), schuuf- (11), schoe (19) -fel. *Par-a, t -ra i -us (Ki.) ein vngluck vogel (Das.). parrà ags. colmase (94a). Para-bata(Gi. m.),-batha (20), -buta t -bita (19), -beta (66 &c.) (i. cupidus, aus Tiapafidi-Qq hd. giri-g, -ck, -eh (19, 20); gridi (20), geyrich (66, 70, 151), gerig. Parab-ola, -ula, -eia (133) hd. nd. by-spil , -spel , -speli (132), hd. -spele, -spiel, -speil (8). biespille (77). pey- (1), bei- (134) -spil. nd. by-spuì (11), -spreke (22b). glichnifì (65, 75) der wort (75), der verspottung, i einliclikeit in betiU tnng (65). Parabole salomonis das pucli der sprudi o. der peyspil (1). *Parabsis v. Parapsis. Parabula v. Parabola. *Parabuta v. Parabata. *Paracar-axinium luginare ( Gf. ). -oximus ags. flaspenig (gì. Aelfr.) i. q. -aximus fal$us vummus (Gì. is.). PAR 411 *Paracella v. Paratella. *Paraeis v. Parapsis. *Paracidas v. Parotis. *Paraeit-a, -us v. Parasitaster. *Paraeleta v. Angelica. Para-cletus, geco, -clitus, -elytus (i. flamen l pnewma 1) heiliger (1, 16), der heilig(i6), de hillighe (23) geist. ha. nd. tro-, troe- (68, 132), dro- (8, 21) -ster. en vagliet (23). eyn faut (5). go= tes sun (9). wyt oder g. son (8). ftìr= sprech (65). anroeper (147). *Para-clitus v. -cletus, -liticus. *Paradaxum v. Paradoxum. Paradella v. Paratella. *Paradi-ata v. -ota. *Paradi-cia, -eina v. -gma. *Paradi-cta v. -ota. Paradi-gma, -eia (18), -eina (21), paranigma (74) hd. ret-sel, -nifi (20). nd. reetsel (11), radelse. rednifì (7). roth= nisse (18b). rede (132). hd. seltsam r. (68), s. furgab ; verborgen r. sim. , oder sin (8, 9). eyn redder sin (21). rede-lsen (133, 152), -lscben (19), -lse (13), -rs (18), -rse (17). rat gerade (5). ratsal (8). rot= sani (9). erschrockenliclitzeichen (74). . *Paradi-ota, -età (76), -ata (75) i. globus qui nascitur in aure t iuxta aurem (4, sim. 75, 76. cf. par-otis, -odontis, -adionium prope baltheum Pap.) dm (5 bey den oren , vlg. buel ( 75 ). ein heid druzse (4), lieidrus (3). kugel die in dem or 0. dabey wechst; parrocida k. die in dem mund w. (74. cf. parotis). Paradisicola i. paradisi incola (Gì. m., kì.). capelle, vorgebaude an einer kirclie (Ki.). Paradisus hd. nel. das, dat parad- os, hd. -i6, -ejù (66). msc. hymel (8, 9). fem. ( i. hortus amoenus gì. m. ) lust-ige stat (9), -lidi stat (8), -barlicher gart, g. des wollusts t der wollust (65). irdi= sche geystlieli leben (8). *Paradontis ( st. parod. ) bilderge= scliwar (Pict.). Para-doxum, -duxum, -daxum (6) hd. nd. wunder. hd. wonder. para-doxa i. vana gloria 110 &c. ; -duxa ». iuxta gloriam (6, 17). Parafern - alia , -um , parafrenalia (6) hd. nd. brut-, braut- (134, I5i), brewt- (4), bruyt- (132), brude- (152) hd. -gabe, -gab, -gaben, nd. -gaue, -gauen. gerede (19). *Parafragus v. Paragraphus. *Parafre- v. Parafer-nalia. Paraganda (Er. cf. Gì. m. 5, 142) mantel, getzierde eins mantels (74). Para-goge, -goga, -toge (6) hd. eyn czuhauf-, zu liaft zu- (6), czusamen- setznnge der bucb-, bu-, bo- (6, 18) -sta= ben, -stabe. nd. en to hope settinge der boestauen. Paragoria (Br. &e. st. pareg. ) ein milterunge (no), senfFtnmtigkeit (68), sachticheit (132). Para-, pare- (9) (cf. pane-) -gori= sare senften (9). senft (68, 110), sacht (132), milt (no) machen. peragoriso »'. litigo (76- st. mitigo). Para-graphus, -grapuhus (76), -fra= gus (6) hd. ein zei-ehen, -gen (21, 67), 52 * 412 PAR PAR PAR -ger ( 18 ) ; z. von einem puncten (no), z. vau eyne punt (132), z. o. ein großer punct (68), z. des gemercks o. merckung (75). großbustab (21). bybrieff (65). pa= graff (5b). hantfeste (3). nd. en te-, tey- ken. Paralell-e, -a (pi. Gf.) i. linee t cir= culi eque distantes sicut sunt tzwe wagh= ensporen (132). finfringa (Gf.). Paralellus pilde der sunnen im ge= wulcken (74). *Paralesis v. Paralisis. *Parali- v. Parasit-aster. *Para-lymphus, -linpha v. Para= nymph-us, -a. Paralipom-enon , -inon (76), liber piralipomeron (1. X hemera) puch dei- tag ( 1 ). buch der auder wutunge (5. st. -weitunge), vnderweisung heim= liclier ding (75), widerumb sagung^der ding die da sind vnderwegen behben t vberhupfft sin &c. (65). Para-lisis, -lesis (75) hd. die, dy nd. de gicht, g.-suke (22). ghieckt (11). geicht (19). githt (20). gith (49c). hd. daz ge= gicht, gaicht (a aus e vero. 18). gegich (21). vergicht(l). gichtig (9). schlagsucht (75). der schlag 0. tropff l lamine des leibs (Das.). lam (111). parali (93. cf. ob. 1184). parlis n. (77b). Paralysis {cf. herba p.) schlisseU bluom (fios 91 dm.). Para-liticus, -clitus (64c) (cf. clini= eus) ein lamer (65, 110). beterise (Sum.). betrys (110). bettrifi (76). bedtrieß (65a Mrg.). petriß (75). pettiriso (Sm. 3, 132). en gicbter (23). hd. eyn g. (67), gichti= ger, suchtiger (68), ge-s. (69, 134) mensch. gichtiger (5). ge-g. (74). eyn gicht-such= tiger (5), -priehig (64c) , -bruchiger (65). gichetsuh-, troffslaeh-tiger (74). veigch= tig (1). yetick (19). eyner den datò ge= gicht bricht (17), der da hat dye sucbt (se. paralisis 21). gelidbruchig (64). crup= pel (8b). barlesuchtig (Ob.). Paralogismus bedriechlick rede off die beworren ind dodi tot beyder mey- nongen bewijslich is (147). ein betrogne rede (no), mg-, straff-licheit, lustigkeit (74). Paralogizare v. Paloysare. *Paran v. Pharan. *Paraneuma (cf. neuma) hd. sufi gesang sim. soesse (132), sote (23) sanck. *Paranigma v. Paradigma. Para-nympha, -nimpba, -ninpha (93), -nypha (5b), -linpha (21) (i. pro= nuba 74) braut (134). praut (1, 74). hd. nd. brut, bruyt (133). der bruto, frund (110). der bruyt bode off vryent (132). bruthuo- (93), prawtwar- (74) -terin. Para-nymphus, -ninphus(93), -ny= phus (5b), -lymphus (21) (i. pronubus 74) bru- t tru-tebote (Gf. ). truchtink (Sum.). preytigam (1). brutegom (5b). brude-gam (5, 23), -gem (21). brut-huo= ter (93), -bot t heiratzman ; bot des brutigams vnd der brut; werber der heirat zwischen der brutschafft; pi. heirat-, hochzeit-leute (75). ein brutgams botte (110). eyns brudegamfi bode (132). kamerer t bode (20). brut diener (8). brawt diner (9). prawt-egam, -gam, -rnacher, ee-m., hochzeitman (74). iun= chere (99). ein vertruwter t ein huter der gemehelin (65). *Parans v. Kegan. *Parapilio lecker (79. cf. parasitus). Para-psis, -psys (nob), -bsis (23), -bsides (94), -psidam (136), -seis^-ssis (GÌ. m.), -CiS (122), -SÌS (110a, GÌ. ,m.), -xis (11), pera-psis (147), -bsis (gì. m.), paro- (88, 91, 125, Das.), papa- (Twinger) -psis ( aus Tcapot]^?) izinari; ezzihf'as; sulz-faz i kar (Gf.). kar (74, 93, Tw.). kaar (Das.). hd. naph (1, 5), naphe (133, 152), napph (125), napff, naupf (8), napft (49), naff (13), nappe (10). hd. na. nap. eyn holuntern nap (19). disch t fladeren nap (11). essen geschir (65J. eetvate (147). koppe (21). schussel (88, no, 132). viereck-sch. var. vierecket schissel (64). scotele (99). krausen, teler (74). bry supp (88). ags. gabu-dan (94), -tan (136). gali, platel (122). *Parapsita v. Parasita. *Paraptus (cf. parapsis en vor hor- net (st. ahorn-V) nap (23). *Parapharagaraus (i. carobeus) gali. seuron (122). Para- v. Pa-phonista. Parare hd. machen. nd. maken; drade m. l reden (22b). be- (132 &c), gè- (17, 99) -reyden. ha. be-reiten, -rau ten. renchen (reuchenV); wiln haben; u'keuten; beczeycheu (17). zieren (20). Parasee-ue, -pe (5b) tag der furbe= reytung der osterlicher spyb, var. oster= lichen speyli (65). der gude ffritage (5b). gueden vridach (11). gutfridag (99). der kar-fritag (75, 110), -freitag (134). Paraseis v. Parapsis. Parasi-aster, -eator &c. v. -taster. *Paraside (i. preparatici, aus para= sceue) beraitung (74). Parasynanche kader i utwendich halsgeswer (Chytr.). Paras-is, -sis v. Parapsis. Para-sita, -psita beckersche t spijl- wijff (132). eyn wyb (110). Par-asitaster , -asiaster, -asiastes (67;, -aliaster (68, 110, 132), -asitator, t -astinator i -stinator (75), -asicator t -asieus (74;, -asitus, -ascitus l -eisi= eus (76), l -acitus l -acita l -asitulus (147), -apilio (q. v.) hd. nd. lecker. eyu schußeln-1. (17). wuster 1. (75). nescher (8, 9). spiliman (127). schmorotzer (91, 126, Fris.). schuzelspòler (Sum.). teller= schlecker (Fris.). (-situs untersch. von -liaster lecker) der sich zu der schus= sei setz i. ein leckerer, var. lecker, der sich mit schmeichlery zu tutlet das im der buch voi werd (110). zu= titler ; federklauber; ia herr (91). leckart l eyn pluymstricher van eyn lecker maeltzijt (132). plumenstryker umrae eine leckerlike màltyt, hd. veder streicher (109). l'auler grassiger bube (75). tischgenosser (74). ni. schuyfel-aer, -schappraeye (116). *Parast-rata (147), -ates (nauis) ags. msestwist (94a). des scheeps holter dair die mastboem an gevestet is (147J. Para-tella (87, Ki., i. lapacium aeu- tum 24, lapathus gali, parelle Gì. m.), -cella, cf. -della (anethum siluestre GÌ. m.) hoip lattich ( 19 ). huß-schleck (68), -wurtz (110). huyftloeck (132). wil= der ampfer (kì.). kleta (87). Paratio machung (75). *Paratiua en ghebuwe uppe deme graue (23). *Paratoge v. Paragoge. Parator macher (75). Paratrimma ((/. bubo) wolff t ar6- w. (Das.). wethum vom reiben l der kipparß (Alber.). Para-, ara- (sic 104) -tura garawin (131). harauvi (sic I4i). garue (104). Paratus hd. nd. bereyt. nd. rede l be-r. (22b). reide (77). *Paraxis v. Parapsis. *Para- v. Paro-xismus. Parazo-nium, -mum (110 &c.) eyn meli an dat gordel (132). ein messer an dem gurtel (110). weidner (135). waad= ner, stosstagin, ni. stootdeegen, poniaert &c (116). *Parbreduna (aus paraueredus cf. paledrus &c.) sparurit (104). (wetterau. préfrit n. pr.). Parca (i. letum i fatum 1, pi. fata 141. 142, facta (Gf.), furia infernalis, mors) tot (5b). tod (1). de dot£degaye (jahe) dot (23). steffara (Gf. 6, 662)" pi, ags. uuyrdae, burgrunae (94, 136). sce= fentu (141, sim. Gf. 6, 454). *Parca v. Perca. Porca. *Parca (nauis) v. Barca. *Parcanus v. Parchanus. Parce kerclich (20, 65). Parcere hd. nd. schonen. vir-sch. (19). schon (17). schoen (132). beschowen (22). vberseheu (7, 65). sparen (110, 132). spoeren (11). hd. v'geben. nd. v'gheuen. abbrechen, karck o. sperig sein (88). *Pareialis &c. v. Partialis. Pare-, seltener pars-, part- (22, 23) -imonia sperlich o.meßekeit(8). kerklich karckheit l messikeit t phlogunge (9). m. in essen vnd trincken (110). kercklich plegunge (l) der spisen abbrechung(17). a. spyii vnd drancks, i kuscheit der spyii; messig a. I vernuufftig karckheit gegen jm selbs (65). speis abprechung (1). nuchter-heit sim. , -keit (18). noch- tern- (23), sober- (132) -heyt. nodi noch- tikeyt (22). *Parc-, part- (23) -imonieus, parsi= moni-cus, -aeus (1), -us speis abprecher 1). hd. nd. no-, hd. nu-chtern. hd. nie- 67, 76), nu-chter. sober (132). *Pareisicus v. Parasitaster. Paratas hd. nd. karcheit (5, 23). hd. karck-, karg-, czey- (21) -heyt. kargkeit (152). kaericheit (132). winczigbruchung (65). kranckeit (67. aus karckheit?). urecheit (99). Parco- v. Parti-pollex. Parcus kar-ig (77), -ich (11, 20), -ridi (6), -eh (13, 23), hd. -ck. -gk, -g. kaerich (132). nowe (23). hd. ge-n. (67), -nauwe. gnauwe (21). gnau (13). gnach (6). vnmilde (22b). girich (8b). abbruchig l kundig (126). kyndig (no), gswind (75). ein zeher &c, sed in cono spar= hafftiger (65). Parcus i. circulus parck (147, Kil.). kreytz (147). warande (Kil.). *Parcha v. Parca. PAR *Parch-, pare- (75, alph. 66 &c. ), parg- (4, 66 &c), barg- (5b) -anus, parch-onus (76), -andus (1) (i. bombiei- nus, -us, -um t bombacium 75, ba= bismus 76 , umbasius t vesta - niea t -rica 74, arbi-lanium 3, 4, -banium l burellus l linisc-enia l -inus, var. -imus i. pannus e lino et lana 75. cf. Sm. 1, 193. Dz. Wtb. 43. Celt. Nr. 280) parch-ant (1 &c), -anttuech (3), -an (7), -am (23), -ent (74), -en (66). pargen (parg. 4). hd. barch-ent (pareh. 4), -at (76, 110), -an (3, 6). -en. barch (70, 151). barck (69, 134). berchaen ì sarroch (107). hd. saro-cbe (67 , 152) , -ck. sardoch t vesteyn (132. cf. fustana). setten (uob). sattin (noa). *Parcherdum (i.prestigium, aus phar- macum?) zober (Sum.). z.-unte (121). *Parchomis v. Parchanus. *Parda (i. genus fistule 4. cf. Fr. 1, 62, 119. 2, 39)'pard-an (18), -ynne (5b, 22, 23), -in (5, 21), -awn l trometen (4), -aun t bumhart (74. cf. tibia succento= ria), eyn phart (7). eyn grosse pfeyff ; schalmey (74). Pardalus (auis) puluier, ni. pluuier (116). *Pardix (si. perdix q. v.) repphun (19). patr-isekin (20), -ijsken (11). *Pardo (piscis cf. barbus, parus) barb (Gf.). Pardus (cf. barbus) ein boß thier (65). hd. nd. pard. parde (5b, 102). hd. lebart. *Pare-a, -as (kì.) backenschlang, von marsis vnd theriakskramern baron, buba, serpagerina genant (uo). Pareetatus v. Hirquitallus. *Pared-rus (74 &c), -us (74, 120) (i. equus vilis 76, distortus 75. cf. palafre= dus&c.)pha-(i2i), pa-(120, Gf.)-refrit. en snode pert (23). seheußlich phert l sch. roß (par-, var. pal-edrus 75). poßpferde; diener (74). Pare- v. Para-gorisare. Paren-s, -tes (9) hd. nd. eld-, ald- (13, 21, 132), alt- (18), elnd- (8), old- (22), hd. elt-ern. elde-r (20), -ren (9). die alten (7). aelder (lì), vatter vnd muter; ptc. gehorsam (110). tele-r t -rsehe (78). geuolgig (75). Parentare gesleechten (19, 68). von den g. (68). geslethten (20). vor eldern selen oppfern (9). leibfall begehn (135). Parentela hd. ge-slechte, -schlecht, -scblàcht (134), -sletbte (20), -slicht(17), -sliecbt (21). sclechte (13). nd. geslecht. mageschafft (20). Parenticida morder seines vatter 0. muter (75). der v. 0. mutter todter (116). Parent- v. Par-icidium. *Pareo (cf. parea) i. serpens in cauda ambulans (76). en slange de uppe deme sterte gheyt (23). Parere(par-io und-eo selten untersch.) hd. gebern, ein kint g., kindeln (9). nd. en kind geberen (23), telen (109) ; winnen (11). kinder-w. (20). hd. nd. arb-eiden, hd. -eiten, -atten (6). erbenden (21). hd. geuolgig (75), gehorsam, vnder-ton (9), -tenig, nd. -denich, -danich sin. hd. nd. erwer-ben, -uen. gesteen (9). erschinen, furkummen pareo (65). PAR *Parest-us, -is (cf. pronesia, per= nestus) i. remultum t rudens, leyne t zugsail (74) ; habena t sustinaeulum, line t lang seil, 1. schitfseil (75) ; rnagnus funis natarum (75, 76. st. naut.) enkabel (23). *Par- v. Pari-etaria. *Parganus v. Parchanus. *Pa- v. Pat-riaster. *Paricaria v. Parietaria. Pa-, pha- (q. v.), par- (65) -ricida (i. qui paventerà occidit t similem sibi 66 &c. xpar; cf.sq.) gesellen-, freude- (sic), vater-todter (74). ueteren tuter (6). manslechtig (9). manschlechtig sins gli= chen (65. X par!), glicher mitmorder (paricida 75. ebenso !). lant-laufer l -ver= reder (10). patricida t parricida vatter= toder l lantzverrater (93). Pa-, pha- (q. v.), par-, pat-rieidium, t paricida (66, 110 &c); pari-, parri-, t parenti-cidium hd. vater- ( 17 ) , fal- (? 5), veter- (133), feter- (21), vetter-lich dotslag sim. nd. vederlic dotslacb. tod= seblag vatter vnd (68), von vatter oder(no) muter. doetsleger van vader ind moder (132). manslabunge (8). patr. hd. dez, des vad-, vat-, va-ters dot-, doit-slag, todtschlag. eyns vatter dot slack (18). des vaders (23), vader (22) dot slach. manslechtig (9). paricidium glich mit morderey (75. cf. prc). *Pariele (cf. -eia Gì. m. ; o. v. dica) rechenzettel (Ot>.)- *Parieulum (^parix) meysenkar (77). *Paridaria v. Parietaria. *Paridis (aus Paris) ebrecher (74). *Parienna v. Parietina. Pariens geberende (110 &c). *Parient-ene, -ina v. Parietina. Paries hd. nd. want. hd. wand. p. eementicius ein dreck- i weller-want (125). 'Parieth v. Paris. Parietare, t dis- t ex-p. (147) want (68), wech of w. (132), weg (X vias) 0. wend (110) machen. muyre of want af to breken (147). Pariet-, parit- (24 &c. ), parid- (i. pedieiados 24), parie- (74, 85, Sum. v), paret- (23) -aria, perieilia (12) (i. vit= reola q. v. 125) hd. tag, tak (Sum.), dage (17), dadi (12, 24) vnd nacht. n. vnt dag (85), vnd tag (153). dropwort (24). trauft= wurtz; st. Peters- t glaß- (73), maur- (116 &c.) -kraut- ni. parietarie, glaescruyt (116). Parie-tina, -tiua (68), -ntina (75 varr.), t -una (129, 147) -ntene (pi. 76) (i. parietum ruina 75, 129 &c. ) vnge= dacte want (8). vndedacht wank (sic 9). eyn huß on (110), on eyn (68) tach. eyn huyß sonder dach (132). der muyren of want nedervall (147). want-prueh o. -falle (75). vnwerhafftig gepew (74). *Pari-fari, -sari (20) gelijch (20, 68, 132), glich (19, 110) sprechen. ghelike spreken (11). Parificar-e, -i v. Equipollere. *Pariformis hd. gelich-, glich-, gleich-, nd. ghelic-formig. glicher tbrm (75). Pariformiter (GÌ. m.) gelich formig (68). glich- (no), gelijch- (132) -lich. Parilis hd. gelich, glich, gleich. nd. ghelie. PAR 413 Parilitas gelicheit (20). die glyche (65). *Parillus (bar. gì. m. cf. Dz. wtb. 47. bm. v. barel) parili (93). *Parimas (r aus x?) laib (Gf. 4, 1111). *Parina v. Parma. *Pariodus v. Periodus. *Pariopagita v. Ariopageta. *Paripothetici v. Peripatetieus. *Parisalta slunt (104). *Parisari v. Parifari. *Parisculus v. Paristulus. *Pariscus (cf. questor) roeper die veylynge oproept (147). Parisius (citi.) hd. pariß, bariß (6). nd. parijs (67, 132, 147). peris (86). *Parisoma (aus peri-psemaX -zoma) quast i schale van appel (11). quest t schede (19). *Parisonare glijch luden (20). *Pari-sonus t -tonus glich, gelijch (132) senger (110, 132), gesang (68). *Par-istulus, -istullus (75), -stulus (76), -istulos (3), -isculus (74), -istula (5b), pitri-seulus (8, 9, 34, 84, 102, Sum., Gf.), -eus (11, 19), petri-tus (75), -scus (23), -sstus (18), -culus (104), puris- culus (^7), -tus (109), l pistrieus (74) (auis, i. re-, -ro- 1 -gulus : parix cf. meisenkonig regulus Nmn. , bi-, l vi- triseus l britiseus (Gì. m. ; petr. i. rex auium ; par. animai i. saleinon i miapo X eunieulus! 75) kuninc (84, sim. Gf.). ein konick(3). chuniglein (2). chuni-clin (102), -glin (104), -gel (1). kung- (34), kunge- (7, 67, 68, 87), kunig- (66, 69, 74, 110, 151), konge- (8), kone- (9) -lin, -lyn (9), -lein (66, 74, 151). kung- (70, 134), konig-(4) -leyn, -lin (134).kuningil(Sum.). kiingele (Fris.). hd. king-li (76), -le (91), -ein (18). kung-li (6), -elgin. kongelchin (17). kangilgen (5b). kungel (par., petr. 75). kignick (18). czunekonnyck (19). zawnslupffel (pistr. 74). eyn netel-kon= ningh (23), -konninc paristolus; winter koninc pitrieus (11). gelegose (109. cf. curruea, erueus). spieristus (auis; herba sic 20) guldammer (19). gellegrasse (11). ghelewurcze (20). *Pari- v. Parie-taria. Paritas gerade-keit (5), -icheit (23). hd. glichheyt sim. Pariter hd. mit eyn-, nd. mit en-, midden- (18), bit eyn- (18b), wir ain- (76) -ander. hd. glich. nd. ghelich. gelijc- i sement-lich (20). *Parit-or, -us v. Raeator. Pariturus geborn (10). *Pariulus v. Paliurus. Pari-us (i. albus 76. sim.), -lapide (est vna dictio 76) eyn wijß marm-or (132), -er (68), -el (no) stein. Par-ix, -ux t -us (Gf.), -rax (Bosw.), -ula (Hpt. 5, Gì. m.), -rula (94ab, 136), -ieth (i. mas-, masi-lingua Pap. cf. para, masigna) , petrix (i3ib, 141) (i. capula 75) hd. meis-a (i3ib, 141, Gf.), -e, -el (75); meize (9, 100), meyße (13, 66, nob, 151), meiß, meis (34), mais (45), mayß (1, 134). mes-e (11, 23), -eke(22). ags. masae (94, 136, Hpt. 5), hice mase (a wren Bosw. X,pa ginarius &c. Br.) hd. nd. ydel t v'genc- lich, -lic. verderflich (147). Perfundere hd. nd. be-, durch- (65), v'- (17, 75), uber- (20, 65) -gießen, -giißin (19), -gifien, -gieten. Perfungi gebruchen ; verstor-en t -t werden (17). Perfusio (cf. profusio) hd. be-, v'- gießunge sim. nd. beghetinge. v'geßunge (133). eyn sopff (18). en soppe (23). *Per- l ef-fusor vergiesser (75). Perfusus hd. be-, v'-go6en; v'geßen (133). *Pergalium anemoneroßlein (143). PER *Pergalum hochepan, wart-, saltner- hutt (74). *Pergam-a v. -us. *Pergam-enista, -ista (75), i -enarius t -enifex (74) eyner der da macht per= gimen (17). pergament-, perrnent- (68), bennent- (76) -macher (68, 76, 110), -me= cher (132). pergamen-er (5b), -ter (75), -twer (77). perm-enner (18), -eter (22b, 74) , -unter (23). hd. berm-enter, -iter (5). puechfeller (Sm. 1, 146). puchveler(l). Perga-, pergu- (17), paga- (147) -menum, perga- (22b 99), pir- (75b) -mentum hd. nd. perga me-n, hd. -nt. pargament (147). per-guinene (17), -mut (74), -met (22ab, 133), -kemeut (99). hd. pi- (75), bo- (67), be-rment. berm-end (93), -Ut (21). *Pergam-ista v. -enista. Pergam-us, -a sg. pi. (i. edificio, troiana quasi per ignem et mulierem de= structa a pyr i. ignis et gamos i. mulier Br., a pyr &c. et gama i. muliere 76) hd. eyn berg t stat. hd. nd. eyn, en stad, borch. eyn stad dye verderbet wart von fuer von eyner frauwen wechen (17). Perge gang hin (65). *Per- v. Peri-genesis. Pergere hd. nd. gan. hd. gon, gen, geen, varen, furen (4); wande-rn, -In, -len, -In; vorthawen (125). *Pergo wyrten (16). Pergula (i. parua famulo, no, sim. Br. cf. proeestrum) gang, letner, laube (88, Das.). erck-er (88), -ner (114). ein pograten (cf. steier. pougrat Breterboden uber dem Ofen Frommann Mund. 2, 348 ?) ; porkirche (125). furspitz an einem huß, soler (88). Pergula ì. fam-ula (Br.), -ilia ge= synde (147)*. Pergulum ein laub (110), leuue (132). *Pergu- v. Perga-menum. *Pergus v. Pyrgus. *Perhendi- v. Perendi-e, -nare. *Perheim-is, -es, selten perennis hd. nd. ewich. hd. ewig, ebig (17). daz an= hebit vnd virget mit der zit (8). *Perh-, selten per-ennitas hd. ewi- cheit, -gkeit. Perii-, selten per-enniter ewic- (20), ewe- (132) -ìich. ewig- (no), ebig- (17) -lichen. Per-, t ex- (75) -hibere vir- (20), or- (99) -kunden. hd. be-zugen, -zewgen (9), -wisen (8), -weisen t er-bieten t -zeigen (75). geben (65). *Per-, t ex- (75) -hibitio der wei= sung (4). verkunde t gezuch (20). erbie= tung (75). *Perhibolus v. Peribolus. Perhorrere ser schuen (8), schewen (9). Periarehon v. Peridiareon. *Peria- v. Perie-rmenias. *Peri-, pere- (18) -basis (aus Tcspi- fiaaiq x -cpaoi? ) eyn vmb be sprinung (18). eri vme sprekynge (23). Peri-, t per hi- (75) -bolus, peri-bolus, -bolum, -bulum, t -bubulum l -bula= torium (147), -polus (noa), -polum (7) (i. murus interior, de- t per-ambulato= rium, deambul-acrum, t -amentum t PER ■um 147, spaeiatorium) eyn lauffen-de ror (vor? 9), -nig were (17). w. (75), vmganck (75, 110) vff einer muer (75). eyn omganck vp die m. (133). hd. vmb-, hd. nd. vm-ganck. vmblauff (7). vm loff (6). phorzih sim. (G-f.). ein gelender; geremfi; lenen an einer stagen 0. gang (Das.). spacierstede (147). *Perieanum (pi- = pri- ? herba) walt= müter (87a, 146. melitta Nnm.) Periearpium heutle, kifle, hulschen, ni. peele, pucle (116). hùlse; armband (Kì.). ^Periei-a, -da v. Peritia. *Perieilia v. Parietaria. *Perielides v. Perichelides. Perie-litari, -ulitare (18) (cf. perire) hd. nd. schaden, scheden (1 bis) nenien, neymen (3). hd. schad sein o. werden (75); v'-derben, -terben (8), -geen sim.; virgene (19); v'- (9), ir- (8) -trinckin; vrais dulten (reg.Ben.).wrf. v'-gaen, -deruen. Periclitatio verderbung (75). Pe- v. Pi-rieudium. *Perieulitare v. Perielitari. Perieulose (i. damnose) verderb- (75), sched- (65, 75) -lich. *Perieulositas schedlichkeit (75). Perieulosus schede- (20), fer- (77), sched- t far- (75) -lich. schadhaftig (75). Perieulum (cf pauor) hd. nd. schade. hd. schad; schaden in dem waUer (7), sorge, angst, missefal, vngeluck i vbel= frayse i experiment (74), var l verlich= keit (12). nd. anxt, misual, noyt (79), vreese. vresse t angest (100). hd. verter- (151), hd. nd. v'der - bunge , -bnilì i -blichkeit (65), -piniß (17), -ffniß (20), -bnußs (1), nd. -vinge. Peri-ehelis, gew. -ehelides (scribunt moderni Br. , antiqui 76 ) , - chelidis l -eheridis i -stolis (74), i -gelides (76), -helides i -ehilis (75) , -chilledes (5b), -elides (68), -sehelis (93), -scelida (Sum.), -seelides (Gf. , Br.) , -scelitas (acc. pi. ? Gf.), -solidis &e. (q. v.) , preseelides (141) (i. brachiale 74, 75, ornamentum mulierum circa brachia l potius e. crura Br. sim. aus TtsptaxsXi?) hosum l uuipo-, uuibis-h.; nechala; pein-garauui t -uueri t -giuueri uuibo (Gf.). baingrat (75). arm- gerede (75), -czerung (5b), -ring (93), -ror e (74). errnel spanngel (l). spannen (18), spange (23), eyn span spange (22) brachiorum (vgl. die Formen pericheri= des Gì. m.). nestele (Sum.). eynhaft(17), heft-chin (8), -gen (16), -elin (9). eyn brust gurt-lin, -el (65). *Peridiar - con , -ton (19) hirschaff (19). heerscap (11). Aus periar-ehon, -con (147) gr. lat. de princip-ibus et -atibus libri (Br.), Uber oriqinis &c. (76). die van den fursten is (147). *Peridi-ea, -cia(9),-ta(23),-ta°(-tacio ? 17) (est quo pes auium capiuntur 76. aus pediea? X pertica?) eyii ding do man die fogel mit grifft (18). en dynch dar men voghele mede gripet (23). ain klob (76). fogel-clobe (8, 9), -klabe (17), -clawe (sic 8). *Peridie v. Perendie. *Peridona v. Terebella. *Periedita (aus periodica?) fiber, kaltsichtag (74). PER *Periermeni-as (1), -ae (Gì. m.) , pe= riher- (Br. &c), periar-menias (*. liber de interpretatione Br., arestotilis &c. 76) I das puch der gedachtnußs der red (1). von der aufilegung (Das.). *Perifera v. Circumferentia. *Perifex v. Perarius. *Perifolium v. Chserephyllon. Peri-frasis v. -phrasis. Peri- (75), pera-frastes boser vß- leger o. redender (75). ein qwait talicks= man of tollicks (147). *Perigelides v. Perichelis. *Perigen-isis (18, 23), -sis (1, 2, 5b), pergenisis (18) (i. periodus) hd. natur- lich, -leich (1) alder (II. e), nd. naturile older. *Perigorare v. Periurare. *Perigr- v. Peregr-e, -inus. *Perihelides v. Perichelides. Perih- v. Peri-ermenias. *Perillus v. Berillus. Perla. *Perilo-sogia, -già &e. v. Perisse^ logia. Perima v. Parma. Perimere hd. v'-derben, -d. am libe (75), -terben (i4i), -dringen (5b. cf. pe= rielitari), -dilgen t -demben (20), doden, doten sim., slahen (9), pynigen (65). nd. v'deruen. *Perin-a, -ola v. Parma. Perinde daer om (11). Perindie v. Perendie. Per intimarti inspi-, inspe- (17) -rationem mit eyner ynnern manunge (8) , indegen m. ( 17 ) , ynwenigen mo= nunge (9). *Perimonia v. Echinastrum. *Periodare (i. fatare) bescheren (147). Pe-, pa- (74) -riodus (cf. perigeni= sis) ein natur- (4), natuer- (17) -lich alder. vmb-gang, -gebung, -red (88). eyn sicher end (110). eyn seker ende van goede ge= stalt (132). zeuge des lebens (i. spacium vite 74). *Peripa- v. Peripe-tasma. Peripateticus, pi. pe- (65), pa- (76) -ripothetiei der die warheit suocht an kunst vnd an werken (93). Peri-petasma, -patasma (147) , -pe= tesma (noa), -pentasma (23), -tasma (19), -sma (11, 19, 66 &c. X perizoma?), -petasmatum (antiqui die. Br.), -petas= matis (Gf.) (i. velum, tentorium, cortina, superior pars cortine depicta t templi) ein saum an einem vmhang (110). kram vrnb bang (8). die craem van den gai-dine; eyn kaplaken off ein tent of soem of lijst (132). tent, pauluyn (147). gemels in dem tempel (18). ghemelte in deme tempele (23). kirchen gemilcze (17). hd. eyn vmb-twehel (133), -zwehel, -zwechel (67), -twele (19) sicut ad mensam. om- 1 barm-laken (11). scurliz (Gf.). *Peri-pleunumia ( 74) , -pneumonia (X -pleumonia, cf. pleuresis &e. ) lungen-sichtag (74), -sueht (116, kì.). *Peripoiu-m, -s v. Peribolus. Peri-psema (126, 152, kì.), -psima, -psoma (5b), -psma (67, 133), -sma (1, 23, 69, 134, 147), -sima (75a), t -zoma (147), -ssia (18), pipsima (p st. p 25) (a peri i. circum et sima i. figura 65, PER et simus i. curuus l semus i. imperfec= tus l seco eas Br. ; i. arulla 75, suber pomi, purgamentum ferri et tritici , quis= quilia, rasura &c, media pars plan-te, -etepedis; t quelibet auis domescica 152) vmbisnita (119, Gf.). vmbesnite (Sum.). spriu t uberchara (Gf.). spruwer (Sum.). vr-pitz, -piß, -aß i. residuum, arulla &e. ; opffelschel (75). apphel schal (1). hd. apfel-sehel (110), -scheelet (68), -scbeltze, -scheltzet (69), -scholtzer (134), -schÓltz (67), -scheltz (nob), -schelff (74). appel- hd. -sehele, -schelle (22, 132), -scbille (21) , -schelß (7), -scheltze (133). en schelle van deme appelle (23). stellen (scellen? 79), schelcze (8b) de pomo. schei (12). schille (13). schale (5b_, 147). des weyts stubbe of kave perisma; barck, bast, corst (147). gestub (88, 110, 132). gestup, gnist, gnast (88). vß-ritung (nob), -reiterung (88), außreitung (uob) von korn. kaff van weytzen offte terwe (132). apfel- 0. biren-rind; vegeten (25). fegot, kerot, sprewer (74). auß-fegeten t -kereten (Das.), -wuscheten (126). ab- feileten, -schnitz (Fris.). hinwiirffige ding (Das.). gusel (126). haber-g. (Fr.). scelle t boi- t sloe-steren (108). renynge (perisma 23). ags. asswepa (94b). *Periphonus v. Perisonus. Peri-phrasis (Br.), gew. -frasis hd. vmb rede sim. vmbschnitene, var. vm- schnitten red (75). Per-ire, -eo -is (11) (i. perielitari 8, 9) hd. nd. v'-gan sim. v'- (11), dur- (20) -gaen. hd. v'-derben, -terben (125, 152), -loren sin t krafftloß werden (65) ; doden sim. ; er-, her-slagen sim. ; leren t anweysen sim. *Perischelis v. Perichelis. *Perisena v. Perizona. *Perisima v. Peripsema. *Peri-sma v. -petasma, -psema. *Perisolid-is , -us (i. superus 76) (gesonderte glossierte Nebenform von pe- richelides, TCSptoxsÀii;) ain stuch (76), stick (18). en stucke (23). *Perisolo-gia, -ya v. Perissologia. *Perisoma v. Perizoma. *Perisomare v. Perizomisare. *Peri-sonus, -zonus (17), -somus (18), -phonus(76) (i. contem-nans 4, -pnens 76. aus UTcep^cpavoc ) hd. eyn v'-smeher, -smeer (17), -smaher (18), -schmaher (6). nd. en vorsmar. *Perissia (x icspioosia) v. Perip= sema. Peri-ssologia (23, Br. ), -sologia, -soloya, -losogia t -logia (17) eyn lang (sic 18). eyn 1. oberflodig rede (5). eyn 1. vber-flulJig redde (7), -floßig ding red (6), -fi. dingk (21). obergrede (17). en lanck ouervlodich rede (22). Peristereo-n, -s (kì. ) (herba, gr. TEspiaxspsarv) iserne harde (24). eisen-- kraut (kì.). *Peristolis v. Perichelis. *Peri- v. Peripe-tasma. *Periterium v. Peritonium. *Perites (c/'.peritotGi. m. ?) v.Piritis. Peri-tia, gew. -eia, -cida (18), poieia 1) hd. nd. kundicheit. hd. chundikait 1) , kniddekeyt (sic 18) , kindig- (68), PER 427 kint- (6. X pueritia), wis-, wiß-, weyß-, wissent- (20), erfaren- (110) -heit; wt- (152), wy- (133) -scheyt; kunst (65), be= richt l gelehrte (126). Peritissimus allergelerst (65). *Peri-tonium t -men, -tomum (Br.) i. circum-, an-cisio umbsnijdyng (147). *Peri-tonium, -terium l penitorium (74) (TCEpixóvaiOv) mittel zwischen fud vnd ars (74). eersgat (11). Peritus (cf. girouagus) hd. nd. er- varen in, in der wysheit. hd. ervarn in wiß-heit , -het sim. ; wys, herfarn, wißende (17,), bericht(126), cunstic (ìooj, chundig (1). kundig vnd fursiclitig mit wissen; wol ge-cleit, -schmucket, -zie= ret (75). ondersocht (cf. ervaren) in der wijßheit (132). urut (99). Peritus vordorbin (8b). Peri-urare, -gorare (i. peierare 132 &c.) hd. nd. v'-, be- (18), meyneyde (8, 9) -swern. meynetschweren (151). ent= setzen der gewer (75). Periuratio virswerunge (20). Periuratus virsworen (20). Periur-ium, oft l -um hd. nd. meyn- eyt, hd. -eid, -eydig eydt (10), -eydig= keyt (65, 68), -dikeyt (18), nd. -eet (11), -et (23), -ede (99). man ayd (1). main- aid (76), -ayde, -aydswerunge, -swerunge (74). Periurus hd. meyn-eydig, -edig (17), -ig (21), -eydiger; meydeger (18) ; mayn- ayder (46, 76), -eyder(9); man-ayder (1), -eid (6). nd. men-edich, -odich (23). *Perizoma v. Peripsema. Peri-zoma, gew. -soma i -somatum, -sena (77) (i. lumbare Gf., succinctor= ium femorale Br. sim., iuxta corpus 10) hd. quest-a (Gf.), -e; kost (76, 88, 93, Ob.). hd. nd. quest, quast. bad-kost, var. -quest (64). hd. eyn queste, Mrg. jm bad (66). padquesten, vlg. badkosten (75). stauen quast (11). uuadol (perizomataGf.).pad^ wadel (1, 3). niedercleit (20). nider-wat (65), -gewand 0. vmbgurt (Das.). bruii fi04). bruch l vmbsturtz (126). alt cleyt (-soma 147). *Peri-zomisare, -somare (12) questen (8b, 12). Perizonium bad-tuch (9i), -ehr i fiir= tuch (Das.). Perizonus v. Perisonus. Perla hd. per-, bar- (6) -lin; peri (1, 4). nd. perle, per-ela l -illus perei (i. lapis preciosus cf. berillus). *Perlame-n, -ntum v. Parlamentum. *Per- (75, 76), par- (Gì. m.), paro- (75) -latorium (e. hortatorium se. iocus mo= nachorum 76 st. Iocus m. ?) sprach-, red- fenster, -huß (75). Perleetus oberlaesen (20). *Per-ledere, -lidere (68, 76, Br.) seer letzen (68, 110), quetzen (132). hd. v'-l., vorletzigen (67 sim.). Perlegere ober-lesen (19), -lescen (20). auerlezen (11). Perlidere v. Perledere. Perlitor (i. occisor (129, Br.), semen= tarius (76. st. cem. !). Perludere (i. valde l.) verspielen (75). Perluere (i. deplangere 75) wa- (8), we- t wu- (17) -schen. verhulen vnd be= weinen (75). perluitur benasset (141). 54 * 428 PER PER PER *Perlusor verspieler (75). Perlustrare, -ri hd. nd. ervaren; v'-, lui. er-, durch- (20) -luchten. hd. hervarn, derfaren (4), erfairen (6) ; reyn-igen, -gen ; vber roderei! (versch. von uberreiten Sm. 3, 160), vlg. durchsuchen (75) ; suchin (8), vmrae-s. I -czibeu (9); er-leuchten, -lychten; vir-luchten l -lutern (19); vmb- sten (8), -gen sim., -gene (17). be-sehen (8), -siehen (8b), -sien (79), -scowen (100). renigben (23). *Perm-a, -ula v. Parma. Permanare durehfliefien (20;. Permanentia virbibunge (sic 20). Permanere bleyben (9 sim.). *Per- 1: Pro-maritima. Permeare hd. durch-, ober-, vber-, iber- (76), ver- (69, 134), nd. ouer-gan sim., hd. -gon (76), -gene (17), -geen. ver- bergen (sic 70! aus vbergen 66). Permerdare (i. deeipere 75) be= schißin (8). pescheissen (75). *Permerdatio peschisserey (75). *Permerdator peseheisser (75). Permingere be-seicliin (8, 46),-pyssen (23). Permissio dogen (99). ver-hengunge i -lausung, var. -laisung; zngebung (75). Permittens verhenger (75). Permittere hd. laßin sim., lassen, ver-1. (65); zu-l.,-lozsen (4); laussen(76); verlossen mit willeno.rnit not t zugeben, vlg. mit verhengung (75); v'-, gè- (8) -hengen; gunden (65). nd. staden (23, 109), daraus hd. nd. schaden (Mss. mog.). nd. v'-, to-laten. *Permollire weychen (20). weych machen (110 -&c), maken (132). *Permollitio erweychunge (20). *Permollitus erweycher (sic 20). Permotus bewegit (20). Permouens bewegende (20). Permouere hd. wincken cum capite (5), mit dem heupt sim., mit den ougen (76); neygen mit dem heubt(18), bewe= gen (20). nd. wenken mit deme houede (23), den oghen (22). *Permula (i. genus trusil-is var. -e; cf. premula) pfrem (75). Permulcere behagen (8, 9, 17). wei= che 11 (8, 17). er-w. (9). Permutare hd. wechseln, v'-w., vor= weigsellen (3), wechßlen, wefieln, v'-w., weschfilen (6). hd. nd. wesselen. hd. v'-w., -wandeln (9), -kuden (10), -kauten (Fr.). kauten (Fr., Br. wtb. 1, 902 sq. Sm. 2, 281 sq., 342. bm. 920). kuden, nd. cuyden (Br. Wtb. I. e), buttern (77) aus nd. buten (Br. Wtb. I. C. Cf. BM. 190). Permutatio v'-wechselung (4, 75), -kudunge (10). Pe-, t le- (75d), pa-, be- (q. v.) -rna, parua (17), peroa (noa) (i. porcus 10, 13.Xbache scrofa syluestris cf. petaso; i. corpus porci ; perna sunt laterap. 76; i. petaso, baffa£baehorius75,Br.,bacho Gf. cf. earoperina, baeharus) bach-o (Gf.), -e (20, Sum., Gf.). pach-o (Gf.), -en (3, 71, 75). pach (1). bach (17 &c). ein bark (10). bak i. twe syden spekes an eynem stucke (22b). bake (22, 109). baeck (11). eyn sit (100), seyt (75b), blet (75ac) fpecks. siet speck (49). surfleisch (19). y schincke (125). sew schenckel (Das.). saw- (126), schwinen (Das.), schweiner l die hinderst (ne), hynder- (125 Mrg.) -barn, hamm (9i). h. ein schweinener schenckl (v. a. 1735 Sm.). hamme (111, hd. ni. 116). *Pernare vber swymmen (9). . *Pernasius (i. polosus, altus, cf. sq.) hocher, hoefertiger, gezierter (74). *Pernasus ein berg ( 17 &c." st. par= nassus Br.). *Pernatare durch swymmen (20). *Perneca v. Berneea. Pernecare hd. nd. doden. hd. totten (6), todteu, toyten (7). doyten (133), schaden (cf. pernieari). *Per-nestus i -uestus eyn rig ( 17 ). por-nestus (74), -uestus rick l flachfi= plewl (i. partiea, falanga 74). en rijk (23). medel- (23), mittel- (18) -rode. Cf. pro-nesia, -nellus v. pertica. *Per-nicaeitas, -tinacitas(aZp/;. pern- 69, 134) snel-, schnelle-keit. behendicheit (68, 132). schalekhafftikeit (nob. cf. per= nicitas). hoffart (18). alts. tàlhèd (118. ahd. gazeli von zal, gizal). Pernio - ari , l -iem inferre ( Gì. m.) schaden (11, 19). *Per-nicax, -tinax (alph. pern- 69, 134) hd. nd. behend-e, -idi (132); houer- dicli, hd. -ti eh sim. hoff-erdig (17), -artig (18). schalck (132). na radich (11). Pernicies freisa (Gf. ). sched-likeit (4, 65), -elicheit (5, 23), -lechait (1). hd. scedelichkeit. schade (8, 9). aug-ist (8), -est (100), -st (9). anxt (8b, 79). v'der- bniß (110), -finisse (132), -blichkeit (65). hd. freuel-, frefel- (67), frebel- (132) -heit, -keit. duchs (Hen. wett. den dux haben, kriegen). Perni -ciò, -tio (65 var. ) i. -cies; freisaist lesio, offensio (GÌ. m. cf. prc., Gf. 3, 830 sq.). verlust (versch. von -cies 65). Perniciosus (cf. noxius. pernix.) hd.nd. snel; schede-, schade- (11), scede- (18), scedde- (21), hd. sched-, schad- (134), angist- (8), angst- (9), enxt- (8b), doet- (20) -lich. anxtelic (79). hd. scimeli. Pernicitas hd. nd. snel-heit, -licheit. schnalkeit (6). *Pernicitas (x -caeitas) schalkkaff-- tigkeit (iu)a). *Pernicus schalckhafftig (110). Pernio (cf. gemursa) toumado (Gf. 2, 658. cf. dau-worm Br. Wtb. 1, 187?). infirmitas den dy fueß erfroren seyn (3). fußwe (88). ni. muyle, cackhièìe (116). *Perni-tio v. -ciò. *Perniuere wi- , we - ncken mit dem haupt (75). Pernix (*. perniciosus Br. &c, piger l destvuctor t mortifer 76) hd. nd. schede-, nd. schade-, anxte- (11), schad- (68), schedde- (19), sede- (21), anges- (100) -lich, -lic. snel (100). schnel (100). ghe= rade (132). wechick (7). warig; ring (126). Pernoetare durh- 1 upar-nahten (Gf.). hd. nd. be-, ver- (110, 132) -nachten, -neychten (19). vbir nacht bliben (21), verharren (75). Pernoctatio vbernacht-ung, varr. -ig (75). Pernoctem vbernacht (75). Per-nox, i -noetans (75, 76), -uigil (76) durhnaht (Gf.). durchnechtig (64, 126). wechter (8, 9). vbernacht-w. (75). ain scharwachter (76). *Pernula v. Penula. Pero (i. eulponeus Br., calciamentum de crudis pellibus 76) gelabte schu (4). eynbreyt wite scbuch(17), grofi schuche (21) mit lappen. eyn groz schoe mit stick- 1. (5). weyt breyt (9), wit (8), pund- (U6), bunt- (110, chytr.), gebonden (19), gebum den (11), buren- (6, 64b, Chytr.), pawren- t grosser- (74), pawr- (64c) hd. -schuoch, -schuch, nd. -scho, -schoe (11). grofi schoch (18). en grot scho (23). buer teseli (X pera) i scimeli (7). rober schuoch (76). pi. breede scoen (90). burenstevelen (Chytr.). pàsocha (Gf-)- *Peroa v. Perna. Perorare voi bidden (79). bewern eyn sach ader krig enden (17). b. sache krig t streyt ende (9). b. kriegen enden (sic 8). volkummen t ordenlich reden, petten, vfisprechen ; durch gebet ein sach einigen vnd schlecht machen (75). Perosus (ì. exosus 1) hd. he-, ha- (134), ha- (6, 132)-ssig. hetich (23). durch hasset (20). dur-hat (99), -hart (79). dor= cart t basigli (100). torwart (9). doerga= tich (11). dorechtick (19). dor (8). *Perpedium v. Ammi. Perpellere gar vertriben (110). vol- komelich verdrijuen (132). Perpendere hd. nd. besynnen, v'ne= men. nd. prouen. bekoren (132). hd. pro^ ben; praf- (21), pruf- (7, 133), pru- (66, 152), brief- (6), bru- (67, 151), bru- (70) -fen; mercken, v'sunden (18), be-gryfen (76), -goben (9), -geben (8), -hagen t -sehen (17); er- (9), ber- (17) -kennen; be- (20), gè- (8) -dencken; bnisen (17. st. ben.), v'hengen (9). vsrecken (14). acbten (l) mit besynnen der vernunft betrachten (75). prs. ich muot hab (64). vß- i gar eben wegen (65). *Perpendicillum murwage i wage= stein (Sum.). Perpen-, perpeo- (76) -dieulum (i. amussis, instr. cementariorum plumha- tum Br , instr. cimentariorum se. plumbum in zona 76 ; cf. cauan) mur-wag (6), -wage (Gf.). w.- I wib-stein; pi. (sun st. sunt?) sprat (Gf. 6, 392, 689. i. q. sprata, mez- spr. ih.), line (8b). ortmes (93). winckeb meße (74). loede (19). blymeß (64). hd. nd. richte-, rechte-, hd. richt-, recht-, wag- (74), mefi-snor, hd. -snore, -snur (74), -schnuor, -schnur, recht snoyr(13). rieth-snier; p. cementarii rithseil (49). ain ritcht schnuor l hangysen (76). ein richtschnuor der steinmetz-el (noa),-ler (iiob) 0. zimmerleut. bleysch-yt (J5d), varr. -lyt der murer; pleischeit; richt= schit (75). bley waag, senckel, ni- pasloot, waterpasser (116). eyn glichniß (15). virnemunge (19, 20. cf. perpend-ere, -ium). ags. col-thred (94), -draed (136). lengelhail (147). *Perpendieulus liane (79. st. line?). *Perpendiumvernem-, fursetz-, bruf-, besynn-ung (74). Perpensa (i. asarum, nardus agres= tis, vulgago &c. 73, 143) hasel- (73, 143), wildt negel- (73) -wurtz. *Perpensura pennig slag (t) gebre- chen (17). PER PER PER 429 *Perpentaculum v. Lixale. Preterì^ taeulum. *Perpeo- v. Perpen-diculum. Perpera (vno morbo che perverte la facia gì. m., quasi peruertera no) ein vbeltadt (uob), ybelthat (noa) die das angesicht verkert. Perper-am, t -e (no &c.) hd. nd. boes-, erge-, t boef- (132), boefi- t loeß- (20), bouß- (19), erck- (8, 9) -lich, -like. *Perpers v. Perpetuus. Perperus erger (9). boß vnd vnrecht (75). Perpes v. Perpetuus. Perpessieius dye steds lijdt (147). Perpessus (i. valde l diu passus) hd. er-litten (1, 6), -lidden (18), -liden, -leiden (75d), -beyden (sic 7). er- (23), her- (17) -leden. verledden (20). Perpeti sere (8, 9, 17), gar lange (20) liden, leiden (9). *Perpet-is &e. v. -uus. Perpetrare (i. committere t peragere, conuicerel. st. conficere) hd. nd. v'schuld- en, -igen. ver schulgen (18). voi- (8), ver- (75) -bringen. volmachen t quait doen (132). Perpetratio (i. peraccio in malo) buzse vorbrengung (4). voi- l ver-brin= gung (65). Perpetratus verbrachter ; -ta i. re= troaeta verbracht sund o. schuld (75) Perpetu-atio (65), -itas hd. nd. ewicheit sim. Perpetuum prineipium sine fine daz da hat eynen anbaup vnd keyn ende (8). Perpe-tuus, -tis -e (76), -s, -rs (132), adv. -tuo, -tue, -tualiter, -tim (die Glossen mischen adj. und adv. Formen) hd. nd. ewich. hd. ewig, ebig (17) ; ewec= libe (152); ewig-, ewik-, ewek-, ebig- (17), ebegk-(21), eben- (7) -lich, -lichen. nd. ewich-, ewe-lic, -liken. perpes (aus pernix x pes?) rische (17). snel i towelic (22). *Perpix v. Veruex. *Perpleeti be-vaen (11, 20), -fahen (19), -kommern (20). slahen (19). slaen (11). Perplexio zwifel (65). Perplexitas (Er.) verwirr- (15, 65 var.), v'worr-unkait (7), -enheit (68), -ung (15, 65) des gemuts (65). bewerr- t irr- (8, 9), beflecht- (9) -unge. clein= mutikeit l vnmut (no), v'slagenheit. van cleinmodicheit (132). Perplexus (x amplexus) hd. nd. beworn, blode; bevan (79). hd. be-, vmb- (18Mrg.), vmme- (8b) -fangen ; vmmt griffen (13), be-langet (21), -kummert, sim., -k. von hertzen (110), -komert (49) ; v'-worren, -wurren (4), -vorn (17), -bor= ren (1), -bergende t irgende l behah den (9). clein-muetig (110), -moedich l v'slagen van hertzen (132). erbleiche-t (75b), -n (75acd) vor furcht. irre (17). ver-zeint, -flochten, -knufFt; ein zwifel= ler in zwaierlai zwihgniß ; einer der da in bede arni gefangen ist (65). unsèftiu (acc. pi. n. Gf. 6, 169). *Perponere hinder-, dorch- (17) hd. -seczen, nd. -zetten, ader leczen (18). *Perpunctorium(c/. propunctorium) stuphisen (Sum.). Perquirens crfar- t durchsuck-ende (20). Perquirere vß- (19, 20), vt- (11, -vragen. erfarn t durehsucken (20). Ferquisitio (i. aequisitio GÌ. m.) durchsuckunge (20). *Perraeius v. Perrarius. Per-, pe- (si), pet- (74, 93) -raria (i. populus 74, machina) vedrei (93). phett- (8), phyd- (9) -eler. blide (si), pleyde; hant- t werffendes-werck (74). kalc (18, 23). morte-r, -1 (74). *Per-, pe- (76) -rarium eyn steyn- bruch (9), -brodi (8, 17), -prudi l -grub (74) ; gruob (76). en sten rost (23. i. q. -rootse petra, rupes q. v. Kil .?). *Perra-rius, -eius (8) i. rusticus qui bene noscit lapides pretiosos (76). eyner der da kann wirken edel gesteyn (17). edeler steyn kenner (8), er-k. (74). en edel sten vinder(£) bekenner (23). ediler steyn (sic 9). Perrumpere zu rifirn (8). enczwey reyssen (9). Perserutari hd. er-farn, -fairen (6); vorschen (8, 9), herforsen (17), aischen (75), v'neraen. nd. er-, vor-varen ; v'soken, inspechtich werden (22b). ondersochen (132). *Perscrutatio ersuchung i aischung (75). *Perserutator (X perseeutor) v'uok ger (132). *Perseead-a, var. - o ( aus pseca-s, -da) klein regentropflin (64). Persecare in zwey hauwin (8). eyn zwey hawen (9). *Perse-culi, l -phile (18), l -uili (23), -nilis (q.'v.) gancz (18), gans (23) alt. *Perseeu-, v. Persieu-m, -s. Perseeutio durch- (75), dor- (15) -echtunge. erfulg- t pyn-unge (20). eyn fintlich, veintliche (9) anfechtung (7, 8. 9) t jagung (7). v'volginge (11). Perseeutor hd. echter (9), durch-, dur- (39) -echter; ver- i durch-achter (75) hd. nd. v'-, nach- (7) -volger, hd. -fulger in malo, pin-er (20), -iger (17). *Persenilis gar alt (8, 9). Persentire schire entczebin (8. mhd. entseben cf Gf. 6, 168). schir fawlen (9. : sentire riechen). Persepe alzu dicke (20). seer d. (132), vili (110). *Persepherare v. Perseuerare. *Persephile v. Perseeuli. Persequi hd. nd. v'-, hd. er- (76), ir- (8), nach-, noch-volgen in malo, in bo= seme (23). nachhengen (65). durch-achten (6, 65, 76), -echten (7, 65, 75). ver- l durch-achten (75). hd. pin-en (20), -igen. ane- (9), an- (8, 65), -vechten, -feichtin (8). *Persetum v. Persieum. *Perseud-uterum, -oterium (94) (cf. seu-, pseu-dotyrum gì. m.) ags. dor hludgaet (136), thor ludgact (sic 94). Perseuerans hd. nd. be-, voi- (132) hd. -stendig, -standig (134), -stennick (21), nd. -stendich. wolhert-(20),vulhard- (109) -ende. beharr-ender (9), -ig (110). beherrig (65). hd. stede sim. Perseueranter bestandiglich (75). Perseuerantia hd. nd. be-, voi- (132) -stendicheit sim., -stantig (sic 1). be- stennig- (21), verstenne- (18), stede- (17), stetti- ( 76 ) -keit. vnvorcza-te (8), -yt { vnv'drossene (9) stetigckeit sim. vnv'= drofien harrunge (15). be- (65, 110), ver- (65) -h. wolherdunge (20). Perse-uerare, -pherare (18) (i. per- sistere-, -stare (8, 9) hd. nd. bestendi- g, -eh, stet (76) sin, wesen (13); be-, v'- (18) -stau sim. hd. belyben t liarren (76); ver-h. (68), be-h., -horten(67); be-, wol- t vfi- (20) -herten ; be- (5), v'- (18) -harten; virharn (8), stede bìiben (17). nd. beharden. Perseus v. Persum. Persia hd. nd. ein, en lant. ^Persica (cf. -eum) en wenden rok (23). gewendter rock; persich piscis (74). Persiea-ria, -eia (24) (i. siliquast= rum Das.) riet-ach (2), -achei- (93. cf. Sm. 3, 166). rotrach (74). rotich (85). rudich (24,47). redich (17). ratich; ras= sei; pfersing, mucken-, floh-kraut; pfa^ wen-kraut t -spiegel; wasser pfeffere (73 sim.). pfeffer- (125), flach- (74), flie= gen- (Ki.) -kraut. *Persieeatus (auis, aus psittaeus!) sychtig (5b). Persi-, bissw. perse-, pirsi- (5b, 8) -eum, persetum (75b) weitin phellol (Gf.. cf. pers-um, -iea) hd. phe- (93, Gf.), pfe-, pfo- (67), -pfi-rsich. hd. nd. pers-ich, -ick, -er (79), -sing (75a). hd. pers, pfer= sig (10), pfirsi-g (9), -ng (111); pir-se (5b, 17), -Be (21), -fi (133), -s (8), -sche (5); phirssen (3). nd. piers-che (11), -ick (132). *Persicus v. Persum. Persi-, perse- (18), pirsi- (5b, 8) -eus hd. pirse- (17), persen- (18), pirs- (5b, 8, 133), pierfi- (20), pirsch- (5), pfirsen- (77), pyrsyck- (19), pirsric- (102), persich-, pherseich- (1), pfersich-, pfirsig- (9) -baum, -pawm (1), -baeum (20), -baym (5b). nd. persik-, piers- (11), peirsick- (132) -bom, -boem. bestedi= gen (18. verirrte Glosse). Persieus i. qui frequenter aliquid patitur (gì. m.).trincker(74.Xpotator). *Persilium v. Petroselinum. *Persil-ius, i -lus (4) i. herba eori= andri (76). gal- (3), gali- (4) -ander. Persillum (i. vas picatum 129) gepicht fafi (8), vas (9). *Persil-lus v. -ius. Persistere hd. nd. stan, wol stan. hd. steen; be-, wol- (nob) -steen; foln sten(18) ; bleybens2m.,horin(8.si.harren); be-harren (9, 110), -herten. vol-staen t -herden (132). *Persius (st. Perseus) vnus filiorum (76), en sone (23) iouis. Persolere (i. assiduare éec. Br.) stete wonen (8), ge-w. (9). spulgen (20). _ Persoluere v'gelden (9). herbieten, wiederumb vergelten &c. (65). Persolus (i. assiduus Br.) v. Perdius. Persona (: sonare) hd. eyn ding, eyn iglich d. (20), daz vom ym selber ludet, lyt (7), luthe (17), lutten (21); 430 PER PER PER daz da salber hit (18); daz vor sich lut (20). nd. en dyngh dat vor, van (22) sik suluen ludet. eyn eygentlich t eyntlich dynck (19). en ewelst dijnc (11). selps= ende(9), selbes (8), vomonftig(17) wesen. ein selbstendigkeit des wesens (15). beneinde (Sum.). Personalis persoenli-ch (20), -ck (147). Personalitas personlichkeit (20). Personare (i. resonare 76) sprechen (i) bekennen (8, 9). Personat-a, -ia (i2G. i. lappa 141. v. bardana), ^persol-ata (Ki.),-a( Tcpoaomi; 126) groß kletten (114 sim.). krotenbleter (91). lappa (105. st. lappa lat.). buch= holder (126). hfiflatig t roßhuff (Das.). *Personatim von person zn p. (68). von personen zu p. (no), van p. tot p. (132). Personatus 4. del. wirdickait (65). 2. del. ein butz (126). ver-butzet i -staltet (Das.). der einen schemeigen an hat o. ein butzen antlit o. der sich verwelcht hat das man yn nit kent &e., o. der in der faßnacht gat o. der in einem spyl ein person ist (88). persoenscap, person= ait (147). Perspieaei-tas, -ter, -us v. Perspicu- itas, -e, -us. Perspieari (i. -cere Br.) durchsehen (no), dor syen t claerlieh sien (132). Perspie-ax v. -uus. Perspieere durchsehen (65, 68, 75). dorsien (132). beschawen (no). Perspic-ue, -aeiter claer- (20), durch= sichtig- (no) -lich. Perspie-uitas, q/H-acitas lid. durch- sichtikeit, -schinlichkeit; klareheyd(19). nd. dor-schinicheyt, -sinnicheit (22); claerheit (11). Perspic-uus, -ax, -aeius (6) hd. durch-, dorch-sichtig, -suchtig (9), -sechtig (8), -siechtig, -schinig ; dursittig (49), clar. hd. nd. claer. claerheit (i. claritas 20). nd. dorsichtich, doersienich (11), dorch= scone (-uus 79). Perstare hd. wider-, bey- (9), fullen- (20), blyben- (65), hd. nd. voi-, wol-stan sim., -steen (9 &c). wael staen (11). ver-= ston in pfandtschafft wise (75). stete beleyben (9), blibin (8). *Perstrep-are, -ere (65, 110, 132) hd. nd. luden, lawten (4, 134), ni-, var. raw- schen (65), wutten (7), bollern (18). nd. bo-, bu- (109) -ldern. geschal, var. geschel (110), gelut (68), geluyt (132) machen. PerstringereA< pilentum) wagen (11, 19, 132). waag l schlytt (68). sliede (11', 19). slede (132). Pil-, i pi- (75) -lula (cf. pilla) hd. nd. ein, en pille, kugel(75)ufò cler appe- (17;, apo- (75) -teken. hd. pille-n, -s (1). pile (6). Pil-oeellus v. -a, -Iotellus. *Pilogonus et sanguinaria thet is unfortredde (94a). *Pilones (anders gì. m.) todtentrager (74). *Pilos-a (74, Sum.), -ella, -zella (85), philosella (93), polo-sella (20), -cella (11) (i. aurieula muris palsine 73, corchorus q. v., poli- 93, sanguin- q. v. -aria) mus-ora (Sum.), -ehoren (8ó), -hore (20), -schaern (11). maßor (alph. maw- 74). meußor, nagelkraut, hasen pfotlin (73 sim). wndkrut (93). Pi-, phi- (17) -losus (cf. pileus) gehar-et (98, 110), -eget (23). ge-hart (134), -haert (132). hd. geher-et, -tet (sic 21), -ig (69); harig (69, 134); ruch, r. von har (6). seer r. (110). rawch (9). ruw (19). PIN ruwe (133). seer r. (132). lokig (6). luckel= lichtig pil. ; eyn alpe l eyn mere wonder glich eym menschen (17). mer-w. (8), -wunder (9) in eynes menschen gestalt. alp t wasserman (9). scraz t scrato (Gì.). *Pilota (anders gì. m.) lootsman, pij-, pi-lot (Kil.). Pilula v. Pillula. Pilularius rofòkafer (kì.). peerds- keuer, -vlieghe, schalbijter (Kil.). Pilum (genus teli i i. q. rasorium 66 &c.) geschutz(no &c.).straH pfyl(no). strale, pyle, stoter (132). stoelìel i pyel (20). boltze~(14). stozil t stemphil (su? perior pars 130. cf. pila), vbir stemphe (104). stamph l stempel (Gf.). morser= strempfFel, pfeyler, peyl, sturmfan (74). balle t sige (cola 18). hd. durchslag sim., nd. dorslach, in quo teruntur pisa (cf. pila). Pilus (cf. stibulum) stamph t stamphiri (Gf.). stossel (93). stoißel (7). stesser (no), stoter (11, 132). har (141). hair (7). haer (11, 20, 132). barin (6). hd. zop t lock, har-1. (no), 1. haar (68), czope (21). nd. lok i top. Pimenta v. Pigmentum. *Pimpil-ium, -linum, pin-nitium, -cium, -sellum, pensulum (instr. pic= toris) be-, bei-, pe-nsel (75). Pim- v. Pi-pinella. *Pimpleides v. Piplee. *Pina (gr. fames Br. &c, hier st. pinna) hd. flofi feder (17) ; fames l fische schuppe sim., fisch-sclìuep (134), -upp (69). *Pina ags. delfin (94a). *Pinanis (?) kynbawmen l kynein(9). *Pinardus thanzapff o. bewarer (68). Pinastell-um, i -a (143) (i. valeriea t cardopana Gf.) hd. berinwrz (Gf. ), bern wortz (mss. mog.). sewfenchel &c. (143). verckensvenckel (Kil.). hertz- i schwefel-wurtz (Pr.). Pinaster v. Piaster. Pinax, l spinax (147) ì. tabula ma? nualis ex pino facta Br. &c, piota; t capsa organi 3; abacus 147; pugillaris i ephimeris Br.) hd. nd. bant-tafel, -taphel (4), -taifel (7), -dofel (17), -hoffel (sic 3), -bogen (18). rechen-, gemalte hant-, romat rom-taffel ; orgellade (74). pynbomen taiffelj t. der philosophen van oeren figuren (147). Pin-ea, t -cus, t -trum (74) (i. subula, l frumentum 19, 20). suvel t spelcze (20). sule t dynckel (19). sewl, ale, al, schusteral (74). ole (8). en eelsen (11). *Pinca (cf. prc?) pyngereytschap (147). Pincellus (cf. pinsellus) pombst (2). *Pincere v. Pinsere. Pincerna hd. nd. schen-ke, -cho sim. (Gf.); einsfiirstenschenko (93); fursten- l wein-schenck (75); schyncke (13). hd. win-schenck. -senck (21), -scheng (133), -schencker (110 &c). nd. scheencker (11), en vor schenke (23). pfinzer (Goldas cf. Fr. 2, 53c). putigilare (Gf. cf. angl. but= ler). *Pincernia schenck huß (49). *Pincium v. Pimpilium. Pineta v. Pinta. PIN 435 *Pineus v. Pinca. Pindere stossen in dem morser (110 sim.). *Pinea, p. nux (125) cirnus (93). zir= belnuss (91). tzyr-, Mrg. tzirbel-nufi (125). dan appel (8). tan zappff (6). tan- 1 kyn- (9), pin- (6) -appfel. Pinetum tannwalde (74). Pineus for-in, varr. -lin i kinfore (75). *Pinga v. Piga. Pingere hd. nd. ma-, mae- (20, 132), mo- (99) -len. hd, maln. pingit ags. fae- hit (94), -thit (136) von fah multicolore nach Leo st. pinguescit fatted. *Pingilus (piscis. cf. pungilus ste= chala (Gf.). *Pign- v. Pign-. Pinguamen smero (i3i). *Pingw- (Hss.) — pingu-. Pingware (i. gali, engressir gì. m. ; pinguem facete Br.) vet maken (11). Pingwedo lui. smer (Gf.) ; fruchtbar-, fructiber- (6), feyste-, feifiti-, feste- (17), fet- (18) -keit; feißijcheit (12). nd, vrucht= bar-, vett-icheit; vetheit. Pingw - efaeere , -ifìeare hd. feyst machen. nd. vet i vruchtbar maken. Pingwe-re, -scere, pigue-re l -seere (76), pigwescere (1) hd, nd. vet, hd. vaißt (1), faist (76), feifit, feßt (69), feyst werden, t machen (76). hd. feyst (17), fet m. *Pingwificare v. Pingwefacere. Pingwis hd. rM. vet. hd. vethe (19), fetht (20), feißt, feyst, feyfi (12), fleischig (62), smude (125). *Pi- v. Pin-nirapus. Pinna (i. pinn-ula, -aculum qq, v. 5, 11, 21 ; clauus 8b ; summitas murorum i templorum &c; penna maior; i. q. supereminet in dorso piscis i notria Br. ; fames 68 ; cf. pina, phinna.) wint-berga (68, 130, Gf. cf. sq.), -perge (Sum.). zinn-a (Gf ), -e, Mrg. kilchtach (93). spizen (pin= nis Gf.). hoge (13). pynakel t pin (21). pynne (22b), pyn (147) en, eyn nagel. pin n. (8b). eyn pinne (17). hd, pin-, nd, pijn-appel i. pinnaculum. pfin, ein na- gelein 0. zweck (74. wetterau. pinn msc). vinne (piscium 107, 125 Mrg.). visch-schuope (68), hd. -schupp, -upp (134), -scubbe (107), -veder (9), -federen (pinne pi. 110). die vynnen bouen die visschen off pennen (pi. 132). die borst vff dem fisch (76). fif5 feder (8). swertknoip (147). Pin-, pi- (5b, 132) -aculum (i. pinna 74 &c.) hd. nd. pin- (i. pinna), tin- (12), tyn- (14), dan- (17) -appel. hd. eyn pyn= nak-el, -eyl (5b) als off dem dorn (18). obanentiga theki (thes tempales templi Gj.). das hochst 0. das oberste an einem hu» o. an einem tempel (110). dat ouer= ste &c. van eynem tome (132). obirsteyl uff der kirche (8). first (8, 17). virst, Mrg. kilchspitz (93). spizza 130, Gf. ). spitz (49). vmb-loff (6), -loff (25). wypffel o. vmbganck an hewfìern (74). die hohe ì eyn vmblauff l vngestoißen laub (7). hoe (17). knauf (16, 17). wint-, mana-, lini-berga sim. (Gf.). Pinnirapus swertspeelre, schermer; die vederen of pennen uyt en vlogel treckt; pinirapus die vederen of pluy= men eynen van den hoifde nympt (147). 55 * 436 PIN *Pinnitium v. Pimpilium. Piimium v. Pinnum. *Pinnoda pcchmacher (74). *Piimo-stiea (11), -tista (aus preno- stica sim.) tzeuberschen (19). touersche (11). Pinnosus (». altus t superbus t la= niosus : pinnirapi i. laniste Br. cf. gì. m. 5, 306) scharpff (68, 110), scharp (132). Pinnula (cf. pin-, penn-, pir-ula) fisch-vynne (132) , hd. -feder sim., nd. -vedere, fedder (18). nasen spiez (8). orleppel (i. auricula 75). *Pi-, py- (74) -nnum (i. aeutum 74. cf. pinnium i. ac. Br. ; pinum) eri pyn zuwel (23), suel (22). pin i instr. aeutum eyn s. (17, 21). pinsel (3, 5). pfynne, synwel, spitzig, sawl (74). scharpff (68). das scli. ist (no), dat scharp is (132). *Pinopus v. Pyropus. *Pino- (pinaco- kì.) -theea brieff schryn (110, 132). kyst (110). contoer (132). kunthór i breveschryn (109). *Pinosa v. Pinus. *Pinosus kinig (75). Pinsa v. Pinsula. Magis. Pinsare v. Pinsere. *Pinsellum (cf. pimpilium 1 pensel (74). *Pinsellus (cf. prc. , pine- , piris-, pumie-, penie-ellus, pinsula) hd. nd. pin-, hd. pen-, ben- (6, 76), be- (7), pomb- (2) -sei, -sell (76). Pin-sere, -cere (vt), l -sare (110 &c.) hd. nd. backen. hd. pachen (1), bachen. pinzo elmite (Sum.). *Pinsitatio backunge (20). *Pin-, pi-stor, pinsor, pistr-io, -eo hd. nd. becker. hd. bocker (67) , peck (1, 75) der prod pecht (75); beck (76, 134), brot-b. (75). pfister (75, Gf.). *Pinsula (i. apieula 74; demin. a. pinsa i. maius instr. pinsendi Br.) pinse-n (74), -1 (8b). pnchfinck (75). buffincke (18). en bom vinke (23). bucoh (76. : backen?). zweck (74). Pin-ta, -tha (65), -età, pynta (147), pit-yna t -na (Kil.) (genus mensure) ain mafò i kopf (76). ein vierteil von einer ma6 (no), vii einem eimer, vlg. pezew- ren (75). viertailin, varr. octaìe (lat.t), winfi (65). pynta et vyrdel van eynre quarten (147). hd. nd. pint, p.-pot (Kil.), pinte (132 , Kil.). hd. eyn ìcht-, echt-, acht- (21, 69, 134), eich- (74), icn- (6, 7) -mafie, -maß, -maiß (6, 7). *Pinte (pi. cf. pinea) den eppel (7). *Pintorus v. Piturus. *Pintrum v. Pinea. *Pinula (cf. pinnula) spizza (Gf.). ovrlap (93). orleppel (75 vai:). *Pinum (i. fructus pini ; cf. pinnum) kine (67). kiene (133). kin (6). kyn (9, 17). kien (6). ken (23). kinen fructus (5). pin (8). pyn appel (132). thann- (68, 69), tan-(134), dan-(no)-zapff. pynsel(4). Pin-us, l -osa (76) (cf. pi-, pri-, thy-nus) chin; plum- t kris-bom (100). hd. chin- (Gf.), chien- (1), kene- (17), hd. nd. kin-, kien-, nd. ken-, pie- (Ili, hd. bech-, pin-, furhen- (123), foren- (75a), forhcl- (75b), feucht- (9i), fiecbten- t dannen- (Das.), tliannen- (110), zirnen- PIP (126) -bom, hd. -baum, -baume, nd. -boem, i -holtz (75). pinbaeum (20). dann 0. kienbeyne (67). hd. dan, danne, thann, tan(6), tanne (93), forhe (102), viecht(l). *Pinzo v. Pinsere. *Pi v .Pe-onia. *Pi- v. Pyr-opus. Pipare v. Pipiare. *Piparg-o, l -on (76), -us (11) (ignota bestia 76, auis 11, aus pygargus q. v.) en vnbekant der (23). eyn vnd bekant (sic 18). *Pipe- v. Pipi-nella. *Pipeni-, pepenni-, pipeun- v. Pi= piun-culus. *Pipennula v. Pipinella. *Pipeo v. Pipio. Piper hd. pfe-, phe- (3, 8) , pe-ffer, phefer (87); pfeffer- (9), peffer- (7) -baum; pfafier barn (6). nd. peper. P. immaturum lang pfeffer (64). P. longum lang peffer (5b). lane pe= per (23). P. rotundum, piperrotum (18) runt peper (23). roth (5b), roit (18) peffer. pfeffer (1). P. rugosum klein-, vai: ein cleiner, pfeffer (64). *Piper-a, -alium v. -arium. *Piperare hd. pfe-, pe-, pfa- (6) -ffern. nd. pe-, pi- (23) -perai, mit peper koeken of bereyden (147). *Piper-arium , -alium , -a , -etum, -itoria, -tera (17), -mola (11), -inola ì -inula t -utola (20), i -ismola, -teria t pepismola (74), pipperis (cf. fraetillum) hd. peffer-mule (7), -mule (20), -mole, -dodi (arium (18. st. -coch cf. sq.) ; pfeffer-mul (74), -muel, var. -myel (no), -mei (134). nd. pepermole. Piper-ata, -atum, -ma (74) gephef= fert (8b). ein pfeffer 0. spyCe von pf. gemacht (no), gekochter pf. (74). con= fect, spijsen van peffer (132). pfefer kuche (9). pheffer koche (8). peffer koch (17). Piperatus gepeffert (20). *Pipereolus peffer krut (17). *Piper-inula &e. v. -arium. *Piper-ma v. -ata. *Piper-mola v. -arium. *Piperrotum v. Piper rotundum. *Piper-teria &e. v. -arium. *Pipetare v. Pipitare. Pip-iare, -are, -io, -ire (i. clamare sicut accipitres et iuuenes columbe 76 sim., nouelli polli 17) hd. pfiffen (68), piffen (18); pip-pen (3), -in (17), -en, -sen (kì.). piwen (22, 23). pfysen als die gen6 o. ander vogel (no), pyfen als duuen, genß, kuken etc. doen (132). schreyen als die habich 0. iung tauben (-iare 74). *Pipiatorii pi. iunghabicht (74). Pipilare pypen t gycken (126). wie ein sperling schreien (kì.). vogeln locken vt auceps (75). *Pipilio ein kuchen (125). *Pipilla v. Pupilla. *Pipi-, pipe-, pippe-, pipo-, pippi- (4), pinpi- (4, 143), pimpi-, pybe- (125), bimpi- (143, Ki. ), bibi- (73, 143, Ki.), PIE bipi- (143), biba- (74, 75), pampi- (73, 143) -nella, pipen- (73), bipen- i pampi- (143) -nula, penpinela i pampinaria (143) [i. petrasindula, petro- i trago- selinum 143, saxifrag-ia, -a, verbena 16) hd. bibinella (87, Gf.); bybi- (4, 73, 143), bybe-, byb- (74), bebi- (21), pipe- (69, 134), pippe- (7), pib- (1), biber- (67, 143, Ki.), pimpe- (nob), bympi- (68),beue- (13), beuer- (bener- ? 10) -nel, -nell. bibe- (bm.), bebé- (133), beben- (5b, 12), pibe- (4), pympe- (110a, 132) -nelle, bibenele (152). bibnellen (75). bibernal (6). bebo= nillen (17). beuenell-a (23), -e (22b, 24, 85). beneuelle (22). ysen krut (16). stein- l bocks-peterlein (143). *Pipinnis v. Bibellis. Pipio iung tuben (68), taub (noaj, dube (nob). Pipire v. Pipiare. Pipi-, pipe- ( 17, 76 ) -tare murium (9 &c.) , i accipitrum (Gì. m. ). piffin (8). pifen als eyn hurf (17). Pipiuneul-us, -a, pipeun-, pipeni- (75), pipenni- (17) -culus (i. acci-, aece- 76 -piter^ hd. hab-ich, -icht (4), -cht (3), happieh (6). nd. hau-ik, -ek. Pipl-ee (Br.) , -ie (19) i. muse, a pi^ pleo fonte macedonie l monte aut peplo veste (Br. ), aus pimpleides. piplea i. musa pyp, fleute (147). Piplitare accipitrum (Gì. m.). *Pipperis v. Piperarium. *Pipsima v. Peripsema. Pyr (Br.), pir fur (8). fuer (17). Pyra, pira (i. congeries lignorum in igne t rogus exquo àrdet Br. ; ignis pyra, nauis pecies pira Gì. ni.) fiur (Gf.). fuer (i. rogus 110). vuyr (132). uuir (104). kalchoffen (20). furgerust, Mrg. byr (93. X pirum?). beig (Fr. cf. bm. 117 &c). holtzhauffen dar vß man kolen brent t kol-h. (75). tottermenschen fewrprunst; pirn; wollust (74). meyler (9, V. a. 1422 bm.). e gaden (9. cf. pirate). galede (100). galeyde (99). gheleyde (cong. Ugn. 23). geleide (8b). gelegde (79). eyn cleyn schiff (18). Pyra-eium, -sium t -rum (Kil.) (e/. Gì. m. 5, 3io, 530) bernmost (125). peer= dranck (Kil.). Pyraemon (i. qui percutit ferrum 74, faber iouis Br.), gew. pirag-mon (i.f. ì., i fuleanus 76), -men, pera-gmen t -eumen (23), biraemen (74), berogmen (76) hd. smit, smid. nd. smet. eysenslaher (74. cf. brandes). *Pirag-mus , -enus ( 17 ) , pirgamus (16) (cf. penas) eyn wich- (17), weth- (16), visch- (9) -steyn. *Pi-, py- (gì. m.) -rale (i. aptum ad comburendum 76; hypocaustum conuen= tuale Gì. m.; factum ex piro 4. cf. pir-a, -ate, pisale) phisal sim. (Gf.). phiesal (141). feurhalt (64). birren bewmen (4). *Piralipopomeron v. Paralipome= non. Pyralis fcurwiirmlin (91 sim.). ziinß= ler (auis Ki.). Pyrama (i. pyramis Br.) ein zymmer o. forme lang 0. breit oben scharpff vnd lang als ein graab (68). *Piramatiea en klet (23). piromecia eyn klocz (18). PYR *Pirame- v. Pyrami-. *Py-, pi-ramen hd. nd. kegel, k.- spil (9), keglen (i. ludus 76). spaer (11. cf. piramida). *Piramere (i. ludus cum piramedis) keglen (75). *Piram-ida, -eda (22,23, 75) hd. kegel, kogel (67), t spari-, sparre. nd. ber-, beren-formicheyt. Pyrami-,pirame-,pirome-(5b)-dalis, pirammidale (i. res habens formavi piri 76 &c, pyre i. ignis no&c.) pirenformig (1). birnformick (5b). vnden breit vnd oben schmal als ein kegel o. flam (no sim.). *Piraminare kegel-werffen(20), -war= peri (11), hd. -en. *Piraminator kegler (75). Py-, pi-ramis (msc Br.) kegel (4, 65). kiigel (65 var.). eyn schober hew (4). schorensteyn (20). eyn form lanck vnd breyt oben spitz, var. spitzig, vnd lanck als eyn thurn (110). eyn tzymmery t forme 1. onder br. bouen scharp vnd 1. als eyn torn (132. cf. pyrama). *Piramisare kegeln (77). *Pirammidale v. Pyramidalis. *Piramus (i. dispositio piri &c; incensici 11) hd. grap, grab, grabe (67), grayb (19), hoch grab (8, 9). graff (11, 20). raube (69). ein raub (70, 134). birnformig (17). b.-keit (5). *Pirapus v. Pyropus. *Pyrasium v. Pyracium. *Pir-asmium,-osmium (19), -oeinium (11) smer-berg (20), -berch (11, 19). Pir-ata, -atra, -ator, -atus (81, i. sceleratus 136), -obredo (i. latro marinus, vespilio; bissw. pirat-or schifi1- von -a see-reuber &c. untersch. ; cf. piro. pila= tra.) hd. schiff- reuber, -reuber (21), -rauber, -rober (6), -morder l rovber (20) ; see-reuber, -morder (20) ; sehe- (19, 133), merh- (125) -reuber; schipff- (75a), meer- (68, 110b), mer- (6, 75, 93, 110a), see-, wasser- (9, 67) -rauber, -rawber (9), -rouber (68, 93), -rober (6). rouberer (-ata 68). nd. schep-, mer-, se-, sey- (22), zee- (11, 132) -rouer. eyn stower (schower ? pirator 22). hiproever (sic 81). galiotre (99). *Pirate (st. pirale, cf. pira) gadem (9). Pira-, piria-tica hd. sehe-, see- raubunge; be-r. (7); seraubt (3); meer- (69), mer- (134), schifi1- (no) -raub; ein raup auff dem mere (66), ein se berau= bung (133). nd. ze-, sey-rovinge; zeeroeff (132). piratie-am, -um (94). a^s.uuicing scead-an (94), -ae (136). *Pirat-or, -ra, -us v. -a. *Pyratrum v. Pyrethrum. *Pyratum v. Pyracium. *Piratura schiffreybrey (17). *Pir-ea, -ia (: Ttòp) amer-e (20), -n (19). swadem (8, 9). *Pire- v. Piri-cudium. Pyre-thrum, -trum t -tron (Br. &c), gew. pire-, piri-, pyrre- i pyra- (125), pur- (105) -trum, piret-ra (91), -um, per-etrum (76), -trum (18, 22), pyr- othum, -ithes, -inum (m) (vulgo draeo 125) perh- (Gf.), perch- (53, 74, 105, Gf.), berh- (sum.), berch- (87), brech- (75), hd. PIR nd. ber-, per- (msc. 4) -tram; per-thram 74), -trem (143); bertr-aem (20), -um i53),-amkruyt (132 szm.).bertankrut(68). berdram (67 Mrg.). perichtrawm (1). pertren (22b). berthran (95). brecht(76). *Pir-etrum, -itrum, -etum (in nund der Hss. mit dem vorigen verschmolzen) hd. birn-, pirn- (74), biern- (7) -tranck, dranck, -drang, biren-mast i trang (6), piren most (75). *Pireus feureincr (74). Pir fleg-eton, -um (18), pyr phlege= tonta (acc. Gf.) helleuuazer (Gf.). en vurich water (23). eyn vndreyn wafier (sic 18) funck nifi (8. st. -fluß). fleys (sic 9!). *Pirgamus (i. mons l murus troyanus 76. st. perg.) v. Piragmus. *Pirgatum prantreyt (74). Pyrcopoliniees (i. thraso &c.) schar^ hans t snorker (Chytr.). *Pyrgu-m, t -s ein stigung l ein grat (no), eyn steygheringhe t eyn graet(132). spirgum i. alea (76). spilprett (74). Py-, pi-, pe- (129) -rgus (i. alea; a. vbi tesser ae pergiuri 129; vas in quo iaciuntur tali &c; planicies in alia 6) spil-uelt (74, 93), -fald (6), -bret (9). spiel breth (7, 10, 49). spele bret (16). hd. eyn bret-spele, -spyl. zabel- (Gf.), worbel- (23) -bret. worfel brete (18). trichter (Fr. 2, 387b). das mittel in dem bret (64c). dz ynnerteil in eim spilbret (64b). pretstein, spil; spitzenstrich im spilbret (74). eyn steyn offe eym bret Spele (17). bippap (Alberus, cf. Gr. Wtb. 1, 37). *Piria v. Pirea. *Pirias vuersteen (11). *Piriatiea v. Piratica. *Pirieis v. Piritis. Piri-, pirri- (v. igniferrum), pire-, peri- (Gì. m.) -eudium wureysen (sic 9). stahel (19). stai (11). *Piridagium feurglockentzeit (74). *Piridonius v. Piritis. *Pyrinum v. Pyrethrum. *Pirinus birbewmen (9). *Pirisellus (pictoris) pinsel (1). *Pyrithes v. Pyrethrum. *Piri-tis, -eis (20) , -tes t -donius l perites (Naturb.), pyritus (i. petra fo= caris &c. Br.) fuersteyn (19 sim.). *Pirmentum v. Pergamenum. *Piro (i. miopar-o i -us q. v. 74; nauis parua piscatoria 76. aus paro X pirata) en klene schep (23). rawber- (9), raub- (75) -schiff. schifi"- raub (9), -reuber (8). *Pyrobola schmidhamer (91). Pyroboli merser (91). fewr-pfeil t -kuglen (Das.). *Pirobredo (X praedo) v. Pirata. *Pirocinium v. Pirasmium. Py-, pi-rola (i. viria) winter-gruen (125 sim.), -grien (91). mangoldkraut(Ki.). holtz- t walt-mangolt (73). *Pyrolabes (cf. prunieeps) f eiierzange (Kia. Marg.). Pirolus v. Aspriolus. Piroma (lo lauoro de monumenti Gì. m.) schryfft vff eyme grabe (19). schrift opten graue (11). PIS 437 Pyro-, piro-, pila- (17) -mantia, gew. -mancia zaubery im fewer (nob), fewr (noa). ver-z. (sic 18). fuer czeybery (17). gokely int vuyr (132). fui- wiekunge (5). vur- (23), vor- (sic 22) -wickinge. *Piromecia v. Piramatica. *Pirome- v. Pyrami- dalis. *Pyronus v. Ipogeus. Pyro-, piro-, biro- (74), l pino- (66 &c), pio- (133), pira- (5b) -pus, pirosus (76) i. species metallica i lapis flamm- eus (110 &c), -aticus (Br.); gagates (74); cacumen tedi &c. (gì. m. ). schaerstien (lapis 11. cf. pyramis). schorn- (19), schoren- (20) -stein. herd (20). prannt Stein gemma; chachel (1). kach- hd. -el, nd. -eie. katel (22. anders v. pila), blic (107). gesmelce (Sum.). berlein (74). 6r= cholchine ex pyropo (Gf. 1, 468). *Piros i. nutrimentum ignis t arbor bir= bom (76). *Pyrothum v. Pyrethrum. *Pirretus v. Biretum. *Pir- v. Pi-ricudium. *Pyrrhocorax (auis) alpkachlen (pi.), alb-rapp, -raff, steinhetz, bergtule (Hen.). ni. kawtgen (116). Pyrrhula (auis) lugge, goldgumpel &c. (Kia.). *Pirrus ein fuer steyn (17 sim.). sune achilis (74). *Pirsa (cf. byrsa) hut (127). *Pirsieu- v. Persieu-m, -s. Pirula, privla (gì. di.) (i. pinnula 64, pulpa q. v. 75) nasen- (74, 76, 93), naß- (64) -spitz. zipfel t spitz l vorderst an der nasen i die spitz (75). der n. gater butenste (147). mittel vnd vnter= schaide in der nase (74). nafie spicze (9). geleyde (79. cf. pyra). fraue o. freu= lein (74). Pirum hd. bir, bier, ein biren (21), birre (5), birne (9), pirn (91), pire (75), piren (pi. 4). bere (17, 22b, 23). nd. ber, pere (99). *Pirurum worsteboghel (98). Pirus (cf. piros) hd. hd. bere-, hd. bir-, bier- (7, 46), biren- (19), birn- (5), bern- (125), piren- (75), nd. ber-, per- (11) -baum, -bom sim. *Pirus v. Birrus. Cortum. *Pis (st. pinna? gr. i. aurum lat. GÌ. m.) first (Gf.). Pisa, t pyse (74) (ciu tuscie) pise (1, 5b). peyse (74). Pis-a, -um (111) erw-eiz (8b, bm.), hd. -eifJ, -eis (4), -eJ3, -i6 (68), -eysen (nob), -essen (noa), nd. -ete (22, 78, 109), -eten (99, 132), -itte (11, 23). erb-eyU (5b, 133, 152), -Ì6 (76, 134, 141), -eis (67), -es (21). arbes (111). arbiß (75, 151). arbs (6). ertzen (132). Pisa iugata stendel erbefìen (125). Pisa preematura kieffarbes (111). *Pisagra (cf. gì. m. w. pisaigra, pis= sago) peck die weick is (147). pissaygra i. pix liquida (Br.). *Pisal-e, -is (i. pirale 104) phis-eil (141), -al (Gf.). phiesil (104). fiesel (120). phinsél (Sum.). *Pisana (aus pisa X ptisana?) ge= schelt gerst (76). 438 PIS PIS PIT *Pisanum (i. criniceus, silicium; cf. ci. m. h. v.?) harinklayde (74). Pisanus cf. pisa ciu.) peyse (74). Piscari, -re (77) hd. nd. visehen. hd. fischin, viessen (77), visch fahen (75). Pisearius (£. qui vendit pisces Br.) kipper (9). Piseat-io, -ura (64) fischunge(20, 64). Piscator hd. wd vischer. viesser (77). Piscatorium (i. locus vbi habitant pisces) visckweide (75). *Piscatrina visehrey (74). *Piseellum i. vellus (76). *Piscend-ium, -rum v. Pistendrum. *Pisceus viscliyn (75). Piseiculus vischleyn (9). *Pisc- v. Pist-illum, -illus. Pis-cina, -tina (64c) visch- hd. teich, -taich l wiger (6), -wyer i gruob (76); -gruob (no), -grub i we.yer(in); -dich, -dyech (19), nd. -dik, -dyck (132). filò grube (8). vischerye (110, 132). teych t deych (9). dych (17). tyche (16). tiech (125). fische waßer (18). hd. wyher, wyer (10, 64b), weyer (64c), wer (12), badwann (111), see o. wag (66 &c), wage (69), wack (67), wayg (133). ein tieff waag (68). Piscinarius tichgreber (125). Piscis (i. animatura in aquis viuens et comestibilis 76 ) hd. nd. visch. hd. fische. Piseulus eyn cleyn (5b), en clene (23) visch. *Pyse v. Pisa. *Pisellu-m, -s (cf. pistellus) hd. stos= sei (Mss. mog.). morsel-st. (18). stoißel (7). en pistel (23). strempffel (74). Pisetum hd. eyn erweiz- (8b), erbeiß- (151), erbiß- (8, 76, 134), erbis- (5, 9), erbeß- (21, 152) -garte, -gart (21, 76 134), -garten. eyn erweß (sic 18), e.-garten (7). nd. en erwit garden, eyn erweten tnyn offt hoeff (132). ein erweiß- (uoa), erßweiß- (sic nob), arbeiß- (75), arwiß- (6) -acker, 0. -garten (75). grunes uelt (100). Pisitare sturni (kì. ), sturmi (123). schreien wie ein rinder-starr (Kia.), -star (Ki.). *Piso (i. socius) geselle (74). Pissa pech (kì.). peck (147). Pissaygra v. Pisagra. *Pissare (i. mine/ere gì. m. cf. pistare) morken ; tho-druck (en), -quettern (22b). Pissaxera i. pix que dura est et sicca (Br.). la pece dura (gì. m.). peck die hart in droicli is (147). *Pissli (herba) ags. reosan (94a). *Pista (cf. pasta, pinsere) deyk (l3i). *Pis- v. Pe-, pic-tacium. *Pi-, cf. bi-stardus drappe (18). trappe (23). Pist-are, cf. -ire, -rire hd. nd. backen ?kneden. hd. bachen (110, 134), knet-en (i34], -ten; kneyden (21); ste-, vlg. sta- mpffen i. tipsare ; pachen, vlg. backen als die pecken i. pinsere (75). *Pistelle v. Pistes. Pist-ellum, t -illum, l -illus (no, 132, Br.), t -ellus (q. v. Br.) stemp-el (20), -ffel (nob), -tfer (noa), -er (132). stoesser (110, 132). renspinnel (110). vi= scisto ck (132). *Pist-ellum, -illum, -ellus hd. nd. back-, bac-hus. backhauße (66). bag= huße (133). bach-hauß (134), -huß (68). hackhus (sic 67). Pist-ellus, -illus (cf. pistellum) pistel (-ellus 8b). hd. sto-ßel, -ssel, -Ber (68). stéser (67). stoesser t visell (132). eruyt- (132), wurz- (no) -Stein, stamper, visev (107). *Pist-, pise- (74, 75, 76) -endrum, -endium (74), -rendum (64c) (i. lanx clibani; cf. fornacale, nupagundium &e.) bachofschissel (76). ein vfen schuz- sel ( 4 ). offen-schuslin (64b) , -sehiflin (64c). ofen-, vlg. brot-schussel (pist.) t -schuffel(75).schießschussel(23«storwm74). *Pistera (pist'a; piscra? legumen) pysim (5b). *Pistere (st. poseere) v. Cupere. *Pisteris v. Pistrix. *Pisternum v. Pistorium. *Piste-s, i -Ile (11) roede fyole (20). royd viole (19). roet fioel (11). Cf. pis= tis art von gewùrtz (kì.)? Pistieus v. Pistrix. Pisti-eus, -tus hd. ge-truwe, -trew (9). *Pistile v. Pastile. *Pistilla (i. pastenda) pasten 0. flecken (1). Pist-, pisc- (76) -illum (ì. pist-ellus, -illus 5 &c. qq. v. ; pila 76, genus panis 4, 76, incus fabri 4 sim.) smit- (4),smide- (3) -stock, nageleysen (75). pfanck kiiche (4). ein phanc- (3), piami- (76) -kuch. rfirschit (sum. cf. sq. Gf. 4, 11 78. st. oseillum??). Pistillu-m, -s (cf. prc, sqq., pistel= lu-m, -s) hd. (Mss. mog.) smecìestock l abeslag sim. ; eyn smedstack l hamer- slag (17); ambiß (18), stoyßel, stoeßel (20), stotzel (12). Pistillus stock, smidstock (74). Pist-, pisc- (76) -illus (i. artoerea 75. cf. prc. &c.) abslag (fabri 1). af= slach (22). stapel (22ab, 23) also dat de smede dat yseren uppe slat (22b). stoter (11). nagel ysen (instr. fabri 76. cf. pistillum). krapf-en l -el, var. -lin; gebachens; strubel; pfadla; pian- var. pfant-zelten (75). '^Pistina v. Piscina. *Pi- v. Pa-stinaea. *Pistire knetten (76). Pistis (i. fides Br. cf. pistes) getrewe (9). *Pistitus v. Pistieus. *Pistolo-ehia, -già v. Aristoloehia. Pistor v. Pinstor. *Pist-orium, -rium, -rius, -rinum, -rina, -rilla, -rillum t -ulum (75), i -ernum (147) (-ellum &e. s. 0.) hd. nd. backhus. hd. backhauß; bach-hus (6), -huß (US), -ufi (8). ofen (68, 110). bachuys i ouen (132). phistrina (-inum 127, sim. Gf.). (-ina^-orium) phister(l). pfister-y (75), -gaden (-rina 64c). pach-haus (1), -huß ; peckenhuß ; brot-banck l -huß (75). protpanck (3). ;i:Pistrella v. Pistrilla. *Pistreo v. Pinstor. *Pistrieus v. Paristulus. *Pistrigire knetten (7). *Pistr-illa(76), -ella, -olla(7)(«. paruum pistrinum; cf. pistorium) taig (6, 76), deyek- (7) -gaden. becken-, var. pfister- heuslin (64). Cf. pistrila lo fumo (gì. m.). *Pistrill-a, -um v. Pistorium. *Pistri-llum, -num eyn kreppeln (17). krepfil (8). kroppfel (9). Pistrin-a, -um v. Pistorium. *Pistrio v. Pinstor. *Pistrio ì. piscator vischer (75). Pistrire hd. nd. kneden. hd. knet-en, -ten. backen (20). Pistri-s v. -x. *Pistrium &c. v. Pistorium &e. Pistrix bek-ersch (5), -ersclie (23, 132), hd. -ersin, -ersen (7), -erin (6, 4, 110), -in t pfisterin (Kìa). peckii» (74). Pistri-X (18, 74, Br. &c.) , -S (74, ì. monstram mavinum 76, nauis enee Br., Freund ) , prestrix ( i. belua maris 76 ), pest-rix (23), -ix (18), pristi-x i -s (Freund); pixtrix (74), pist-ieus (i. mons= trum vt simia 141), -rum (74), -eris (i. nauis enea 76) (i. bal-ena 69 &c. , -nea 68. vii. X prester q. cf.) hd. ein gvoz, groß, nd. en grot visch. eyn groiß (18). grossesach; pixtrix walfisch (74). mere wonder (18). mer wunder (23, 74). eyn bogk l magna piscis (21. st. beck?). en eruen (st. erne?) schep (23). schifFe (74). *Pistrolla v. Pistrella. *Pistrum (instr. instoris) ein back- (no), teyg- (68) -inuolt. moelde l troech (132). trog (no), sange (placenta Fr. 2, i49a?) t wisch strich (9). ker-w. (75). strich wiße (16). streìch tuch (cum quo limitatur 1). ein rewoch (8b). (i. sam- buca instr. mus. X sistrum? dock cf. pilistro i. cimbalo 141) puckel (1). bukel (2). *Pistrum v. Pistrix. *Pistulum v. Pistorium. Pitaci-a, -um v. Pictaeium. *Pita-cus, -tus (23) (aus psittacus q. v. cf. pictaeium) ein birholt (4. orio- lus galbula Nmn.). syttich (4, 74). sedik (23). sitich (3). sye doch (sic 18). Pitan-cia, -sia (23), pictantia (132, Gì. m.) (i. portio, habundantia, cf. Sm. 1, 301) hd. wol leben, voi làbung (6), fol bringen (18). nd. wol, wal (132) leuen. Pit- v. Pyg-argus. *Pitasis v. Subsistentia. *Pitasma (i. frequens potatio t pania rotula 76 sim.; genus ludi qui mirabili arte voluitur et giratur 110 &c. = pitisma q. v. Br.) stete drinken (8), trinker (sied). groß trinckunge (1 10). ewelick drinckinge (132). ein karten spyl (4). *Pitatus v. Pitacus. *Pi- v. Pic-tauium. *Pityna v. Pinta. *Pitis-are, -sare, -so (127), -o (i.fre= quenter spuo l bibo 76. X Ttxusiv cf. pi= tisma) trinken (68). stetes tr. (9). clein tr. (meretricum est 64). drincken (no), stetis dr. o.spirczeln(8).meilich schmecken (114). bitz-, supf-, surpf-len (126). nipffen (Kia.). psiwizo (127). *Pitis-ator, -sator (Gì. m.) tri- (68), dri- (110), dre- (132) -ncker. Pitisma (i. cordae extensae in tempio PLA GÌ. m. ; sputum no; i. q. pitasma 67, 133, ' Br.) eyn wandt kleid (68). *Pitna v. Pinta. *Pyth- v. Pit-onieus. *Pitonius v. Pieontus. *Pitranìta v. Pituita. *Pitri-eus, -sculus v. Paristulus. *Pittaei-s, -stae, -um v. Pictaci-um, -are. *Pyttentrum konke (109). Pi-, pe- (121, Gf.) -tuita (i.humecta; tio l infirmitas que . . . facìt capita galli- narum distorqueri, et. vanagloria Br. &c, caligo i flegma oculorum i catarrus i morbus gallinarum l superbia 76) hd. phiphiz (120, Gf.), fiffiz t phepis (Gf.); pfippf-eß (65 var.), -is. der pfypß (75, no) von den hueneren (no), die pyps van den honeren (132). pipp-ys (12), -uß (7), ni. -e, hd. der pfiff (ne), pfiffes (65 var.). der pfìfftzs t das pfifftze (Das.). pibez (ìoo). pubcze (19). bipße (13). pfitz (49). pfittig (67). das pfeifen der hennen i der pips (kì.). das pfiffe (Pris.). pfifig m. i schnupff/. (73). pip (11, 107) van den lioenderen (107). czipp (4). cyph t czipf (9). hennen zipph (1). zipfs als die h. haben (75). cipphic (121). liuner sucht (8). der zypff der hennen ì maseher, var. mesther, i greck als in den augen (74. cf. lippa matz 115. wetterau. matzer ni. gramiae). das bied (Hen. cf. Gr. wtb. v. biet). snuppe (10). schnu-pf, -p (65). rotz (91). kotz (Das.). koder (126 &c). qualster (190). ags. gillistrae (94. gillester phlegm Bsw.) ; gi-brec (94), -breec (136) cf. reuma, gebrec a noise (Bsw.) ? pitranita en pipen hon myt eneme krummen halse (23. cf. Br.). Pituitosus rotzig (91 &c). koderig { pfifftzig (Das.). Pius hd. nd. milde; barmhert-zig, -igh. hd. milt, guetig (nob), gedultig (noa), gnedich (100). goedertyren (132). Pix hd. bech, beech (68), bach (6), peich (3). pech (132). nd. pek. nd. ags. pie (11, 94, 136. missv. idpic 94). karz'oh (141). *Pix v. Pixis. *Pixaridus ein buchsenmacher 0. ver= kauffer (110 sim.). Pixidula bueßchin (20). Py-,). blien (8). abe sniden (18). *Plumba-rium (18), -tum (18 &c.) eyn weych ysen (18). peczcholt (9). pytsch (pytstf ? 8). Plumb-, stann-arius kannengysfier (125). *Plumbasis (auis) brùder piro, nach siner stimme (77). Plumba-ta, -ca blì-gaiselun^ -colben (pi. Gf.). bly- (7), eyn gbit (st. geblit? 6), czil- l geladen (21), liei. nd. lode-boltz, -bolt, -kalbe (8b). Plumb-atum v. -arium, -eus. Plumbatus gelo-det (8b), -et (99). *Plumbes v. Palumbus. Plumb-eus, -inus (11), l -atum (75) von bly gemacht (110). bly-en (19, 75, 77), -achtich (68, 132). bleyen (75a). loden (11). loeten (99). Più-, blu- (5b) -mbum hd. blye, bly, blij (5), bley (9). nd. blig, loot (11), loet (99). PI. cinereum conterfein, mithan, wesemot (Chytr.). wifi- (kì. ), biß- (ma.) -muth. *Plumbus v. Palumbus. *Plumen (i. os gutturis , st. rumen) sluntbeiu (120). Plumere flueck (nob), flick (noa) o. federig werden. begynnen plumen tzo krygen (132). *Plumiare die huner bereyffen l schuppen b. (5b). Plumiger fogel (9). *Plumirapus fedderrauffer (74). Plum-osus, l -arius (75) voi pflumen= federen (110), plumen (132). pflumfederig (75). PLU Plumpago v. Dentellaria. *Plunatum v. Plumacium. Pluralis hd. mer-, mir- (5b, 17, 21), vii- (_noa), vi- (nob), ui- (6), vie- (7), gemain- (46), meng- (1), nd. menench- lich, -lch (17). man-igerleieh (1), -cher= ley (20), -nichfaldich (132). Pluralitas mangfeldikeit (20). Pluraliter mirlich (17). Pluries hd. dicke i vii. d. vile (no). d. vele (23). d. wijle (132). digk fel (21). dicker (46). offt (69). *Pluri-ta v. -pia. *Pluri-ma turi-, -na tuch-lachin (Gf. 2, 159. BM. 925). Plurimunj (cf. sq.) seer vii (68, 110), vijl (132). meer (69). mer (70, 134). Plurim-us, -um, -e aller-, alder- (17, 22) hd. -meyst, -meynst (7, 21), -meerest (68), nd. -meest, -mest. *Pluri-na v. -ma. *Pluri-pla, -fa (11), -plarimentum (108) ganczecroeze (20). gensekrese (19). gansch krose (11). gaffreide (108. libum; gaffrye aeroeolia anseris Kil.). Plus hd. nd. mer. mehe (7). mee (5). mene (21). me (99). *Pluseula &e. v. Plustula &e. Plusculus (i. parumplus) hd. wenig= mer. *Plustella (i. pustula) plater (74). Plustul-a, t -la (gì. m.), pluseula (122) gaspe (11, 20). eyn schuowe ryncke (19). gali, boucle, bouglete (Gì. m.), blouc= quette (122). Plust-, pluse- (122) -ularius gaspen- (11, 20), ryncken- (19) -mecher, -meker (11). qui facit plustullas, gali, bouclier (GÌ. m.); blouchier (122). *Plut-eale, -iale, -igale (i. lignea tabula) hd. swart (13), swarte (133, 152), schwart (134), schwarte (66 &c. asser corticatus Fr.), bole, boi (6), boba (7), boel t deil (18). nd. bolle, pale (17). eyn hultzen tafel (110, 132). bugge in domo in angulo (21). bin (49). Pluteum (i. scriptorium l tabulatum Br.) M.ein schrib-br et, -tafel (67) ; schreyb- bert (66), -brett (134). pulp-et(nob), -ret (noa). schrieffbreth (132). diel (100). dvn (23). *Pluteu-m, -s (11) ( X pluto) belle 8b, 11). Pluteu-m, -s puch-, katzen-pret ; tyl, schirm, pulpet (74). Plu-teus, -eeus (98) (i. scriptorium i int-, inf-erior pars ledi) hd. nd. bret, dele, del. hd. bred, breyt (21), brat o. tiln (6) ; deil, dile (5, 4), dilen (49), dyele (10), dill 0. laden (1. cf. wa. i64i); tiel (7); bette- (9), bet- (8, 76) -bret; pulpret (91 &c), scbreiberpret, var. scbriberbrett (64), katzenbrit {mach. beli. 93). blanck (19). biieh-kensterlin (Das.), -kànsterle (126). helle (11. cf. prc). *Plut-iale, -igale v. -eale. Pluto v. Diabolus. Pluuia hd. nd. regen. hd. r'gnen (6), reygen (10), reyn (18), ren (5b, 17), ran (21). PI. lenta lantregen (125). Pluui-alis, -osus reghenich (11). renyck (19). POD Pluuialis (auis) pulrolì, puluier (140). *Pluvieinare weynich, dunne regh= enen (147). *Pluuinu-s, -m (cf. puluini GÌ. m. 5, 520b) welgholtz o. waltze domit man ein schiffe in das wasser weltzet (74). Pneuma hd. nd. geyst ; gew. hd. der beilge sim., nd. de hilge g. *Poantum boimvist (Sum. v). *Pobili-tare, -gare (8) knyin (8). bewgen (9). dye knye bagen (17). *Pob-, pop-lex, -les, pollex (22), pobules (76), pub- l pup-lites (pi. Gf.), publita (142) riho (Gf. cf. wetterau. bair. reihen m. Sin. 3, 77). knirade (120 sim. cf. Gf. 2, 469). knubograd (93). knyepug (74)._ hd. knye-, kny-, kney- (10, 12, 75) -scbibe, -scheibe,-scheib. knyewe schyebe (19).knuscbib(6, 76).knyscbeub l scheme (scheine) knuw (? 77). nd. en schene (22b),kne-, kny- (132), knye- (11) -schiue; knebbla (-t 81). hahsa (Sm. 2, 147). hechße (74). he- (108), hei- (107) -sene, hese (132). eyn scheyne beyn (5b). schinpawm (sic 1). Poeillum drinckvaß (no), schenckvas (132). trinckekrusichen (125). *Pocio &e. v. Potio. Poeulare (Br.) hd. tri- (8), tre- (9), dre-ncken. Poculum (oft i. poeio) hd. nd. dranck. hd. tranck, ge-tr. (-ulum9), tr.- (91), trink- (64, 91) -geschirr. klyn drnnck (8). *Pocus (piscis 76) dorsch (23). *Poeheum (cf. poehos i. pauper &c. Br. aus TtTO)(0<;) ausricht- 0. miltgeb-ung der armen (74). *Pochotrophium (cf. prc.) v. Pro= thotorpium. Podager den der krampf zuget (8 sim.). Po- v. Pe-dagium. Poda-, podo-, pedo- (5b, 76) -gra, -graphus (sic 76) hd. fuoz- sim. (Gf.), fuez- (2), fuß-, fieß- (76), fues- (3), fuoslid- (93), nd.- vot-sucht, t -vergicht (1, 3), hd. -krampf, -kramp,-zipperla (111). fuifi ubbel (19). vuet ouel (11). voeß weue (wene? 20). eyn voeß ouel t die cramp in den voes (132). podegram (66, 151). bode-gra (75a), -ngra (75b). ^Podagra lini, eassuta, offe, cuscuta, angina filtzkraut,flasschsseiden,todtern, ni. sehorft, wrange, viltcruyt (116). *Podagraria (i. eorchorus, asgopo= dium &e.) hin-fuß, -lauff, podagrams-, zipperleins-kraut, witscherlenwetsch, ni. landsloop, fleirsyncruyt, wilde vlindre &c. (143). Podagr-ieus, -osus, -ius voifi cram= pich (132). podagra- (126), podagra- (v. a. 1618) -misch. Podargus (canis) bald auff, ni. snel (116). Pod-eris, -er, -or, -era (11), prode- (67), podi- (133), pole- (69) -ris, pudo= rem (acc. 136), hoc pos poderis (147) garauui sim.; alba (Gf.). alue (11, 147). ein lang kleid (88, 110) biß vff die fer= sen (110). ein 1. hende (8), 1. vncl enge hemde (17). hd. nd. eyn, en linen cleyt. taler (88). Pod-ex, i -ix (75), popex (noa), bissw. pudex ars (68, 110b). ariì (noa, POE 443 132). bake l darm (23). hd. ars-d. maß- d. (76), -gang (ii3). warez oder ars-d. (8). darßarm (sic 64cì. varcz odir (9). mittelfinger o. wuste (i. extalis, verpus 74). culus i vuust (11). Podiamen v. Podimen. Podiare (Br.) hd. nd. lenen. leynen (20). an-1. (68). stayb- (19), straff- (sic 20) -resten, staf rosten (11). oflegen t hoezelnt (13. cf. hotzlen , hocken , wet= terau. hockeln, bair. huckeln dorso por- tare Fr. 1, 459b, 471a. Sm. 2, 149). vffligen i. appodiare l hochgebogen se. in dorso portare (10. cf. nd. hukke-, huk-bak Br. Wtb.). *Podieus (i. pars culi ante foramen 76; pedestris gì. m.) arß-krynne, -kerbe (74). grenicz vor dem ars (9), arsloch (8). arsch karbe (4. -kerbe wetterau.). *Pod-igra, -oga (6s) eyn fuiß doch (18). fußduch (63). *Podillus (aus podex X pudellus) arsdermli (93). *Podi-men, i -amen (19) eyn stulle (19). stapffel (no), staffel (68). stapel (11, 132). *Podiris v. Poderis. *Podis-cus, bissw. -cum, -tus (74, 76), t posidicus (i. verpus 75) hd. ars-, arfi- (20, 74, 75), arsch- (4), ers- (11, 23), erssch- (19) -wische (17), -wisch, -wusch (6), -wossche (19), -wust (7), -darm (11, 20). erwyfì (sic 20). Pod-ium, l -rum (75) stap (17). stape (16). stab (4). stabe (9). staf (11). staff i raste l helffe (20). hueter stab, st. i kolben dar vber sich der h. leinet l die h. lenent (75). hd. stag (6), steck, steeck (19). len-a (93), -e (no), -ne (132). ring (141). rinc (Sum.). ein außladung (91). kandelpret (111). ercke-r (125), -1 (126). argel (Das.). podium (i. eastrum) vest, vlg. ein gescllloß (75). *Podoga v. Podagra. *Podogra v. Podagra. *Podo-, poda- (noa), pedo- t pedoso- (74), pedoxo- (19) -mantia, -mancia (i. diuinatio in visceribus puerorum a podos puer 76. X paedom.) hd. fuß-wickunge, -winckung 0. -sichuug (74); -guckunge (151), -guckunge, -iuckunge (70, 110, 134). voeiJ iockinge (132). wickinge (22j. vot wlickerige (sic 23). wyckelij (19). -weys= sagnng in adern der kinde (74. cf. 76). *Podonium (cf. pontonium) verschep to beyden syden apen, pont, pijper &c. (147). *Podor v. Poderis. *Podrum v. Podium. Poema (i. ficticium 1, pigmentum poete 11) hd. ticht (75), ge-tichte (66, 151), -ticht, -dicht. nd. ghedichte, fin= singe (99). Poesis hd. nd. dicht-unge, -inge. hd. ticht- (75), diecht- (8), tych- (9) -unge; ge-ticht(64c),-tichte (151), -dicht ;poeterey (91). nd. ghedichtnisse. Poeta hd. nd. di-, hd. ti-, tie- (151) -chter. naturlicher d. I n. maister (65). poet (110, 132). waersegger (11). *Poetari poetry dichten (147). Poeticus v. Poetrieus. *Poetisare tichten (75). 56 * 444 POL Poet-issa, t -rida ( 147 ) dichter-in (68, 110), -sche (132). poets huysfrowe (147). *Poetra lyt lererinne (9). liet lercryn (8). eyn dichte buch (5b). ghedichtet bok (23), dinck (22). Poetria (ì. ars poetica Br. sim., res fida i liber &c. 76, poetadì. m.) hd. ge= ticht puch (1); gedicht-, gericht- (sic (18) -buch. die kunst der poetry (64). *Poet-ricus, -ieus, -ridus poetsch (147). *Poetrida (i. poetissa q. v. 147, Br.) eyn lit lernunge (17). *Poetri-dus v. -cus. *Poya (cf. boia) v. Pedanum. *Poieia v. Peritia. Poire, poyre (147), prs. poio, poyo, peyo is (76) (i. fingere i facere Br.) hd. nd. dichten. diechtin (8). tichten (9, 64, 75). vysieren (147). *Pol {cf. dol) cholpo (Gf.).. *Polare (cf pollator, follo &c.) wal= ken (9). *Polea (i. trochlea Gì. m.) v. Polia. *Poleberus v. Poledrus. Po-, pu-ledra (i. equa, cf. pultrina) vulekin (20). uuliche (104). fulihha (Gf.). folich (19). valicke (11). Pole-, polie- (10, 12), poUi- ,(5b), pule- (2, Gf.) -drus, -dro (Gf.), pol- eberus (53), -edulus, -idulus, -idorus (1), -iderus (22b) (i. pullus, pale-fri^ dus 2, -drus 13, iuuenis equus, vlt- roneus t -ertus 75. cf. pultrinus. pa^ ledrus. polidorus.) hd. fol-o (121, Gf.), -e, -n (21). fol (6). voi (1 polidorus; 53, 93). voll-e (23), -en (9). vole (22b). foel (12 , 75). phoel ; iung t ein iungs rotò (75). hd. fui (1. 75); ful-e, -he (68, 69, 134), -le (152), -lin (75), -len (5b, 7), -ler (18). fil-len (10), -he (67). fuele (20). vayl (19). vael (11). bole (5). rnayden t hengst (2). *Po- v. Pa-lefredus. *Pole-gium (i. polyptychum GÌ. m.), -yum v. Pulegium. Polemoni-a, -um (herba, cf. fraxi- nella) erdtrauch ; weißer diptam (Ki.). daubenkropf, lidweych, widerstoß,splis= pettel (144 &c). *Polemosophus fcderfechter ( Kia. Mrg.). *Pol-en, -Ieri, -lenus (Br.), -lina (17), -ina (74) (i. simil-a, -ago) das cleynest von (110), eyn bloem vau (132) dem mei. brab. donst (116). dust (Chytr.). mei (74). mele (17). *Polendrina (herba) ratte (74). Po-, pu- (94, Gf.) -lenta, polente (5b) (legumen t farina subtilis Br., /. coda in aqua 5) polen-te (23), -t; aschen- kuch ; ascherig ; matz ; pogatz (74). geys= licz (4. cf. bm. 496). eyn deuczer (5. cf. eoliphium, pastilla). simula sim. (Gf.). wizmele t semelgrec (100). prey (9). bry t muoß (no), ags. brug (94V brye l deyck (18). wasser-bry (5b), -preyn (1, 3), -prem (sic 71), -mus (1). koke (23). wee- (11), we- (132) -llinge. meel (110, 132). munke (muke 8, 9. cf. munken Sm. 600, vii. auch mocken ib. 549). gersten-mout (ku.), -mfiß (Das.). pap (132). POL *Polentium v. Pilentium. *Polentr-udino, -odino (18) gersten- waßer (18), -water (23). Cf. pol-enta X -litrudinare ; polen- l poli-trudium cribrurn farinarium (gì. m.). Polentrudizare v. Pollitriduare. *Poleos (? cf. propoles) wilt vlas (24). *Polere (aus olerej stincken , vbel= riechen (74). *Poleris v. Poderis. Polesenus v. Polisemia. *Pole- v. Apody-terium. *Poletus v. Boletus. *Pol-ia,-ea (Gi.m.) i. troeblea, recha= mus) paley, katerol (Kil.). Pol-ia, -ya (no, Br.) (i. grex Br. sim., congregatio 110) schare, hauff(74). v'sam- elung (no), -linge (132). *Pol-ia, -ea (11, 19) v'sma-hunge (20, 152), -unge (19), -ginge (11). hd. (Voce, ex quo) versehmehunge sim. Poly-, poli-andrum, -antrum (147) (i. cumulus terre, cemeterium Br. sim., vallis iuxta hierusalem 76) kirch-hof (8, 9, 100), -off l freihoff (75). ein grab iter toden (4), geziertgrab (110), graffgecijrt (132). graff (147). *Poliarch-us, -a (i. princeps celi 110. : polus) hymel konig (9). *Poli-, poly- (85), (aus puli-?) -earia (cf. pilosa) wut- (24, 85), wint- (47) -wort. wndkrut (93). wuntkraut 0. donrwurtz (74). politaria mynder krut (16). *Polieia (cf. politia) sconi (141, Sum.). *Policitor v. Politor. *Po- v. Bo-licium. *Polieon (cf. pollieio?) handelinge (23). *Polieronitudo &c. v. Politronitudo. *Poliet-us, -or v. Polinctor. *Polid-ama, -orna (75) (i. mulier plu- res amann a polis i. pluralitas et amo 76, quasi meretrix 75) fraw die noch vii man hat (75. im Gegensatz zu multU gama q. v.). polidonios hurer, vnkeu= scher (74). polydamas, g. me t matis i. multi-euba t -gamus sicut fuit Nero &c. (Br.). polidamas, g. me liefhebber veelre luyde of dynghen ; man die veele wijve hevet (147). *Polidamas winterblumen (17). *Poliderus v. Poledrus. *Polides v. Silago. *Polid-es, -mes v. Pleias. *Polidoma pi. edelklaid (74). *Polidoma v. Polidama. *Polydomium ( cf. polypodium ) steenvar (85). *Polidonios v. Polidama. *Poli-dorus, -dulus, -ederus v. Po= ledrus. *Polienia v. Polygonium. *Polienta v. Polimenta. *Polifragia v. Orexia. *Poliganus v. Polygonium. Polygonatum lydweich (135). wei!3= wurtz (Ki.). Pol-ygonium, -ygonum (126, Ki., Fr.), -ingonia (24), -igenia (47), -ienia (87a, 146), -iganus (74) (herba) weg-etrede (24, 47, 85), -tritt t -gras (126, Ki. ), -streit (Kia.), -edrit l -grafJ (Das.), -rich POL (87a,_ 146), -eri eh l -brayt (74), -trits t -breit (Fr.). blutkraut (Ki.). polygonum foemina tannen- i katzen-wedel (Ki.). polygon-um t -aton vveiß wurtz (Das.). -aton lidweich l schminckkraut (Fr.). *Poly-, gew. poli-, t polli- (76) -gra= num, polygranium (Gf.) (i. granum in pisce 4) rog-an t -un (Gf.). hd. nd. rogen im visch 75, sicut in pisce, allece). hd. visch-r. (uoa), -rogel (nob); ein rog (6, 9, 68, 76) von einem hering (68); eyn rog-e_(8a), -er (18), -ener (12), -inder (piscis 8b), -em ( 77 ). ein rouner von visschen (19), racken (17), regen (10), rogkenkorne (13). eyn rodeygen (nomen piscis 21). nd. roghel (107), regghen (22), cuit van een harinc (ifl7), cute van vissche (11), ein raegen of die cuyt van dem visch (132), raych in en v. (147). *Polimata v. Polymita. *Poli-menta (pi. kì.), -enta (9) eyn swins nier (17). swins nyren (8). swey^ nes nyre (9). *Polymeta v. Polymita. *Polimeus (aus polipus?) eyn hafeu voi dreck (68). Polimire ( i. polire GÌ. m. ) zieren (68, 110). cyren (132). Poly-, poli-mita, -meta (110, Gf.), -mata (19) (i. vestis) hymelblauwe (19). hemelbìa (20). hemels blaw (23). manch= farwe (8b). eyn gezirt kleid (110, sim. 132). getzierde klaide von (74), getailtz kl. in (75) mancherley farbe. ein kleyd von vii varben (64). geweft cleyt van manigerley varwen (147). giegelwech (7. cf. polymitum. nd. kikel-, kikelka= kel-bunt Br. wtb.). feh (Gf.). ags. hring- (94), hrnig- (sic 136) -faag. Polymitarius (i. bombieinator 75) cotauueppi-sc i uurchanter ( Gf. ). bed= uerwercker (132). siden neger, var. seiden neter (75). eyn meyster der da macht mancherley (8). sticker (110). be-st. (13). ein kleid ferber (68). *Polymitis bildechtig gewaben &c. ; gefugelter barchet (Das.). polimitem fehtalari. fedar. fech. (Gf. 3, 426). Polymitum vech t gikkel-v. ; ;co= tauueppi (Gf.). Polymitus manichei- hande varbe (9). mancher h. far (8). ptc. ge-ziert (110), -cijrt (132). sbst. ein hymelblaw (110), hemelblau (132) cleit. *Polina v. Polen. Po- v. Pol-linctor, -Ungere. *Polingonia v. Polygonium. *Poliopus ( auis, hat grawe bein ) deffyt (140). Polypodi-on(Br.),-um,polipodi-um, -a t polopodi-on t -um (75), pollipodi- um (4), -a (Sum. Il), polpedum (131) (i. filix 93, barba iouis 5, 76 &c, beonia 6, arthimesia 75. cf. poly-triehum, -domium.polipus.dryopteris.dioliteri. lapatium.) stein-varn (20, 131, Das., Gf.), -farm polipodium (74, Sum. li), -vare (12), -var (95), -vair (7), -wurcz (10, 16, Fr.). farm (Sum. n). stain-w. (153), -f. (i. beonia 6), -vani (53). steyne worcz (17). stenvarn (47, 85). ni. eyeken-, boom-varen (116). v.- (110, 132), farn- (nob) -krut, -cruyt (132). verwort (23). baumfarn (116 &c.). bem uoren (11). baum- t eych- POL far (73). eihvarm t selareia (st. sclareia?) insusce (105). ingsuesse (93). engel-sueß (125 sim.), -Suß (68), -SUS (87, 146), -fllSS, (sic 116). egenhuß (polop. 75). cranuoz (polpedum 131). troph- (gì.), tropff- (73, 74, Sum. ), drotz- (128), dross- (116) -wurtz. tropffenwurtzel (kì.). hd. huß- wortz, -wircz (6); haußwurtz (76); haus- worcz (4), -wurczel (3) ; hus-lauch, -loch (12), nd. lok. blat lofi (5b). pladlos (1). golt wortze (8b). sunnenwendgurtel (i. arthimesia 75). braem (110b, 132). brem (noa). eyn bulch l est piscis eyn krabbe l snoppe edam est f edado naris (5. X polipus). Polipus (i. fetor i fedatio naris; polypUS i. piscis Br., pistis Gì. m. 5, 366, dort irrig in peseis verbessert), pol-ipuz (4), -lipus (5b), -ippus (est narium fetor a porrus i. subtile foramen hominis ! 76) (cf. prc. sereatus) visch der vii fueß hat (75). eyn fische (18 &c.) mit roiden augen (18). en visch; en henneke myt den widen oghen ; en bulk ; eyn snobbe ; eyn sligh (23). hul-leck ( piscis 22b), hd. -ich (74), -che (17), -eh, -g fysch (poli= pus 5bj. hd. bolche (10), bolch, polch t (piscis) snoppel (74). polp (piscis 126). charpf (1). karp (49c). hd. nd. karpe. krappe (nob). krabbe (11, 12, 19, uoa, 132). crable (polypus t peeus, aus pis= cis? v. Hamb.). qwappe (3, 4). ockeley£ flundir (piscis 9). royfel (rofelke gadus Iota Nmn.) t ghernaert (107. garnaerd gammarus KU.). eine seuche...daz ist daz stinckende vleysch daz in der nasyn wechsit (4). nasen-stank (9), -snelli eit (20). gestanck (75), putz (i. fedatio naris 74. i. q. wett. butzen, botze m.). von der nasen. n.-gheschwer, noli me tangere (116). nasestang (8). snodel (5b, 17, 77). snegel, schnudel (74). schnoder (no), snot l snoppe (107). snoet (132). rotz (68). eyn dreg grube (17). Poliphagia v. Orexia. Polire hd. nd. slichten ; tzi-, nd. sci-, sie-, hd. zij-, zie-, cy-, cze- (19, 133) -ren. hd. graben, filon (i3i), gifiolon (Gf. ), lichon i hasinon (i4i); polleren (20), balieren als edel gestein (no), eben (no), euen (132) machen. slechten; doen blin= ken (132). nd. grauen, polern. *Polis (i. ciuitas Br. &c. cf. polus. paliasta?) vel-len, var. -den im rade (75). *Poli-, pole- (gì. m.), polys- (Br.) -senus, l -senius t -xenus (147) (cf. polismus) i. plurium sensuum t significa^ tionum (Br.). i. eemulus (q. v.) riicksyn- nich &c. , dat vele synnes of beteyke= nyngen heft (147). *Po-, poi- (18) -lisma (i.pinguedo 76. aus polysomatia t polysareia 124) feuchtig- o. faistig- (74), feyste- (8, 75), flede- (18), stetig- (9) -keit. rechticheit (23). *Polismus («MsTCoXóaTjfio?? cf. poli- senus) mangerlay syte o. gewonheit; wort von vii bedeutung o. synnen (74). *Polita (aus polymita) cotaueppi (Gf.). *Politaria v. Policaria. Poli-tia (110, Gì.), -eia, pò- (64°), pu- (5b) -llieia hd. eyn stad-, selten stat- ordenunge, t -recht ( 75 ) ; eyner stat 0. (18); eyn 0. (65, 68, 110a), orgenung (65 var.), ordinan-cie (132), -tz (nob), regi= POL ment (132 &c.) eyner stat. nd. en stat- ordeninge, -ouerdinge (22). stat recht (75). eyn regiment (125). kunst von regie- rung der stat, var. stet (64. cf. sq.). Politica (kunst) der liiten in dem land vnd in den steten (93). ein k. von stetten zu regieren (110). eyn konst van stede tzo regyren (132). Po-, poi- (64c) -liticus ein stat-licher (64), -ordenungregierer (74). Politio v. Pollitriduum. Pol-itor, -litor (3), -ieitor (18) slichter (17, 23). hd. der eyn ding nd. de eyn dink slichtet, slechtet (132, 133), slecht (18), sliecht 0. czirt (21). hd. ein poli-, polie- (67, 134), pole- (133, 152), zie-rer; harnaschfeger (9i). Poly-,poli-, apolli- (Sum. )-trichum, gew. -tricum, -tritum (74, 87, Sum.) (i. empetron 73) fihfarn (131. st. eichf. ? cf. polypodium). stenvarn (85). stein- farn (87, 146), -rute (87), -wiz (Sum.), -wurtz (74), -worcz (17). swart stenbreke (24). ni. rood steenbreck (116). mauer= rauten (kì. sim.). wider-todt (116), -thon giilden; jungfrawhar ; harnkraut (73). ni. wederdood (116). abthon (Fr.). *Po- v. Pol-litriduare. *Polit-, polio- (148) -ronitudo, poly- chronia (gì. m.) i. preces prò magnatibus (148). gebede (8), bete (9) vor großen herren. *Politrudium v. Pollitriduum. *Politudiare v. Pollitriduare. Politus hd. ge-ziret, -graben (9), -lichet (9 Anh.), -glichet l -slechtet (7), -slicht; schynende. *Polixenus v. Polisenus. *Pollator (cf. polare) welker (9). *Pollegia v. Pulegium. Poll-en, -enus v. Polen. Pollere hd. nd. schinen. hd. bluwen, bluen, bloen, bliewen (10), bluyewen (133), pluen (69, 134), blomen (12), gru= nen; gran (t) schin (17); wassen (100), dogen (20). nd. bloyen, bloghen, blincken (132). Poli-ex, -ux (94) hd. nd. dume. hd. duom (93), dum (6, 65, 68), dawm (9); daum-e, -en (4). ags. thum-a (94), -o(136). *Pollex v. Absidieula. Poblex. *Pollibreda v. Pantrum. *Pollicere (st. pollueere? cf. sq., inquinare) v'schin (17). Polli-ceri, -sceri (18, 23), -scere, -eeo (prs. 141), -citari hd. gè-, g-loben. glauben -ceri; loben -iseeri(18). giheizzo (141). mit willen verheissen (110). nd. louen, by willen ge-1. (132); opslaen(si). -citari dick vß eigenem willen geloben (110). dickvil g.(68). stet g.vnd versprechen (75). dickwyll vß eygen willen gelouen (132). *Pollieerium v. Apodyterium. *Pollieia v. Politia. *Pollieio (cf. policon?) wandel-unge (8, 9), -lung (17). *Pollicita (cf. politi-a, -ca) vorwesung (8, 9). Pollic-itari v. -eri. Pollic-, poli- (76) -itatio globunge (8). gelubde (9). ver-sprechunge t -heissunge (75). POL 445 Pollicitator ver-heisser t -sprecher (75). *Pollicitorum (st. politieorumj das puch von der statz setzung (1). *Pollieitudinare v. Pollitriduare. Pollieitum gelubt (68). geloffde(132). verheissung (110). Pollicitus ge-loefft (132), hd. -lobet. verheyssen (110). '•^Polli-cium (i. pallium GÌ. m.), -tium (110) (: pollex) dum-, deum- (110) -ling (68, 110), -elinck (132). *Pollictor v. Pollinctor. *Pollidrus v. Poledrus. *Polli- v. Poly-granum. *Pollina v. Polen. Pollinarium cribum temiß (Chytr.). Pollinctio v. Pollitriduum. Poi, po-linctor, -lictor, poi-ictus 20), -luctor (10), i blictor (18), t plie- q. v.), t lic- t li-tor (75) hd. nd. doden-, hd. toten- (9, 75, 134), totten- (67), doten- (uob), dotten- (iioa) hd. -greber, -graber, -grober (67), -grauer (23, 132), -greuer (13). Polli-, polu-inctus (8, 9) begra-ben (8, 9, 110), -uen (132). Poi-, pò- (noa) -lingere die totten begraben (68 sim.). die doeden grauen (132). Pollintio v. Pollitriduum. Pollintor muller-beutler ( Kia. ). pL moelmeisterß (125). *Pollipodi-a, -um v. Polypodium. *Pollipudiare ( cf. pollitriduare ) reden (49). Polli-s, -x(136), pullis(94) eher (88). polle (11). semmelmehl (Ki.). ags. grytt (94j, gryti (136). *Poliscer-e, -i v. Polliceri. *Pollisma v. Polisma. *Poll- v. Pollie-itatio. *Pol- v. Po-liticus. *Pollitium v. Pollicium. *Pollitor v. Politor. *Pollitri-dium v. -uum. Poi-, pò- (75 var., 134) -litriduare, polli-trudiare (3, 4, 75), -truduare (67), -eitudinare (hàufigst in den Mainz. Hss.), -pudiare (49), politudiare (4), polen= trudizare (GÌ. m.) i. tara - tantarisare (75), -ntarisare (3), -tantisare (Ob.); abrotare (75) (aus pollinarium -f- tru= dere?) hd. but-, beut-, butt- (69), butt- (1), buit- (Ob.), bit- (67), byt- (68), beyt- (110), burd- (Mss. mog.), hd. nd. bud-, nd. bod-eln, -elen, -len. butlent t raden (8). hd. re-, rey- (21), rei- (3) , ra- (4) -den. mel-beitlen £-ritern; peutlen, vlg. rutern das mei; rendlen (75). *Pollitriduator ein redknecht (Ob.). *Pollitr-iduum (68, 110, Ob.), -idium, -udium, -udum (4), -odium (18), poli (3, 67, 69, 134), polen- (gì. m.), palli' (75b) -trudium i. dogaeium, sesticium. trucium, var. tucium, taratantara (75) hd. bu-, but- (6, 69), by- (68), bi- (67) beu- (134) -tei; budel (21). mel-b. (8b) -butil (8), -bewtel (9, uoa), -bytel (nob): -beitel, -ritern, -sib ; peitel zu dem mei (75). meel- (132), sichte- (23), hd. rede-, reth- (7) -budel. rede- (4), reide- (3) -bevtel. redbuitel (ob.). eyn site doch (18). red sib (6). ritter l sipp (49). pol= 446 POM lin- t poli-tio das mehlbeutelein (Kia.), pollin-ctio l -tio die melilsiebung (Kib.). *Pollitritum v. Polytriehum. *Pollitru- v. Pollitri-. *Pollix v. Pollis. Poi-, po-lubrum gyeßbeck-in (88), -en (125). becken o. handtvaß (ìiosim.). Pollueere (i. perfecte lucere i donare 76. X pollieeri) schinen (8). sere lewch= ten (9). opfferen; zueignen, ver-loben, -heissen (88). *Polluetor v. Pollinctor. Polluere hd. nd. vn-, vorun- (8, 9), int- (20), ont- (106) -reynen. hd. vnreyn= gen sim., vervndreyn (17). hd. nd. be- vlecken, -smetzen (132), -masen (no). *Pollul- v. Pullul-a, -are. *Pollus (cf. pulsus) gelude (5b). Pollutio hd. nd. vnreynicheit. hd. intreyn- (20), befleck-unge. besmitzinge (132). Pollutus v'un- (8, 9), v'vnd- (17) -reynt. intreynet (20). hd. be-flecket, -smytzt (132). *Pollux v. Pollex. *Po- v. Pu-lmatiea. *Poloeella v. Pilosa. *Polometum, polemos &e. gevecht, slachting (147). *Polon v. Polum. Po-, bo- (q. v.) -Ionia hd. nd. polen-, hd. poler- (75), poln-, bolen- (151), boln- (17), nd. pollen-lant. poland o. polony die stat in welschen landen (74). polann (1). palant (18). boland (6). Polonus eyner vß boln lande (17). pol-er (7), -ler (23), -e (22), -eck (74). hd. bo- (152), po-lender. *Polo- v. Poly-podium. *Polosella v. Pilosa. Polosus {i.illustris Gì. m.) getzierdter, hoher, hochfertiger (74). *Polotellus (i. pila) bai (147). *Poloten ags. crawanleac (94a). *Polouirus v. Paliurus. *Polpedum v. Poly-podium. *Polsus v. Ceruix. Po- v. Pol-lubrum. *Pol-um, -on (76) (i. rotundum 69 &c.) rondt (68). himel (25). *Polunctus v. Pollinetus. Polus hd. hymel sim. das vsserst am h. (110). dat vterste van dem kernel (132). en h.-werue (23). hemmels varwe (sic 22). hymmels farbe (sic 5). mei farb (sic 21 !). des hiemels nahe (62). velge (pars currus 20. cf. polis), poli sunt due stelle in capite axis (Br.). *Polusarticus merstern (74). *Polutus v. Paliurus. Poma obß (7, 125). *Poma v. Pompa. Poma-cium, hissw. -tium hd. appfil mus (9); apfel- (no), appil- (8), appel-, opffel- (74, 75), alpfel- (sic 49) -muß; appfel maus (9); appel-moeß (20, 132), -most (125), -dranck, -drang (5), -tranck (74). *Pomamaturianus v. Maeianum. *Pomamora suarzperi (141). *Poma- v. Pomo-rancius. Pomarium (cf. pomerium) obiz- POM gadem (GÌ.), -cadin (104). ops- (93), obs- (75) -gaden. obz- t boum-garte (Sum.). baumgart (88). oppfelgaden (74). appel- hueß (20), -huus (11), -kamer (23). hurt (49. cratis = wetterau. horre cr. ad poma siccanda?). muedeke (locus vbi poma reseruantur 108). >: Pomasceanus v. Maeianum. *Pomatium v. Pomaeium. Pomelea, eonsiligo, pulmonaria christwurtz,«Z. vier-, wrange-cruyt (116). - *Pomeptum v. Pometum. > *Pomerantiu- v. Pomoranciu-m, -s. Pome-, pomoe- (126), pume- (136), poma- (q. v.) -rium (*. pometum 93, Br., spacium circa muros 136, locus vbi poma crescunt l proximus muro Br. aus poma- X pomoe-rium) poumgarto (Gf.). poingai-ti (104). hd. garten (10), opfFel- 1 baum-g. (75); baum-, barn- (12, 65 var.), bom- (46, 67), bang- (21), apfel= boum- (68) -garte, -gart (21, 46, 65, 67, 68,110). bangarde (20). baum- (13), bom- (23) -garden, bongert (11). appelbom= gart (132). zwi- 1 zi-ngelhoff (88). zwing- hof (126), -er (88, 91). dwenger (109). staetgrabe (125). Pom-etum, t -ptum (74) (cf. prc.) boum- (Gf.), bovn- (93) -garte. appel-, opfFel- (74, 75) -garthe (20), -markt (9, 74), -mark (8, 75). *Pomieulo (aus pumilio) wintzig mensche (9). Pomilio hd. eyn kleyn mensche. twerck (19). i. gnanus dwerch (11, 132). ge-dw. (Sum.). zwerg (no), giduuere (sic 141). Pomil-io, -o (110b, 132), l pomo (i. pomorum venditore i custos t aquarum t Honorum portitor &c. Br. sim. cf. GÌ. m. li. v.) ein apffel verkauffer o. wasser o. holtz trager (110 sim.). obsser (74). appel-verwaerre l -verkoeper (147). *Pomilus (cf. prc.) eyn kleyn (18), en kene (sic 23) mensche. *Pomineus appfelbewmen (9). Pomo v. Pomilio. *Pomo mora v. Mora. *Po- v. Bo-molochus. *Pom-orancium ( 6 ) , -erantium, -erancium, -umrantium (75) hd. po= meran-t (6), -tz (68), -tze, -tzen (75). *Pom-orancius , -arancius (22, 23), -erancius, selten -erantius en pomarant (23). pomerant-bom (6, 22), -baum (5). hd. poncerant- (18), pomerantz- (76), pomerantzen-, pomerancien-, bomeran- tzen- (75) -baum sim. pomeranezigen appel (17). Pom-pa, -pus (bissw. in Hss.), -a (8b), pumpa (18), pampa (1) (i. gloria, ymago ludi, processio, apparatus pulcer &c; pi. imagines ludorum Br. , iudeo= rum 76, lictorum gì. m.) ere (10). ere nach dem gesieg 0. nach vberwindung (74). eytel ere (4). ydelherre (20). eyn dock (i) herschoft (17). herschaflft (20). hoffart (8. 20, 65, 74). hoch-fertikeit i -mutikeit (9), -fart l -mutigkeit (75). homutig (8). ho-vert t -moet (22b), -mot (22). hohmut, bra-st, -cht (74). hoch- schall (1), -scellunge (5b). lob (68). heer= lich staet (132). herlicher stat (110). j PON t gloria post victoriam 107. cf. prijcken = proncken Kil.). baach (13. cf. sqq.; presumere, alts. bàc gloriatio; bàgen amhd. clamare contendere mnd. gloriari Pfeiffer Germania 1, 2 p. 227; ba-, ka- gheren ostentare 147; ahd. baga, mhd. bac tumultus, clamor), bach (22b). boch &c. (147. versch. von hd. boch Gr. wtb.). pack, hochfart, stoltzheit; pi. pompe pilde der spile (71). zerblasung, iippig- keit des tiifels; pompa sathanica des t. gespenst (65). *Pompaciter v. Pompose. Pompare hd. stoltzen (75); stultz (5), stoltz, hoch-mutig sim., -fertig (68) sin, wesen. nd. stolt w. hochfart trey= ben (64). uppig (9), oppisch (8) werden. Pompatiee v. Pompose. Pompatieum hochmutig (9), hoffar= tig (8) ding. Pompati-cus, -za (/. Gf.) hofferdiar (17). keillihhi (Gf.). Pompilus leitfisch (140). Pompizare baigen &c. ( 147. cf. pompa). Pomp-olentus , -ulentus (94b, Br., GÌ. m.), -osus hd. stol-tze, -tz, -tzs (132). her-sche (17), -sch (23), -eh (8b). hursch (8). verbager, hopocker &c. (147). tar= sche (i. presumptuosus q.v. 75). hoch- mutig (9, 75), -schellig (1, 75), -scellicb. (5b), -fertig vnd iippig (75). ags. geglen= ced (94b). Pomp-ose, t -aeiter (74), -atiee hoehfertigk- l stoltz-lich; vppiglichei* (75). prang-, herschig-lich (Y4). Pompositas vppigkeit (75). Pomposus v. Pompolentus.: Pomposus ineessus ein hoffartig gezoch, var. hoffertigs gezosch, hinden nach gangen mit knechten 0. megden (65). Pompus v. Pompa. Pomu-m (fructus), -s (arbor) apphel (1). appfel (9, 75). opfFel (75). opfel (93), hd. nd. appel. ops (91, 126). opß (126). -us hd. nd. appel-baum , -bom , -bauem t -der (20). affalter- t apffel-pawm (74). apfelbom (76). a- t o-pffeibaum (75). *Pomum cedrinum ceder pawm apphel (1). Pomu-m, -s granatu-m, -s (cf. ma= lum gr.) hd. grane-, paradise-, paradis-, hd. nd. gran-, nd. granat-appel. -us hd. nd. gran-, nd. granet-appelbaum, -bom. hd. g'nat apfel bom (6), granat-a.-baum ; gran-aphel bavm (3), -opfelbawm (4), -aspel pawm (sic 1) ; ein apffelbaum von granateli (110 sim.). Pomum maeianum &c. v. Maeia= num. Pomum- v. Pomo-rancium. *Pomum regale chunig apphel (1). eyns konigiß appel (5b). Poncius vnus de insula pontus als pylatus (9). *Ponda, aliis sponda des beddens butenste deyl (147). Ponderare hd. nd. we-, hd. wie-, wi- (6) -gen. pawsen (74). Ponderosus hd. nd. wi-, we- (21), gewi-, gwi- (67) -chtig ; wigig (6, 68, 69, 134), wyeghafftig (18), wiegelich (7), schare (18, 23). priking of lost (i. laus \ swere. swar, var. swer der große, des POP gewichts vnd der purd halben (75). zu= rissen (8). nd. wichtich, ge-w. *Pondex v. Pandox. Pondo ( cf. sq.) indecl. prò morbo et pondere (Br.). g. -eris last t pfund (no), pont (132) ; g. -onis ein kranckheit (no), ouel (132). Pond-o, -us kd. nd. gewicht, borde. hd. burde, burd, purd (75), last; ge- wichte, -wiecht (8), -wecht (19). *Pondox v. Pandox. *Pondoxium v. Pandoehium. *Pondus fist, furtz 0. schayß i. bo-, bu-mbus, aspergus (74). Pone hd. nd. by. nd. achter by (11), van a. (132). athter (20). affter (19). Ponere hd. setzen, legen (17), bedre= gen (20. durch Missv. von legen als mentivi!), nd. ze-, zee- (11) -tten. p. ad seriem ri- t rin-ghen (22b); ad rigam ricken, ad aeeruum riggen (74). *Pongnus v. Pugnus. *Pono v. Pontus. Pons hd. bruck, brugg (6), brock (17), brucke (i5i), bryck (18), bricke (13). nd. brugge. *Ponsellus {cf. pumex &c. ) pynsel to mailen (147). *Ponta prux ein stat in beheym (74). Pontare bruck (no), brucken (68), brugghen (132) macben. Pontellus v. Sufflamen. Pontiea (gemmaci-.) nesp-ilbom (101), -elbaum (6). edil steyn (9). Ponti-eus, -ficus (12) (i. sapor sicut piper; deponto; '. ponsl7)M. zanger-en (6), -ieht (69, 133, 134); zenger-ig, -icht, -echtig (5), -echt i -et als pfeffer (74); czend gerig (2), sure (10), bitter t bro= eken meyster (17). nd. tengerich ut piper, l pepper (22. cf. tinghel-en mor dicare, -irjghe acredo Kil.). tamper smaec sapor p. (147). *Pontieus eyn mere (18). Pontieus ( i. canis marinus 76 ) , p. canis (8, 9) biber (8, 9, 76> beber (17). otter (8, 9, 17). en mer hunt (23). Pontifex {i. faciens pontem et simi= litudinarie prò antistite t episcopo 76) hd. brucken-mecher (8), -macher (65, 68). br.- (9), burger- (uo) -meister; richter (49); pi- (1, 75), bi-sckoff; bischayff (19), babst (17). nd. biscop. Pontificale pischoff-isch (75b), -lisch (75^). Pontific-atus , -ium, -um (69) hd. bis-tum, -thum, -tom (17), -tumb (68, 134) ; pistum t pischoff ampt ( 75 ) ; bischoff-, bissoff- (6) -tum; bischoffes dum (19). nd. biscop-, byß- (132) -dom. -atus daz ampt (7). dat ammet (23). *Ponti-ficus v. -eus. *Pontonium scaltscif l sceldel (Gf.). ags. flyte (94a). *Pontu- v. Punctu-alis, -s. Pon-tus, -o (17) daß mere (8, 9, 17). see (5, 8b). sik (22). en sijk (23). bruck (8, 9). *Popa (x popiniarius sim.) i. ta= bernarius (136). Popa (i. pingu-edo t -is) vet- (11), fet- (20) -heit. vetthekeyd (19). feistig= keit (75). opffermetzger (135, kì.). POP Popanum beert, opfferkuch (115). *Po- v. Pa-pauer. Popeanum v. Popisma. Popellus cleyn folck (8, 9). volck- lin (110), -xken (132). *Po- v. Pu-pillus. Popina (i. taberna nebulonum 110, pupa Gì. m.) kuch-in (5), -en t hurre (9). hd. kuchen (8b), kuech (20), kochen, iarkuchen (125). koch mayt t dock {pupa 17). ein tock-e i -en (4). spulunge (125), spulge (133), spulge (67) (x popisma). bfibe l hfier (19). kokene (11, 23). bueue t huere (11). hur (74). *Popinare bereyden (11, 19). essen bereiten (75). kochen (20). Popinarius (nicht in Hss.; cf. eo= quinarius) hd. koch; schußel-wescher, -spuler. " *Popin-io, -o, -us, l popio (88) hd. fresser, fraßer (66, 76, 151), frayße (152), frayß (19, 133), fraeß t lecker (20). vraeß (132). frauß (67). vraet (11). bras^ ser, fuller &c. (88). kuchen- (75), kuchin- (76) -bub. Pop-isma, -ysma(129),£-eanum(Br.), (i. coitus &c , Br. tractatio manuum 110, vnguentum 129; cocus; sanguis dealbatus ; sperma virile; lac; squalor ( q. cf.) t pinguedo coquine 76; aus uÓTCTtuaua) spol darm dey schotel inne waschet (22,b). spol-e (12), -ich (10). spoch, Mrg. spelich (13). ge-spule {i. squalor 5b), -spici (49). spulech, karspul ; außgiessung menschliches samen (74). mannis same (8). die stucke dar mit man die roß zem 0. haimsch macht (88). Pople-s, -x v. Poblex. *Popo uurst-elinc (121), -relinc (Gf. 1, 1049). *Poponiscos (i. scismaticos inter mo= nachos) uualaha de stabulo (Gf. 1, 842). *Poposeere ( st. poscere ) eruordern (74). *Poppysmare taschlen (v. a. 1618. cf. Sm. 1, 459). *Popula {i. oculi pupilla 141, puella dissolutior GÌ. m.) pircha {arbor Gf.). Populago v. Parfugium. Tussilago. *Popula-men v. -tio. *Popul-ana v. -ona. Populare, -ri hd. nd. v'-wosten, -ve= sten {sic), hd. v'-wusten, -wiesten (76), -wsten t -stoni (17), -hergen i -schleyf-^ fen (126); wo- (100), woe- (20) -sten, wuest (132), wiest (68) macheii. das volck vß seinem land tryben (110). rauben (17). be-r. (S). *Populare {i. ludere, cf. petrare) ballen slahen (49). *Populare {aus poculare ?) v. Potare. Populari i. populo replere &c. (Br.). mit volck vervullen (147). Popularis {i. forensis 74) dem volck angnem, dem man gunstig ist (88) volckisch; vende im schachtzagel (74) Populatio {i. deprecatio 76) bete (8) bette (9). hochfart, zerstorung (74) popula-men, ì -tio (74), t -tus (76) i. depreca-men, -tus (76). mengin des volcks (74). *Populatiuus popelich (20) ffllkych (19). volkich (11), POR 447 *Popule-ntum v. -um Nr. 2. *Populeum stam wurtz (1. eaulina radix Nmn.). steyn worcz (5b, 17). *Po-, pa- (1) -puleum, popul-ium, -eon (141), -entum t -inus (7fi) hd. pappeln-, bappel-, appel- {sic 18), bapel- (66), pappel- (134), papel-, popel-salbe, -salb. nd. papelen-, poppelen-, populioen- (132) -zalue. popò- (nob), popu- (noa) -lien, ein salbe. Populeus, pa- (9), po-pulinus {cf. prc.) (-eus i. stiraeius 74 ) papil= bawmen (9). papel-boumig (68). peppel- boemich (132.), -ich (11). alber-einding, -isch (74). alrjarin sim. t pirchin (Gf.). *Populi-us t -eus ainer vß dem volck (75). Popul-ona (129, Br. ), -onia (kì. ), -ana (76) i. Juno (Br. &c), dea nuben= tium (76). Po-, pu- ( Gf. ) -pulonia ( ciu. Br. ; polona (127, Gf. 3, 334 falsch erklärt). Populosus {cf. pupulosus) hd. nd. voi volcks. *Populum alberproß (74). Po-, pò- (11), pò-pulus, popus hd. nd. volck, lude. stat-v. ( 74 ). volch iu der stat (93). fulke (20). falck (6) lewt t menig (1). vollic (11). wolck (23). Po-, pa- (1, 121) -pulus (en bom 23. stirax id. I gutta arboris 74. cf. popula) hd. alb-are (121, Gf.), -er (74, 93, bm.), -erbom ( 6 sim. ). al-, var. a- berpawm (74). arbar (Gf. ). arbor wih | (pop. 121). vlben- (73, 153), popeln- (73), popi- (102), popel- (74), popelen- (132), popel- (23, 74), hd. poppeln-, puppil- (8), papel-, pappeln-, bappeln-, peltz- (126), sarbach- (93, 126, kì.), sar- (128), espen- (Ki.), nd- peppel- (11), popeliouen- (22b) -baum, -bom sim. popel wyllighe (147). bell-e (7), -en (126). popul on salben (73. cf. populeum). ags. birciae (94, 136). *Populus {i. discus, cf. perraria) pai (75). pleyde, pleyd (74). *Popus v. Populus. Pupilla. *Porca {piscis) v. Perca. Porca hd. Iosa (74, 93, Sm. 2, 501), loß (Das.), looß /. (Pict.), loOS (w. Stalder, /. Fris., Sm.), zuchtel t loße, vlg. more (75); mor, mour (67); schwyns-, sweins- (74) -muter. moyg (133). mock (152). wett. bair. mxick f.wett. mocke /. {cf. Fr.). non (7. cf. nunn, ein verschnittene looß Pict. verschn. Stute Sm. 2, 699). ni. suege, soch, gelte (116). suwe (19). soog (99). soeghe (132). sutz l varch (74). Porca, parca (49), porea (147) (i. spativ.m inter duos sulcos sim.) eyn spa= cium zwischen zvceien furchen eins ackers (110). eyn sp. van erde tusschen tzwe voeren (132). braicke t. twen vore liggende (147). ein bethe (3), bete (4). pett lanndes (74). rein (49). fuhren-rynle (116), -reynlin (126). ags. baie (gì. Aelfr.). Por-care (Br.). -eare {bis 147) lant- braicken mit der ploich, br. dat lant Poreari-a, -eia, -tia suinstig-i (104), -e (Sum.). sula-cha (Gf.), -e (l3ib, 141). Porearius sueinari (141). ein schwin= hirt o. sutriber (110). eyn verkens hijrde (132). Porcaster (t. porcus junior Gì. m.) binuz (Gf.). ags, for (136), foor (94). 448 POE POE POE *Poreax (st. procax) v. G-arrulus. *Poreella geltken (107, 132). *Poreelana v. Portulaca. *Porcell-io£ -us (i. multipeda) soegh (kìi.). ni. suege, pissebedde (U6). Porc-ellus, -ulus uarh (Gf.). ags. faerh (94, 136). uarhe- (104), uarche- (Gf.), fere- (7, 8), fer- (64, 75, Ob.) -lin. varai (3). vari (1 , Sm. 1, 562). farckel (75). verke-n (20, 85, 133), -lein (9). siegfer= kel (3. wetterau. suckfreckiln). swingen (5b). schwynlin (68). pore-elli t -ulli farahir (i4i). *Porcilaea v. Portulaca. Porcile sewstal (88). *Poreimus merswin (20 sim.). Porcinus swyn-en (20, 133, 152), -yck (19). zwinen (11). hd. schweyn-in (134), -en; schwynen. schw. fleisch (110). verckenachtich (132). Porcistetum swein- (74), suw- (110), verkens- (132) -stali, verhersteig (74). *Porcopiscis v. Porro (piscis). *Porculata v. Portulaca. *Porcul-lus, -us v. Porcellus. Porcus hd. nd. swyn. hd. swyin (19), swine (17, 152), schwyn, sweyne(66, 151), sweyn (1, 9, 4). eyn schwein (126, 134), o. heimieh (126). h. o. zam scliwein (Das.). heimuch (p. t gryllus Pict. X keim- lich t -set cicur ih. ?). uarch (Gf.). farch (7, 8, 9, 1, 64). verken (11, 132). suwe (8b). hd. barg. ein scliwin b. (6). Porcus siluestris hd. nd. wilt, wil (18), wyd (sic 5b) swyn. wild swein (1). *Pore- v. Porc-a, -are. *Porfilio v. Porphyrio. Poris-ma, -sa (74) (i. apertio, illumi= natio sensus, lucrimi Br.)uffdoh-, uffdo-, ge= vug-unge (20). miete (Sum.). erleuchtung der synne (74). der synne verluchtynge; der sweytgater oepenyng (147. x po= rus). Pormina huyrdom (147). *Po- v. Pe-rnestus. *Porno v. Porrum. Porosus hd. hol-ieht, -ericht; luche= reeht (7); loeber-echt, -icht, -ig (12, 75, 134), -ig vom schweiß (75); lochericht (151), lechert (6), fol locher. nd. bollich. *Porporcio v. Proportio.' Porph-yrio, -irio, -irius (2), -ior (76), -iricius (23), porfi-rio t -lio (Gf.). porfyrionis (136), prophirius (1) (i. pellicanus 74, 136) philfor (porfilio Gf.). ags. fel-usor (136), -ofor (94). ys-, is-aro (103, 121, Gf.), -arn (Gf.), -are (100), -ar (9). isanfogal (Gf.). isinuogil (104). stain= rapp (91). sitich (1, 2). sedek (23). pel= lican, purpurfaruogel (74). *Porrago v. Borrago. *Porrax v. Parix. Porreetio reichunge (20). *Porreetorius (cf. crusibulus) cleyn eop (147). *Porressilla v. Potentina. Porri-gere, -ere hd. nd. langen, re= ken (13 Mrg., 22b, 23). nd. reyeken (11, 132), recken. hd. vz-r. sim., -geben (65); reygen (13), vß-r. (21); rei-, reu- (7), rie- (nob) -chen; bieten l uss streken (46); bitten (6 . winnen (22b). Porrig-o, l -ium (gì. m.), prurigo (porcorum 74), t porringo (147) (i. mor- bus capiti s capitis cariem faciens Br., sca= Ines, infirmitas porcorum a porcus, in/, pecorum 21 ; cf. angina) gull-a (i3i), -i t -e (i. vitium porcorum Gf.). grynt &c. ; porrigo coghe, wrangh (147. i. q. wrange, mie west/al. frangen pi., frangede Braune der Schweine cf. Kuhn z. 4, 3 p. 180. Dock rank-korn id. , auch Schotenfrueht und Mutterkorn vgl. Weber ok. Lex. h. v.). der range (21). rant korn (9). rank-horn (9), -orn (8), -boni (16). das rackhoren (4). ranckoren grindt; gr. t ranckorn (74). suwkranckheit (110). verkens ouel (132). swinsuebt (75). *Porro v. Porrum. Porro vorbaß (3). mer (8, 9). doch (8b). *Porro (104, Gf.), purro (121, Gf.), porcopiscis (94ab, 136) (piscis) stur-o t -io (Gf.), -i (121), -tur (104). strado (Gf.). ags. styr-a (Gf.), -ia (94, 136); stinga (94a). *Porroeast-i (24, 74), -ri (47), -a (85), porrumcasti(74)aschlauch(74).ascloeck (85). astloc (24). aloieh (47). *Porros v. Porrum. *Porroseetilis v. Porrus sectilis. *Porrosus voi wratten (147). Porrum i. baium (141, 142, gì. m.). Porru-m, -s (gì. m.) i. infirmitas in maniòus i in pedibus (Br. sim.). i. ver- ruca (147, gì. m.). wratte (147). Porru-m, -s, porum (5b) (i. bulbus; cepulla; ab- i a-stronum 73) kil (6, Gf.). hd. louch, laudi, lodi (4, Gf.). por- (12, 20, 22b, 85, 99), poi- (8b), assche- (5b), escb- l prieß- t schnit- (73), aseb- (111), gemein- (93), knob- (87) -lauch, -loch (8b, 85, 87, 93), -lok (99), -lak (22b), -lag (111). lauehel (73). nd. lok, ìock, loeck (11, 132), porle (22b). phar= ren (50d). pfarr m. (77b). suriho sim. (Gf.). porro surio l porrus l capillus loek (X cepulla louch !) ; porno i. plantago, macedonico hierher ? (141). porr-os, -um (i. portulata) lauch; -us slauch, lauche= kyl (74). portus i. herba acerba plaich (74). Porrus sectilis, porro-s. (105), porru- s. (74) snite- (105), snit- (93), sint- (74. cf. bricula) -louch. Porta hd. nd. porte, hd. pfort, port, purt (19), thor (110), toer (75), toir (7), tar (6, 75d), tor l burgitor (Gf. ). nd. poerte (11). Portabilis dregelich (17). *Portalactishertzen- 0. spyß-ader (74). *Portanus des tymmers tzierheit (147). Portare hd. nd. dragen. hd. tragen; bri-, bre- (132, 133) -ngen. nd. dreghen. *Portaria thorwerterin (65). Port-arius, t -ulanus (74, 75), -ena= rius (46, 74), i -elarius (74) hd. nd. por= tener, dreger (18, 23). hd. port-ennere (17), -ner (6). thor-huter (110), -wart (74), -wert (125), -warter (75). tarwerter (75d). turhuter (74). torhueter (46). *Portastrum wilt-senp (47), -swap (24), -senerum (? 85). *Portatiuum (i. armigata 74) was= serpfeyffe (74). trag orgel (1). hd. nd. portati-f, hd. -ff, -uè (74). partif (21, 23). Port-ator, -itor (i. ianitor 68 &c), -ineus (110 &c.) hd. nd. dre-, hd. drey- (21), tra-, tre- (4), brin-, bren- (132, 133), nd. dra-ger. furer (no), vber-f. (125). veerer (132). *Portel-, porten- v. Port-arius. Portemia (i. opifera) schifflein, zull (74). scheep van syrien (147). Portendere (i. longe t porro ten= dere l l. post ostendere Br., I. ante pre- o. 110) hd. nd. beduden , wandern (11, 19, 67, 133). hd. wonderen (20), betuden (18), bedyten (76); vorbezeychen (9), -zichin (8). lang vor-sehen 0. -erkennen (110 sim.). Portensis hd. weehter. hd. nd. dor-, dorè-, dur- (20) -w. dorweychter (19). *Por- (8, 9), pos-tentaeula (cf. por= tentala?) na-'(9), no- (8) -ssedil. balken- leder (11, 20), -leyter (19). portentum falkenleder (19). *Por- v. Po-tentilla. *Portentula v. Cenouectorium. Portentum hd. nd. wunder, wonder, w.-ding, gew. hd. -zeichen, -zeigen (17), nd. -teken. hd. zeichen zukunftiger dinge sim. merewonder (18). *Portent-um v. -acula. Portentuosum i. paruum miraculum l voi wunders (110 sim.). *P ortica v. Propolim. Porti- v. Portis-culus. Portieus hd. pforzich (Gf.), vorzeichen (Sm. 1, 635), Schopff (49, V. a. 1618); VOr-, fur-, fier- (75) -schopff; vierschoff (75b). vber-, fur- (65), vor- (74) -schupf. forschaff (7). fur-gehuse (65), -hueß l port-h. (20). vor-, i por- (74) nd. -kerke, hd. -kirche, -kirch, -kurch (67), -lauben (75), -werck (18. aus kerke?), -thor (110). var kilch (6). leit-haus (1. cf. Sm. 2, 521), -huß l lat- h. (i. taberna 75). hd. leich-huße, -huß, -haus (134, v. sec. 15, Ob.), -aus (7i); lich- hus, -huß, -huiß (17), -hauße (152), -us. nd. lijk- l doden-hus. vmb- (19, 67, 152), inne- (132), in-, ein- (,134), durch- (20) -gang, -ganck. port (68). portael (132). ni. pant (116). spatzyrhuß (125). halle (20). en hai t doerwechter (11. X porta). *Porti- v. Portu-galia. *Portilaka &c. v. Portulaca. *Portiliotum v. Portulaca. *Portineus (aus porthmeus?) v. Portator. Por-tio, gew. -ciò, -eia (1), i -ciuncula (1, 2) hd. eyn deil i antzal; eyn deyle t eyn czales^m. ; antzel(77); tail (1, 7, 9, 134), t zail (7), l stucke (9) ; an vai (2, 5b). nd. del t antal. Portis-, porti-culus des seheepmans hemerken of reitscap dair mit he den roeyluden en teyken duet (147). Portitor (cf. portator) zoller; vber furer 0. schiffer (88). Portiuncula (cf. portio) hd. eyn kleyn antzal i deyl. nd. _ clene antal t eyn klen ding (23). sthiiklein (9). stog fleiß (8, p. i. pars carnis 76). *Portorium (nauis; anders Gì. m.) en vorbot (23). Portuga-lia, -nia (5b), portigalia (regio, ciuitas 23) hd. nd. portu-, porti-gai. *Portul (cf. porrum, pretula &e.) snideloch (47). POS Portu-, porti- (23, 87, 105), porci- (ui) -laea, -laka (23), -lata (74), -liotum (li punktirt 87), pore-ulata (4), -ellana (143) borgele (12, 24, 85). burgele, boli. aietelik (Kleechen 4). pu- l bo- (143), bu- (10, 143, 144), be- (91, ni) -rgel. burckel (20). pukcol (87). bur-cela i -zala (Gf.); -zilla (95), -tzel (143), -zeln (112), -tzelen (144). pur-cil (105), -celan t -zella (Gf.). port-ulake (20), -ulac (143), -elkrut (77). laudi (74. cf. prc). gren-sel (143, 144), -zel (112). Portulanus (cf. portarius) portener (17). *Portula-ta v. -ea. *Portuncilla v. Potentina. *Portunitas geluckicheit (11, 20). Portunus (i. quietus Br.) geluckich (11, 20). gluckych (19). großtergot (74). rest-lick, -ich (147). Portuosus hauelicht (20). Portus (i. statio nauium Br. &c, re= qities n. 5, rippa i littus 2 sim.) vbir (5b, 9) da die schyff halden (5b). vber (2, 75*). uber (7). vbe (21). ober (5). vfer (17). vffer (8). uberfar(75b).gestat (1, 2). gè- t g-stad (75). stad-en (49, 110), -e (19). Labe (12). haff (20). hau-ene (8, 20, 99), -en (11, 132), -inge (23), -e (125). merhab (93). hd. port (91, 125), ein mere- p., mér-p. (151), meerporte (68). zulend= ung (91). *Portus (herba) v. Porrum. *Portusnaonis (ciu.) portenau (74). *Portu- v. Porten-tilla. *Poruestus v. Pernestus. fPorulu-s hasel; -m. h.-wortel (147. aus eorulus). *Porum v. Porrum. Porus v. Tophus. *Porus (X pontus) mer (1). Porus sweyß- (5b), noi. swet-hol. sweys bòi (9). sweysse hole l lodi (13). hd. sweyß-, schweyß-, swaiz- (2), swais- (1), sweysch- (5), smicze- (20) -loch. tunst l t.-loch (75). ein schweiß- (no), sweyß- (132) -loch l -locher, t -gat (132). *Pos (g. podis gr.i.pes~Bv.)v. Poderis. Posea v. Puseha. Poseere (i. postulare, petere) hd. hey-schen, -Ben, -ssen, -scen (-sten? 5b); ayschen (1), bitten (110), bieden (13), gem (7). be-g. (17), beben t geben (9). nd. ey-, e-schen; bydden. *Poscoreris (X potiri) gebruken (11). *Posidicus v. Podiscus. Positio hd. secz-, sacz- (17), leg- (46) -unge; sage (62). nd. settinge. *Positiuum hd. eyn kleyn orge], ein positi-fe (75b), -ff (1, 75*), -f (S). Positiuus eyner der da wole kan v'stene (17). setz-ig (no), -lich (68). set= tich (132). p. gradus der niderst grad (65). Positus ge-saczt t -leyt (17). Posonium v. Pusonia. Posse vb.hd.nd. mo-. moe- (110, 132), mu- (6, 69, 75), mui- (76), me- (18), vir= mo- (20) -gen. prs. ich mag (17). sbst. hd. mugelichkeit (17), maclit. Possessio hd. besitzunge. nd. besit= tinge; bave i gud nerunge i eriie (22b). Possessiue besitzlicli (20). DlKFENBACH GlOSSABIUM. POS Possessiuus hd. red.besit-zlich, -telick. Possessor hd. nd. besit-zer, -ter. Possibilis hd.nd. mo-, hd. mu-, me- (5) -gelich. mug-lich (75), -leich (1). mech= tig (76). Possibilitas hd. nd. mo-, hd. mu-, me-gelicheit sim. mechtig (141). migali= chait (76). ebenbeit (9 Anh.). Possibiliter mogelich (20). Possidenter besiczlich (20). Possi dere hd. nd. besit-zen, -Ben (12), -ten. gelichen (ausgestr. 13). *Possula prantz-, pfirsich-kern (74). Post hd. nach, dar-n., naych (19). na (13, 23). nae (132). *Postaticus v. Apostata. *Post camisia scurliz (Gf. 6, 545). *Posteras hd. vber-., ober-, nd. ouer- morgen, -morne, hd. -morii-, -mar'n (6). *Postea v. Postela. Post-ea, -quam, -modo, t -modum (4) dar-na (20, 23), hd. -nach, -naych, -nodi; ernach (18). nd. dair nae (132); hir namals (22b). *Postedenofanusu.Pascedenopagus. Post -eia, -ella, -ea (76), -ellina, -elina (Gf.), -elima (75b), -ilima (75a), -ilena, -ena ( 104, Sum., Gf., Gì. m. ), -ile (8b, Gf. ) (i. subtela 93, solide 75, cf. sidile) hinder boge (5ab, 18, 23) an ey sadel (18). hd. h.-bug (75), -bug an dem sattel sim., -buge (8b), -bughe (21), -pueg (2), -pug (1), -pug (74), -gereit (75), -ge= raid (v. sec. 15. Sm. ), -grat (ne), -grat (Das.), -zug (16); hinter satelboge (Gf.) ; h.-fìerteil (74); aftir-raif (104, Gf.), -reuff (8); afFter-reyff, -raif (Sum.), -reffe (9), -riem (91), -silen i -geschirr (75), -rayde t -syl (74) ; -gereit, var. -gereid, an einem pferd (110). editor- (147), achter-eme (sic 20), -Groppiere (ni. ne), -gerede (19), -gereyde (11, 132, 147) der perde (147), van den perden (132). ein schwantz rem an einem pferdt (68). *Post-ella (141, Sum.), -ellus, -iculus, -uculus ( 74 ) , -erula ( dimm. a postis q. cf.) dur- (5), turi- (141), tur- (Sum.) -lin. *Postellus v. Postica. *Postena v. Postela. *Pos- v. Por-tentacula. Poster-a v. -iora. Pos- v. Post-tergare. *Postergatio zuruck leguug (75). *Postergum ruegilin (Hpt. 5) st. -lin= gun? cf. post-tergum aftar ruckie i hintar rucce (Gf.). hinder sich (75). *Posteri v Postheri. Posterus. Posterior me hinder (5b). hinderest (75). Poster-iora, -a (5b) hd. daz hinder deyl sim.; der (76), die (46) h.-tail; die letz-, let-, lesch-sten t. (65): hindern (75). nd. de hinder del, dat aehter deyl (132). *Posteriorum (se. Uber) von der ge= miden (genuden?) red (1). Posteritas geburt (7). ein nach ku= mendeg. (4). nach-kumlickait (65), -kum= menheit (68, 110a), -kommenheit (nob). naekomelinck (132). geslicht (17 sim.). Posterius her- hd. -nach, nd. -neger. POS 449 hinach (75). erneen (18). uber et (et?) mer lang (6). lesthe (10). hindirste (5b). der hinderst (7). *Posterna (frz. poterne, cf. Dz. wtb. 709) cleyne porte (20). cleyn port dorch dye muren (19). ci. poert doer die muere (11). posteme (8b. cf. postica). Post-erula v. -ella, -ica. Posterus hd. der nd. de hinder-ste, -s (18). ein nachkommer; pi. die nach uns kommen (110 sim.). nachkomeling (8, 9). noch komelinge (17). nafulgeuder (20). die naevolcht (132). *Postes v. Postis. *Postes (ì. lignum cura quo seratur garba 76, l. quo yàrbe ligantur in messe 75) pint- (75), bind- (76) -nagel. *Post-heri, -eri (i. hodie nunc 110) eendert gestert (19). egestern (20). eer= gistern (11). heut (noa). huyt (nob). Posti-ca, -ta (8), -cum hd. nd. hin^ der-dore (-a 23), -dorekin (-um 23), hd. -dor, -dyere (18), -dier (49), -diirli (93), -tor (9), -thore (133), -tur (6, 134), -thur (noa), -thuer (nob), -thur (111). die echterstehe duer (11). achter-cloer (132), -deure l posteme (kìi.). turili sim. (Gf.). stige-1 (9), -le (100). stegele (8). post- ica, -icum, -icium, -is, -ellus, -erula heymlick inganck van aehter toe (147). post-ìea i. pars selle; -ìca heymelich dar; -ieum hinderdur (20). Posti-cium, -tium (Gf.) stigilla (Gf.). torlin (100). turili sim.; uberturi (Gf.). phorte (8, 9). *Posticones hunde menner (125). Posticulus v. Postella. Postic-um v. -a. *Posticus v. Apostata. *Postil-e, -ena, -lena, -ima v. Postela. Post-is, -es, t -ellus (74), bostis (24) turi-stuodel (i4i), -kerdar (pi. 127). tur- (9, Gf.), tur- i bei- (3) -studel. ture (74). dorè (18, 23). hinder-d. (17. X postica), d.-stodel (17), -sthedil (8), -stoczel (19. wett. durstutzel). thur e waugen (65). uber-th. (65), -ture (74), -tiir (93), -regel (5b), -gericht (9i). upar tur (Gf.). bystal (7). bistell (6_, 24). beystel (74). sdioß- riegel (74), -rigel (4. verseli, von stoßri= gel veetis Sm. 3, 67. Fr. 2, H9). swelle (10). drischufel (1). druschuphel (71). truscheifel (75). thore (133). thor (5). thur o. thurschwel (110). ture (66). ture (151). dorè (152). dor (67) doere (132) dar (8b). poste (23). post (20, 22b, 77, eyn holt 22b). dure- (20), duer- (11) -post, stemder (77). doyrstenden (13). dor-stendel l -stel (12). holtz darin die thur get o. henckt (75). *Postis v. Postica. *Postiscum dorhencke (8b). *Postita v. Postica. *Posti-tium v. -cium. Postliminium i. reuersio erloesunge (64). *Postliminius wiederkumender vom elend zu seiner habe (74). Postmod-o, -um v. Postea. Po-, pa-stomis (cf. pagula) knebel (114). klupp 0. brems (9i). kleppe, klippe, pranghe (kìi.). maul-klub (Das.), -ysen (116). 57 450 POT *Postomus (st. posthumus) nachge= bornkint (93). Postponere nach- (8), noch- (17) -seczen. hinderrug- (17), czuruck- (9) -werfen. ver-cziehen (8), -czeihen (9). Postpridie v. Postridie. Postquam v. Postea. Postrem-o, -e hd. zu dem, zu (5) lesten. nd. ton 1. male, zu-lest (17), -leste (19). dar noch (17). Postremus hd. lest. der lesthe (19). der aller letste (68). die a.-leste {132). hd. der hinder-est, -st. Post-ridie, -pridie des tags dar noch (no sim.). morndiß (postr. 126). Post - tergare , -ergare hinderruge setzen i ab laßen (12). abe laißen (10). hindersich-o. zuruck- (no), achterrugghe- (132) -stellen. zuruck legen (75). *Postuculus v. Postella. Postula v. Pustula. *Postula-men, -tio hd. forder- (4), bitt- i aisch- (76), heysch- (5), hesch- (17), heyß-, heys- (21), bet- (9) -unge, eyschinge (23, 132). Postulare (cf. poseere) hd. hey-, he-, ai- (134), nd. ey-schen. hd. heißen; bi-dden, -tten, -ten (134). va-, varr. vo- rdern (75). Postus ein post- o. kutsschen-ross (116). *Potabilis drenclich (17). trincklich t gut zu trincken (75). Potagium getranck, trincktzeit (74). Potamogeton saam- t seehalden- kraut (135). Po-, bo-, (5b) -tare (i. potimi dare ì populare l Ubere 76) hd. nd. dri-, l dre- (20), tri- (9, 110, 134) -ncken. Pot-ator, -or drencker t soffer (20). *Potencianus mechtiger (74). Pot-ens, -is, l -entaeius (76) hd. me-, ma- (134), ma- (1, 6), mi- (17) -chtig. nd. mechtich, woldich (22b). weldich (77). ge-w. (20). mecht (-is 18). starck (110 &c). Poteri tatus hd. nd. macht; ein her= ren-m. (110 &c); walt (23); ge-waelt (11), -waltig (8), -balt (1), hd. -walt, -walt der vberwindung 0. zwiugung (75). Potenter mechtigli-ch ( 75 ) , -chen (110). krefftiglich (65). Potentia hd. nd. macht. mecht-e (22b), -igkeit (68). michtikeit (17). ge= walt (17, 110), crafft, vermiiglichkeit (65 var.). P. absoluta ledig (7, 15), lediger (6) gewalt. *P. afFectiua (anime 65) begerende Craf't (9 Anh., 63, 65). P. dei alme-, var. alma-chtigkeit (65). P. intelleet-iua , -us (63) hd. nd. v'nem-ende, -lich (75), v'neymiden (20), v'nunfftige (15) , verstentliche (46 , 75) craft. *P. interpretatiua sprechindù (46), sprechende (6, 9 Anh., 15, 63, 75_, 76), v'- spr. (7), vz-spr. (5), vorsprokelike (22), betudende (65) craft. sprekende macht (23). vßsprechung (21). *P. operatiua wu- (7, 15, 63), wi- (6, 9 Anh., 76) -rckende craft. *Potentifieare mechtig machen (65). POT *Po-, prò- (73, 91, 143), por- (24, 73, 125, 143) -tentilla, t pot- (70, 134, 151), t portut- t potut- (74), portune- (47), porress- (Sum. v) -illa (i. nymphaea t ros marinum Sum. , hercularis &c. 143 , elauus veneris Gf. , anserina t tanacetum agreste l magnum mille= folium 73, aceundula t einifen i kympha t ercularis t pertula 74) hd. grens-inck, -ing, -ih (104), -ich (105), -ig (17), -en (21), -lidi (77), -eliuck (3), -erich (4, 73, 143); grenß- (74), gryens- (10), grins- (7), gruns- (143), gress- (69), cress- (134), kress- (68), greus- {sic 1) -ing. grynsich (13). gri-, gru-nsig; gràns-ich, -erich (143). gens-ine (Gì.), -erich (73, 116, 143). gànß-, silber-kraut, ni. ganseryck, selvercruyt (143). holl.hììck (ne), sigrun (6). perwinckel (». aceundula 74). nd. grensynk (23); gresi-ng (22b), -eh (24, 47) ; valeriane (port. 24). baldrian t tennmarck (74). Potentior gewal- t mech-tiger (75). Potentissimus gewaltigest (75). Potestas hd. macht. m. des gewalts (75). maycht (19). walt t ge-w. (77). ein richter vf frefirìn in lamperten (93. ital. podestà cf. gì. m. 5, 400). Potestatiuus geweldyck (19). *Potestatus -(aus pote-stas) x -nta= tus) gewalt (10). *Po- v. Poten-tilla. Potio (oft i. poculum q. v.) hd. nd. dranck. ha. drang, trank, trunck (6), drunt (sic 17). sirup (88). puisun (99). potio museati vz prosihogo (17). Potionare, -ri (106) trank (9), drank (8) gebtn. poisoen (106) , puisun (99) gheuen. drincken (18, 23). trencken (i. potionem dare 110). Potior (cf. poti-us, -ri) hd. billi-, bil-cher, bicher t grusser (17); bil-lich (67), -eh (19); pilleich (1), grosser ^8, 9), besse-r, -rer (comp. 76); mechtiger. nd bilie-, bil-ker; better. Potiora die meisten 0. die mereru (75). Potiri prs. poeior (1. fari i vti 4. st. fruì t vti Br. cf. poseor) hd. bru-, brau- (134), gebru-, gebrau- (1, 9), ge= bro- (18) -chen. nd. bruken,jw,s. ikbruke. nyessen i tìberkomen (64). nuczen (4). Potis v. Potens. *Potis-sare, -are (17, 4) trincken (4). wenig tr. (9), drinckin (8, 17). Potissime aller beste? alzumal (20). Potissimus aller-mechtigest (no), -mechtigister(9),-beste (20), -bilichste(5b). Potistris , TXOXiaxpt<; vogeltrinck= hornle (116). Potitare drincken (19). Potitus (sonat in libidinem) hebben gebruicht (132). haben (110), hab (68) gebrucht. Potius (i. potior) bil- lichen (20), -lich (7, 4, 67, 133), ha. -licher, -licheker (100), -che (17), -ker (22), -ken (22b), -lick (11). hd. pill-eicher (1), -icher (9); mo= gelich (20), geme (19, 67, 133), lieber (110). nd. lieuer (132), mogeliken (22b). *Potolicul-a, -us v. Bothona. Potor v. Potator. *Potrus v. Botrus. *Potularia v. Oeimastrum. PEA Potulentus tranckig (112). Potus hd. nd. drank. hd. tranck, drang. *Poua v. Paua. *Poximium v. Ocimus. *Praea prachwrze (105). *Prae-aytus, -tieus (20) (auis) zwirtze (11). svirnken (20). VII. loxia chloris vrjl. deutsche und sìcand. Namen bei Nmn., dazu schwinz ih.; schwunitz Pr. 2, 251. *Praeium v. Brasium. *Pracm- v. Pragm-. *Practacella (cf. paratella?) stain= klee (74). Prae-, pra- (93) -tica (i. scientia act-ualis, -iua, manualis; actio maualis 76) hd. wurkend-i (93), -e, wurckende sim., wurcklich (110), vbende, vbunge (sic 9) kunst, konst. eyn k. van practike t k. tzo wercken (132). eyn kunst von practicken o. ein k. zu w. (68). das puch aller ding (1). vbung t wurcklich vbung (75). Practiea aetiua kunst diu lert des monschen selde (93). Pr. cognitio erkantniß der wiirck= lichkeit (65). Pr.faetiua kunst die hinus wrket (93). Praeticare, -ri (5b) hant-werchen (1), -wircken (5b). vben (75). wurcklich (75), ein kunst selbs (110) vben. wircken t gewonen (20). practi-seren (132) , hd. -zyeru, -cieren, -ren (152). Practicus (i. manualis 4) hd. nd. wercker. hd. wircke-r, -nde (20) ; wurck= licher vber (75), kunst vber, der k. er= faren hat (no), ein practizierer (68), ar= beder (5). die wal practiseren kan (132). *Practieus (auis) v. Pracaytus. *Practin- v. Pragm-atieus. Practizare cruden (106). Praes v. Pres. Praga (ciu. ) pra-ga (5b), hd. -gè, -ghe (22b, 132), -che (152), -he (133), -ag (68), -g (1, 69, 71, 134). brag (67). hussen stat (71). Pragma sache (8, 9, 88). werck (4). dedigung, handel (88). praema ». causa (76). Pragm-, t praem- (75), pragin- (21), pran- (76) -aticum gewerbe (5). wer-f (22), -ph (7), -gk (21), -k (23). gescheffte (75). Pragma-, practina- (76) -tieus (i. autor causarum 76) sachen furer (9). horer der sach (75). *Pran- v. Pragm-atieum. Prandere hd. zu mittage, czumittag, zum mitage (no), zfl mittem tag (46), myddachen (132), bij dage (18), mal (1), zu morgen (75), zu ymbiß (110b, 134), zu ymbß (69) eßen , essen ; zu mittage escheu (17). nd. to middage etten. Pra-, bra- (Sum.) -ndium (»'. comestio matura, st. matutina; prandeum i. ma= nutergium 76, i. zona Br. cf. gì. m. h. v.) hd. zu mittage eßen sim., das e. bey dem m. o. frumal (74), mittageß eschen (17), eyn mittagiß esßen (5b); morgen- eßen (20), -mal (91), -mal zu rechter tag zeit (75); ein mal (100), zuttag mal (68), imbiß (Sum.), jmbiß (7fi), ymbis (64), imbis t immesse (74), inbis (93), imeß (77), imbs (18). nd. immet l morghen etent (22b). myddachs mail (132). PEA *Pransium (aus brasium sim. f) molt (22). *Pransius v. Prasinus. Pransor hd. nd. slindev. myddacbs mail-si. t eyn esser (132). esser (76, 110). eseher (17). schlinder (no), einer der zu mittag ißt (151), da zu m. o. ymbifi ist (131). Pransorium eßehuefi (20 sim.). *Pransus v. Prasius. Pransus ptc. sbst. gessen (110, 132), ge-g. (68); ess-unge (69, 110), -ynge (132). *Prasemus (i. q. sq.) brach-, ni. bra- sem (116). *Prasinus v. Brasmus. Prasi-nus, -uus v. -us. Pras-ium (Sum. vi &c), -sium (3, 73, Sum.), -sia (85), -sion (94a), pasium (87a) (cf. ballote) antorn (Sum. vi), an- (Gf., Ki.), a- (Kia.) -doni, andor (Gf.). gotuor= gessin (Sum.). goczuorgessen (3). gotes- (47), got- (85) -vergetene, wil (87a), wis (146) morchille. ags. hune (94a). prasson lovch (Sum. vi). Prasi-us (68, 110, Br.), -nus (76, Ki.&c), -uus (nob), -um viride (87a, 146), pra- xinus (i. viridis color 136), -nsus (noa, 132) grun (68, 110). groen (132). kupfer- (87a, 146), abschlag- (Das.), abschla-(in), lauch- 0. gras- (Ki.) -grun. Pras-ius, i -inus (Ki.), -sinum (76), pransius (noa) ein gruner (68), grun- (110), groen- (132) -Stein. Pras-ius, -mus v. Brasmus. *Prass- v. Pras-. *Prassiea (st. br.) romis col (Sum.). *Prasson v. Prasium. *Pratale (i. pratum gì. m.) wesebaum (19). wyesebauem (20). wezeboem (11). Pratensis wysig (noa). wyfiig (nob). weydich (68, 132). Pratica v. Praetiea. *Pratinotides (herba) hons mille (17). *Pratula (i. eruca 104. cf. pretula &c.) sniteloveh (104, 130). Pratulum eyn cleyn wyßlin (no), weyde-lin (68), -ken (132). Pratum (cf. bratum) hd. vvisi l ebihou (104. X hedera), uuisa (Gf. ), wise, wiße (18, 110b), wisse, wiß, wyese, wiesen (75), wis (76), wese, wefie (125). matt l wyßmat (74). matten (126), anger (10), weyd (68, 110). nd. angere (22b), weyde (11, 132), wiscli (23), beemt (106, 108), bampt (99). *Praturarius (cf. ital. pratora pi.) wiseheio (Gf. cf. wishai Sm. 2, 128). Praua vngelicb (25). Prauare hd. nd. ergern. arg ( 68 ) arger (132), erger (110), boeser (110,132) machen. *Prauator besehediger (75). Prauicor-dius, -s ( 74, 75, 76 ) boeiS- (110), poß- (74), quaet- (132) -hertzig. boshafftigs herz (75). Prauitas hd. nd. boesheit sim. krum- me t vngrade (126). Prauus hd. nd. bose, bése (151), boeß (110, 132), snode. hd. arg. nd. arch, quat. *Praxare ( aus praxis X brasare ) wurcken; pier-, vai: bier-prewen (74). *Praxator pierprew (74). PRE *Praxina v. Brasmus. Poca. *Praxinus v. Fraxinus. Prasius. Praxis hd. wirckungc, wurkende (9). nd. werkinge. Pre hd. nd. vor. verr (68). voer (132). pre- vorhin-, vast- (75 in vielen Zss.). *Prealmarium v. Palmatorium. *Preamb-alum v. -ulum. *Preambul-ans v. -us. *Preamb-ulum , -alum (74) (i. prae= monitum Gì. m.) hd. nel. vor-ganck, hd. -gang, -lauff (18), -red(46). furganck an einem huiJ (75). sprache, beysprach, sprichwort (74). Preambul-us, -ans vor- botte (68, 110), -boede (132). Preauisatus fiirhyn gewarnt (65). *Preauus der erste große vader (5). Prebenda hd. prebend-a (5b), -e, pfrend (67), pfunde (sic 152), pfrund, prnnde (8), pronde, pron (21), prune (133), prin(18). nd. prò-, pra- (11) -uene; proeuen (132). Prebendare pfriend geben (76). Prebendari hd. pfrund, pfrund (67), pfreunde (i5i), pronden (5), prundene (133), nd. prouen (132) nemen, i geben (68, 110), geuen (132). eyn prone neymen (21). Prebendaria pfrund-hufì l -nerin (68), -enhufi (no), eyn prouenier huyft (132). Prebend-arius , -ari ( sic 21 ) , -ina= rius, probendarius (141) phruntari (141). eyn prondrr- (5), en prouen- (23) -nemer. phrunde-(7), pfrund- (75), pronde- (17), prinde- (18), proue- (22) -ner. pfrun diner (sic 9). pruw- (20), preb- (8), prou- (21) -ender. *Prebendator pfrund geber (75). *Prebend-inarius v. -arius. Prebere hd. nd. beden, seltner bieden. hd. pie- (1, 75), bie-, bie-, biet- (6), by- (9) -ten; bi-, bid- (18, 20), bey- (13) -den; gè-, geb- (19), ie- (18) -ben. nd. geuen. *Prebetor (i. dator, untersch. von prebitor) geber (76). Prebitor eyn pfrunde- (9), prunden- (8), prond- (17) -geber. Preeabilis hd. nd. bidde-lich, -lic. *Precaleare virtretin (8, 9). Precamen v. Preeatio. •*Precamum v. Preconium. *Precana langk gebet (4). *Precaneum v. Preconium. *Precantor v. Precentor. Precanus (i. ante tempus canus 76) eder zijt grawe (8), czeyt grò (9). *Preeapere hd. nd. vor-, t mancher= ley vor- (75) -nemen, -begrifen (17). Precari hd. nd. bidden. hd. biden (17), bitten, bieten (7), beten (9). piten, vlg. in der gemein l gute ding (i. de-pr. 75). flehin (8, 9). vloken (14). ener vro= wen beghern (23. X procari). Precar-ia, -ai (sic 76) (i. res prec-e t -io habita 76 sim.) hd. lelien (76), ewig 1.- gut, ebig 1. ader leben (17), ewig leben ader gut (4), ewicb leen gut, owig leben- t lypp-gut (67); ewig lelien- t lyp-guyt (133), t leyp gut; l ewig lihen gut (7); bet gelt PRE 451 (7, 74), ewig g. (74), bat galt (6). ge= betten gut (no), gebeden gut (132). bediebeyt (si), bette (8, 123). bethe (9). libding (110 &c). lipdinge (40). lib- (75); lip- (65, 69), lieb- (63), leib- (134) -geding'. Precarie sbst. pi. leipting (Sm. 2, 416). ewig lehen (8), lengut (9). ewich lengud (23). adv. bit- (no), smeke- (132) -lieh. Precarium bete i leipgeding (74). bede (20). gebetten (68), gbebeden (132) gelt. gepet (1). Preearius hd. nd. bedeler. hd. bett= ler, bitter (no), bethler l byddelich (132). *Precarpere i. precedere (76). vor- lesen (9), -griffin (8). *Precarum v. Precax. *Preeatim hd. biddelich. nd. bedelic. Preea-tio, -men bede (20). Precator bider (17). pitter l fur= bitter (75). Precatorius biddelic (11). Precatus sbst. gepet (1), -bet (17). bittung (68, 110). byddinghe (132). ptc. gebeden (17). Precauere vurhuden (20). vor-hueten t -fliehen (75). Preca-x, -rum (8) (i. contentiosus verbis 76. X procax) zenkeclit (8, 9). Preceden-s furgenger (65); -tes for= drige (62). Precedere hd. nd. vor-, voran- (75) -gan, hd. -gen sim., -fallen (7. x preei= dere). vore gene (17). v'hoghen (11). Preceler gar snell (20). *Precella (i. crustula) bretzele (77). Precellens furtreffelich (75). Precellentia vurhahunge (20). fur- (75, noj, vber- (68) -treffung. bouen- schyninge i -ganck (132). Precellere (i. precedere 8) hd. nd. vorgan sim. bouengaen t ouertreden (132). vor- t vber-treten (9). hd. ober dreden sim. fur- (75, 110), vber- (68, 69, 134) -treffen. bistenen (21). hoghen (11). virlioyn (19). Pre-centor, -cantor vor- hd. -senger, -singer, nd. -zenger. Preceps vor-snelle (7), -snel (23), -snelaftig (22). ein schneller (65). Ar- semi. (76). snel (18). snell (1). sclmall (6). hd. snelliafftig. hd. nd. hastich sim. haestich ( 11, 132). h. (t) vurfarende (20). heslich (sic 9). hofelich (sic 8). ylicli (19). ein ylender; gar geh, var. gech (65). frutig t vnbesinnt (126). schuppick (5b. cf. precipitare &c). neder= heldig (17). einer der vii an-facht (nob), -fah et (11 oa). *Precept-a, -um sg. (65) ceremonia- ria, -lia, -le sg. (65) sunderlich, be-s. (63) gewonheit ' (7, 15, 63), gebott (6). gebot der beduttung allain der liplichen saczung (65). Pr. iudicialia hd. geschrieben, be= scriben (15, 63) vr-, or-teil, urtel (e). Pr. moralia (sg. 65) gebot der sitten der gerechtigkeit (65). gemeyn leben geyn (gen 63) got vnd dem (gen den 63) menschen (15, 63), mentschen (6). (aus= gerissen) -nes heyligen lebens gegen got vnd gegen den leuten (9). Preeeptio gebietunge (8). Preeeptor nd. beder. hd. ge-b., 57 * 452 PEE -bider (17), -bidder (18), -biter (17), -bieter, hd. nd. -bieder, -beyder (22). Preceptum hd. nd. gebot. nd. bot. ge-bott (6, 110), -bod (17), -boyd (19). Pr. morale gebot der sytten der gerecbtigkeit (65). Preeeptus ge-boden (20), -bodden (19), -baden (11). Preees gebet, begird, heischung (65). Preees riorarie die siben zeit (91). *Preeess-io, -us forgang (75). Pre-, t prede- t ante- (75) -cessor hd. nd. vor-genger, -ganger (68), -geer (4) -gener t -meister t forderest vor an hin (75). vurgaender (20). voergaenre l v'hogber (11). Preeia v. Precoque. Preclari (i. estimare Br.) hd. nd. lonen. Ione l laben (19). lori (17). loven (20). werderen (132). Precìdere hd. nd. vor-, vor aff- (132) -sniden. be- (no), vorab- (68), obenab- i fornan-, var. fornen- (65), vmb- (75a) -scbnyden. vor an schlagen l metzigen (88). Precidere vor vallen (132 &c.). *Preciencia v. Prescientia. Preeinctus gegurtet (20, 64). *Precindere (aus -eidereX-scindere) vor sniden (18). *Preeinere hd. nd. vor singen. fur ein andern s. (65). Precingere gurten o. bereytin (8, 9). be- (19), vur- (20) -g. vnder-g., -schurtzen &c. (65). vmgirtten (76). begurden (11). Preeinium (i. laus l l. antecedei! s Br. cf. preconium) fursang l prophecie (20). profetye (11). Preciose duerlich (20). Preciositas kostbar-Iichkeit, var. -kait (65). dureheit (20). Preciosus hd'nd. dure, edel, kostbar. hd. durer i yddel (19); tewer(9); kost- par (1), -licb; kospbar (13), kustelich (5b), cuspar (18). edel groß hubsch vnd tuer geschetzt (75). nd. dire (99), en vriger (a precari 23). Preeipere hd. nd. gebeden. Arf.bieten (69, 134), bieden (13); ge-b., -biden (17), -bieten, -bietten, -byten(9). nd. gebeyden (22), vor eschen (22>>). Precipitanter vbersturzlicb (75). Precipitare hd. nd. schuppen. hd. schuppffen (6, 3, 75); schop-fen (74), -pen; stuppen (20. cf. Sm. 3, 65i). nd. stumpen (22. wett. trudere, cf. Sm. 3, 638. stupen 22 aus scuppen? doch v. preei= pitium). sliffen (7). hd. nd. neder-, hd. nider-, niden- (6), vberab- (no), vff das haupt i den hals ab (65) -werffen, -werpen. dael warpen (11). sturtzen (18b, 65, 75). vberab- (no), vber- (75) -st. iber stirtzen (76). vber prellen (75). struttlen (126). struk- (99, 132), tum- (132) -elen. haesten (i) vurfaren (20). haestelicb doen (132). Precipitari scb.uppb.en (1). veruallen (75). Precipitatio hd. nidderwerff-, scupp-, scbupp-, scbopp- (19) -unge; snellhait (1), gelidi verderblichait (65); vrblitcz- lich (65a Mrg.). vbersturtzung (75). Preeipi-tium, gew. -cium, -um (8b, 17j hd. nd. schupp-, sehupi- (76), schuff- PEE (6), schoppb- (7), schopf- (74), schopp- (21) , schimp- (18) , stump- (stiìp- 22) -unge, -inge. neder-werfunge (17), -wer= pinge (132), warpinge (11). sturtzung (65). vberab-st. t diefFe pfutz (i. pre= rupta fossa 110). tumelingbe; eyn diep putz off kuyleu32). steinwant (95). spitz an einem steinwander der perg vnd pruck (74). *Precipium v. prc. *Preeipucium v. Preputium. Preeipu-e, i -us (5, 21 &c) czu for= der an ader czum fordersten (4). nd. vorderst. hd. zu-v., -vorderste (133), der vordersten (76), dem v. (7), -forderest (134), -fordest (b'9), -uoren (13J, -vorn (5), -for (21), -erst (no), -erste (8); iurder- 1 vorder- (65), furder- 1 erst- (20), besonder- (132)- lich. sunderlicheu (no). tzoe voeren (132). to vornt (22). ten yersten (11). Preeipuus (cf. prc.) hd. nd. aller-, alder- (17, 22) -meyst, -mest (23), -meynst (21), -menst (13). vorderst (23). der vor= dirste i garvornemisch (9). einfurnemer o. besunderer (no), der vorsten (8b). hd. zuvore. nd. to vorne. Pre-cise, -scise hd. nacb mynner (8), gerade nocb m. noch me (9), g. weder me nocb mynner sim. , gerad w. mer noch minder, nyt m. nocb mer (ilo), nocb me noch mynner sim. nocb mene noch mynner prescise ; glich vor sneden precise (17). eben l wed= der me noch mynder (7). eben, Mrg. glich (13). glich also (46). nacb mere (18). mynner nacb me i kurczlich (20). punt- vnd eygent-lich (65). noch mynner noch meir (132). noch mer noch niyn (23). nog min nog me (99). Pre- i pres-eisio absnidunge (20). *Preeisor vore snider (17). *Preeis-ores, -sores (i. dentes anteri= ores 76) vardern (75d), vord-irste (9), -ern (75), -der (8) czene. Pre-, in Hss. gew. pres-cisus, precis- us t -sus (75) gerade (21). g. euene (23). hd. gar g., gerad, geraide, eben: gerad gar(l); glich ebin (5b) ; beschnyt= ten (75). prescisus besnydden (19); be- (13), abege- (20) -sneden. Precium hd. nd. lon, loen (11, 20, 132). hd. Ione, loyn (5). solt des lones (75). Pr. vendicionis dyngen (18b). *Precius v. Prescius. Preclare vorschyn- (no), furschlin- (sic nob), gar clar-, var. cler- (65) -lichen, seer klaar (68). barde claer (132). gar luterlich (75). *Preclar-ere, -are (Gì. in.) vbertreffen mit der hitz vndgewalt(e. premiri ere 75). Preelarissimus aller gelob-ster, var. -ter (65). Preelarus hd. nd. vor-schone, hd. -schin. hd. edel ; gar schone (8,9), schon (1 , 75), luter (75). dare t schinbar ; sch. t lucbtender vber die andern ; vber- sch. t -trefflicb (65). Precludere hd. v'-slizen, (8b), -slis- sen, -sliefien sim. vor schliezsen (4), -sluyssen (132), -sluten (23). *Preclusio vorschliezsung (4). be= sließunge (20). Preeo (cf. pedellus) foraboto t bu= PRE til ». (Gf.)- bott (68). boede (132). recbter-b. (20). bade (11). bo- (8, 23), hd. bu-, be- , bid- (18) -del. hd. bù- (46) , bu-, but-, bot- (21), bit-, bi- (134), put- (74) -tei. furlouffer l ver-, var. vßver-kun= der (65). v'konger (17). v'ruffer (8b). v/irueffer (125). gericbtz- (1), des ricb= tes (23), dez gerychteß (5b) "knecht. gerichts cbnecht (71). vorschriber (8). coip-, meers-man (147). (X predo in 74. und Mss. mog.) hd. reu-, rau-, ro- (6), ra- ( 17 ) -ber. nd. rouer . me. prod. vor- schreier l -ruffer; me. con: rey wagen (9). scherg, waybel preeo t gatzwort prediger agarius (74). Precoctus vor-kocht(6), hd. -gekocht, nd. -gekoket, -gebot (nach preeo bot= tei 21). *Preco-cus v. -quus. *Precognitio vorhin erkentniß (75). Preeognoscere vorhin erkennen (75). Precon-are, -ari, -iare (20), -izare (20, 65) vor-singen (17), hd. -sagen, -schreyen , -schrien, -ruffen sim., nd. -ropen (22, 132), -rapen (23). fur ryeffen (no), verren- (7), ver- (134) -ruffen. loben (20, 76). brysen i. laudare; t pre alys labovare '. conari (76). beduten, fur-b., verkunden (65). Preconatus bode- (19), vorbot- (132) -schaff. badeschap (11). ein byttel ampt (110). vor-ruffunge (8b) , -schrhinge (8), -schreyunge (9). Preeon-atus, -ium coipmanscap of mercerye to laeven (147). Preeon-ium, l -eum (75), preea- neum i -mum (76) hd. brys- t lob- l grosmach - ung (65); lob, lop; lobe-, lobge-, lybege- (5b), mit- (1) -sanck, -sang; verkundunge des lobes (75). nd. lof i louesank. *Precons-ul, -ol, -or (7) (cf. procon- sul, presul) hd. rodeß- (17), eyn rat-, rayt-, raut- (76) -meyster; dinckman (20). nd. en rad mester. *Precontari v. Preeunctari. *Pree-oque pi., -oqua t -ox (147), -ia (147, Gì. m.) frivge trubin (101). froige truben (Gf.). tr. die bald zyttigen (110). vordruuen die eirst rijffen (132). wru (100), fruezyttige (75) winber. wijndruyff vroe rijp (147). Precoquere v'-(17), vber-(75)-kochen. gar versieden (75). Preco-quus, t -cus (76), -rus (Sum.), t prequoquus (141) fruezittig (nob). fruo zytig (iioa). vor z. ee wan die ander frucht (75). vrorijff (132). frum-iger (141), -eger (Sum.). Precordialis hd. bertzlicb, vor-b. (19), h. liebe (8, 9), hertzig (6), haimlicb (76), liplich (17). nd. hertelic. Precordialiter hertz-lich(132), -lichen (110). Precordium (cf. omentum, mem= brana) hertze (8). hd. vor-, fore- hertz, -brust, -brost. das hertz o. brust (68). h.-brust (no), -gruble (ili), hertzeborst (132). ingeweyde voert (132), vorm (110) hertz, hertzen (noa). nd. vorherte. pi. slyem i netzl vor der brust (Arent. Sm. 3, 449). precordia obdurata verherte hertze-n, var. (wetterau.) -r (65). *Preeoriola v. Pretoriolum. PEE *Preco-rus v. -quus. Preeox vo ersten (8), esten (9) rijf. eyn ding daß becziden riff wort (17). frumirifas (i4i). *Precrastinare (cf. proer.) virziehin (8). v'zihen (9). *Precudere vor-slagen (17) , -smedin (8). v'-slahen (9), -smeden (17). *Preeula (cf. pretula &c, anders Gì. m.) snede- (17), snite- (6) -loch. *Precunc-, preeon- (76) -tari (i. rno= rari 76) sumen (8). sewmen (9). Preeurrere vor-, fir- (76) hd. -lauffen, -loffen (46, 76), nd. -lopen. Preeursio fur- t vor-lauffung (65). Preeursor hd. vor-, vur-, fir- (76) -lauffer, -leuffer, -loffer (76). nd. vorlo= per. Precursus hd. vor-, vux-lauff. nd. vor loep (11). Preda hd. raub, raupe (133), raup, r.-nemunge, réb (6), ruiff (20), beraubniß des guts (75), bute (125). nd. roff (22), roef (11), rouff (132), rof neminge (23). Predare, -ri (predor 'i. spolior 76) hd. rauben; be-r. , -r. mit gewalt (75); roben (6). nd. rouen, be-r. Predare i. semper dare (GÌ. m.) ; aliis d. &c. (Br.) ; predam facere , imprimere, inuestigare, ambulare, (i 6). vorgeben (7). Preda-rius v. -tor. Predatio raubunge (20). *Predat-iuus, -us (132) roub- (68), rouff- (132) -achtich. Pred-ator, -arius (11), -o hd. reu-, rou- (68), rau- (1, 7, 110), ro- (76) -ber. nd. rouer, rouuer (132). hausschacher (V. a. 1428 Sm.). -o rauber ; -ator rawp nemer (9). -o vffenthalter der rouber als vff eim schloß t hinder den man den roub legt (65). Predatorie roub- (68) , rouff- (132) -lich. raublichen (no). *Predatorium (i. prouincia 11, X predium) acker erbe (19). ocker arue (11). Predatorius raubig (68, 110), rouuich (132). rouelick (11). *Predat-us v. -iuus. Predeeessor (cf. precessor) hd. nd. vor farer. hd. vor-, fore-, for-vorer (5), -fairer (6), -fare (7), -far (9, 21, 74, 75), -war (8), -gener (18), -genger, -hubner (74). Predestinare hd. nd. beschern (1, 17, 23); vor-senden, -bedenken (18, 23), -schinen (22. cf. preeminere). hd. vor-, vur-sehen. fur-s. zu aim vßerwelten (65), der ewigen seligkeit (no), vorsien tzo der ewiger selicheit (132). v'zien (11). beraden (17). betyrmen (cf. Sm. 1, 456. Fr. 2, 369a) £vurathten(di.vorachten;20). hd. vor-gedencken, -sehieken, -aus er= welen; v'- (8b), fur- (75) -seczen. Predestinatio hd. nd. bescher-unge, -inge. beschringe (22). beschirmunge (49). vur-sendunge l -athtunge (20), vor- sehunge (8), -erwelunge (9), -ordenunge (9, 15) zum ewigen leben (15). gotlich fur-beraitung l -schicklichkait. vß- 1 fur- erwelung (65). vornemen; fur-kummen i -herwelung 0. -senhen (63). fursatz (75). Pre-destinatus, -testinare (sic 5b) PEE vur-sehen t -athet (20). vor-gesant (8, 20), -geschickt (9), -beschert (5b), -sehen (8, 68) von gode (8). von gott fursehen zu der ewigen seligkeit (110, sim. 132)'. vor hin berait durch die fursichtigkait gottes (65). v'geseczt (8b). Predialis res ein Hge-nd, -n gfit, hoffe ; buw gutter ; lige-nds,-nß,-nfrucht-, fruch-bar; gut groß hoffe (65 varr.). Prediatus (i. deus prediorum Br., prediorum diues Gì. m.) v. Preditatus. Predicamentum mangfeltige rede (65). Predicare hd. kunden ; v'-k., -kinden (76), -kungen t vore sagen (-co 17); kon-digen (5), -igen (21); predigen. nd. pred-eken, -iken; kundigen, v'-k. t sagen (132), vor spreken. Predicatio vursag- t predig-unge (20). predicaet (11). Predicator prediger (1). Predicere vor- (8, 9), zu vor- (110) -sagen. voer- (11), tzo voren- (132) -seggen. *Predieia grundt, bodem, gelend, felt (74). Predico (i. antedico t preagnosci 76) v. Predic-are, -ere. Predietio vursagunge (20). Predietus vurge-seit l -sprochen (20). *Predigium (c/.prod.)vortzaichen (74). *Predi-tatus (i. valde diues 76), -atus (q. v. 8) gar ser ge-reycht (9), -riecht (8). Preditus hd. vorgezogen. eyn v. (18). vor ghetoghen (23). begabt (75, 110) mit gutern o. rychtum (75). geschickt fur einandern(no). v'zijrt, begaefft, v'heuen (132). hd. ge-eret, l -hoet (17). er-hohet (8), -hòhet(9). gerit (8). vurgegeben (20). gehillighet (11). Prediues seer (68, 110), vbertreflich (65) rich. seir rijch (132). Predium (cf. heredium) hd. eygen- acker (20), -gut, -gut als ein baur hoff (110); eygen(8b); ligen-eygen (7), -aigen (6); verliende, forlienden (21), verleen (17), vorluen (18), lehen- (46) -gut. vor= ligende (22), vorleuende (23) gud. hd. nd. vor-werck, hd. -werg, -werft (49). zinßber acker (64). *Predix v. Perdix. Predo v. Predator. *Predominare vor andern lewten(9), fur die ander (70) herschen. vor hirschin (8). be-schirmen t -schuern (17. cf. pree= minere). Preduleis seer sieß (68, 110). seir soes (132). Predurus seer (68), seir (132), gar (8, 9) hart, hertte (9). *Preelectio außerwelunge (75). Pree-ligere, -legere (8) voraus kysen t erwelen (9). voruß irwelen (8). außer- kiesen, -lesen, -welen (75). Preemere vorkeyfen (17). furkauffen (75). *Pree-s pre (8, 9) -minentia, -minenta (8) uber-trettung (4), -treffenlichkait, var. -trefflichkeit (65). vor-, for-tail(76), -teyl (8, 9, 17), -deyl t -luchtenisse (8b). Preeminenti or vbertrefligest (75). Pree-, pre-minere (cf. pre-destinare, -dominare, -sumere) hd. nd. beschern, vorschinen. be-schirmen l -schuern (18), PRE 453 -scheyn t vor sin (7). vor- l bouen- (132), fur- 1 vber- (110), er- l be- (76) -schynen. vorluchten (8b). *Preemptio furkauff (75). *Preemptor 7ic?.vor-,fur-kauffer, -kouf= fer (68, 132), -koeffer (46), -koffer (6), -keuffer. nd. vorkoper. ain koffer (76). Pre-esse, -sum hd. nd. vor-wesen, hd. -weysen (21), -sin. wurwesen (20). uore been (prs. 99). engegenwerdyck sin (19). *Preessentia vorwesunge (9). *Preeternum mer dan ewig (65). *Preexaminatio erfar- t bewer-ung (65). ^ *Prefaeere vorhin thun (75). *Prefactus v. Prefeetus. *Prefagor v. Prefragari. *Prefam-are, var. -ere (i. debilitare) verswachen (75). Prefari hd. vor-, vore-, vur-reden (17), -spreciien. nd. vorspreken. Pre-fatio, -vaeio (5b) hd. vor-rede, -red, -redunge (17). vorsprech-unge (68), -inghe (132). prevacie (beim Cultus 5b). *Prefator (i. prelocutor x propheta) hd. wis- (6), wys- (76) -sag; wis-, wise- (18), weis- (134), wiß-, weyß- (21), vor- (68), war- (no)-sager; vor-, vur-sprecher, -reder; eyn fore sprechn t eyn prophete (17). nd. wijs seyger (23); wis- (22), waìr- (132) -sagher. *Pre-fatorium, -fathocium, -phoeo= sium (aus brephotropheurn) findelhause (74). Prefatu-s, -m wise- (18), wijs- (23) -gesaget. vor-genent (no), -sprochen (8), -gesprochen (8b, 9, 68, 132), -geredet i foregenant (17). Prefeetio vurseczunge (20j. fur vol- bringung (65). Prefeetura pflege (75). ampt (no, 132). vogt-y (110), -ey (68). vaitye (132). faut- (12), feu- (19), vage- (11) -dye. foytey (4). fogtey (75). verwesung (75). Pre-fectus, -i'actus (69) (i. pre-tor, -titor 67, -ses, aduoeatus) hd. nd. rich= ter, burg- (19), borch- (11) -greue. schult- eiß (10), hd. -es, -e (22, 23). scholte-B (12), -s (13). vayt (132). hd. vogt, fout t pfleger (75), foyt (5b, 4), faut, meyer (20), amptman, verweser (75). Prefeetus cohortis captaen (125). Pr. areis ni. casteleyn (116). Pr. castrorum veldherr, ni. veltheere, prouoost (116). Pr. classis ni. ammirael (116). Pr. serarii losinger ( 111. cf. Fr. 1, 623b. Sm. 2, 504). Pr. fabrorum bawmeister (116). Pr. metallorum bergamptmann(Agr.). Pr. nauis schiffherr (116). Pr. pretorii meger o. meyger (125). Pr. rationibus schichtmeister (Agr.). Pr. vigilum wacht-meister,w£.-mester, -besetter (116). Pr. vrbis dem ein stat beuolhen ist (93). Preferre hd. nd. vor-dragen, -dregen (23), -sin (8). hd. vor-, fur- i vber- (65), ver-tragen, -dragen. *Preferrum ort ysen (19). oertyseren (11). Cf. oort-yser van de scheede ora ferrea vagirne (Kil.) i. q. ortband (Fr.). 454 PRE Prefica klagfraw (ss). *Preficeio (a prefigo; cf prefixio) vurzeichenunge (20). Prefieere vor- hd. -setzen, -czeczen (13), -sitzen (18), nd. -zetten. vurdern (20). gewaltig (8), gewaldig (9), geweb dig (17) macheti. *Prefi- v. Preiu-dicium. Prefig-ere, t -urare (11. q. v.) hd. vor-, vur- (20) -seczen (17, 20). -sticken (cf. prefoeare) t -zeichenen (20), -czey= chen, -vestnen (68). festen (no), dag seczin (8). tag-setzen_, -bescheiden (74). be-nennen (17), -scheiden (20). nd. vor= teykenen (11). *Prefigura - liter , -tiue bedutlich; -tiue vorhin zu-b. (75). ♦Prefigurare (*. presignare 75. cf. prefigere) vurzeieb-enen (20), -nen (19), vor- (5b), ver- (75) -zeieben. entwerffen (8, 9, 75) mit malen (75). bedeuten t vorhin zìi b. (75). Prefiguratio bedut- i entwerff- (75). fiirbild- (65) -unge. *Prefigura-tiue v. -liter. Prefinire, -ri (67, 133) hd. nd. vor-, vore- ( 17 ) -dichten. hd. vor-dyechten, -tiechten (7). vor-, vorhin- (75) -enden (68, 75, 110a, 132), -rede (nob). (vore-?) schicken l seezen (17). Prefinitio vurdichtnnge (20). Prefinitus vergedich-tet (23), -t (18). vurgedichtig (20). benant (ì) gewiße (17). ♦Prefixio (cf. prefi-eeio, -gere, -gu= rare) vurseozunge (20). vorczeychunghe Prefixus vor-gesaezen (17), -geuest^ net (68), -zeycbnet (110), -zeycbent (132). Prefluere vorfli-ßin (8), -ssen (9), -essen (75, 76). Prefo-eare, -tare (49), -rare (8, 65, var.), prouoeare (65 var.) hd. warg-'m (8), -en (110); worgen. borgen (sic 49). vorgan (sic 12). hersticken (17). er- schrecken (sic), -worgen, -drincken (9). Pref-, preu- (76) -oeatus vor- (23), ver- (5, 132), ber- (17), er- (no &c.) -sticket, -stickt. ver- (68. wetterau.), v'- (7) -stricket. uor strickt (6). v'stbicket (-schicket? 21). vorstockt (4). er-steckt (69, 134), -wurgt (110). v'worgt (132). eyn vor sammet (18). ♦Prefodi v. Preuagorari. *Prefo-rare, -tare v. -care. Pre foribus vor den thuren, thor, varr. tbar, o. marckt (75). Preformosus vast schon vnd gemeidt (75). ♦Pre-fragari, -fagor (11) (st. refragari X prefractus) wyddcr staili (19). weder staen (11). ♦Pre-fugere l -cauere vorfliehen (74). Prefulgens vorschin (75). Prefulgere vor-schin (17), -schinen l vast sch. (75). • Prefulg-idus, -orus, -erus, -urosus (75) gar schone vor andern (8, 9). vast sehinbarlich (75). ♦Prefulpa v. Presulpa. Prefurnium ofen- (9i), ofe- (ni) -locb. ♦Pregar-rio, -rigo, -ciò (4), -gartio (74) (i. prelocutor; X gartio) hd. vor= kloffer; vor- (6, 74, 75), ver- (76) -klaf= fer. nd. klepper, vor-kl. PRE *Pregarrire vore klaffen (17). Pre gaudio vor freuden (75). , ♦Pregenerare (X pregnare) swanger raachen (7). Prege-, pregi- (8) -stire (i. premia nire 76) vor regen (8, 9). Pre-, gew. pren-gnans hd. swanger, sw.-geende (9 Anh.), eyn yglicb schwan= ger thier (69), eyn ietlich schw. ding (134); dragende (19); dye eyn kint dret (5), tregt (110); eyn wib dye &c, eyne dye &c. dreit; eyn wipp daz eyn k. treyt (7), eyn weyp das do &c. (70); schwer vom k. (110), schweer von kin= den (68). swair van k. (132). de en kynt drecht (23). tapffer (vt causa 75). Pregnanscausa (vna dictió) grosse schwere sacli 0. handel (75). Pre-, gew. pren-gnare (i. "parere 76, grauidare Br.) hd. nd. kinder dragen ; swanger gan (20), werden (8, 9), machen, maken; kindeln werden (91. beschweron (64). Pregrauatus erswert (8). eder czeyt beswert (9. X grauida). ♦Pregula angheneme recht (23). Preg-, var. prei- (65) -listare vor schmecken kosten vnd versuchen (75). vorhin-vers. (65). Pregustator credentzer (91, 116). ni. proeuer (ns). *Prehabitus vorgehabet (9). Preiaeet furlyt, var. fiirleyt l vor hyn gesetzt ist (65). Preire hd. nd. vorgan sim. imp. i pre, sequar (Terent. ) gang vor (110). gait vor idi sai vch folgen (132). Preiudieare vr- (110 sim.), v'vr- (9) -teyln. virurtelen (20). zu virortelen 0. nichten (8). schaden thon o. ander recht vertrucken (no), intrag tnn (65). achter= deyl doen (132). vorhin zu richten ee die recht zyt ist; zu schaden richten ist auch pr. (75). Preiu-, prefi- (7) -dicium hd. war= minge, vor-w. (17); w. vor schaden, schanden (76), schaiden l hinderniß (7); warung (67, 132), w. vor schaden; eyn vor-schad (1), -schade (5b), -vrteile t schade (no); sch. an dem gericht (8), fur-erkantniß t -vrteil (65). vorordel t achterdeyl (132). vor- (19), fnr- (20) -fanck (cf. Sm. 1, 542). beuanc (11). hd. vn-, nd. on-recht, -retht (20). Preiurare vorschweren (76). *Preiustare v. Pregustare. *Prela sg. pi. (i. instrr. ad, prelium pertinentia no, pons ante castrum t ciui= tatem 4 ; cf. prelum) ein czug- (4), czog- (9) -brucke ; cogepracke (3) ; czihe- (17), zeige- (8) -brock. ain vff ziehende bruck (76). eulter (11). kelter (19). k.-bam (17). bri eder vmb truben zu pressen ( 68 ). breeders om druiuen tzo parsen (132). press-e; -el herba (17. >< pre-tuia? -ssula? cf. prelum). Prelatio her- (9), hir- (8) -schaft. herschung (91I. fur-seezung, -weselich= kait l -weserij (65). Prelatura prela-tie (5), -thyn thum (5b), -ten doni (23), -tschafft (110 sim.). Prelatus pre-late (5, 23), -lait (7), hd. -lat in der geistlicheit. brelat (75). vorge-setzt (no), -satzt (132). PRE *Prelaudabilis gar loblich (75). *Prelegius saecweldich (si). Preli-ari, -are, -uere (21), -gare (5b) hd. nd. ve-, hd. fé-, we- (13), fai- (6), fu- (17), fo- (21) -chten. hd. stri-ten, -den; streyten (9, 134), kryegen (19), kempen (5b), orlougen. nd. orlochen. Preliaris stritber (20). ♦Prelibameli smachunge (20). smack= unge (19), -eniße (20). smakinge (11). Prelibare hd. nd. smecken. hd. vir- sm. (19), schmacken (7), smechen (18), schmecken (6) ; vor-schm. (110), -smecken, -smacken, -eschen (17). fru essen (75). kredeutzen (64). Prelibatio (i. merenda Gì. m.) vur= legeg- t smach-unge (20). versuchung, fur-v. (65). *Prelibium (cf. pre.) eyn morchen brod (17). *Preligare v. Freliari. *Prelion v. Prelum. *Preliuere v. Preliari. Prelium hd. nd. strit. hd. strijt, strid, streyt (9, 134), i sprosse (9. cf. prelum), furstryt (60), veldstreyt (91), krieg, kirF (5), vrlouge (20), vrlouye (i) stryid (19). nel. kit'; orlo-ge (99), -eh (11). *Prellus v. Edus. Prelocutor (cf. pre-loquor, -garrio, -fator) vor-spreche (144), hd. -sprecher, -reder, nd. -spreker. fùrsprech (46). *Prelocutio vorredde (75). Preloqui vorreden (75). *Preloquor ein fore reder (17). Preludere vurspielen (20). Preludium vor- hd. -spil, -spiel, -ganck (2), nd. -spel, -spul (11). Preluere (i. totum luere 76) vor-uß weschen (8), -aus waschen (9). Pre-, prò- (1) -lum, t -lion (20) (i. pressorium) ha. presse, weyn-pr. (4), pres, preß, prasse t parse (20), parsse (12), pirsch i preselle (19); preC- (1), pres- (75) -paum ; breßbaum in dcr win preß i winpreß-kar t -baum l winkar (75); kelter-baum, -bauem (20); torkeb bom (6) ; trot-baum ( 64 ), -bette (93) ; drot- i dorgel-baum (Das.). ni. druck= boom (116). nd. perse (132), parse (11) ; presse-le, -1. stroß (8. X gradus stros= sen, strofibaume Fr. 2, 349a. X trot?). leyter sprosse (9. cf. prelium, wo auch streyt X gradus?). Prelustris (i. illustris) durchleuch= tig (4). hd. nd. edei, seer edel. *Prema v. Bremis. *Premedita-men (17), -tio (17 &c.) pedechtniß t bedechtnyße (75). bedich= teniß (17). vorgedenckung (no sim.). betrachtung (75). Premeditar! hd. nd. vor-, hd. vorge-, be- (17, 75), pe- (75), vurbe- (20), vorbe- (75, 76) -dencken. betrachten (46, 75, 76). ♦Premeditate vor-denckelich (68,132), -gedencklichen (110). ver- 1 be-dachtlich (75). Premedita-tio v. -men. *Premeditatiue pcdcchtlich (75). *Premeditator pedencker t betrach= ter (75). Premeditatus be-dacht (75), -docht (17). vorgedacht (110 &c). PRE *Premela (cf. primela, premula) friend (6). *Premeliorare verbessern (75). *Premelioratio verbesserunge (75). Premere hd. nd. dri-, tri- (6, 70), twi- (20) -ngen. hd. dru-, tru- (69, 134), dro- (19), dri-eken. Premiari, -re hd. nd. lonen. nd. vor-1. Premiator loner (20). ni. vrybuyter (H6). Premiatus belonet (20). Premicie v. Primitie. Premine-ntia, -ta, -re v. Preem-, Premissae ffirreden (62). *Premissio vursendunge (20). Premissus vurgesant (20). vorge= saczet (17). Premettere hd. nd. vor-senden,-seczen (17). Premium hd. nd. lon. hd. gew. Ione ; erbeyt lon (8). arbeyt t lon (9). nd. loen (11). Pr. accidentale, aetuale (22, 23) sunder gab (6). s.-lich hd. zu gabe, czu gift (9 Anh.), zu vai (46\ lon (3, 23). zu= fellend-e (8, 15), -er (9)' lon, (t) solt (i) heubt gut (15). sundlich (4), zuuelliger (74) lon. sunderlick to gift (22). Pr. indelebile (inde'0) beschrieben orteyl 0. recht (8 sim.). Pr. perditorum losung t belonung (65). _ Pr. substantiale (sbaie) hd. (eyn) ge-meyn, -meyner (6, 9, Anh 74), -neme, -nemer (74) -nampt (17), wesenlicher (74), selb-gewachsner (74), -wesende (4) Ione, lon, loyn. nd. ghe-meyne, -mene lon. Premonere hd. nd. vor-, furhyn- (65) -manen. warnen (6, 4, 65). vur-w. I -monen (20). Premonitio vurmanunge (20). Premonstrare v. Presignare. Premonstratensis hd. wiß nd. wit monich sim. eyn wißer munch (7), minch (76). weisse monche (4). weyse m. (pi. 3). wiße m. ader nonne (17). wiß munch (46). fischmunch (sic 1). hyrczehanner (68 Mrg. ; ein Kloster war in hirtzenhain im Vogelsberge). *Pre-mor t -sura dranck t tregenge (77). Premordere vor-bißin (8), -beysen (9). *Pre- v. Pri-mordium. *Premors-a, -iua (kì. ) (herba, i. succisa 143, Ki., flos amoris q. v.) vor= bizene (Sum.). duvelesbit (85). ni. duyvels bete, hd. teufels-biß, -abbiß (143). *Premula (cf. premela, permula, prena) Arf.prym,prim,pfrym (125), pfriem (74, 134, 151), preme (5), breme (18), piume (17). nd. eyn prene (22. cf. framea). *Pre- v. Pri-mula veris. Premunire (cf. auisare) vor-waren (8b), -warn (8). vur- (20), czu vor- (9) -warnen. vor- (68), voer- (132) -vesten. befestenen (110). versichern (75). Premunitio versicher- l bewar-unge (75). *Premutilare beschedigen am libe t verlemen (75). *Premutilatus verlemet (75). PRE *Prena (cf. premula? nd. prèn?) spange (Sum.). Prendere hd. nd. vìschen. hd. fischin, fiUen (18), griffen l fangen (110); be- griffin (8), -greyffen (9, 88) ; vohen (9), fahen (8, 68, 88). er-wischen, -greiffen, -gretschen (88). *Prenditus gevischet (11). *Prenecare (i. strangulare 110 &c.) doten 0. wurgen (110 sim.). hd. gantz d., doden, todten (134), totten (6, 68), toiten (7). nd. deger doden (22, 23). Preneste jumpfrauwe t ciuitas (19). * Prene- v. Preno-stieari. *Prengna- v. Pregna-ns, re. Prenomen hd. nd. vor-name, -nana, -namen. zu name (20). vnderscheyd-elich, -enlich (9) nani (8, 9, 17). Prenominare vor-, vur- (20) -nomen (11, 19, 20), -namen (19 Mrg.). Prenominatio (i. prior n. GÌ. m.) virnemunge (20). *Prenos-eitum v. -ticum. *Preno-, prene- (151, 152) -sticari, seltener -sticare (i. prenunciare 23. cf. ■pronostic&ve)hd.7idvoikìmdìgen,häufig v. futura, zu kunftige ding (17). hd. v'kunden (7); vor-kingen (18), -nemen l bekennen (17); wys-, weis- (134), waer- (20) -sagen. wit-tigen (20), -ichen (11). wyek- l czaub-eren (19). zaubern (-ri untersch. von -re 134, 151, 152). *Prenosticatio vor erkennnnge (8, 9). furuerkiindung auß der v'merckung des louffs vud krafft der hymel; Marg. ein sagung kunftiger ding o. lang vor= wissung (65). *Prenosticator war seger (20). *Prenos-tieum i -ticitum (110 &c), -citum (76) (cf. pron.) czauberye (19). vor-zeichen (8, 9), -zelchen (sic 8b), -ceken (100). witinge (11). ein ding das vor gesagt ist von zukommenden dingcn die geschehen sollen et fit ex astris (110). das vor wyß gesaget ist in kunfftigen zyten zu geschehen (68). dat vorgekant offvorgesachtis vantzokemendendingen die zo geschien stain (132). Prenosticus hd. vor-wiser, -seger (5); wise-s. t ware czeigen (17); wys-, weis- (134) -sager. nd. vor wetter teken (23); warwetter (22). Prensare (tormento) snellen (125). Prensorium (cf. prc.) ruckeseyl (125). schlinge (kì.). Prenunciare (i. predicere 75, cf. prenosticare) hd. vor-, ver-kunden, -kundigen ; vir-kunden t -bieden (20) ; vorbotschafften (110 &c), vorhin sagen; l v. zuuerkunden (75). Prenunci-ator, -us, vor-, vur- (20) -bot (68, 110), -boede (20, 132). Preoe-cupare, -cupari, -opo hd. nd. bekum-, hd. bekom-, verkum- (75) -mern. hd. be-komberen (19), -griffen o. kroten (8. cf. Fr. 1, 548a); vur-, vor-griffen; vnmussig sin ader werden l vor begri= fen (17); furivangon (Sm. 1, 542); wor= cuinen (100); v'ietzen (110). beletten t vor-gifften l -antworden (132). vast be= laden mit geschafften (75). Preoecupatus verkummert (75). be= schwart (65). Pre oculis vor augen (75). PRE 455 *Preordinatio fursatz (75). *Preordium v. Prevrbium. Preparamentum bereydsel ( 147 ). hd. be-reitnng, -raitung; gewant (7); messe-, -meß-g. nd. miß-g. (132), misse= want. preparament (5ab, 23). Preparare hd. machen; berey-ten, -den; gerwen (77, BM.). nd. maken, be- reden. Preparatio bereytunge (8, 9). *Prepe (cf. prepes) ylich (18). *Prepede (cf. prepus) wycze (9). Prepedire hd. nd. bekum-, hd. bekom-, beku-, beki-(76) -mern; bekumbern. nd. com-meren (106) , -beren (99). hd. uer= kumren (6), hindern, vor-h. (4), hendern (17). ^Prepedium (11. i. impedimentum Gì. m.), -podium (19), -pondium (20) eyn soel yn eym scliuowe(19j. soele incalceo (20). zoef in calcio (11). *Prependium vorschortz (123). *Prepere aus pre-pes X -propere q. v. Prepe-s, t -x (76) hd. nd. snel. hd. schneller. vurleuffer (20). vorloper (11). schifsayl (74). Prepetere hd. vorsprechen. *Prepex v. Prepes. Prepol-lere, -ere (76) (i. pre-cellere, -ualere, -stare, -falgere)hd. nd. starcker, hd. sterck-er, -erer (67), stircker (17) -sin sim. wan, dan (67, 70, 76), dann (134) ein ander, der a. (70), ein anderer (67). starck sin (18). seer fur-schynen (t) -treffen (110). vber-tr. mit der sterck (75). seer clair vorschijnen off blincken (132). Preponderare vberwegen (65). *Preponderatio furunge (65). *Prepo-, prepon- v. Prepe-dium. Preponere hd. vor-, ver-, fur- (110) -setzen, -letzen (sic noh); vorlegen (17). nd. vor zetten. Prepos vast mechtig (75). *Preposit-arius , -or, -us (q. v.) (i. dapifer 76J prob-ist (5), -st (7, 17). vor- gesetzer (6), -setter (23), -seczen (7), -munder l vß geber ader nemer (17). trog cesse (sic 8). Prepositio vur-legunge(20),-setzunge (110 sim.). Prepositiuus vorgesetz (132). *Prepositorium (st. preposterum) verkerlich (21). Prepositura hd. prob-istie (5), -estij, -estey, -stey, -sty ; prabisti (21), bropstij (6, 76); pros- (20), brob- (75) -tye. nd. prouesti-e, -ghe; proistye (132), proef= stie (11). Preposit-us ptc. s., -or, -arius (q. v.) hd. prob-ist, -st; prabest (19, 21), bropts (6), brobst (75"), brost (75»); bropst 0. regierer (64) ; vorge-satzt, -setzt, -setz (6, 21). ein vorgesetzter, fursetzer (65). nd. prouest, proefst (11), voghet, vorghesat. Preposterare hd. v'-keren, -k. das Linder herfur t die ordenung (75) ; v'hin= deren. dat geordinijrt is zo vorkeren (132). Prepostere verkerlich (75). *Preposterium (cf. sq.) wirckerlich (sic lj. 456 PRE Preposteru-m, -s vor-korlich (5), -kerlic (23), -kercklich t -wercklich (18). vor- (3, 4), v'- (5, ìoo), vorege- (17), vme- (8, 9) -kart. hd. ver-kerlich, -keret (6), -kert (no); widder-, wider-kert sìm., -kerter, -korte (67, 133, 152), -gekert (68, 110); hinderfursich l latz (126). nd. weder-, t ver- (132) -kiert (11), -gekeirt (132). Prepotens gare michtig (17). vor mechtig (8). vii nragende (9). Prep-ropere (23), -ropre, -repe (8), -ere (9) hast-elieh (5), -liken (23). alzu- heßlich (8), -snelle t hesick (9). heftig- (17), snel- sim., risch- (5) -lich. ende- t i-lichen (21). *Prepueia v. Preputium. *Prepu-gilium, -gillum (75 &c), -gium (3, 75), -lium (75. : Tiufcf) f) (i. quod ante for-es 3, -as 76 obstat intrantibus) ein stuffe (3). staffel des antri-ts, varr. -dts, -ds vor der tbure; stcge t staffel (75). ge-henge (5), -hengke (21), -spenge t -gedder (17), -ling (6), -llnng (76), -schlung (7). schlin-g (18), -ck l -gk (74). en sling (23). grendel (74). *Prepulsare vor-luden (8), -lewten (9), -luten (75). *Prepus (cf. prepede) weyde (11,19). *Preputare (cf. sq.) hd- nd. besniden (11, 20). Prepu-tiare, -ciare, f -tare (110 &c.) hd. nd. be-, vor-? voraff- (132), ver- (67), vorab-(68)-sniden, hd. -schniden, -schnei- den (4) als die iuden thun l zipffel absehniden ( 75 ). hd. be-, abe- (18) -ha= wen sim. nd. afhowen. Prepu-tium, gew. -cium, t precipua cium (i. gentilis l paganus 76. '. caput) (i. anterior pars triapi &e. 76, pellis priapi &e. Br.) daz man den juden abe= snyt an dem dinge forti (8). die voder baut an dem zers (1), czagel (2). zageU decklin ( 64 ). liut vornen am z. ( 25 ). zipffel (75). visel hawpt (9). besnidunge (5b, 20). afsnidinge (23). kanzlidi (Gf.). ni. t'eappeken van den liane (116). *Preputium pomorum apfil hawpt (9). Cf. preputia arborum (76, Br. nach Leuit. 19). prepueia est humorum immun= ditia i primi fructus qui ydolis ymola bantur (76). *Prephocosium v. Prefatorium. *Prequoquus v. Preeoquus. Preripere hd. vor-, ver-, fur-, be- (76) -griffen; vor-begrieffen (6), -gen(18). vir-(20), hd.nd. he-nemcn. nd. vor gripen. Preroga-ntia v. -tiuum. Prerogare hd. nd. vor-gan sim., hd. -setzen, -tragen, -dragen. oben- (68, 110), bouen- (132) -s. nd. vor zetten. hd. vur= deren t virbieden (20); furbitten (75), wirdigen (17), erheben. v'hogen (132). hd. gewaldig (8, 9; 4), geweldig machen. *Prerogatia wilkoere (si). *Prerogatio vortel (19). Prerogatiua vurdel (20, 65). vryheit (20, 65). vor-teyl (9), -grif (8), -gab vor andern &c. ( 65 ). ein sunderlich vorteil (110). eyn sonderling vodell (132). wyr^ dickeit t iibertrettnng (4). fur trefflick= keit (63). *Prerogatiue vorteilisehen (75). Preroga-tiuum, -ntia hd. vor-, for- PRE teil, -tei. hd. nd. vordel, v. der werdi= cheit (23), v. (?) w. (22). vurdel (20). futeyl (5b). vartal ? widerkait (6). weder- (5), wirdi- (17), forder- (21) -keyt. wye- der kauff (7). erhebunge (20, 110). vor= heuinge (132). Prerumpere vorbrechen (8, 9). Prerupta ruhcsehe ? gevelle (110). Preruptum roke (99). Preruptus nidderheltig (8). nider= heldig l stickelig (9). zerstoert (no), v'schoert ? van bouen geschupt (132). Pres, praes (74), pres (i. diues, obses &c. a predio 129, Br.) g. -dis, prez (v. opulentus) hd. rich. nd. rike. reicher, mitler, prawtigam (74). Presag-are v. -ire. *Presagax czeyberer (77). Presagiens est natura ein warsage= rin; etwo dick anth ein ding vnd be= kumpt im ouch etwen ; varr. etwe dick ant ein eyn ding vnd bekump im auch etwen; ewen dick anet eynn ein ding &C. (65). Presag-ire, l -iare l -are (no &o.) vor- i war- (no), wair- (132), hd. vur- (20), wise- sim., weis- (134) -sagen. hd. nd. wicke-n, -rn (5b). fursichtiglichen vnd weifilich reden (75). zoberen (76). Presa-, t presti- ( 75 ) -gium hd. wise-, wis-, weys- t vor- (9), wiße- (8), war- (no) -sagunge, -s. der zauberey (75). nd. wijs-, wis-, wair- (132) -saginge, -s. tzo voren (132). eyn wise- (18), vur- l maer- (20) -sage. vur- (20), wort- (110, 132) -zeichen, l -wissunge (20). vortey= ken (11). wick-unge (5), -inge (23). wit= tinge (22). *Presagoratiee wiß sagelich (17). weyssaglich (74). Presagus vor-wiser (7), hd. -wisser, nd. -wetter. wicker (12, 23). wise- (5b &c), war- (13, 134, 110), vor war- (68), vor wair- (132) -sage (5b), -sager, -sagen (132), -sagig (68). hd. zau-, czey-, zcw- (21) -berer. Pres-byter, -biter, gew. -piter (X piter = pater) hd. nd. prie-, pre-, brie- (75), pri- (21) -ster. Pres-bitera, -biterissa, -pitera, -pi- teria, -piterissa, prister-in (18), -se (20), -sche (19 . presterinne ( 23 ). prie= stersche (lì), pfaffin (46). pfaffen wip (7). pfaffen hur (6). Presby- (11, 23, Gì. m.), presbi- terare, -terari prester, priester hd. wyen t werden, nd. warden (11), wigige (23) YPresbytericida briestermorder (75). Presby -, presbi -, prespi - terium, -teratus hd. nd. priester, -schafft, -scop sim. prescop (22b). phaffhait (1). *Preseelides v. Periehelis. -i!Prescienter vorhin wissenlich (75). Pres -, pre - (8,9) - eientia vor- wißheit (15), -wissenheit (65, 68) -ge= wissenheit (9 Anh. ), -bekenntnisse (9 Anh., 15, 63), erkentnisse (8, 9), -erkant^ niß ( 65 ), hd. -wissunge, nd. -wetinge. gotliche ewige wissenheit (4). *Preseig- v. Prestig-. *Prescindaneus voir snijder (147). Prescindere hd. be-, vor- (8, 9) -sniden. ver- t vmb-schniden (75). PRE Preseire vor-, czu vor- (9), vorhin- (75) hd. -wissen, -wysen (18), nd. -wet= ten. verweten (22). *Preseise &c. v. Precise &c. *Prescium wettenheit (23). Pre-scius, -cius (8, 9) vor-bekant (20), hd. -wissende, -wissent (70), -wissen (67, 133), -wissener (6), -wissig (nob), -wissich (132), nd. -wettende. Prescribere hd. vor-, vur-schriben, -iaren (12), -sagen (110). nd. vor scriuen. v'-resten (13), -lyhen (10). eygen machen (10, 65), maken (12), t zu vberkummen zu eigenschaft durch langwerigkait (65). czu eigen (3). guter behalten durch die zyt der besitzung (110). goet v'krijgen vys besitzinge by lanckheit van tzijden (132). prescribieren (88). Prescriptio hd. nd. vorvest-unge, -inge. hd. befestung (134); for- (17), en werff- (sic 7) -festenunge; wi-, varr. we-rigkait t lang-w. t ein herkum-ens, var. -nifi &c. (65) ; v'wis-, v'wiß-, v'schrib- unge; v'achtung (21); ein verschriben, var. vorschreiben, 0. eygenthum vfi be= sitzung von langen iaren (no sim.) vnd zeit(noa). vorschryuinge (132). nutz der besessen gwer (75). Prescriptus vorgeschriben (110 &c). verkregen vyß besitzinge (132). be-uestet (66, 70), -festet mit schrifft (69, 134). vor- (17), ver- (67, 133) festet. vorvestet l en v. man (23). vorwiset t eyn v. man (18). eyn v'wyest (5), werweyt (sic 21) man. vber richter mensch (75). *Presculere abesniden (5b). Presegmen abgeschnitten teyl des libes (75). Presens hd. gegen-, kegen- (5b, 4), gen- (5), gey- (18) -wertig; geyn wirdig. gegen- (13, 132), ieghen- (23), teghen- (11) -wordich. gut wildig (i) gonstig (17). Presentare ant-worten (11, 13), hd. -wurten, -worten, -werten. vber antwor= ten(no)./idzugegen-(iio),gegenwertig-, gegenwurtig- (134), gegenwirtig- (68), geynwortig- (133), eyn gegenwirticlich- i fur- (65), entegenwordich- (132), in geynwertigkeit (21) -bringen, -brengen (21,. 133). hd. nd. bewisen. bij den (sic st. beyden) bew. genwertigin (5). beyden (21, 22). beden (23). bieden (t) andel= logen (cf. bm. 35) (t) geben (17). bewißen t geynwertigen (21). hd. gegenwirtig-en, sin (18). gegenwertig sich erzeigen(75). ieghenwordichen (23). vff leveren (20). Presentia hd. kegenwertig- ( 4 ) , gegenwerti-, geinwerte-, geywerte- (8), gegenwirti- (134), gegenwurti- (7) -keit; geynwirtig wesen (8). nd. ie-, te-ghen= wordichcit. Presentialis gegenwertlich (20). *Presentialitas gegenwertigkeit (75). Presentialiter gegenwert-ig ( 20 ), -iglich (75). *Presentiarum (im-pr. Br.) tzuuor i sunderlichen (12). Presenti-re, t -scere (no &c.) hd. vir-, hd. nd. vor-nemen. virsten (20). vor- geuoelen (132), -geholen (sic 68). zugegen syn (no). Presep-e, -ium (cf. mensale) barn (91). baaren (Kia.). parn (75, ni, Sum.) daruß das vich isset, vlg. kripffe (75). PRE hd. krip, kri-, kro-, cru- (5, 133) -ppe; krupff (nob), kruph (7). nd. krybbe. *Presepe equorum ein spanperde(125). Preserere fnrsewen (20). vorseuwen (75). Presertim zu vor t sunderlieh (10). zu vor (49). zuovorn (13). zu vorderst (68). ze voran (68). besunder (no), alzo (8b). alze du (?) vorderst (23). bevorab (Kia.). *Preseruantia bewarung als hoffleute tun so sy veynde werden (74). Preseruare furhalden (20). Preseruator fur-helter, var. -halter, -behalter (65). Preses (cf. prefectus &e.) hd. prob- est, -ist (5), -st (7); prabcst (21); fur- weser (65), -stat (1, 71) ; ri-, rie- (8) -chter ; rithter (20), vorsitzer (75). nd. prouest, proist (132), biscop, vnder vorste (23). Preses fodinas l cunieuli steiger o. hutman (Agr.). *Pre-, prae- (136) -setuas (st. prae= sides i. fideiussores i36b) ags. byrgea (94, 136). Presid-atus, -iatus (19) graetschaff (sic 20). greefschap (11). greue (19). Presidens vur-wesende l -siczende l -sin (20). Presidentia vursiczunge (20). Presidere (i. pre-esse, -dominari 75) ftd vor-sitzen, -setzen (6); czu gericht siczen (9); g. be-s. (17); wur-s. i vir= wesen (20) ; geriechte seczin (8) ; vore sin (17), bevor sein (9), vor sin mit gewalt (75). nd. vorsytten. Presidialis hd. bischoff-, bossoff- (21), probst- (68, 110), proist- (132) -lich. bis= coplic (23). *Presid-iatus v. -atus. Presidium (cf armilustrius ) hd. hulffe, liylff, helff, schirmung (69, 134); be-sch. (no), -schirme (10); erkoberung (65). nd. hulpe, beschirminge (132). Presignare (i. premonstrare) hd. vor- zeychenen (69), -zeychenn (5), -zeychen, -zaichen (6, 134), -zeygen (17), -zeycken (133), -recken (18); v'czeygenden (21), entwerffen (1), vermercken i pedeuten (75). nd. vor-tekenen, daraus -zekennen (68). *Presignatio fur-verkiindung i -zei= chung(65).vermerckunge £pedeutniß (75). Pre-, in-signis merck-, treffe-lich, bezaicht (88). *Presili-eum, i -um (3, 5b, Gì. m.), -cium, -tium(134), -tum (76), prisilium (22b) (color 3, eyn vrowe sic 22b, herba 75) presil- hd. -gè, -gen, -gen holtz (21), -ien h. (7), -ig (1), -igen (6), -ie (5b), nd. -ien. prisili-g (2), -e (22b), -en (76). brisill (75). breselie (22). Presilire vor springen (110, 132). *Presili-tium, -tum, -um v. -eum. *Prespiter &e. v. Presbyter &e. *Prespiteraliter priesterlich (20). Press-are, -itare seer (110), die (68) vii trucken. dickwil drucken (132). zwingen (76). Pressio peetoris bedrofnisse der borst (85 b). Press-itare v. -are. Pressores (venatores cf. GÌ. m.) va= bare (130). PlEFENBAOH GLOSSARIUM. PEE Pressorium (cf. prelum) presse (68, 110). perse (132). *Pressula (i. instr. quo libri impri= muntur 75) prefi t breß (75). parse (20). pressel scriptoris (93). domit man brieffe verschleust (74). phressel (2. cf. Sm. 1, 345). *Pressu-na, -ra v. Presuna. Pressura bers t pres (13). preiì (65). truck- (65, 68, 110), truch- (65 var.), t zwing-, varr. tring-, trinck- (65), be= druck- (20) -unge, virdrockunghe (19). druckinge (11, 132). brenstal (Sm. 3, 626). Pressus M.ge-drucket, -truckt sin..; virdrocket (19). nd. v'drucket. Prestabilis bereit (8, 9). erbitlich dz er baitet ì das er erbittet wirt, varr. das er bittet &c. ; erbeitlich das er beittet t das er erbeiten wird (65). Prestans schone obertreten (8). sch. ubertretende mensche (9). lyhend (68). wurdig o. wert syn; gebende; vorsten= der edel 0. mechtig (110). wedich off wert sijn; lenende; vbrstainde (132). Prestantia wertheit l costliclieit(no &c ). vbertreffenlichkait t adelsch vber- treffllichkait (65). Prestantior (i. nrmior 75. cf. adtiU tus) edeler (8, 9). besser (8). pesser (9). pestant (74). vbertreffenlicher t grosser (65). pr. est vurtryft (62). Prestare hd. geben, lyben, v'-l., lien, v'-l., ligen t bitten (8), beden (17), se= czen, borgen, burgen (8), zu fugen (65). nd. lyen, lenen, vor-1. I Ien (22), geuen. Pr. fidem verburgen (75). Prestatio ly- (8, 7C), leyh- (9) -unge. *Preste v. Pistrix. Prsestega v. Tristegium. Prest-er, -e (76) (gr. Ttprji^p; cf. p~istrix) schlang die allweg laufft mit offem mund (64). brandtschlang (140). Prestes (i. angelus horninis) menschen engel (75). *Presti-ari v. -giari. *Prestiatrix ein tumelerse (8b). Cf. tuymeler petaurista (su.). *Prestig-atura v. -ium. *Presti-giari, -giare (49), -gare (76), -ari (18) hd. vor-, v'-, nd. war-sagen. gaueklen 0. versehlahen daß man es nit sehen kan (110). cokelen dracht dra= gende l ougen v'donckeren (132). hd. augenblenden. zobeven(76). bezauberen (20). Prestig-iator, -us, -ius, prescigia^ tor (76) hd. nd. wicker (5, 23), bedre= ger. ein be-drieger (132), -trieger (110) der ougen. gauck-(iio), govg- (93), gog- (2), koche- (132) -ler. draeht drager (132, sim. Kil.). loderei- (5). czeyberer (17). augen v'-klyber (17), -kleyber (8), -kley= uer (9). hd. vor-, war-sager. Prest-igiosus , -rigiosus (noa) tru= genhafftig (uob). voi be-trugnus (110), -trug (68), -drochs (132). Prestig-ium, i -atura l preseigium (76) ( quasi prestringium 65 sim.) augen- blendunge (8, 9), -blindunge (17). be- drieginge (132), betriegerey (110), ein betrieger (sic nob) der ougen. wissa= gunge der leich- 0. leck-erey ( 75 ). PRE 457 gaucklery (110). koehelye (132). gagel= muoß (2). zauberie (20). touernisse t war saginge (23). vorsagung (18). *Prestigi-us v. -ator. *Prestigus v. Prestigiator. Gnosti= eus. Presto (i. pronus) beraitt (1). bereit, willig vnd gegenwirtig, w. in g.-keit (75). Presto-, prestu-lari, -lare Jid. nd. beyden. hd. beyt-en, -ten (6); bitten (18); bar-n, -en (21), -ren; warten (8,9, 64), suchen, verziehen (75). nd. boden, l warden l hamen (harren? 22), wach= ten, soken. *Presto-, prestu- (20) -latio beyd-? suk- (20), verzieh- (75) -unge, verzug (75). *Prestr- v. Prest-igiosus. Prestringere (oculos 65) gespennst inn ougen machen l bezoubern die ougen i falten maeben mit zoubernifi (65). vast gurten; ver-blenden, -gauglen, -schlagen (88). *Prestringium v. Prestigium. *Prestrix v. Pistrix. *Prestula- v. Prestola-ri, -tio. Presul (cf. preeonsul) hd. bischoff, bissuff(7), dinkman(20), raytmeister (6). nd. biscop. Presulatus hd. bistbum. nd. biscop= dom. Presul-pa, -ea (18, 23), prefulpa (75) (i. salsueium, hilla) sweis- (9, 4Ì, sweyst- (3), swei/3- (8, 75), ro!3- (76), blut- (18), blot- (23), brat- (pref. 75ab) -wurst, -worst. Presum v. Preesse. *Presuma v. Presuna. Presumere hd. nd. vor-, vir- l an- (20) -nemen. fur sich n. (46). furnemlich seyn 0. werden ( i. preeminere 75 ). wyenen; gedorren; bagen (cf. pompa &c.) ; romen (20). v'- (11), hd. be-rumen, -remen (68), -rymen (noa). wenen (8b, 19). du- (8b), tu- (9), do- (8) -rren. kun sin (18b). hd. v'messen. nd. vormeten. vermuten (1. cf. suspicari). vmmeseczen (13). vß hoffart fur sich seczen 0. nemen; zu-, wit- i vber-griffen ; mogen buwen; vnder -stun i -steen t gehercz sin zu thun ; doren dz thun ; zu vii gedurstig sin ; prs. ich glouben han &c. ; presu= mitur man globen hat l helcz t achtß (65). Presumptio hd. v'mess-unge, -enheit (110, 132). nd. vormetinge. ruem- 1 virnem- t annem- (20), furnem- t stolcz hefftige vbergriff- t riem - ( 65 ) , vberheb- (3), berem- (68) -unge. hd. hoffart. houerdy (132). vor-setzig (10), -sumenisse (8b. cf. presumptuosus). dursti- (1), turati- (9), dorsti- (17), gedurstig- (Sm. 1, 458) -keit. durstig (sic 8). gedorsticheit i balt- l kon-heit (20). tarscheit (75). ver-bagyng, -boch, -metelheyt; pokerye &c. (147). Presumptiue loqui vormesslich re- den (75). Presumptuose trutz- t tarsch-lich, vlg. kune; vppiglichen (75). Presumptuositas (Br. ) trutz (75) stolcz vermess- i vbergrif-ung (65). Presumptuosus trutz -ig t -licher, vppig; tarsche (i. fastus, pomposus 75. vrsch. von turstig audax; cf. torsch id. Sm. 1, 458). durstig (1). torstig (9). ge= 58 458 PRE PRE PRI durstich, hoeffertig, vurneme (20). vir= czirt (8). voi beremung (68). ein vbergri= fer &c. (65). v1mess-ig (no), -ich (132), hd. -en. vorsumende (8b). *Pres-una, -sima (109), -sura (12), -urna (68, 132), prisona (gì. m. , Fr.) (t. career q. v. , e. in claustris l monacho- rum; cf. prisio. GÌ. m. 5, 460. Fr. 2, 71. Sm. 1, 344. Dz. wtb. 273) hd. nd. pres-un, -une (133), -sune (109), -awm (1), -au (69), -aun (66, 70, 75, Fr., Sm.) o. fanck= niß der mundi (75). ge-f. (75, 110) der munich i bres-aun, -un (75). prysaun, vencknuß (74). geucngnuß (68). kercher in claustris (76). kerker (12). (prisaun, brasune Fr. wett. das brisón). Presupponere vor-sagen l -außnemen (65a Mrg.). *Pretare bera-ten (74), -den (17). Pretaxare (i. assignare 76, Gì. m.) schetzen t vorsumunieren (no), ver- (75), vor be- (17), czu vor- (9), czu forder- (8) -schatzen. goet summen (132). lon bescheyden (8, 9). v'ionen (68, 132). *Pretedere v. Pretendere. *Preten-culum v. -taculum. Prete-ndere, -dere (134) hd. nd. vor- recken, -reeeken (11), -regen (7), -rich- ten (8b), -rugken (21), -reychen t -vß= strecken i -spannen (1 10 sim.). vur-reichen l -keren (20). far streken (6). hd. vnder- ston, -steen. wisen (17). be-w. I -duten (8), -weysen l -dewten (9), -tuden t wiln haben (17). beiden ì toeuen (132). Preten-sus, -tus furge-reichet -sus; -halden -tus (20). vorge-reckt (68, 132), -recht (110) t gespannen. *Preten-taeulum, -culum (76) (nauis 8, 9. cf. perpentaeulum sprutze l sprotze 75. sustentaculum spriiiJ Sm. 3, 593. spreitze Fr. 2, 307. z. 421) spriicze (3, 4). sprutz (74). sprys (8). spris (9). spross-e (9), -el (76). Preten-tus v. -sus. Preter (». sine, absque) vßgenommen (110). hd. su-, so- (68, 132) -nder. beha- lber (19), -luen (132), -pe (133). an (18, 23). ane (22). ayn (5). Preterea {cf. propterea) dar- hd. -vmb, nd. -vme. sieder l vurwert (20). zieder t behaluen (11). dairtzo (132). zum andern male (65). Preterfluere hd. vor-, vorhin-, uber- (6, 8b) -fliessen, -flissen, -flizen (8b). nd. vor vleten. vurgaen (20). *Preter-gradi , -gredi, -ire hd. nd. vorgan. hd. vor-, ver-, fur-, fir- (76), vorhin-, hin- (65), vorby- (132), vber- (3, 6, 4, 110), ober- (20) -gan, -geen, -gaen (20, 132 &c), -gon, -gehen (3); vber- tretten, -drecten (vorz. -gredi). Pretergrediens obergaende l vur= gande (20). *Pretergressio obertredunge (20). Preterire (cf. pretergradi) zergen (75). Preteritio vurgaunge (20). Preteritum das vergangen (65). Preteritus vir- (19), vor- (18, 23), vurge- (20) -gangen, -ganen (18). *Preterlegare schicken t senden (Kia. Mrg.). Pretermittere vnder wegen- hd. -las= sen, -layssen, -laussen (76), -lon (68), nd. -laten. Preterquam aufògenommen vnd hind= an gesetzt (75). *Pre-tersorim , -torsorum (136) ags. paad (94, 136). Cf. praetersorium grex alienami segetem depascens (Gì. m.)? Preteruolans (verbum) das hinfur flught (65). Preteruolare hd. vor-, ver- (7, 76), vber-fliegen (7), -fligen (9, 17, 76), -fliehin (8), -flelien (5), -flien. nd. vor vleghcn. *Pret- v. Pred-estinare. *Pretex-a v. -ta. Pretexere vor an machen ; be-cleiden t -decken (,110, 132). Pretex-ta, t -ilis (110 &c), t -a (75), -iris (76) eyn (8b), edel (8, 93) cleit. borten (4). gulden bort (8). golt-b. (9). porten giirtel; forst-at, vari: -et, -er i genus panni nóbilis (75. cf. forst Fr. 1, 287bc). Pretextatus ags. gi-geruuid (94), -garauit (136. wie ahd). Pretex-tus, -us (132) hd. gezauwe sim. nd. ghetowe. be-deekung l -scliut= nufi (110), -schudenisse (132). ver-gebuug (2), -bung t werhebung (1). werbung (71). *Pretitor v. Prefeetus. Pretor (cf. prefeetus; i. tribus 5b st. -unus; seultetus &c. 76) hd. richter ; mort- (75, 93), tot- (75) -r; oberster r. (75); riechter (8), rithter i zinggreffe (20). buregraue (Sum. ). burg-grafl (6), -graiff (7). vnderfoit (5b). vogt t stat^ halter l castellyn (110, sim. 132). vayt (132). hufipfleger (75). *Pretori-alurn v. -olum. *Pretoriariusstetmeister, vogt, schult= heyfi (74). Pretori-olum , -alum (11) i. paruum pretorium (Br. ); parua domus in naui (76, Br. sim.) ; se. d. in qua ponitur mer= cimonium (76). rupp ein kleins heußlcin in cinem schiff i schiffeß-h. (74). schephus (23). preeoriola sunt celaria nauium (76). Pretorium hd. richt-, gerickt-, ding- (110), rat-, rayt-, rad-, nd. richte-, dinck- (132) -hus, -buys, hd. -haus, -liuiß sim. castellinschaff (132). Pretorquere vor eyn ander pynigen (110 &c). *Pretorsorum v. Pretersorim. *Pretula (prò petrula GÌ. m. cf. pere- ula, -ola, pet-, prat-, pree-, britt-ula, portul, prela?) snit- (95), snitte- (Gf.) -louch. schnitloch (74). *Pretundere v. Preuagorari. *Preuacia v. Prefatio, *Preuaeuus gar wan (75). *Pre-, per-uagorari, -tundere, -fodi vmbscharren (75). Preualere hd. vber-, ober-, mehe- (19), mene- (133), mere- t yber- (67), moer- (nob), iber- t baß- (76), ver- (69, 134), dar wider- (65), hd. nd. vor- (17, 23), meer-, nd. ouer-mogen, hd. -mugen, -migen (76), -mogen (67), -moegen (nob). hd. dugen (20), vber hant nemen, obligen { me vnd krofftig sin dan ein anderU (65). Preuallare (i. obsidere 76) be-ligen (17), -liegin (8), -legen (9). Preuarieari, -re (46) hd. vber-, ober-, yber- (67, 76) -tretten, -dretten (67), -dre= den, -dredin dye he (5); ober dreyden dye ee (21), ùbel tun (46), misse doen (20 sem.); miß-thun, -thon, misdune (67). nd. ouer treden (22, 23) de ee (23), mis= doen (11). wissentlich tredin von der warlieit (8). wysenlich von der worheit treten t v'wircken (9). Preuaricatio ein verachtung der (nob), des (nob) gesatz. oueredinghe (sic) der rechten (132). hd. vber-trettung, -tr. des gesetz, -tr. des gepotes (9), -tre= tunge dez gebotis ( 8 ) , -dredunge der ehe (17), dr. der ee. nd ouertredìnge de ee. misse- (20), mis- (11) -daet. Preuaricator hd. vber-tretter (9), -tr. der rechten, -treter (8), -dreder, -dr. deß gesecze (17); ober treder der he (5), ober dreyder der ee (21), missede= der t meyneydiger (20). nd. ouer treder de ee. Preuehere hd. or- (9), vff-, auf-furen Preuenire hd. nd. vor komen. zu gute k. ; be-trigen t -warn (9); -triegen (8), vber kummen (18). ver-rassen (132), -klocken (11 Mrg.). *Preuenna (i. crinalis acus) risii l spenula (Gf. 2, 540). Preuentio vurkommunge (20). Preuentor furkommer (62). Preuentus ptc. s. furkumm-en t -ung (110 sim.). verras-t i -singe (132). Preuiare vorgene (19). *Preuidentia vursehelicheit (20). Preuidere hd. vor-, vorhin-(75) -sehen. nd. vor-zeen, -zen, -zien (lì), furhiu- versehen l -bestellen (65). *Preuie vurgaenlich (20). vor (9). *Preui-gna, -ngna, -gena, seltener priuigna (i. filiastea; fìlia sororis 94 &c.) hd. stieff-, stif-, stuf- (76), nd. stef- doehter, hd. -doiehter l -toichter (7), -tochter (76 &c). ags. nift (94, Hpt. 5), nifi (136). *Preui-gnus, -ngnus, -genus (75), -ginus (3), seltner priu-, patrif- (74) -ignus (i. filiaster) hd. stieff-, stif-son, -sun (74, 110), -kint, -bruder (6); ein stiffte sone (17). nd. stef-s. (23), stiefzoen (11). toehterman t aiden (74). *Preuindicare vorhin rechen (75). *Preuisio vur-sehunge t -kommunge (20). *Preuisor vur seher (20). Preuisus vùr-sehen t -gesehen (20). Preuius vor-, vur- (20), for- (6), fur- (110) -gande (20, 22), -gan (5), -gaen (11), -ganghen (23), -gang (8b), -gongig (6), -gene (21), hd. -gener, -genger (110 &c), -laufer (8, 9), -leufer (17). *Preu- v. Pref-oeatus. Preuolare hd. nd. vor vliegen sim. *Preuolatio vurflutht t virflehunge (20). Pre-vrbium, -ordium (18) hd. vor-, fore- (17) -stat, -statt (68), -stad (17 &c), -staid (7), -burg, -borg, -werg (67, 133, 152). -were (66, 69, 70, 151), -wer (134), -bolwerck (110, 132). nd. vorbor-ghete (22), -chte (23). Prex hd. nd. bede (20, 23). bet (23). hd. ge-bet, -bòitt (6). Prez v. Pres. *Pri- (23), pi- (alph. pri- 18) -aeulum PRI PEI PEI 459 (*. iaeulum 23) en schot (23. vii. X schult piaeulum). eyn erst grò vatter (18. X pria-uus, -musj. Priamides priamus sun o. vetter (no), sune o. ochem (68), soen off neue (132). Priamis ( Br. ) priamus dochter o. nicht-el (110), -e (132). *Priamus (X priauus) hd. der erst groß-, groiß-vatter ; o. eyn konig von troya also genant (74). *Priannus (i. primus annus) erst iar ("). Priapismus streckung des zagels (76). schamwetag, zerßleyden(74). stendeb wort (herba 24. cf. satyrion, stapistus, priasticus, papiseus). Pri-, tri- (76) -apus zers i d^a. (lat.? 8b). der schwantz (Ufi), mansglid (70). pria- (17), pria- (74) -pus (cf. cueius.) eyn schusel inder saht ader in dem garten (17). vogelschewhe; var. pri- apus id., -àpus zerß, zumpff, zysel, fisel (74). *Priaspicus (herba, cf. priapismus) hasenhode (74). *Priauus der erst alt großfatter (21). der irst groß vater (17). de erste grote vader (23). eyn ertze grote {sic 22). *Prida pryde (20). Pridem nu-lest (18, 23), -neste (5). none zu lest (17). noe nest (21). vor (110). ee- (no), zu- (7), zo- (6), ze- (68) -vor. tzo- (132), to- (11) -voren. Pridianus vor-gesteren, -tagig t ges- terig t dbernachtig (Kia.). *Pridias (aus parietis) uuanti (Gì.). Pridie an dem dage gistern (5b). erg. (23). gesteren (20). ee den g. (4). e dan g. (6~>. gestert (67). e.-g. (133). vor dysem tag das ist gestern et ?wne-g. (no, sim. 132; et non eegester noa, eergister 132). hd. e-, ee-gestern. e dan g. (7). enunt g. (5). vor-g. (63). des vorder (46), vodern (75) tags. vordern tag; nunne-gsten, var. -hsten (75). *Pridierius a um eri egestern (20 &c). *Pridih.eri egestern (19). *Prifeta (aus praefoeta?) ags. thriu uuintri steor (94); truum tristeur (136). *Prignus (s^.prinus) pfioumbom (121). *Prillus edelgeporn 0. teufelssun (74). *Primapryme (147). prime (5b)-preym, pr.-tzeyt (74). dye erst wihunge (17). *Prima (x pruina) riphe (5b). Pr. luce in der urnichden (109). Pr. tonsura dy erste wyunge (5b). *Pr. veris v. Primula veris. *Prima-eie, -tia (gì. m. ) hoecheit; ersticheit; vurdei; vnrstentum (20). Prim-ario, -arie, -itus, -um hd. zu dem, zum, nd. to, to de, ton ersten. to de irsten (11). Prim-arius, -itiuus, -itus (adj. -a -um) hd. der nd. de erste. die eirste (132). Primarius (i. globulus 64, lapis qui primo in fundamento ponitur 76) der irst gront steyn in eym gebucz (17). erste grunt steyn (9). ehi sehoschen (64. i. q. schußer Fr., Sm.?) Primas erster ; der erst l vviirdigste im volck (75). vornemischer (9). furst (19 &c). vurst (11). vait l vnrste (20). primas (ecclesie 1, 93). Primatia v. Primacie. Primatus hoycheyd l wyrdekeyd (19). hoecheit l weerdicheit (11). vor- nemischeit (9), -menhe (8), -deil (8b). wortel (100). *Primela (cf. premela, primipilus &c.) en pren (23). *Primenus (n st. u) der erste (5b), erst (1). *Primepolus v. Primipulus. *Primesus (st. -euus) eyn vorgang (6). Primeuus hd. der erst. alt (19, 20). erste 0. eldiste (8). erster (l) edilster (9). van de irsten aelder (11), eirsten alderen (132). hd. von den ersten a. (20), aldern (133), alteren (110), eltern; von den yrsten elndern (19) ; vorgan (7), eyn vorgang. en vor-gande (23), -hant (22). eyn oresprung (17). vrspring (74). Primieeria kamrersampt (74). Primi-eerius , -terius, -sterius (i. secretarius in thesauris &c. 76) ein, en vorste (8b, 23). der erst kerczen treger (65). der obrost kamrer (93). oberster k. (74), kantzler (7.5).5kanczel- (9), kenczel- (17), kencz- (8) -ler. kamerher o. der den ersten fan flirt o. spitz eins streytz (74). *Primicialitas ersticheit (20). *Primieiari (-tiare Gì. m.) an heben (9). *Primicicia (aus inimicitia!) vede= schop (22b). Primi-eie, selten -tie (i. nouus sacer= dos sic 66 &c.) hd. dye nd. de erste vruchte, hd. frucht, frochte sim., anfeng (65). dye frucht (21), ersten fr. (110). erherscheit (8b). erst messe (75). saugen (4. cf. sau= ger, soger agnus subrumus Pr. 2, 152. Sm. 3, 210. SOge m. Saugzeit Saehsensp.). *Primieularius (cf. primipilarius ?) v. Blaeiarius. *Primiculus dimin. irste (11). *Primipulus (cf. primela) en pren (23). *Primi-pulus, -pylus l -pylius l -pylaris (Br.), -pilus (75, 76, 110), -po= lus (76), -pilarius (75, 93), prime- (17), princi-(74)-polus (i. vexill-ifer, -arius) der erst vor an hin am streit o. im her 0. mit dem banir im streit (75). hd. nd. eyn, en banner vorer, hd. b.-herr (13), banyr furer (75), baner-fuerer (17), -dre= ger t -rilier (20) ; banier-, bannyer-trager sim. veni- (93). paner- 1 rennfenlein-furer (74). nd. bannert- t vanen-dreger (11). *Primissa fruemeß (75). Primissarius fruemesser (75). *Primi-sterius v. -eerius. Primitas (i. primatus Gì. m.) erstig= keit (9 Anh.). *Primi-terius v. -eerius. Primitiuus (cf. primarius) der forig (i. pristinus 75). Pri-mitus adv. adj v. -mario, -mi= tiuus, -stinus. Primivirgius oeverste roidendreger vur den keyser of koenyngh (147). *Primius (c/'.primeuus)eyn orsprunck Primo hd. zu dem, zu den, nd. to den ersten male, zum e. (65, 134). vr= sprunglich (65). Primogenita hd. nd. die, de erste-, erst- (18) -geboren dochter. Primogenitus s. adj. hd. erst (20, 75), der e. (76) geborn; der e. g. son sim., eyn e. g. kint. nd. irst gebaren (11) ; de erste boren sone (23) ; ghe-b. s. (sic 22). *Primolus (i.priorum princeps Gì. m.) v. Primula veris. Primor hd. eyn heupt- sim., nd. en houet-man. vurst (11). furst (19).voderste t vurwesende (20). Primordialis ( i. prineipalis 75 ). foderest vnd dei* meist (75). hd. nd. an= begin-, begin- (11, 20, 132), anbegen- (21), hd. anfenck-, ainbefang- (6), nd. houet men- (22. : primor) -lich, -lie. abe genlich ding (sic 18). Primordialiter anfenglichen (110). van beghyn (132). Pri-, pre- (17) -mordium hd. nd. be- (11, 20, 132), anbe-gin, -gijn (132), -ginne (17), -ginde (8b). beginnisse (8b). hd. ein anfang. nd. en ane vank. die erst wirdigkait (65). Pri-, pre- (10, 125) -mula, prima (24) veris, primolus a um (flos 17) hymel slißel (10). hemil slossel (17). hymmel-sclußel (13), -slußel (20). himeh slotel (24). hemelschotel47). maßlib(125). *Primula (cf. primieie) v. Neman= eipi. *Primularis v. Herba paralysis. Primum extremum v. E. pr. Primus (i. primitiuus 75) erst vnd der forige (75). der erst (17, 110), yrste (19). erster (20). aller erst- hd. -e, nd. -en. der aller-vorderst (110), -vorste off die -eirste (132). die yerste (11). Princeps (i. areus 75) hd. nd. vo-, vu- (11, 20), fu- (75) -rste. hd. furst, verst (13), vore stender l vor nemer (17). prince (132). Pr. mundi tewfel (9). Prineipalior meister l der furiiem- ligest (75). Prineip-alis, t -uus (5b) (i. qui pre aliis habet potestatem corani superioribus 4. cf. primordialis) hd. furderste, ford^ rigst (46, 62), der forderst, ein forder- licher (65); der vorgen-gste (66, 70, 151), -ste (69, 152), -dest (134), -emest, -ene= meste (verb. aus vorgemeste 5) ; vor= nem-iste (5b), -est (13); der nd. de vor= neme-ste (12, 23), -chtegeste (22); die vornemisten (10), eyn der vorgenst (67), einer von den ersten (no sm.), ein vor- nemschisser (4), eyn vormeyster (3). furstlich; furnamligeste ; der furnemli- chst, -gest, meist 0. schuldigste (75). Principaliter zu-forderst (17), -fur= derst (20). furnem- (75, 110) , vrsprung- t anfeng- t wirdig- (65) -lich. sonderà linge (132). *Prineipare, -ri (i. dominavi) hd. nd. he-, hd. hi-rschen; hersen (18), fursten (20). f. (1), furstum (2) treiben. twyngen (19). dwingen(ll). herscha-fft haben (68), -ppie hayn. gewaltsamkeit triben (65). Princip-are (1, 68, 110), -ari, -iare, meist -i&ri hd. nd. an-vangen, hd. -heben, -fahen, beginnen (132). ane-b. (17). Prineipatus hd. fursten-tum (9), -thuni (110), -thuem o. -stam (1); furste thum t der furstenthum (65); fuirstuom (141); furst-tfim (tì), -tum (7, 8), -thum 58 * 460 PRI PRO PRO (5b) ; forstum, firsteu tuom (76), vursten= dum t vurdeil (20); forsten gewalt (17) ; herrscliaft, der erst wirdigkait t die oberst wirdigst stat (65). nd. vorsten dom; heerschap. Prineipes eleetores kurfursten (75). Prineipium hd. nd. begin (20, 132), an-b. hd. an-hebung (5b), -fang; ain fang (6), eyn fanck (Mss. mog.); grunt- (62, 65), l vrsprung- (65) -licher anfang. *Principolus v. Primipulus. *Princip-uus (x prec.) v. -alis. *Prinis (untersck. von primis) pflawm pawm (1). *Prinna v. Brinna. *Prinum (i. einon t stufarium 75. cf. sq.) hd. krich, krich (6), kriech (75), chriechen (1). nd. kreke. Primis (grecum i. lat. lentiseus t ilex Br. cf. ci-, pi-, prig-, pru-nus) hd. krichen-, kriechen-, kriech- (75b), kriechem- (10), krigen- (13), chriech- (1), krichel- (3), cris- (ìoo), kirsch- t raele- (7), mal- (6), prhfim- (Snm.), pruine- (18), phlum- (120), pflum- (93), nd. kreken- baum, -bom. crikelere (99). *Prioma v. Bryonia. Prior adj. s. hd. der nd. de erste, irste (11). erster (23). forderste (20). furweser t einer der vor mir ist (65). pri-or (17), -er (22b), -ol (74, 93), -el (5b). vorderst; v. vnder den munchen;on den, var. an dem, apt ; brior in einem closter (75). *Prior-a (75b), -issa pri-orinne (22b), -orin (5b, 93), -ersche (11), -olin (74). Prioritas erst-icheit (20), -werig= kait (65). *Priorum (se. liber) von der vorge= nanten red (1). Priscus (i. altus sic 23 aus alt!) alt (8b). aelt (11). ald (19). ein vergaugen alter (110). v'ieden alder (132). Prisilium v. Presilieum. Prisio onis (cf. presuna) gefengnuß 0. prisan (68). *Prisma v. Brasmus. Prisona v. Presuna. *Prissa v. Brasmus. *Prista v. (in alueario, cf. brisea) wefel (46). Pristinus (i. prim-itus l -enus 1, priscus no &c.) hd. der nd. de erste, erst (1). der vergang-ner, var. -en (65). Pristis ni. beytel, damlooper, barsie, een Wtersche schuyte (116). *Pristrilla (sic, i. pistrinum) back aven (147). Priuare be- hd. -rauben, -roben (6, 76), nd. -rouen, -rouuen (132). entferti= gen (5b). kinnemen (65). Priuata v. Priueta. Priuata res eygcn guet (110, 132). *Priuat-e, -im lieim-elichen (19) -elicli (20), -elicke (11), -lidi t alleyii (no &c). haim- t sunder-lichen (65). Priuatio be-raubunge (20, 65), -ro^ bung (65 var., 76). naturlich berauwung (15). ein naturliche berobung (63). Priuatum v. Priueta. Priuatus be- hd. raubet sim., -raupt (17, 110b), nd. -rouet, -roufft (132), -roeft (11). hd nd. sunder-, sonder- (18), heyme- licli, -He. *Priue- v. Priui-legium. *Priu-eta, selten -ata, -atum (110), briueta (76) (i. tristega 5b) hd. ein heimel-keit (3), -ichkeit, -icli gemach (5b, 110), -iche kamer i priuete (5b) ; ein heumeliehkeit; schifi- (6), fili- (21) -huß. scheißhauß, prifet, burgstraße (i. cloaca 74). nd. hemelcheit. *Priuicularius v. Blaeiarius. Pre- v. Pri-uigna, -uignus. *Priuilegiale fortel (18). Priuilegiare hd. frihen, fryen, frey= hen, frigen (49), freyen (134); vor-teln, -teil geben (no sim.), -tei g. (17); frey- hait sim. g., t haben t machen (75); v'deiln (8b); furde-n (7), -ren (6); for^ dem, vorburnen (8), verbrinen l sun= derlich cziren (9); sinderen l vrtailen (76). nd. vrigen, vordclen. Priuilegiatio vurdnisse (20). Priuilegiatus hd. ge-frihet sim., -fr. vber die andern (65), -fryt (no), -fur-- dert (20, 110), -vordert (132). Priui-, priue- (133) -legium (i. qua- dragesima 5b) hd. nd. hantueste sim. hd. nd. friheit; fr.-brieff sim., nd. -bref; vordel (19, 23, 132). hd. eyn briff (21), freiheit, fr.-prief (1), schreib brief (2), fryung (46); for-, fo- (133) -derunge; vor-teil, -tail, -tei, -tal (6); v'deil (8b), vurdel ; die faste ( 5b ) ; sunderlich ere (4). suasscara sim.; pi. skerienlih (Gf. 6, 529). Privla v. Pirula. Prius hd. vor, fore (17), ere (5), ehe (133), ee, e (7), ee dan (110). nd. er, erst, voir i orn (132). *Prius v. Seirpus. Priusquam ee- (no), eir- (132) -dan. Pro hd. nd. vor, dur (99). hd. fur (65, 75), vor im (21), nach l halb (postp. 65), vinb (5); dar- (7),_war- (6) -vmb. prò ali-is fur die, -o ein ander (75). Proamita einisswester (93). Proasti-um, -num (110) vorstat (no, 132). Proau-a, -ia (in Drucleerì) vor an (6). vran(93). vran-fraw (75, 111), -del (75), -y (nob), -yn (noa). myncr mutter anfraw (7), altmuter(no). eldir mudir m. (5b). meiner mutter m. (4). miner muoter m. an (76). mijnre moeder alde m. (132). myner mo= der grote m. (23). Proaul-ium, -ium (74), -a (Gì. Aelfr.) leube t vursall (20). ags. pelde (Gì. Aelfr.). spatzierlich wonung (74). Proauus hd. ur-ain (6), -eni (93), -ene (91), -endel (75), -anher, -ane 0. -ette (48), -enlin (nob), -enin (noa); alt- t alter-ano (Gf.); alter (121), alder (100) ane; mynes vaters t vater anherre ; meins v. anherr. hd. nd,. mynes, uwes (147) va- der groz, grote, alde (132, 147) vader sim. m. gr. gr. v. ( 22 ). aelder v. (11). hd. alder v. sim. elder vater (19). e. e. fater (8). e. f. faders vader (17). vatter (68), mynes v. (18) alt-v. ain alt-v. (76). meines vatters alt vatter (no), myns fater f. f. (21). deß elders vader v. (5b). Proba (i. probatio q. v. 110 &c.) hd. nd. bewer-licheit sim., -ung (5b). bcwir= lichkeit (17). pewarung (1). proue t proeue (20). prfibunghe (19). prueuinge (11). Probabil-is, -e (65) hd. nd. bewer- lich, -lic. prubelych (19). proeflich (132). prueuelic (11). gleublich, ein schin der warhait, bileuffig (65). Probabiliter bevverlichen (110 sim.). *Probalis bidderbclich (7). *Probamen pruffeniß (20). Probare hd. nd. be-weren, hd. -wern, -waren (134), -waren (6, 65), -wisen, mer- ken (8, 9, 18 Mrg.). v'- (8, 9), er- (65», Mrg.) -suchen. erforschen l v'iioren (65 Mrg.). er-farn l -kennen (65). pruben (19). pruf-en (18 Mrg.), -fen (20). pro-ffen (5b), -uen (23, 132). *Probare v. Probrare. *Probata bewerekeit (18), aus prob- atio X -itas berwekeit sim. ? *Probatella agrestis (herba) bensegen aat (24). Probatiea, pr. piscina (i. pisc. pe= eulialis 6), probicapistina (71) uehelih sim. wiari (Gf.). fisch- (6), schaf- (25, Ki.) -wiger, -schwemme (Ki. ). vischgrube, schaffige-v. (74.) ein schwette da man die schaff vnd opfferthier waschet (Das.). probatong, opher-, vehe-lih se. wiari (piscina Gf.). Probatieus (*. pecualis, bestialis, qui proba-t t -tur Br. sim.) merclich (8). die beestlick leeft (147). schaep- t beyst- ich (132). grindig 0. schebig (110). wasche (9). Probatio (cf. proba) hd. nd. bewer- unge, -inge, -lichkeit (5b). bewar- (6), merle- (8, 9), prub- (20) -unge, prouinge (132). Probatus bewert (75). gepruffet (20). Prob-e, -iter hd. bidderbc- (7),frome-, from-, frum, bewir-(17) -lidi, frumkleich ( 1 ). nd. bederue-, vrom-lic. *Pro- v. Pre-bendarius. *Probicapistina v. Probatiea. *Probit-udo, -as bederfF- (20), biru- (11) -icheit. frommi- (10), frum- (110) -keit. erber-keit (110), -heit (132). Pro-blema (a prò et lema i. vorago Br.), häufiger -bleuma, -pleuma, -plew- ma (i. propositio, enigma qq. v.) hd. by-, bi-spiel (5 sim.), -spcyl (18), -spel (13). eyn bie spile (17). eyn raitzfrage (132). rat-unga, -issa^ -ussa, -isca, -inisea (Gf.). -ersch (6), -sai (8). rotsal (9). reet- sel, t -niß (20). ret-sel (8b), -zel, -sche (74), -erß (no), -erschen (68), -tersen (67, 70), -ersen (134). radels (13). red-sel (133), -esael (19), -elsen (66), -else (23), -elsche (5, 11), -ers (17), -ersin (21). reed= sei, disputierlick rede (147). Proble- (49), probleu-maticus re= derschin offe geben (17). rothniß t bis= pelbant (49). *Probleumati-zare (74), -sare rotsal geben (8, 9). retzelen, ret-, reder-schen, beispilen oder furlegen (74). Proboseis helffantschnabel (9i).russel t sehmorre an den thieren (Das.). snute (132). ni. snuyte; hd. schnotzen, russel 0. nass eines helfants (ne). *Probra (i. abhominaeio 4) hd. v'wis- sunge, -unge vorweysung ader missetat (4), abe wißung (21). nd. v'witinge. Prob-rare, -are hd. lestern, lasteren,* schel-ten (no), -den (20); schenden (20) ; v'wi-sen, -Ben, -Ben (t) eym sin laster PEO vorwerfen (21), -sen ader eymem sin 1. (sic 7), vorwisen sind 1. (sic 18), eym sin 1. ober werffen sim., aim sin 1. fur- w. (6), 1. v'sagen (t) beschon (17). nd. eme syn 1. vorwerpen; v'witen. *Probr-ium (gè w. in Hss. ; i. proprium Gì. m.), -um ha. nd. schelt-wort, -wortz (12). laster (-um no &c). schma-cheit t -hung (65). Probrosus lasterlich (11, 20). lester= liche (19). Probus hd. from-ine, -e (5, 133), -m (67); from (21, 66), frum, frummer (76), froym (5b), wise (17), biederbe (20). er- (iioj, eer- (68), eir- (132) -ber. nd. vrom, vroem, t birue (11), bederue. *proea hd frj]1-) fri-, fry-erynne; freyh-, frey- (3, 134), bui- (no) -erin; fryerrin (21). nd. vriger-inne (23), -sche (22); viyersche (132). *Proea-eia, -eitas, l -ria (76) (aus -x X -ri) hd. nd. vri-, vrig- (22), balt- (8b, 20, 106) -heit ; vn- (20), on- (11) -stedicbeit, hd. fryh- (69), fri- (76), irey- (134, v. a. 1477), ruif- (17) -unge; vnscbemickeit (4). valscheit (9); bul-ery (68), -ung (no); wybnemung (110); eie-, var. cla-ffery (65) ; gutzlnng (Pict.). das gutzlen, geilen (Pris.). weschercheit (-tas 23). stoltzbeit (68, 132). int lieyschen (132). Procaciter clafferlicb t mit vii claffens; macbt vii wort t m. eym ein teding vff ein ermel o. ein schin et non subest veritas (65). hubslicb l vericuru dose (7). stolt-lich (132), -lichen (110). baldelike (106). Proeaptu ags. faengae (94, 136). Proc-are, -ari, -ire, -iare (19, 20) (-are t -ire i. petere t rnulierem p. t domare l deseortare Br.; scortare 65; -ari i. importune petere Br.) hd. fri-hen, -gen (12), -en; frey-hen (66, 70), -en; ruffen (17), bulen (110), pulen t spon= siern i kuppeln (74). bey- (19), ey- (20, 23) -schen. vrigen (23). *Proea-ria v. -eia. *Proc- v. Proer-astinare. Procastr-um, -ium (Br., gì. m.) (cf. proeestrum) furburg (20). Proeax (i. petax Br., loquax, vani- 1. i eauillator 7ó), poreax (v. garrulus) godrai- i schwetzer (75). gutzler (126. cf. Fr. 1, 387b). claff-er (74, 75) -ig (75). cleff-iscli (9), -iß (8), -z t vnscheymig (20). klappich (11). vngerusam (9). vng. beter (8). rayser i keyfler (74). bul-er (65), -hafftig t stoltz (110). hoir- (132), putier- (107) -achtich. wescher (5, 23). balt (8b, 99). hd. balde, geil (11, 20). onstede (11). vnstend-e l -ich (20).bubsch (6j. *Pro- v. Peu-cedanum. Proce-, proci- (133,-dere hd. nd. vor-, nd.vort-,hd.fman- £fursich- (75)-gan sim. voyrt gene (19). furter- (uob), fur- (110) -geen. mit i in der procefi gen t mit dem cruez gan t den cruczgang vol= bringen (65). *Proeedere v. Proeidere. Procella (i. bulla 74. cf. fhictus) vnde (20, 74, 147) t (20), als in (74) waßer. vnne, var. vime (74). vùde (sic 9). wtiden (sic 10). unst (Gf.). die lund-e (65, 74), -en (65 varr.). lumde (12, in PRO aqua 18). lynnde (5b). wella (Gì. Marienf.). ain wel (46). gewel (pi. Gf.). vngestym wellen (65, 110), sturm (74, 110») von wasser (110). w.-st., plater im w. , welle im wasser, erhebung des wassers vom wynde (74). storm (13, 109, 132 &c.) van de wasser (132), van dem watere (109). vnge-witter (65), -stieme der wind (91). blodder (19. cf. gargarismus ; blodern Stalder 1, 186. BM. 212. diu giisse bl. als ein wifides prùt ùf dem mere; vii. auch scbneegepfloder Sm. 1, 327). gufi (7). bare l inwater (99). en geelue in aqua (11). eyn gelue (132). ghelve, bulle (147). hd. nd. bulge, bolle. *Procellare slan (8). slon (9). Procellere (cf. pere.) stu- (14, 7), ste- (14, 3) -rmeu. eren (8, 9). grossen (9). grufien (8). Proeellosus vnge - stymig (nob), -stemig (noa). voi tempesten (68, 132), storm (132), vngewitter (68). *Proeen - ata , -età (9, GÌ. m.) (aus proxeneta) mekeler (23). mittler zwi= schen den kunst lewten (9). ^Procen-ium, -um (9) (st. prosee= nium) vor-huß (17), -haws (9). Proeeres (i. magnates, nobiles; tra= bes 7 &c. cf. antes, mutulus, ventici= pium) hd. nd. her-, hir- (5b) -schafft, -scop, -schapen (132), -lich (110). wol- geborn (18), -gheboren (t?) edele lude (23). goderhande 1. (22). hd. edel-1., -lewt (1), -knecht (5b). cdel (110). die edlen (88), edelsten (75) vnd die iur-nemsten (75, 88), t -genden (88), obersten vnd die vordersten des lands (75). berrun (Gf.). lansherro; kepfer ald schorstein (93). k. 0. großer krackstein (Kia.). kapffer o. kragstein (74). kaepffern, krapfstein, ni. de nueten (116). kapffer (Pict., Das.). spitz an den tramen (88). die balcken 0. tromen kopffe (Das). eyn vorscblies= sender balck (64c), furschiessender b. 0. eyn vorbof an eym huß (64b). wintfang (7). windfan (6). proces wintfane (Gf.). windfangk ; vber-bang t -schuß an einem hause (74). *Proeeris ags. gearufang (94a). Proeeritas adelschaft (16). edel- (74), sebon- (110), bobe edil- (9), schoen-(132), hd. lang-heit, -keit (74). alt-, furgeng-, zier-heit (74). grobelicbkeit (18). her= schafft (20). Pro-, ero- (5b) -eerus (*. formosus 6 &c, altus) edil herre; lang vnd schone (9). 1. t hoch (8b). 1. t raim (7. cf. ran gracilis Fr., Sm.). rem (6). hoech^lauch (sic ìoo).grofi-leibig(l), -libig(21), -libick (5b). grop libidi (5). grof liuich (23). lanck van lijve, reysych (147). *Proees v. Proeeres. Proeessio hd. vz-, vß-, auß- (66, 70, 134) -gevuge, -genuge (sic 67), -genge (70), -gangung (6), -gang (18, 68, 69, 134). nd. vt ganginge. vor-giung (4), -brengunge (9). vur- (20) , crutz- (65), vmb- (110), vsserlich fur sich- (65) -gang, proce -ssie (5b, 22b, 132), -B (65). om- (132), vmme- (9) -ganck. Processus ptc. s. (i. prosper euentus) hd. ganck (110); vz- sim., vor- (9), fur- (110), fur- (46), vur- (20), voyrt- (19), durch- (1, 71), dorch- (12), nd. ut-ganck sim. hd. vß-, vor- (17) -gegangen; vz- PRO 461 (5), nd. ut-gegan. eyn briff von eym gericht (17). proeessum frbmdkhsmnn (141). *Procestr-um, -ium (i. pergula 111) vurstat (20). gang (111). *Proeeus (i.stabilis) stett-er, -iger(74). *Proeia v. Prusia. *Prociare v. Procare. Proci-, proee-dere hd. nd. vor-, vor sich- (8b), fur- i fursich- (75), nidder- (17, 65) -vallen. vor gene (17). Procinctus ptc. s. (i. paratus 13, ap.- p. belli Br. &c.) ge-gurt (110), -reit (8b). bereyt (64). b.-igkeit (9), -ung o. wapung zu stryten (110). bereydynge tzo wapen om tz strijden (132). herfart (20). snel (13). Proeingere hd. nd. berey - den, -ten o. gurten zu stryten (110 sim.). vmme- g. (14). begyrten (68). Procire v. Procare. *Pro-, sue-cisinum, prò-, in-sieinum averloip (147). *Procisio v. Proseissio. *Proc-itare, -udare (76) (i. frequente)' petere 76. : proeare) stetis (8), stede (17) frien. *Procleum (zwischen propu-gnare und -diare st. propyleum Kil.) port-al (110), -ael (132). *Proeliuies v. Proluuies. Procliuior stickler l niderhengig (75). Procliu-is, -us hd. nd. neder-, hd. nider-, nydder-heldig, -hallig (110, Fr.), -hengig (8b, 75), -hengit (-hengz? 17), -felligk (4. anders Fr. 1, 244), -beugende (20). aff heldich (20). abe-uallych £-hal= dycb (19). wider- (1), nyede- (5) -heldig. haldechtig (Das.). furhengig (75). nider (21). gè- (9), ne- (100) -neiget. krum, neygig, varr. krum-n., i boegerig, varr. bergig, begirig (110). krom bogechtich; vorwert veer neygende (132). schlipfrig (62). Procliuitas affbeldicheit(20). krum- (68, 110), krom- (132) -heit. abhang-ung (Kia.), -igkeit (Kib.) eines berges. neig= ung (65). Procliuium litte^leffe (100. cf. lit-a, -e, leite Fr. 1, 604 sq. Sm. 2, 517.' Gf. 4, 1096. BM. 1013. und le &c. Gth. Wtb. 2, 561. bm. 954). der absehuß (Kìb.). *Proclivum, clibanus cleff (cf. leffe prc. f), doil, tzyl (147). *Procne v. Progne. *Proeoni-xus, -sus (GÌ. m.) i. pre-cla= rus ì -lucidus (76). Proconsiderare vermercken (75). Proconsu-1, l -laris (75) (cf. precon= sul) hd. nd. burger-, rat- (71), rait- (1, 75), roth- (77), ratß- (75b) -meister, -mais= ter (1), -meynster(77).tó. rat-, rath-, rait- (133), rateß- (68), radts- (noa), ratz- (75b, nob), raites- (18), raitz- (132), raitß- (75a), nd. rad-man. ags. undengerefe (GÌ. Aelfr.). Proera-, proca- (1), preera- (q. v.), i recra- (75) -stinare auffschlahen vnd verharren hin t verziehen vnez biß morgen (75). ver-m. (1). vir-trecken t -sten vber-m. (20). mornigen (Keysersb.). vor-mornen l -ten (23), versten enen dach (11). fristen eyn dayg (19). hd. ge= 462 PRO PEO PRO fr. v'sochen (132). hd. vor-, ver-czihen, -ziehen, -zehen, -lengen, -lengern (69, 134) ; vorczeyen (*), verziechen (67). Proerastinatio auf- t ver-zug(Kia.). verziehung (65). verstunge (20). Procreare czew- (9), czu- ( 8 ) -gen i macheo. kinder m. (19) , maken (11). wynnen t schaffen (20). procreantur werdent kimen (65). Proereatio schaffunge (20). *Proereator v. Dispensator. Proereatus geschaffen (20). *Proeuba geneigte rue (75). Proeubare v. Proeumbere. Proeubitor vorwacht (Kia.). *Proeubitus ptc. gebeden (11). s. knehunge t gebet (20). *Proeubus (cf. ineubus. proculus?) bankstichil i tewfil alpmor kobolt (9). Proeul hd. verre, fer, vere (19), verer (76), vern (5), von verrem (88). nd. venie, veer (11), v.-hen 132). Pr. dubio sunder zwiffel (20). on zvvifel (65). *Pr. fundere (cf. profimdere) vyß= giessen t verstortzen (132). Proculus kind das geporn wird so der vater außerlandist (74). Procu-mbere , -bare hd. nd. knen (5, 23), nigen (6, 13, 23), bidden (11), bydden (19), beten (132). hd. knyen, knuien (76), knehen, knielien, kny negen (17), kneibiegen (75), knilen (8b). knje^ len (99). hd. nai- (6, 134), ney-, li- t bey- (10), bie- (7) -gen; beyien (18), biedden (20), betten (67). Procurare hd. nd. surgen (19), ver-s. (46) ; vorbe-s. (18), -sorgen, -soer= gen (11). hd. be-, v'-sorgen; werben (46. x procare), her-w. (19), -wynnen t begaden (20). beyagen (11). hd. schaffen, bericliten (8, 9), versehen t nuez suchen &c. (65), schicken (i) vor sin (17). sacken (14). *Procurarius eyn procurerer (5b). *Procuratio hd. be-, ver- (75, 110) -sorgunge; begad- (20), farseli- (68), sacitrib- (65) -unge; schaffnerij t vß= gebung vnd verwesen (65). last om wat tzo beschicken (132). ags. scur (136). Procurator hd. be-, ver- (75), hd. nd. vorbc-sorger. vorspreeker (77), -surger t -munder (17). v'-m. I scliaffer ( 22b ). scheffer (5b, 9,23). schaff-ener (77), -ner (65, 110)_. ein sach-triber (65), -verwalter (Kia.) i. aduoeatus o. chreter (1. cf. kret Fr. krìt Br. "Wtb. Bm. u. w. ,vltili= gator, protocullus). krether (2). ereter (71). UUaltpOtO (Gf. cf. Fr. 1, 123a.Sm. 4, 72. bm. 184). macht- i gewalts-bot (74). fursprech (75). Procurator fabrice ein alterman (125). Procuratorium ein fiirwes- (93),ver= wesung- (64c) -brief. verweß-, macht-, gewaltß-bryeffe ; schafferey (74). Procuratorix v'sorgerin (no). be= sorgersche (132). Pro-cus, -chus t -tua (Sum. ) bitel (Gf., BM., Sum.). pit-al (Gf.), -el (1, 75, Sum.) vmb ein haußfrauwe (75). hd. nd. vri-er, -ger (12, 23). frier der do bitt vmb ein weip (75). fry- (67), vry- (20), frey- (66, 134) -her. cyn fry herre (sic 5b). vreyer (9). freyer (4). schrier (18). eyn finer (7), frier (6) t hubscher. werber (13). kuppler (64). spousierer, ritter, puler (74). buler (4, 69). versorger (77. X procurator?). preutigom (141). *Proeh, proh (110) hd. nd. leider. hd. ach (12, 4). vach (noa). vah (nob). wach, ocharm &c. (147). wah (132). pfuch (no). *Proch dolo wach arme (107). *Proch-, proh- (134), prò- (nob) -dolor ach des, acht des (4) ieydes (3, 4), smerczen (18), schmertzen (46, 110). leyder (5, 21, 68). ach 1. (17). wach 1. (23), arme (132). ach 0 we (75). owe ultima acuta (20). o we (110). pfuch der schand (134). *Proch dulor ach der schand (21). *Procholor leyder (8). *Proch-, proh- (69, uob), prò- (Gf.) -pudor hd. ach der, ach oder (8), pfuch der (66 &c), pfuch der (69, 110), pye der (17), after (5), eyn after- (133), missv. aus nd. achter (22, 23.), fyg der (22b), wat (132) schande sirn. ach der schan (6), lede (9). pfuch des lei= des (110). wat leyder (132). laider (75). ah ì ah lasters; prò prudor hah zu sera (Gf. ). proh- (nob), pro-pudor (untersch. von Obigem) schentlich (68, 110, 132). *Proch tolor ach der scham (7). *Proch tulor leyder (6, 7). *Prochodochium v. Prothotorpium. *Prochus v. Procus. Prod-ani, -enses v. Pronesia. *Prodeilus (cf. prodel-la, -ada po> langa tractoria Gì. m. i. q. protelum 116) zieter (Sum.). zeotar (Gf.). Cf. Gth. Wtb. 2, 672. Prodere hd. nd. melden, v'-m. (75), -raden; offen-, oppen-baren. melten, v'= raiten, uffenberen (7). malden t vorrai ten (6). hd. ver-raten, -rauten (68). veraten (1). raden (21). v'geben (18). farspildan (Gf.). proditus sum ich bin verroten (68 Mrg.). *Proderis v. Poderis. Prodesse hd. fru- (1, 75), frana-, fro- (21, 4), from-, nd. vro-men. hd. nutz, gut (no), profìjt (132) sin. nutzen t baten (132). gunnen (9). verwesen (i. preesse 75). *Prod-eum, -ium (Gì. m.) (i. panis in aqua coda cura carnibus 76. cf. brodium) brie (76). HProdiciuni v. Prodigium. '^Prodiga (*'. remota) verre (74). *Prodig-alis v. -ialis. Prodig-alis, l -us milt (18). milde (t) got spottelich (sic 21). spelt- (5), spici - (sic 6), -lidi, spildelic (23). gydig (76). gudig (2). gewdisch t guff= tig ding (74). Prodigalitas miltikeit (18). vber mildikeit (9). allzumal (74), grofi, groisse (132) milt-igkeit (74, 110a), -heit (nob, 132). große mylte (68). geud-ischeit (74), -ung (Fr.), -igkeit t vnnutzer kost (Das.). ver-thunnung, var. -hurung; -swendung des zytlichen guts vnnutzlichen (75). gufftigkeit (74). Prodigaliter geiidigklich (Das.) ■^Prodig-are v. -ere. *Prodige spild-o i -anto (Gf.). geu= disch (Luther), geidiglich (Pict.). Prodig-ere, -are (75) vnnutz-lich außgeben (74), -lichen verthon (110). dorchbrengen (132). alzuo milde sin (110). ver-schwenden (75b, Das.), -swen= den (75a), -geiiden (Das.). gewden, guff= ten (74). Prodig-ialis, -alis (132) wunderbar (no), wonderlich n32). Prodigiosus voi wunder ( 68 ), w.- licher ding vber die natur (110, sim. 132). Prodi-gium, -cium (65) hd. zeichen, wonder (20, 132), wunder (68, 110) in der natur (110), bouen natuer (132). tey= ken (11). hd. nd. wunder-, hd. wonder- werck (65, 75), -zeichen, -teken. Prodigus (cf. pro-digalis, -fundus) spild-e (13), -er, -eg, -anter; strutenti (Gf. ). geiidig (64, 126, Das.). gewd-iger, -er; guffter, vnnutzer außgeber (74). geud-narr (pr. seris Fr.). eyn gudender der da boßlich vnd wunstlich, varr. wustlichen, verzeret (65). gùder (46). ver-thuig (126), -schwendig (Das,), -swen= der; -thuer, var. -thuner, nach vndurften (75). swunne (swuue 10). rey- (st. reych-? 70, 134), ru- (69), vnreth- (20) -lich. milde (12). tump-m. (100). hd. m. (21), altzu-m., nd. alto-m., alte-m. (11) in dorheit, in doreheit vnd in vnnuczberkeit (17). hd. m. in torheit (7), altzu m., also m. (19), zu m. nd. va. alto male (22). seer m. (132), milt (no), altzu m. (75). allzit ze m. in torheit (6). zu milte (67). altze mild (1). milder mit vberigem geben (75). Prodire hd. nd. vor gan sim. vfi- (65, 110), fur sichvssen-(65), fur- (no),furher- (75) -geen. vorgon (68). vur-kommen l -leyden (20). ruftwaehseii l zu liecht kummen &c. (65). tzo vorschijn komen (132). k. in die offenbarung (75). Proditio virrad- (20 sim.), verrat- (65, no), meld- (20), versag-, verclag-, vermeld- (75) -unge, -erij (65). vßgang (a prodeo 65). Proditor hd. nd. v'reder. hd. v'-rater (1, 76), -ratei- (134), -reter, -raitter (6), -rauter (68, 76); vor ridder (21), melder; ver-m. (46, 75). *Prodium (cf. br.) fleisch suppen (75). Producere hd. nd. vor-, verre- (132), hd. ver-, gè- (21) -leyden, -leden (23). hd. v'-leyten, -laitten (6), -lengen, -bryn= gen (9); vor- (8), fur- (75) -furen; ge- bern, -baren (6), -berren (21). nd. ghe= beren, v'ienichen (11). herfur-stolSen cornua l vngulas; -bringen t vii giessen lacrimas (65). *Productibile cf.sq.) gesmydet ding *Productilis (i. »onfusile~Br.)gesmeyde (9). gesmyt gefese (8). Productio hd. vß-leitung (6), -gang (65); vz-legunge l -forunge(5); off-(133), vff- (67) f . ; auffur- l v'ieng-ung; vir- leydunge t -lenckunge (20); vor-breng= unge (17). vort brenginge (132). volbring= ung, Mrg. her fur bringen (65). ewig uß bringunge (62). ewich ut-beringe (23), -voringe (22). Produetus vir-leydet t -leuget (19). gelangert t vollstreckt (126). entweg gefert (21). her fur-brocht, var. -bracht (65). PEO Proem- v. Prohem-. Pro-fanare, -phanare, -fanari (1), -vanare (2), -flamare (76) ent-weichen (1), -wyhen t beflecken (no), vir-sachen (20), -czeychen (9). vorsaken (ll).fluchin (21). v'-fl. (5), -vloken (23), -vloichen (132), -folgen (st. -fulen? -solgen?) t -waissen (21), -wazan (Gf.), -wassen (5, 23), -wisen (49), -vnreynen (8, 9), -maledien (8), -maledeyten (9). vuyl machen l violeren (132). Profanatio v'bannunge (17 &c). *Profan-dus v. -us. Pro-fanum, -phanum, -phannum (no) vngewicht (no), ongewijt (132). wit von cristenlicher haltung vnd ver= bintniß &c. (65). Pro-fanus, -phanus, t -fandus (i. pollitene 76) hd. eyn v'sma-, v'sme-bei-. nd. en vorsmar. hd. vn-gelobiger (65), -niitz (64), -gelert l -dedich (20), -gewycht (ilo); ver-malediget, -maledeyt, -flucht, -nichtig (1. cf. Sm. 2, 674), -uuazeno i -uuizenu (Gf.). verbannyn (8). vorbanneu (9). ydel (20). lu- (20), lo- (11) -gener. Profari (Br.) hd. vor-sprechen (8, 9), -sagen. *Profeeia v. Prophetia. *Profect-e v. -o. Profeetio reyse (23, kì.). reiß-fahrt (Kia.). hd. nd. wander-unge, -inge. eyn wecb (22b). *Profectio v. Proueetio. Profect-o, -e (11) hd. nd. zu-, to-hant. on zwyfel t furwar (no), sonder tzwyuel ì vurwair (132). hd. sicher-, gewyß- (20) -lich, -leich (1). nd. zekerlic. Profeetus pie. s. hd. nd. gewande-rt, -lt; wander-unge, -inge, -nde (11). profyt t gereyst (132). hd ver gewandlet (46); frum; frumm-e (13), -en (18); nucz-e, -ung (110) ; fu- (20), wo- (100) -rderunge. vorderinge t bate (11). bath l vorteil (19). batte (20). Pro-feetus v. -festus, -ueetus. Proferre vor-tragin (8), -czien (14). furtragen (no), voi bringen l sprechen (9). vß-spr. t hervßreden ; praet. bracbt hat (65). furtbrengen (20). sagen (132). *Profescenninis v. Pescennina. Professa eyn gehorsam nunne (5b). Professio hd. be-kentenis, -kentnysse, -kantnuß sim., -denckniß (67). nd. begen- gnisse (22), -enisse (23); bor-, bar- (22) -samicheyt. hd. horsamkeit (5); ge-h., -horsamheit (6), -borsami (46), -horsam. behorsam don (18). gelobede (20). ver= jehung mit erkantmß (65). belijdynge (147). Profess-or, -us eyn, en gehorsam (6), horsamer (23), hd. ge-b., -horsemer (17). -or ein be-kenner (110), -lier (132), -lijder (147. cf. belijden fatevi 147, Kil.). -us der gelobt hat gehorsamkeit (110 sim.). Professum glubt t veriehung &c. (65). Profess-us v. -or. Profe-stus, -stura (11, 19, 65, 75), -etus (8) (se. dies) hillich auent (11). hd. der heylige abent ( 19 ) ; vor dem heylgen, helgen obent sim.; vorfestdes heyligen tags (75). der tag vor dem hochzitlichen tag i der abent illius (65). PEO ♦Profeta &e. v. Propheta &e. *Profetiseor v. Profìeisci. Proficere hd. nutz, zeu n. (4), nd. nut, in nut, profijt (132) bringen, hd. brengen, pringen (1), sin (65). vor- (18), frucht (65) -bringen. nutzen (110). nutz. baer. furderung. fruchtbar. (18 MrS. X proficuus). fo- (12), wou- (100) -rderen. gedeiheu (9). dienen (8). hd. ler-en, -nen; zunemen. Pro-fieisei, gew. -fi eissi, -uicisei (1), -fetiseor (i. gradior 76) hd. nd. wandern, reysen, gan sim. wcch gan (8b). hd. wandeln. wunderen (6). lem (18. X proficere). *Proficuatio nutzbarkeit (75). Profìcue sinder- (39), nutz- (75) -lidi. *Proficus sehedelich (5b sic, c/.pro= ficuum nit schadlich 65). Proficuus hd. nucz-e, -bar, -per (4), -sam (5b); nocz-, nd. nut-bar. vrberlich (20). orber i profìtelich (132). *Profigor V- Profiigare. *Profilia (i. filia lustrica l initialis) pet-e, -ken (kìi.). der gotte tauffkind (135). *Profilius (i. filiaster &e. ) pet-er, -erken (kìi.). des pfetters tauffkind (135). dott e. (Hen.). Profi-teri, -deri (5) hd. gehorsam dun (8) , seyn t tun (9) , thun als die religiosen (75); ewig g. dun sim. , sein (75), geluben (1); e. gehorsamkeit thun (7), ebig gehorsam en t beken (17). ge= louen; be-jehen l -zalen (20). nd. ewicb horsam don. hd. nd. bekennen , gelden. beucn off geloffde doen (132). *Proflamare v. Profanare. Profiigare, -ri, profigor as (64c) verderben (no sim.). ouer brengen (132). zerstrewen (64). Profiigator ver-derber (68), -prasser (kì.). ouer brenger (132). Profiigere pey- (9), pyn- (8) -nigen. Profiuere duvchfliefien (75). *Proflug-a (131), -us (aus profug- X proflig-X flucht-?) flnch- (1), fluit- asi) -tiger. Profiu-uium, -xus v. Perfluxus. *Profluuius(c/.profiuga) for flucht (8). *Profocare wurgen (20). *Profocatio wurgunge (20). *Profodium senckel (75). *Profraudere bedrigen (8b). ♦Profuga vorflucht (75). *Profugabilis vcrfluchtperlich (74). Profugare ver- (65, 74, 75, 110), wech- (132) -iagen, l -triben (110), -fluchtigen (74). arflaugen (Gf.). verbieten; fluchtig sein 0. werden (75). *Profugatio ver-trybung (68) , -drij= uinghe (132), -fluchtigung (74). Profugere fliehen (68, 110a). ver- (74, nob), hm- (74) -fl. hin- (68, 110a), en- (iiob) -weg lauffen. vlyen t wechlopen (132). *Profugi-a v. -o. *Profugi-bilis, -lis hd. fluchtig (noa), v'-fl. fliehung (nob). vorvluchtich (23). *Profugi-o, -um, -a (74) hd. flucht, vor-, ver-fluchtekeit sim. , ferfluchtikait (6), verr fliehung (68); v'schulgot wer= den ( 17 ). vervlui- ( 192 ) , vorvlu- (23) -chticheit. PEO 463 Profugus fluhdiger i framfluhtiker (Gf.). hd. nd. eyn , en vor-vluchtiger, -flichtiger (18), -floychtick (19). fluchti= ger (65, 75). ver-fl. (7, 134, 151), -fluch= tiget (17), -flucher sic 152). flucht (9). fluchtig (no), ein fl. (6). lant-fl. (8b). vir-fl. t -drieben (20). vervluychter t wechlouffer (132). vliher (9). v'fluchter (133). verr fliclitig (i. procul fuyìens 68). eyn verfliecher (67). weittlichtig (64). gebredet (100, b aus v?). Profondare tieffen (noa). dieffen (68, 110b). diepen (132). Profunde hd. tief- (noa), dieff-, diep- (132) -li eh. Profundere hd. giißen (19), gießen (7); vß- (20, 110), v'-g. stortzen (132). gieten (11). vorgheten (23). pr. ramos strecken die eest t vfi-str. von jm die eest (65). Profunditas hd. tieff-, gew. dieff-, diff- (19), nd. diep- (11, 132) -ìieit. duffde (20). Profundus (i.prodigus 152) M.tyeffe (151), dyeffe (152), tieft, tyff (9), dieff, diff. nd. dep, diep (11), dijp (132). Profusio (cf. GÌ. m. h. v., 0. perfusio) soppe (i. offa 5b). Profusor (i. pincerna Gì. m.) eyn be= gifóer l forgan (18. X profusus). v6= gießer (68, 110). vyßstortzer, ouerbren= ger, verstroyer (132). *Profusorium hinfliissig ding (65). Profus-us, -sus (136) hd. vß- (no), vßge-goßen. v'gaßen l oberflissig (17). vberflussig (8, 9). nd. vorghe-goten, -gan. ags. genyctful (94, 136). Profutura nuczlich zukunfftige ding (65). Progenerare kinder wynnen (11), ge-w. (19). Progenies slecthe (13). slechte (23). hd. nd. ge-sl. , hd. -slecht , -slyecht, -slicht, -schlacht (6), -schlacht (134), -schlecht, -slechtete (5). kunne (20). Progenitor hd. elder. edeler (sic 9). voir- (147), vor-vader (132, 147), -vatter (110). Progenitus hd. ge-boren, -zilt (18). nd. vorgetelet. *Progn-a, -e (141) , proene (136) (i. hìrundo , aus TipoxVYj) ags. suualuae (94, 136). Prognost- v. Pronost-, Progredì hd. nd. vor gan sim. furt= gaen (20). vort gene (19). Progressio fore gang (17).furtgaunge (20). Pro-gressior, -lixior langsamer wan ein ander (75). *Progressor fore- (17, ober- (8) -gen= ger. lenger (9). Progressus hd.vort-, fur- (65) -gang. nd. voertganck (11). entspringung (62). *Prohemialis begin-lich(19), -nick(ll). * Proh-, prò- (Br.), proph-(20) -emiare, t -emisare (75) begynnen (20). vorhin reden im anfang l vor-r. (75). Pro-hemium , -phemium (20) be- gynne (19), -gin (11). hd. nd. vor rede. fur redde (7). for rid (21). Proheres 7«d.mc?.vor-munder, -munde (4), -munde (3), -erbe (no), ver wondert 464 PRO PRO PRO (sic 7!). gerhab (75. cf. bm. &c. h. v.). pflager (6). eyngekoren erfgenaem (132). *Proheretie-a (75), -um (74) verba i. aduni t affectum mentis significantia wurckunge des gemuts vnd sins vt volo, desidero &c. (75). getat des mutes be= teutet (74). Prohibere hd. v'-bieten, -biten (9), -byeden, -biden. vor-beyden (12), -beden (23). enthalten£hindern (6ó). sturen(ll). Prohibitio vor bitunge (9). vir-bìe= dunge t -bot (20). Prohibitus vir-boeden (20), -boyden (19). verbotten (75). Prohieius v. Pronesia. *Pro-ieere,-jieere(75,iio,Br.),-hicere (Gì. m.), -licere (23) hd. werffen, v'-w., senden (18). hd. nd. v'-s., -sunden (17). nd. werpen, v'warpen (11). Proieetio fur- t ver-werffung (75). Proiectura sims, furtachlin (115). vor-tach, -sebopif (Kia.). Proieetus virworfFen (20). Proinde hd. dar-vmb , -naicli (20). nd. daer om (11). Proh v. Proeh. Prolabi fallen (8, 9, 17). gleyten(9).' gliden (17). Prolatus geoffenbart (8, 9). Proles hd. nd. stam, kint. hd. erbe-, erb-, nd. erue-k. nd. slechte. hd. ge-sl. sim., -slite (100). moge (74). Proletarius vader, v. der naturen (147). *Prolieere v. Proieere. *Prolifieare hd. nd. jungen (1, 22ab) also der j. tyd (22b) ; j., ha. iunge (66), iung, iunger (67), kinder machen, maken. ver lengen (7. >< prolixare sim.). *Proliuies v. Proluuies. Prolixe lange (20). Prolixior v. Progressior. Prolixitas lang-samkeit ( 75 ) , -heyt (20). verlenger- 1 verzieh-ung ( 65 ). lang zyt (110). Prolixius verzogen t lengerer (65). Prolixus (i. longus , implicitus) hd. nd. lanck. hd. lang, lenger (9). beworen (22b). vor worn (5b). Proloeutor vor-reder (9), -spreker (22b), -sprech (6). Prologus hd. nd. vor rede. *Prolong-a l -ata ver-zogen ì -len- gert (65). *Prolonga-le, -re (77) (cf. longale) lenckelhock (77). lengelhail (*. pendu= lum 147). lenghohin (74). Prolongare vb. hd. nd. v'-, hd. er- lengen. hd. nd. (132) v'Iengeren. *Prolonga-re v. -le. Prolong-ata v. -a. Prolongatio erlengunge (20). v'ieng- inge (132), -erung (68, 75). Prolongatus verlengt (110 &c). *Prolongus eyn lanck ding (18). Proloqui vor spreken (22h). Proluere hd. f'nelit, feucht (9) machen ; weschen (76), wessen (20). *Prolum v. Prelum. Prolu- , proli- ( 68 ) , l prodi- (74, 110) -uies, t proluuium (cf. fluuies) vnreini-, vnreynig- l vnsawbrig- (74) -keit van wasser (132), von dem w. (110), von wetter (68. >< nd. water). *Promametaria (aus promptuaria?) taverniersche (147). *Pro-, per- (136) -maritima ags. saeg- aesetu (136), -esetu (94). *Promater v. Patrina. Promere hd. nd. springen. sprungen (5). hd. singen, lob-s. (18), for sengen (6), sagen, off dun sim., kundigen (4); 0-, v-ffenbaren ; vffenbare machin (8); loben, bidrucho (prs. 141. cf. Gf. 5, 254). nd. up don, zingen, louen. Promereri hd. v'dienen, nd. v'denen. louen (18). Promeritus hd. v'dienet. *Promeus i. nauta vere die die luyde oever dat water voirt (147). Promicare schinen (17). *Promieere v. Prominere. Prominentia hd. nd. vorschin-unge, -inge. Promi-nere, -eere (7) hd. nd. vor schinen, alzo de hoghe des berges (23). verre sch. (quasi proeul manere 110, 132). von verren sch. ( 68 ). v'-sch. I for- schen (sic 1). vor-schyenen (13), -schin als dez moges (st. morges? mones? aus montes? 18). v'schin (17). Promiscere mengen (13). Prorniseuus hd. nd. gè-, ver- (14, Ki.) -menget. ge-menck (18), -mienth (13), -meyne (20, Ki.), -mischet (7). v'mengen (10, 12). mischig (1). promis-cuum, vai'. -tum, vulgus vermist volck wyb vnd man (75). Promiss-io, -um s. ptc. gelob-e (21), -e (5), -de (133), -enisse (19), -et (ptc. 133), -t (ptc. 69 &c). globde (7). ge-lopt (ptc. 67), -lubde (69 &c), -libde (67), -lubt (sbst. 68, 134), -lapde -um, -labunge -io (17), -hip (6), -louende (20), -louede (23), -lofte (22), -loefft i -loeffde (132). lofnisse (11). verheissung (75, 110). geheifi (141). Promissor verheisser (75). Promissus (cf. prc.) vor gesant (17). fehaissen (46). verheissen 0. lanck vt arba (110). ge-labet (17 sim.), -lofft (132). Promittere hd. loben (12), v'- (10, 75), ge-1. gelaben (17). globen (7). nd. louen, lauen (11). ver-heifien (75, 110), -sprechen (75). *Promoe-undus, -ondus (74J kel-ner, -ler (i. celi-, celler-, clauicul-arius 74). eyn vayß (19) aus promotendus i. vas (vates) X prornus condus hausvogt l kellcrmeister (Ki.)? Promontorium (i. Collis quilibet Gì. m., mons qui proeul apparet Br. &e. cf. promunctorium) hd. berg, eyn fur-b. (7), furbirg (91), werck (sic 18), bring (5). nd. bryngh (23), brynck (22) in litore; berch, stenekin. *Promorale v. Promurale. *Promotendus en openbarer (23). Cf. pro-mocundus, -mulgare. Promotio hd. nd. vorder-unge, -inge, -nisse sim. hd. furder-unge, -nuß (134), -nisse (19); furdrung (46), firdernifJ (67). ver-heissnng (110), -heffnisse (132). Promotor furderer (75). Promouere hd. nd. vor-, hd. vur-, ver- (13), fu- (1), fu- (3) -dern; virder= ben (sic 19), forden (12, 18); zu-schicken (17), -lausen i erheben &c. (65) ; helfen (75). nd. verheuen (132), werven (22b). *Promptarium v. Promtuarium. *Prompt- v. Propin-atorium. Prompte hd. bereit (17); b.-, berith- (152), snel-lich; breyt (18). nd. beret-, berede-lie. *Promptifleare bereit sin (16). Promptitudo bereite- (8), berethe- (5b), bereytig- (9), schnellig- (65) -keit. Promptu-, prumtu- (5b), t prompt- (125) -arium (*. eellarium, cista, sali= num Gì. m., reserua-culum ^-torium; scrinium ; arena ; epul- i cib-atorium 75. cf. protipsorium ) hd. schanck. schare (cf. scario arcarius t dispensa^ tor Gf. ? scharren Fr. 2, I64a) i schang (8b). schanez (13). scran (12). nd. schranck, schap (22b, 23) (??,) spise (22b); ni. schap-raede l -reede (Kil. cf. scafreita Gf. 2, 48i); -raey, bottelerye, hd. kalter &c. (ne), rad t zul (23). spind-e (11, ni. U6), -er (-e' 20). kel-lir (8), hd. -ler, -er (9), -re (8b, 20), -der (132). kyst (110, 132). kasten zu dem schrein gut; pe= haltniß, palter, phalter, phaìt (75). spießcast (77). speyß-chasten (1), -kamer o. allmey(74). spise kammer (5b, 17, 65, 75). spiß-gaden (6, 75), -faß (21) spyser (64b). speicher (64c). trisoer (132). Promptus hd. nd. be-, hd. ge-reit, nd. -reyde, -ret. gegenwortig (20). behender t schneller (65). gesongen l openbaret (11. ptc. cf. promere). offen= bayrt (19). bar (25). Promulg-are, -ere (76) (alph. prou- 134) vffen- (20), offen- (110), nd. open- baren. offnen (134). kundigen (132). v'-k. ('9), -kunden (68, 110b), -kynden (noa). lutern (8). leuthern (leuchern? 9). *Promulserit asg. lithircadae ( 136. cf. lidhegian mulcere). *Promunctorium ( x promonto= rium ; i. TCpojjiuxTrjpiov &c. Gì. m.) ober= he- (8), vberha- (9) -ngende stein. vber (9). Promu-, prumu- (64c), promo- (18), l antemu- (76) -rale (i. propugnaeu- lum q. v. 75) hd. nd. vorrmure, -muer (75), -muyr l -bordi (132), -min- l -burg (110), -mawer (9), -mole (18). zwin- (7, 64), zwi- (6) -gollf. zwinger (21, 64, 75, 76). Promurium by der muyren eyn spacium (147). Promus (i. dispensator 8b, celiai rium l custos promi Br. &c, piscis 110) schaffner t sch. im buse; huß-haber t -halter; spißhuter (75). kel-ler (74), -re (8b), -ner (9). keler (9, 74). k.- (9), kel-- ler- (8) -warter. schencke (3, 4). trysoer (132). scapreel (i. eellarium t custos promi 107. cf. promptuarium). geber; tore, narr (74). Promusci-s, -da (Br.) einshelfantz nase (93, sim. 116). *Pronellus v. Pertica. Pronepos hd. nefen son, nyftil sun (i) nefe (9), sun des sunssun (91), vren- ckel (75). nd. neuen sone (11). Proneptis nyffteln dochter (19), son (8). nyftil sun (9). *Pro- (74, 80), pros- (93) -nesia, pro- snesium(94a, gì. m.), -snicum i -nexium t -hicius (GÌ. m.), -Sintum (Br., GÌ. m.), PRO -sineum (147), -siuelium l -uelia (64b), -uesia (64c, 75), -siuesium (64°), prod- enses l -ani (pi. Gì. m.) (aus prymne= sium; cf. par-, pem-estus ?) schif- (93), punt- 75), band- (64) -seil (nauis 64; funis quo ligantur manus 75). bancsail (sic sol. schiffessayl clomit man das schif anpindet 0. anheftet (74). ags. marels (94a). cabel, lyn, reep, seel, tow (147). Pronitas snelheit (20). schnellig-kait i -neigung (65). Pronomen vorname (12, 65). *Pronostica (i. preuisio egritudinum Br.) eyn boich van tzokomenden dyngen vorsyen (132). das bock der pronosti= cation (68). eyn buock von sollicher vor-, var. war-sagung (se. pronosticum 110). Pronosticare zukummende ding sagen o. war-s. (110). zukunfftige dinge vorsehen (68). tzokomende dynghe vor= syen. vorsagen (132). Pronosticum vor- (nob), war- (110) -sagung kunfftiger ding. vorsehenicheit k. d. (es). vorsyeniclieit van zokomenden dyngen (132). prò- (alph. prog- 110), prog- (132) -nosticum voi'-erkentnufi (noa), -kentniße (nob), -bekenntnisse (123). Pronuba (cf. paranympha) efueg- (93), eemach-, var. eemech- (64) -erin. sweg-ir (8), -erynne (9). der brut frundin (110, sirn. 132). Pronubus (cf. paranymphus) hei= ligmecher (132. st. hillic- sirn.). des brut= gams frund (no, sirn. 132). bruthuter; bot dei' brutschaft zu laden in diehochzyt (75). eyde (8). idem (vii. missv. lai. 9). Pronunc dit pass, dit mail (147). Pronunc-iare, -ciare (1) sagen t kundigen (9). hd. nd. v'-k., Tid. -kon= digen, -kunden, -kynden, -byeden, -biden, -biten (7). nd. vor-beden, -sckapen (11). bodeschaften (19 . boetschafften ; zeigen (20). vur- (20), vor- (1) -sagen. vß spre= chen (65). nd. to banne don. hd. zu b. i in den ban dun sim. Pronunciatio virkundunge (20). Pronunciator verkunder (75). Pronuneiatus virkunt (20). vorboten (9). Pronus hd. nd. be-reyt, -reyd (19). ein schnelliger, williger, genaigter; gach genaigt zu fallen (65). ge-neyget (8, 9), -negit (20), -bhucket (100), -boeget (132), -bogen (110). buckinde (20). oitmodich (132). *Propa-fare v. -uere. Propag-ans v. -o. Propagare (x perpacare cf. gì. m.) meren i bringen (65). ein geschlecht m. o. machen (no, sim. 132). auß einem g. in das ander gan (75). die wynstock, winsteck (noa) verleiten (no), verre leyden (132). reben t alte schosse ein= legen (kì.). weyn sencken (9). wine schenken (17. X propinare q. v.l). weiteren t aufi spreiten (Das.). bredere guinnen (100). brey-ten (8, 9), -den (8b). be-reyden (11, 19, 20), hd. -zaln (sim.), -caln (17), nd. -talen. pflantzen (64). Propag-atio, l -o (i. parentela 75) bereyt- (8, 9), beczal- i entspriss- (9) -unge, stam mit altem herkomen (75). DlKFEMMCH GlOSSAKIUM. PRO Propaginare zu willen lyden (17), beyten (8, 9). Propag-o, t -ans t -atio (q. v. 75) nd. slechte. hd. ge-sl. sim.. eyn slecht (18), stam; win-, senke- (17) -rebe, ader eyn stog (17). wyn-stog (8), -stag (21), -glender (i. extensa vitis in pariete 75), -ranke (23). hd, nd. wilt-, velt- (7, 23), fald- (6) -winstock. eingraben reben (91). scuzreba (Gf. ). iunger weinstock, vlg. sckufiling; frucbtber in der vßpreitung des geweehs (75). herkummender lip (65). *Propagulum (i. vectis) swynghel (147). *Propala v. Propola. *Propalare hd. nd. offen-, open-baren. ut vragige (23). *Propalatium chemenata (Sum.). Propalatum ufi'enbart (8b). Propassio fur beweglichhait (65). *Propater v. Patrinus. *Propato est nauis en stic (23). Propatruus è'nis bruoder (93). *Propa-uere, -fare (18) hd. for- (4, 67, 133), fìr- (76), gew. fo-. fu- (17), fì- (18), nd. vru-, vro-éhten. *Propax i. procul a pace mulicher (74). Prope hd, nahe, nache (68), nach, by nae (13). na (5, 20, 23, 132). *Propeare v. Propiare. *Propedies bekummernisse (8b). *Propedium vor fuß (16). *Propell-are, -ere hd. v'-, vern- (5), verre weg- (9), fur sich (65) -triben sim. nd. vor-, vere-driuen, v'stoten (11). virstoeßen (20). scurgen t uz-sc. (Gf.). *Propemedium (cf. sq.) bie male (17). wil nahe (21). Propemod-um, -o hd. nel. vil-na, -nach (ti, 7). nae (18). noch (9), fil n. (8) also. Pro-pendere, -tendere (alph. -p. 69, 134) (i. extendere i dilatare) vber- (110), ouer- (132) -wegen. hd. vz- sim., vor- (17), nd. ut-recken i hd. brey-, nd. bre- den. vor bredigen (17). breyten(7). be= reitten (6). ufi-, auli- (134) -lenden (21), -strecken (68, 134), -reken (76). Propense frilich (17). Propensio ags. tylg (94, 136). Propensius (i. extensius Br., solerter t callide GÌ. m. , magis amplimi 110 &c. -sior i. abundantiov &c. 76) hd. vber= flussiger (65); ernst-lich, -licher (9); erstelych (19), flißigklich (8), vleyssigk-- licher (9). breiter il) witer vßgestreckt (110 sim.). Pro-pensus, -tensus (alph. -p. 110) ernst-lich (20), nd. -lic. breet (132). ge= breit (69). bereit 0. ußgereckt (110). *Prope-ra...(-ranter? 94), -pera ags. frae hraedae (94, 13 6). Proper-anter, -e hast-elichin (5), -liken (23). haest-lich (20), -ich (132). hd.nd. snel-, i-, ei- (134)-lich; yl-ichen, -lichen (6), -entlich (110). eilends (Das.). Properare (X prope) hd. nd. ha-, hae- (11, 20) -sten. hd. y-, yl- (20), ey- (9, 134), snel- (20)-len; balden (20), jagen (8, 9); ne- (65), ni- (134) -hern. naken (11). berenden (152). *Propere (X probrum) freuelkeit (15). PRO 465 Properus ha- (13), hae- (11) -stich. stzuonich ( 13. '. zauen ? cf. zewleich festine Sm. 4, 211). ylych (19 sim.). snel (20). Propes (i. funis quo pes veli alliga? tur Br. &c.) chili (i3ib. cf. chil paxillum Gf. ?). ags. sceat line (94a). Propi-, prope- (proper- , propinqu- (qq. v.) -are hd. nehe-n, -ren; neken (20), nahen, nawen (13). nechen (132). nd. naken, nalen. *Propiari (st. propitiari) gnedig sin (68). *Fropici- v. Propiti-. Propyleum v. Procleum. Propin-a t -atio (i. taberna) hd. eyn schenck; ge-sch., -senck (21). sneck (sic 7). schanck (20). schincke (19).schenckin(46).schenke (23). scheynke (11). tabern (17). Propinare hd. nd. sche-, hd. schi-, se- (21) -neken. vß messen (17). propi= nauit euaade mortemhaX zubracht (65). Propinatio(c/.propina)schenckunge (20). Propinator hd. nd. sche-, schi- (18), se- (21) -ncker, -nck (20), -cke (17). Propina-, l promp- (122) -torium hd. ein schenck hus sim. gali, dréchoir (122). Propinquare hd. na- , ne- (5 , 20, 132), no- (70) -hen; nachen (67); zu-na- hen(134), -nehern (69). nd. naken, nalen. Propinque hd. nd. na. hd. nahe (17, 133), nah (noa), nohe, nach (67, 134), nahet (75). nd. nae (11). nae- (132), na- (nob), nach- (68) -by. Propinquior nehester (75). Propinquitas naherung (65). Propinqu-ius, -us (sic 11 ob) na-, var. ne-her (no). Propinquus hd. nahe, eyner der da n. ist, ein nachster (6). nd. de de (22), en de dy (23) na is. Propitiare, -ri (geio. propici- u. s.f.) hd. nd. gnaden (18, 23, 76), gnedich sin sim. ; erbar-men, -nen (6). herwarmen (21)- hd. gnedig, genedig (75) sin ader werden (17), sin, sein. genedich wesen (11). gnedechen (19). gned (sic 18). ge= nedigen (67, 133, 152). ver-suenen (nob), -sinen (noa). *Propitiarium (adj. Br. hier st. -ato= rium) herlich bedde huiß (18). Propitiatio hd. gnedikeyt; genedi- ckeit (4) , -cheit l gnade (20) ; gnadi= gung (65); barmhercz-igkeit (75), -lich wurcklicnkait t bewegung &c. f 65). Propitiatorium (i. tabula aurea &c. 3) ubarlit (in arca Gf.). die toffel vff der arch 0. vff dem aitar o. stòphùly ( 25 ). hd. nd. bedehus sim. ein stat der gnaden (8, 9, 65), gn. gots (15). des genedigen gotes antwort t gulden tawfel vber der archen (t) betehaws (9). gulden tofel ober der arcken 0. bedehuß (8). bet- hauß (134), -huß (110). Propitius hd. nd. gè-, g-nedich. hd. gè-, g- (8, 18) -nedig. gnadig (134). ge= neydick (3). gnadiclicher (65). *Propleuma &c. v. Problema &c. Propnigeon badofen (91). ofenloch (116). 59 466 PRO Propola (i. domus vii venduntur wip guenta &c. Br.), t bopola (Gf.), propala (•'. pandochium, pila, taberna, mera= ria, mor-ala, varr. -ola 75) fur-kauffer (91), -keiiffler t gremper (Das.). tafern (75). ags. scafreidon (acc. pi. Hpt. 5). propolas louppun t tranchus (i4i). *Propol-es, -is (ii6, kì.), -eum (Sum.) (upÓTtoXi? ; cf. poleos) wiz wachs (Sum.). wit was (47). vor-stoß t -statt; stopwax l bienhartz (Kia.). wachwinden (116). Propolim (**. portiea) ags. stod (gì. Aelfr.). Proponere hd. |vor-, vff- (20) -setzen, t -legen (65, 75, 110), -leggen (132); be= scheren (65), dencken (19), vur- (20), ge-d. nd. vorzetten, deencken (11). *Proportiabilis gelijclich (20). *Proportiabiliter glych'.ich (68?). Proportio, porporbio (1) hd. eyn glichnis l gelich deil sim., gleichnuß o. gleich taile (134), gleichnisse o. gleych teyl; ein verglychniß zweier ding (110); gelich-unge sim., -nusse (68). gleichung (4). glike (100). glieli an erlichen dingen (63). zuheb- 1 glich zusag-ung (65). etwas gleichunge (9 Ani.), eben-messigkeit (ib., 65), -meyskeyt (13), -unge (5b, 17), -dei= lunge (17), -glichunge (15), -gleich (1). nd. en likenisse l lijk del. markt zol o. gleich nach der masse 0. gleichtheil (74. cf. Fr. 1, 647a). *Proportionabilis das man glychen mag (110). dz da mag zugelicht werden (65). Proportionalitas (Br.) gelijcheit(20). Proportionaliter gelijclich (20). *Proportionare hd. zu-, glich- (75), gleich- (1), eben- (10, 12, 13) -meßen, -messen, -metzen (12), -meyßen (13), t machen (1, 75); glich machen (65, 75), deiln (5), sin (21); zü massen (6), geli= chen, glichen (46), zu-gl. (65, 76) zu ein ander i enlich machen &c. (65) ; gleychen (66, 134), teylen (7). vß-t. t schaczen (65). nd. to metten, liken, ge-1. *Proportionator gelicher (20). Proportionatus ge-lycht (68), -gly= chet (110, 132). wol geschickt an sinem libe (75). Propositio (cf. problema) rat-iscunge l -nissida t radislen (dat. Gf.). hd. nd. vor-setzunge , -settynge ( hier beginnt neue Hand in 23).fur-setzung (134), -le= gung t -hebung (65). virlegunge t frage (20). eyn fore sacze (17). wursacz 0. volkomen willen (9). Propositor furleger (75). Propositum s. ptc. vor-satzen (13), -gesacz (21), hd. -satz, nd. -sat, -ghesat. opsat (132). hd. han vorsatzt (18); eyn gantz, gantzer vorsatz. eyn gantz fur= satz o. (X proportio) gleich taile (134Ì, glychteyle (69). vur- t vff-sacze (20). viersatz t gantzen wil (49). willen (12). hd. gantz w. volkomme-n (8), -ner gan= czer (9 Anh. ) wille. vorgesacz w. (8). vorbracht w. (15). gans w. (23), vele (sic 22). gedanck (19, 20). Propositus vorgesaczt (17). *Propre nahe (17). Propria rea eigen gut (75). Propriare hd. eyg-enen (20), -en (17), -en machen; egenen (13). Propriatio eygenschafft (20). PRO Proprie (sprl. -issime 75) eigen- (65), eygenc- (20), aigent- (75) -lich. Proprietarius eygenscheffter (20). Proprietas hd. nd. eygen-, eingen- (no"), egen- (13, 23) -schafft, -schaff(3, 13), -schap, -toem (20), -dom (11). *Proprisum de silua bivanc (Gf.). Proprius hd. nd. eygen. nd. egen. Propter hd. nd. dorch. hd. durch, darvmb. nd. daer om (11). pr. me vmb minet willen; pr. naturami der natur halb; pr. oleum vrsach halb des oleß (65). pr. preces durch gebets willen (75). Propter -ea, -ia, preterea (alph. propt. noab) dar- hd. -vmb, nd. -vmme. dairom (132). derhalben (69 Mrg.). Propterhoe dar-vmb (68), -om (132). Propudiare, -ri (11, 19) ver-schmahen (110), -smaen (132). virbuoben (19). ver= bueuen (11). enschemel sich to halden (147). Propudiosus vn-scham (68), -schemig (110). onschemel (132). Propudium horen-kote (109), -kot (68). ein hoeren kot of bordele (132). ein herin kutte (sic 110!). onschemel spyl (147). *Pro- v. Proeh-pudor. *Propudositas onschemelheit (147). Propu-, propun- (1) -gnaeulum, l -gnatorium (110 &e.) were t brust-w. (Gf.). streich-w. I bastei (Das.). brust- (6), lant- (75) -wer (i. munieipium X munire 75). wehrhuse i berfridden (pi. Fr. 2, 230b). wìchùs; perfrit; àrkèr (bm. 740). wighus (93). hd. berg-haws (9), -fride (9, 74), -frede, -frid (21, 74). ber-fryde (16), -frid (5*>), -frit (93). pergfrid (i. tristegium 75). berch-frede (12), -vrede (23). burgfrid (49). werck breth (sic 7). hd. bol-w. beschirmung (65). vurburge; gryndel; rundeel (20). erk-ker (1), hd. -er, -el (49), -ener (13, 22b). eriker (71). arker (1, 3, 134). past-eyn (111), -ey (135, i. promurale 75). tarreß (i. dilipodes 75). amana l mans (pi. 86). *Propugnale (cf. prc.) brust were (7). Propugnare nd. vechten. hd. nd. vor- v., -feyten (13), -streiten (75). v'féchten (21). Propugnator vorstreiter (75). *Propugnatorium ( X propuncto= rium; cf. propugnaeulum) stosß- (6), stoiß- (7) -ysen. stofieysen (74). Propulsus virdrieben (20). *Propultare vorstossen (8b). *Propunctori-um, -a (104) (cf. pro= pugnat-, perpunet-orium.) stoz- (121, Gf.), stoph- (104), stop- sim. (Gf.) -isin. stopf-ysen (6, 7), -eysen (74). *Propun- v. Propu-gnaculum. Prophan- v. Profan-. *Prophanetiee (i. exclamatone) aus= rufflich (74). *Prophem- v. Prohem-. Pro-pheta, -feta (65), -phetes wissag (93). wiC- (17), weys- (4) -sager. waer= seger (20). ein seher der zu kuntfftigen himelschlichen ding; lerer; prediger(65). profeet (11). Prophet-are, t -izare, -isare hd. nd. wis-, wise- (18), weis- (134), war- (20, 110), wair- (132) -sagen, £-sein(20). kunfftige ding sagen (8, 9), kunden (20). PRO *Pro-phetator t -loeutor vorsprech (6). Pro-phetia, -phecia, -fecia (65), -phicia (5b) (i. vatieinium 75) wys- (75, 110), wiß- (65), wi- (75d) -sagung, der geistlichen dinge (75). waersage (20). lere t gotlich 1. (65). prophec-ie (20), -y (68, 132). phicie (5b). Prophetica reuelatio ein fergesicht, que longe est ab intellectione natura (65). Pro - phetissa , -vitissa (5b) hd. nd. wis-, _wi- (18) -sagerinne. hd. wis-, weys-, wise- (7), war-sagerin. weisagin (4). wiß-segerin (6), -seygerin (21). wair= segersche (132). Prophet-izare , -isare, l -are (75) wissagen (75, 76) geist- vnd heim-liche ding (75). v'kundigen (10). propheti-zern (23), -zieren (68, 110), hd. -sern, -siern (6), -sirn (18). *Pro- v. Por-phirius. Prora (cf. puppis) der biet (Fris.), bieten (126, Pict., Kia.). vorder-biet (93), -teil an einem schiffe (74), -gransen (126, Pict.). gran-so (Gf.), -sse (Das.), -6 (74, Kia.), -S (Gf.), -Schen (Pict.), -US (Hen.). sceffes crans (Gf.). schiffes grans (bm. 566). der grensel (Avent. cf. Sm. 2, 115). schnarf (Keis. s. Gr. wtb. 1586). spitz am schiff (75). plethte (20). plecht van t'schip fKil. cf. pfligt Br. Wtb. 2, 335). schiff (8, 68, 74, 132. prior p ars 8). prò-, pra- rt, -t (Gf. 3, 313. cf. Dz. wtb. 274). halme i. calamus t metrum ein verß (74). *Prorectorius v. Crusibulus. Prorepere (cf. proripere) zu de erste nein (8). Proreta hd. nd. stur-, hd. storem- (21),styer-(18,20),schieff-, schiff-, oberster schiff- (75) -man. hd. stur meyster sim., firschiffer (76). *Prorigo v. Prurigo. Proripere (cf. pro-repere, -rumpere) von erstem maìe faln (17). Prorogare, -ri (1) (cf. inr.) hd. nd. vor-bidden, hd. -zehen sim., -sten (8b), nd. -ten. hd. vir-ziehen i -sten t vristen (20); v'-ziehen, -ziegen (152), -byeden, -bieten. ver-bietten (76), -langen (68), -lengen (17, 132), -lengeren (110), -lenggen t -tyen (11), -treken (132). Prorogatio virtrechunge t frist (20). verlengerung (65). *Prorosa v. Prosa. Prorsus, prosus (5b) hd. ganez, ganeze (19), genczelich (5b), gar vnd ganez (65). alzumale t allergader (20). nd. albedalle (106). Prorumpere hd. v'-, zer- (75) -storn sim. ; virsturen (19); zu- (7), zer-storen, -steren (76, 110); brechen (8b) ; vß- (20, 65), zer- (75), zu-br. ; faln (17), fallen (65); zu- (8), in- (10, 12) -f. yßfarn^hin jnn-, hin fur-tretten t frefelich ingeen &c. (65). furher-rucken o. -rumpeln (75). nd. vor-storen (22), -sturen (23) ; ver-schoren (11), -schoeren (133). Proruptio zerstorung (75). Proruptus ver-storet (68) , -schoert (132). zer-stort (110a, 134), -stoert (nob). Pro-sa, -rosa (18) (i. dictamen a lege meretricum — st. metrica ! — solutum 76) gedithte (20). ein langs gedichte (93). eyn hd. slecht, schlecht, ledige (65), nd. PRO slicht rede sirn. slichte reyd (13). stet red (49). eyn prose (132). scurt (1. ton= sura Gf.). *Pro-sagium, -segium (*". diuìnatio 76) hd. wis-, weis-sagunge. nd. wisagynge. *Pros-ayca, -euea (74, 147. Br., gì. m.), -euche (kì.), -eucha (129, kì.), -enta (8, 9) (i. domus pauperum dbc.aus Ttpoaeo)(7j) eyn bedel- (17), betteler- (8) -hufi. betler haws (9). bruder-htuslein ; bettler-ort; bethaus (Kia.). armmanshaufie, pete, fleh= ung (74). bedynge; der armen buys dair sy bidden (147). Prosaice prose- (152), profi- (68) -lich. Prosaicus (i. dictator prosarum 20, a metro solutus 76) pros-erer (20), -en schryber (110 sim.). dyechter (19). ge= dithter (20). Prosapia hd. nd. stam, slechte (22), ge-sl. sirn. edel gesl. (8, 9). geschlecht in der gemein t geschlechl der geburt der eltern (75). Prosator brief- t buoch-ticbter (93). Pros- ». Pro-cenium. Proscindere hd. nd. vor sniden. Pro-seissio, -eisio (64) ackerung (91). die erst a. (64). Proseribere nd. in de achte don. hd. in dye a., acht, echt (1), oucbt (68, 69), auch (7, 76) tuon (76), thun, dun sim. eynen yn die achtung tun (4). echten (9). achen (13). in den ban doen (132). v'wi-sen (17), -Ben (21). vir- (20), ver- (110) -bannen. vir-zellen l -zalt (xpre= scriptus; 20). ver-damnen (88), -bieten (46). vorschribin (8). vesten (77). hd. nd. v'-v., -vestnen (6). Proscriptio hd nd. dye, de achte. acht (7). auchte l verfestung (74). ach= tunge (1, 8). vor-a. (3, 5b), -wysung (5b). echt (9). der weltlich ban (75). bannung (68, 132). enlende (100). Proseriptus (i. exul- t releg-atus 75) hd. ein achter (8, 74); geacht (1, 8, 21); v'-achtet (5), -acht (75), -wist (17); geecht-it, -et; eyn vor-wister t -acther (5b). vor-achtet t -vestet (22). gheatiget (23). verdreven (si), gesantin das ellend o. gelassen in die wustunge (76). *Prosecari ». Prosentari. *Prosectum bi- (so), bey- (74) -stai (cf. Sm. 3, 626). ausgeheufie von holtz gemacht (74). Proseetum (cf. prosicum) i. extum (147, Br.). ingeweide (147). Proseeutio hd. volgung (no),nach- v., -fulgunge, er-f. (20), nd. nauolgynge in bono. *Prosegium ». Prosagium. Pros-elitus, -elicus, -iledus (65 var.) (cf. orthodoxus) eyn hd. e-, nd. el-len= der, bekerter heid (110), bekeirt heyden ( 132 ) , bebarte (5b. cf. conuersus bert= ling sim? st. bekarte?), abekarder (23). haide; fremder; herkummender ; vffge= samelt; proselite (65). auslendischer (9). glaubig gast (8, 9). gloubig mensche (8b). em fremde-r (64), -n geloben (25). ainer der vfi einem glauben in den an= dern t vß einem gesetz in das ander gat (75). *Proseneta ». Proxeneta. *Prosenta ». Prosayea. *Pros-entari, -eucari (74, 147, Br.), PRO -eucare (74, gì. m.) , -ecari ( 134 &c. ) (i. mendicare, cf. prc.) beteln (9). pet-en, -telen; pieten (74). beden (147). *Prosepio (cf. prosequi) foln farn i voln brengen (17). *Prosepire vor zunen (8). Prosequi hd. nach-, noch- (17), nd. na-, v'-volgen, hd. -fulgen in bono, in gudim (17). erfulgen (20). foln- (17), vol- brengen (9, 17), -varen (9), -furen l -bringen l -enden (65). follen bringen 0. erin o. folle farn (8). eren (9). nach- hengen, -kummen, -stellen (65). *Proserpm-a, (i. ebamaemelum 143) rit-hachel (Sum.), -achei (Gf.). -aca (Gf., Sum., Kia.), -acia (4, Gf.), -ata (73 Kib.); proserpentina (74) wege-rich (74), -treti (/., g. der -yn 4), -trete (Sum.), -trede; anatret (Gf.). weg-brayt (74), -tritt (kì.), -dritt t -grafi t denngraß (73). boh. trus= kawicze (4. -wce Kon., Nmn.). prospina= eia crispel (17). Proseuca v. Prosayea. Proseucare &c. v. Prosentare. *Proseuticus pittlicher (74). die sych bedet (147). *Prosicinu-m, -s v. Procisinura. In= cisinus. Prosicum (cf. proseetum) i. signum, prima pars extorum (Br.) ; responsum (gì. m.). des yngeweyds yrste of vorderste deyl; bylde of teycken (147). *Pro- t pre-signatio vermerckunge (75). *Prosiledus v. Proselitus. Prosilire (i. sur sum saltare 75. cf. labere) hd. nd. vor-, vz- (20), ent- (no), wt- (11) -springen. gnappen (75). wan- dern (9). ver swigen (18. X silere! cf. GÌ. m. 5, 489). *Prosilitio vz springunge (20). *Pros-rneum, -intum, -iuelium, -iue^ sium, -nesia, -nesium, -nicum v. Pro= nesia. *Prosma leiste (8). layst (9). *Prosodyaeus der inlatin wort reht betuten, Mrg. betonen (nd.?), kan (93). *Prosopes (herba) ags. bete (94a). Prospector ein fursichtiger (65)- Prosper nd. luckich. hd. nd. ge-1., -luckech l -lukesam (23). hd. gluck (10); gluck-lich, -ig (8b, 110a), -ich (132), -sam, -selig, -sälig (134). glickig (nob). glug- (6), glich- (13) -sam. Prosperare, -ri (22b) geliicken t glucken (75). glocken (8). lucken (22b). ghe-1. (23). vordorn (8b. st. -ern). redden, dyen, wol zu sten (77). raden, den, bequinen (22b). Prospere geluck- (20), geliick- t gluck- (75), gluekselig- (17) -lich. Pr. cedere oken (85b). Prosperitas hd. gluck -heit, var. -lichait (65); -samekeit, -samkeit, -seli= keit; glicksalikikeit (134), geluckeit (20), geluck i gluck (75). nd. ghelukesam- heit (22), -ichet (23). Prospieere schowen (9). verre- (9), vor- (9) -sehen. *Prospinaeia v. Proserpina. Prostare zu kauff sytzen 0. syn zu vnkuscheit (no), veil syn zo onkuyscheit (132). Prostemere hd. vor-, nider-, neder-, PRO 467 vnder- (5b) -werffen; vnder dye, den (152) fnfi, fuefi, fiefi, fuß (21) w. (17, 75), tretten, slan sim., strauwen (21), streyen (no), streigen (nob); in dye fuzse dru= cken (4); strogen (75a); strowen (75b); zu-str.(67) ; zustreuwen; furstre-uen (134), -wen (69) ; vnder- (nhd. nieder-) strecken (1) ; nyder-slahen sim., -rabe schlagen l vndersich fellen l machen bliben ligen &c. (65) ; nidder legen (20) ; neder-slagen, -beygen (17), -werpen onder die voes (132). vnder de vote w. i vor-w. (23). vor-w. vnder de vote (22). *Pro-sthetis, -stethis (Tcpoanrj&t? 124) pallen (pedis 111). *Prostibri- v. Prostib-ularia. Prostibula lantkenkia (Gf.). *Prost-ibularia, -riularia (64c), -ula= trix (75) frawen-huserin (75), -wirtin (64). *Prosti-bularius (adj. gì. m.), I -tutus (64) frauenwirt (64). huore-r, -nwirt (64). *Prostibula-trix v. -ria. Prostibulum (i. lupanar, fornix 1) hd. huor- (64, 110), hur-, hurn- _(8ab), huren- (1), frawen- (75), bede- (sic 23. st. prostrabulum ?) -hus, hd. -huß, -husch (5b), haus (1). Prostituere verkauffen ein wip in das frauwenhufi i in das fr. geben 0. ziehen ì herufi g. 0. z. o. tragen (75). vfi- (12), vff- (10) -setzen. ver-s. in ein offen hufi (noi. ze kouffen s. (68). zo kouff s. (132). vfiecen ì ibel dun (13). obel dun (5 sim.). ouel don (23). eben dune (sic 10). zu einer hurren (9), herberge (8) machen. huren (8b). ver-h. (75). Prostituta huor, var. versetze huor (64. cf. prc). Prostitutio bestellung der hurerey (75). Prostitutus ( cf. prostibularius ) verhurt (75). *Prostra-bulum (75), -lobium (23, 75. X laube), -labium (Ob.) schupffen vor einem huse; vor- i fur-lauben, -1. an einem hufi (75). vorlouwe (Ob.). eyn vorbou (23). Prostratus nidder gelagit i vmb= gestrauwet (20). *Prosubiit spelkt (141). *Prosubulse i. adminicula hd. ni. stangen (116). Prosurtendo i. narratio (76). *Prosus v. Prorsus. *Proteetaeulum stede der sekerheit Protectio schirmung (65 var.). be- sch. (20, 65, 75), -schutzung (75b), -schatz= ung (sic 75a). Proteetor be-schutzer t -schirmer (75). *Protectorius (i. paruus cyphus 74. cf. crusibulus) kleiner kopff (74). krusen (75). Protegere hd. nd. be-decken, hd. -schirmen, -schirbin (17), -schuern, -hutten (65), -schutzen (5, 75, 110), nd. -scliermen, -scharmen (11), -schutten (22b), -schudden (22, 23, 132). Protelare vor-tzen (12), nd. -ten, -teen, hd. -lengen. v'- i off-czihen (17;. ver-ziehen (1, 75), -zigen (10, 65), -len= geren (no), virtrecken (20). 59 * 468 PRO * Protelatio vor-zihunge (9), -zyunge (8), -lenginge (23), -lenninge (22). ver= lengerung (75). Protelatus vorlenget (23). verzogen (75). protelate vigilie langwachung (65). *Protelum v. Prodeilus. Protendere (cf. propendere) hd. nd. vor-recken, -strecken (6). for rugken (21). hd. verricllten (Voce, ex quo). Protensus v. Propensus. *Pro- v. Po-tentilla. *Protenus v. Protinus. *Proteru-are v. -ire. Proteru-e, -iter hd. mutwil-licli, -lig, -dig (21), -likleich (1), -leklich, -liglich, -clich l vngenàmplich (46); mutwillick= lick(i5i) ; wider-spanniglich (68), -spenn= iglich (69), -spaniglieli (75), -speniklich (134). nd. motwillen. Proterui-a, -tas (1, 75) mutwil-keyt (17), -likait (1, 75), -lich (5). motwill- t wedderspenn-icheit (23). wider speuig= keit (6). widder-spennig (18), -spendigk (21). weder-spenich (5), -spennigkeyt (17). opischkeit (8). streng hertigkait ; drifft die wort an dz einer alweigen sckarpff zornisch wort vß spricht (65). Proteru-ire, -are (4) hd. mut-, nd. mot-willigen. hd. vermut-w. (5b), mut wilìen, -willig sin sim. wider-spennig (69, 75), -spenig (134), -spanig l -setzig (75) sein. w.-spenigen, vnwirßen (74). *Proteruitus motwilligen (23): Proteru-us, -s (152) hd. mutwil-lig, -cher (5), -ger (eyn m. 21); moytwillich (12, 13), wider-spenig, -spannig (68), -spennig i -spanig i -setzig t stritig (75), -spenyek (4), -spenstig (65), -drissig (49) ; v'-drißlich (10), -drislichgen (13), -droß= lich (12); eigenriclitig t meisterlich (Kia.), halß starcker (65); op- (9), o- (8) -piseli; ytel (8). nd. mot-, self-willick ; wreet. Protestari hd. be-, gè- (7) -zugeii, -czeugen (19, 4); vndersprechen (68). nd. betugen. Protestatio beczeugung (4). *Protieere for fallin (8). vor wert vallen (9). Proti-, prote-nus hd. zu hant. drade (5, 23). stappans (107). Protipsorium (*'. prò-, [st. promp-] -tuarium) eyn rad (23). Proto- in Druckschriften oft protho-. Protoeium v. Prothotorpium. *Prothocollare (i. copiare) entwerfc fen (75). ProtocolTam hd. nd. vorge-dacbt, -docht (17), -dochte (4), -dach (5), -dicht (18) schrift, schriefft (7), scliriff (5), nd. scrift, gew. mit dem Zusatze hd. dy man nodi, nach(18, 4) vz schribet sim., aus schreibt (4), nd. deme na vt scrift (22), de men na wil ut schriuen (23). ain geschrift die man ab schribt (76). ab-g. (75). hd. eyn entworffen g. (75), brieff, t bild (7); ain verzeihung ainbreffs(9i); eyn protocolle (17) ; copy, copey (134). *Protocullus kreter (e/, procurator) { vorsprechiì in jure spirituali (9). *Protochium v. Prothotorpium. *Protho- , prò- (alph. protho-) , l ato- (75) -logus hd. vorrede. furnem= lichste red (75). PRO Protomartir hd. nd. der, de erste merteler. erst mart-eler (75), -rer (9, 74). Protonotarius hd. der erste? oberst schriber, ein ober'ster schreiber (4, 75), obrister schr. (1), prief-schr. (55). nd. de onerste sebriuer. der oberste nota= rius (68). *Prothopalitens (st. -patiens? cf. -pathia i. morbius primarius Ki.) erst der die marter leid, var. die da m. laid, vnder deu andern (75). Prothoparens erst geberer ( 75 ). ersteruater (74). Protoplasma erste machunge (8,9). die erstschoepfung(64). erstgeschaffene creatuer o. ding (75). *Prothoplasmus (cf. sq.) der erste gesebaffen mensch (4). Protopla-stus, -ustus (68, 14 1, gì. m.) erst-besebaffener, l -gemacbter man (74), -b. mensch (75). aller erste gepo^ ren mensche (9). erste m. (8), machunge (8, 9). hd. erstgema-cht, -tht (20). irst gemaket (11). der erst vatter (64). Protòs erster (9). Protospat-arius, l -ruus (75) vorde= rest t erst mit dem swert vor t vor an vor den fursten (75). swert-dreger (8), -macher (9). *Pro-thotorpiuru, -ehodoehium (88), -tochium l pochotrophium (147) (i. infirmai iiini pauperum , aus ptoehodo= chium, cf. protocium i. xenodocium a protos i. primus Br.) siech-hulJ t -stu= ben (75). spital (88). gasthuyss (147). Protraetio virzieh- (20), erlanger- (Kia.) -unge. Protrahere hd. v'-zehen , -czihen, -ziehen, -ziegen (7). gilego (prs. ni), nd. vorten. Protrimentum (cf. intritus) ge= schnittene caldaunen 0. sultzen (pi. kì.). *Pro-, (per- Ziem.) -tuia (lini?) riste (Sum.). Proturbare aus- (9), be- (8) -truben. *Protus v. Procus. *Prouanare v. Profanare. *Proueetare furuaren (75). Pro-ueetio, -fectio (alph. -v. 134) vurderunge (20). v'dirnisse (8b). forfo= rung (7). furung (69, 70, 134). forunge (66, 67). vor vomisse (23). Pro-ueetus, -fectus ge-furt (8b, 18, 65), -fuert (171. vor- hd. -gefort, -gefiirt (4), -ghevort (23). verr-gefieret (66, iioa), -gefuert o. gefordert (110 sim.). volfurt (1). v'hauen (13 ). voi komen an dem alder (9). fohi-k. alder (8 sim.). pro= uecta etas id. (17). alter das zu vii jarn kummen ist (65). Prouehere hd. furen (65), vor-forn, -furen (4), -farn (i) foren (7); v'fuern sim., firfaren (76), verfieren (i. procul v. 66), furuaren (75), vurderen 20). nd. vor voren. Prouehi zu fordern (8). czu eren werden (9). *Prouelia v. Pronesia. Prouenire hd. nd. vor-, hd. fuf-, ab-, nd. af-, van veer(132) -komen. von ver= ren kummen (68). fromen (3). Prouentus eyn zeu gehorung (4. cf. Fr. 1, 486). ein fur kummung (65, 110). nueze (9, 65). frucht (20, 110). gefal(20). PRO hd. nd. rénte. fromme (8, 9). frummen (13). vrom (23). profijt t eyn verre ko= mynghe (132). Prouerbiorum (liber) das puch der spruch (1). dz buch der spruche (65, 75) t der bewerten warheit (65). Prouerbium bi- t furi -mirti (Gf.). hd. nd. vor-, hd. fur-, by- (12, 49), sprich-, spriech- (8), sprech- (5b, 7) -wort. ein bewert w. ; einlichkait; bedutniß (65). bi- t sprec-wor (13); for- (21), by- (22b) -wart. by- hd. -spil sim., -spul (11), -sprache (132), -sprach (68), -sproch (77), -sprake (109), -sprocke (22b). sproch (77). berbort (71), webart (1)1 sprichwort. forred (75). *Prouesia v. Pronesia. *Prouisci v. Profìcisci. Prouide vurstentlich (20). Prouidens hd. fur-sehender, -sichtig. vorsichtich (132). Proui-dentia, -sio hd. nd. vorsicht-, vorsien- (11) -icheit sim. vorrat (13). Prouidere hd. vor-, fur-, vorbe- (17), ver- (65, 75), vorlun ver- (75), voran- (65) -sehen. ver-s. in versorgen wiße; furhin erkennen ; vor hin bestellen ; nucz schaffen &c. (65). versorgen (75). nd. vor- sen, -sien (11). Prouidus hd. nd. vorsichti-g, -eh; vorsienich (132). *Prouinea (ital. provenca) v. Per= uinca. Prouin-cia, -tia (134) hd. nd. eyn lant. 1 -schafft (20), -schap (11). graefseap (81). erzbistuom (93). eyn versorgung t eyn gegen einß landß (64). *Prouineia adv. (i. celeriter) ylende, gerade &c. (147). Prouin-eialis, -tialis (134) von der prouincien (110 sim.). von dem lande (17). eyn profincial (ordinis 5b). hd. nd. lant-, hd. land-, lantz- (46), landefi-, landft- (134), arnpt- (76), nd. lants-man. *Prouise flrsehenhch (76). Prouisio (cf. prouidentia) war- (8b), versorg- t verseli- (75) -unge. fur-bestel= lung i -sichtigkeit (65). Prouisor vor-sichter (13, 23), hd. -sichtiger, -seher, -seyger (21), -syender (132), -weyser (13). vursieher (20). verse- 'her (75), -cher (76). versorger (75). Prouisus versechen (76). furgesehen (65). ^Proui- v. Prophe-tissa. *Prouocare v. Prefoeare. Prouo-care, -rare (23) hd. nd. rey-, rai- (134), rait- (6), zu ray- (1) -tzen; reytzen zu zorn (no); reysen (17, 22b, 133). hd. an raisen (2); reyßen, reyssen (5, 67), gram machen (110 &c), v'ruffen, vor ruoffen (19, 67), zu roffen (5b), vben die narren (75). nd. v'ruepen (11), resen (23), terghen (132). an-verdighen (22b), -fertigen (74). Prouocatio reyczunge (20, 4). auß- t fur-bott (126). *Prouolgare v. Prouulgare. Prouoluere nider o. furschalten (88). Prout hd. also, l als (76). Pro-uulgare, -uolgare (cf. -mulgare) hd. offen-, vffen-, nd. apen-baren. Proxe-, proce- (q. v.), prose- (74), prosa- (Gì. m.) -neta korn- (74), vnder- PEU (91, Das.) -kauffer, -keuffer t eyn tadi= fer vnd furderer im kauff (Das.). vnter= euffel eins yden dings (74). keuff-el t -lin (in), steiger, druffschlager (88). saltz-messer, -muter, -fuller (74). Proximare hd. nehe-n, -ren (no); nahen. nd. naken, neeken (132). Proximus hd. nehe- (4), neh- (IO), nech- (75) -ste; neyst (12), der nehist (17), nachst (134), aller-nehst (7, 70), -nehest (133), -nechst, -nachst (G), -neste. nd. alder-negest, -neeste (132). eynnahe mock (i. consangwineus 17). nach freund (pi. 64). *Prueia v. Prusia. *Pructa (st. trueta?) lampreyde (98). Prudens hd. Vis e, wyß, kluck, chlueg (1), clug (64, 75), vernunftig l bescheiden (75). listi-g (4), -ck (3). fur= sichtig (65). froet, wißende, konde(20). nd. wis, wijs, klock. Prudenter clug- t vernunfftig- (75), wyß- (20), weiß- (76), verstand- (Kia. ) -lich. Prudentia clug- (75), kluck- (5> 65), glugk- (21), hd. nd. wys-, hd. wyß-heit. nd. klocheyt. wyt- i fur-sichtigkeit (65). tugentlicher werken wiserin und uebe= rin (i. recta rado agibilium 93). *Prugina (i. fragum; aus pruina i. frigus Br. !) erber (76). *Pruina v. Brinna. Bruma. Pruina, pruma (152) hd. riffe, ryff, ryiff (19), rieff (125), reyf (9, 4, 134), richfe (13). nd. ripe, rijp, rife (saxonice 22b), isel (107. ij-, hij-sel pr. glacialis, stiria Kil.). dufft (Hen. wetter.). "•■Pruina (x pruna) glu-d (5b), -dt (64), -t (76). *Pruina (X prunum) kreke (109). *Pruinare hd. riffen, r. vallen (110). nd. ripen, rijmen (107); i- (107. ij- l hij- Kil.),-gi- (11) -selen. *Pruire v. Prurire. *Pruma (cf. pruna) glot (l) amere (22b). *Pruma v. Pruina. *Prumella (st. prunella? cf. bru= nella?) prum (8). *Prumptum (st. promptum) karo (Gf. 4, 238). *Prum- v. Promp-tuarium. Prumul-us, -is (i. paranymphus) pruteboto '(gì. m. cf. Gf. 3, 82). *Prumum pflum (68). *Pru- v. Pro-mulare. *Prumus (cf. pru-mum, -nus) ein pflumboum (68). Pruna (cf. brune, pru-ina, -ma) hd. gluot (93), gluet (75), glut, gluyt (133), gloyt (12, 13), gligennig (t?) glitte (49). kole (20). gluende k. (10). bernende k. (132). ein brinnend kol (68). koil (7). glod (23), golt (sic 22) de igne. *Pru- v. Bru-natieus. * Prunella («Mas) prunellen(140). (herba) prawnwurtz (74). braunellen, gulden gunsel (135). pi. slehen (7). schlehen (6). {morbus) braune (kì.). Prunellum kriech, slech,spiling(74). Prunellum album spill-e (9), -inck (17), -ing (17 Mrg.). PRU Prunellus spilen bawn (9). kriech-, slech-pawm; prunlein; kleineysenkraut (74). *Prun-eolum, -ulum schlehen, ni. sleen, sleewen (116). *Pruneta scharley, großeysenkraut (74). Pruni-eeps, pi. -eipes i. gr. pyro= labes (125) fewerzang (111). gritte (125 Mrg.). *Pruniens v. Prurigo. *Pruninus pflawmbewmen (9). *Prunulum v. Pruneolum. Prunum piume (17, 23). hd. pflu-me (9, 66, 110b), -mme (93), -m (6, 76); pflau-me (70, 73), -m (9, 134); pflom (91), prume, praume (73. wetL), prune (67), vlumen (13 Mrg.), flum (noa), crich (77), spenling (91 ). nd. pruum (11), pruym (132). Pr. asin-inum, l -arium (116) ro!3= fphlume (125). ni. pispruyme (116). bock= hoden (pi. Fr.). Pr. eandieans wynfphlume (125). Pr. cer-eum, -inum spiling (125 sim.). rosspflaum, ni. witte rospruyme (116). Pr. damascenum damascen (9i). mascheu (111. i. q. maschen Sm.). quet= schen, blaw spilling (11 6). Pr. decumanumwZ. eierpruyme (116). Pr. duracinum (cf. h. v.) kuetzer= ling (125). Pr. gree-um, -ulum, serotinum krichen o. herbstslehn (125). Pr. nanum ni. croosken, palloken (116). Pr. purpureum blaufphlume (125). Pr. siluestre schlehen, pinserling; bilsen (pi. Alberus cf Gr. Wtb. 1, 30). Prunus (cf. pri-, pi-nus) spenilinch (Sm. 3, 569). hd. nd. plumen-, hd. pru= men-, pflaumen- (134), pflaum- (9, 4), pflum- (nob), pflumen- (49, 66, 110), phlavmen- (3), bramen- (76), kriech- (46), nd. pruum- (11), pruym- (132), blumen- (23) -baum, -bom. Pr. siluester sle (85b). Pruriens juckende (20). *Pruries v. Prurigo. Pruriginosus hd. grin-ticht (17), -dig, t reudig (134), t rudig (69); reidig (64c, 76). rude (manig r. 64b; in 64 mischt sich die Glosse eu phanatieus ein). gretzig (76). Pru-, prò- (94, 121, 133, H. 5) -rigo (i. ardor carnis 110 &c), pruri-es, -tus (i. seabies 110 &c), -eus (133), i -gus (74), pruniens (76) (cf. petigo, im-p.) hd. iuchido t iukiligi (Gf. 1, 593); juck- unge, -enisse (8b), -her (1), -en (67) ; juk= chen (2); guck-en (5b), -ung (125). hd. nd. iock-unge (20), -inge, -en (132). aqs. gycc-ae (Hpt. 5), -inis (94). daß guckn scoben (stoben? 17. vrm. = schaben). schabe£kretze(75).kratz(93).schob-,và?r. schob-, scheb-, t rud-igkait (65). schorf (3, 23). schurff (20). grint (3, 17, 67). hd. scharff, der scharffe (4) grint, grunt (18Ì. kretz, rawde, grind (74. cf. porrigo). rud (6, 25). rau- t rew-den (75). beissung (Das.). kraw-ung (no), -inge (132). pru= ritus rudig (25). reudig; glueget i. igni= tus (75). PSE 469 Pru-rire, -ire (134) hd. iu-, iu- (i5i), gu-, nd. io-cken. "iuckeyn (18). yoken (22). scapen (Gf.). krewen (9). krauwen (20). kuczlen, raiczen, enczunden (65). gluegen (i. ignire 75). *Pruris (cf. pruri-es, -go) suirro (87). Pruri-tus v. -go. *Prurulentus (X pur.) eyter-ig (9), -ik (8). *Pru-sia, -ssia (4, 70), -eia, -tia, -tea (17), -xia, -xeia (68), brussia (75), pro- eia (18) hd. nd. prusen-, nd. prutzen-, hd. prewsen- (4), preußen- (no), preussen- (70, 134), pruyßen- (132), prußen- (68, 152), prussen-, pruschen- (7), bruschen- (-tea, prusen -sia 17), brussen- (6), bru= zen- (13), breissen- (76) -lant, -lan (13). prewssen (1). preysen (71). *Pru-tenus, -thenus, -tinus, -teus (22b, 75), -xenus ( 67, 152 ) , -ximus (69, 134) hd. eyn pruß, pruße (152), prusse, preusse (70), preuß, priße (10), priß (67), prußer (5), pruys (132), prieß (77), prusch (7), brusser (6), breiß (76), briß (75a). bryss (75b). nd. en, eyn prutz-e (22,23), -en (22b). *Prutia &e. v. Prusia. *Pruxi-a, -mus &c. v. Pru-sia, -tenus. Psallere psal-lieren ( 88 )., -tern (1, 23), -men sprechen 0. lesen (65). hd. nd. singen ; vro- , nd. vreu- , hd. tre- ( 4 ), frau-wen. hd. lob-en ; -sagen l -singen (65). frolich sin (110). blyde wesen (132). Psalmigraphus salter schriber (8,9). Psalmista psalmen leser (75). *Psalmiterium salter (9). *Psalmodas (st. psamm.) grieß 0 das dauon das gr. kumpt (74). Psalm-us, -os sa- (5ab, 23), hd. se- (20), psa-lme. gotes lob (9). lobgesang; psal-m l -ter (65). Psalt-a t -es (i, psallens 110) speel= baen (i3i). Psalte-rium, i -s (1) (ì. instr. mus.; gr. i. q. hebr. nablum lat. organum Br. ; i. ludus, liber psalmorum) salmharfa (Gf.). psalter-y (64) , -ium (ludus 23), -ie (instr. mus.) t salter (93). salteri ein saytenspil o. psalter das pueh dauids (74). hd. nd. psalter. sautel (instr. mus. 82). hd. selt-ir (5b), -er; eyn buch daui= des. nd. en bock (23), b. dauites (22). Psa-, pha- (8) -ltes salteri- (74), sal= tir-senger (8, 9), -singer (9, 74), -slaher { -spieler (74). psal-terer (5ab, 23), -tener (18), -ner (7). salter (22), Psaltria eyn psal wyb (no), speel= wijff (132). *Psaltrix eyn frawe die in dem salter kan (18). eyn psalter-sche (5a), -ersche (23), selterschen (21), psalm lererin (7), psalliererin (76). *Psana v. Ptisana. Pseca-s, -des (125) (cf. persecado) melthau (125). staub-, sprutz-eten, ni. stofreghen (ii6).wenn esspreet;^roMerò. 4>exa§s<; ojj.Ppov ^evveòcat Oppenheim gieng an dem funcken an (114). Pseudinum gabel (Sum.). Pseu-, psew- (1), pspeu- (5b) -do (i. falsus t decipiens Br., /. doctor 65., f. propheta 110) vals (100). falsch (88). falsche prophete (8). en falß propethe 470 PTI (5b). eyn foch prophet (18). falscher pr. (1). wissage der falscheit (75). Pseudochristianus falscher kristen (75). Pseudographia vai che (9), falsch (75) geschrift. Pseudographus lugiscribo ( Gf. ). falsch seriber (8, 9). falscher schriber (75). Pseud-olus, -ulus (75,110) (apseudo i. falsus et dulos 75, Br. , doluß 76. i. seruus) falsch (8). falscher knecht (75). Pseudopropheta falscher prophet (75). *Pseulatrum v. Psilothrurri. *Pseu-stus, -stes, -tes falscher zeug (75). *Psiat-um t -rara, ((^la&o?) matta (141, Gf. auch lat. GÌ. m. 5, 506). *Psila-, psile-, psylla-trum &e. v. Psilothrum. *Psillios coriander (24). Psyl-, psil-, psi- (13, 74) -lium aquileye (10). akeleysate (13). agley (74). floh-,pestilentz-, psyllien-kraut (k.ì.). pfauenspiegel (Fr.). corrandes (74). Psilothrum schmarwurtz (126). ger= berbeize (Fr.). psila- (101), psyla-(130), psylla- (ss), psile- (i3ib, 141), pseula- (74), phila- (24, 85, Gf.), phile- (Gf.), pila- (87a, 146), phipha- (47) -trum, psila-trium (Gf.), -crum (7) slei-pha (i3ib, 141, Gf.), -fa (86, 130, Gf.). schlieff t sayff (74). steipha (101, -trium Gf.). schiphe (85). sera (sepa? 87a, 146). sepe (24, 47). senß (7). Psythia repa (Gf.). Psit-, psi-, psy- (111), (phi-, fi-, si-, spi-, spsi-, pi- qq. v.) -tacus, psit-aehus (121), -atus, -icus, phi-ticus, -ssitoeus (1), vit-acus, -atus, -ieus hd. psit-ich (Gf.), -tig (73); sit-ich, -tich (74, 110a), -tig (73, 111), -agus (65?), -ockus (64a), -kvst (87), -kunst (Das.) ; syt-ich (9), -ikoß (64b), -ticus (68); sie- (10), se- (12) -dich; hincust (121), sickust (126); pap-agey (70, iiob), -egeye, -egey, -egauwe (19), -agoy (Kia.). nd. sedec, seddeck. wide= hoppe (psitacus 3). *Pspeudo v. Pseudo. Pti- (cf. pi-, tip-, ti-, dip-) -sana, ptysones (136), ptiphsane (Gf.), psana (101) geschelte (8, 75), geslechte (9) gerste. gersten wasser (9, 75, 110). lin= sam-o (131, Gf.), -e (101). fesa t spriu, nd. spridu (Gf.). schar-bier (11), -ber t kavent ( 109 ). schenckeber l scherbier (147). dyn- (110), don- ?schym- (132)-byer. maltz (91 , 125 Mrg.). maltz (111). ags. berecorn berendae (136). Pti-, pthi- (141), phti- (Gf.), tip- (121, 131b, Gf.), ti- (127, 130), ta- (131b) -sanarium, tipsanerium (74), i- l chi- sinaria l zisinarium (Gf. 6, 684), iisa= norium (Hpt. 5) spicha-r (i4i), -re(130). spi- (i3ib, Gf.), spih- (127) -chari. chasto (i3ib, Gf.). stamph (121, i3ib, Hpt. 5. Gf.). stampff, morserstrempffel, melpeutel (74). biervaß (68). dyn b. (110). duri biervas (132). schencke-, scher-biers vat; vat dair men garstenwater in suydt (147). *Ptisanum gerstenwasser (110, 132). *Pti- (cf. ti-, aus phthi-) -sicus longen sìeche (10). lungensych (12). dempich (20). PUB *Ptysones v. Ptisana. Ptochodoehium v. Prothotorpium. *Puba v. Pupa. *Pub-are, t -ere i -eseere (66 &c.) (*. crescere) hd. wachsen. nd. wassen. *Pubeidrum v. Pulatrum. *Pube v. Pubo. *Pubeba (st. eubeba) eyn cubebe (5b). Pubeda v. Pubeta. Pub-er, -is (cf. -es) hd. man-, l iungman- (75), l frauwen- (5b) -zeitig, -czeittick (4), -czeittig (2), -zetig (1), -zidig, -zidich, -cidich (5b), -sitigk (18). nd. man- 1 vrouwen-tidich. hd. nd. iunck ; iunck-, hd. iung- hd. -bart, -partigèr (74), -ebért (22b), -ber (23), -wort (18).juling o. fruchtber (8). junger von XIIII jaren (9). volwassen (132). wolgewachsen (sic 110). vnder har (puber 1). Pube-re, -scere, -rare (64) (cf. pu= bare) hd. nd. wassen. hd. wachsen, bart- w. (9), har w. czwischen beinen (-scere 4), w. Jung hair (7), waschin t bart-w. (5), hare-w. (8), wach sin (sic 18), waßen, v'-w. (21), ruch sin an dem bart i alibi (17), barten (126), ersten bart aus losen (9). zu vogk-, volck- (75b) -pam iaren kommen (75. cf. vogtbar Sm. 1, 625 sq.). *Puberta (i. q. crescit in cute) ein war- (3, 74), wor- (4) -czel, -tze i -tzlein an prustlein (74). Pubertas man-zeitikeit (75), -czaifc tichait (2), -zetikait (1), hd. -zidichkeit, nd. -tidicheit. hd. nd. iuncheit. hd. iunckeit, iungheit, iugen-d, -t (9) ; jogunt (8), zuch= tikeit (18). iocht l ioncheit (132). *Pubertim kyntelichen (13). Pubes hd. iung, junck, j.-bart, -bore (18). nd. iunck-bar (23), -vort (22). jung- har (75), -hair (7). iunchar (100). scham= bare (pi. 75). milch- (5), mellich- (23), melck- (22) -har. erste bart (8, 9). der erst gauch (126). iuncheit czidig zu der her (17). vngebartet (110). ioecht t ionck (132). viertien yar (11). Pubescens wachsende (8, 9). hare= stossiger (65). Pubescere v. Pubere. *Pube-ta, -da, bubeda (alph. bup- 141. cf. bubis gì. m.) hd. jungeling, -lin (iiob). iongelink (132). Pubetenus by den hd. heyme-, heme- (17, 133), haim-lichen, nd. hemelken haren, hd. harn, hern (18), hayren (133), nd. steden. bey beymlichen haren (3). czu (3, 17), by (8) dem alder, deß ers= ten barcz (17). czu den jaren (9). beij dem scham har (76). *Pu-, gu-beus (jpiscis) stintz (74). *Pubica (cf. pumex) bombse (17). Pubis v. Puber. *Publes, puples (23) (aus pubes X pupillus sim. ? cf. poblex) eyn junc her-e (23), -re (8b). Publieanus hd. ein offen (65, 69, 134), offner (68), ofi'enbar sunder; uffen sinder (49). offenbair sonder (132). open= bar zunder (23). wucherer (20). zoller die weg gelt entphahen (pi. 68). agauuis i achiuuiz firinari (Gf.). ags. avisc feri; nend (gì. Aelfr.). Publicare, i pupletare (76) hd. nd. offen-, open-baren, -bore sin adermachen (17). gemeyn m. (110, 132). PUD Publieatio offenbarunge (9). Publicatum kaacuuissot (Gf. 1, 137). Publiee augiuuis (Gf.). uffenberlich (20). Publieum offenstat; gemain volck; in p. jn offenwarung (65). Publicus hd. u-, o-ffenbar. gemeyne ^8b, 132). apenbar (23). eyn openbarer *Publites v. Poblex. *Pub-o, -e (sum.) (st. bubo) huwo (141). vfe i vue (Sum.). *Pubula v. Bubula. *Pucio putz an ob6 (74). *Puctillus v. Pictileus. *PuC-tUS, -CUS (76), -US (4, 74, 75) (aus putere x putz X mucus?) rotz (8, 9, 4- 75, 76), putz (74) in der naseri (8, 74). nase tropfe (9). *Pude- v. Pudi-bundus &e. *Pudell-a, -us (3, 23, 4, 74), put-el l -ellus (Gf.) darm (Gf.). mast- (3, 4, 74), ars- (nob), ar6- (68, 110, 132), ers- (11), quat- (69, 70, 134, Ob.), quayt- (66, 133, ìói, 152), geweit-(67), qvack-(19),bach- (20), pack- (23) -darm, -danne (66, 70, 133). Pudenda schamheit von (68), scham der (no), schemelheide van (132) man= nen t frauwen. mannis t fr. gemechte (8, 9) l schemde (9). Pudens schamech (20). schem-ender (no), -el (132). scamel (107). *Pude- v. Pudo-ratus. Pudere hd. nd. sche- , hd. scha-, schey-men. imp. pudet hd. nd. schamet (11, 20). hd. schemet; iß, eß, es sch. eß schemmet (69), schemt (noa). es schempt(nob).schamt(134).hetschaempt (132). hat schand (63). schemein (-mem ? 5). *Puderos- v. Pudoros-e, -us. *Pudex v. Podex. *Pud-ibunda, -or hd. scham ; schem-e (19), -de, (-ende adv. 133), -ikeit (7); scham-, schan-, scheyme- (21), scheme- (23, 67) -de. schempt (132). *Pudi-, pude- (67) -bunde hd. scham= hafftiglichen (no); scheme-lich, -nde, -de (67, 152). schmemende sic 151). Pudi-, pude- (67) -bundus hd. nd. scheme-, hd. schem-, scham-lich. hd. scham-, schem-hafftig. schemel (132). Pudiceschemig;reyn- 1 kueß-lich(20). *Pudicia schemicheyt (23). Pudici tia hd. scham (1). scham- (6 7> 68), scheme- (133), schem- (no), kusch-> kuß-heit; scheme-, schami- (134), scha= mig- (6), scheymedig- (21), reynne- (20) -keit; schemde (8), schande (9). schemel= heit (132). hd. ku-, ki- (67), keu- (no, 134), nd. kui-scheyt. Pudieus kuysch (11 , 19 , 132). hd. kusch, kusche, einkunscher (65);keusch (110, 134), kueß t reyne (20), kuschis mutis (8), kewsches m. (9), schamhafft o. reyn (68); scha- (2, 134), sche-mig. schemel (132). Pudor v. Pudibunda. Pudo-, pude-ratus sche- (9), schem- (8) , scha- (17) -mig. be-schamet (68), -schempt (nob), -schaempt (132), -schemt (noa). *Pudorem v. Poderis. PUG *Pudo- , pude-rose schame- ( 68 ), scheme-(132)-lich.schemig-(iioa),schem- (nob) -lichen. Pudo-, pude-rosus schame-1 (20), -nde (11, 20). schemig (no &c). *Pudorus schamhafft (68). schemel (132). *Pudredo v. Putredo. *Pudus (st. prudus GÌ. m. ?) vvise (104). Puella junc-frauwe (17), hd. -fraw, -fraw, nd. -frowe, -froweken (22). hd. jungfrauwichin (5), jumpfrauw (19), iunffrawe sim. junge dirne (8). eyn diren (6), dyrn (16), tirn (7). docht-er (no), -erlin t clainß magtlin (65). techterlin (76). meitel (75). maghet (132). Puella eypria hohrmedichen (125). Puellaris kint- (20, 23), hd. jung= frau-lieh. Puellula eyn cleyn megtlin (no), megdken (132). Puellus kint (11). eyn kleyn kynt (21). kindel-in (8), -eyn (9). Puer hd. nd. kint (vsque ad XIII annos 21). knecht (8). knape (i, famu= lus 23). Puerilis hd. nd. kint-lich, -lik. kynd- isch (110), -esch (68). der mit gouckel-, varr. gokel-, gogel-werck, var. gockte weck, vmgeet (65). Puerilltas hd. kintheit. Pueritia hd. nd. kint-heyt, -lich (23). Puerpera hd. dye daz kint dreyt sim. nd. de dat k. dreget, drecht ; die eyn k. gebeert hefft (132). hd. eyne dy do swanger get t ist sim. ; gebererin; kint-g., -betterin, -bettersen (19); chin= delpetterin (1). kinder-geberer (20), -ge= bererynne (5b), -winsters (11). kràm= vruw (109). Puerperium hd. kint-bette, -bet, -bed l seß wochen (17); dez 6 wuehen (5b). hd. nd. kindel-, kinder- (11, 109) hd. -bette, -beyt (11). nd. kraem, crame (147). *Puerperizare crame of kyndelbed liggen (147). *Pufo (cf. phupho) hertereta (Gf. 4, 593). Pugil hd. nd. kem-pe, hd. -phe (152), -per, -pher, -pfer, -p (8); kimp (13), kampf (38). *Pugi- v. Pugil-latorium- *Pugil-ium v. -lum. *Pugilla ags. gripe (94a). Pugilla-r, -ris, -re i. gra-phium (75), -ffanus (1), penna t cornu l tabula manualis (Br. sim.), stilus t scriptorium i die-, dip-tiea (75). stil zu sehriben (iò\ schrib-tafel (75, 88), -zug (75), -zùg (25), -feder (93). schreyb vedir (9). ta= fele (100). taffel (20). dauel (8b). tau-la t -allih (Gf. ). wahs tauile (104). hant- tabula sim. (Gf.), -tafil (9), -tafel (110, 132), -taphel (4), -tofil (8). griffel (1, 23, 71). *Pugillar kemper (23). Pugillare, -ri hd. nd. kempen, vech= ten, camp-v. (147). hd. kempfen, kym= phen (7), fethten (20). Pugillator (.*. pugil 110 &c.; qui bene scit artem pugillandi et non exer- cet; pugil dum pugnam exercet 76) hd. PUL nd. kemper, campvechter (147). striter (8). streyter (9). *Pugil-, pugi- (4) -latorium (i. pa= lenodia 75, locus pugnandi 76) ein kamp haus (4). kempfFstat, vlg. schrancken(75). Pugillatus kamp-heit (20), -vechtyng (147). kemp-inge (132), -ffung (68, 110), -lich (19. cf. sq.). *Pugillieus kempe-lich (20), -lic (11). campvechtlick (147). Pugil-lum, -ium (ahph. -lum 134) (*, -lus Br. ) hd. nd. tafel. tafiel (69). dafel (133). hant- (8 &c), ayncig h.- (9) -fol. Pugillus hd. fust. klein f. (93). fuyst (19). ein clein fustlin (110), vuystgen (132). feu-, var. feyn-stlin (64). funstle (Das.). feustel (75). gofe (sum.). Pugio i. rumphea 75), punio (alph. pugio, a puniendo, i. clunàbulum 76) swert (20). hd. kemph-, kempfF- (75), kamp- (8, 17) -swert. stecksweirt (132). ein basler- t stech- 1 seyten- (74), swert- (5b), stech- (10, 12, 75) -mefJer (i. tru= sile l suiculus 75). swert das zu bei- den siten schnidt (i. anceps 75). sticher 126, Das.). stacher, ni. dagghe, poniaerd. 116). tegen, var. degen (64). einlanger d. 110). stech-d. (111). stoeß-d. i poeck 125). beßeler (19). tolch (116, 126). dolch (Das.). purdun (Sum.). Pugna, pungna (22) hd. nd. vecht- nnge, -inge. fethtunge i kamp (20). hd. strit, streit (134). kriegk (4). krigk (21). krig (18). krich (5). krike (14). kiff (22, 22). scharn.itzen (91). Pugnaeulum ercker t eyn kleyn thurne (77). Pu-, pun-gnare hd. nd. ve-, vei- (13), fi- (17), fai- (6) -chten. vechtegen (23). hd. stri-ten, -den. streyten mit fewsten (9). gifuuston(Gf.). Pugnator kempe (20), ve- (132), fe- (68, 132) -chter. Pugnatrix vechter-in(68), -sche (132). *Pugnatura strijt t kamff (20). strid (17). Pugnax hd. nd. vechtich, fethtich (20). hd. strit- (17), kriege-, krich-lich; krige-cht (18), -r (14). streitbar (134). stryt-bar (69, 110), -achtich (68, 132). nd. kifflick. Pu-, pun-, pon- (5b) -gnus hd. nd. vust. hd. fawst (1, 9, Das.), f'uest, funst (Das.), fust (75d), faunst (75d, 134), ffiste (13). vuyst (132). *Pula i- nigra (136. cf. pullus). *Pula zugebruch (16). Cf. polea i. trochlea (gì. m. nd. poleye sim. cf. Dz. wtb. 709)? pila? pulume? *Pulagium v. Pulegium. d *Pulatrum eyn federn bedt (17). pub= eidrum veder bette (9). Cf. pulcita. *Pulein-a, -us (gì. m., Sum.), -i (pi.) (cf. Dz. "Wtb. 7io) honinchil (121). hunich= lin (Sum.). pi. hanch-li (Gì. Cass.), -ili (Gf.). pullicini huoninchli (104). pullieulus hònichin (9). *Puleio v. Bulcio. *Pulcita (aus eulcita X puluinar; cf. pulatrum) uederbete (121). Pulere schonlich (76). PUL 471 Pul-eher, selten -eer hd. nd. schone, schoen (11, 132). hd. schon, scone (17), hubsch (7, 65), hibsch t suberlich (46). nd. zu-, su-uerlick; vrisch t gheuestolt (22b). ' *Pul-chrifìcatio, -tura, fuleimen, cultu-s, -ra tzyer-yng, -heit (147). Pulch-, selten pule-ritudo hd. nd. schon-heit, hd. -ekeit, -de (5b). schoen- heit (132), -de (20). schene (91). hupsch- eit (7), -kait; ordenlichkait; zierlich dapfFerkait (65). *Pu- v. Po-ledra, -ledrus. Pu-, po-legium, -leyum, pollegia (94a), pul-agium, -legium (76), -eum fi36), -ium (94), -ia (110 &c), bolaium (87, 146) hd. nd. poley (m. 4). hd. p.- krut, -kraut, -kruit (18) ; pulei-a (141), -e (93); polay (1, 74), boley (17, 76); bolai- (6),polant- (75),polen-(4), poleyen-, nd. polleygen-krut. bolayenkraut (134). nd. poll-ey (11), -eie (24); polue krud (22), poleye kruyt (132). poleige (poi. 87). pùleie (95). bolan (21). balen (19). bolag (boi. 87, 146). bekebum (11). ags. duergae dostae (94, 136), dweorge dwosle sim. (Nmn.,Bsw.),dweorgesdwostle, hsel-, brodher-wyrt (94a). *Pulenta (cf. polenta) ags. brug (94, 136). *Puleum v. Pulegium. Pul-ex, -ix, (94, 136, 141), -lex (noa) hd. floch, fioche (21 , 132) , flouch (67), floich(7), floech (20), floch (10) ; ein (nob), eine (125) flohe; floe (19), vloge (13), fluch (5b). nd. vloo, vloe. ags. fleah (94), noe (136). beuse (115. cf. Gr. wtb. 1749). *Pulga (*. saccus coreus i esearius; cf. bulga) pulgen (75). *Pulgones (equitis t cf. prc. f) pulgi (104). Pulicari-a, -e (19), t pulios (Br.) (cf. poliearia?) flohen- (64, 125), flehen- (123), flech- (91) -kraut. ack-eley (11, 19), -aley (nob). akel-eye (68), -ey (132). aglei (noa). wegbrait (91). *Pu- v. Pul-linacium. *Pulium v. Pulegium. *Pulix v. Pulex. *Pulla v. Bulla. *Pulla (i.vestis niger 76. cf. pullatus &c. ; anders gì. m.) hd swarcz cleyt, gecleyt (8). ein schwartz cleid (110). *Pulla-rii v. -tus. *Pullarium hunerkorp (110). hoener= korfF (132). Pull-aster, -ulaster (88) iungerhan (111). henlin (88). Pullastra iungshenle (111). iunge (110), ionge (132) henne; h.- 0. hien-lin(88). Pulla-tus, rii (68) mit schwartze gecleidt (68, 110), swartzem gecleydet (132). *Pull-, pulm- (136) -entum ags. fa= hamae (94, 136). *Pullieia v. Polieia. *Pullic- v. Pull-inaeium. *Pullic-ini, -ulus v. Pulcina. Pulli-naeium, -natium (75d, 76, 134), t -einaeium (75), t -naculum (74), pu= linacium (22, 23, 4) hd. nd. honer-, ho- der- (23), hunr- (7), huer- (21) hd. -korp, -steig l -korb (75), nd. -korfF. huner- 472 PUL karb (4) , -korb (134), -korp (74). huon kopf (76). hurren huß (6). steig, varr. stig, zu den hunern i. sporta pullorum (75). *Pullinatiea longen auger (sic 7. st. pulmatiea 1. ader sim.). *Pullis v. Pollis. Pullus. *Pullula (i. ligustrum 75) hd. nd. kyme. kym (134). keym (2, 21). cheym (1). kyne (23). kien (7). bluete (75). hd. ein auß-sprosse, -sproß, -pruch der zwige (75). vyßbruyt (132). eyn bruot- henne, varr. -henn, -ben (no. aus -bruyt X pullulus!). pollula kyme (5b). prosse (17). sprute (23). spricze (18). Pullulare (cf. pallere) hd. gruo-, gru-, gro-nen; bìuwen (20), bliwen (13), waßen (17, 21). waehsen, springen, ent- spr., vffgeen in die helmer t ehern (65). waschen l sprossen (5). wach schin (sic 18). scozsen t uzsprizen ( 100 ). hd. vß- sproßen (21), -sprissen (17), -spryessen, -prueßen (20), -springen (10, 12, 65), -schlagen (65). wt spruten (11, 99). vyß= bruten (132), X vßbreiten (no), kymen i kummen (65). kinen i wassen (23). en= cbemen (3). iunhen (17). pò-, pa-, (1) -llulare ent-sprissen (17), -spruten t -gronen (23), -sprusß (sic) l -scbeinen (1, 2. nach Weigand .* schein rhein. gsebein des weinstocks). *Pullu- v. Pul-laster. *Pullulatio uß sprueßunge (20). Pullulus (cf. puleina) hunclin (8). *Pullulus gregarius stoppelhuen(125). Pulì -us adj., -us, -is (5b), -um, pulus (gì. Mai-.) sbst. hd. eyn iung (18), eyn iung huon 0. ein ieglich iung thier (110); eyn iung tier sim., iunck dier als eyn iunck esel (17). eyn iunc der t eyn bon (23). ein ionck keuchen (132). keu= chil (9). kuchen (20). ku- (11), ki- (99), kie- (106) -ken. Iman sim. I huonidi(Gf.). hun (8, 9). hon -us; boin -is (5b). fubn (i. mannus Gì. Marienf.). fuli (Gf.). adj juger ( sic 5, 6, 21 ) , daraus als juger missv. eyn aeker landes (! 17). Pullus (cf. spanus) hd. swarcz. swert (90). erdfarb (111). *Pulmacium v. Pulmentum. *Pu-, pò- (5b) -lmatiea (i. minista 75. cf. pullinatiea) hd. nd. eyn, die, di (3) lungen-, Iung- (3, 13, 75), lunge- (4), long- (5b, 76), lungi- ( 1 ) -ader, hd. -oder (4 &c), -adder (3), -auder (76). *Pulmeatum v. Pulmentum. *Pulmentarius (adj. Br.) mei mecher (8). Pulmerit-um, -arium, l pulm-eatum i -aeium (74) cf. pulpam-, pull-entum) muas l zuo-m. (Gf.). muß (17, 75). brie (17). muoß 0. brey (no), daz beste mùBe (13). gemuse (5b). zu-g. (7), -mus (9), -muß (6). allerley g. (5, 74), gemoße (21). mos l allerleye ghemose (23). alder= leye mose (22). zu mieß l spiß (76). gmueß (64c). ge-mues (75), -muße (18), -muß (64b, 134). brey (134). prey 0. muß (74). hd. nd. bry. pap t suyp (132). Pulm-o, -on (94a) hd.nd. (eyn, dye) lunge, hd. Iung, longe, longk (21), lon= gen (11). ags. lungen (94a). *Pulmonaria (i. pepanus 24, eorcho= rus, pomelea qq. v.) lungenkraut (91). lugenwort (sic 24). PUL *Pulmonia v. Eehinastrum. *Pulpa, palpa (1, 2) (i. caro sine pinguedine &c. 75 Br., s.pigwedine 7, ossi- bus grossa 110, sanguine et gr. t interior pars pomi t anterior pars nasi 76 ; me= dium pomi t arulla 1) prat (i. carnem malam <&c. Sm. 1, 269, Gf. ). brat (76). brait (7). brat-, varr. prat-, brot-fleisch (75). das brat (i. carnosum in arbore Hen.). das kalb ìm holtz (ib., 126, Pict.). kalf van het hout l muys (KM.), fleisch- mowe, -maw, ni. spiere, bijse (116). mau- we t -en t -B (Das.). mawen i dick fleisch ohn bain; das mollet (V. a. 1618. Sm. 2, 537, 568). mager (8, 9, 64), prat-ig i -tigli (74), wolgrifFendes (93) fleysch, fleyß (8). cruspel (1). knorpel (nob). knod (noa). dat kuyt (132). vvaltiuuabse (104. ef. Gf. 1, 689). hd. kern-, nd. kerne-bus. karen haus (4). keren huß (6). daß kern buß (i) vbers (sic) marg (17). marg (49). vbez markch (2). abezz marck (1). grubs (18). grubß (70). gribeß (66, 151). gribß (152). grutz (69). gritz (134). grybße (132). ge^ schelit appfel l birne (9). dat men etet van den vrncbten (23). zipffel an der nasen (t. pirula 75). n.-spitz (74). Pulp-a, -ula i. delect- i adul-atio (Br.). lecker-ye, -beit; smeyckynge &c. (147). Pulpa- i pul- l deleeta - mentum fleyscblich begird (110), genocht (68), genoichde (132). schleckspeyß von pulpa gemachet (Das.). Pulpare (cf. bulpare) vulturum (76, 141, GÌ. m.). gurka-tzen (75b), -rtzen(75a) als die tauben. schreyen wie ein geyer (Ki.). *Pulpedo (: pullus?) hanc- (Gf. 1, 1050), hanen- (Sum.) -wrz. Pulp-itum, -tum(147) leßbanek (no sim.). lese-, sing-panck (74). pulp-it (21), -et (6), -ett (74), -t (17, 23, 69, 134, 147), -pret (64c), -è (18). hd. pult. p.-brett (64a). pul-pret (64c), -bret (64b), -met (22b). lectora (pi 141, Gf. 2, 162). letner (74). *Pulpo (cf. palpo, pulpa.) smeycher (20, 132). smeker (11). scbmecker (68). scbmeichler (no). *Pulposus («.pulpis^^ereMS Br.)lecker (147). *Pulptum v. Pulpitum. Pul- (gì. m.) pau- (ui, Gi.m.) -pulare pauonis vox. *Pulpus (i. clamor vultur-is, vai: -nus, cf. pulpare) geir- (75), geyrn- (74) -geschrei. Puls hd. polzmuos t bonbri (pultes Gf.), muoß (110), muß (4), polz i pri (i4i), bri, brye (21), brey, prein (1), brie (77), bry mei (8); spiß, vlg. ein essen von mele vnd wasser (75); grutz, gruß (67), grewz (71), grewzz (1), gratz (77), pappe (noa), bap (nob). papp(132). nd. grutte (22b), grutte (109), gurt (11), gorte (23). pultes varuelen (Sum.). *Puls (cf. pulsus) pulßaderganck (74). *Pulsania (i. opiparium &e.) wirt= scbafift (75). *Pulsanum (ciu.) potzen (1). Pulsare, t pultare (147) clopffen, clen-gen, varr. -cken, bocben, pò-, var. bo-ssen, lu-, var. leii-ten (75). lewten (4). luden (20, 23). driben t stoeßen (20). stoten (23). vmbtriben (65). chlochon PUL (Kero). clapplen (22b). pau- l but- 1 hurt- scben (Fr.). koe blarn als eyn kuwe (18b). boicken, cloppen, scbellen, luyden, rammelen (147). Pulsatiles vense vercbadir (95). Pulsatill-a, l -us (143) (herba) tag- sehlaf (Kia.), -schlag (Kib.). kuchen- 0. kuhe-schellen (143). Puls-ator, -or luder (20). leuter (75). Pulsatorium stoeßel (20). Pulsatus getriben; vmb-g. t -ge= stossen (65). Pulsio stoeßunge (20). hurtinge (99). *Pulso onis (cf. pulcio) pijl (11). piel (20). *Pulsonum (cf. puls) brie (Sum.). *Pulsor v. Pulsator. Pulsus ptc. hd. vertryben. ver-treben (133), -treyben (66), -dreuen (132), -dorben (sic 110). virdrieben (20). Yeì(vel?) ghelut (23). Pulsus s. hd. lut, laut; ge-lawt (1), -leut i gleut (75); luet t stoeß (20); stost (100), klop (8b); der auder beweg= nuß (76); der ander (sic 18); puls. lìd. dye nd. de ader-, hd. adern-puls. der (nob), die (91, 110a, 132) pulß. p.-ader (74). die polß (68). aderschlag (75). Pultare v. Pulsare. *Pultarius gruczen macher (9. mueß- t brey-pfanne Ki. sim.). *Pulteus brietht (20). gurtich (11). *Pultio bultz o. leutung (74. Xpulsio). *Pultis prie (Sum.). *Pultiuorax gurt eter (11). *Pultridus vulhin (Gf.). *Pultrina uulicha (127). Pultrinus fulin (104, Sum., Gf.). vivle (nach poledrus vole Sum. m.). uvlebin (b st. h 121). vogelken (11). *Pultrum (cf. pulpitum) schriue= bret (23). *Pultum prige (104). *Pultura (anders Gì. m., X fu-, cu- ltura) v. Pulehrifìcatio. *Pultus brìi l pappe (99). Pulu-er, -is hd. nd. puluer; p. in der bussen, boschen (7), wosten (sic 18). stau-ppe (133), -p (5b), -b (74, 110, 134). stoff (132). stiebe (13). ge-stuppe (20), -mulle (8b), -mulb (74), -milb, varr. -myll, -myl l a-, e-schen (65). puluis (oft ge= sonderte Glosse) hd. staup, staub. nd. stubbe, stoff. molten (75). mele in eyner bussen von morczen (17). p. molendini duest van der molen (85b). Puluerarezubuluermacheno. stossen (88). *Puluereolenter staubetht (20). *Puluereo- v. Pulueru-lentus. Puluerisare stoven(22b). stauben(74). Puluer-ulentus, häufig -eolentus, -olentus, -tolentus, -osus, puluirilent= us hd. staub-ig, -ich (5), -icht (18), -etht t stubetht (20); steubigh (21); stob-ig (6), -ic (100). nd. sto-, sta- (11) -uich. Puluillus (i. pulu- i euss-inus 76; dem. Br., anders Gì. m.) hd. chuss-i (121 sim.), -ili (Gf.); cussen (100), cleyn e; kuß-, var. kyß-lin (64). phuluu-i t -ili; hobedfuluue (Gf.). nd. eyn poi. Puluin-ar, -a (9), t -arium (75, 76), -are (noa) (*. longus cussinus 110) « PUN haubitfului, chusse, gotopetti (Gf.). hd. kussen (8, 9), haupt-k., oer-k. (132). ein lang k. (110). kuschen (7). kossen (20). hd. pful-wen (no), -we (69), -w (134), -be, -b l -g (74); pnlbe, pul (5b). pol- we (16), -uwe (132), -u (11), -fé (17). poel (22b). banckpfulbin, var. haubt= pfulbe (64). hoybet pbilwe (13). eyn houet polle (22). polster (74). houpt-p. t -kussin ; pful 0. bolstar (75). pi. -aria federwadt t petgewande (74). *Pulu-ine (64c), -me (64b), -ini (Br., Gì. m.) pi. welholtz (64*>). walheltzer (64°). Puluinus (cf. pluuinus) hd. eyn kleyn nd. clene cussen, kusse (67), ku= schen (133). kyssi, var. kussi (64). klen k . (6). phulwe (8). hopt pfulb (76). puste (pi. 125). *Puluinus (X pulcinus) hunichlin *Puluiri- v. Pulueru-lentus. Puluis v. Puluer. *Pulum (st. sim-p.) ni. pul, ampul (116). *Pulume v. Puluine. *Pulzio v. Buleio. *Pumbex v. Pumex. *Pu- v. Po-merium. Pum-ex, i -icellus, -itellus (67, 133, 152), -icillus, -ieium (147), -bex (75), bum-ex (55), -bieellus (75) (cf. peni= cellum) pum-iz l -ez (Gf.) , -mefi (12), -mis (5), -B (7). puemz (20). pim-mefi (21), -Be (55, 133), -B (67). hd. pym-pß (125), -bG (70), -fi, -cze (5b), -filein (pu= micellus 66, 151). pyems (11). poymes (22). pemesse (23). pom-es (22b), -eis (13), -ps (9), -bs l fortz (sic 18). peem-s (132), -se (147). pùnitz (8b). penst (picto= ris 1). pambst (71). bim-fie (10), -tz (49), -fi (76, 110, 134). bympfi (123). bumfi (64). bumbechs (75). bombefi (17). tug-, reib- l bimfi-stein (126). bins (6). Pumi-care, -zare, -sare pum- fieri (7), -saern (18). puemzern (20). pymme= Ben (21). hd. pimfien. pem- (132), peem- (147), pyem- (11), bim- (76), pin- (5), pemes- (23), binis- (6) -sen. bymfien (134). Pumieellus &c. v. Pumex. Pumieeus peemsych (147). *Pumilio (fera) ein tyleber (cf. Er. Wtb. 3, 67) l brantfuchfi (125). pumulio i. vanus (76. st. nanus). *Pumiterium ofen- (76), ouen- (23) -wisch. *Pumpa v. Pompa. *Pumulio v. Pumilio. *Punct-, punetu-, pontu- (5b) -alis hd. nd. punct-, punt- (17 &c), punth- (6), punch- (21), pont- (5b) -lich, -lichen (17). Punct-are, -uare (110, 132) puncte= ren (20).stippen (12). mit puncten schey= den (no), ent- ì 68), ver- (132) -sch. Punctatim by punten i puntlich (20). Punetatio puncterunge (20). *Punctin by puncten (11). Punctio stechunge (20). Punctor punctier-er (110), -re (11). punckten- (74), zeichen-macher (74, 110), -mecher (132). prekeler (11, 132). stupf= fer (74). Punetorium (scriptoris) punct-, t stupff- (74), stopff- (75) -ysen (93), -eysen (64, 74, 75). preeckel (147). *Punetua- v. Puncta-. Punctum (i. monumentum 93) stun= DlT-FENBACH ULOSSARIUM. PUP delin (93). punct t stijppe (22b). tupff-, var. tipff-, punct-, stuck-lin; ougenplick (65)- • . . ,. , Punctuosus (1. vanus 77) sprm-gehcht (77), -geftich (22b), -ckellechtich (22»), -ckelechter (74). Pune-, pun- (94, 136),pon-(5b) -tus (g. -ti 110 &o. ) hd. nd. punct. hd. eyn eleyn p. ,• punt-chen (132), -gen, -gin l lochel-gine (152), -ine (133 sim.), loch (21), hoel (5), hole (18). eyn kleyner pungten 0. lochlin (67). clene gat (23). phunt (5). punct-e (8), -lin t lochlin (69, 134). pont (5b). stupff (74). stuppfe (9). prekelinge l puncteykene (11). punctus, g. -us stupff- o. stech-ung (110). steky'nghe (132). ags. brord (94), broord (136). Pungere (prt. pupugi 110) hd. ste- chen, -cken (21), -ehgen (13); stachen (6). steken (13, 14, 23). pun- (21, 23), hd. pu-ctern. hd. py-, pei-nigen. nd. py= negen, prekelen. prickeln (12). pfeczen (65). pfosotan, var. phusiton, l stiezun pupugerunt (Gf. 3, 352). hd. stu-, sti- (65 var.) -pffen. stippelen l an vethten (20). Pungere (prt. punxi 110, Br.)puncten machen (110). *Pungilus (piscia ? cf. pingilus, pic= tileus) stecheling (20). stekelinc (11). *Pungio kamphan (16). *Pungitare dick-vil stupffen (110), -wil prekelen (132). d. pynigen (68). Pungitiuus stechende (20). *Pungnare v. Pugnare. *Pungo (*. pugillo, st. pugno) strit= ten i kempfen (76). *Punica berwinke (85). zypff (74). *Puni-ear eyn lant (8b) ; -ea i. africa { fructus pomorum (110) ; -eia (66 &c), -tia (134) est qd. regio t fr. p. Punie-eus, -ius (76), -us hd. rot, dunckelrotbraun (111). roet (132). *Punimen v. Punitio. Punire pin- hd. igen, nd. -eghen, -ichtn. peinig-en mit leid t -ung mit straff der zeitlicheu dingen (75). *Punis vuetdueck (11). *Punitia v. Punicar. Puni-tio, -men hd. pyn, pein (134). py- (20), pey- (9) -minge, martel (20). Punitor peiniger (75). Punitus gepinget (8). *Puntus v. Punctus. Pu-pa, -ppa, -ba (121, Sum.), t -pus (125), t -pina (75) hd. to- (121, Gf.), do- (Gf.) -ccha;toch-a (120, Gf.), -0 (Sum.), -ken (2); tock-e, -en, -eten l -etle (Fris.); dock, dag (21), boppe (10, 12), bop (67, 133), bup, bub (nob), pup (110a, 132). hd. nd. docke, puppe (8b, 23). megt-, bup-lin (nob). ein clein megtlein (noa). pup- l mechde-ken (132). mendele (11). *Pupare (st. purgare; i. crescere Gì. m.) reynigen (4). *Pu- v. Pa-patilis. *Puper, g. -ris (herha) redick (llj. *Pupilat pano (123). pupillare schreyen wie ein pfau (kì.). Pu-, pi- (5b) -pilla, pupula (q. v.), i popus (Gf.) sena (Gf.). sehe (104). gesicht (7). hd. auge-, augen-, aug-, eych- (sic 18), nd. oge-, ogen-appel. aug-apfel (110), -opfel (4). wesynne (5b). PUE 473 Pupillare v. Pupilat. *Pupillare wezelicheit (11). Pupillaris weyselich (20). *Pupillulare plenden (74). *Pupillulus (i. orbatus) beraubter 0. geplenter (74). Pu-, pò- (93) -pillus hd. weis-o (93, Gf.), -e; waise (134), weis (Gf.); wayfi, var. wyese (65); eyn weysen-(no), weyfi- (132), weehfiel- (sic 68) -kint. nd. weze. *Pupillus (i. pungnus, st. pugillus) faust (1). *Pupin- v. Pup-a, -ula. *Pupis v. Puppis. *Puples v. Publes. *Pupletare v. Publicare. *Pupolla v. Pupula. Puppa (cf. pupa) bupfi, dock ; tut= tenspytz (74). *Puppiforodissa ein rolant (23. cf. Fr. 2, 125a). Pup-pis, -is (4, 110a) (cf. prora) ein schifi" (20, 4, 74). gran-so t -s (Sm. 3, 115). hinder-grans (v. a. 1618), -granse m. (Das.), -granus (Hen.), -granfi o.-port (74), -biet (93). graunse (Das.). hinter= gransen (Pict.). *Puppup (auis,cf.h\xbo &c.) buf(Gf.). Pup-ula, -pula, l -inula (75) eyn clein pup- (no», 132)) bUp_ (llob) .ijn? -ken (132). tock-lin o. -el (75). Pupula (cf. pupilla) hd. aug-apfel (111, Ki.), -stern (kì.). nd. ogen appel. *Pup-ula, -ulla (4, 76), -olla (3) (*. scabies, impedigo 76. cf. papula) der durre (4), tiirre (3) grint. droge scharff *Pu- v. Po-pulonia. *Pu-, pò- (alph. pu- 76), pa- (q. v.) -pulosus (i. rugo se. inequalis gibbosus 76. cf. pupula) schoruich (23). *Pupupa (st. vpupa) wydhopff (76). Pupus hd. cleyne. hd. nd. cleyn. *Pura (aus Ttopó??) kern (sum. iv). Pur-are, t -ifieare (8) In- (8), leu- (9) -tern. *Purcus v. Petulans. Pure luterlieh (65, 75). _*Puretum (*. humiditas que natat circa caules, cf. purea gì. m.) krutsultz (77). kraut-sul,, -supp (74). *Purgabra eyn hare- (8), hore- (17) -schabe, hor schaben (9). Purgamentum ein instrument etwas zu reynigen (110 sim.). hd. reyn-, rey= nig-, reyng-, suberr- (17), feg- (21) -unge. nd. renynge. kerot (49). vnrain= nigkait (65). Purgare hd. nd. reyn-en (11, 20), -igen; vegen. nd. renegen. hd. keren; sufern i reyn machen (77). *Purgari-a, -s (20) oer lepel (11). der leffel (sic 20). Purgatio hd. reyn-, reynig-, reyng- unge. Purgatorium hd. nd. daz, dat vege- vur, hd. -fare; fegfeur sim. stat der rainnigung (65). *Purg-inale, -urale (17) eyn fege- banck (8), -bang (17). wige bant (sic 9). Purificare (cf. purare) hd. reyn-igen sim., -machen. nd. reyne, rene maken; schiren (22b). 60 474 PUS PUT PUT Purificatio, p. marie (23, 65) hd. reyn-, reynig-, reyng-, licht wih-unge; liecht-, lieht-inesse, -masfi (6), -meßiest. hochzit der reynigung (65). r. der (st. oder) liechtmesse (I5i). nd. lechtmisse. *Purificator hd. reyn-mecher, -macher, -iger (6, 76); -igen (7), -gunge (sic 17). nd. reneineeker. Purifieatus gereyniget (20). *Puris v. Pantrum. Buris. *Puris-culus, -tus v. Paristulus. Puritas hd. nd. reynicheit sim. reine= keide (20). luter-keit (20, 65, 75), -heit (8). hailigkait (65). *Purlupa caldune (23). *Purpitrare v. Purpurare. *Purppr swinghelblat (98). *Purpur (i. purpura, l genus mar= moris no &c.) purp-eln (5), -ul; rot siden cleit t pellen (20). Purpura (cf. prc.) purp-ura, -er; phellol; brun-ph. ; purpruna phellola; purpuruarir phellil; rotbrunpfelleii (Gf.). pheller i samet (2). purpern ader swartz pfellern (7). jot'eller, gewechster samat (74). pell-e (11), -en (98). bellekin (8). balde kewfel (9). brunrot (6). purp-, pup- (sic i5i) -ui- (1, 21), -er (11), -uren (23), hd. -urkleid (68, 110), -erkleyt. burpurclaid (75). eyn edel purper ge- want (17). *Purpura damascena damast (91). *P. villosa saininat (91). Purp-urare, -itrare (i. colorare l decorare 76) fàren (Gf. 3, 704). "^Purpurea purperen want (22). Purpureus hd. nd. purp-uren, -ern (5). pellen (11). rot- (22b), blut- (8, 9) -var. pluot farb (76). brùn (Gf-). reyne (23. X purus). *Purpurissu-s, -ra (Ki.) rotei- anstrich (91). *Purpurius purpureymacher (74). *Purpurulentus purpurin l luter (X purus?) inaclien (6). '^Purro v. Porro. *Purtrum v. Pyrethrum. *Purulentus (i. purus)) hd. lut-er, -ter 5 lauter o. rayn (134); reyne, schon (68, 110), schoen (132). Purus (i. merus 5b. cf.prc.) hd. lutei-, lawter (9, 4); clar (5b, 75), pur (5b). nd. schir (22b), scoon l reyn (107); reyne Pus (indecl. i. putredo, deci. i. custodia Br. &c.) hd. vnreynkeit, eyter (5b, 8, 9), bude (8), gestuppe t vnrlaet (20). nd. vnreniclieyt. ags. uuors-in (136), -m (94) i. q. worms (Bew.). *Pusculus (aus pluseulus X pus= illus) weniger, niessiger (74). *Pus-cha (4), -ea (147, Veget, Br., gì. m.), -CUla (GÌ. m.), -ta (20,Lye, GÌ. Aelfr.), posca (riin. &c.) daz ist czway tail wasser vnd ein teil wein (1). wijns mynne dan waters onder eyn (147). gemischunge aque et vini (20). leiiren l trinckwein (Das.). lauertranck i kofent (Ki.). ags. bac-me (Gì. Aelfr.), -ine (Lye.awsaeinum?). Pu8illanim-is, -us hd. kleyn-mutig, -muttick (18), -muettig (75), -mudig; klnin mietig (76), cblain mutig (1). nd. clenemodich sim. biodo (15, 23). weichunge ; kranckes t vorcbtiges mutes (9). vortigis mudis (8). feuckisch (75. i. q. fiekisch Sin. 1, 510). Pusillanimitas hd. cblain mutikait (1); kleyn-, kranck- (9) -mutigkeit ; kleyu= mudi-, verzag- (65), blode- (9, 12) -keyt ; blodicheit (10). Pusillu-m, -s, t pusinnus (147) hd. nd. wenicb. weynich, luttick, lutzel (147). hd. wenig, eyn w. (17); wynczig (9). *Pusillus v. Lubigo. Pietileus. Pusillus grex cleyne volck (9). *Pusinnus v. Pusillum. Pusio zeizo (86). pusilin (86, Gf.). luzilo (Gf.). knappe (20). cleyn megtlin (7). Jung- (9), junc- (8) -kint. Pusiolus knepchin (20). *Pusonia,busa- (74), poso- (Ki.) -nium (ciu.) prespurg (1). preßpurg in vngern (74). *Pusta (cf. pus-cha, -tuia) hd. blater, gescbwer. blader t puyst (132). *Pustel-a, -la v. Pustula. *Pusti ags. brandas (Hpt. 5). Pustosus v. Pustulus. Pu-, pò- (5b, 9, Gì. m.) -stula, t -stella (110 &c), -stèla (Gf. 6, 397) (cf. papula) gisprin-e t -e sim. ; glostat (Gf.). hd. nd. blad-er, -dere (22). hd. bla-, blot- (4), blut- (17), bat- (8b)-ter; blotir (9) ; blet- erli (93), -erlin (7, 91), -terlin (76), -terla (in);kaatblateren(126), plater . 1) ; wasser plateru am libe vßwendig, pi. der ge= schwulst (75); wimer (Sra. 4, 76. cf. Fr. 2, 449a) ; pfatZ- l pfotz- (Das.) , pfutz- (126, Pict.) -lin. ni. blaere, bleyne, puyste (116). aneweiz (Sum. cf. Gf. 1, 362). ags. ang-setae (94), -reta (sic 136). Pustulare hd. blatern; geschw-ellen, var. -ollen vnd bl. vffuaren ( 75 ). nd. bladern. Pustulositas (Br.) bladei-cheit (20)- Pust-ulosus, l -ulentus (Br.), -osus (23) bladeri-cht (20), -eh (11). Pusula das wild feur (116). st. anto= nius feuer, das rothlaufen, die rose (Ki.). Puta s. bui-re (9). Puta conj. hd. also , als so (9). nd. alsoe (11). *Pu- v. Pie-tacium. Putades &e. v. Puto. Putamen (i. stulpa lini sic 76) ein clein ding das man ab briebt als von einem liecht (no), dat snutzel van der kertzen i stupa lynt (132). werck (p. lini 5). schelffe (126). die schelff i heiitle (91). lege- (8, 9), leze- (9) -holez. eydop (p. oui 85b). Putare hd. nd. we-, wa- (134), wo- (22b), mey- (110, 132) -nen. glouben l schaczen (65). versehenlich sin (62). nd. denken. hd. ge-d. ; dun-cken, -chen (21) ; antworten (5b); sniden (20), schnaitten (2 &c), besnien (13), reben schnyden (78) ; win-, vin- (21) -garten scniden (5b), besniden ; weingarten sneyden (1) , be- sn. (66) ; weyngart beschneyden. nd. win- garden sniden, -stock be-sn. abschniden die winreb o. die zwyg von den baumen (75). hawen (1). weyn h. (9). cloten of knoten die boeme (147). *Putastrum (equitis ?) palstir (104. cf. pelta palster?). Putatio hd. nd. wen-, meyn- (110, 132) -unge, -inge. hd. wyn-vorsnydunge sim., -erd (i. sectio 49). snutzele (132). abschnid der wynreb o. stocks (75). Putator hd. nd. eyn, en wyn-, hd wine-besiiider; wingarten snider (5); weingart-schneider (134), -schnyder (151) ; wyngart-snyder (132), -schnyder (nob), -beschnyder (68, 110) t ander boem (132), baum (no), schnider (6). be-schn. der winrebe (75). reben- (76), rebe- (49) -schn. win-, weyn- (9) -vorsnider (8, 9), -garter (20, 152), -schroder (18). rebman (33). weyner (4. cf. weymer vindemiator Fr. 2, 435). baumstucker (Kia.). *Putatorium hd. snit-, snide-, win= garts (21), nd. snyd-hepe, en knip (22) dar men den wyn mede be-snyt (23), -snyd (22). hd. win-heppe (5b), -messer; weyn- (1, 9, 4), reb- (33, 74, 110) -m.; snede- t wingerteners - mecz (20); eyn schnid messerlin (6); snytz-ysen (17, 152), -eyßen; schneitzeisen (134), schnitz- eytìen (151), -elysen (68). snuyt-yser t -scheer (132). eyn haubt (7). happe (74). *Pute alkak (9. st. puteal kaki). Putea-1, -le (75), l pantheal (74 bis) (i. catasta Gf. , fouea t cloaca 74, fossa cloacalis 129) prenger (8, 9). bran-ger (75), -ner (76). harpha (Gf. 4, 1031). grub 0. priuet; put. wucherhautì (74). Putea-lis, -nus schopffbrunnig (112) putsch (147). Putearius bercknecht t borngreber (125). prunnengraber (91). *Putel &c.jy. Pudellus. *Putens (-es) koren (9). Puteolus klein bora (8), brunneleyn (9), galtbrunn (76), putzken (132). Putere hd. nd. sti-, sthi- (18) -nken. Puteus (c/.eottula)/id. born, galck-b. (8, 110b); galg-brun (noa, Das.), -prun (9i); prun (9), gal-prun (6, 1), -prunn (74), -porn (7); qual- (2), ziech- (91), schopf- (111) -prun; chiil- (71), galg- t schépff- (Das.) -brunii, hd. sod. sutt, prunn (74). sod- ^Das.)-br l gale'-b fliessund prunn (1). differ galgbrunn den man ruffer schepfft (65). brun den man sch. (75). nd. sòt (Chytr. ), put (11), en putborne (22, 23). hd. putze (oft i. aqua fetida), ge-p. (18), putz (5, 132), phutze (6, 7), pfutze (70, 151), pfutz, buzza (Gf.). pole (21). schacbt (Agr.). *Puteus, aliis pluteum des beddes bynnenste (se. deyl 147). *Puticius v. Bardus. *Puti-cla (Gf.), -già (i3ib, 141) flas-ca, -cha (i4i). *Putieulus grarF (147). sarch 0. grab (74). Putidus stinckend- hd. -e, nd. -ich. *Putiglarius (aus but. Gì. m. 1, 857 X apicularius und zeidel X seidel?) zeid-ler, -elmeister (74). *Putilago (i. vetustas, caries) elte (88). ,,;Putillus v. Pietileus. ^Putirla potaga (Gf.). ^Putirum v. Butirum. *Puto (cf. hyena) iltise (95). puta- des (122), -cius (Gì. m.) gali, caputeis (sic? 122), putois (Gì. m.). Putor hd. nd. stanck. hd. ge-st., -stang (17, 133). fuelheit (20). PutoriUS (cf. pUtO. GÌ. m. 5, 528) bonsink, ullik, unyre, marte (109). biin= sigk o. marder fi25 Mrg.). QUA Put-, pud- {alph. put- 134) -redo hd. nd. vul-, faul- (1, 4, 134), fol- (18) -heit, -keit (134), -icheyt (22). hd. fuli- (49), faule-, stinckende- (66, 152), stmcstende-(i5i),stingende-(67),stincken-, (133) -keit; stinckenheit, stanck (20) fulung (65; 110). vuylnift (132). fawl; rost; eyter (9). schymmlich (5b). *Putredus v. Putridus. Putrefacere faulen (126). machen fulen (63). Putrefaetio fulung (65). Putrefactus vormodirt (8, 9). fui worden (65). QUA Putrefieri hd. nd. vul, smackende (20) werden. Putrere hd. nd. vulen. hd. fuln, foln (18), faulen (1, 66, 134). vuylen (132). *Putres vomice bluotspiung (93). Putrescere hd- nd. v'- vulen, -fuln (5), -faulen (66, 134), -modem t -rosten (8), -rotten (8b). begynnen, anfahen (110) zu fulen (68, 110), tzo vervuylen (132). *Putr-eum t -idum fauel (125). Putribilis fulende (20). *Putrieulum graf (11). graff (20). Putriditas (Br.) stanck t viiulheit (11). Putr-idus, -edus (i5i), oft l -is, -us, QUA 475 •ius (133) stincken-nig (17), hd. -dig, ■de, -d, nd. -dich. stincliendig (151). hd. nd. vul. hd. fuel, faul, fule (8), folig 18), fulhafftig (68). vuyl- t roet-achtieh 132). v'rot (8b). eyterick (i. -is 9). *Putrire vul werden (23). Putr-is, -e (cf. -idus) stinckent ding 0. fui (76). *Putri-us v. -dus. *Putrix (cf. putrieulum ) graf (11). stencker-ynne t -se (20). *Putrus (cf. putridus) stinck-ig (no), -ich t rottieh (132). *Putt-ierus, -anierus (i. ganeo) put= tier (Kil.). Q Qua, quacu-nque, -mque hd. wa (6), wo; durch, dorch waz , waft, was statt, stet (134), stede (133, 152), stett 0. ende (no), dor wat stede (132). war (20, 23). waer (11). wor (22). wu (qua (23). *Qua v. Quia. *Quacar-a, -ia v. Quiscula. *Quaccum (cf. quactum) gerunnen, var. griene, milch (64). *Quaeio schuddinge (23). *Quacraeulus v. Onoerotalus. Quactum v. Coaetus. *Quacula v. Quiscula. Quacumque v. Qua. *Quadamuice wannere, etzwan (74). *Quade-causa, gew. -ca, daher -eam (76) hd. von welcher sachen, waft sach (17), waft (6) wegen; von wolcher sachewen (18). nd. van welker saken wegene. Quadra vier-tel (133), -del (11, 132), hd. -teil, -teil am fuft (75). virdeil (20). verordich(23). teller (91). viereckettaler (ili). Quadra-, t quadri- (22b, 77) -gena (i. percussio 8, 9, 76, quadraginta gì. m. cf. carena) kar-ena (18, 77), hd. -ene, -en (74, 110), -ren (6, 68, 134), -yn (23), -ine (22b) -rien (74), -red (1, 71). quad= rageen (65). karein (1). karr (t XL piagete 2). eyn disciplin von viertzig tagen (110 sim.). v. schleg (75). slag (*. percussio 8, 9. cf. o. 2. Sm. 2, 321). schla= hung (74). Quadra-, oft alph. x quadri- (q. v.) -genarius hd. eyn zal von fircigen, vierzigen, vier zigen (sic 5) , fìren fir= czenden (18); zal i (v. aus von) vire= zichin (8b); vierzig-zalig , -zelig (134); fircig gar (17), XL jar (9) alt. firzig dage alt o. jar (8). nd. en tal van ver= tigen. *Quadrage-nus, -simus hd. der vier= zig-ost (6), -iste (5), -ist (noa), -est, -ste; fircig-iste (17), -est; vierzegiste t der firczegirster (21); firtzigst (7), fircz- t aclie-igest (-simus 18), virzgst (133). firczig (-nus 5b). nd. do vertegeste, die viertichste (11). Quadragesies hd. viertzig mal (nob), malen (67, 110a), werbe. nd. viertig werue (11). vijrtzich werff (132). *Quadragesima ( cf. quadragena, priuilegium) hd. nd. dye, de vaste, die fasten von viertzig tagen (110). v. tag der f. (65, 75). Quadrage-simus v. -nus. Quadraginta hd. vierz-, firtz-, firc- (17) -ig. nd. vertich. vierhundert (1). Quadrangulare vierwinckel machen (75). Quadrangularis hd. fìer eckicht (17 sim.), vieregkocht (1). *Quadrangularitas fìer eckunge (20). *Quadrangulariter fier eckicli (20). Quadrangulos facere verwinkelen (23). Quadrangulu-s, -m hd. vier winck- elicht (17 &o.) ,_ -lidi (5) -lig , -elt (6), -echt (18) ; fire winchelich (6), tir winckel (8), vir winckelig dink (9) ; vier-schrot (126), -eckig. nd. verwinkelich; vier- hokich t -hornich (132). Quadrans vier-linc(ll), -lindi (132), hd. -ling, -deil (20), -teil i -dung (75). fir-ling (8, 9), -derling (17). der vierteil dez tagz (93). das v. der vntz (64). der viertel eines plapparts (128). verdinek (13). virdunc t verdel (85b). ort t scherf (25). ort (2). art (1, 17. cf. Sm. 1, 115). Quadranta-1, -le eyn groft (no), groes (132) vas. eyn snoed vat (147). Quadrantal-e, l -is (68) ein vaft von kleiner gewaar(68). vierlinc wert (11). *Quadra-plodie , plasdie (8, 9) (i. quarta pars diei 75, 76) vierteil des tags (75). virde teyl des tages (9). fir t. dez dages (8). Quadrare hd. vier-en (20) , -orten, ecken, -teilen(64), -deilen (10), -scliroten (126), -eckig machen (68, 110), -kantich t -hoekich maechen (132). fere orten machen (6). geschickt m. I syn (110). firteyln (18). viren (8, 9). nd. verorden. Quadrarius ein taal von vier ecken (68). vierschrétig (kì.). *Quadr-assis (8, 9, 74), -assus (17), -as (9. -ans ?), -essis vier scherff; -às eyns vìrlinges wert (9). fiv scherp (8). fier schoffig (sic (17). vier haller (132), h. wert (no), helbling (68), h.-ischer (74). Quadrata vierortig (i5i), hd. -ortig, -ertz 0. -eggz (6), -eckig (110), -e. ding (68)_, -kantich t -hoekich (132). ein vier= eckig ding (68). nd. verordich. *Quadrate nd. verordich. Quadratura hd. vier-eckecht sim., -eckheit (20), -eekung (110), -keit (8b). ein vier-eck ding (68), -kantich dinck (132), -ecket gestalt (65). gestaltlich schickung (110). *Quadraturus fier eckichtig (17). Quadratu-s, -m (11) vier-eckich l -hornich (20), -ecket (8b), -hoernich (11), -sytig (75). gevieret i in vier gedeilt(20). Quadr-ellus, -ifidus (i. hamus) voit angel (147). Quadressis (Br. &e.) v. Quadrassis. *Quadri-a v. -ga. *Quadribris (cf. quadrilibris) vier pfundig (68). *Quadricameratus mit vier cameren gemacht (110, 132). *Quadridenarius hd. vier-,vir-czehen, -czeen, -czeen, -czen czal. nd. verteen tal. 60 * 476 QUA Quadri-duanus, -dianuse(4) hd. vir tag (4), fere dag (6); vier-tàgig (134), -tegig, -degig, -tagig (75), -dagelick (5), -dagich? virdagken alt(132); vier dage, tage echtigk (18) alt. begraben voi- vier dagen ( 17 ). nd. ver-dagecktich, -dacktick (23). *Quadriduare vierteilen (75). Quadriduum eyn zyt von vier tagen (no sim.). viertagigis (i4i). *Quad-, quat- (nob) -riduus (i. in IV partes diuisus no, 132. cf. quadri- duare, -fldus) vier-teilig (no) -tagig (1). Quadri-ennis, -ensis (IO), -gennis hd. ad. vier-, nd. ver-iarich (11, 22, 132), hd. -iarig (3, 75), -ierig, -jericli (5), -gerrick (21), -iarlick (23). veiriarig (134). vier gar alt (17). Quadri-ennium, -gennium,-genium hd. nd. vier nd. ver iar-, gar- (17) hd. -zijt, -zail (7), nd. -tijt, -tidick. vier iar (134), ierigs (60, 70). *Quadrien-sis v. -nis. *Quadries fìer male (18, 75). *Quadrifari-e, -am von vier manieren (no sim.). vier-ecktig (no), -acktig (nob). Quadri-farius, -uarius, -narius (70, 75, 76) hd. vier-, vierer- (5, 76) -ley, -lai (75, 76), -lon (sic 6). nd. ver leye. *Quadrifì-dis, -gus, -dus (23. cf. sq.), -dura (*;. flagellimi ex IV fiduis factum 76) (X fides; cf. -filus Gì. m.) viervacb (9), firfacht (8) seil. ver zeydick (23). Quadri-fìdus, t -fissus (74), -uidus, -uius (75a), -uus (75b) (cf. prc.) vier- teilig (75), -teilter (74), -spaltig (126). ;i!Quadrifidus s. v. Quadrellus. *Quadrifi-gus v. -dis. *Quadrifì-ssus v. -dus. *Quadrifons i. Januarius (8, 9) nach bifrons (. Janus (Br.)! Quadriformis Ad.vier-formig, -form- icht (18). nd. ver formiek. Quadri-ga, -a (pi. Gf.) hd. nd. wagen. w. IIII rotarum (21), par r. (5). w. mit vier redern (110), raden(132), pferden(75). hd. ein fier spennig w. (9), waue. we- gendener t wener (8. st. -garius). sckanz= uuagana (pi. Gf.). Quadrigamus (Br.) der vier eewiber hat gebapt (nob), gehbat (sic no), einer der v. wyber getrut kat (68). die v. wyber getrut kat (68). die v. vrowen keff't getrowet (132). Quadrigare zu wagen faren (no). tzo w. waren (sic 132). Quadrigar-ius, -us (11). eyn wagner (68), wagenmacker(no) von vier rederen. ein wagener van eyncm wagen van vier raden (132). karreman (11). *Quadrigena v. Quadragena. Quadri-, quadra- (110, 132, alph. quadri- 134) -genarius hd. vierzig, fireigk (18), vierzeken (134) zal. nd. vertick tal. ein getzaell van fiertzijck (132). einer der viertzig iar alt ist'dio. X -ennis). *Quadrigen-nis , -nium, -ium v. Quadrienni-s, -um. *Quadrigeris v. Trigeris. *Quadri-gio v. -o. Quadrijugus vierjockig (no &c). QUA Quadrilibris von, van ( 132 ) vier pfunden (no), ponden (132), kocken (68. X quadrangulus?). *Quadrillare (cf. quadrulus) lappen, flicken; i. qualare seyhen (74). *Quadrillus &e. v. Qualus. Quadru= lus. Quadr-imatus, t -uus (? 17) die zyt von vier iareu (no sim.). fier gar alt (17). Quadrimembris hd. vier-glidick, -glidig, -gliddig (21, 75), -gelidig (6), -gledig (133, 152), -glid (76), -lidigk (18), -feldigk (17), -gedeilt (8b)_, -gliedig l -teylig (7). nd. verlediek, vijrledic (132). Quadrimodus hd. nd. vier-, nd. ver- hd. -massig (75), -massig (134), -messig, -missig? -ley (17),-erley wy6(68), -matich l -manirick (132), -metick (23). Quadrimus vierjerick (20). von (110), van (132), ein mensck von (68) vier iaren. 1:Quadri-narius v. -farius. Quadringent-i, -a hd. nd. vier-, ver- (23), funff- (20) -kundert, -kondert (11, 132). *Q,uadringente-nus, -simus hd. Vizv- kunder-tst, -st (18, 110); der vier- kundert (17), -hunderdest (134), -zigest (68). nd. de verkunder-tegeste, -ste (22). Quadrinoctiu-m, -s (75) hd. vier- necktig, -nacktig (75). *Q,uadri-nus, -uus t -uulus (69, 134), -nulus (cf. quadrans) hd. vier-ling, -lengk (18), -dung (76), -ig (-nus 1); firdeling (17). nd. ver-lineb, -lick (23). *Quadri-o, l -gio (74) (in ludo) qua= ter (64, 74, 75, 93), katter (75) vft dem wurffel (75), auff eineni w. (74). Quadripartiri vier deiln (17, 132). in v. teilen (no), teil (sic 68). Quadri-partitus, -partita, -pertita (76), -partitura (94), -pertitum (136), -peritus (noa) hd. in, an, eyn (9, 18) vier gedeilt, geteyle-t, -r (18) ; in fier teil (6). nd. in ver gkedelt. ags. cocu= nung (94, 136). *Q,uadri-, quadru- (nob) -pedalis, -pedius(es) vier-fussig,-fiessig(i 10 sim.). * Quadri - peritus , -pertita &e. v. -partitus. Quadripes v. Quadrupes. *Quadri-uarius v. -farius. *Quadriuialis vierwegig (75). Quadri-, quadru-uium hd. nd. vier- wegick, hd. -wegig, -wagig (6), -weck (19). v. weg zu samen (8), zu s. komen (9). vir wege (8b). *Quadri-uius v. -fidus. *Quadri-um v. -ga. *Quadri-uulus v. -nus. *Quadri-uus v. -fidus, -nus.. Quadrul-us, -lus, t quadrillus (74) (sutoris, in calceo) hd. nd. lappe. lapp (74, 76). fleck (3, 4, 74). sckuckfleck, lymbel (74). Quadrum hd. vierortig, eyn v. ding (21); vier-ort (18), -horn (5), -ecketter quader (65); ein geviert ding (no); ein d. das, daz da vier-ecket (68), -ortig ist. nd. ein dinck dat vierkant is (132); en verkorn (23), korue l verwincke^ lick (22). *Quadrupe-da v. -s. QUA *Quadru- v. Quadri-pedalis. Quadrupedare licken als eyn part (17). lauffen als ein thyer (110). affter (110) kindersick (75) vff scklaken, plitzen (74), gumpen (74, 75), auff-g. (75) als die rofi (75), pferde (74). louffen als eyn beest off ackter vyßslaen (132). Quadru-, quadri- (5b, 8, 9) -pes, t -peda (75) hd. fir fufiig (8). vier-fuessig (75), -fufiig (20), -f. tkir (18), -beynick dir sim., -gebeynet dyer (5b), -fusig tyr l pfert (9); eyn ding daß da fier beyn kat l ein part (17). nd. eyn verbenick deyr sim. Quadrupl-are, -ieare hd. vier-val= den, -valtigen, -valdigen (132), -feldigen, -felten (6), -valdig (sic 21), -faekt mt cken (8), -teylen (7). nd. veruolden. Quadruplator kaltkans ( 126, 128, Kia.). ver-sckwatzer i -trager (126), -ret= scker, ni. sckuymer &c. (116). vorretker t acktentzwentiger (125). zwack (v. a. 1618 cf. Sin. 4, 300). blaustrumpff, sckutz, streifter, leisetretter (Kia). an-giesser t -geber (114). eyner der da off krocken get (17). der mit vier fiessen geet (68). *Quadrupl-ex, -us hd. vier-veldick, -faldick (19, 132), -faltig (noa &c), -vack (9). vir-fellig (5b), -feldick (3). nd. ver= uoldiek. -plus vier-falt (noa), -ualt(132). fir (5b;. Quadrupl-icare v. -are. Quadruplieator woickener die vyr- veldick woicker neempt; cropel mit tween kruekeu (147). *Quadruplieitas vier veld- (20), ver- uold- (11) -icheit. Quadruplieiter vier weldick (sic 20). *Quadrus v. Campester. Quadrus hd. vier-dig (1), -eckicht, -eckeckt, -eckuckt, -ecket (21), -egget (6), -cantiek (132). nd. ver-egick, -ordick. eyn quader (17). Quadruuium v. Quadriuium. Quadruus v. Quadrimatus. *Qua-gagina, -gania, -gata, -lia, -lea v. Quiseula. *Qualare v. Quadrillare. Quale-, qualil- (Gì. m. ) -atoriura waektelbein (75). Qualibet hd. eyn yg-, ieck- (67), iegk- (134), -lick. wo du wilt (Kia.). Qualil- v. Quale-atorium. *Qualis v. Qualus. Qualis hd. weleker ; w.-, wecker-, waser- (Kia.) -lei; wellicker (6), wolcher- (65) -lai; wel (18); eyn sulcker ley (5b) ; also lick (20) ; wielick (Das.) ; wie- (19), wi- (12) -dan; wie ge-tan, -ton (68), -dan (20), -dayn (133), -stalt (no); wo= ker (10) ; was ist der die o. disser (75). nd. welker, wuegedan (11), woedanick (132). Qualis-cumque, -libet wie das (no), woedanick dat (132), weleker der (68) sy. *Qualismodi hd. welckerley, w. mozse (4), w. mosse (3), wilger ley (17), weli= cker lay (1). nd. welker lege. Qualitas hd. welckerlei; wie-lickeit (15, 76, 110), -ligkeit (Das.), -getanbait (1), -tauichait (2), -tenikeit (3 Mrg.); wedaniek- (5), wytani- (4), wodani-, wedeme- (18), widig- (21) -keit; eyn QUA -wetho- adder wodo-nickeit (5b) ; soge- tanheit (8, 9, 15), -tonikeit (62); getani= kait (761, wesen (t) gedanheit (l) gestalt (20), gelegenheit (62), der- t siner-laikait (65), also getayn (19). nd. gedaen-te (132), -t (11); wudanicheyt (23). Qualite-r, -rcunque hd. wie, t wo (no), l woe (132); wy, also wey° (21). wie das t wie das sie; wie doch (75). Qualiter wie-gedaen (20), -doch t welcher maß (75). wilgerley (IT), wu (23). in was gestalt (65). Qualitercunque wilgerlei wise (17). wie doch (68), das t das sie (75). etlicher mali (65). wy (4). wy (l'i) wu (23). Qua-lus, -Uus (88), l -sillus l -sillum (110 &c), t -Xillum (68, 74, 75, 93), l -xillus (11, 19, 75), t -lis (76), -drillus (74, 75d, 76), -drillum (74) (i. col-atus t -ophinus; vas vimineum 88, dolium 75. cf. sealum) krantz in der wynpressjper quod colatur vinum &c.; korb zu dem wyn; krutsyge; putten (75). eyn korp da man milch o. most, must (noa) durch syhet (no dm.), hd. curbli (93), wyne- (19), win-, weyn- (9, 134), wane- (17), seig- (ii4, 126, Das.), syg- (128), seyh- (74), brod- (114) -korp, -korb (als in der trotten 126, Das.) , -korff (20). nd. wijn= caer-p i -ff (11). hd. syhe, s.- I schere- duch (10), ein hop seye (4), hoppf (sic 49); hoppen-seige (iu), -sey (9), -seich (3), -sepe (17). seyhe, hoff-, preß-, kleine- s. (74). hor sep t butte (9). har siep 0. botte (8). putten (75). seichnapff (91). seehteii (128). seygzein (64). sechtzeinna (93). zeinen l baren (126). seig-b. (Das.). kaß bar (6). keßker (76). zaune t seiche (Kia.). spillen- (ne, Das., Kia.), spindel- korb (114 &c), -truhle (123),-trucken (126), ni. -korf, naeymandeken(ii6). huner-korb (126), -nest (114). kaß bar (6). kalck- gelten (114), -kubel (kì.). hurt (88). tru= sensack (Fr.). ags. mand (94, 136). Quam acc. wilche (17). wene (75). conj. hd. nd. wanne (7, 23), dan. hd. wan, wein (6), dann. *Quam-, quan- (4) -cito wye(5), wu (23) drade. hd. wye-balde, -bald, -schier, -schire (18). wy zcu hant (4). weye bai (21). woe baste (132). *Quamd- v. Quant-isper. Quamdiu hd. wye-, nd. wu-, woe- (132) -lange, hd. -lang. Quamlibet allein (9. cf. sq.). eyn yeklycher (19). gigelicke (11). *Quamlicet (cf. prc, -uis) alleyne (17). Quamobrem hd. durcb, dorch, von (76) welcbs dings wegen l willen ; dorch weches dinges willen (18); durch willi= ges dings (5b), weleichs wegen (1). nd. dorch welkes dynges wegene ; waerom (11) ; wairomme • 132). hd. war-vmb, -imme (13). darumb (20, 4, 69). *Quampluries hd. wye-, nd. wu-dicke. woe dickwil (132). wye-deck (18) -dig (21), -vii (no), -offte (i). *Quamquam v. Quiscula. Quamquam hd. waz-, was-, von- (18) -dan ; waß den (6). nd. wat-danne, -deme (22). wy wol (9). iodoege (13). *Quam-que v. -uis. *Quam- v. Quoniam-quidem. QUA Quamuis, l quam-, quan-que (110 &c.) hd. nd. alleyne. hd. wye-wol, -doch, -dan, waz-, was-dan. nd. wu wol, wartan (11), woe wael off ist also (132). *Quan- v. Quam-eito. *Quancunque (st. quandoeumque ?) wenn (4). Quando (gew. qn.) hd. wan, wen (6), wenn (76). hd. hd. wann-e, -ee (19), -een (132), -eer (11). wenne (23). die weil t seitemal (Das.). Quandocunque wan acker-s (5), -st (17 &.o.), ocker-s (22), -st (7). wanne eekers (23). ogk erst (sic 21). wan ee t wanner (19). so (132), zo (11) wanneer. wein zu mail (6). wen (76). wye dick (17). zu welcher zyt es sy (110). gott geb zu w. zeyt (Das.). *Quando ponitur vnderscheyd l czeyt (9). Quandoque hd. vnder-wilen, -wyl (76), -stvnden (21, 4). nd. onderwilen (11), vderwile (sic 23). etwan (20). Quandoquidem hd. vnder-, by- (11, 20) -wilen, -weile (4). hd. icht alzo (18), also- wan, als wan (5). md.ichtes-, echters- (23) -wanne. etwan (5b). sin- (kì.), sei- (126, Das.) -temal. * Quante hd. wye vii. Quantillus wie kleinlich (110), lutzel o. klein (68). woe luttelich (132). Quant-, quamd- (67, 133) -isper (i. quantum) hd. wie vii, viel, fel, dick (6), groß, groyß (132). wenn-annderst, -ock= erst (74). nd. wu vele; wie v. t grò eli (132); hoe voele (11). Quantitas grosse (Das.). groß (1). eyn gr. (8). gr. 0 lenge eynft ding.-'B (17), die gr. t grofie, klain, lenge, vii (65). hd. grolì-, grossi, gróiòi- (134), groyßi- (133) -keit; großheit, groyÒeid (19). tail- (76), teyl- (63), deyl- (7, 15), dal- (6) -samkeit an, ayn (6), in (76) ym selb-er, -s (15). etwaßhait (6). nd. grot-heyt, -icheit, -inge (22). *Qu. continua des dinges grofi t michelheit (9), große l modelkeit (sic 15). deß dings groessi l miltikait (sic 76). der dinge groiß l mittelkeit (sic 7 sim.). eyn dinges groß (8). Qu. discreta der ding mengi l zal (76), meng ader zail (7 sim.), zall i fili ader mengi (6). des dinges menig i czal t vnderscheyd (9). Qu. mobilis, molis (sic 63) gressin (76). deil-, teyl- (63) -samkeit liplicher gréssin (63), 1. große (15), an 1. groiß (7). Qu. virtutis deil-, seil- (sic 63) -sam= keit geistlicher große (15), krefftlicher grossin (63). *Quanto-cieius,-citius, -titius (nob), -eius, -tius, -cis hd. bald (65), wie b. (75), also b. 0. schier (110); wie sch.; also sch., schere (21), scher (5), schier= est, schyrest (70), beldest (134), lange (17); alzo schir (18); aller baldest (t) harte schieren (20); vii schire (100); alczu hant (13); horscor (Gf. 6, 848); ere got snel (17. cf. got geb sim.?); wye gerynge (19 sim.). nd. alzo schere, eher (22); wue drade (11). *Quantotiens wie dick vnd wie offt (75). Quantulus wie großlechtig (Das.). QUA 477 Quantuluseunque gott geb wie klein (126). Quantum teil- (62), deil (15) -sam. Quantu-m, -mcunque hd. wye-vil, -wol (18). Quantu-m, -s hd. wie groß sim. Quantumcunque hd. wye-vil (7), -vii vmbe sim. ; van ockers (ecbers ? sic 5b). nd. wu vele vmmer (23). Quantum -eunque, -libet hd. wie- vil, -mancherhande (20). wie groß das sie (75). *Quantumpar wye glich (17). * Quant-umper, t -um (3), -isper hd. wye- viel, -vii, -fel; alle zijt (5b). Quantus hd. wye-groz, -groß, -gros (1), -vii sim., -wol (18). nd. wu-vele, -velie (22), -grot; wu- l hoe-groet (11). Quantuscunque gott geb wie groß 0. vii (Dasj. hoe groet (11). Quantuslibet wigros (100). wyedan wyse (19). wuedane wijs (11). wiegeda= renwijß (sic 20). Quapropter hd. dar-, war-vmb, sim. ; dar-vmbe (3), -ymme (13). nd. dar vmme, waer om (11). *Quappula (piscis) hd. nd. quappe (Mss. mog.). *Quaqu-adra, -aria, -ila, -ilia v. Quiscula. *Quaquierare i. vehemens haistich, balstuyrich &c. (147). *Quar (st. quercula) minor gaman= der (95). *Quarcara v. Quiscula. *Quarctum (aus coaetum x quark) chese (Sum.). Quare hd. war- , wor- (3) -vmb. nd. war vmme. *Quar-equarquara, -qua v. Quiscula. Quarta quarte (20). qwart, en mait (147). ein vier-tel t -ling (Kla.). *Quartadeci-mus, -us v. Quartus= decimus. Quartale hd. eyn vier-teil, -tail, -deil (20), -tei, vir-, fer- (21) -tei. eyn vierden teil (no), deel (132). nd. eyn ver-, veren- (22b) -del. Quartallum schosßel korp (19). scot= telkoerf (11). doden vat , doitkist (147). Quartallus (i. cophinus 20) vieer (19. cf. quatuor). vier (11). Aus quatuor X fìerte feretrum (Kil.) ì *Quartana, eartuna carthaunen, ein groß geschutz (Hen.). Quartana eyn sucht wan eyr ober fier dage fruß ader febris hat (17). der vierteg-ic ritte (93), -ig ritt (76), -elich ritten (7). vierdige r... (ritt? 20). vier= teglich fiber ( 75 ). das viertagig fieber (68), kaltwe (110). die kalde van den vierden daghe (132). ein vier-tagliche (134), -degeli eh (113 sim.) sucht. daz fryesin (18). vier dege- (5), fieredeyge- (21) -lich fresen. fyr tagelich frysßen (5b). verdelieh vrezen (23). wiedage (11). weedage deß vyerden dages (19). Quartare quartieren, vyrdelen (147) Quartarium vierteil (75). Quartarius ain echterlin (91). Quartus hd. nd. der, die (11) vierde, hd. fierde, firde (17). Quartus-, quatuor- (18, 20) -deci= mus, gew. quartadeci-us, -mus (23) hd. 478 QUA der vierze-nde, -hest (7), fyertzhehen- dest (19), fircze-hende (17), -nde (18), ferczende (21), wierzehende (20). nd. de vertende. *Qua-seum, -xum, -squum (i. clamor ranae gì. m.) vorschen roip (147). Quasi (i. pene 5b) hd. glicher, glier (13) wise sim. nd. liber (si. liker!) wis (22, 23). ffillich (t) ffelen nich (5b). Quasillu-m, -s v. Qualus. *Quasquil-a, -la v. Quiseula. Quasquum v. Quaseum. Quassans schuttende (20). Quass-are, l -itare (147) hd. nd. schudden. hd. schutten, ze-sch. (1) ; scho- tin, -ten, -den (5b, 17); schit-ten (67), -en (76); schlitten (7), erschùtten eins erschuttens (125), suddeln (21), schriden (i. gradi 5b. X passare), swyngen, slaen (20), brechen noli (17). morkeln, quat= teren, quettern, zu-qu. I -drucken (74). nd. quateren t to-qu. (22b). qwettzen, mordelen (147). morsen l zudrucken (77). zwingen (64). *Quass-arium v. -orium. Quass-atio, -io, -us (126) (cf. quacio) hd. schut-, schutt-, schott- (8), schot- (18), schit- (76), schudd- (20, 133), sudd- (21), schod- (5), erschutt- (126), knist-, var. knisch-, i schlag- i vmbtrib- (65) -ung. nd. schuddinge (11, 132). *Quassator schuddender (20). *Quassim schuddelyeh (19). *Quassio v. Quassatio. *Quassiri schudden (11). *Quass-itare v. -are. *Quasso-, quassa-rium (cf. quaxil= lum) swinge-, swing- (66, 70), schwing- (69, 110, 134) -rode (20, 66, 133), -roede (132), -rude (69, 133), -ruott (noa), -rut (nob), -rube (sic 70), -rub (134). bluwel (110, 132). bluel (20). eyn slayck hollcz t etwayß (19). slachholt t en slage (23). Quassus (ptc; sbst. v. quassatio) ge-schutt (68), -schut (134, 151), -schuttet (nob), -schudet (132), -sucht (sic 67, 152), nd. -schwungen, -suongen (152), -swon^ gen (133). tzu-schud t -slagen (19). er= shuttet (noa). *Quassus (cf. quasillus) zenne (104), *Quastula v. Quiseula. Quat-enns, -inus vff das (110). vp dat (132). gieich also t zu glicher wyi5 (76). Quater hd. vier-, vir- (3), fir- (18) -male (75), -mole, -mal (69, 134), -mail (6), -mail (7), -werff, -werbe (19, 67, 133), -b't (-vert?) t -ley (17), -ber (21), -wert (18), -fach (3, 4). nd. ver-, vier- (11) -warff (11, 22), -worff (23). Quater- v. Quatuor-decies. Quatere hd. nd. schudden. nd. ap= pel sch., schuden (22). hd. schutte-n, -In, -len (110), -llen (nob) vt poma; rutteln 0. schiitten die opffel (75)_; schotin (18), schu- (12), schud-, schi- (13), sud- (21), scho-den; schittcn (76), er-schfitten l -wcgen (126), regen l brechen (8, 9), swyngen; zurknuschen, var. zerknisten (65). *Quatern-a, -itas hd. vier-, vir-, feyr- (21), irr- (-na sic 6) -unge. nd. veringe. -na (cf. -nus) quater-ne (132), -n (68, ho), virualtikait (-itas 1). QUE Quaternare vier-uachtig (75b), -nach= tig (sic 75a) machen, sin o. werden. Quaternarius hd. vier-zale, -zal, -zalig (110), -czeldig (21). nd. ver tal; dat vierde getzail (132). Quatern-io, -eo (5b) hd. der selb vier gewalt hot (93), vber i eyn herre vber vier ritter sim., vier r. herr (1). nd. ridder (11), eyn ber ouer uer r. Quatem-itas v. -a. Quaternus adj. s. (Vili folia ligata, adite blader 22b) vir echt (5b). vier- zelig (75), -ig (1). hd. nd. quaterne sim. Quatiens schuddende (23). Quatinus v. Quatenus. *Quat- v. Quad.-rid.uus. *Quatrio v. Planis. Qua-, quat-tuor hd. vier, fier, l fyeer (19), viery (68). nd. ver. qwatter (Ì47). Quatuor-, quater-decies hd. vier- zehen, -zeen mal (76), -mail (7), werbe; firczig w. (17), ferezenbe (-ber? 21), zu fierzehen mallen (6). nd. verteyne worue. Quatuordecim hd. vierze-hen, -hene (76), -en (5). nd. verteyne. Quatuor- v. Quartus-deeimus. Quatuordenus hd. vier-zehentig (6), -zendich (5), -zigest (110 sim.); fircen= digk (19), ferczendicht (21). nd. ver- teynich, -tendich (22). Quatuortempora hd. dye fronfast (17, 110), fyer fr. (21), vier fronfasten, fier fast (18), vier zijt (7), v. quattpe (-tempere 5); wiche ffaste (5b). nd. vrovaste, vroenvast (147); quatertempe- re (22f), -r (23, 132, 147). Quaxare v. Coaxare. *Quaxillum (cf. qualus, quassorium) wesch-bluel (75), -plewl (74). *Quaxillus v. Qualus. *Quaxum v. Quaseum. Que we- (7), wi- (17) -lche. *Que ee...ze hauo (? 98). Queque etlich alle (17). Quem wene (75). Quemadmodum hd. gleicher-weyse (3), -weyß; zu glicher wy!3 (76); glieli-, gleych-alsoj also viel (7). glich- (18), nd. ghelich-alzo. *Quentinus (cf. quintinus) quentijn, en vyrdel loits (147). *Quenua (cf. quinqueneruia ? ) rip= wort (47). *Queo es (23), eui (76) (i. quietus sum) reuwich wesen (23). Queo is, quire hd. nd. mogen, mu= gen (9); ich mach, hd. mag, mage (133), mack (17). Quer-eetum, -eentum (4), -quetum (91) eihahi (Gf.). eygicht (4). aichen- (75b), aicher- (75b) -forst. aichwald (91). Quer-ceus, -eius, -cinus, -euus, selten -nus, -neus (9) hd. eych-eyn (9), -in, -en. nd. ek-ich (22), -enich (23); eyk- en (11), -elich (132). Quere-inus t -us eychel (68). Quereula (kì, Fr.), qu. major (£mi= nor v. chamaedrys) ganiander-bloem (85), -leinkraut (Ki. ). ruben- (kì., Fr. ), raben- (Fr.), knoten- (Kib.) -kraut. klein ba- (Kib. ), bar- (Kia.) -thengel. gunde runge (17). loge (12). loye (10). QUE Quer-eus, t -uus (aus -nus 76) hd. eyeh, aich, eyche (12). eych-, eychen-, aichel- (111) -baum. nd. ek, eck, eyken (11), eeckboem (85). rei6, vlg. eichen holtz (75. cf. galla, aich-reis Fr. 2, 206b). hertiu t hartira eih; fereha sim. (Gf. 1, 127). Quer-ela, -ula, -imonia hd. nd. clag-e, -unge (19). frage (7). klag; tosung des haubtz (74). clage vor dem rechten 0. vor den obersten (-eia 75). Querere bidden (5, 23). bitten (6). beten (9). bethin (18). bie-ten (:7), -den (8). beyden (21). hd. fra-, fro- (9), fre- (71), sye- (13) -gen ; su-, sie- (10) -chen. nd. zoken, sueken (11). Queri hd. weynen, wenen (21), kla= gen, noch folgen (17). prs. hd. nd. ich clag-e, -en (7), clag 0. wain (134), weyn (18), weyn-e (22), -en (7), wene (23). Querimonia v. Querela. Querimoniari klagen (20). *Querimoniatio clagunge (20). *Querimoniator cleger (20). Queritare a queso ernstlich bitten (110 sim.). a quero ernst- (110), ernsch- (68) -lich fragen 0. suchen. *Quserito fraglich (126). Quernum eich-ìn (Gf.), -elen (7). Quernus (cf. querc-us, -eus) eich (9, 127). Querquedula trófil-, mur-, sor-ent (126). Qu.erq.\iera,i.febrisactita(Br.).sch'dripe febris (147). Querquetum v. Quereetum. * Querula v. Querela. Querulans klagende (20). Querulari hd. nd. clagen. trauren (64). prs. hd. ich klag-e, gew. -en. *Querulator kla- (9), eie- (20), fre- (17) -ger. Querule clegelich (20). Querulosus hd. elag-ende (20), -haff= tig (75, 110), -bar mensch (6); klegelieh (20); eyn kl., eleygig (17) mensch. kley= gelych (19). eyn kl. (19), clegelich (23), clagich t splepich (22. -s^. cleppich) mensehe. Querul-us, t -osus clag-er ( 75, 76 ), hd. -ig, -ich (23), -icht (5), -ber (74), -hafftig (110). hd. cleg-er (8), -ig; kley= ger (21); keff- (5), cleff-, claff- (6), klaff- o. klag- (131) -ig. nd. clep-ich, -pick. *Queruus v. Quercus. Quesitare nerrisch bitten (133). Quesitio suchunge (20). Quesitus hd. gesucht. nd. gesocht (11). Queso hd. ich bidde; nd. ich, ick (22) b. hilghe dynck t beger l frage. ich bit (21). mit begerungen byten (9), bieden (8). Questa (i. exa- t colle-ctio 76) ge= scho-6 (8), -s (9). beschattinge (23). stewr, sampnung (74). *Questi-narius, -osus klag-echtig (5), -achtig (6). Questio hd. nd. clage ; vrag-e, -unge (19), -inge. hd. klag, clagunge, frag, vrog, (9). Qu. iniqua vngerecht gut t der bettel et quidquid lucratur mit dem stridi ysen (65), streich eisen (67 Mrg.). *Questiona-mus i. consodalis t socius; -rius i. tortor (76). QUI Questionari frage dun (8). froge tun (9). sach handeln (65). Quest-ionarius, -orius t -uarius (12) (cf. sq.) hd. Ida-, kley- t frey- (21), fre- (8, 17), vro- i twin- (9), wi- (17), hd. nd. eie-, vra-ger. hd. sucher. nd. zoker. i bidder; stockmeyster ; eyn stacionarius (17). stira stesser (12, 17). Questi-osus, l -onarius (3, no &c.) (t -narius q. v.) klag-it (21), -ehafftig (18), -hafftig (68), -echtich (22), -samer (no), clegelich (7). clach-ich (132), -echtich (23). cleffi-gk (4), -chs (3). Quest-or, -os (67 Mrg.) (i. pariseus 74) hd. fra-, kla-, kle- (20)-ger. geschoße (1/). sainpner; nuehsucher seins leibs; klagrichter (74). richter vbers malefitz l reichsvogt (126). haischer; samler der botschafft (65). ein helscher (sic) semler ■ver (st. der) botschaff (67 Mrg.). gunner (93). rendtmeyster (m).gewinsucher (75). *Quest-orius v. -ionarius. 'Questrosus klylich dage ader stat (17). *Questrum ge-wyne (19), -win (11). Questuarius (cf. -ionarius) sa-, var. se-mler; bitter; gewin sucher; sin ganez predig gett vff gewin (65). der do prediget vmb zitliß guts willen (67 Mrg.). Questuosus (i. querulus gì. m. X questiosus) einer der gut narung hat (110). voi nerung (68, 132). ver- (st. ner-) t win-hafftich (19). nerachtich (11). hd. gewerb- (Kia.), klag-kafftig. gewinn-ig i -haft (Das.). winhefftig (20). Questus (x quaestus) hd. nd. klage, vrage, gewin. g. vß gittigkait (65), aus geitigkait (67 Mrg.). horen wyn (23). guen t gniz (100). gnys (9). genoß (17 &c). gesvech (20). czinse (17). klag- (19), nar- i frag- (no) -unge, neringe (132). *Quetus v. Quietus. Qui hd. wer, were (17), war, wie die (1). nd. we. relat. wel-cher (no), -che (123), -cb (68). que-, qui- (132) -sitiuum wie (68, 110, 132). infinitum so- (68, 110), soe- (132) -wie. Quia, bissw. qua (cf. quinquidem) hd. war-, dar-vinb. nd. var- (23), dar- vmme; want. wanne (20). wan (19). das (65). *Quianus (i. color 23, 76, circulus 11 in vrina, se. rubeus et talis significat infirrnitatem continue febris 76) eyn arste (23).quianos i. vena terrae l euperosum (124). Versch. voti, quinos grece i. scenum ì lutum lat. vnde inquino (76). qui= gneum i. àlbum (139). *Quiatio zenitu (Sum. vi). *Quibarus (cf. zinciber species qui= pari Br.) yngeber (75). Qui-, quis-eunque hd. eyn ig-, ic- (5), iet- (6) -licher ; sower, welcher(quic. 76). nd. eyn yelick (22), suweliker (23) ; wede (22^). ;' Quid, quit (19) waz (5). waß (17). was (6). wayß (19). wat (23). wad (22*). *Quidagi-a, -um (gì. m.) (st. gu.) gelaitgelt (74). Quidam hd. et-, etst- (19), eyn ich- (21), eyn sunder- (65) -lieber. eyner (20). ve- (132), y- (no) -mant. nd. et- (23), ìc- (22) -liker. *Quidam (x quidem) virware (8). QUI Quidditas v. Quittitas. Quidem hd. ab-ir, -er; wol t trewn (74); eß rnuß also sin t eß ist ye a. (65). war- (110), wair- (132), gewisi- (9 Anh.) -lidi. nd. auer, ouer (22), wente. *Quidiu, nisi,n.-quid neur, n.-das (74). *Quidnam wer waß (17). so was i wer oder was (9). Quidni warvmbe nicht (17). Quidquam nust nicht; quitquam nichtes nicht (9). Quidque was (4). Quid-, quie-quid, quit quit (76) hd. waz waz sim., waß was (6), sowaß nicht niebt (17). alles das (75). nd. wat wat. Quie-re, -seere (cf. queo) hd. nd. ru-, rou- (23), ra- (22*), ru- (67), hd. ro-wen. hd. rugen (nob), ruben (1), rwen (9, 66, 70), ruen (6, 75), ruen (17), roen (21). ra- (20, 22*, 75), ro- (11), re- (19), ru- (-ere 132) -sten. Quies hd. nd. ru-, rou- (12, 23) , ro- (18), ra- (22*) -we; raste (20, 22*, no, 132), ro-ste (11); rwe (66), rw (9), rue (17), rudi (6),_roge (13), roe (21), ruge t stillung i friedelichkait (65) , rast 0. ì-ug (no*), ruw (noa). Quiescens rugende (20). *Quieseentia raste l ruge (20). Quieseere beginnen tzo rasten (132). ruewig sein 0. werden (i. re-qu. ì quie= tari 75). Quietare ruwich (5, 22), ruig (17), rouwich (23), rowigk (21), rue (75), rwe (5*), rowe (18), ruge (7), quit o. ledig (110), gerast (132) machen, niaken. Quietatio rastunge (20). Quietudo gerusamkeit o. gemaci! (8, 9). Quietus l quetus (76) hd. ruwe-, ruow-, rug- (5*, 7), geruwe-, reste- (20), nd. rouwe-lich. rowe-lich (18), -lick (22). ruo- (76), ru- (8), geni- (9), gerub- (2) -sam. ge-ruwig (65, 134), -rogig (20), -rast (132). ruew- (75*), ruw- (75a), riew- (64°), ra- (6), ruh- (126), led- (110) -ig. rowych (12). styl (110, 132). quit (110). *Quigneum v. Quianus. *Quili-as, -us v. Palleus. Quilib-et, -us (7) hd. (eyn) ic-, ick-, ieck- (7), iet- (6, 76, Das.), ietz- (75), icz- (3, 4) -licher, eyn ichelichers (21); got gab welcher (Das.). nd. ic-, it-liker, iewelt. *Quilina (i. fui- i eoqu- 75, eocqu- 76 -ina) kuchen (75). *Quilius v. Palleus. *Qui- v. Fa-midieus. Quin en sy (68). neur 0. icht (74). *Quinaneia (aus xuvay^vj, squ. gì. m.) e elesuht (127). Quinarius hd. funf-, fonf- (17) -zal, -zail, -zalich (5), -zelich (17, 75); funfft zall (6), fuinfzal (76). nd. tal van viuen, de vifte tal, viiftalich. *Quineeius (aus quineunx?) daz ffunffte teyl (5*). Quin-, qui- (76) -euns, -quus (1) funfiteil des gewichtz (76). fonf vnez (?) ader daß fonfte deyle eyner vnez (17). funft tail der vntzen (1). *Quincussis zehen scherp(8). Vscherff (9). Quindeeies funffzehen werff (20). QUI 479 Quindeeim hd. funff-, funfft- (6), fonf- (17) -zehen, -en (18). nd. viffteyne. *Quinde-eimus, -nus hd. funffze-hen (-nus 8), -nder (-nus 9), -nnich (5) ; der funff-zehendest(68, 110), -czechnest (134), -zehenst (75), -zehenste (133), -zehest, -zehende, -zende.-czeydest (20), -tzienste (132), fonfzehende (17), finf zechenste (67). nd. viffteynich (-cimus 23), de viff= teynde. *Quindeeuplus funff- veldich (20), -czenwerbe (19). Quindena hd. funffzehen (7); f. tag, tage, dage, nacht. fonfczehende l fìrczen (17), vierczen (20), vunfftzie (132), viiF= teyne (23), verteen (11) nacht. mandel (22*). *Quindenarius (qui XIV militibus praeest GÌ. m.) hd. funffzehen zal sim., fonfczehende czale (17). nd. viffteyn tal. *Quindenis XV jar als (9). Quinde-nus v. -eimus. Quineeiam hd. auch, ì oech (20). meir off oeck (132J. Quingent-a, -i hd. funff-, fonf- (17), funffezen- (18), nd. vif-hundert. vijff hon= dert (11). fien hiingert (49). *Quingente-nus, selten -simus hd. funff hunder-ste, -deste (5); f.-hundert (21), fonf hondertz (17). nd. vifhunderste. *Quingentesies hd. funff nd. vif hundert-mail (7), hd. -werbe , -berp (21), -fert (75), nd. -worue. *Quin- v. Em-icedo. Quin-imo, -immo, -ymo, -ymmo (i. ymo3)Ad. vnd auch, furwar (3), v'ware (9 Anh.), vorwar (9), ober eyn (17), vber (? vi) eyn (9), meer (110), aber mer, var. a. mee (65), aber (8), iaymmer (13), bylch (19). meer veel bees (132). ouer-en t -eyn (23). ia vmmers (22, 23). villic (11). *Quin-io, -o (64c) sunt V puncti in tassere 3, 4) hd. funff, fonff (17) augen uff dem, off eym (17) worffel; zin-co t -go (Gf.), -ggo (93), -cke (3, 4), -ck (64, 75), zyngg (64°) vff dem wuiffel (75). *Quinmiro waß wonders (19). wat wonder (11). *Quino v. Quinio. *Quinoelosa v. Cynoglosa. *Quinos v. Quianus. Quinquagenarius hd. funffzig iar alt (75), f. i fuuffzigeste zal, fonfczig czale t eyn ritter ober f. (17). nd. de vifftegeste tal. QuinquagesiesM.funfczig-male,-mal t -fert (75), -werbe. nd. vifftech warue sim. Quingagesimus hd. der funffzig- iste sim. , -ost (6) , -estyck (19) ; font czehende (17). nd. vifftegeste, die vijf= tichste (11). Quinquaginta hd. funffz-ig, -ig zaìe (18), -yck, -ick. -igk, -ich (5). nd. vifft- ich, -ech. *Quinquari-a, -eia v. Quiseula. *Quinquarius (moneta gì. m.) vunf czig jar alt l furste vber vunfczig ritter (9). Quinque hd. fun-ffe(19), -ff, -fft (6); fumph (4), fonf (17), vonve (20). nd. viue. Quinque-folium, -fila (94a) (i. pen= taphilon Br.) finf- (Gf.), funf- (Fr.), 480 QUI sibin- (Sum. vi) -blat. funffingerkraut l tormentili (Ki.). kerwella (87). ags. hraeb= nes- l hraefnaes- (136) -foot (94); hrsef= nes-fot (94a). *Quinquegecuplare vyftichveldich maken (147). Quinque-, quinqui- (93), -neruia, -neruium (i. plantaganum, lanceola 74), -nerbia (94a) wegrich (93). kleyn tv. (74). spitz w. (143). ags. leeiuuyrt (94, 136), ribbe (94a). ni. honts-r. (116). Quinquenn-is , -alis, -alium hd. funff jar, von f. jaren (20) , f. jar alt ; f.-jarig, -jerig. nd. viff iarich, vijf iarhaelt (11). Quinquennium (i. lustrum 75) hd. funff jar-czit, -gezijt sim., -lang ein zeit (75). nd. viff-iartit (23), -yortich (sic 22). Quinquepartitus vifterhande (85b). *Quinquepeta (x TCEViaTCSié^) fiinff= blat (143). Quinquessis v. Quintessis. *Quin-, qui-quidem, (i. qui-a, -ppe) hd. aber, dar vmbe (17). nd. auer, ouer (22). Quinquies hd. funff-mal,-mail,-werbe, -fert (75) ; zu f. malen (110), mallen (6). nd. viff worue sim. *Quinquigecuplus vyftichveldich (147). *Quin- v. Quis-quilia. *Quinqui- v. Quinque-neruia. *Quinquus (-qui; cf. quincuns) V talich (23). Quinta qwynt in den sanghe (147). Quintale hd. funff- (6, 75), daz f.- (7) -teyl ; daz funffte, nd. dat viffte deyl, hd. teyl. eyn fonf deyle (17). Quint-ana, -ina dei* straiten breyt- heit so vele dayr ein waglien veert(147). *Quintenus (x quindenus) hd. der funff-zende sim., -zigest (21). nd. de viff- tene (23), -teynde (22). Quintern-a, -e (82) hd.nd. qui-nterne, hd. -ntern, -tern (67), -ntren (70). Iute (23, 82). trumpe (22b, 74, 77). *Quintern-are v. -izare. *Quinternarius ffunff czal (5b). *Quinternatim van quinternen tot qu. (147). Quinternio ein zal von funffen (110). getzail van vunffuen (132). *Quinternista (i. lutinista 74) hd. nd. quintemer. trump-ter (77) , -per l lauten slaher (74). *Quinternitas ffunffuiig (5b). Quintern- izare, gew. -isare, -are (74, 147) quintern (21). qu. machen (17). vff der qu. slahen (7). lauten-sl. (74). quint-ernen (23), hd. -ernern sim. , -er= nieren (68, 110), -erneren (67), -ernisie- ren (6), -izern (22), -ieren (2), -eren (1), -ernen maken -are, op qu. spelen -izare (147). trumpen (74). Quinternu-s, l -lus t -neulus (147), ì quintinus (1) funf-fick (5b), -tig (1). quinter-rie l teyn blede (22b), -n l tyen boickblader to hoip gebunden (147). zehen plad zusaineri gepunden (75;. *Quint- (no), quinqu- (68 &c.) -essis funff pfennig werdt (no). *Quintilie, quisquilie, strigmen= tum &e. schafsel van enigben dyngh (147). (7 QUI Quintilis (i. Julius) der haìimont Quint-ina v. -ana. * Quintinus (cf. quentinus, quinter= nus) funfte deil (8). quentin (5b). quint- ein (2), -ett (1), -in (22b). viffticli (23). vividi (22). •'•Quintum (cf. duinum &e.) czwy= rent (9). Quintuplex funfecht (8). V vacb(9). funfffeldig (1). Quintus funff zale (18). Quin-tus, -us hd. der, de funffte, fonft (17), funff (21). nd. de viffte, die vijfte (11). Qui- (Br.), quip-, quis- (7) -parum, quipparium (i. gingiber 11), quibarus (q. v.) (i. spartus Gf.; aus iTCTCSpn;) scaft-howe (101), -ho (Gf.). schaft ho (6). scathu (103). kost hohe (7). Quippe (i. quiquidem) hd. a-, ab- (7), ai- (6) -ber. nd. auer, ouer (22). sye= cher- (19), sicher- l gewyfJ- (no), g&= wisse- (132), seker- (11, 132) -lich, -lik (11). efi ist nit wunder (60). *Quique hd. wan, wanne, furwaar sim., v'waire (133), wer (17), eyn ig- (17), ic- (19) -licher. nd. wente. Qui- v. Quin-quidem. Quire v. Queo. *Quiri-cius v. -tus. Quirina (i. hasta 76, 129 Br.), hasta qu. (i. quiris 75) hd. nd. sper. vlg. lantze (75). Quirin-um, -ium (17) (cf. ius qui= rinum) roemsch (76), romische (8, 9) recht. romeß reycht (17). *Quirinus ein sper trager (noa), spe= ren treger (nob), speer dregher (132). Quiris (i. nouus miles , tir-o l -un- eulus 1, hasta, militia 75; cf. quirina) hd. ritter; eyn romscher (7), romsche (93), ain romiescher (76) ritter ; r.-schafft (75). nd. ridder. hd. roemer (ss), romer, (8, 9); sper, spere, sperre (i5i). speer (132 &c). schustier (9. cf. Fr. 2, 236b). pi. (-ites) ritter (71) edel roemer (110), ro= meynen (132). Quiri-, quirri- (Vgut.), quirui- (141) -tare vox verris (123, 141, Gì. m. ), ver= mium (76. cf. quiritus) oft kirren (Ki.). ■^Quiritare ritterwerck dryven (147). *Quiritari (i. miles fieri 76) ritter werden (8, 9). stechen, spern (74). Quirita - tus , -eus ( ? 9 ) i . vermis evocai emit vncem (76, st. cum emittit voeem?) ge-krischt (8), -kreyscheyt (9). Quiri-tes v. -s. *Quiri-tus, -eius (9) (i. vox vermium 76. cf. quiritare &e.) worm-stymme (9), -sty (8). '^Quiru- v. Quir-itare. Quis hd. wer. nd. we, wie (11, 132). Quis-eula, seltner-tula, -quila(66 &c, 121, gì. m.), -quilla(Gi,m.), -quilia (19&c), -pula (8), qua-eula (104), -seula (74), -stula (34, 64), -quilia (gì. m.), -squila (93, 120), -squilia t -quaria (gì. Trev.), -caria (121), -cara ( 117 ), -quadra l -quilia l -rqua (Gf.), -rcara (11), -re= quarquara (131b), -gania (8), -gagina (9), -gada (23), -mquam (100) , -lia (68, 74), -lea (75), quin-quaria (74, 75, 76), -aria (3), -quarieia (3, 4), guireula (q.v.) QUI waht-ala (m, i3ib, Gf.), -eia (120, 121, Gf.), -ila (117, Gf.). wathala (GÌ. Trev.). watile (104). hd. wach-tel,-la (87), -el(93). wal- (100), nd. wa-chtele. wac-thel (13), -tei (97). waychtel (19). watel (49). quatte-le (11), -1 (20). spirti (quisquila 121). *Quiseulus welcher (3). *Quiscu-mque, -nque hd. wel-, weli- (6), wil- (,-mque 17), jetzli- (75) -cher. nd. welker. so were (-nque 17). *Quis-libet, -uis, -quiam, -quam (eyn) ic- (i, 5), ig- (17), idi- (21), yeck- (7), iek- (4), iet- (6, 67), it- (4, 18) -licher, -leicher (4). nd. eyn juweliker. Quis-nam, oft i -piam, -putas (qq. v.) hd. welcher, wer (110). nd. welker. wie (68, 132). wer auer (20). so- (9), wer- (8) -wer. yemant (19). *Quis- v. Qui-parum. Quispiam (cf. -nani, quiuis) hd. welcher, ichtes w. (5); wilcher (17), i- (17), y- (110, 133), ye-(i32~), ie-(67)-inant. hd. yemand, einman (100), ymandis (9), eczlicher (9 Auh.), ain ietlicher (76), etwar (Das.), etwan einer (Kia.). nd. icn- ic-tes welker. wie (132). *Quis-pilia v. -quilia. •''Quis-pula v. -eula. *Quisput-as, -us ^1) (cf. quisnam) hd. welcher. nd. welker. wer-meinstu 75), -win t -winstu (17). wirdenkest du 20). Quisquam (cf. -libet) wel- t ickli- (7), etli- (134) -cher. isli- (sic 23), eyn is- (22) -hker, iemant (11). Quisque ik- i ick- t icz-leich (4). eyn iglicher (20). yegelicke (11). *Quisqui yemant (20). *Quisquiam (cf. -libet) welcher (18). *Quisquil-a, -ia v. Quiscula. Quisquil-ia (cf. prc), -ie, -le (74), t quintilie (147), quisp-, quinqu- (11) -ilia (cf. siliqua) chlia; spriu, sproih= che; sprochehe; gasopha; trestir (Gf.). helevve (104, Sum.). spru (100). spru-he (17), -w (19). sprev t feyel spen l seich (3). sprew ader feyl (4). feg-else (Stieier), -unge (65). veget (74). seg- (74), sege- spene (9, 65, 74), -mele (75). saechmeel; caf; draf of veechsel; quaet slosteren of bolster (107). saegemeel; caf; draff off veecksel; quaet bolster (132). kabe (19). kaff (20). segsel (97). schafsel (147). draf (quisqu.); pole (11). schode (11, 20). drespe (13 &c, crude 22b). dreber (21).tre-ber, -ster (74).slenterlinghe(106). clein t ein vnnutz ding das abgeet als von ysen (110). abschn-it t -ayt (74), -idung l vnsu- (65), vnsaw- (74) -berkeit. schel-ff, -et, -t (74), -czen l -feren, var. scholtzen (65). hinwiirfig gesteiid (Das.). auD-kereten (126, Das.), -kericht t -wasch (Kia.), -wuscheten (126). giesel (Kia.).gnist (V. a. 1618. metter, genist «.). heyloß l liederlichs volck(126). ge-mulle(8), -molle (9). grùsschen (7). ags. aehnian (94), aegrihan (136) cf. Goth. wtb. A. 12. *Quisquilia (xriscis) stint (125). *Quisquili-, t squill- ( 125 ) -ata vestis scharla-chen (125), -eh (91), -tin kleid, ni. -ken cleet (116). Cf. squal- ata i -etum id. (Gì. m.). Quisquilium eyn spayne (19). spaen (11). QUO Quisquis welcher (7). welker (23). eyn ic- (19), iet- (76) -licher. so wer (no), so wie (132). *Quisuis (oft i. quislibet) welcher (18). *Quit &e. v. Quid &c. Qui-, quit- (75) -tantia quit-antz (110), -anci (147), -tumb t -tung (75). quijtschel-tung (68), -dinghe t brief van quitancie (132). Qui-, quit- (75, 76) -tare (i. defal= care 75) hd. nd. quit, quijt (132), quid (23), -quiett (1), ha. quyt, ledig machen, maken, t schelden (132), oder eben (6). quied sagen (18). quitt-en (74), -iern; ledigen dei1 schuld halben ; wet macheti vnd fry ledig der sch. h. (75). lofi la= Ben (12). Quitatio, ac-qu. quijtscheldyng (147). *Quititana (herba) sonnenglantz (91). *Quitta-ntia, -re v. Quit-. *Quitt-, quit- (76), quidd- (kì.) -itas waß- (7), etwaß- (7, 76) -heit. Quitus hd. nd. quit, quid (22). hd. wett, ledig (76), lofi vnd ledig. Quiuis (i. quispiam 21) eyn ieg- (1), iet- (76), ickel- (21) -licher. eyn ju= weliker (22). je der nahest (126). welker (23). Quo hd. war; war-wilt (19), -hin (5); wahin (76); wo-hin, -hen (21), -bene (17); das (65). nd. waer (11), war-, wor- (22) -hen; welk-, wol- (22) -dat; welker- ì wudanne-wis. quo — eo wu — wu (85b). Quoad wie lange (17). *Quoad- ■ v. Quodam-modo. Quoadusque bis dar (20). zu diesse male (20 sim.). to dese mael (11). *Quoeie-ns, -s v. Quoties. Quoeunque war (17). war-hen (5, 22), -heyn (21). war eckers hen (23). hd. wohin. Quod waz icht (5), ich (7) als waz. watte ichtes wat (23). wanne i. wanne (22). hd. waß, was; welich-e (nob), -s (6); welch (18, 110a), w. daz (21), w. denn daz (7), welches (7), welich daz (5). welche t wat (132). conj. per tit- ulum, -ellum das (110). dat (132). Quodam-, quoad- (uoa), quo- (nob) -modo hd. wecher (7), et-, it-, etz- (3, 75, 133), etsch- (67), atz- (17), echte- (21) -licher wise, weyse, wiß, wis, weiße, maß (65, 75), mufi (17) ; zu etlicher wiß (6) ; etswaß (17). nel. ytliker (22), etleker (23), enich (132) wis, wijs t sijns (132). Quodlibet igliches (9). ein juwelick (85b). Quodlibetum buch (9). QUO Quominus wie (18). icht mynner (9 Anh.). etwas minder (no), wat tzo myn (132). Quomodo (quomo, quodo, quo 11, 4, 75. e/, quodammodo) hd. welcher, in w. (4), w.-ley (18), in w.-ley (3), in wilcher (17) wise sim. ; wie, wihe (17), wie dan (21), alß wi (3) ; welcher maß (75); was (68), in was (no) meynung. woe t in wat maniren (132). wie vii t in waß gestalt (65). wue dane wijs (11). *Quomodo - li.bet, i -eunque ( 75 ) (quódo-, quo- 68, 75; i. qualitereun= que 75) hd. welcher wijß (20) ; wyedan, welcherley, in w. (noi wise sim., wefi (69). in wat maniren (132). Quondam hd. et-, etz- (5) -wan; eins (62), vor zijten, wanne (20). nd. ichtes- w., ictes wenne (22). in vortzij= den olì' naemals (132). Quoniam (qm) hd. wanne (i) dar vmb; warvmb (68), dan w. (no), dan war es sach (65), seiten mal (Das.), want, war t wohin (20). nd. wante, wente (22), dar vmme. Quoniamquidem (i. quia, quoniam q. v. ; in 110, 132 zweimal, einmal = quando- 68, alph. quamquidem ) wie dodi (110). want soe danich wijß (132). Quoque hd. aber ; vnd auch. aiber vnd (6). aich (5b). nd. vnde auer. *Quo- v. Co-quina. Quoquomodo in welcher maß (65). Quorsum hd. wo wiltu hin, wo wil du heyn (18), wo-hin (70, 134), -hine (66), -hien uiob, 132), -bene (19, 133), -hin uß (6), -hin wert (9), -hene w. (17); wor hene (13), wa-hine (67), -hin (68, 69, 110a). nd. wor wultu hen. waer hin (11, 20). war- (20, 99), hin- (8) -wert. *Quosque v. Quousque. Quot hd. wye vii sim., woueel (19), wilcher (17). nd. wu-, woe- (132) -vele, -velie (22); hoe voel (11). Quotannis alle iar (no), iaer (132). *Quotanu-m, -s v. Cydonia. Quotempore hd. welcher, zu w. (21), zfi welicher (6), welche (5b, 133, 134), welch zijt sim. nd. welker tijd. Quo-, quot-tennis, -tennus hd. wye- vil jar, -vii iarig (1), -vii jerig (7, 76), -veyl iare (18), -vii iar alt (75) ; von wye fele garn (17); wy fil jarick (5b); wye alt. nd. wu vele iarieh, hoe aelt (11). *Quo-, quot-tidem {i. quot) hd. wye vii sim. nd. wu vele. Quotidi- v. Cottidi-. Quo-ties, -cies gew. quoe-, quot- iens hd. wye-, wo- (6, 13), nd. wu-dicke. hd. wye dig, wy offte (4), wo oft (6), wie oft (76). QUT 481 Quoties-, gew. quociens-cunque hd. also-, nd. alzo-dicke sim. , -decke (13). wie dig (17). wie menig mal (68, 110a), mail (nob). wie menich werff (132). *Quoti-, bissw. quotti-, quti- (152) -farie, -uarie, -narie (67, 133, 152) hd. wye mancher-, menger- (6) -ley. nd. wu ma-, men- (22) -nigher leye. *Quotifarius wie maniger lay (1). *Quo-, bissw. quot-tiformis hd. -wye mandi-, manig- (1), mennig-, menig-, mancherlei- (4, 67) -formig; wie man^ cherlei form, formirung (3), forme vnd gestalt (75); welcher forme (7). nd. wu manich formich. *Quotimodus wy manich (5b). *Quoti-narie v. -farie. *Quotinus &e. v. Cydonia. *Quoti- v. Quotu-plex, -plus. Quotquot hd. wye vii. nd. wu vele, als vii er ist (65). Quott- v. Quot-. *Quottulus wie menigfeltig (76). Quot vicibus l modis wie manig male (75). Quotu-, quottu-, quoti-plex, -plus hd. wye, wy manch-feldich sim., -falt (5b), -fordich (21); wie manig-faltig(no), -feldig (1), -ueltig (75). nd. wu manich voldich. Quo - , quot - tuplex wy mannich feldig (4). wy manchfeldieh (3). wie menig- (76), vii- (7) -feltig. wy vii vach (9). *Quotuplieiter wie manigfaltigli-chen (no), -eh (68). Quotu-, quoti- (5b) -plus hd. wie manig-faltig, -feltig (7). wo manich falt (5b). Quo-, quot-tus hd. wye vii ist der sim. nd. wu manich is der. wy mancher (5b). wie m. ist ir (67, 133). wie vii ma= niger (1). wye man-ger (20), -Chester (19). welcher in der zal (noa), zall (nob). hd. w., was (75) ist er, der (70, 75, 134) an der zal. hoe- (11), die wye- (132) -menichste. was orden- 0. schick-unse (75). Quotusquisque wie-dick t -offt (no sim.). Quouis wohin t wo wiltu hin (75). Quou-, quo- (133, oft alph.) -sque hd. wye-verre, -veri- (134), -ver, -fer, -lange; wo lang t werne (sic 13); biß dar (5b). nd. wente war wu ver (23); hoe lange (11). Quoxare (cf. quaxare) v. Coaxare. *Qutinarie v. Quotifarie. DlEFENBACH GlU.SSAHIUM. 61 R, RH RAB *Rabaculus rub-grafó, -kraut (74). *Rabe v. Karabe. *Rabellare (cf. reb.) wieder sin (8). wider seyn (9). *Rabendula (cf. angelica) ringel= plumen (75). Rab-idus, selner -ilus, -olus, -iosus hd. nd. ras-, hd.ros- t wiet- (uob), roß-, t wit- (noa), dob-, dab- (19), nd. dou- ende. nd. tob- i wut- (9), wuet- (75) -ender ; wotend (6) ; dobendi-ch, -chi (21); tob-endig, -isch(l); wiettig tobung (-idus 76), taub l russig t gahelich (-iosus 126); vn-synnig (8, 110), -gesunt (7); claffig vor vnsynniger weise o. wutung (75). nd. do-,, da-uendich; ver- woet (132). ràz (rab-, rap-idus, rapula Gt.). rapidus canis wutender 0. toben^ diger huiidt (74). Rabies (i. seabies 76) hd. tob-, dob-, wiet- (68, 110), wuet- (75) -unge; tob- ischait (1), -ende such (9); dob-en (18), -endichkeyt (13), -endekeyt (12), -ìgheit (10), -ende sucht (8); taub-s. (126), hundsteube (128), dabinheyd (19), vn^ gesuntheit (7). nd. do-, da-uinge ; rasen- (11), verwoet- (132) -heit. *Rab- v. Rad-igudium. *Rabilus v. Rabidus. *Rabinum, rauisium, gramen raui- sum rabi-nen, -B grafi (143). Rabiositas doueheit (20). Rabiosus v. Rabidus. *Rabire ranarum vox (i4i). Rabo, g. -onis (i. mensura) mate (147). *Rabo- (7), rapa-caulis (cf. napo-e.) ruben krut(7). ruobigras (Gf.). rubbisgràs (130). *Rabolus (cf. rabulus) eyn kaler (7. cf. kallen fabulari Kil. &c). Rabula (i. calumniator 110 &c, raucus 136. cf. rabidus, rauilla) zaneker o. scheh ter (110). kyuer; schelder; roeper (182). schlaher (68). blo- (126, Das.), plau- (Kia.)- derer. zungen-trescher (Kia.), -drescher (Kib.). ni. een krijscher, tierder voort recht cakelaer, swetser, pleytvoghel (116). Rabulare (i. verbosare) schelten l klagen (110 sim.). raff- (110), rabb- (132) -elen. Rabulatio scheltung (68, 110). rabbel= inge (132). Rab-, rap- (129) -ulatus (i. sonus rapidus 129) ahi geschray (76). stym gescbrei(8). oynerstimmelawt? donne(9). *Rabulo, g. -onis predi-ke, -cate; serrnoen (147). Rabulus spotter (20). klef-fisch (8), -fig (76), -iseh (9). thineman (Gf). ags. flitere in ebhatis (lai. ? 94, 136). RACH *Racalla (cf. racana, ralla, ragella GÌ. m. ?) ruhi (127). Racana (vestis Gì. m.) ags. huitil (136). *Raeator (i. parit-us, -or &c.) hen= cker, peiniger, tottengraber, lecker (74). *Racca (99), racea (i. in quo vertitur mandibula 76. cf. raeha pars pedis &c. Gì. m.?) gaspe (99). en gaupesehe (23). Race-, rach-, rane-, rauc-, rechan- are vox tigridis (gì. m.). *Raeea v. Raca. *Racedo v. Raucedo. Racem-, racim- (8), ratin- (76) -ari, -are(18b)weyn (9), wine(8), druben(18b) lesen. trauben samlen (64). Raeemationach-lesung(9i),-wimmen t -lesen der trauben (126). affterberg-, nocheher-, stuffel-, retzel-ung (88). Raeemosus traubechtig (126). Race-, t rase- (11), nacer- (1) -mus hd. wein-rebe,' -reben (sg. 151), -remen (4), -traub (1), -rebe mit weyn trawben (9); rebe, wine-r. ; win-reb, -drube (18), -garten reben t -g. czwyg (19;, -steyn (21), -trub t -gart (68) ; eyn resebir win stog (5b) ; trubo sim. I drappo t champ (Gf.); die trappen 0. kemme von den wyn truben (110); der rapp o. drapp am trauben t das tr.-beere l stirtzel (126); der trap von dem truben (75); druben rapp (67, 133); rap (17), rape (13), drap (49), karn (7), der kampff (114); drauben-rappe (102), -kam; trauben kamm; traben kamp (i5i); herling (65, bm.), horlingk (65 var.), hd. nd. rancke. wijn-coern, -garde twijch t r. (11), -gartzranek, -druue ; rosijn (132). rosijnen (147). riss (23). *Racen-a (75), -ea (cf. lacena, ratera, crinacula) hàchell (16). hachel (i. cerun= cula &c. 75). *Ra- t ro-eia (i. clipeus) tartsche (75). *Racimari v. Racemari. *Raciotionari v. Ratiocinari. *Racra rungh in en waghen (147). *Ractare (cf. raccare, ragere) ceruo- rum est (76). *Raeulum bogliel (98). *Racumcula v. Ratiuncula. *Raeh (cf. sq.) trocz (9). r. in collum tuum trutz rach (74). Rach-a, -us (74) torecht t truez wort (9). lhrn-Ioser (74), -los (9), -lofi 0. dor^ recht (8). ein vnwirsch t hunnisch, var. honisch, wort t ein w. der vnwirschkait &c. das den zorn eygt, var. eugt (65). eyteler t vnnutzer (74). Rachare (76, Gì. m.) v. Raccare. *Rachettum (i. reticulum in ludo pi- larum) racket (Kil,). RAD *Rachi- burgus , - nburgius ( Sum. ), npurgius (6) eyn lantrichter- (6), -rehtere (Sum.). land riechter (7). *Rachus v. Racha. *Radadix v. Rhagades. *Rad-, redi- (kì.) -antia (fi.) rednitz (74, Ki.). *Radarca (cf. radula) gali, radoire de pestrin (122). Radere hd. nd. scher-en, hd. -n, -nt (13) ; scha-ren (6), -ben (65) ; schrap- en (109, 132), -pen (132). *Radi v. Radosi. *Radiamen hd. nd. schin. hd. scheiu, schinunge (HO), schijnsel (132). *Radiantia schinbarkait (65). Radiare (i. ir-r. t niteseere t ruti= lare 1) hd. nd. schi-, hd. schei-nen. hd. schin; gli-tzen (1), -fien; gleyssen (9), glenezen (20), flackren (62). Radiatio glautzung (126). *Radiatus glanch (68). :':Radicala v. Struthium. *Radiealis i. marasmus &c. ver= welckung, volkomrnen ettick (116). *Radicaliter wurtzlich (75). Radicare (i. radices euellere 76, emit= tere Br.) hd. wurtzeln, w. graben (76), w. vfi-gr. (68), wurtzen? w. gr. (75) ; wortzeln ; vz-, auß-, vfi-w., -wurtzlen, -sprofien, -spryssen (69, 134), -lufien (21), -lassen (5), -ritten (6). vyß plucken (132). nd. wortelen (11), vortel-en (23), -len (22), utlaten. Radieatio (i. redaetio, £iao§iaajJio<; Gì. m.) wurzelunge (20). *Radic-iosus v. -osus. Radic-itus, -atus (sic Br.) hd. von wurcz (1), wurtzel (4), der w. (110), wortzeln (5) vii', aufF, oif (5). von (19), van (11) grunde. hd. von gr. vfi (75, 76), vff sim.; czu gr., czu gronde (17). van gr. vp (132). gruntlichen (21). hd. gentz= fieli mit wortzel sim. wurtzlich (75). van wo- (22), vo- (23) -rtelen. *Radicositas wurzelunge (20). Radic-osus (Er.), -iosus (11, 75) (i. radicibus plenus) hd. wurtz-ig (75), -elicli sim. nd. wortelic. Radicula v. Citocacia. Radificare wurtzel rnachen (74). *Radi-, rade-, rabi-gudium, radigu^ dum (74) (i. raphanus minor 74,,ra^ fanoleon &e. ) merratih t chren (Gf.). merrettich t kryen (74). *Radinape, rodina-ps (94a), -re (136) (cf. lapathum) ags. ompre l docce (94a) ; lelothr-ae (94), -e (136). Radiolum (i. polypodiumGi.m., cf. felicina) ags. eoforfearn (94a). RHAG RHAM RAN 483 Radius, rado l razus (Gf. 6, 325) (i. nauicula t pecten textoris i. lignum quod distinguit stamina Br., seampna sic 76 ; virgo, geometr-i, -alis; genus oliue; i. q. protenditur in quadriga in medicullio 76 st modiolo Br.; splendor stellarum t solis ; lignum quo equatur modius) raia (121, sim. Gf. 2, 333). reia (i4i). radie t raeye (kìi.). strame (65). stram von der somieri; sehutzel als die weber haben, vlg. schuffel (75). strom l strim (126). liecht-straim (3, 71), -streym (1). vss= gandes lieht (93). glast (7). glanst (ti) des lichtis aus-flus t -brechen (9 Anh.), -preheu (74). eyn uss-brechuag l -drugg des liecbtz (62). hd. glanß (12), glantz. gì. (15, 65) l vfidringen (15) defi liclits. sunnen-gl. I schòne (ò in e verb. 9). s.-schein (16). sonnen schin (8). hd. nd. scbin. hd. scheyn, licbt, speyche, spaicli, speicb (in dem wagen no , an eym rade 5, im r. 75), spyclie (12), tychsel (76), vinger (74), spule, spol; weber-scheflin, var. -schifflen (64), -kamp (1) ; eyn messe girthe (17), meßrut (74), zeigoruota (Gf.). nd. licht, lecht, stremel, speke, speeck (11, 132) in dem wagen (132); spole, spuel (11). strich- holtz (noa), -oltz (nob). strekel (182). *Radius a-, o- (8) -bstraetus vir= stossen scbin (8). vorstosen scheyn (9). E., directus glieh schin (6). des liechtes glicher schin t glantz (76). R. ferreus pfriend (126). R. fractus v'-stossen i -broehen (9 Anh.). R. lueis lechtstrime (22b). *R. o- v. R. a-bstractus. *R. qntus l modens des lichtes gliehe stricke scheyn zacken (9 Anh.). R. reflexus wider schin (8), -scheyn { spule (9), -gelen sch. (9. Anh.), -geborn schin (6). *R. strietus (cf. r. abstractus, frae= tus) u'stossen schin (6). *Radiuum speke (11). Radix hd. wurcz ; wurtz-e (93) , -en (1), -el; wortze-1, -11 (132); wirbel (76); ra- (1, 105, Gf.), re- (7, Gf.), ret- (6), mirre- (153), milter ra- (93) -tich. nd. wortele, redic (47, (85). *R. enisi ybsch wurtz (87, 146). *R. felicis (st. fìl). varin (Sum.). *R. illyrica i. iris blaw gilgen &c. (116). R. montis der antritt 0. rist (126). *R. pontia t reubarbara rupontichen (125. cf. rapontium). i. q. reu-barba= rum l -pontieum (Br.), rha-p. (143J. rebarbarum est species in apotèca (76). *Rado v. Radius. *Radosi sciro (141 , Gf.). radi skir (GÌ. Cass.). Radula vaß-schabea t -raspen (128). ni. rijuer, raspe (ne), scharre (Fr.). *Rafanoleon (x potcpavéXaiov ?) me= riratih (Gf.). haaifwrz (127). Raf-, raff- v. Raph-anus &e. Raffius v. Rapheola. *Ragabia slougriumo (? Gf.). Rhagad-es, -ia, g. -ie (147), rada= dix (85) hd. schrunden (Das. &c.). nd. scrunden (85ab); kloven im bakdarm (i. rime ani Chytr.).' van croeckel of rymp eyne spleete (147). *Ragadia (aus rbagadia raye, fissura X raia) gali, raye (piscis 122). *Ragene (cf. ragella Gì. m. ?) rezinun (vestes 104, Gf.). *Ragere (ceruorum est, cf. raetare; raneere, rangere) czu- (9) , czo- (8) -rnen. Raia (i rocho 125), roch-en (120), -e; raia oxyrynchos ni. vleet, snuy= tert (ne). *Raia fieberwrz (Sum. VI.). *Rairi (87), raici (? 146) cedri (cf. rarici?) wekholter holtz (87, i4fi). *Ralices (st. cai.) stof (121). Ralla, vlg. rasilis eyn grof cleyt (132). scarlachen (130, Sm. 3, 386). rasilis schei--; perlich gewande (74). Rall-a, -um t rulla (in Druchschrif- ten), t rullum (Das.) schei- hd. -messer, -tuch, -duch, nd. -mes, -mest, -laken. scharsach (7, 74, 75, 76). pflug-stecke l -scharre (Kia.) } -stocker (Fr.) , -schorer (126, Das.), -schor damit man dea wegyli 0. pflùgeisen schabet &c. (Das.). schaber t ruthe l riade am pflug (Kia.). rude t stoker darmit mea de plochschar rein maket (Chytr.). rudel (125). reyt (91. cf. Sm. 3, 164). reitelsteck (Das.). *Ralpo (cf. palpo) fiualder (104). Rama (cut. hebr. i. excelsa Br.) hoe (8). eyn hóch (9). hohe (75). Ramal-e, t -is (147 , Br.) s. tzwieg l tzelch (125). ast (88). adj. czweygech (9). zwigecht (8). njserich (147). Ramare (i. raucus fieri 76) czwi= gen (8). czweygen (9). *Ramarium i. lignum rami (76). *Rama-tus i. amicus t vnitus (76) ; -thus vir i. speculationis ; -tha, -thum beschawuag o. spiegel (74). Ramea v. Hirna. Ra-, i rasa- (125) -mentum, ramen (74, 75), ra- (75c), ka- (75abc) -metum (i. quisquilie 93, mensura cuiuslibet rei 76) mas eias ieglichea diags , vlg. was abgeschabt wirt, var. wurt voa eim ieg-, var. iet-lichea diage (75). splitter (125). ab-saeite (93), -schaayt o. -schab eiaes yglichea dings (74). schaitz- i schelf-lia (Das.). hd. schabe- (8, 9), saicz- spene, i staup (17). *Rameus v. Rhamnus. Ram-ex, -ix (Br.) (i. mentula 129, Br., virga 9, hernia, pilositas in pudendis) bruch (88). ein gèbrech im (110), g. t schoringhe in dat (132) gemechte. der karaoffel (126 &c). brock (Chytr.). hd. schamhar. hd. nd. ast. list (49). czolcher (9). riet 0. kocher (8). maasglid (75). zerß (74). Ramieosus bresthaft aa dea ge- mechtea(no). geschort (132). telli- (23), tei- (22) -gich. großtsersiger (74). *Raminum (cf. sq.) knophen (1). *Ramipastrie ast, oyst, tack (147). Ramix v. Ramex. Rhamnus, ram-nus, -inus (67, 152), t -eus (Voce, ex quo), -mus (93. i. -mus albae spinae 94, i36ab missverst), -pnus (23), -nis (4). -us (q.v.), -ma (121), namnus (1), raninus (74), ronus (q. v.) (i. vepris 1, 2, spina alba 74, rosetum q. v. 75) hd. hagin (101, Gf.); hagen-, han- (21 &c.), hayn- (5, 9, 4), hag- (74), kerstes- (100), agal- t adii- (Gf.), bern- (125), rosea- (75), hd. nd. hage-, stekel- (99) -dorn, -dorn baum (21, 4). d.-hegk (1), -heck (19). dorenhekch (2). stengel von den rosen; r.-st. t -stock (75). kro- seller (teut. et simul gallice 20. cf. Dz. wto. 184). croselbusg (99). huls (12. cf. ruseus). falbaum (114). trußwurtz (74). wachsolter (93). agaleia (120, Gf.). agelei (121). ags. thefedhorn (94a); theban-thorn (94), -thron (136). Ra- v. Ar-moraeia. Ramosus hd. ast-icke (10), -ick (4), -ig (134), -liher (141); e-, t ne- (7), 6- (67) -stig; estich (5), czwigig (17). *Ramotus (aus examitus sim.t) gr. i. sericum lat. (76). *Ramumulum (aus ehamaemelum ?) hundestill-i (Gf.), -e (sum.). *Ramunculus astel (75). Ramus (cf. rhamnus, homicida) hd. nd. ast. hd. aist (6) ; zwi-g, -eh, -ck (5); czweyg (9, 4), zwey (134), szweyl (13), zelcli (74), czelge (19), czeilge (14). tel-lige (12), -lich (132), -ghe (23), -eh (99 &c.). twich (23). twijch (11, 147). toern steke (11). hag- (8), hagen- (76) -dora, ranck (147). Ramuseulus czweyge- (9), zwyg- (8), est- (76) -lin. risigen (100). *Ram-, rhamn- (Pap.) -usia i. for- tuna, t indignationis dea (no &e.). gluck (74). Ran-a, t -uneulus (141, Chytr.) (cf. vrus) hd. fro-sche, -schiìe (152), -sch, -He, -se (141), -13 (12), -csch (76), -chs (103), -esch (20), -yssche (19); fresch (5b), frosch (93), fresse (49), frafie (21), hoptzger (126). nd. ho- (22, 23), hu- (22b) -pper; huplyng (147), hutzke ì padde ( 109 ) ; pogge ( Chytr. ) , pokghe (22b), vorsch (11, 132). mer frosch (piscis 93). ranarum foetus poggen raf (Chytr.). Rana rufa krott t trothe (77). Rancare heyser sein (64). Rancare v. Raeeare. *Rancemus(aMsrae.X rankeì rancke (74). Raneere (co xi etum 18b. i. f etere i irasci; cf. ragere) hd. nd. stincken. hd. za-, zìi- (134), zi- (76), zy- (64c), czo- (4), nd. to-rnen. czorn (17 , 133). zornig (no &c.), graw (68. cf. ranco -r, -rs) werden. zanckea i griaen («v rangere 75). stirmea (76). Rancida caro garst (110), garstig o. stiackead (Das.), gastig (132), pfianig (68), garstet i pfyaaet (64) fleisch. Ranc-ide? -orose (z.rixose) zanckisch (75). *Raneidiuneulus stiackachtich vya= aicheit (132). *Rancidolum verbaainge (11). Raneid-ulus, -olus hd. nd. stincken- dich, hd. -dig, -dicht (21), -de (8), -d (134). schimlig (67). gar stik (X garstig) t stikuade (9). Ranc-idus, i -orosus (i. rixosus 75) stinck-ig (69), -ich (107), -uag (4), -echt (7), -achtich (132), -ende t staackig t schimlig (110). stiagent (67). smir-chund 61 * 484 RAP (3), -kund (1). hd. nd. virimeli, hd. fin- nig, -nicht (17), -echt (77); pfìn-net (64), -mg (69, 70, 134), -dig (69); fynt (10), vyndich l gcrst (13). garst (12, 22b, 77). garst-ig (3 Mrg., 21, 125, Kia.), icli (18, 22), -lidi (5), -et (64). gerstich (23). kastich (109). parceiiter (Gf.). tzo- (132), too- (107) -mieli, zanck- t grin-isch(75). siiidicht l pili (77). *Raneina (st. runcina) nuil (131). *Rancius (i. mueor) gacz (5b. cf. sq.). Rancor ( cf. mancor ) garst (9, 17, 75, 110, Hpt. 5). gersti (Gf.). hd. garste-, garsti-, garcze- (5b), gaistig- (74), vn= wirdig- (68) -keit. gersticheit l vynne (23). onwerdicheit; tzornich stanck off gaystheit (132). zanck; zornig (110). stanck (68, 110). zanck- t grin-ung i. rixositas ; pfnackel, var. pfiuackel (alph. pfn-) am t gestanck von fleisch (75). hd. ehi fynne, pfynne (74), pfin, fine (133); finnickeit (21). grawe (Das.). graue vnd graulender gestanck (Kia. ). smirchait (1, 3). haße (13). czorn (76). bitter mut l cz. (8, 9). der groll des zornß l ein bitterkait (65). ran-goson, -kason; parz-, var. parr-unga (Gf.). ags. tkro-h (94), -eh (i. invidia l odium 136). Rancordia zornikeit (110 sim.). toer= nicheit &c. (147). *Raneoreus frawen suclit (9). frauwen schuch (sic 8). *Rancorose v. Rancide. Raneorosus (cf. rancidus. manco= rosus.) finn-ygk (21), -icbt (18), -echtig (5). vynn-achticli (23), -ecktich (22). hd. zorni-g, -cht (18) ; zarnig (6). nd. tornich. haderiebt (75). Raneors zornig (110). tzornicli (132). toernicli &c. (147). gram (68). Randieulus (Br. st. ranci dulus) stinckachtig (68). Ranetum (Br.) vorschen stede (147). *Rangere v. Rancere. rango i. iras= cor (76). *Raninus v. Rhamnus. Ranire ranarum vox (gì. m,). Ranunculus (i. batrachium 144. cf. rana) frosc (Sum.). banen-, rappen-fuß, gleiß-, var. gliß-blumen (144). kuchen= schei; k'uscbellen; backetkraut (i. oreo- selinon 73). . *Ranus eygbenman (81). Rap-a, -pa (64c), t -um (91, 110 &c), t -ula i -ulum ( 147 ) (cf. napa ) ha. ruob-a (87, Gf.), -e, rube, rub (6, 134), rueben (2), ruben (1, 75), robe, rieb, raben t moren (75). nd. roue. roebe (147). rube t rape (132). rettieh (74). *Rapabulum v. Rapalum. *Rapa- v. Rabo-eaulis. Rapaeitas abziehung (65). zu griffi- kait (76). raubery (no). roubnuß (68). roeuenisse (132). 'Rapacium laybprots (74). *Rapa-lum, -bulum (122) (awsrhop. ?) glockensehwengel t kloffer (9i). gali. barre (122). Rap-, rapul-arium roeben stede(147). Rapax hd. grif-fig, -fich, -ftich, (20), -elig (17); greyffig (132), be-gr. (74), nemig, zugriffer t nemer mit macht (75); raub-ig (88), -hafftig, rauphafftich, rapi= seller (74); zucke-r (65, 75), -ndiger (74), RAPH -uder (9), -nde 18). nd. grepech (22) ; gryp- ich (132), -ex i rouachtich (23). Rapere hd. gii-, grei- (134) -ffen. hd. nd. nemen. hd. gewelticlich n. (7), zu niemen (76), zucken (75, 76); rau-, ro- (6) -ben. nd. gripen, rapen (22b). *Rapid-inosus, -us roifflick (147). Rap-, raph- (132) -idus (cf.prc, rabidus) hd. nd. nem-, hd. neym-, ezug- (17) -ende. hd. nemig, namig (1) ; griff-ig (no), -tig (20). hoestich l grijffich (132). hoe- (noa), ho- (nob) -schig. Ra-, ru- (133) -pina, l rapula(no &c.) hd. rau-p, -pe (133), -b, -ff (20), -bung (18); ròb (6), rob (76), strazraub (2). nd. roff, roef. *Rapina (auis) wassersteltz (74). *Rapinatorium roiffstede (147). *Rapinositas rauberye (20). Rapistrum (i. zizania 125) hedrich, per-, ber-wurtz (74). redich ( 17 J. hei- (17, 74), he- (47, 85, 125, Sum.) -deridi. Rhapontieum v. Radix pontia. Ma= ronium. *Rap-ontium, -uncium t -uneulus (Das.) (cf. radix pontia) rapantz-lin (Das.), -eie (111). rabintzlen (91). *Rappa v. Rapa. Rapt-are, l -itare stediges (8), offte (75) rauben. Rapti-m, l -uè (75) raub-, zuck- (75), snel-, gir-, gewellec- (20) -lieh. 1:Raptitare v. Raptare. Raptor hd. rau-, ro- (76), reu-ber; reuper (4), laiit verderber (12). nd. ro-, roe-uer. nemer o. zucker (i. rapax 75). Raptura prudi (74). Raptus ptc. ge-zuekt ( 65 ) , -raufft l begriffen (20). s. hd. raub- (20), beraub- (9 Anh.), griff-, zuck- (65), verzuck- (62) -unge. nd. gripinge. entzuckunge (9 Anh.), ein zugk (5, 65) des geistes, gaist (65). Rapul-a, l -um (110 &c.) (cf. rap-a, -ina) ruope (104). rubel (75). *Rapul- v. Rap-arium. *Rapularius (i. liber vetus &c. 5 &c.) eyn buch von maneherley dingen (17). Rapulatum roeben spyse (147). *Rap- v. Rab-ulatus. Rapum v. Rapa. Raphael ist ein ertzengel tobie ge= sant (75). Raph-, raf-, raff-anus, selten -anum hd. ra- (1), rae- (Gf.), re- (7), ret-tich; rettig (75) 5 re- (17, 97), ree- (13, 132) -dich ; redick (12), sureratich (93). mer- hd. -ratich sim. (Gf.), -retich (47, Gf.), -rettieh, -redick (47). morrattich (134). mer- l mir-reteich (4). myr- (133), mir- retich (85), -retig (133, 152), -ridi (5b, 18). chrene (Gf.). chren (2, 3, 105). kre= hen (75). pepere (85). Raphanus sim. maior (aor 3, 4) ra- ( 1, 4), re- (7) -tich. ratigb (50d). ret= tig (3). rettieh (74, 76). rub-r. (1). mer-r. (li, 123). meer-r. (64c). mh-ch (17. wetterau.). kren (64, 123). redi-ch (5), -g (21), -ck (23). Raphanus sim. minor (bor 3, 4) mor ratich (4). mer- (1, 74, 76), mir- (74), wasser- (125), ruben- (64, 123), rue= ben- (64c) -rettieh. me- (21), mir- (5) -ridi, rettieh; merretig, vlg. kren (75). chren (1). khren (5od). mar- (22), mir- (23) -redick. miredeck (22b). pfeffer (74). RAS *Rapheola ehraphe (i. artocrea Snm., Gf. 4, 598). Cf. rufe-ola, -Ila, rofiolus &e. (Gì. m. 5, 747, 773), roffiole &c. 0. v. artoereas; vii. auch raffìus i. har- pago (gì. m.). *Raphidus v. Rapidus. *Raphus (aus raphius, X ramp? rauus q. v.) hd. nd. wer-, nd. weer-wolf, l infirmitas, rampff (no), ramp (132). Rarefacere dunne ader loz (4), dunne t lose (3), lauß, dun, loger, ro= gel (74) maeben. Rare-, raro- (23, 69, 134), nare- (sic 1) -fieri hd. loz (4), lofi, laz (3), lose (75, Ob.), las (1), loiz, bloß t tun, (6), bloiß (7), lauß 0. rogel o. loger (74), logel (Ob.), t locker (Fr.), dunn, dynn sim., kleyn, hd. nd. los werden. quellen ( 22b, 74, Ob. ) als erbeiß ( 74 ). quelen (77). swellen (22b). Rarenter v. Raro. Raresee-re, -seere (noa) dunn-eu (9), -e machen (8b). anfahen cleyn wer= den o. dynn (110). begyanen tzo dun= nen off ci. tzo w. offselden tzo geschien (132, sim. 68). selten geschehen (68). *Rariei (aus carui?) garten kommel (19). gaert come (11). ^Rarificare seltzsam machen, sin 0. werden (75). Raritas din- 0. selten- (110 sim.), selczen- (20), selsen- t claer- (11), lose- t klayr- (19) -heit. seltzsamigkeit (75). Rar-o, -enter (110 &c.) hd. sel-den, -ten, -tein (-tem?) i. nit dick (7). sel- dene l -sene (22b). zelden (23). salten (6). *Raro- v. Rare-fieri. *Raro- v. Pa-phonista. Rarus hd. lose (5°, 19), lofi, loiß, loiz, laz (2, 3), lótz (1), lost (77), gew. mit dem Zusatze daz nicb (5), daz do neueht (77), daß nicht, nit dick, deck (18) ist. loß nit dig (17). lose vt vapo= res als die braden des schweiß; rogel vt aer qui non humectat (75); rogler 0. logerer (74), lug i salten (6), luek daz nit dick ist (7). nd. los dat nicht dicht en is; zelden. sei- sin (18), -Ben t -zam (75), -tzemer (76), -czhen (21), -tsen(5), -czen l fremde (20), -czem (9), hd. -ten, hd. nd. -den, nd. -dene, -sen, -sene, tun (6, 12). dunner (74). Rasa vestis, cf. ralla) ròsa t elusa (Gf.). flos (120). hd. scharlach. sch.-rock (76). rok vnd mantel an andir (9). rog vnd m. an eyn-a. oder geschorn (8). eyn rot m. (17). *Rasamentum ( anders Gì. m., cf. ramentum) feilstaub i scbabpuluer (Das.). Rasare scheren (68, 110, 132). *Rasarium v. Rasorium. *Raseus (arbor, cf. ri-, ru-seus; a.s., paruum rete t mitra virginalis capitis Br. , orna= rnentum capitis ad modum retis 75) rigel vmb das houpt (75. cf. reticulum. riea. Sm. 3, 67). *Reticularius haubenstricker (9i). Reti-, rethi-(76), reni- (104. xren), {cf retia-) -culum hd. nd. har-bant (6, 23), -snur (Gf.). hair snor (5). hube (17). gestricte h. (8). gestrick-t hawb (9, 91, Das.), -e frawenhaub (74). hubigen (nb). rigel (91. cf. retieula). nd. huue t nette. hd. netz, klein n. (17), lebir-n. (8), 1. t n. (9); n. ara thier {i. eirbus 75), nez= zesmere (104, Gf. 5, 833), nyr (8, 9), nec= ciken (100); netz- t korb-lein t protrefe (74. d. i. brotsack, Mingi an burdref Sm. 3, 61. Gf. 4, 1154); watzscher {i. sacculus viatorum Das.), strick (76). Reti- (74 &c. ) , rete- {cf. retenta-, retia-, reti-) -culum nd. ìieltnisse. hd. be-h., -haltnifi sim. bucher-halter (Kib.ì, -tenackel (Kia.). heber (Ki.). heb- (Das.), nestele- (100), harn- (7), hor- (9) -bant. harpant (74). klengarn (49). pizog (Gf.). zi- (49), zie- (10), tzu- (12), zu- (65, 74), zo- ( 13) -gel, o. zawm den frawen tragen (74). zange t klufft (20). netze (18). in- worff, -bang (74). Retinere lialden (19). be-h. (20), -hael= den (11). Reti-, reci-olum {cf. rete) harn bant (7). ein gestrickte haub (Das.). EET Retondere v. Retundere. *Retonsae v. Retuse. Rhetor, gew. rethor {cf. orator) hd. sprecher (20), eyn wol-, t hobs- (12), schoen- (132) -spr. ; wol-sprechender t -redender; vorspreche (8, 9), specchere (100), schoner redner i lerer der schonen vnd hubischen red (75), zierer der red (1); eyn rede- (5), reden- (5b) -zerer; eyn redde zeler (21). nd. wol-, wal-spre= ker; rede syrer, redde tzyrer, talman (99). *Retor (st. reor) v. Opinare. Rethorica ein kunst sim. hd. von der zier-heit (1, 5), -unge, zerung, irret {sic 5b), nd. van tzyrheyt (23) der rede sim. eyn k. von der cziere-heit (21), -de rede (18). ein k. von sehon reden vnd scriben (110, sim. 132). ein k. schon zu sprechen (68). R. aristotilis ein buch t kunst der beweglichkait, wie einer den andern mug bewegen zufolgen (65). Rethoricus hd. eyn wol sprecher; der voi kan reden (8); der eyn rede ziert sim. nd. de ene r. tzyret; de eyne r. spreken kan ; eyn kunster van der tziret der redde; en wol-, wal-spreker. Reto-, retu-rquere {cf. repunire) hd. nd. wider-, weder -drucken, hd. -drocken (21), -dricken (18), -trucken t -pynigen (68, 110), -pressen, -driben l -duen (20. cf. duhen Gf. 5, 117. Sm. 1, 360), -winden (8, 9), nd. -persen, -dwin= gen, -dreyen (132). lencken (49). bugen l krinien (65). Retor-sio, -tio (68, 132) eyn p'sse daman etwas ynne vß drucket (20). wider truckung (68). weder dreynghe (132). *Retorsus v. Retortus. Retorta rihsil-, rahsil-, ran-steko (Gf.). wit (121). wide (Sum.). truckung (68). eyn dinck gedreyt (132). gewurnet (7)- Retor-tus, -sus (3), returtus ge- wurcht (9), -worcht (8), -wrocht t -won= den (12), -wurget (3, 4), -wunden (13), -wonnen (10), -bunden (4), -czwirnet (10, 76), -czwiret (17), -krumpt (65). beczwun= gen (3). wider truckt (68). weder dreyt (132). Retraetare hinder sich halten (110). ver-h. (68), -halen (132). haelden (11). hd. handelen. wider ruffen (65). Retractator ander-weyder (8), -wy= der (9). Retraetatus verhalt (68, 132). Retractio handel-, anderwerb-, wid= dertreck-unge (20). Retraetor wider rechner (64). Retrahere hd. wider-, hinder sich l an sich (65) -zyehen sim. nd. weder ten. hinder ziechen (76). widerzuiso {prs. 141). Retransire (GÌ. m.) wider geen (75). *Retrectare ander-wert ezihen (17), -weyt handeln (9). wider scheldin (8). Retribuere hd. wider-geben, -gelden (9), -vmb vergelten t drvmb geben &c. (65). nd. weder geuen. Retributio widder-gebunge l -gelt (20). vergeltung (75). lonung (110). loen (132). Retributor widergeber o. loner(no sim.). vergelter (75). weder geuer (132). RET Retrimenta sunt loca que retìnent capita venarum (129, Br.), funerum(76). *Retris- v. Tetra-sitare. Retro hd. nd. hinde-n, -r, -r wert (13), -rsich (75), -n ain (6). von hin= den her (75). zu-rugk (21), -rucke (5), -rucken (76), -rick (18). nd. to rughe, aclite-r (22b, 99), -n (22b). Retroacta v. Perpetratus. Retroactus achter rughe dan (23). Retrocedere dein- t dei-sen (Hen.). Retroflexus ge-wunden t -zwirnit (49). Retrofocilium v. Repofocillum. *Retrogerium {instr. rusticum) gali. hoste (122). *Retrograd-ari v. -i. Retrograde hd. hinder wert, rucke= ling (9). *Retro-gradi, -gredi (75), -gradari hinder sich (68, 75, 110), t widersins (75) gon, geen. achterwarts gaen (132). Retrogradus hd. hinder (21) ; der h. sich geet (110); h.-wert, -wertig (75, 76), -rucke (8, 9). affter wart (12). ach= ter-w. (11), -wert (23), -rugghe wart (22), -warts gaen (132), -wert gande t widder vmb gaen (20). v'kart (17). Retrogr-edi v. -adi. *Retromanere hinder- l affter-bli= ben (20). *Retro- v. Re-mittere. *Retrope-ndium, -dium (v. a. 1477) {cf. caputium, eapuei-, re-, reli-pen= dium &c.) hd. zip (17); kogel-, kogel- (21) -zip; cappen-zippe (7), -cippfel (6 sim.) ; kugel-czippe (V. a. 1477) ; k.-, gugel-, kogel-zipffel , -czippel. nd. kogel-scippe (-stippe? 23), -tympe (22, 132). eyn kapp die hinden abhangt (no). *Retropo - finium , -phinium, -fiei= nium, -focinium, -stficilium v. Repo= focillum. *Retro- v. Re-pulsus. *Retrophonium v. Repofocillum. Retro-rsum, -sum, -ssum (3) hd. hinder-sich, -sick (134), -wert, -wertlich (49). nd. hyder (sic) syk (22); achter- zich (23), -wert (20), -warts (132). Retrouendere widerkauflich (Ki. ), etwas widervmb (65) verkauffen. Retrudere hd. wider-stolien, -stveßen (20), -ston(68),-dringen(?5). ynseczen (9). *Retrufare v. Refallere. Retrusus (i. obtusus) plomp (132). *Ret-, reth- (76), rhet- (75) -um (i. rete Gì. m. ; instr. tex-endi 4, 76, -andì 3; verti-bula i -cula 75. cf. retheum) hd. spule-, gew. spul-, spuil (5), spfil- (49), spole- (133) -gezauwe (133 &c. ), -gezaue (5 &c. ), -geczav (3), -geczewe (8), -geezug, -geczewg, -tzug, -zeug(75), -stock (49). nd. spol-touwe, -tuwe (22). Retu-, reto- (8) -ndere stumphen 100). wider-slahen (9), -slan (8), -ston 68), -scheren (75), -schlagen, -triben, legen; stumpff 0. kumpff machen (65). weder stoissen of plomp m. (132). *Returquere v. Retorquere. *Returtus v. Retortus. Retuse, retonse (49) (sunt acies) ge-beyget, -neyget (10), -neget (49). *Retusum weder stoß (12). KEU Retusus vorstossen (9). *Reubacius ein leyb brot, var. 1. brotz (64). *Reubarba-r, -rum (cf. radix pontia) swamm (74). *Reucus v. Raucus. Reuebere hd. wider-varn, -furen, -furen, -fieren (76), -furren (6) ; ober furen (19). nd. weder voren, auer vueren (11). *Reuela, g. -le coipman of cremer die vele roipt (147). Reuelare hd. vffen-, offen-. nd. open-, apen- (132) -barn, -born (23). virzel-en (19), -len (20). v'teellen (11). vffthun (65). Reuelatio uffen- (20), clarlich offen- (65) -barunge. Reuellere hd. v'driben sim. vztrecken (20). gruntlich vßruten verdorben, varr. gr. vßr., verderben (65). wider vßreiffen (75). Reuenire wider kornen (9). Reuera hd. nd. wer-, war- t sicher- (110), wair- l seker- (132) -lidi, -lichin (5), -lichen (110), -liken (23). Reuerberarewidder-slaen(20),-schla= hen (75), -triben (65). Reuerberatio widder slagunge (20). *Reuerenda eyn son- (4), sunt- (3) -tag kleit. hd. nd. eyn kost-lieh, -licher (7), -lick (22), -ig (17), zyden (23) rock, rack (17), ì mantel (18). reuerende (5b). Reuerendus (cf. honestus) hd. nd. er-bar, hd. -ber, -lidi (7), -wurdig (nob), -wirdig (noa). eerwerdich (132). we- (17), wi- (10) -rdig. costlich (7). Reuerens ere erbietlich (65). Reuerenter rnit ere erbietung (65). gechogelicke (100. cf. sq.). Reuerentia (cf. bonestas) hd. nd. er-unge, -inge, hd. -e t -liehkeit (7), -e erbietung (60), -wirdikeit sim., -wer= keit (133); zucht. coct (100). furchgt (10 Mrg.). rebernze (65 Mrg.). wert haben ; eren; vorchten; hoch springen; h. ach= ten (9 Anh. st. -eri). *Reuerentialis timor forcht vß lieb (65). Reuerentius erlicber (65). Reuereri hd. nd. eren (mit ontsycht 132). schonen in eren wiße; vß kuntli= cher kuscher lieb forchten; entsiczen mit forcht &c. (65). vntsiccen (100). ent- (19), ont- (11, 20) -sehen, -zien (11). fur- ten i -then l -sam sin 1, 20 ). veycthen (13). ere bietin (8). ern erbiten (9). Reuersio hd. wider kerunge. Reuert-ere, -i hd. nd. wider-, weder-, vmme- (8) -kern, -k. am gang des wegs (75). Reuertere widerumkeren (76). Reuerti wider-kumen (76), -vmb kummen; keren t be-k.; gewent wer= den (65). *Reuer- v. Refee-torium. *Reueuissere v. Reuiuiseere. Reuincere wider vberwinden (75). Reuindicare wider rechen (75). Reuirescere wider grunen (65). Reuisere wider sehen (9). wieder in sewen (8). *Reuitilare (i. refrigerare; aus re= uentilare?) her koln (5b). *Reuiu-are l -ifieare (75) wider \e= bendig machen (75). weder leuen (11). I>IEFEWBACH lì L OSSARIUM . EEU Reuiuere hd. wider leben. *Reuiuifìeare (-ri gì. m. cf. reuiuare) er-kucken i -quicken (75). *Reuiuifìcatio erkuckung (75). Re-uiuiseere, -ueuissere (22, 23), -miniseere (q. v.) hd. er-, her-, wider er-, nd. weder er-quicken. erkucken (75). wider-kiken (6), -erkicken (76), -leben (8, 9). lebcndig (17), wider 1. (75), lembdig (Avent.) werden. er- (22), ver- (23, 152), her- (5), ent- (7) -munderen. v'wondern (21, 152). Reuiuus widder erquicket (20). Reu-, rev- (3), rew- (4), new- (1) -ma (i. profunditas aque 3, 4 &c, flegma t eructio humorum &c. 76, feruor i erup- tio h. I tempestuosa maris inundatio Br. sim. ef. gurges) vlozze m. I vluz /. (Anz. 8, 494). daz fioz des heupts (5 sim.). der floiß dez haubts (18). daz fìießend des h., wr. (vulg.) schnuddel t snutz (7). de vlotte des houedes (23). hovpt- nus (93), fluß t fl. vom haupt, vlg. schno-der t -ppen (75). schnuder (nò). die schn. (134). snutz (49). snot t on= reyn spye (132). snode-le (20), -1 (10). snabelruße (20). snube (iooj. die schnu-p (68), -pp (70). hd. der, de (12) snoppe, snuppe (9). schnop-f (67), -pe (152), -e (I5i). snube l snopp t kulck (19). rocz (5b, 17, 76). pfnusel (126, Das., Kia.). strauch (1. cf. catarrhus). strauchen (Kia.). tu- (3), tu- (4) -mphel. tumpffel (75). brake (99). ags. gi- (94), gè- (136) -brec (cf. pituita); gytestreain (94a). *Reu-, ru- (8, Gf.), -matica, -matiee (87) (herba 76 &c.) craniches nabel (Gf.). chranicb.es- (121 &c.), kranch- (87, 146), kranchis- i87), kranich- (100), chranche- i cranche- (Sum.), ratten- (17), kacz'- (8) -snabel. krans nabbel (7). krondes nevel (85J. kranes snavel (47). Reumatieus hd. flussig, flussig (67, 151). haubt-fl. ; pfnusel- i rotz-echtig (126). roczig (17). ein schnupffiger (110). snuppig (9j. snopp- (,8), schnudel- (7) -echt. snuw- i snark-ende (20). hertz= schlechtig (75). Rheumatisare strauchen t schnu= dern (74). *Reuneus wider krump (75). Reuocare hd- wider-heyschen, -hey= Ben, -bringen (65), -sagen t -sprechen (75), -ruffen sim. zu- (6), be- ^65) -r. hinder sich ziehen (65). nd. weder-eyschen (132), -eschen (22, 23). *Reuoc- v. Reelam-atorium. Reuola (i. calumniator Pap.) vil- (i3ib), willi- (141) -wentiger. Reuoluere hd. wenden (76), vmb-, widervmb- (8, 9), nd. vmme-w. hd. vmb- winden (6), -weltzen, -welczern, -keren, -lauffen (4) ; waltzen ( 76 ) ; widervmb- w. (65), -welczeln (17). omwen-telen (11), -tzelen (132). Reuolutio hd. vmb-lauff sim., -lauf- fung (18), -weltzunge, -wendung (no), -werffung (20); vm-louf (49), -loff (12, 76); oflauf (13). om-loeff t -wentelinghe (132). umme lop (23). *Reuolutor (qui vertit Ugna et lapides) widder vmbworffer (20). Reuolutus vmbge-went, varr. -wendt, -wend (110), -welczit i -leyt t an eyn ander stad ge-leit i -haben (20). EIC 497 Reuomere wider-spyen (8) , -speyen (9). Reupontica v. Radix pontia. Reus hd. nd. eyn schul-diger, -liger (21). hd. sehuldi-g, -eh; be-clager, t -cachter (sic 7). be-clagter £-schuldiger; antworter im rechten; schuldig der that (75). *Reustis schyff (19). schip (11). *Reustus (i. veru) spiz (Gf. 6, 366). *Reuulgare wider offehbaren (75)., Rex hd. kon-ig, -ygk (4), -ich (20), -nyck(19); kun-ig, -g; kuenig (88), kinig (64c). nd. konynck, kunck (98). *Rexo (aus nexoP) i. vinculo (76). *Rias, ryas (i. papauer siluaticum) wiltmago (130). feltmagsam (74). Ribalda bubin (75). *Ribald-ia, -ria, -eria (147) hd. bub-, bieb- ( 76 ) , bob-, nd. bou-erie. hd. bub- (134), bube- t pube- (75), puffe- (4) -rey. gebuerschafft (17). schalckheit (147). *Ribaldia bubin (6). Ri-, re- (5b) -baldus hd. bu-, bu- (21), bo-be; buob (76), bub, bufe^pauer (9), puse (sic 8), gebuer (17), selbwillig pub (1), eyn selp wylicher (5b), leck-er t -erlicher mensch &c. (65), ribald (75). nd. boue. *Ribe-, ribo- v. Rubu-rnus. *Rib-us, -es ( 153, kì. ) , -esium (kì.) sant iohans trublin ( 153 ), treiiblen (91). Rica (i. capital 112) haub o. rigel (91). sloyger, vt crispata tenui primario walschß , secundarium vorwalchß ; r. I ricula facetel (125). schlapp der kloster fraw (112). *Ricarius rigelmacher (91). ■^Riccula v. Ricula. Riciare passerum vox (gì. ih.). *Ricimus v. Ricinus. Ricin-ium (i. acus t spinula Br. ), -um v. Reeinium. Riei-nus, -mus (110, 132), recimus (Anz. 4, 93) (cf. riemus, cieinus) prem (91). hd. hundes- (94), hundfi-, hunß- (64b) -lauß (74 sim.), -wurm (74, 110). hundleuß (64c). ein honts oerworm (132). zeck an der hut (Anz.). hondsluys i teke (vlg. teca Kil.). ni. houtluys, hd. holtz= bock, zack (117). ags. ticia (136). Ricinus (i. kerua &c.) zeckenkorner, creutz-, wundel-baum, ni. mollencruyt, palma Christi &c. (116). *Ric-, rig-mare, -mari, ricmisare (22b), rigmatizare t rismari ( 147 ) hd. nd. rymen. reimen (75). *Ricmatiea, rythmathia (9), rie- (76), rici- t ri- (75), riebi- (74), rhythmi- t rith- (gì. m.), ri- (11, 19, 20, 76) -machia, -macia (11) (i. tabula geometralis in qua pueri addiscunt alqorismum 76) werff tofel (8). ent-w. tafel (9). male-t. (20). rechnung-t. (75). rechen-t. (74). mael taffel (11). mayl thauel (19). *Rie-, rig- (68, 132, gì. m.) -matiee rym-elich (68, 132), -lichen l gerympt, var. gereimt (110). *Ricmicus ein rymj^t (sic noa). ge-r. (nob). rymachtich (68, 132). *Riemisare v. Riemare. *Rie-, sed melius rith-, ricb- (132) -mus eyn rym (68, 110, 132). rime (99). *Rie-, rig-, ris- (76) -mus, ricinus, 63 498 RIG RIM RIPH t rigma ( 147 ) hd. nd. eyn ryin , ryme, hd. rame (21), reim, t est vermi s in aure canis, hundßwurm (74). *Ricola v. Rieula. *Ri- v. Ci-eonides. *Ri- v. Pi-etacium. Rietu-s, l -va. (125) (i. clamor àuium, fevarum &c. t f. oris aperitio; cf. hiatus) wild geschrey l g. allei- vernunfftigen (sic), vai: vn-v. creaturen; offnung des raunds t rachen (75). vogelgeschrey ; gezerick der fiere &c. (74). eyn rane (17). wog- i gu- (8), gen- (9), gri- (100) -unge, eyn krakele (23). der snuße (125). ein wit mule l witer sclilund (65). rohozeda (Gf., 2, 432). ags. graenn- (94), graem- (136) -ung. Rie-, ricc-, rig- (Sum. &c.) -ula, t rieola (76) {cf. rica rigel) eyn iunc= frauwen hube (17 sim). hutil (Sum.). *Ricus v. Ritus. *Richa (cf. riea) schweyßtuoeh (64). *Riclies krumpfuß (74). *Richimachia v. Riematica. *Richmus v. Ricmus. *Ride- v. Ridi-eulum. Ridere hd. nd. lachen. Ridieul-aris v. -osus. Ridiculo tzu bespot (125). Ridiculose spotte- (132), spot- i lecher- (110) -lich. Ridicul-osus, t -aris (ì. sareasmi- eus 147) spot-tich (68, 132), -techt (8), -lidi (110). ledi- (9), lecher- (110) -lich. hordich ( 132 ). spoetsch , sehamper, schymps (147). Ridi-, ride-eulum gelechter (4). lachung (110). eyn scliimp laehe (17). schimpf (7 , 76). hd. spot, spotte (10). boert (132). Ridieulus spil- (20, 106), spot- (20), spete- (13), spo- (11) -lich, -lic (106). *Ridimicul-i (136), -ae (st. red.J ags. eyniuuithan (94, 136). *Ri- v. Re-dimieulum. Rieri v. Ren. *Rif- v. Riph-ei, -eus. *Rif- v. Ru-fìanus. Riga hd. czile, zyle, czeylle (4), zeil (134), ziel (5), sczijl (6), czylle l rijge (5b), zil (67), zilet (68), sii (1), ling (76). nd. rige. Riga rig ciuitas in lijf- (132), yf- (lioa), Jf- (noc) -lant. *Rigamen begiessunge (75). Rigare hd. fucht, feucht, vuchtich (132), weich (18. wie roman. mollisi), nati (17, 65) machen. nd. vucht, nat maken. hd. fu-, feu-chtigen; neczen, wessern (62, 65), begi-tien (12), -ssen (3); misten (5b), tungen (1, 3), twigen (2. X rigere). hd. nd. dungen. frischen (Stieier). vresen (22. X rigere). vruchten (12. st. vuchten? oder st. rigere i. hor= vere Br. ?). ^Rigatini vari ryhe tot ryhe (147). Rigatio hd. begiti-, necz-, fucht- (8) -unge. Rigere (i. durere Er. &c. , indurare 3, 4) hd. ha-, he-rten ; frie-sen, -gen (13) ; frischen (4. st. friesen ? cf. rigare id. ) ; berte (8, 9), styff (110 sim.) werden; strebin (8, 9), verstarren (65), twyngen (19). nd. harden, vrezeu , dwingen (11), stiuen (99), strammen (147). Rigeseere fresten (18. cf. frischen prc. ?_). Rigidare (i. rigidum facere Br.) vest 0. styff machen (110). stijuen (132). Rigiditas (oft i. rigor) hd. strenge-, stren-(ti), berti-, stete- (8) -keit. streng- (4), strenck- (134) -heit. Rigidum hd. hert (7 &c). hart t fest (18). harten t fresen (5). friesen (7). vnbuglich (65). frorn, riech, sterr (74). Rigidus hd. nd. strenge. ge-str. t nati (17). stringe (13). styff (19 sim.). stijf t wreet (11). hart t bose (19). hert-e (9)» -ig (7). riecli^ sterr (74. cf. rigosus. Sm. 3, 78. Fr. 2, 83c.). rag (Fr. 2, 82c. wett rack), fuchte o. stede (8). *Rigm- v. Ricm-. Rigomagus (ciu.) rheinmegen (135). Rigor (cf. rigid-, rigos-itas) hd. nd. streng-heit, -icheit, hd. -ickeit, -ekeit, -keit. hd. twang (19; , ge-tw. , -twanck, -zwanck (49); zwang (68, 110), be-zw. I hert (7) ; ruche t berte (68). nd. dwanck. stijf- (11), stiff- (20) -heit. hartieheit (20). stincken- (67), dapfer- (65) -keit. Rigorosus hart (20, 132 &c). hert (68). strenge (132). streng(no). stiff (20). *Rigo-sitas, -r herttigkeit ernst vnd straff (64). *Rigosus kalt , hart , ranch , starrig (Das.). *Rigula v. Rieula. *Rima i. pugna slachting &c. (147). *Rima i. stipula stoppel (147). Ri-ma, -nia (1), -rnus (9), rym-a l -ella l -ula ( 74 ) (i. fi-, sei-ssura ; iunctura rerum 76) hd. rizz (1), ritz (74), riti, rys (12). rysse (22bj. rete (22b, 23). klack, runtzel (74). schrund e (Sum.), -el (74). scrvnt-a (120, Gf.) , -ussa t scrin- tunga (Gf.). klumse (135, Das.). klimsen (126). klumbs (112). klun-se i -te (Fr.), -ze (74), -tz (74), -ssen (1, 3), -Ben (1). clufft (75). elove (14, 22b, 99, 132). claue (11, 23). klob-e (13), -en (10). klob (76). blob (sic 6). krone (? 22). schoer (132). hd. spal-de, -t. ein spaltrint (65). nouth; rimis hnoe t neo (Gf.). *Rima-cia, -ehia v. Riematiea. *Rimalia v. Cimalia. Rimant-e scrudelattemo (Gf. 6, 586). -ur snapa- l crupi- (ih. 838. 4, 332), -tus (sic) snab- l grulli- (127) -lont. Ri-mare, -mari, -nuare (1) hd- ri-, rei-fien, -ssen; riczen (1); loch-in (8), -ern (9); spalden, vorschin (8, 9). Rimare hd. kliben (110), ryßen, reis= sen. schoren (13 ). suchen t erforschen (65). grunden (Gf.). nd. riten (23), tziren (22). Rimari hd. nd. er-varen , hd. -farn, -fairen , -suchen ( 88 ) , - forschen , gew. herfor-sen, -Ben. mit flyß ernieschen i wulen (88). innen werden (64). ervreschen (23) , -uazen (100. cf. fason Gf.). frogeu (3). ondersoechen (132). Rimatim durch tia nüot (Gf.). *Rimatio furschunge (8). vorschucg= keit (9). Rim- (8, 9, 17, 74, 76, 129), rin- (Voce, ex quo, Gemmae, Br., GÌ. m.), rix- (GÌ. m.) -atrix, rimax (9) (i. serpens aquatili s 129, infructuosus 76) eyn waßer slange (8, 9, 17). vnfrucbtper slang (74). *Rimea (cf. rieinus? tinea?) mutte, ein worm (22b). Rimella v. Rimula. *Rim tilla, rini-t. (,.undeutlich" 146) (cf. potentina) grensich (87, 146). Rimor (i serutinium) erfarung (110). ondersokinge (132). under of ver soeck (147). Rimosus scrunt-an l -in; durchil (Gf.). ryczecht.(19). zerspalten l herlecht (65). clauich (lì). *Rirnphatus (X rumpheatus ? ) v. Rufatus. Rim-ula, -ella nüot; scrun-delìn t -tussa (Gf.). loechlen (132). splet- £reyß- (132), cloue- (108) -ken. *Rimus (i. rythmus GÌ m.) «.Rima. Rin- v. Rim-atrix. *Rineerus v. Rhinoceros. *Rineouia rynckauwe, eyn lant (147). *Rincum v. Crithmurn. *Rineus v. Runeus. *Ri- v. Rhe-nensis. *Rineta v. Crinea. Ring-ere xi ctum (Br. &c), -ère (5), -i (100, Br.) (i. clamare sicut aues 5, ca- nis 5 &c. , murmurare 19 &c. , aperire os 76, irasci. dicendo r s m 123) vff ginen (76). auf ginnen (75). gewen (8, 9). gri- nen (100, 110, 127, Gf.). grein (21). gran- ssen (19), -zen (23). greensen (11). grenezen l czornen (20). grisen (107). vnwirsen (74). cno- (107, 132), gno- (22), na- (22, 110), gwe- (V 23), gne- (134), ne- (18, 74), ze- (64J -rren, als die hunde (74). nern {sicut canis 5). gnarn als eyn hunt (17). cza- (8, 9, 64), za- (126) -nnen. zen enplecken (64). tru-ern (9), -ren (8). munt krummen 0. praiten (75). smelick vvesen (147). *Rinia v. Rima. Rhino- (l eglo- 110 &c. , ego- Br.), gew. rino-, rin- (22), reno- (5b, 75), rinos- (8, 11) -eeros, -eerus, -cerùs (104), -ceron (75) hd. eyn eyn-horn, -burne (84), -buirne (104), -kurn (53). eychorn (20). en hoer (11). rinoceront (9f). reniotzer (113). rinsch (22). Rhi-, ri-noeeros i. virile membrum (Br.). scbemde der leede (147). *Rinuare v. Rimare. *Rinus (untersch. von einus) pflumbom (104). Rip-a, -pa (1, 76) hd. bach, pach; vb-, ob-, of- (12), ou- (11, 13, 22ab), oeu- (132) -er (am wasser 132). stad (49, 65). bort i rant (22b). raue (23. als requies nauiumf). wasserstub (74). ein land an dem bach 0. fliessende wasser (64). *Ripari i. insanire vnsinnig sin (76). dorin (8). toren (9). Ripatum (i. tributum in ripis Br. &c. cf. GÌ. m. 5, 736 sq.) ein veerschat (132). *Ripistes (aus rhap.) gheyssel, swepe, smycke (147). *Ripi-uaga, -naga (74) (auis cf. lu= cilia, serra) bach- (64), pach-steltz (64, 74), -steltzen (75). Ripula ein bechlin (110). Riphei (Br), rifei (10, 12) montes sneberge (10, 12). ripheas nordlichiu (127). EIS Ripheus, rifeus (147) i. impetuosus (Br. &c). haistich &e. (147). *Risa (pt'C«; anders gì. m. 5, 738) wu- (68, 110), wo- (132) -rtzel. *Risare (cf. prc.t) coveren (81). *Risculus v. Supereilium. *RÌS-CUS, -tuS (68, 74, 75a, 76, 110), -ius (75b) (*. secles apum 74, 75, 76, l arbor se. sambueus 76. cf. ru-, ra-scus, rixus, blatanus) hol-undir (9), -andir l -ender (Gf.), -dir (127, Gf.), -der (75b, 121, Gf.), -derbaum (7), -derpawm (74), -ler (75a). sumbir (117, 120. cf. Gf. 6, 224. x sambueus?). elsen- (11, 20, 68, 132), erlen- (19), heslin- (nob), heslen- (noa) -baum, -bauem (20), -boem. alhorn (23). bynenstul (74. Gr. wtb. 1819. als Geflecht, Korb, cf. sq., 0. sumbir). Ris-eus, -tus (74, 75 varr.) (i. fi-, scissura t fenestra t rima l scrinium patens in pariete; vas ex iuncis et vimì- nibus Br., sedes apum 75. cf.prc, boeta) ein spalt (74, 110). kensterlin (64, Das.). guck- 0. gutz-fensterlein in der wand (Kia.). wad- 1 bad- (74), blind- (75) -fenster. ni. een blinde veynster (116). kastel t kisten an der wend; stellen (75). clave, reete, splete, spalde, glyppe, kernne, schram (147). *Rise schedeliken (22. sic st. rite sed.). *Risea v. Risia. *Risela (piscis) ryßling (140). *Risi, t rysum (74) (legumen cf. risum. oryza. Gì. m. 5, 738) re'ys (3). reyß (4). reyse (74). rys (76). eyn ris (23). *Ris-ia (11), -ea (19), -tea (20), -ta (cf. risum, fermentum) gruut l weert (11). gruit (107). ein gruyt (110b, 132), kruyt (noa), krut (68). gruet i werck (20). Risibilis lach-erlich (75), -lich (4), -ende (20). lechter-perlick, -lich (74). *Risiculum (cf. reeineum) rockelin (23). *Risiculus v. Supereilium. Ris-io l -us verspottung (76). *Risius v. Riseus. *Rism-ari, -us v. Ricm-are, -us. *Ris-or, 'O (kì.) spey- (126), speh- (Kia.) -vogel. *Rispa (i. modus t ora agri Gì. m.) risse vlasses (22b). rystenflaß (77). *Ris-, ri-sura (cf. fissura) hd. riß-, ris-, reyss- (3, 4) unge. nd. ritinge, to-r. *Rist-a, -ea v. Risia. *Ristrum (i. rima t forameli per quod transit farina in molendino 76. cf. riseus ?) loch dar durch das mei in der mul laufft (75). loch in der mulen (8). eyn mele-I. inde mei (sic 9), an eyner moln (17). *Ristus v. Riseus. *Risum (i.fructus 20, 64, eeruisia cum de brasio prima elicitur 4, 76, ceruisea cum de praxatura prima elicitur ant&= quam compleatur 75. cf. risum) gut bier (76). wircz (4, 75). greiss-ung, var. -ing (qd. eeruisia 75). ryß (20). ryeß, var. reyß (64). rijss, eynreley pottasy (147). Risus (cf. risio) lachen (23). daz 1. (5). eyn 1. (9), lach (17. wetterau.), lag (18). lach-inge (11), -iinghe (19). verla= chung (65). dat lachent (22). Risus (indecl. cf. ris-i, -um) rys (9). EIX *Ritala (cf. saliunea. celidonia.) rieta-ch i -chil (Gf.). Rite (cf. rise) hd. nd. sede-, nd. ziede-, hd. siede- (8, 20), syt-, sitt-, sitik- (67), sydde- t recht- (19), sicher- 1 retht- (20), stedenc- (18), ordenc- (7), orden- (no), rede- (17), gewn- (100), gewon- (132) -lich, -like, -lick. recht (11). zu sins (20). *Ritidis (i. ruga) rymp &c. 1,147). Rithmus v. Ricmus *Ritora v. Ratera. Mataxa. *Ritudula (i. serua sine ritu) sitelosa (Gf.). Ritus, ricus (1) (i. debitus 1, 5b) hd. se-, sie-, sid- (10), sey- (13) -de; gewon= heit, ordenlich g. (no), red-leich (1), -elicli eit (5b) ; satz- i halt- t orden-ung (65). gewonte (132). Riual-is, -es (,100), -us (66) elle (99, 100. cf. Gr. 1, 202. BM. 428). gell-e m. (74, 100), -in/. (74); -iu/,; -es cemminan (ìoo?). zuman; geckischer geselle(74).»?. medevryer (116). mitbuler (126). bir ge^ steli (st? se? 9. aus gesell? I ber rete Sm. 1, 189. Gì. m. 5, 740?). revyerlick (147). *Riuare (-ri gì. m., anders -re ib.) ni- (73), Aie- (10), fley- (12) -Ben. *Riuarea (piscis?) vvàte (104). *Riuola (cf. repula?) chlipa (i3i,Gf. 4, 546). clipa (141). Riuosus voi revyers (147). . Riu-ulus, -olus, -ualus (1. cf. Gì. m. 5, 740) pach (1). pe-, var. pa-chel (75). eyn kleyner (5b), kleyn (5) baeh; kleyn (18), klains (76) becheliu; kleyn wafìer (21). runßlin (126). flissel (49). clene becke (23). riuirken (99). *Riuunus (i. ciuitas ceriusie) eym= becke (13). Riuu.s hd. pach (1, 75), baeh, baac (14), fluß, fioß, floße ^10), flos (13), floiß (18), vlissen- (9), vßfließene- (65) -baeh. nd. bicke ( Gì. Marienf. ), becke, ryuire (99, 132). rijff (20). Rixa (i. briga ; guerra t raneor &e. 75; qq. v.) hd. krieg (mit worten 75), krig (9), krik(14), strijt (20), hader (65, Das.), hadder (65 var.), kyeffe (133). kyyff (19). kijff (85b, 132). kyfkrith t twydracht (22b). kit- (76), kiff- (6), kiffel- (5)*, chifl- (1), cheyffel- (3), kiuel- (18), czweyfel- (2), swacz- (21), grin- (75) -unge, keuelinge (23). *Rix-abundus, t -osus (110 &c.) kriegi- ch (20), -g (no), kijffachtich (68, 132). *Rixale hecke-le (22b), -1 prò lino (77). hekele (23). hechel (74). *Rixalis streytuastig (9). krigschafFt (8). ;,iRixanter kiyffelicheu (19). Rixari , i -re (22 , 23) hd. striten, striden, kriegen i grinen (75), zancken (Das.) mit worten; kefeln myt den w. (21); cebeln als sich dye hunde cefeln (17); kriegen, kregen (5b), kyfen (76, no), kiyffen (19), kiffe-n (6), -In (5); schel-ten, -den; knyen t zornen (20). nd. kiuen , k. I striden mit worten, keuelen, schelden. *Rixatim von krieg zu krieg (68). van kijff tzo k. (132). *Rixos-e, -itas, -us v. Rane-ide, -or, -idus. ROD 499 Rixosus kri- (8, 9), krie-(75) -gisch, t -giger (75). haderig (Das.). vorteylheff= tig (64). *Rixum (fructus, cf. risum) rijß (20). *Rixus (cf. Gì. m. h. v., 0. v. riseus) holare (herba 105). *Roafieus (cf. loaficus &c.) wanwecht (102). *Ro- v. Ru-becula. *Robeta i. bufones ; cf. rubeta) chro= tun t uchun (104). Robigalia krutztagen, ni. cruysda= gen (116). *Ro- v. Re-boare, -boatus. *Roboeulentus (cf. sq., rorulentus) douwen (23. wo hier eine dritte Hand be= ginnt). rodolentus i. plenus rore (76). Rob-or, -ur A(Z.stercke,sterck,bom-st, (65), starck (18), starckeid l macht (20), starnke (13), crafft , klotz , cloß (8), biodi, block (68, 88, 132), ploch (nob), stock (-or i. truccus 5b) , aich (88), hageich (126), ram (arborisl), vòn(arbor 3), rone (9), eyn ror (sic 12). nd. roone eyn stuke i. truneus (22b). doom (106. „st. vapor"; cf roboeulentus?). sterk-e (22), -ede (23). Roborare hd. nd. stercken. be-st. (75), -stetigen (9), -stetten t festnen (9, 64). hd. sti-, nd. sta-rcken. striken (22). stedigen (8). krefftigen (20). boni starck machen (65). Roborarium thornkisten (125). thier= garden, ni. warande (116). *Robomus v. Ruburnus. Robur v. Robor. *Ro- a. Ru-burnus. Robus geryß, al. roggen (125). reyß (88). Robuste stercklich (20;. Robustius mechticlicher (65). Robustus hd. nd. starck, t krefftig von lyb (110), vnd groff van lichaui (132). hd. starg. stard(23). r. homo lield (75). *Roea (cf. rox. Dz. wtb. 294?) rijste flaßes (20). eyn gesplyß flayssch (19). en harìe vlas (11). clave vlasses, ryst henneps of vi. (147). rock (68). *Roees (cf. prc.) v. Rox. *Roeia v. Raeia. *Ro-cus, -ehus, -thus (64c) rodi (in ludo 64, 93, Gf.), im schachzabel (74, 75). *Rochetus (anders Gì. m.) oberklaydt eins byschofì's (74). *Roehinolusnacht-gall(68,i 10), -egalle (132). *Rocho v. Raia. *Roehus v. Roeus. *Rodar±tes rosenbloem (147). Rodanus (fl.) der rodan (12, 114), rhoden (126). roddane (10). die rodel (Das.). *Rodda (piscis) rot- (16), roed- (20), roud- (19) -auge, rodoghe (98). *Roder v. Rodus. Rodere hd. na-, hd. nd. gna-, kna-, (11), knae- (132) -gen. kifflen (126). cnau= wen (106). wolen (r. rostro 22b). zer= bissen (64). Rodia, rhodia (kì.) klab- i kliben- kraut; klebern (73) rosenwurtzel (Ki.). 63 * 500 ROM Rhodia vua mertribel (43). *Rodina-ps, -re v. Radinape. *Rodius v. Rosaeeus. Rhododendrum vnholdenkraut (114, Kia.). *Rodo- v. Roboeu-lentus. *Rodol-ium , -eon (75) rosen-al (9), -ole (75). *Rodomellum (rhodomeli kì.) misch= ung von honig vnd rosenol (74). *Rodosi weribo (141. cf. Gf. 1, 9Ci). *Rodostoma (rhodostagma kì.). ro= senwafier daz man burnet vz rosen (20). *Rodund-are, -ifleare v. Rotundare. *Rod-us, i -er (74) (i. nauis pirata/rum 76) ein raup- (3), raub- (75) -schifi", see-, meer-rauber (74). *Roffanus v. Tiga. Roga (i. elemosina) hd. spende, almus-e (8), -en (9). Rogare (i. pettere 76) hd. nd. bid= den. hd. bitten (6, 65), bieten (7), bieden (20), flehin (8, 9). Rogationes hd. nd. krutze-, hd. crutz-, kreutz- (4, 110), kricze- (13), krichz- (18) hd. -wochen, -wachen (21), -woch, -wuch (nob), nd. -weken, -wekene. die cruytz dagen (132). die bittenden tag t betwoch (76). gebet (65). biddinge (22). pyngistag (5b). Rogatorius betteler (8, 9). *Rogio yalph. rugio q. v.) rieze (105). *Rogulus v. Paristulus. *Rogum (cf. roga) solt l spende (9). Rogus hd. eyn fuer, f ewer (9), brunst= fur (93). scheyterbeyg (113). todtenfeur= stat (74). rost (75, Sum. ) dar vff man die leut brent (75). nd. eyn auen. *Rolon (herba) ags. earbe (94a). Roma, rhoma hd. rome, rom, rhom (68, 75), t rham (75d), roem (132). Roman-ia, -ea (4), -a (1) hd. rom- isch, -esche (18), -sch (152), -fi (21), -er (5b), ro- (134), roe- (76), ni- (151) -misch lant. nd. romesch 1. *Romania (potus) romanie (1, 5b). Romani -zare, -sare leben als die roemer (110), zu rhom (68). leuen als romeynen (132). castyen, martelyen, vleyschen (147). Rom-anus, l -lidor (74. aus -ulida?) hd. nd. rom-er, -ur (6), -eyn (132). roe= mer (no), romer (134, 151). Rom-, rhom-, rum-, ru- (3, 74, 77) -bus, rumbo (76) (piscis), sturo (87, Gf.). stur (11). hd. store. stor (9, 23, 49). stoir (5). stoere (20). stoer (97, 132). stor (43). stor (4). store (10). steir (13). bars ( 131 ). mer-, tax-, dorn-butte (kì.). meerfasan (Fr. ). rumbus star (auis i. sturnus sic 75). rùbus wolkenwes= ser (ób. st. nimbus? cf. nubus). *Romei (cf. aee) mer retrich (87, 146). Rhomipeta rhomischer pilgram (75). *Romlidor v. Romanus. Ro-, ru-mphea (i. gladius, gì. bis accutus 76 sim., spata l framea Br. ) hd. nd. swert; kamp-, kamph- (3) -swert. zweert (11). hilte (109). zweyspitzig schwert (65). *Romphealis uuafanlih (Gf.). ROS Roneina (cf. runeina) ain rosseg seg (91). *Ronus (st. riiamnus) wechdorn (87, 146). Rorare hd. dau-, tau-, da-, ta- (9), to- (75), hd. nd. dou-, do-wen. Roratio dauwunge (20). Ror-ella, -ida, rosella, ros t sponsa solis, so-, sa-lsirora sonnen-, son-, sin- dauw (143). *Roridus (i. roscidus no &cì dauwe- t (5), cht (7), -tht (20), -cti'ch (13). towig (75). fui dauwes (20). hd. voi, vel (sic 151), Ibi dau (18), taw (noa), dawes (nob), tawes, tauwes, dowes (67), dau^ wes (133, 152), daufi. douwinge (22). *Roru-, rodo- (76), robieu- (23), rosu-, rotu- (qq. v.) -lentus dauwig (8). towig (75). Ros hd. dauwe, daw (8), dau (88), dawe (14, 110b), dowe (67), taw (9, noa, 134), tawe (69), thaw (4), tauwe, tow (76), touw (75); himel douw (65) nd. dow, dou, douwe (132). Ros marin-us, -a (94a), -um (94a, i. nimphea 121) (cf. potentina) gren- sinc (121, Sum.). rosenmarin (153). ags. felmasdere -um, sundeaw -a (94). Ros syriacus (i. manna kì. ; cf. fios siliaci) papel blflm (87, 146). himmel= hung (116). *Ros solis v. Rorella. Rosa hd. nd. rose, eyn rosa (23). hd. rotò, roße (110), rous (67). roefi (132). *Rosaeea rosen crantz (147). *Rosa-eetum (8. cf. GÌ. m. h. v.), -return (9), -cium (9, 23, 75, 76) (i. succus rosarum 15, vngentum de rosa &c. 76) rosin waßer (8). rosen-w. (9), -safft (75). ogen zalue (23). Ros-aeeus, -aeius, -atius, i -eus (17, 147), -eolus t rodieus (147) rosen- varwe (132), hd. -falbe, farb. folle ader falle (?) rosen (-eeus 17). rosechtich (147). *Rosa-cium, -return v. -eetum. *Rosare (i. decorare 76) zie- (8, 76), czi- (9), cze- (17) -ren. Rosarium (i. collectio rosarum Br. cf. rasorium) rosen-krantz (no), -stede (147). vergaderinge van roesen (132). *Rosarius (i. rosetum ; anders Gì. m.) rosen gart (8, 9). Rosata (*. vestis &c. Br. cf. aqua r.). eyn rot cleid (110 sim.). Roseida towike (104). taw, tawfeb liger (74). Roseidum touic i begnagen (100. rodere). Ros-cidus, -sidus (65), -idus, -ulen- tus ( cf. roridus &e. ) tawig ( 9, 74 ). dauwyck (19). dauig (132, 152). dowig (67). dauwetht (20). douwich (23). daue fol (21). folle dauweß (17). erfult mit himmel douw (65). tawfeuchter vom taw (74). *Rosein~ia, i -a ( 136 ) ags. nectae= galae (94). necegle -ia; -a nectegelu i. achalantis (13 6). *Rosei-num, -um ( 1 3 1 b) (i. runcinum) nohil (117). nuil (Gf.). nugil (8). nagel (9). niol (I3ib). Rosella v. Rosula. Rorella. *Rosellum (:rostrum?) ein beck von schyff o. menschen (68). ROT Roseola kleine hitzblatter (kì.). *Roseolus v. Rosaeeus. Rosetum (i. ramnus 75) rosen- hd. -stat, -stad, -gart, -gàrten, -stock l -sten= gel (75), nd. -stede, -stedde, -sthede. roß gart (6). rosstuden gewechst (93). eyn wyse da da rosen o. blumen ynne sten (20). Roseus (cf. rosaeeus) hd. nd. rot. nd. rod t vai. roit (18). rosin (75). rosen (7). r- (8, 9, 76), rosei- (20) -var, -rot (76). leibfarb t roßlet (111). *Rosibilis gnagelich (20). *Rosilatio rysleter kleyner regen(74). Rosim knagelich (132). *Rosina v. Vapassa. *Rosinaeium i. herba qd. (76). Rosio nagunge (20). *Rosipes, podÓTZSC, (am's)steingall(ii2). Rosolium v. Oleum rosaeeum. Rosor gnager (20). rosen- (132), roß- (68) -plucker. Rosorium naguug, straffung (74). Rosoriu-s, -m (132) nagelych (19). knag-elic (11), -ich (132). *Rostaeeum v. Oleum rosaeeum. Rostra scefstusti (Gf. 6, 457). granfi (74). *Rostrata streitschifie (74). *Rostratum ags. tindicti (94, 136). *Rostris-ona, -sona (64c) stor-ch (64, 74), -ck (74). *Rostrum v. Dentilia. Ro-, ru- (5b) -strum (i. sealprum 125) hd. sna-, schna-, sne- (49) -bel. schneicke (nauis 135). nd. snauel, kauel (23); snebbe (109), sneebbe (11); beck (109, 132). russel (75). schabekrucke (125). ags. neh i scipescaele; rostris foreuuab lum l tindum (94, 136). *Rostrum pore-i (17), -inum, pora= num (87a, 146) (cf. corona monachi) sue- (17), su- (47), sorge- (sic 85) -distel. pungil (Sum. V). *Rostrus v. Rheda. Ros-ula, l -ella (110, Br.) rosei (75a). roßlin (75b). rasen varwe (23). *Rosulentus (i. rosaeeus Gì. m.) v. Roscidus. Rosus benagen l erkyfft (110). ge- knaecht (432), -neigt [sic 68). heel, gantz, synnich (147). Rota hd. nd. rat, rad. hd. rade (70), rate (133), rath (67), radt (68, '69), rait, rayd (19), heintzenrad (Agr.), scheyb (9), schybe (68), schyff (sic 110). schyue (132). sluder (12, 13). Rota aratri pflugrad (75). Rota-bulum, -buia (9), bissw. -gu= lum (cf. rut-, red-abulum) hd. redestab (130, Sum.); fuer-, fur-, feuer- (74), fìer- (49), ofen- (74, 76) -gabel; schore stecke sim., ouinuuisc (117). eyn vorck cum qua ignis mouetur in fornace (132). vorclce, gavel (147). sybe, var. syb (64). Rotale v. Plaustrum. Rotare (cf. rotulare) scheiben, ku= geln, stein-en, -werffen (74). radprechen (76). hd. nd. rade-, raet- (132), hd. rad- brechen, -breken, -braken (11, 132). hd. re-, red-dern. vff das rad setzen o. rad machen (110 sim.). radermaken (147). trendel-en (23, 109), -n (8, 9). zerkn- RUB RUB RUB 501 -iischen, varr. -itschen, -isten (65). vm- mekeren (100 sim). Rot-arius, -ifex, -or (74) radniacher (110). rade- (11, 132), rayd- (19), rader- (147), reder- (20) -mecher, -meker (11, 147). wagner (74). Rotatio rundunge (20). Rotatum radprechung, wurffe, werf- fung (74). *Rotela, rotholca (9) rosen lesunge (8, 9). Rotella eyn cleyn raedlin (68), re= deken (132). *Rotholca v. Rotela. *Rotor v. Rotarius. *Rotrix wagnerin (74, 75). *Rotta v. Rutta. Rotul-a, l -us (110 &c.),rutulus(noa) (i. carta <&c.) gewund-en (9), -ne (75) zedel. gewonnen z. (8). hd. nd. ro-, hd. rot-, roi- (7) -tei. rode-le (17), -1 (121). rotte (22). rolle (132, 147), t eyn geualt brieff (132). ein roll i ein br. zusamen gelegt (110). scheybelin (9). rotul-a ro= tei, -us rolle (74). *Rotula solis v. Diseus s. Rot-ulare, l -are (5b) roteln (8, 9). scriben (5b). schinen (8). *Rotulatio rott- (9), schin- (8) -unge. *Rotule v. Flaustrum. *Rotulentus (cf. rorulentus &e.) fiuh= ter (Gf.). Rotulus (cf. rotula) rotei (20).; rodai (12). rulle (22b). *Rotunda ([cf. funda, tunda) eyn schybe (19). schive (22b. cf. pila), schìjve (147). *Rotundal-e (122), -ia dobbelier (110, 132). dupplier (68). Cf. dobbelierken scutella &e. (louan. kìi. ). gali, platel (122). Rot-, rod- (noa) -undare, rotundfc ficare ronden (20). rund (noa), rond (liob), schawblot (1) machen. Rotunde runtlich (20). Rotunditas rontheit (20). sinwell- (74, 141), scbeybel- (74) -in(i4i), -igkeit (74). Rotundus sin-wel (65, 110), -well(74), -ewel (9), -wolt (12). sinnwell (126).sene= wolt (22b). sewolnt (13). synbel (19). symbel (65 var. ). hd. nd. ront, runt. rund (19, 74, 110) als ein apffel (74. cf. teres). runth t trinth (77). trynt (22ab). hd. schib-elecht, -let (6), -elich (18), -elechtig (17). scheybelich (9), kugel- icht, var. -et (65). *Rothus v. Rocus. Rox, t roees (74) eyn spyer (19). en spier (11). (in lino cf. roca) hàrle (13). ein herl-e (12), -in (10). harl vlasses (22b). herd als ein h. flachs (74). *Rozuceara zuckerrosat (74). *Rubata v. Rubeta. *Rubea v. Rubedo. *Rubea (11, 19, 108), rubia (herba) mede (11, 19, 108). ni. mee, crappe (116). kleb= wurtz (91). kleben- (r>as.), reb- (kì.) -kraut. wide- (126), ferber- (114 &c.) -rote. *Rubea maior lidwurtz (93). claver (85). kleber (17). ■ *R. minor elette (85). *R. tinetorum klebekrut (153). *Rubeba (instr. mus. cf. rubela Dz. Wtb. 287) eyn rube-ba (23), -b (1), -bigen (5b), -ke (22). *Rubeea v. Rubeta. *Rubeeula (cf. prc, sqq.) rubeb 0. rote, o. vorch o. rotaug piscis (74). roit= oghe, voern, eyn 'visch (147). Rubeeula, rubigula (125) (auis i. erythaeus 112, eritaehus Gì. m. ) rot- kropflein t -kelichen (11?, 114), -kehlein (Ki., Fr.), -kelchen (125). *Rube-, rubi- (74, 125, Gf.), robe-, ruben- (109) -cula, t -cca i -lego (74), rub-iculus (64) , -egula (i. rodda 9), -iligo (17, 22b), rutile (74) (piscis) hd. rot-ouga (Gf.), -auge, -augen (1), -aug t -lein (74), -og (6), -eugel, -engel (sic 152), -euglin (110), -ogel (67), -eigei (49 ì, -ougig visch (68), -ling (64), -fedder (125. cf. rubellio); ein rott ewgel (4), roth euge (5b), rfld eygen (21), rod-euge(12), -eugel (77); rode-auge, -euge (13); roit- auge (7), -eige (17) ; rettling (64°). nd. rot-, rod-, rodd- (22b) -oge; roet oughe (132); hodde (109). bicking (49. cf. ru= burnus), vorch (74). *Rubecula saxatilis stein - trostel t -rotle^blauvogel (114). rote amsel (Fr.). *Rubeculus v. Rubellus. *Rubeeuus v. Rubicundus. . Rub-edo, l -icunditas (147) hd. nd. rode eynes dinges sim., r. des dages (18), rodicheit (132, 147), roetheit (11, 20). hd. roty (110), rot- (8), rod-ekeit, -ikeit, -ocheyt (18), rothe t ryt (5b), ròte (9), roettikait (76), roydheyd (19), roede (20), roide (10), rote farbe (75). pusche (t) hecke (16. X rubetum). schyem infirrnitas oculorum l rotigkeit i. rubea (74). Rubefaeere hd. rot, rod machen. nd. root maken (11). Rubefaetus rot gemacht (110). *Rubegula v. Rubeeula. *Rubela (i. parua tigella, cf. rubeba. rutta.) rub-eblin (76), -eli (7), -egen (5j, -gin (21). rott (1). ein kleyn, kleyns (134) rutelln (66, 151), rutelin (70), rottelin (69), rotelin (134), rudelin (67, 133, 152). Rubell-io, i -us (114, 135) (piscis; l i. rubeeula auis 116, kì. ; perca 111) pyrsing (111). persich (91). rot-eugle (135), -le, -brustle, -kroslin, -kelchyn (auis 116), -federn t plotzen (114 sim.). norfling t kaulbersch (Fr.). rothling 0. ruget (Kì.). rubellus t rutilus (q. cf.) rotte (V. a. 1618). Rubellu-m, -s (126) (cf. amenium) hd. rot win, rod wine (17 sim.). seer rot win (no), s. roet wijn (132). roter wein (75, 116), l schiler (126). rotlechtiger w. I Schiller (Das.). schieler (r. vinum Ki.). Rub-ellus (cf. -ellio, -ellum), -ereu= lus, -eeulus, -ieulus (23) etwatì rotes (68, 110). wat roet (132). rodich (23). *Rubencula v. Rubeeula. *Ruber v. Ruder. Rub-er, -rus, -eus, rufus hd. rot, ròtt (1), rat (2), roed (20), royd (19), rotomo (I4i). hd. nd. roit. root (11). roet (132). rot -eus; rout -er (67). royt -eus; rote -er (133). Rube-re, -seere hd. nd. rot, hd. royt werden. *Ruberta v. Rubeta. Rubescere anheben zu roden (20). begynnen roet tzo (132), rot zu (68) wer= den. rodt w. (110). Rub-eta, -erta (1), -ata (136), -eturu (134 &c), -eea (148), robeta (q. v.) (i. rana t bufo, buffo, l animai venenosum 76 in rubis i rubo — buschin 20, in dem busche 18 — manens ; i morans t habens rubeos oculos et rubedinem l herba 76 ; meretrix , que ruborem suum solet tegere per colorem confectum 76, que colorem s. s. t.p. e. confectiuum 75 ; fun= dieola i truta digena rufa t alba Sm. 3, 118) rote (piscis i. tinus Sm. 3, 167). preita t pretta (i. vermis noxia Gf. 3, 364). hd. chro- 1 chre-ta sim. (Gf. 4, 593), chrot (2), chrott (1), krott (Das.), krot. frosch (68, 110). lovp- (93), laub- (64, 91, Das.), lab- (74) -frosch., vorsch (132). rot hur (75). gartenkrot t krote; r. maior feuerkróte; r. minor laubfrosch (kì.). Rubetra brachfogel (kì., Fr. ). zip= drossel (Ki.). Rubetum (cf. rubedo) stu-, var. stau-dnig (75). hage (100). heck-e (17), -echt (8). dorn-hag (110), -walt (21). busch (7, 23). bueschz (21). bysch-, var. buch-, o. weld-lin (64). busch-e t -icktig (17). gebusch-e (18), -tze (5), -ete (22). gebufie (21). pusch- t posch- (9), bufi- (8) -echt. gestrege (5b). Rubia v. Rubea. *Rubi-bana, -bena v. -lianum. *Rubicea v. Rubeeula. *Rubi-eer, -tor (74) ruozwrm (Gf.). rußwurm (74). *Rubi-, rube- (kì.) -eilla (auis) blut= fìnck, thumpfaff, guger; f emetta quetsch (140). rot-schwentzel, -zagel, summer-, huss-rotle (116). *Rubieio onis (herba) reyne-vane (20), -vaen (11). reynfayn (19). *Rubi-coreum, -corium, -torium (74), -linium (a. v.), rubrieorium (147) losch (5b, 74). losch (2, 3). lasch (1). los (22b). loiß (17). hd. rot, roit (10), luesch (147), lausch (12) leder. *Rubieula (anders GÌ. m., i. q. -lus ih.) v. Rubeeula. *Rubiculus v. Rube-cula, -Uus. Rubicunditas v. Rubedo. Rubicundulus (Br.) rotbrechtig (v. a. 1618). Rub-ieundus, t -ecuus (nob), -ueu= lus (noa) root (11). royd (19). hd. nd. rot-, rot- (134), hd. roit-lich, -liek. rode= licht (151, 152). rot-fare (65), -far (110), -farbig (75). roetlich rot (76). schibarre ( 17. st. schinbar ). wat roetachtich (i. similis rubenti 132). Rubidus rotlecht (113). *Rubifaecio rotmachunge (20). *Rubifica eimbersnor (Gf.). *Rubiga v. Rubigo. Rubigi-, rubige-nare hd. rosten, v'-r. rost-ern (5, 23), -ig werden (7, 75, 76). rasten (21). (rorsten 18. ausgestr.). roystern (5b). ruesten (11). rost fegen (76). *Rubigin-eus , -osus rosterich (147). Rubigi-, rubige-nosus hd. rost-ig, -echt (20), -rig (17). rusti-g (8), -ck (4). voi rost (68), rostes (132). 502 RUB RUC RUD Rubig-o, -a (v. erisiba) est vitium ferri et segetum, f. et sagetum (i5i), fieri et s. (152) mil-itou (127, Gf.), -touiv (76), -taw (8, 9, Ob.), -tau (75). mele= tauwe (17). uuint-prant (Gf.), -brant (Hpt. 5). brandkorn (125). hd. nd. rost. rust (11, 12, 22). roest (132). rast (5b, 21). rostigkeit (7). geschmid rost (64). rot am eysen (75). *Rub-igula v. -eeula, -iola. *Rubilego v. Rubecula. Rubi-liana (i. vitis l vua Br.) , -lia= num (7 &c. cf. aminium), -lana (20), -bana (19), -bena (11) win-, wijn- (11) -rebe l -drube (20), -trube (19) , -druue (11), -stock (11, 19). roetstock (20). eia roiter drube (7). *Rubiligo v. Rubecula. sRubilin-ium, -um (1, 3, 4) hd. nd. rot-, rotei- (68), rott- (6), roit- (7), rat- (1), rout- (67) hd. -schechter, -schiechter (21), -schechtel (5b), -schetter, -scheter 152), -schater (1), -schater (3), -sehatter 3), -sehatter (6), -sehattel (7), -scherter 75a, 134), -sieeh (21 Mrg.), -schepper (74), -secker (22), -citer (23), -loesch (75). *Rubi-ola, -gula (23, 74), -olus (22), -olum (68, 110, 132) (i. pomus 74) eyn blom (17). hd. apffel- (6, 74 &c), rot-a.- (74), apphel- (3), oppfiel- (75), hd. nd. appel-blome, hd. -bluwet, -bluwet (i5i), -blut, -blnet (75), -blude (18), -lon (6), -roet (110b, 132), -rot (68), -rodt (noa), -pawm (74). bappel- i korn-blum (76). bapel-, var. balpel-bluet t -blumen (75). chlaffer pluem (1). eyn clapper blome in de korn (23). k.-blume (5b). Rubisca(c/. Gl.m, h. v. ; i. salthaga) ags. rudduc (94a). *Rubitor v. Rubieer. *Rubi-torium v. -coreum. Rubius lapis ein rubin (123). Rublum mensura qd. (76, Gì. m.). Rubor hd. nd. rode, rote (65), rott (6), rod (7). roet- (20, 132), roit- (147), hd. rot-heyt. *Rubosus schamhafftiger (74). *Rubosus (st. rugosusjw. Caperrabat. Rubrica hd. rote, rotte, rot farbe sim., erde t tindt (110 sim.), rind (sic noa), tinten (75). nd. rot farwe. rubr- yche (19), -ice (5b). robrike (22b). roet brijck (sic 11). riga (131). spret-e (Sum.), -a (Gf. 6, 392). cimbersnòr (Sum.). Rubricare hd. nd. roden ; rot machen, maken (myt varwen 14). rotea (8, 9). roden (21). rubr-icieren (147), -yceren (19). Rubricata pellis, rubra p. (sm. 2, 506) loisc (121). los-ge (Sum.), -che; -cis hut (Sm.). engeloweehut (sic ìoo). *Rubricator roitvarwich schrijver (147). Rubricatusgerodet (7). rot gemacht (65). *Rubrieitas rotikeit (7). *Rubrieorium v. Rubicoreum. *Rubrinus v. Rubumus. *Rubrus v. Ruber. *Rubtuare v. Ruotare. *Rubueulus v. Rubicundus, Rubum hanappel t heynhyff (19). spilkeren (11). spelkorn 0. brome. busch. (68). *Rubur (aus tubur?) swammen 0. zundter der aui3 den paynen wechst, var. z. swammen die auft den pawmen wachsen (74). *Rubor-, robur-, rebur- (75b), robor- (75d), ribor- 1 rubri- (3), riber- (11, 19) -nus, ruburrus (23) (piscis, i. rus-tupa, -pupa 75, -tuia 74) hd. nd. bu-, bi- (18), vu- (22) -ckinc. hd. bu-, bi-, bu- (151), bii- (64), pu- (74, 75), bo- (5) -cking; puckling (75d), biicinck (3), bicyng (13). gereucht visch (75). boxhoren (107). ein kyezing (4. cf. Fr. 1, 517). Rubus (i. diuersitas spinarum 76) hd. nd. busch , pusche (16) , puseh (5b, 75), puchs (1), posch (9), busche (66), bosche (10, 67), bosch (43), boße (21), bufi (8), doni (no &c); d.-, hagen- (20), wipper- ( Auz. 8, 4io ), wepich= dorn- (47) -busch. wi . . . (146). wil . . . (87a). nd. hage (99 &c), moerboem (11). stauden (75). bram-e (93), -beri ì -albusc (Gf.)- branbir (7). brauustaud (oi).spreid-e (Sum.), -ach (Gf.). roto (piscis Sm. 3, 167). *Ruca v. Eruca. Ruceus besm-et, -udt (147). *Rucia v. Ruseià. Rucinus v. Runcinus. . "•"'Rueiolus i. habens rugas (76). Ruota, rupta (76) (i. frumen, guttur sim.; storax q. v.; t piscis 11, 19 st. tructa) slunt, gyel (74). strofi (20). strayli t p. foreìn (19). strot t p. voern (11). *Rueta-nter v. -tim. Ruct-, ruetu-, bissw. ruptu-, rubtu-, rupeet- (17) -are, ructari (v. a. 1618) ( i. eruet - are , - uare ; cf. biblire, gurgulare ) hd. ru-, reu-, re- (67). ri- (49), nd. ro-stern. rue-, varr. ru-, ry-, ri- (110), reu- (75, 134) -spera (ruct- uare hominis, sed -are brutorum 75 ). ruspen (132). reyßperen, rothtzen (74). ryspelen (68). rupsenen (Anz. 6, 447). reup-sen (Apherdian, Das. ), -zen (20). reub-tzen (75), -sen (12). ropczen (9). roubsen (Kays.). raubercen, Mrg. ofreu= cen (13). ruppin (8). rueffen (10). raff-, t golk- (75d) -atzen; ruckausen (75). wieder rochezen (5b). ruezen (17). rotzen ruct-uare; rinsplen -are (76). renscn (22b). soide heben ; opreysen uyt der kelen (147). rosten (18). ro- t gro- lpsen i groltzen i heraus gacksen (kì.). rul- t rau-bsen; gorschen (Fr.). gorrpsen t koppen (126, Das.). kocken (125). kocken (Kib.). garzen (74). gélgezen (v. a. 1618. cf. Sm. 2, 39. o. golkatzen). snargen (77). krecken (cf. kragezen Sm. 2, 382) t auswerffen(4). ut tzigen (23).Marg. zu 3: Ruoto die reusjjczen singulto sii tìbi heschen Sternito nysen sed sterto sit tibi snarchen. *Ruet-atim, -anter, -im rupzelich (20). opreyslyck (147). *Ruetieia v. Ruscia. Ruetuare v. Ruotare. Ructuatio reupzunge (20). raffatze- rij, varr. -r, -rn (75). *Ructuosus opreyser (147). Ruc-tus, -us (noa) rupz-(8), reupz- (9), reupzh- (20), rusper- (110), rysper- (68) -unge, ruyps- (132), rusp- (109) -inge. gorbs t groltz (115). gorps l kopp (126, Das.). das koppen (135). rélps, rultz, groltzer (kì»), reupse (Das.). *Rucula v. Eruca. *Ruda (st. rudis, under s GÌ. m.) gert (!)■ ^Ruda- v. Rudi-ruentum. *Rudax (cf. ruder) troch (20). *Rud-e, -iter grob- (110), grof- (132) -lich. *Rudea (cf. rudia) ker-, veg-echt; scobs id. 0. aufòkereeht 0. hobeleysen ; seops id. t sagitta geschotò (74). Rud-ens, -is (100), -àus (23), -ex (17), pi. -entes (9, no &c), t -es (110 &c.) vnuerstandener ; leyne, zugsail ;74). hd. nd. line; 1. in dem schifi", scheppe. segel-sail (74), -strang (17, 74). sygel- (9), seygil- (8) -stranck. pi. rudeler (9). schiff-seil (110), -selen off repen (132). segelseil (93). Rudentare [i. purgare 76. : ruder?) keren (8, 9). *Rud-er, t -us (66 &c), t -is (a. -eris 110 &c), -ax (q. v.), ruber (8, 18) (-er i. stercus rotundum vt caprarum oidum t asinorum; -er t -us i. q. de fossa eycitur quando purgatur l locus ad quem stercus t sordes coquine decurrunt 76 ; cannale per quod purgatur coquina 20 ; canna per quam feces numide ejiciun- tur 75) quot grabe (8). kot grab (9). ein groep (132). groop (107). kuchen nuesch t wasserstein ( 75 ). hd. geyß-loeh (20. d. i. gießloch?), -treck, -dregk (21), -dreck, -bon (npa), -bonen (nob). ein geiftez- l eyegen- (18), geissen- (132, 133), zegen- (5) -dreck, -dreg (5, 133). nd. eyn geifi dreck (23); gheitendrec (107), seghen kottel (22). trog (93). swin drock l sue drog (20). swinen droyek (19). ruder gaiß-dreg, -treck, fegot, var. regot. kerecht, stainlein, kuehenrynne, prewtro-ck, -g (74)- *Rudera raht terraz ( 100. X ru= deeta terra Pruder extrahitur de terra Br. ?). Rudere (-ère Br. i. esse t fieri ru= dem; grossare 75 ; clamare vt asinus 66, 76 &c. cf. rudire) dump t eseletht? vnwirstendich werdeu ( 20 ). grob syn (no), groblich baren vnd thun o. leben (75). hanen, ruchlen, gigagen, geiren, kirren (126 sim.). ruchlen wie ein eßel (V. a. 1618). ranken (3, Ob. 1264). schrien als die essel (i. rugire 75). luon (asini t cerui Gf.). *Rudes (cf. rudis) ruhrholtz (112). *Rudex v. Rudens. *Rudia, g. -orum {cf. rudea) hau6= fegot (74). Rudibilis (ut asinus) ranklieh (7). grobsynn-licher, -perlicher (74). *Rudibulus esel geschray (76). Rudicula rurstack, spattel, suchel &c, ni. visch-, schuym-spaen (ne). querl &c. (kì.). Rudi-, bissw. ruda-mentum hd. grop-, grob- (6, 74, 75), nd. gros- (sic 22), kint- (8, 9, 17), dui- (20) -heit, t dom (20). anegenge (100. cf. bm. 475). kener lare (13). kintlich lere; grob gruntlich vnderwisung (65). finsel (9). RUG Rudire (i. clamor omnium animalium 76 Br., i vt asinus no &c. ; i. rudere q. v. 8, 9) luon (asini Gf. ). ranken (2, 7, 20). esel-n (8, 9), -gschray (1). raulit (rudit 40). Rudis ( i. grossus 75 ) hd. nd. dui. doricht, dol, gropp (18). grob (no), grof (132). hd. grop-, grob- (5b, 74), nd. groff-sinnich. grob am synn fi), grob vnd wild an dei; sitten (75). ein grober vnuer-standner l -nunfftiger mensch (65). vnge-lert (no, Das. ), -lort (8), -baliert (Das.). vn-wissende t wirstendich (20), -wéssende (ìoo), -kunstig(9), -behoblet&c. (88). eseletht, plump (plup ?) , dump (20). tore (9). Rudis i. virga pretoris Se. (Br.). des richters mede (147). hant-stecke (9), -steg (8). pi. rudes uuatreifa (Gf.) Rudista (i. qui rudes informai 110, qui rudera de humo ejicit Br., gì. m.) eyn slick dreck vorer (132). ein schlick vorder (6s). Ruditas dol- (11, 19), dui- (20), dor- (8) -heit. grobsyunigkeit (74). vngelpri= ckeit (9). Ruditus asini luon (Gf.). hanen, gi= gagen (116). *Rudius ». Rudens. *Rudosus v. Hirsutum. Rudus, g. -i (i. lapides con-tunsi Br., -cussi 20 ad pauimentum &c.) rod (20). Rudus, q. -eris (i. stercus òse. cf. ruder) bla- '(19), plae- (11, 20) -ster. astrich (111). steingemu-sel (126), -rsel (Das.). kalchscherben (126 sim.). *Ruella (i. aspergula, aparine) lid= degenge, kleberkraut, klatten (144). Ruere hd. nd. fallen. wallen (20). Rufare royd maeben (19). *Rufata (cf. femora) eyn rot rock (23). Ru-, ruf- (75) -fatus (i. sanguine eruentatus, cum s. erueiatus 76, s. aspersus 75) roit gemaect van bloide (147). pluot roettig (76). gerot (75). rim= phatus i. eruentatus (129). *Ruffalus v. Vesantes. Ruf- (Gì. m.), ru-, rif- (15) -fianus ruffian (20). riffwin (15). *Rufulus (i. ventr-ieosus , -uosus) groitbuyckich (147). *Rufum (cf. ital. refe?) zwirn (111). Rufus (cf. ruber) hd. rot, roit. nd. roet (11). rotbrecht (113, 126). few- l gal-rot (126). Ruga hd. nd. ru-, hd. ro-, ri- (6) -tzel. roncein (,17). ruseu (6). nd. runce? croke (99 sim.). crocke t valde (100). kro-kel (109), -cliel (23), -gele (14). rucbel (49). rumpff 0. valt (110). rympe (11, 20, 109, 132). lesun l runzun (rugis 141). zucha (141. Gf.). zocha (120). ploye (ìos). Rugare hd. nd. runtzeln. r. rnacben (7, 65). faltig o. rumpffig m. (126). rontzeln (18). rintzlen (76). rumpffen o. felten (110). rympen (11, 20, 132). runse-len (22b), -n l fronsen (108). prunken (11). croke-len (22), -n t vouwen (107). Rugatus ge-runczelt l -krurnpt (20). *Rugensis burch man (18). *Rugere (ceruorum 141, leonum 76) brimmen (8, 9). RUM *Rugiena (cf. rurigena) lantbvwere (Sum.). Rugire (ceruorum 75, 76, GÌ. m., leo= num Br. &c.) hd. nd. bru-, bre- (22), gru- (nob), gri- (69, 110a, 132), hd. bri-, bro- (10), prò- (7), bru- ì gri- (88) -mmen; promen (67, 133, 152); oft als ein lowe (67), lów (134), lewe (88, 133), leuwe; nd. also ein luwe. pri- (1), bre- (2) -nnen. prellen (76). pullenals diehirtze(75). bru= leu l raussen (126). rulen (v. a. 1418 Sm. 3, 81). rohon l ar-r. (Gf. ). rurren (128. cf. Sm. 3, 120). leben gschray (1). Iujen (99). brieschen (106). *Rugitare v. Ruitare. Rugitus rochunga (Sm. 3, 78). riuobit t ruod ( Gf. ). prumm-ung , -elung (74). brumm- (23), ni. brieseb- (116), bruyscli- (132) -inge. lewen stym (8). leben- (1), lauweu- (5b) -ruff. Rugosus hd. zuchoter (Gf.), runtzel- echt, -ech (9), -ich (20); ronczelicht, ge= runezen (9), gerumpfft (110). voi runtz= len (68), rympen (132). kro-chelich (23), -kelecli (22). Rugula runtzeln (14). Ruina hd. nd. vai. eyn czu fai (5b). fall der verderblichkait &c. (65). *Ruina (st. pruina) ryeff (16). dufft(7). Ruinosus fellig (no), bu-f. (65). vallich (132). *Ru-, rug- (noa) -itare vallen (110, 132). *Rulica henf- (9), henff- (8) -ling. Rulla v. Ralla. Ruma (i. rum-en q. v., -es Br., -us Das., pars vbi cibus intrat 19, papilla, mamma Br., monima sic 141 ; pr. n. loci 76. X roma?) strayfie (19). straet, keel, krop (132). ein knopflin (110), ein buhelin (Das.) an der kele. kropff (110). rach (65). dutteu (Das., Kia.). zitz (Kia.). Rum-are, -itare, -ifieare, -igerare heymelick gerucht maken (147). *Ru- v. Reu-matiea. *Rumbo winckel-meß, -holtz (74). Rhu-, ru- (75) -mbus spinrad (111). furscbuU eines gepues o. zimmer (75). *Rumbus v. Rombus. Rum-en, oft t -a (i. frumen q. v. 5b, 93, r. in bestiis sed fr. in homine Br. sim.\ cibus 65) sluntbein (100, Gf., bm.). schlund (110). slyng (9). kele-brote (9), -brade (8). kelbrat ^Sum. v. deeolleo). gume (5b). ober guem (1 , 3). indru-g (93), -ck (64b, 74, 75) des vyhes, o. des gummen 0. gyl (74). girl (sic Fr. 1, 209a). ein-druck (64ac), -truck (91). gurgelein t vorwanst (Kia.). strot (11). straet in die beesten (132). chof (104. i. q. chòwe faux Gf. sim.). *Rumex ruff, gerucht, lewmot, rede (74). Rum-ex, -ix (105), runex (121) (kerba; genus teli 129. cf. bardana) bram-a (121, Gf.), -e (85, Sum.). brema (131). pram (105). mengel-, grind-, streif- (128), men= nel- (Das.), lende- (Fr.) -wurtz. scharff kletten (Das.). rob (100). ruf (,120, 121, 130, 141, Gf. 2, 499). ampher (Gf. sim.). rumieis pletohha (141). Rumex (X rumen) ags. edroc (94, 136). RUN 503 *Rumice pram-peri (Gf.), -bere (105). *Eu- v. E-mieedo. *Rumi-ctare v. -gerere. *Rumifactor ineren mecker (20). Rumificare &c. v. Rumare. Rumiger-ere , -o (i. rumores gero ; rumietare i. murmurare 76. cf. rumi= tare) hd. mer tragin (8, 9), mere dra= gen. Rumigeru-lus (20, 74), -s (74 &c.) eyn mere drager (17). mer-trager (8, 74), -sager (74). meren dreger l cleffer t duscher (20). Rumigiculus die heymehck gerucht maect (147). Ruminalis vyghenboem (147). Rumi-nare, -tare (49) (cf. Gth. wtb. 1.5) ita-, itu- (Gf.), it- (120, Gf.) -ruchen. it- (Gf.), in- (7, 66, 75) -drucken. yn- (68, 69), ein- (70, 134, i5i) -trucken, -drucken (151). iddruchon (121). yderich- en (9), -gen (13). itte-, var. ytt- (65), ed- (67, 133, 152) -richen. ederi-chin (5), -cken (108), -gen (20). idt- (100), hed- (11) -ericken. idriken (99). ettern (5b). rucken (17). weder-ruchten (5b), -kuen (17). ader-kowen (23), -kouwen (12). erkowen (132). eercauwen (107). hd. aber- (13), widder- (10), ander werbe-, a. werff- (20), a. weyt- (9) -kuwen sim., -kewen ( 9 ). zwierkeuen , var. zwiren kiien (64). die speyß widervmb keiigeu (Das.). kuwen (49, 110). zer-k. ; -riben im rachen ; -teilen ; ab-dauwen, war.-theu= wen;hinderdenkeu(65). mowen(128, Das.). Rum-itare v. -are, -igerere, -inare. *Rumix v. Rumex. Rumor hd. nd. mere (8, 23). m. de myge (sic) syn (22). hd. nue mere sim. ; fliegende m. rumet einer dem andern in die oren (65) ; new mer sim., eyn nu mar (6), nue merer (18). nye mer (11). nuwe meer (132). mar (1). mar (3). mer, geschrey mit worten, g. in dem volck mit nuwen w. (75). gemummel l mar (126). eyn mormer (5b, 7). pi. rumores ny mer (23). *Rumorosus voi mere? nuwer m. (65). Rumpere hd. brecheu, zu-br. , vff ryikn (20), zu-r., -storen (9), zer-rissen l -zerren (65). hd. nd. losen. hd. vff-1., auff losen (134 sim.), loisen (7). schor- en (132), -ren (68). schoeren (99). riten (11). breken (23). to-br. (22). Rumpus ( i. tradux) feser , vber= schutzling (Hen.). ni. ouerschuete (116). *Ru- v. Ro-mphea. Pugio. *Rumphe- (75, 76), l gladi-atus ge= waffent mit der wer o. waffen (75). *Rumun- (74), rumus- (74, 94b, 147), rumor- (147, Br.), rumur- (Br.) -eulus kurtzenewmer (74). heymelick gerucht (147). ags. herelof, lysa (94b). *Runea (anders Gì. m.) huls e pisarnm (9). ' *Runea-bor l -mbor agetsteyn (23. cf. caeabre? aus rutaber egde sim. missverst.tf). Runeare yetin (8, 9). getten (64, Das.). geden (18b). widen (125). wieden (108). reiitten (64). runken (99). raufjan (Gf.). *Runea-rius, -tor sychtemeker (147). Runeatio gettung (64, Das.). 504 RUP *Runcenus v. Runcinus. Kurt-, ru- (74) -eina (i. instr. i dea t animai Br. sim. , vilis equus 74, equa 20, 75. cf. -nus) mi-gel (8, 20), -gii t -wel t -nil sim. (Gf.), -il (121 sim.), -el (100), -ta (i3ib). noyhac; liou- i bree- mes (1O8. cf. runeo). rebmesser (74). nagel, grabscheyt, scbabe (9). grau= eysern; ehi celdende pert (20). huob- (19), nut-, iet-, reut- (74) -eysen. tzelder (19). huef yseren t celdener (11). hole ysen (10). grop izen (12). stuosebloch (13). eyii duppen rinck (18). koppe (?8). gurr ( 74 , 75 ). gurt ( sic 75a ). mercli, merbe, var. mehre, studen (75). snodes pferd (74). reiit- i stock -hawe; schrot= sag (Das.). ritipanch (104). rita (i4i). gottin der samen ( 74 ). aqs. locaer l sceaba (94, 136); runtina (t) pidugio ags. uitubil (h. 5, 195). *Runeinum {cf. prc, roscinum) nua t nuliil (Gf.). mul (141). Rune-inus, -ina (q. v.) , -enus, ru= cinus (74) eyn ross (17). pauren- 1 acker- roß (75). pfert i draber (9). gaul (74). Runeo (1. sareulus 74 , falx l fah castrum cum quo rutices ago l rusticus 76. cf. nd. runks?) eyn rupe ysen ader eyn messer (17). haw-ni. aio), houmetz (182). iet-, reut-er, -eysen t hepp (74). weidys-en (110), - er (132). wiedyser; houwe; bremes; seysine (108). sichel (110', 132). sychte mit to meyen (147). grepe i hake (23). *Ru-, ri- (71), t nu- (75) -ncus, mu= cus (75a) (i. crusta panis; rubus gì. m. cf. truneus) ranfft (1, 75). ranpht (71). rampf (9). der krampf (76). *Runex v. Rumex. *Rungus (i. squama; aus fungus swam? cf. rune-us, -a?) seliupp (74). *Runtina v. Runcina. *Ruosus ein fall (6). *Rupa (aus cupa? anders Gì. m.) po= tega (Sum.). *Rupari (i. lambere 75, aeeumare 76. cf. atunare) nascben (75). *Rupcio v. Ruptio. *Rupeeto v. Ruotare. Rupecula (i. parua rupes) steinrutze (20). Rupes hochberg o. vels (20). bergflu (33). abbeldiger felß (88). ein schorf von einem fclsen (i. lapis abscisus de monte saxoso 110). ein selierpff (123), scherff (64b, 88), schroff (64a) an dem f. liole f. (65). schro-f (128), -fen (126, Kìa. ), -fé (Das.). steyn (8, 9). eyn steyn - rutsehe (19), -rutz (132), -rodse (11). roke (99). brockel (125). Rupex (aids) griel t mosgriel (114). grillvogel (Gesner). tumm l plump ; ein rulps (Kia.). sclirofer (Fr.). Rupieapra v. Caprea. *Rupido v. Cupuda. Biturus. *Rupina (anders GÌ. m.) v. Rapina. *Rup-, scopul-ositas ruwicheit van scharpen steden (147). *Ruposus v. Ruptuosus. *Ruppa (piscis) rupita (Sm. 3, 118). *Rupsum (i. pensum) wickel flachs, "wolle 0. hanfs (75). *Rupta(i. cacumen montis 76) v. Ructa. BUS *Rupta-nus v. -tus. Ruptare (frequ. a rumpere Br., i. ruotare Gì. m.) zan-en, var. -nen (110). tanen (107, 109). zerren (hd. 109). rup= pen; cluwen; cratzen (20). kloven (11). *Ruptatio zan-ung, var. -nung (110). Rupta-tus, -nus (68, 132) gezant (110 &c). Rup-tio, -ciò rijßunge l steinrucze (20). *Ruptu-, rup-, soopul-, amfrag-, anfraetu-osus scharpwegich (147). Rup-, rut- (22b) -tura brucli (110). sclior-inge (132), -rung (68). scherade (99). wake in de yse (22b). Ruptus ge-brochen (110), -schort (68), -schoert (132). reten (11). zurijßen (20 sim.). *Rupho (aus bufo xrubeta?) fiche (104). *Rura riste (? 99. cf. rurae i. rupes GÌ. m. '?). *Rurabulum (cf, rutabulum) ofen^ kruck (91). *Ruragium v. Terragium. Ruralis dorf- (8, 76), gew- (74) -man. gewiscber (74). geischen (75). Rurieola lantlmba (141). Ruri-cola, -oula, -cularius, -eolarius hd. nd. acker-, agger- (6), buo- (93), gew- (74), gey- t bàw- (75), bu- (75b)|, paw- (1) -man, l -wyb (110), -wijff (132). dorff= narre (i. rus 2j. meier (Das.). Rurigena einer i eine in dem gaw o. lant (110), vp dat 1. (132) geboren. Rursu-s, -m anderwer- hd. -be, -b (110), -f (11, 20, 132), -t (68). vort mer (23). *Rurus v. Murus. Rus hd. nd. felt, velt. welt (1). gey (75). gaw (no), geu (111). das gee (91). acker t lant (20). dorff ^8, 20). pau (i. terra arabilis 75, in 75bcd paurus t. a. ! ). *Rusa v. Galerus. Rusca (mensura &c.) sumb-ri (i4i), -erin (104). *Rusea v. Rustupa. *Rus-cia, -sia (1, 71), -ea (22, 23), rue-ia (5b, 22b), -ticia (22) russen (1). r.- (5), rußen- (5b, 7, 23), rusen- (17, 22b), rusent- (ructieia22), reußner- (75), roßen- (21), ruten- (22b), brusser- (6), prisen- (18) -lant. reissen (71). Rusculus (cf. ruseus &c.) holdorn (87). *Ruscupa v. Rustupa. Rus-eus, -tus, t -cum (kì.) (cf. rus= tum, bruseus) huliso (127). liulis (Gf.). h.-poum (104). huls t rische (23). rusche (109). rusch (110, 132). ry- (74), ru- (Fr.) -sper. briisch (93, 111, 144). beiseli (Kia.). beusch (Kib.). rebenband (64). meiißdorn (111). ags. cnio-holaen (94), -len (136); cneowbolen (94a). *Rusmarus (piscis) rustinger, ruß= wulil (115). *Ru- v. Respon-sorium. Rus-pare, -pari, -tare (11) (gallina^ rum) hd. nd. schrubben (147), scile-, scba- (68, 147), hinder sche- (19) -rren, der hoenre (147), als ein henne (110). prs. ich klich (Das.). *Ruspatio scherr-ung (110), -inge (132). scharrung (68). RUT Rus-, i ru- (74) -sata (cf rufata) rot (130), roit- (7) rock, rotklayde, ru= syn (li). Rustare v. Ruspare. Rustica eyn byrin (76). Rusticanus gebeurisch (9). Rusticatio acker werck (9). agker werg (8). pu- (nob), bu- (68, 110a) -wung. bouwinge (132). Rustice buwerß-, varr. buwer-, bur- lich (65). *Rust-icia, -ucia, -utia hd. burschafft, ge-b., -bawerscliafft (4). nd. burscap. ge= baverheit (3). Rustieitas acharganc (Sm.). puwr-, varr. buwer-, paur- (110), pauer-, var. bawer- (64), gebur- (8,20), grob- (20) -heit. beuvisch- (Das.), keerlich- (i32^)-eit. grob; vn-vleudig l -liedich t -sclnckig (20). eynfeldi-g (8), -ekeit (9). ainueltigkeit (75). Rusticula (i. perdix rustica) ried= sclmepfe (Ki.). rietsneppe (su.). Rusticus bauer (9). pawr (1). pawer (nob). paur (noa). bur (23). ge-bur (109), hd. -bure (5b), -buer. lant- (no), dorff- (20) -man. t -er (20). einer der eia plugit o. zagbert (wett. zackert) vff dem felde ; kerl (20). keirle (132). keerle l rustier (107). *Rustipa v. Rustupa. *Rustosus (cf. rustum) dornig (no). Rustrum v. Rostrum. Dentilia. *Rustuba v. Rustupa. *Rustum (cf. ruseus) hulß (110, 132). bulß (110 var.). hylß (68). hulsbuß (19). *Rus-tupa, -tipa (5b), -tuba (76), -cupa (v. Hamb., alph. -tupa 68, 110, 125), -ca (147) (i. arenga passa 125. cf. ruburnus) hd. nd. bu-, bo- (5, 18, 4), bu- (V. Hamb.), bi- (11, 68,' 76) -ckinck, -cking, -ckung (110), nd. -ckint. vlig hering l halb viscli t vnser frawen visch (9). bued (98). Ruth das puch der frawen (1). das buclilin ruth (65). Ru-ta, -tha, -tta (herba, cf. rutta) hd. ruta (Gf.), rutba ( 17 ), rautli, rau= the sim., rauten, rutten (1), ruthen (65, 68), rute (85), ruth (nob), rut (87, uoa, 146). ruyt (132). rutt (69). rudt (67). rude (151). ha. nd. rude, win-r. (23), -rebe (17). weinkraut (49d). myntz, var. muntz (65). Rutaber (cf. runcabor, peeten) pickel l grabscheit &c. (kì.). pi. eyden (125). Ruta- (rura-, rota- qq. v.) -bulum (cf. morungum) kruck (pistoris -9i). ofen-kr. (114). fewer-kr. (111), -stérer (114). fuwerschufel, rurschyt (88). glute (Fr.). schunrstange (Agi-.), ni. ouengaffel, koolcrabber, rakelstock (116). Rutare swelcken, geschwel-cken, varr. -len, welck werden (75). Rutell-ius v. -us. Rut-ellum, t -rum (i. hostorium i radium 125) strichbreth (125I. korn^ schauffel, ni. corenschoppe (116). Rutellum kiste (Agr.). *Rutell-us, -ius (GÌ. m.) huyrenieger (147). *Ruten mansghd (75). SAB Ruth-, rut-enus, ruteus (6, 18, 22) ein ruse t rufie (l baculus pastoralis 17). rusche (5b). rutz-e (22a), -en (10, 12). rute (22b). ryse (13). reuse (9). rew-zse t -sse (4). revsse (3). rese (18). *Ruteru-s, l -lus (147) fé. miles, cf. sq.) ruyter (Kil.). ruter (147). *Ru-teus, -terus, t -tram (74), -tirus, -tlienus (17) (é. pastoralis baculus sim.) hd. rude, hirten-stab (9, 76), -stape (17), -stanp (8). hue- (75), hin- (74) -terstab. knuttel (74). *Rutibus (herba, a««sìntibus) stur (74). *Rutices v. Runeo. *Ruti- (rubi-, rube-) -eilla (auis, i. phoenicurus 140) rot-stertz (140, V. a. 1618), -zagel, hauß-, sommer-rotelem(140). *Rutidus v. Rutilus. Rutilans gleysende (9). schin (75), schein- (3) -bar. SAB *Rutilaret (i. rueulare, so-, se-cei= tare) turdorum (147). Rutilare (cf. mieare) hd. nd. schi= nen. hd. scheynen; zvvitzeren (05, 126). gilben wie gold (126). prehen (74). glin= sterni i blencken (22b). *Rutile v. Rubeeula. *Rutilitas (i.fidgiditas 76) schin-ikeit (7), -berlicheit (75). schein-, scheinper-, prehen-licheit (74). Rut-ilus, -ilis, -ulus (132), -idus (5b) (é. tremulus 147, Br.; cf. rubellio) hd. schin-bare, -bar (5b), -ber (110), -berlich (75), -ende (20), -de t luchende (8). scheynde l leuchtender (9). vrucht= ber (132). glantz (2). gantz (sic 1). ver- fert, -suft, -slagen &c. (147). Rutilus langpartisker (i3i). lampar= tischer (141). SAB 505 *Rutilus rottel (piscis 135. cf. ru- bellio). Rutrum (cf. rute-us, -llum) brech= yften (125). saxon grubbel (ìu).kruck-e, -eisen ; kratze, reut-kr. (Agr.). ni. schuppe (116). *Ru-tta, -ttha (17), -tha (5b), -ta (6), i rotta (1) (instr. mus. cf. Dz. wtb. 720) rutte (5, 23). ein rutt (6). ruthe (5b). rutthe (17). rute (18). rott (1). *Ruttura v. Ruptura. *Rutuba (é. aneuba, eitarieus, assu= tus, noctipugus, tentigin-osus, -amus, pelie-us, -atus) on-cuysch, -reyn (147). *Rutulus v. Rotula. Rutus (i. depalidatus 75) ge-vallen (9, 76), -schwelck, -swelk, -schwelckt, -welckt (frigore 75). *Rutusmata (é. auriga) voirman (147). S *Saartire v. Sarrire. Sab-a, -ba (eyn lant 8, 9) hd. nd. arabien lant. *Saba sayff (74). *Sabacium v. Sabatium. *Sabana scabe (Gf. 6, 406). sabo (141. cf. Gf. 6, 64). grolìprot (herba 74). Sabanarius ein leinwadweber (Kia.). Sabanum (i. faci-, saeri- 132 -ter= gium, mappa, balneum 76. cf. sabatium. saganum. ) hd. nd. eyii bat, bait (5), bach (22), hart (ainhart 6) l mappa. zwehel (68, 110b). hant-zw., windel (74). dwele (109, 132). snueffdoech (132). facil- eet, varr. -letlin, -eitlin (110), -leyt (132). badelachen (19). beddelaken (20). loden t leinwad (Kia.). *Sabanus v. Sabinus. Sa-, sab-baoth (i. exercitus 65) here-, var. hore- schare ; sammelung ecclesie ecc. (65). dei- allerhogst got (67 Mrg.). *Sabasindo (aus sabanum x sindo) i. strigis padlacli (75). Sabat- und sabbat- wechsélm. Sab- v. Sabr-ateria. Sabati-sare, -zare (é. feriare 76) hd. nd. fiera, ruwen. hd. vyren, feyren, rùo= wen (12). nd. rowen. ruwiger (74). *Sabatisatio fi- (8), fey- (9) -runge. Sabatismus hd. ruwe, rwe. hd. nd. ruw-unge, -inge ; rast (110, 132). rastinge (23). rovng (21). son obendes syte (9). *Sabatista Juden prister (9). *Saba-tium, -cium (75) (aus sabanum) badhemmet (64). pad-hembd l -pfaitzen *Sabatrina v. Sabrateria. Sabat-um, -on, sabitum (5b) beylig dage (5). h. tag apud judeos sfintag PlEFENBACH GLOSSARlt'M, apud christianos (21). hellich dagch a. j. samß-d. a. chr. (18). helghe dach a-j. sonabent a. chr. (23). liillich dach a. j. sunnauent a. chr. (22). sonneabent t samfi dach (20). sams- (93, 110, 132), samß- (65), samps- (91, 147), sambs-(m), sater- (106, 147), saterß- (132) -tag, -dach. woch (93). son obent l ganeze woch (9). son-aevend (147), -abeu (5b). tag der ruw (65). sabb-a, var. -at (75). sabbat-i iter (9, 76, Br., Das.), -um est iter (8), sab- Utium (66 &e., 74, 110 &c), -UCÌum (76), -bueium (75) (cf. iter) tusent schryt (110). tawsent schryt, var. scrite (9). t. schrit lang (74). dusent schreden (132), schrete 0. sonne obant (8). zwei tausent paSSUS (Das.). *Sabaudenus sai^lioyer (74). Sabaudia saphoy ein hertzogthum (74). *Sabba v. Saba. *Sab- v. Sa-baoth. *Sabbatim (i. tela) spynneweff (147). Sabburra &e. v. Saburra. *Sabel-us, -um (gì. m.), -lum (kì.) (cf. sebalus, tebellus &e.) zobel (93, Ki.). *Sabena sayfF (74). Saber oneven, strubbich (147). *Saberositas strubbicheit &c. (147). *Sabeth v. Saboch. :i:Sabilon v. Sabulon. Sabin-a, -us x sapinus (cf. sap- ena, -ilus. samnus. ). sabina wechol- dern (23), -der (67, 134), hd. -ter. hd. weck-holter (6), -alder ( 68 ) , wechalter (69), wach-older, -ulder (17), -eldor (70) baum, bom, barn (17). weckolder (18). sabin baum (8). seuibòm (87). sevenbom (85b). zeven (85). dambeysen bom (132. i. q. dam- i dan-besieboom iuniperus Kil.). seabina wachandelboum (23). sa= bin-us sadim baym (5b). wachalt-rin= ding; -a -erpawm, cranwidstaude (i. iuniperus 74). sab-ma ì -anus i. genus lini (cf. sabanum) et ponitur prò iani= pero (76). sau-ina, -yna (19), -uina (4), -inus, -mus (3, 17, 18, 23, 68 &c), -uas (22b) se- (105), sa- (104) -ulne, seuina (Gf.). seui- (6,93, 127, Gf.), seuen- (Sum., Ki.), seuin- (104), syeben- (19, 153, Ki.), zieuen- (11), seefen- (64), seffen- (123), sabe- (21), sabbe- l salbe- (100), sam- (4, 102, Sum.), sauen- (22b), saven- (47), sagen- (13, 23), sage- (125), seger- (18), saden- (3, 4), soden- (17) -baum, -bom sim. saphi-mus (109) , -nus l -na seben baum (7). sevenbom (109). sapinus (i. species abietis 66 &c.) seuen- (12, 68, 110, 132), sagen- (10, 13), dennen- (19) -baum. dre miter boem (sic 11) das stambloch (126). sau-, saw-, sav-ma, seuina (105) saden baum (9). s. b.-wiirczel (3), -wor= czel (4). sefen- (74), segei- (3fios) -pawm. sau-ma, var. -ina sanden-, i -inus, var. -innus segen-, var. sefel-baum (75). saumeus sadenbewmen (9). Sabina v. Sabrateria. *Sabinus v. Seabinus. *Sabinus (i. lapis preciosus 76, l. fus- cus 66 &c.) ein schwartz (110) , prawner (74) stein. *Sabitum v. Sabatum. Sabl-o ags. strane! ; -onum ags. wasa, var. wara (94b). Sablu-m, -s v. Sabulum. *Sabma v. Sabina. *Sab-oeh (76), -eth (Pap.) est genus virgulti; -atìì interpr. virga (Br.). *Sabona (-nus gì. m.) v. Sapo. 64 506 SAC *Sabrateria (ì. nauis piratica, cf. sab- ateria, -ina Gì. m.) galina 130). saba= trina see-, meer-raubimg (74). *Sabueia ey botte t stuck (23) , aus subuneula bote &c. ? *Sabueium v. Sabatum. *Sabularius sander (74). *Sabulcus (st. sub.) ags. suan (94). *Sabulinus (cf. sq.) tewfelisch (9). *Sabu- l sabi-lon (aus diabolus, wie zabulus sim.) tewfel (9). *Sabulose sandich (20). Sabulosus sand-ech (20), -echt (19), -ich (11). griesig, var. gryßig (64). Sabulu-m, t -s (74), t sablu-m t *s (75, 76) {cf. zab-, sag-ulum &e.) hd. nd. sant. trep-s. (9). grunt-s. (71, 75). hd. sandt, sande (74), sand. zantt (132). kleyne sanck (20). kys (64c). kyß 0. gryß (64b). grieß (74, 75b, 91, Ki.). gries (64c, 75a). grien (74). schlich (Kia.). *Sabunea v. Sambuca. *Sabur-a v. -ra. *Saburn-a, i -us (74) (cf. sq.) hd. nd. crista-1, -llen (22), hd. -11, -Ile. Sabur-ra, -a (147, debet scribi per vnum r 76), -na (132, 136), -num (68), sab- (74 , ter., Gì.), sar- (136) -burra, sabbura (147), zabur-na, (9), -ra (3) (i. arena litoris Br. &c, marisl sordes quas aqua eicit 76, lapis , multitudo lapidum, ìnutilis sarchia nauis, n. magna 3, onus 136) ba- (68), bai- (110b, 132), be- (noa) -last. be- (8, 9), gè- (3) -laden sehiff. anckerstein (Gf.). stattesande, sandt des gestats (74). oeversant sabbura; onnutte scheepvracht als van steynen, sande of erden (147). *Saburrum (hisp. mille- saburro) v. Melica. *Sabutium v. Sabatum. *Saea (cf. sace) rutil (Sum. iv). *Sacana (cf. saccina) ein wotsack (4). Saccare secken (20). sackeu (147). *Sac-, su- (130, Gf.) -catum sack- (20, 64, 74), saie- (130, Gf.) -win, -wein (74). Saccellus secke- (9), seck- t capel- (74. X sacellum) -lem. saxken (90). sackel (75). aissack, swedeler (147). *Saecifer sack treger (9). *Saccina (aus saeeus X sarcina, cf. saceana) ein wat- (3, 8, 75), wot- (9, 17) -sack, -sag (8). *Saecinarius (cf. prc.) hd. seumer. nd. zomer. Sac-,£sar- (Gf.) -ciperium, -cipium (76, 147) (i. saceu-lum l -s 76) kiulla ; hirdenteske (Gf.). fellins, klein bulg (112). budel '&c. (147). Saccularius sack-treger t -macher (110), -lapper (132), -dreger t -lepper, nd. -flicker (109), -man (Das.). leutbe= scheisser (128) . seckeldieb , kistenfeger (116). Saeculus pawtel (2). pewtl (1). Saccus hd. nd. sack. hd. sacke (75), sak (9), sach (21), sag (8). s. calicis kelchsack (75). Saecharum, t sachar (144) (cf. su&= carium) zucura (Gf.). zuchar (144). *Sace isanscuuala (Gf.). isinschuvele (8um.). Sacellum ein klein kirch-liu (110), -Bgyn (i32j, 0. capei (110). bedehuus (11). SAC *Sacellum crisum (aus sagellum und Xpuasv) elwaz(i3i), erauuas (i4i)lachan. *Saceltum cleyn tempel (147). *Saceo v. Satio. Sacer hd. heyli-g, -ck. hi- (11, 13, 22), he- (18, 23) -llich. S. ignis v. Ignis s. Sacerdos hd. nd. prie-, pri-, nd. pre- ster. Sacer-dotalis, -totalis (76) hd. nd. prie-, pri-sterlich sim. pristerschafft (sic 20). *Sacerdotalitas pristerse (sic 20). Sacerdotari briester werden (75). Sacerdotissa priestersse (20). Sacerdo-tium , gew. -cium hd. nd. priester-schafft, -schap sim. Sacernus vbertreffenlichsteil der sele 0. haligniutiger (74). eyn heylich moit (147). *Sacert- v. Sacerd-otalis. *Saciones (guas sartor facit, st. sarc. cf. sartimen) zotten (49). *Sacopenium v. Sagana. Saera scriptura dy helglie sc'pff (23). S. pina ni. stuyte (ne). S. vnctio heilig olung t sacrament der heiligen olung 0. heiligkeit (75). *Sacralis (cf. verbena) isenina (SumVl). *Sacra-men, -mentum, -rium hd. heil-tum, -gdum (8). Sacramentale hd. eyn geystlich secz (21), ge-s., -seezunge (5), -seczeung (18) ; seezung (4). nd. geystlick gesette (22); hillich gesitte (23). pi. hailige gewichte ding &c. (65). Saeramentalis sacramentlich (65). Sacramentaliter virborgentlich (20). Sacramentum (c/'.sacra-men, -rium) sacrament (1, 75, 147). hd. heiligkeit. verborgenheit(147). vir-holen l -borgen dink (20). haimlichkait &c. (65). hillich= dom (22). Sacrare hd. bei-, hi- (12) -lgen, hei= ligen, wyhen, oppirn sim. nd. hilligen, wyen. Sacr-arium, -ium i -amentum (23. cf. h. v.) dreisch- (Das.), ger- (132) -ka^ mer. sigitari (Gf.). sacr-isty (110), -astij o. segrer (88). geheliget (100), hailige gewichte l haimlich (65) stat. gewijte stad (20). sacrament hujßlin t ha.iliger schrin (65, sim. Sm.). heyl-iger (1, 71), -gen (75), -tums (9) schreyn. heil-igtum schin (sic 8), -temshuJJ ( 17 ). alterhus (Sm. 2, 248. Gf. ). hellege czawe (5b). hellich getau (23). *Sacrarius (i. sacrista 75. cf. sag= rados) sagerajre (Gf.). sacarer (75). Saeratus ge-wicht, var. -weychter (65), -wyhet i -heilgit (20). *Sac -, sat- 8 ) -repia ( herba aus satureya? cf. sarminea) kirbeln (17). kerbel (8). *Sacri-facere v. -fieere. Sacrificare hd. opf-, opp-, op- (17), off- (20, 23) -eren. got (noa), gotteren (nob) opfferen. goden ofìferen (132). hd. wy-, wey-, wye-hen ; heilig-cn, -werden (21). hailig ding machen (76). hellich dinck m. (18). wyen (11). opffer vol= bringen (65). SAG *Saeri-fieere, -facere (68) hailig (76), heilig werck (7), heilige ding (66 &c.) wircken. heil (5), hellich (23) werken. Saerifì-eium, -tium (134) hd. op- pher, -fer, -per, -er ( 17 ). gedot opffer (65). opfer gotz leichna-m, var. -ms (75). nd. ofrer. heilig gesaczt ding (17). hel= gen (18). Sacrifieus prister (17 &c). *Sacrifì-tium v. -cium, Sacrilegium (i. incestus 75) hd. kirchin- (5), kirchen-, kirch- (8, 75) -raup, -brechung (5b), -bruch (74, 75). chirch diepper (1). ubel- (20), mis- (11) -daet. gaistlicher diebstal &c. (65). vn= kuscheit der closterfrauwen o. der frun= din (75). Sacrileg-us, -ius (1) chirch priichl (3). kirchen-bruchel (75d), -pruchel (74), -brecher (64, 75), -dyp (5b). kirch-dyb (9), -dip (8). kirchen- i kilch-dieb, ni. kelckdief, kerckroouer (116). ein diep der heilige ding stielt (no), eyn dieff van geistliche goet (132). misse- i vbel- dedich (20). *Sacrimargium heylig oley (5b). Sacriscrini-us, l -arius (Ki.) ober= ster schriber 0. kueniglicher kantzler (88). Sacrista (cf. sacrarius) gerbe- (5b, 17), kresem- (i) -kammer, -huß (17). hd. nd. sac-, sig- (93) -rist, -risty (133). glocgener (13). kilchwarte (93). ein be= warer von geistlichem gut ( 68 ), van geistlichen goeden (132), heiliger ding als heiltum &c. (no), huter des sagrers (74). Sacrista-nus, -rius (voce, ex quo, Gemmae) hd. sacrist-e, -er (5b); oppei- man (welter.) sim. Sacristi-a, t -ga (74) (i. seeretarium 74) gerwe- (20), treß- l dreß- (74), vyehe- (sic 19) -kamer. gherhus (23). sacrist-ye (67), -ey t sagrer (74). *Saeritergium v. Sabanum. *Sacrium v. Sacrarium. *Sacrofagum v. Sarcophagus. Saerosanetum heylig gesaczt ding (9). helig gesacz d. (8). Sacrosanetus fronheiliger (74). hel= lich (23). bestat in der hailikeit (75). *Sacrosmus v. Sareosmus. Sacrum (?) helghe w'kughe (23). S. eoncilium heylig sammung (1). S. velum weyl l slayr (71). weib (sic) sloir (1). wimphel daz dy nonnen off dem heubte traghi (5b). *Sadix v. Sandix. *Sadon (grece 74), sadai (Br.) (i. omni= potens) allmechtiger (74). Saduce-i, -r (sic 1) folck (22, 23). mewck- (1), mauch- (3) -linger. ketzer die vrstende des leibs laugen (74). *Safatri-la, -sus (cf. cifraculum) eyn swinge (23). *Safatrilium (cf. prc.) eyn swinge biodi (23). *Saffirus v. Sapphyrus. *Safo (i. q. saphon isid.) ags. sta?g (94a). Saga zeuberyn (8, 9). hags (Das.). drud (Kia.). *Saga sat (i. seges 1. cf. sata). *Sagacia (cf. sagana) harcz (17). SAG *Saga-cia, -tia (134), -eitas hd. nd. wis-, hd. wyfi-, weiß-, weys- (9), wis^ sent- (20), ckug- (sic 7), clug- (75) -heit. klugkeit (6). Sagaeiter hd. wifi-, klug- (6, 7, 75), kluc- (17), kloc- (5), kloch- (18) -lich, -lichen (6). wifi- t lust-iclich (65). nd. klocklicken, glaublicher (23. cf. Goth. Wtb. 2, 411). Sagaeulus etwas (68, 110), wat (132) wijfi. Sagana (i. stilla gumi l venetiea &e. sic 76. cf. sagacia, gummi) hd. nd. hartz. hort(22). netz (68. st sagena), sage (Sum.). weys- (9), wifi- (8) -sage. zawbrerin ; edelfuterklaydt -, pawmtraff (74). Cf. sagapenum, aayaTCYjvov, saga-, saeo-penium, serapinum serapin-safft { gummi (143). *Saganum (cf. sabanum. sagana vestis Br. &o.) padelachan (Gf.). *Sag-anus,- us hd. zeu-, hd. nd. (23) zau-berer. zouener (132). touerer (23). eyn zobrer t ber'n huser (6. cf. nepos, salax, sanna). Sagapen-ium, -um v. Sagana. *Sagapeta (: sagum) filzfuile (i3ib). filsfulla (I31b, 141, sim. Gf. 3, 484). *Sagare &c. v. Sagire. Sagarius nltzmecher (125). kleider= kramer (Ki.). Sagax hd. nd. wise sim., clug, clock (5, 22). clocklicb (18). gluck (21). wiss= ende (20). weyfi (1). sinrich (no), s.-richer (76). ge-riechig l -spurig (126). wisradicb t v'nemich (23). Sagellum (cf. saeellum) lachan (127). Sagena (i. genus piscatorum 76 ; cf. sagana) segina sim. (Gf.). segi i groz netzi (93). visch segens (zum Untersch. von falx) ; segentz der fischer, f.-wate, var. -wate; reuse (75). sege, fischnetz (74). segde (i. rete 19). ruse (17, 22b). hd. rew-schen (1, 7i), -ze (4); netz, grofi n. (no), gr. fifigarn (8), gros garn t fisch darm (sic 9), garn, fiscli-g., fischer- g. i -waage (Kia.) nd. nette; kerve de lighen in de water (22b). *Sage-, sagi- (Br.) -narius (adj. Gi.m.) hd. nefze-mecher, -macher, -stricker (no). hd. nd. vischer. *Sages (i. pannus quo teguntur naues) schiff-efideck (74), -decke (75). sagies i. ramus quo reguntur n. (76). *Sagetum (cf. Dz. wtb. 302) saiat (Gf- 6, 64). *Sagia (i. sagum Gì. m., alabrum 3, 4, 76. cf. gagia) weife (3, 4). wayff (74). haspel (76). *Sagies v. Sages. *Sa-, si- (75), sar- (q. v.) -gillum, sagulum (23) , (instr. fabri ferreum; emunetorium 75. aus fugillum?) eyn schur-ysern (23), -eysen (75). schiryssen (76). SÌpillUS ^UpÓV (GÌ. m.). Sa-, si- (5b, 147), l se- (75) -gimen (cf. Dz. "Wtb. 301 sq.) , i sagi-mentum (110, 132), -na, -namentum (noab) hd. smaltz, schmaltz (110 &c), smer (-men 3). nd. smalt, smout (si), vetticheit(147). *Sagina v. Melica. Sagma. Sagin-a, i -amentum (132) (i. sorcina 76. X sagma q. v. = sareina) fetheit SAG (20). feiste- (8), feyfiti- (nob), feyfitig- (65, 110a), veste- (9) -keit. mest-i (141), -ung (65). Saginare (i. impiguare 76) hd. nd. me-, hd. mey-, mi- (18) -sten, mestein (5b). hd. feifit, veist, vet, fet, se- limai tzig (75) machen; spisen (65). *Saginaria (t -ius 110. aus saginare X sagmaria) eyn vette merie (132). feifit merhe (68). Saginarium kobe (125). hienerhaufi (91). maststall (Kia.). Saginarius (cf. sag-inaria, -marius, -enarius) ein feyfit hengst (68, 110), 0. pferd (110). eyn vethenxt (132). ein smer-, schmer- (74, 76) -snyder (8), -schneider (4, 74), -sneyder (3), -schiuder (76). *Saginarius (aus sanguin.) hartrugilin (104). Saginatus (i. piguis l cibosus &e. 76) feyfit ge-mest (no), -macht (68). vet gemaicht (132). gemestet (7). wotsack (17. cf. sagma). *Sag- i segim-inosus schmaltzig (75)- *Sagire offenbarn (74). est festinare i- satagere ylen (7). Sag-ire, -are, prs. -io t -ario (76) (i. inqeniose agere sim.) hd. nd. sin-, suri- (18), sinde- (21), synnig- (74), versyn- (noa), versyne-(i iob), behende- (132), wyfi- (20, 75, 76), clug- (9) -lich, -lichen (9, 21, 75), -liken dun sim. i reden, var. leben (75). wairsagen (132). Sagit-ta, -a (76) (i. novissima pars surculi 76, Br.ì hd. strala (Gf.), schotz, ge-sch. (16), schofi, ge-sch. (8), -sch. do mit man schußt (75),-schos(1, 9), -schutz (68, 110, 132); schoifi, schufi (17, 49), schatz (21). nd. schot. pfil (65). phile t boltz (7). Sagit-, sagi- (76) -tare schiefien, schissen sim. nd. schitten, seheten. *Sagitta-, sagitto- (19) -rium schucz- (201, schoyfi- (19), schot- (11) -vinster. Sagit-, sagi- (134) -tarius hd. schu-, sebo-, schi- (18) -tze ; schutz, schitz (76), schiesser, schifier sim. nd. schutt-e, -er. *Sagitt-orium v. -arium. Sag-ma, -ina (bissw. g. -inatis), sugma (Gì- Aelfr.), sauma ( „co?rupteu Br. i. onus, mus sic 17, herba st. sauinaì, saumus (i04Ì, salma (74, 147, „corrupteu Br.), seuma (64c) dreyhundert pfivnt ge= wichts; satei; palsterkuß (74). hd. nd. salirne, hd. saum, soum, sam (7, 64b, 75), saim (5), som (6); wat-, waut- (68), wot- (9, 4), wad- (134), wadt- (nob), wand- (noa) -sack; watsag (8). sadel op to rijden (147). ags. seam sadol (gì. Aelfr.). *Sagma, ì sauma (Gf.) (i. sella 100, fé- i vi-ltrum Gf. X sagum?) vilz (100). soum t stuol-s. (Gf.). Sagm-, sagin-, sagman- (74), saum-, saumin- (75b), sugm- (gì. Aelfr.), soum- (104), suam- (121) -arius (i. capsarius 75, caballus, burdo &c. Gf.) soum -ari (127, Gf.), -are (121, Gf.), -ere (100, Gf.), -er (104). sowm-er, -erpferde, -rofi (74). sau-_ (18, 23), sey- (21) , som- (22) , stil- (scii-? 17) -mer. seumerer (5). ein sau= mer- l trag-, var. samer- i tregel- (64), saum- (75b, 110), sam- (75a), trofi- (110) -rofi, das ein trofi tregt (no), ein pfert der burden (75). satelpfert (9). ags. seam hors (GÌ. Aelfr.). SAL 507 *Sa-, sau- (131, Gf.) -gmentum, sag= mum gisoum-i t -e (Gf.). ki-soume (131), -sume (Gf.). *Sa- (121), sta- (Gf.) -gnea (aus sa= gitta?) strala (II. e). *Sago (anders Gì. m.) weyssag (74). *Sagrados (cf. sacrarius. cf. Gì. m. 6, 25) sagarari (Gf.). *Sagui- v. Sangui-naria, -s. *Sagulum v. Sagillum. *Sagulum (aus sabulum) gruntsant (5b). Sagulum ein clein cleid (110) , tot= tenkleid (68), doetcleit (132), mentel-gijn (132), -in (nob), -ein (noa). leibschopflin (126). ags. loda (94, 136). Sagum (i. mora, i morra 74. cf. diplois) hd. nd. deck-, decke-, har- (8), haren- (10), hor- (9), huu- (17) -duch, hd. -tuch, -doch, nd. -dock, decksel t kleit (20). tottenkleid sagum; ritters mantel sagum (68). harlachen (12). haregewant (13). filz sim. (17, 76, 120, Gf.). f.-mantel t husseck (114). hocketen (116, 126). sayg 0. nayg (74). Sagus {cf. saganus) ein vilcz (3). Saisire hachten t rasteren (108). Sai m. n. hd. saltz, wifi-, weifi-heit; rase i schàrffe (Kia.) (n. Mss. mog. ; i. condimentum Br. ) hd. saltz. stroffunge (8). m. (i. sapientia Br.) str. I weysheyt (9). hd. nd. wis-, hd. wifi-heyt. sai vasa (nach saltz vas) saltz (1). *Sal gemm-a (47, 74), -ae (cf. gemma salis. soligemma?) lauter-saltz, s.-steyn (74). *Sala (cf. sai) wifiheit (132). *Sala rigum col ( 22 ) , st. s. regum sai? salarium tol? solt? *Salabica v. Sillabica. *Salacia v. Salsucium. *Salacium (anders GÌ. m.) v. Salix. Salamand-ra, l -ria, -er (93), sale= mand-er (74), -ra (74, 75), -ria, -rya, salmandria (75. cf. stellio) hd. nd. sal- emander, -amander (17), -mander (75), -mender (5). olm (126, v. a. 1618. Das.). molch (126 &c). ni. molck (116). malen (126). molle (Kia.). mold- (114), fur- (93), feur- (74), fuer- (75), lint- (95) -wurm sim. sternthier (91). *Salami-ea, -ta v. Salimita. *Sala-mus (die. ana — st. annona - i. cesus 3), -nus (74, i. salarium 75), -rius (i. annona 4) jerlich (4), ierigs (74), geirick (3) getreide. gericht traid (75). *Sal-anum, i -samentum (110, 132), t -mentum (68) salat (IL e). *Salanus v. Salamus. Salap-etra, -itta (gì. m.) maulschelle (Ki.). Salar (piscis, i. truta, aurata 135) selmling (116, 140). for-hen l -eli (135). Salare saltzen (49). Salaria i. vnda que ad mare redit (Br.). ghelve des waters van wederko= mende ind an dat lant geslagen wurdt; des meers of see ghelven of unbesturi= cheit (147). *Salaricia selitant (127). Cf. s. terra ex qua sai eruitur (gì. m.) X t. salica seli- 1 sel-lant(Gf. 2, 235. sim. bm. 936 — 7). 64 * 508 SAL *Salaris buerdych ind ernstich (147). salares ludos, vbi verbo, iocose t amare intermiscentur (Br.). Sa-, sal-larium hd. solt, s. der ar- beit (75), solte (10), sold, lori (68, noi. soldye t loen (132). lied- # tag-lokn (Kia.). Sa-, sal-larium hd. salcz (49), s.-vaß sim. *Salarius v. Salamus. *Salatia v. Salsueium. *Salatrum (i. labrusea; cf. sola-go, -tram) hundespere (Sum.). Salax {i. velox 141. cf. solaeis) hd. geil. vn-kus (22), -kunst (23), hd. -kusch. bulmser (6. cf. saganus, sanna, nepos). waibler (74). *Salcedo {cf. salsedo) saltzhait (1). *Saleieium v. Salsueium. Salea v. Foca. Sale-bra, -nbra (122) hd. hart, scharff (9), scharp (8), wachser herter, var. vasterhertet, vnd scharffer (75) weg, weeck (19). hart wegig (no), ags. thuerh= fyri (-bre 94, 136). Salebr-osus, l -us (75) spitzig (75). scbarph (7). sliicklicli {i. lutosus 132). Saleetum v. Salieetum. *Salemandra sim. v. Salamandra. *Salemcn, Salomon (19) (i. migal-us l -e t melon t paristullus i miapo 75. cf. salemo i. salmo GÌ. m. ?? nigra sum &c. pellis salomonis non salemo= nis, in cantico 65) herm-el (4, 75, 109, 110, 132), -elchin (19), -elein (3), -lin (68). kungel (75). *Salenbra v. Salebra. Sai-ere, -lere, -ire, -lire {qq. cf.) hd. saltzen, springen, besprengen. Salere saltzen (8, 9). Sales (i. reprehensiones) straiffung (7). *Salfia v. Saluia. Salgama eingemacht obs (ih), opß (Das.). labnis (114). hd. ni. compost (ne). gumpiscb (v. a. 1618). *Salganium {cf.prc.) kuchenspeyse (74). a ganior et saluo, prov. eotada (Gì. m.); cf. salgamum i. eultrum cul= ter (147); i. culcitra a salio t saluo et gamos (Br.), äber i. cellarium &c. (GÌ. m.). *Sal gemma v. Sai. *Salgugo v. Salsugo. *Salia {anders Gì. m.) hd. salczwerck. *Saliarius salcz kcuffer (19). Salica v. Salarieia. Salicaria weyderich (i*3). ni. wede- rick, partijcke (216). Sal-ieetum, -ietum, -ectum, -iceum (76), -icium l -iota (74), t -iees (7) wid- icht (17), -en (7). wyd-echt (8), -eicht (16). weycl-echt l -eyn (9). wijden garte (20). weiden-gewechstat (74), -wachs l -platz (114J. een ham van wilghen (108). *Sal-icinum, -icium, -itium, -inum, -ina, -imen, l -umen (18), -sorium, -isorium {alph. -s. 134) {qq. cf.) hd. sàltz-faß, -vas, -feßlin (64), -meste (3, 9, 4), -meß (8), -maiße (18). nd. salt-, solt- (22) -faß (23), -fat, (-imen &c.) -meyster (23), -meten (22). Salieinus (Br.) widein (8). *Sali-cium v. -cinum, -men, -cetum. *Salieius (-ceus adj. Br. ) eyn ding daz von wyden ist gemacht (20). *Salietum i. alluuius, insula grynt, SAL wardt (147). ali. ager den der bacìi ver= fuert (64). *Saliet-a, -um v. Salieetum. *Salifex wurstmacher (75). *Sali-men t -cium {cf. salicinum) ein saltzung (110). *Sali-men, -num saltz-mest, -mer, -faß; haußrate (74). *Salimentum {i. tributimi ex sale Gì. m.) v. Salmentum. *Sal-imita, -amita (5b), -amica (23, 75), -mita (76), -matiea (1. cf. balsa= matiea), -menta (8), -mentum (16), -iunea {q. cf. 20, 68, 110, 132) i. cala= mentum { terrealis (75), herba spinosa (Gemmae, Voce, ex quo), li. sp. nullius odoris, saliuneula h. medicinalis habens spicas mire odoris i. rosas amplas (76). hd. distel (Gemmae, Voce, ex quo) ; SUWe-, sewh- (3), saw- (1), sue-disteì. su-d. (21, 23).roßmmtzen(75). i'elt rose (8, 16). wilde roese, volg. caleacrepa (20). Salina {cf. sali-a, -cinum) hd. sulza (Gf.), soltze (12), saltz-werck, -werg, -syde (49), -kule (20), -faß, -marckt (75). hal-le t -stat (75). sul (74). Salina-tor, ?-rius (no, Br. &c.) selczer (8, 9). saltzmacher (ilo &c). Salinum {cf. sali-na, -cinum) sulza (Gf.). Salire {cf. salere) hd. springen, gum= pen U26). nd. spigen (: saliua), salten. *Sali-sorium, -tium v. -cinum. Salitura die sale (114). Saliua {cf. salseua) hd. spey (19), speych, speicli-illa sim. t -altra t -oltra (Sm. 3, 554. Gf. 6, 365), -el, -older (18), -lioider (12) ; speycolter (13), spech hul= der (b), spaiche-11 (6), -1 i liolderpawm {sic 74!). spye (20, I3i). spijge (10). nd. spy, spigen/. (85 b), spekeitre (99). gayf= fer (74). salcz vaß (17). Saliua siderum ni. houichdauwel .116). *Saliuale vloze (Sum.). Saliuare gipiz (104). gebiz (Gf.). Sal-iunea, l -iuncula (23), -liunea, -uinta (85), -phineta (7), -umbra {q. v.) {i. alga 7 &c, caleacrepa Br. &o. cf. sali= mita) reota-cliil (127), -hha (i3ib, Sm. 3, 166. sim. Gf. 4, 1153). hd. riet-ach i -achil (Sm.), -gras, -graße (7 &c). reitgras (Gt. 4, 334). berwmkel l singruiu (12). se= liungk (114). widenmynte (85). sai wyden (23). salewide (100, Sum. vii), lungen- (kì.), laugen- t maria magdaiena- U26) -kraut. katzenleiterlhi (126, Kia.). spica^ narden (Kib.). bertzgetzweig (74). Saliuneula {gr. àvSLKuvY] Gì. m. cf. sali-unca, -mita) wilder wolgemuth (kì.). Saliuosus voi speiche-1 (68), -len (110), spijnglie (132). *Salius eyu loder (23. i. q. lodder scurra Kil. sim.?). troscili (104. equusì). Sal-ix, t -acium (74) hd. nd. wid, wilge (107, 110, 132). hd. wi-, wye- (19), wei-de; weden (153), weyden, w.-kop {i. siler 111), -felbinger (Kia.). willige (109). uel"»a(95, Gf. sm.).felb (76, Das.). weid-f. (Das.). felb-er (Avent., Kia.), -inger (128), -inder (114). falw (6). feler (75). sal-aha (Gf.), -ihe (104), -hen {pi. 87), -eli (94), -li (136). tene (107). *Sal- v. Sa-la.rium. Anders Gì. m. ^Saliere {cf. salere. bissw. psallere, SAL alph. sali-) springen (1,23). huppen (23). solten (22). saltzen (75). Sallire {cf. salere) springen (1). saltzen (75, 110). *Salli-sator, -tor saltzer (74). *Salliu- v. Sealui-stros. Salma v. Sagma. *Sal- v. Sala-mandra. Salmatiea v. Salimita. *Sal- v. Balsa-matieus. *Salmen {cf. salmentum. muria.) peckel (109). *Salmenta v. Salimita. Sai-, sali-mentum {cf. sal-anum, -men, -imita pi- (132), bi- (110) -ckel. sause (109). Sal-mentum-, -samentum, -sum saltzyng (147). *Salmentum (X salmo) spijse van salm gecoect, s.-sp. (147). *Salmia-e l -x salarmoniac (73). *Salmita v. Salimita. Salm-o, -on hd. nd. salm-e, -en, -ester (en visch 22b) , salm. sai visch (9). bresem (109). *Salmuneulus {cf. salar) selmling (135). *Salmuria {i. muria &c.) wa-, wae- ueraet (kìi.). *Salomon v. Salemon. Salpa salpe {lat.ì 22). hd.- (16. Jh.) bloch-,stock-nsch;rotscher; goldstriemer. *Salpetra hd. nd. sal-peter, -nitter (5), -itter (75b), -iter (75a). lutersaltz (93. cf. sai gemma). *Salpi-nga, -ga {i. ceeula 147, Br.) blint slonge (23). blynder slang (147). salp-yga t -uga eine art vergifter amei= sen (Ki.). Salpist» ags. thrutlihornes (94b). *Salpium saltzwasser (76). *Salpix, sapix (7) eyn duge in dem faß (7). eyn dug in vase (6). dube = duge aus tuba missv.f Salpuga v. Salpinga. *Salpugo v. Salsugo. *Salphincta v. Saliunea. Sals-a, t -um (74, 110) hd. nd. salse, sause (99), sauße (68), saeß (110), sayß (132); pi- (110a, 132), bi- (nob)-ckel. hd. ein sal-cze (20, 74), -cz, -sen (75), -sn fi) ; saß (21), seltze (74), selß (7), sulse (5b), suls (19), ein scharpff gesalczne spise (65). *Salsa {herba) ags. sure (94a), surae (94, 136). Salsame-n, -ntum {cf. sal-mentum, -anum) saltzwasser (10). eyn sauß (68). *Salsamentarium salzlius (Gf.). Salsamentarius ein gremp l hok (135). sultzenvorkeuffer (125). Salsamentum(c/. sal-samen,-anum) waueraet {cf. salmuria) l sausse (108). Sals-, sars-, zalz-aparilla salsen= parili enwurtz (143). Sals-are, t -ire (1) hd. saltzen. nd. sa-, so-lten. Salsator saltzmesser (8, 9). Salsedo {cf. saleedo) hd. saltz-, nd. salt-, solt-heit, -icheit (18). *Sal-seua, -iua sole, heringsul, saltz= wasser (74). SAL Salsici-a, -es, -um v. Salsucium. Sals-ilago, -ugo Bole (125). saltz- wasser (Das.), -bruhe, ni. peeckel (116). Salsire v. Salsare. *Salsirora v. Rorella. *Salsorium v. Salieinum. *Sals-ucium, -utium, -tuciuni, -to- cium, -taeium (147), -ieium (117), -ieia (121, 131b, 141, Br.ì, -itia (Gf.), -icies (120), sal-cicium (147), -ueium (1), -tu= cium (23), -atia (141), -aeia (i3ib, Gf.), sulsuxium (64b), l balb- (5b), bald- (4) -udium (i. hilla 64, laucaniea 147, farcimen 76) hd. nd. worst. hd. wurst (vurst 141); brat-, braut- (76) -w. eyn rode worst (5ab). schu-, var. schi-bling (64). salcijsken (147). sulcze (8). zulte (si), slacht- (20), slaycbi- (19), schlacht- (66, 67, 152), SChlag- (70, 151), Schla- (69, 134) -brade, -brate (70), -brat (67, 69, 134). boh. jelyto (4). *Salsufex wurstrnacher (74). Salsugin-eus, -osus sal-tzig (68), -sich (132). versaltzen (110). Sai-sugo, -gugo (20), -pugo (22) (i. liquor salis i amarus et salsus humor terre Br. sirn., quia ipsam sterilem facit 4, 75, 76 ; res numida que salsum f. 20. cf. salsilago) sulza (121, Gf.). soltz (10). saltz (74). salte. (109). hd. nd. sole. s. lache l sfile sfiyl (19). sul; hering- l visch-sul (74). laeke (9, 74). lake (22b, 109). lag (77). hd. saltz wasser, gesaltzen w. (8, 9, 76). nd. salt-watter, -soide (147); solt water; solper (wett.) t peckel (147). pickel (20, 132). heiß l saur land; s. ertrich; vnfruchtbar erd (75). gemoße (4). vnberhafftigkeit (74). *Salsum v. Salsa. Salmentum, Salsura (cf. eoinquinatio) sur (Sm.). *Salsurium saltz faß (21). Salsus hd. gesalczen, salczig (2). nd. gesalten. *Salthaga v. Rubisca. Saltare hd. nd. springen. hoppfeln (9). hup-ffen (75), -pen (22b). *Saltare maurum der moritzken tantz springen (125). Saltatio springunge (20). *S. mauri-a, -ea morntantz (125). *S. tripla der trippeltantz (125). Saltator hd. spri-, spre- (20) -nger. denser (14). triber der geradigkait (65). Saltatrix springer- hd. -in, -en (7), nd. -sen, -se, -sche. spnersß (18). Salt-em, -im hd. doch. y- (3, 65), ye- (;10), yo- (12), wi- (49) -dodi. d. meer 0. zuminste (68). d. meir off min= sten (132). czum m. (9, 65). zum aller m. (65). furbaß joch (65). hd. nach dem. noch-dem (70), -den (18), -dam (5), -da (23), -deme (22). villicht l woluiliech (75). *Salterium (st. psalt. gì. m.) saltz faß (17). Saltim springlich (7). Saltim v. Salterà. Saltri-a, -eula springersen (12). *Saltrum v. Sultrum. Saltuarius forstari (141). *Saltucium v. Salsucium. Saltus (i. mi- 5, me- 74 -rica, silua rara, locus siluestris; actus Ipass- us 76, -io salientis Br.) wald (Gf.). ho= SAL clier w. (93). eiii nuwer, var. neyer (64), ein hochwaehsender (64, 88) walt. schoß (frondes) 0. thierwalt (88). geschoß (64). ein dir- (3), tir- (4), tier- (75) -garten. wo rar vnd langs gras wachßt ( 1 ). heyde (74). driesch (106). dreesch (99). drusch (100). een vlaesch (108, Kil. ) in een bosch (108). hd. nd. sprun-ck, hd. -eh (12), -g. spron-e (108, 132), -g (8). spring (5b, 20). spicz sprung (9). *Saltzburga (ciu. in bauaria) saltz- burg (76). *Saluacella v. Saluatella. Saluaguardia geleyde (447). Saluare hd. nd. be-halden, hd. -hal= ten, -haulden (22), -hoeden (132), -huten (110). hd. gesun-t, -d, sel-ig, -yck, -ick, herlich (20), iieilwertig (75), heyl, hel= lick (21) machen. keul magen (13). machen gesunt (7). hel maken (23). Leiden t negen (22b. X salutare, hel X helden inclinare), zu der saligkait briugen (65). Salua-tella, -cella (1, 74) (i. cepha= liea 75) hd. nd. hant-, houpt- (75), hevpt- (3), ruck- (17), milz- (kì.) -ader, hd. -adere, -aider (7), -oder (17 4). Saluatio heil-unge (20), -samkeit (4), -wertigkeit (75). Saluator hd. nd. heyl-, beili- (21, 23) -ant, -er (8, 20, 76), -meker (12), -ant aller welt (75). -wurker_ 65); hd. gesunt mecher; gesund-, selig- (110) -maeher. Saluatorium hute-vas (in piscatura) l -haws (9), -huß (8). eyn saluen fat (23). *Salubra v. Salumbra. Salu-bris, selten -ber (oft t -taris) hd. nd. heyl-sam, nd. -som, -ig (7). hd. nd. selich (-cheit 132. cf. -taris). gliek= sam (nob). Salubritas gesunt- (no),gesont-_(132) -heit. selig- (no), heilsam- (65) -keit. Salubriter seli-glichen (no), -chlich (132). Salucium v. Salsucium. Salue (i. aue 75) hd. piß (75), byß (no), syest, seyest (134), sist, witì (21) ge-grußet sirn., -grofit (133); gegrußt seistu (1), gegrusset sistu (67), du siest gegriest (76), du sygest gegrießet (68), god gruß dych (19). sijt gegruest (132). wysgegrotet (23). wes gesunt (22). got^ heldig l griìBhaft qui libenter salutat (20). *Salufex i. salsuciem faciens i. e. carnifex (76). Salu-ia, i -egia (74), -ea, salfìa (146) (in kriechine lisifagus q. v. 4) hd. nd. salbey. hd. salb-eia (Gf.), -eie t -ie (4), -i (6), -e, -ag (87, 146), -in (Das.); selbe. salu-ay (134), -ey (4, 74, 111), -ie (4), -eye (22), -eige (95), -an (1, 105), -en (91); sailuirre (104). selff (132). Saluia agrestis (i. nepeta montana &c.) wild salbey; wilde salben; nept; alpen- i bulkiß-kraut (73). Saluiatiea (vrbs) saluiatica (1). Saluiatum selbinwin (95). Saluifìeare hd. nd. gesunt, nd. sunt machen, maken. *Saluinta v. Saliunca. Salum hd. gesalczen mere. cegs. seg (136), segg (94). *Salu-mbra, -bra, balubra (74) hd. heyl. SAM 509 *Salu-mbra, -bra i balubra (74) (herba, cf. peruinca, saliunca) sin-grun (74), -grone (22, 23). auey (23;. ber-wurtz t -idanich (74), -wincke (22). Salus hd. gesuntheit, heil, trost (no), selig-, genczlich- t heilsam- (65) -keit. troyst (132). salde (99). *Salus (auis, i. segithus q. v. 140) snetz (109). *Salusandria nardenkraut, schabab &c. (143). Salutare hd. nd. heylen. hd. heyln, gru-ßin, -Ben, -ssen, -zsen (4), -sen (9); grußen, hail wunschen (65). nd. gruten (99), heil groten (22). heylant (9. adj. ?). Salutaris (cf. herba s. ; salubris) hd. nd. heilsam. seli-glich (110), -cheit (132). grußlich (19). hayler; musynniger; truß- t druß-wrtz, hagendorn (74). aga. haletend (dicjitus 94a). *Salutarius groter (23). Salutatio gruß (19). grueße (20). *Saluumguardium sichergeleyte (74). Saluus hd. ge-sunt, -sont (18); heil- ieh (20), -e (7); selig; ein ganezer durch das hail (65). nd. heil, ghesund. Samaritanus von samarien (110). samaritaner (5b). pi -ni heyden (21). Samarra (i. rheno, ital. zamarra &c.) samar-e, -is (kìi.). *Sambage(c/.sandalia? saraballa??) bischoffes hosen (19). biscobs hasen (11). *Sambieus v. Sambueus. *Sa- v. Lu-mbricus. Sambuca, sabunca (75) (i. pistrum 1, tympanum 22, 23, camena t siba-, sibu-lum 75, instr. mus. 2 &c, genus simphonie, cf. ambullum) puchila; trumba ; harepha ; hruozza (c/.chrotta ?) ; ags. saltere (Gf.). puckel (1). bukel (2). pawgk; pntter i. butirum vngeleutert schmaltz (sic 74!). bunge (22, 23). rothte (100). swegel (93). sw.- var. swigel-pfiffe t swibel (75). sackphiff (10). eyn holder- pfyff t -baum (110). hollerpfieffen (75). vlieders pipe (11). vleyrpijff (132). fleute (8). floet (76). fleit (49). hol-ant (9), -under (3), -ander (4), -der (76). tabur (12). ridelakeii (106). hack-bret, ni. -bert (116), -eberd (kìi.). Sambucetum holerbusch (20). Sambuc-eus, -inus (16) hol-der bau= myn (8), -under eyn (9), -lem (16). Sambucum holler (16). h.-ber (75). holder frucht (18 Mrg.). Sambu-cus, -ecus (76), -leus (Sum), sembueus (5b) (i. saltator neben sam= bicus i. saluator! 136. cf. ebulus) hd. holdir l wahs-h. (Gf.), holder, uuas-h. (Gf.), h.-baum, hulder, h.-baum, -barn (17); hol-untar t -antar t -enter (Gf.), -under (9), -lunder (5), -ender (20), -in- der (Sum.), -nder (102), -are (121), -ar (105), -r (Gf.), -ler (75), -er (1, 3). nd. hol-entere (108), -endere (99), -lendern (85), -entolen (97), -dern bom (22b), -lun= ker (23). velare (105). ags. ell-aer (94), -ae (136), -en (94a). elhor-en (22b), -n (12, 147). alhor-ne (10), -n (22). nd. ahorn (Sum.). vliede-lere (108), -r (11). vlyrboem (132). sage baum (23. cf. sam= nus). spelline (109). salzara (Gf. aus psalterium). *Sambustia (cf. sambuca) pawgke-r, -nschlaher (74). 510 SAN *Samentum (i. semen) sawt, wach= send s. ; savvm (74). *Sames v. Sanies. Samia, s. terra (e. glutinosa <&c. Br.), sam-nia (110b, 132), -us (141, i. arehilla 23), -is (141), -mus (i. argilla l limus 76) leim (i4i). leyme (23). letten (no). poterde (132). *Samia-rius, -tor (kì.) ni. hamasch= veeger (11 6). schleiffer, wetzer (kì.). *Samina v. Samnia. *Samis (anders gì. m.) v. Samia. *Samirare i. reficere l implere (76). Cf. samiare i. acuere (Ki.)? *Samiti-ca, -um &e. (ai. m.) samefc duch (74). *Sam-ius, -us (noa) (nach Samos) einer von dei- insel (no), van dan (132). *Sammus v. Samia. Samn- v. Sann-. *Sam-nia (cf. -ia), gew. -pnia, -ina (1, 67, 76), -pluum (74), san-nea (74), -isma (17), -nio (5b) (aus samius lapis) hd. sliff-, schliff-, slieff- (4), slife- (17), schlieff- l schleiff- (74), nd. slyp-steyn. schipsten (sic 22). *Samnio v. Bardus. Sannio. *Samnus (cf. sabina, sambueus) sa= men pawm (1). *Samota v. Sampsuehus. *Samo-tracius, -thrates (Br.) rynck dye gulden is mit eynre yseren hant= feste (147). •^Sampetra (aus herba sancti petri) v. Crithmum. *Sam-pluum, -pnia v. -nia. Sam-, san- (74) -psuchus, -suhehon (94a) (i. amaraeus 73, 116), -sueus, -ota (herba 76. hierher?) lauendel (Gf., Sum.). l.-kraut; samsucus i. maiorana, malumpnnieum roter apffel (74). meyr- oi), -an, ni. margeleine (116). tennemarg (87. cf valeriana), ags. cyningeswr (94). *Samptula v. Sanieula. *Sam-us v. -ia, -ius. *Sana saneta (i. nicotiana, tornab- ana, ital. -ona) indianisch beynwelle (143). *Sanabilitas gesuntheit (20). *Sanamunda v. Sanieula. Auantia. Sanare, -ri (22) (i. sanx-iare 23, -are, -inare 22; mereor 76 st. medeor) hd. heylen. hd. nd. wonden, wunden (74) h. hd. gesunt machen ; heil g. m. (17). nd. gesont maken; hylgen (23), gansen (109). *Sanare (x sarrire) sechili (5b). *Sanaria v. Sanieula. Sanatio heilunge (20). *Sanatiuus genese- (20), gesuiit- (19) -lich. genezelick (11). *Sanator heiler (20). San-eire, -eeire, -ctire, -xire, saxire (i. firmare 76) hd. heilig-en (1), -machen; vest-m., -en ; bestetegin (8, 9) ; heilgen t gebieden t seczen (20); in-s. I conse= crieren (110 &c). nd. setten. *Sanete- v. Saneti-monialis. San-ctifieare, -xire hd. heilig ma= chen sim. nd. hyllich maken. heilige SAN ding thun, machen 0. wurcken (i. sacri= fleare 75). Sanctifieatio heilig-ung (65, 75), -kait l -machung (65). Sanetifìcatus geheil-igt (4), -get (20). hyllich gemaket (23). Sanetimonia geistlich gè- (se- 21) hd. -setze, nd. -sette, -sytte. hd. heilig leben. gedancken kusheyt (17). des g. dei- keuscheyt (9). des gedanckis ku-- scheyt (8). vye offern (23). Saneti-, sancte - monialis hd. nd. eyn closter-frau, -iuncfrowe, hd. -frauwe sim., -iunfrauwe sim. hd. nunne, gewiloti n. (93); nunn, nun (1). beckyne (li) nonne (10). helich iuncfrau (13). eyn cloister ionfer (132). geistlich gesecz (18. cf. prc). Sanetio bestet- (8, 9), sacz- (9) -unge. - *Sanetire v. Sancire. Sanctitas hd. heil-igkeit, -ikeit (7), -igeit (5), -samkeit (65) ; he-, nd. hy-lli= cheit. *Sane- v. San-tolina. Sanetu-, saer-arium heilige stat zu dem heiligthum (75). Sanetuarium heilige (132), geheilget (5), geystlich (23) stede, heilig (68), helge (5b), gehelget (18), geheil-yg (17), -igte (1) stat. heil duem l heilge stad 20). helgestet (20). stat der heiligkeit 75). hd. heil-tum, -thume (67), -thum, tom (12), -igtum. heilt dum (10). he= lichdum (13). hillichdom (11). uuih- l uuihid-hüs sim. (Gei.). Sane-tus, l -us (76) (quasi sang- ■wine tinetus 5, 76) hd. stet vnd ves; (64); heyli-g, -eh (13). nd. hillich. •^Sandal-i v. -um. Sandal-ia, -a (no var.), seandalia, sambage (qq. v.) (i. subtal-ares, -es, sotulares episcoporum sim. ) scuoha ; romisce l rumisca se. , romscoha. nd. rumscoa sim. ; giscuohi ; giriumi (uf.). hd. bischoff-schuch , -schuche , -is schuwe (5b), -s schoe (5, 132), -s schuch (110), -2> huthe (70), -gezierde (68, 69, 134) ; pischof schuche (9); pischolf schuch (1). nd. bischop-scho, -es scho. solen; zirlieh schuhe die da oben offen sind vnd vn= den zuhe (65). zendel l sandalen (Ob.). sandal-iei«. eircumpedes (76). -e, -ium, solea sail, sloytze (147). *Sandalides ehi edelklaide (74). Sandal-ium, -um (i. pannus nobilium 17, p. quo equi n. solent operiri; l quo operiuntur vulnera et corporamortuorum 76) eyn cleyt hd. do men dye perde der edel lucie mit cleyt sim., nd. dar man de p. der edeln 1. mede cleydet sim. vestimentum da man der edeln 1. p. mit deeket(5). eyn pferd cleid (68, 110) o. deck-y (nob), -en (noa). eyn perden cleyt (132). pferdfiklayde, roßdeck, leich= tuch, sperlach, hymlitz (74). rossdecken (-ium 147). schalune (17. cf. Fr. 1, 158°. Sm. 3, 342). coffeltoer (-ium 108. cf. koffertorie coopertorium Kil.). *Sanda- l andal-lum roß- l satei- deck (75). sandal-um l -ium (75ab), -Ium (75a), scandal-lum (75b, 76), -lium (9) satteldeck (75). ain decki iber ain hengst (76). pferdes decke (9). SAN Sandal-um, -i (herba) sandel (125). s.-holtz (74). Sanda-pila (cf manseolum) i. scuri- a a samna i. derisio (Br.), quia nasurn fru-ncat (nob), -eat (noa); l feretrum &c. (Br., Gì. m.); ehi bar (noa). huyre, meyn wyff(147). -pula baar (68). -phila bar (nob); bair (132). -pilum ellende bare (8). seand-iphilia doden-b. (23); -iolum roßpare ( 74 ) ; -apulum bare (21). eyn tug quo teguntur mortui (6). eyn duch da (do 7) man dye doten mit decket (5), toten bit betecket (7). sul= gandarium i. sepulcrum pr. infancium (76. hierher ?). Sandara-ea, -eha, -x l sandix (Kil.) reusch- 0. roß-gel (114, 126). reuschel- gelb (Kia.). rot operment (47). vernis (Kil.). *Sandieea saytenklayde (74). Sandiein-um, -c\xm(ll)hd. uueitiniz (Gf.) ; init weyde geferbet. sa-, sca- (121) -ndiceus uueit- (Gf.), uvid- (121) -iner. sandaraeei witinero (i4i). *San- , xan- ( Br. &c. ) , xau-dieus (aws £av<5ixÓ?) aprii (8,9). a.-monat(no), -maent (132). der apprelle (17). aprel monet (68). *Sandinas v. Sarda. *Sandira (herba, cf. seandria) rirap (47). Sandi-x, -us (7), sa- (104), sean- (q. cf. 121.) -dix, seandex (74) (cf. rulla) wey-de (17, 132), -den (1), -d (12, 77, 97, 110), hd. -t. uuet (Gf.). vvehte (sadix) l vveuth (104). wid (7). waid (134). widas-c (76), -t (67). weidt i. fulla; weid aschen (75). wyte (74). uueifboum (Gf.). nd. wet (22b), weet (99). ags. uuea- nd (94), -rd (136). parijs-, sammet- l berg-rot (128). scandia (Gf. 6, 525). *Sandoralbum v. Syrphia. Sane gesunt- l genez- (20), sicher- (65) -lidi. Sangu-, in den Hss. gew. sangw-. *Sanguiculum roetworst (125). Sangwiculus bluetworst (125). Sanguiminuere bloit laten (147). *Sangui-, seltener sangwino-, sangu- (Gi. m.) -lentus blutig (7, 75, 110). hd. blu-, bloe- (20), blo- (18, 23, 132), blue- (11) -dich. hd. blud-igk, -yck (19). Sanguinare (i. vulerare 76) hd. plu- (74) , bluo-, blu-, bliet- (76) -ten ; bloi- (147), blu- (10j, hd. nd. blo- 1 won-den. blueden machen (20). bloedich m. I werden (20). bluden w. (21). San-, sa- (47) -guinaria (herba, i. erispula ; sanguinella q. v. ; pilogonus q. v.) umbitreda (131. cf. serpinacia). wagdritt (Das.). wegtritt (Kib.). wege= trete (Sum.). spoli- l spor- l spure- (Gf. Cf BM. 566), Spon- (105), weg- (91, Das.) -gras. gense-, ganse- (85) -eresse (Sum. v), craß (8), -kerse (47, 85). genß creß (73). crispe-1 (73), -In (17). blut-wurz (73, 87, Anz. 8, 406), -kraut (73, 74). eisenkrut (75). nagelkraut (i. pilosella 140 sim.). habetsame (74). pruystkruyt (147). Sangui-, sangu- (100) -narius, -na= rium (105) (i. ho-, hu- 76 -micida, -micidi 3, l arbor) hart-rugilboum (121, Gf.), -rugil (87), -riegelen (75), -rigel (6), -erugiliniz (I3i), -vvigilin (105), -trugglin (102), -drogeln (8), -drugil (87). haritugil SAN (Sum.). harccugelen (100). haynbuch (4). hanpuch (3). hageboten baum (23). grun vnd ràwisch (126). sg. (75, 147) pi. blut= vergiesser (75, 110 &o. ). bloit-stortzer (132), -gerich, -suycktich (147). *Sanguinea (herba 110 &c.) plutkraut (74). S. eomplexio ein zusamensaczung t complex die da warm vnd ficht ist l die da hat eigenschafft des luffts (65). S. iaetatio das blut speyen (4 spàt. Mrg.). S. terra blutig t sundig ertrich et est homo (65). *Sanguin-ella, -aria manngraß, him= melsthaw (143). Sanguines bluter t lib (65). Sangui-neus, bissw. -lentus, -nolen= tus (qq. v.) hd. blutig, plutick (3). bloid- ych, -echtich (147). blodich i (eomplexio) fucht (23). warm vnd f. (17). w.-suchtig (5b). warem fewchtiger (1). blutfarbiger i einer der gutter complex ist (65). rot-- plickig (compi. 75). *Sanguinis ags. cneoriss-a ( 94 ) , -ae (136). hartrugel (74. cf. sanguinaria). Sanguino- v. Sangui-lentus. Sanguinosus voi blutes (68), bluots (noa), blutz (nob), van bloede (132). Sanguis, bissw. sagwis hd. blut, blut, bluet (20), pluet (75), bloyt (13). blot (12, 23). wolgetempert bluot (93). fuch= tigkait i somen (65). vleyslicli beger- i v'stor- t manslecht-unge (9). sunde (5b, 8, 9). geslechte i lebin (8, 9). gottis licham (8). gotes leichnam (9). Sanguis draeonis drachenblut ; web sche bibenell; hergottsbartlein (Kia-). drakenbloet (85). bergzinober, ni. ver= milioen (116). Sanguisorba v. Sorbastrella. Sangui-, sangwis-suga, sangwisuea (v. hirudo) hd. nd. e-, ee- (68), eu- (13), a- (4), sne- (133, 152), scbne- (67) -gel. echele (22b). eie (8, 10). yle (12, 23). byte (109). *Sanguisugus adj. bloitsuygher (147). *Sangu- v. Sangui-narius , -lentus. *Sania ( st. in-s. , anders GÌ. m. ) hd. tob-, dob-, wut- (6) -unge; wutungk (4), resery (7). nd. dovinghe (22), dauwing (23). *Saniare hd. nd. sweren, also eyn wnne sweret (22), hd. als ein swere, als die geswer (75). hd. swern; schwer-n (6), -en sicut vlcus, als eyn swern, ge= schwer, eyß (68, 69), ayß (134), wund (no). San-icula, t -aria (17, 74, 143), -ieu^ lum (74), -amunda (17), sa- t se-nni= cula (143), sonicium (17), samptula (Anz. 8, 408) (cf. diapensia, senogela?) sani-ckel (17, 143), -kel (17, 74, 85). sen= nickel (143). sayleßhail, santlorentzen= kraut (74). Sani-es, -e (85b), sames (2) (i. pus) hd. ei-, ayt-, eu- (13), nd. eet- (11) -ter. ethere (85b). eck (Chytr. ). wlbloet (no), roue (12. ni. roof crustula vlceris Kil. &c). wundtschweiß (ii8). puz (2. cf. pfotz Vomica &C. Das., Fr. 2, 57b). *Sanire (cf. sania) hd. to-, to- (7), do-ben. wo- (132), wot- (6), wiet- (76) -ten. rasen (110, 132). douen (22). dosen (dofen? 23). SAP *Sanisma v. Samnia. Sanitas hd. gesunt-, nd. sunt-, gesont- (11) -heit. gentzlichkait (65). Sann-a, t -ia (74), samna (Br. &c.) (i. fruncatio naris pientiam habere) chosten (1). hd. nd. sme-, hd. sma-, schme-, schma-, stre- SAPH 511 (sic 21) -cken. sma-clien (20), -chken (8), -ken (11). schmackliafftlichen ver= steen; enpfinnen &c. (65). clugin 0. virsten (8, 9). kunnen (20). v'nemen (17). Sapide smecklich (20). Sap-idus, i -osus (8, 9) sma- (5), sme- (23) -ehafftig. smackachtich (22). hd. smack-, smeck-hafftig, -ende. smak- (9), smag- (8) -haft. gesclimackig (75). smeckgig (1). smaick- (132), schmack- (noa), schmacke- (68), schmeck- (nob) -lich. hd. nd. wise. hd. weiser(ui); gu- (23), hd. ku-, ko-nstig. Sapiens hd. nd. wise. pi. werlt-w. (62). hd. wift, wyfie, weise. Sapienter wyßlich (20, 65). Sapientia hd. nd. wis-, hd. wiß-, weis-heit. -tie (se. liber) das puch der weyshait (ì). *Sapientiales libri bueben der wifi= hait (65). *Sapilus (aus papilus = populus X sapinus ?) puppel-baume (papp. ? 19). peppelen boem (11). Sapinus v. Sabina. *Sapire v. Sapere. *Sapix v. Salpix. *Sapo v. Sapa. Sap-o, gew. -ona, t -ono (76), -ena (q. v.'), -e,' -a (qq. v.), -osanum (17), saphana (7), -a i -ena (qq. v.), sabona (121, 141, Gf. ) hd. seipha (i4i), seiff-a (121, Gf.), -e, seif sim., saiffe (5), saiff (76), seuff, eyn senff (18 &c-)- nd. sepe. Sapor hd. gesmack sim. hd. nd. sma- ck, -eh (1), -kch (2), -g (8). safft l der ge-s. ; pi. die geschmack der spiße (65). *Saporanda ding die eim wol schma= cken (65). Saporare hd. nd. sme-, hd. sma-cken. schmack (68), schmacklich (nob), sma= kelich (132), geschmackt (noa) machen. koren (20). *Saporare bleych werden (17). *Sapor-ator, -isator, -ifer smaker, prover, corre (147). Saporifer (i. saporem ferens Br.) ein schmacktrager (68, 110), smackdrager (132). ^Saporose smeclich (20). Saporosus (i. sapore plenus) smeckig (7). schmackig, vlg. ge-schm. (75). wol- smeckende (18), -smecken(21), -smacken (5), -schmeckick (4), -smechig (23), ■smeckaftich (22). wole smeckicht (17). *Sap-, saph- (20) -orus smak- (132), smack- (20), schmack- (no), schmeck- (66 &o.) -ende. *Saposus v. Sapidus. *Sapum v. Sapa. *Sapha gali, jate (122). *Saphana v. Sapo. *Saphinus &e. v. Sabina. *Saphirum saffirfarb (75). ein glaß (68. cf. sq.). Saphy-, sapphy-, saflEl-rus ein edel- steyno. glaß (8), -gestein genant saphyr (110). hd. nd. saph-ir, -ere (133). saff-yr (75), -ijr (132). saphijr ein kostlich steyn (132). edelstein me. lo., glas me. corr. (9). eyn struch glas (23). Saphon v. Siphar. Safo. 512 SAR SAR SAR Saphorium i. atrium templi (147, Br.). der kercken buyek of middel (147). *Saphorus v. Saporus. *Sara (cf. sar-ta, -ateeta; anders Gì. m. &c.) dach (5 &c). Saraba-ita, -yca (5b) , -ides (i. va= gatores t siuiventes 136), -tae (pi. Kia.), -ritae (Kib.) chamarsidilum (chomarsi- dillun)£selidara (-itarum Gf.). eyn bose monich (5b). Sar-aballum (8. Br., gì. m.), -abel= lum (9, 11, 147), -r abara l -rabelum (122), -aballa, -abaia, -abella (19, 68, Gf.), £-barus (i. braca 75), -rabra (Sum.) -rabrae t -rabarrae {pi. Gì. m.), -abarus (23, 109), -abara (136), -abarae (i. braeeae lingin persarum sic 94), zarab- ara (74), -olla £ -ulla (gì. in.), serabul-a (ib.) -um ( 74 ) pein-garauui t -refta (Gf.). pruch (74). broch (Sum.). nydder- (8, 9), neder- (23) -kleyt; t bruch saraba-rus; bracze l broke ryme -Ila (23). brùk (109). dekene (11). deckel; lingwa caldeorum &c. t tybie t liufft (19). schenen ind beyne der luyde (147). gali, braie, sarrab-ellum , esclavine -ara (122). zarabara weyteßklayde (74). *Sarabum Joh. brod (Kia. Mrg.). Sarae- v. Sarrac-, *Saracile v. Sareilis. *Sa- v. Se-raeium. *Sar-amantiea (23), -emancia (17), -mancia, -mantica (1), -eimatica (22) {aus sarcina X mantica ?) wat- (1,23), was- (22), wot- (17) -sack. *Sara- v. Sar-mentum. *Saranula reyehtum (74). Sarapia v. Panera. *Sarapons (ciu. in westrania) sar= purck (74). *Sararium (locus vbi piante &c. sunt euulse; cf. sarritorium gì. m.) ried (75). *Sarateeta, sara-,sarci-, sarta-teetor, -tectus, sarti- (i. q. archi-) -tector (Gf.) (aus sarta teeta) dechari (Gf.). hd. nd. decker. hd. d. vffdemdach (75); dach-, nd. dae-decker. stop-ffer (110), -per (68, 132). lapper (132. x sartor). werck= meister (74). *Sara-, sar-, sarta-teeta (cf. prc.) hd. nd. deck-unge, -inge. deg- (21), dock- (67) -unge, kicehotaz tliah (Gf. cf. sar= ciré), taeh vnd gemaeh (126, v. a. 1618. cf. nhd. dach und gefaclì). ags. gifoeg= nissae (94), gefegnessi (136). Sara-, sarta-teetum , sarthectum (9) hd. besserunge (17), dach-b. (9), deckung l pecunia tedi (69, 134, wie -tecta 66 &c); deck-unge t -sei (20). ein neu- (noa), emù- (nob), veruu- (68) -werung von alten dachen (110), eines alten tacheß (68). ein ver-nyonge l makinge i deckinge van alten dachen (132). dach flicken'(8). *Sarburra v. Saburra. *Sarea (cf. sarra; anders GÌ. m.) saghe (22). * Sarcasmicus v. Kidiculosus. Sarcia i. superfluum carnis incremen- turn quo vltra modum corpora saginan- tur (Br., anders GÌ. m. h.v.cf. sarc-oma, -osis; -os t -ian gr. i. caro lat. Br.) ewichcit(ll). ewickeyd(19). vetheit (20). Sar-cilis (gì. m.), -ciles (104), -cile, -aeile t -raeiles (pi. Gf.), -racile (Sum.) lodin de lana (104). lod-e (Sum.), pi. -un (Gf.). tunio- (120), tunih- (Gf.) -lachen (cf. pluri-ma, -na). phaiti (i. laneus panneus i27).pfaitel ; feitidi ; fetidiu (Gf.). *Sarcilium(/ierò«,«wschaerephyllon? serpillum? cf. sarminea) kerbel (20). *Sarcimatiea v. Saramantiea. Sarei- , sarti-men , -mentum (i. peeies t i. q. dependet de fimbria 75, eetha 4. cf. sceda, seta, ceda GÌ. m. 2, 319. cf. sarci-lis, -num) lappe, fleck, zotten (75). zot an dem klayde (74). zot l lapp (6, 76). czotte (3). zad- (5), za- (17), cze- (4) -del. lode (3, 17, 7±\ zuhawen tuch (74). sui- (12), schni- (18), snu- (17) -tzel. sniczelgm; schroet ; sni= derwerck (20). schrod-e (18, 23), -unghe (19), -erie (11). scratele (22). snyd-unghe (19), -inge (11). nee- (68), ney- (110, 132) -ung. neynghe (132). newegezug (7). Sareina (in gotico dicitur pondus &c. 76. i. sacc- l sag-ina 75, sarciuncula l moles 1) hd. purde, purd (1), purdin t tragrefe t sawme (74), binde (5. cf. sarroma), last, ledi (95), wat-, waet- (10), waut- (,76), wot-sack. watzae (13). meise (Sum.). botschore (Das.). ein com= pact 0. kalb (125). nd. borde. Sarcinare besweren t laden (20). vff- (19), op- (11) -1. lasten (110 &c). Sareinator (i. sartor) neyer (110, 152). bletzer (126). scroder (109). Sareinatrix burdehut- (8 sim.), nat- (m), butz- (126) -erin. Sarcinatum ags. gi-, ge-siuuid (94, 136). Sarci-nula, -nilia (8), -nuncla, gew. -uncula (Br. &c.) burdel-in (8), -eyn (9). klein burden (110). barde-, putsche-, plunder-lin (126). hd. nd. wat-, was- 22) -sack. hd. wait-, wot-sack, -sag. *Sarcinum sny- (132), hd. schny-tzel. *Sar- v. Sae-ciperium (x sarcina ?). Sarc-, sart-ire hd. nd. schro-, sro- (21) , beschro- (19) , nd. scro- , sera-, den. scliroten (1, Sm. 3, 520). schro-dern (11), -ten t bessern l wider machen (9). nehin o. srotin (8). hd. ne-wen (7), -en, -hen. naen (134). neyen (110, 132). suen (17). siuuen (Gf.). hd. sniden. schniden als die schnider thun (75). klaider sney= den (1). bescheren (19). butzen (126). cehon (141. cf. Gf. 5, 584)- Sareiteet-or, -us v. Saratector. Sarciuncula v. Sarcinula. Sarcocolla nd. boreuuort (Sum.). hartz von ettlichcn bawmen (74). fleischbein &c. (gummi Ki.). *Sarcoeopus, sarto-copus, -eupus (11) (cf. artocopus) hd. nd. kreppel. *Sarcoismos v. Sareosmus. *Sareolamina (aus sareulus X seea= mina) ascrota (Sm. 3, 521. Gf. 6, 579). Sarco- t artho- (75), gew. sarto-, sartho-, sertho- (22b), sacro- (136), soro- (q. v.) -phagus, -fagus, -phagum, -fagum (136) hd. sar-ich (1), -eh (9, Gf.), -ck, -g. ein toten- (66, 75, 134), tottcn- (68, 70), todten- (69), toden- (67), doten- (110, 134), doden- (23, 132, 147) -sarch (68, 75), -sarck (59, 147), -sargk (66, 70), -sarg (67), -sarchstein (nob), -sarckstein (132), -scharstein (noa), -stogk (23). saarck (i. tumba 22b). ein leich- (4, Stieier), sarck- (147) -steyn. Sareo- (st. sarea-), sarcoi- 1 sarehai- (141), saero- (alph. sareo- 76) -smus, -smos (141, Br.) (i. hostilis derisio) ain falseher lach (76). *Sarctor v. Sartor. Sarc-, sart-ulare hd. nu-, nd. no- ppen. vI5-graben(68Ì, -getten (110). vy6- grauen (132). Sarculatis gigraponum (141). Sar-eulus, seltner -eulum, -tulus, -tulum (9), -talum (8), surculu-s (63), -m (94) (cf. sar-tinus, -pa, erpica, falcastrum) iet- (Sum., Gf.), get- (49, 93, 121, Gf.), getli- (-eulum 7), gett- (75), geyt- (13), gede- (10), ged- (12, 20), gè- (Fr. 2, 429), grab- l nopp- (20), nop- (11), nup- (19), rut- (64), lat- (Gf. 2, 166) -isarn sim. (Gf.), -yseren (11), -eysern (20), -isin (121), -ysen, -i6en(13), -eysen (12, Fr.). krum (110), wine- (8, 17), weyn- (3, 9, 4), schint- (76) -messer (i. fermentimi [st. ferram. ?] ad purgane das segetes 76). grebel t winhau (75). spat (6 &c). spatt t haubt (-eulus 1). spo-te (9), -de (8, 17). hd. nd. spade i hepe. hep, varr. hap, hab (110). heppe (66 &c, -eulum 8, 9). hepp (63). hawe (-tulum 9). owe (-talum 8). houwe t rode (100). wiphel (sareulus Sum. vi), spaadt o. wischer (68). vegmetz (132). schufel (10, 17). eyde (17). ags. uuead= hoc (94, 136). *Sarehaismos v. Sareosmus. Sard-a (noa, Br.) , -ia (nob),-ina (94a, 132, Br.), -inas (94), -inus (i. gi= nisculas Hpt. 5 aus genus pisciculo= rum Br. ? cf. geniscula), sandinas (136) sard-ien (110, 132), -ijn, sprot, plasken (ni. 116). ags. baarine (94a); he- (94, 136), be- (sic Hpt. 5) -ringas; sardas smeltas (136). *Sard- { ser-alia [cf. sardoa? aus bardana?) wilde lattike (147). Sardana (aus sardona bitere ?) ags. butere (gì. Aelfr.). Sardinia (herba 141) insula l ciuitas (no &e.) also genoempt (132). *Sard-iola t -o (cf. -oa?) senkel (74. cf. secale, sanicula). *Sard-is ( i. q. prc. Br. ) -ius , -us edelsteyn (8, 9). sardin (lapis 1, 23). *Sardo v. Sardiola. *Sardo louwer (11. X eerdo!). uettre (99). Sardo-a (143, Br., kì.), -a herba t -nia h. (143), -na t -nia (no &c.) {herba amarissima) windischer hanenfuß (143). sardona ein allerpitterskraut von des piume wirt gali (74). Sardonix ein kostlich steyn (110, (132). sardonix (1). *Sardus (cibus 136. cf. sardis) leyste (8, 9). ain laist (76). àordius leest (11, 19). *Sarectum (cf. carectum. sarex.) sah-erach (104), -ar (121), -ir (127), -er (Gf.). ^Saremaneia v. Saramantiea. *Sar-ex, -ix (104, 141, Gf.) (cf. carex) sah-ir (104), -er t -arahi (Gf.). Sarga en humpler in synre konst(147). Sarga (l vestido cf. Dz. Wtb. 303) roc (Gf.). *Sargillum(e/. sagillum, X sareire ?) schrot- (76), scrot- (9), srot- (8), snide- (17) -schere. SAR Sargus (piscis ) sarg- i gei(5-brachß= men (140). *Saricus (cf. saritus i. laxatus t de= structusßr.)i.murus destructus (122). muyr die vervallen of verdorven is (147). *Sario (sonst prs. von sarire) gintege (? Gf. 4, 220). salmling {piscis, ed. fario Ki.). Sar-ire (Br. &c), -rire hd. reyn machen. nd. reyne maken hd. ve-, fé-, se- (8), sa- (9) -gen (X serra); geden, getten (49), besniden (8, 9), vmgraben (110), rodden t hacken (100). spaden (132). wieden l noppen (ìos). Sarissa helm (11). h.-acks (20). glan 1135). *Sariva v. Sarminea. *Sarix v. Sarex. *Sarmancia v. Saramantica. *Sarmatiea (cf. sq.f) ghemenget mei salue arczdey (23). *Sarmatacula v. Pharmaeopola. Sar-, i sarà- (68, 74, 75) -mentum {i. aquiline 75, ramus 49) reb (1). abschn- aydt (74), -itz von den reben (91). vn^ nutze durre zweig i abschnit der baum (75 . snydelinc (100, Gf.). snoyels vari den bournen (132). sebelet von den baumen (110). geasche (Kia.). lese (8), leze (9) holcz (metter, les-h.). eyn lesthe hulcz (17). brem (49). pi. scheita; asnita uuina= repono sim.; sneitaha i a-, ab-su. (Gf.). gerasp (128). graschp, ràbgrasch (Hen.). ascrota (Sm. 3, 521). *Sar-minea(17), -minia, -mina (Sum. 1), -vina (47), -iva (85), -eilium (q. v.) (cf. saerepia, serpillum) keruela (131, Sum.). wilde k. (i3i). w. kurbeln (17). uuild-iu kervela l -u gerwla (Gf.). wildcheruella (Sum. Vij. cheruille (104). wilt kerve - 1 (Sum. 11), -le (47). w. kenele (85). veld quenela (87). *Sar-on, -tion {i. prìnceps nemorum) waltfurste (74). *Sarosa comm. {i. seurrus &e.) wijn= boeve, boevynne (147). Sa-, t si- (147. gì. m.), su- (5b) -rpa (i. erpica, sarculu-s, -m) hd. eg-ede (5), -de (68), -e; eyge (18), eyde (3, 17, 4), wine messer sim.; nup- (19), ait- (6), gett- (75) -ysen; ged eysern (20); grebel (75). nd. nopyseren, eghede, clutenegge (132). ghede of wyede reitscap (147). *Sarp-are (19), -ere, -opio psi (20) nu- (19), no- (11, 20) -ppen. geden (20). *Sa- v. Se-rpillum. *Sarpopio v. Sarpare. Sarptus genoppct (11). *Sarpulum v. Serpillum. Sarr-a, t -ula (147) saghe holt mede to snijden of anders (147). sege (19). zage (11). *Sarrab-ara, -ra, -arra &e. v. Sara= ballum. Sarracenieus heydensche (19). Sarraeenus hevd-an (93), -en (11, 19, 20). sarrac-yen" (20), -enei- (5b). dat= ten i,20. aus tatar?). *Sarraciles v. Sareilis. Sar-racum, -aeum, -ratum (74), -tagus (76), serratum (93) (cf. earpen= tum, moniea) wagen (93). ein hangen= der w. (110). holtz-, steyn-wag (ni), -wagen t bare 0. grotìschiffe(74). koovde-, korte-, kruy-wagen (kìi.). block-w. (147). PlEFEXBACH ('< LOSS A RIUM. SAT *Sarranus purpursch (147). Sarrare saghen (147). *Sarrator seeger (19). *Sarrire {cf. serrare) segen (19). Sarrire v. Sarire. *Sarr- l saart-ire wutiglich sehreyen (74). Sarritio gettung (91). *Sarro-chium (Gf.), -cium &e. (gì. m.) v. Paludamentum. *Sarroma (cf. sarcina) binde (17). *Sarrula v. Sarra. Sar- v. Sal-saparilla. *Sart-a, -e (75) {i. q. sartor abscindit de panno 3 sim.; reparatio tedi cf. sar- a, -atecta) hd. dadi. nd. dake, dack. ab-snit (74), -schnit der schnyder (75). gesnyten (9). sned (8). scnicbzel (13). schrode (10). ein sehroten t ein seilbant (3. wetter. selben /. ; formell vgl. Fr. % I44b, 260c). abschrot (4, 67, 74, 76) von tncli; daeh t daehdeckung (74). Sartago(c/ assarium) phanna; rost- panna (i4i), ?briu-phanne(Gf.).M. panne, ein groz (f>), grufi (17), groß, groyß (133), groisse (132), nd. grò te hd. nd. panne, hd. phanne, phann, pfanne. ein brav plian (3); brew- (9, 4), breu- 1 rost- (75), bruwe- (19), bru- (6, 8), roJ3- (7), braet- (20), ags. bredi- (94), breiti- (136) -panne sim., -pan (7), ags. -pannae (94), -bannae (136). eyn ysene roseli pfan (65). breukessel (75). brouketel (11). sclioffen (125). *Sartagus v. Sarraeum. *Sartalum v. Sareulus. *Sartate ags. smylt (94a). Sar-, sarta- v. Sara-teeta. *Sartimen v. Sareimen. *Sartina schnyder- (64bì, schneider- (64c, 74) -gaden, -laden (64c). *Sartinus {cf. sareulus) hepe (18). *Sartion v. Saron. *Sartire v. Sareire. *Sarto v. Carue. *Sarto-eopus, -cupus v. Sarcoeopus. Sar-, sare- (109, 111) -tor, bissiv. -torius hd. snider, gewand-sn. ( 93 ) ; snei- ( 1 ), schnei-, scimi-, nd. scro-der. karsthans (126). cleder-snidere t -nayere; hantsittere (108). Sartoria schneiderwerck (74). schroe= derscap (147). Sartorium hd. snider- sim., schrod- (5), nd. scroder-, screder- (22) -stede, hd. -stad sim. schneiderstat (74). schnù der werckstat (75). Sartrix hd. snider-in, -Be (18), -schin (133), -sche (132); schni-, sclinei-derin; schniderschen (66, 151, 152), neerin (68). nd. scroder-schy (23), -inne (109). *Sartul- v. Sareul-. Sartum (gì. m.) rot (100). roede (99). *Sartum (cf. sareulum sim. ) eyn cleyne spade (23). cambr. rascl (Zeuss). *Sarva lebra (i3ib. st. sarna lepra). *Sarvina v. Sarminea. *Sarus (piiscis, aus seaurus?) ìsal (Gf.). sai (87). Sat genuog (76). *Sata {i. seges, semen, nouale 75) hd. SAT 513 nd. sat. zat also man zat (23). hd. satli, sadt, sayt, saut (67, 76), sote (4), saunge (9), samen veldt (75). Satag-ere, -are hd. nd. arbeyden. hd. arbeiten, weyslich a. (9), synnelich erbeyten (8); erbe-ten (4), -den; besor= gen (68, 110), snellich tun (9). hd. genug, gnuck (5), genoich (17), genuch, genoeh don, dun, hd. thun. *Satagius {st. -geus) v. Ardelio. *Satago v. Sperentilla. Sathanas vnser widersaeh der tufel (65). Sathaniee festiuitates (var. sg. -ea -tas) tufelsch wirtschaff et fiunt in car- nispriaio (65). *Sathanisare teufflischleben (74). *Satarium, herba stataria sewfen= chel, himmeldill, haar-strang, -stàrck (143). *Satas teuffel (74). Satelles ( i. spieulator Gf. ) lehen- (17), len- (23), der vnder- (125) -man. schilt-knet (49), -fessel (74), -faßer (10). scbint-fefiel (12), -vilkl (13). swert-de= gen (7, Gf.), -knecht (10, 12), -kneych (13). quaet (20), gwardi- (126) -knecht. rayOgenger (19). ruter (147). vuet-r. (11). trab- (88), brig- (9), schari- (88, 110), -ant. boene (132). zeug der peinlicheit (74). ein karnuffel (im Kartenspiele). seffu (Gf. 6, 169). Satellitium schariant-schafft (132), -schop (109). schiltfesselgesellschafft ( 74). ruter-y, -werek, -loyn of tzolt (147). *Satere {st. seatere) wallen (121). *Saterigeus v. Ignis sacer. Satiare hd. say- (19), se- (5), see- (20), nd. sa-den. hd. sat, sayt machen. nd. sad maken. hd. set-en (9), -igen; sed-igen (18), -egin (8, 21); satten (75), fullen (69), er-f. (75, 110). *Satiator seder (20). Satie-tas, t -s (88) hd. sate-, seti-, sede-, satt- (7), volli- (76) -keit; saydic= keyd (19), satheit, sattmachung (68), ersettigung (88, 110). sadi-cheit (23), -nge (132). malileydigkeit (126). genug= sam t file (88). Sa-tio, -eio, -eeo (76) sed- (8, 20), se- (3, 9), see- (64, 68), sey- (110) -unge, zeg- (11), se- (132) -inge. saet (20). Sationalis sayelick (147). *Sationator (i. magus; '. sagus ? ) vorkundiger (5b). Sat-yra, -ira {i. seutella, diuinatio, carmen reprehensorium <&c. cf. satura) hd. straff-nng, -red ( 91 ). bespottung o. geschrifft davon (110). berispinge (132). schelt-, straff- gedicht ; messerschussel (74). eyn schotel (23). Sati-, satu- (q. v.) -rieus straffer (12). schelten vnd strasdichter (sic 93). scheyder t derisor (23). bijser t beris^ per (132). Saty-, sati-, satu- (16, 85) -rion, -rium (16, 85), -ron (3, 4, 76) herba quam vulgus stineum vocant (141. a. d. D. ; cf. stineus Gì. m. ?); *'. stapistus (75. cf. priapismus), spergula (q. v. 74), testieulus vulpis (153), leporina t aphrodisia (73). standel- (12, 47, Gf.), hd. standil- (16), stendel-, sendel- (Kia.), t stend- (74), natar- (i4i) hd. -wurtz, 65 514 SAT -wortz, -kraut (73), nd. -wort. staodt- t rag'- (73), geil- (kì.) -wurtz. stant- (sa= tur-ion, -eya); scant- (satyrion) -wort ' (85). knabenkraut t margen drehern (73). stiuka(Gf.). mene-st. (101). stinch-a (87), -el (satyrium ss), hasenkullen (109). Satirus weyssag (cf. sago), clafFcr, verspotter; got der welde (74). Satyrum (aec. ?) (cf. silenus) uualt= schrate (Gf.). *Satirus (i. vermis volans 76 &c. cf. saturiasses) golsen (i. q. gè-, go-lse culex cf. bm."498), vlg. wurner (st. bur= ner? 75). eyn hus-berner (23), -barner (11). Satis hd. ge-nuog, -nug, -nung (7), -nuncke (19). ge-noich (18, 132), -noech (11). gnug (6, », 23). hd. gnu-gk, -ck (5), -gè (133), -ng (17); adv.f sat, sadt, sayt (5). nd. nodi (22b). gnoch (22, 23). *Satis sbst. seung (91). Satisdare gnug geben (6). Satisdatio hd. gnuck-, genuch- (18), gnung- (17) -gebunge ; genung gegebunge (7), gnug gebin (21). nd. genoghinge, genoeh gheuinge. sicher-heit{8), -keit(9). Satisfaeere hd. gnug-, hd. gnuck-, geuuch-don sim. genunge dune (152). vol- turi (9), -doen (132). Satisfactio gnug-dun (21), -thun (65, 75). genug tat (1). bezalung (65). Satius ge-nuch (5), -nonck (21). ynock (18). sattlich (7). Sator hd. sew-, seh-, se- (74), seg- (23, 76), nd. sey-er. ein stern (74). *Satrael v. Lueiper. Satrap-a, -as (74) (X satelles) hd. nd. lant-her, hd. -herre, -bere, stadt- helder t scboltz (132), -lialter 0. anwalt (no), leen- (17), glenen- (5b. X glen ), raet- (20) -man. schintfessel t scheffener (17). pi. mechtige leut (75). dischdiener, truehsefi; teuffel (74). ruter (147). *Satrepia v. Sacrepia. *Satrix (a/iders GÌ. m.) segerscb (23). Satura saat (68). acker sòt(25). (men= suro) sat- 1 stath-ala; scefil fol (edo halb mutti Gf.). aldir halpschefil (9). imi (93). statum ander halp scbifil (8). tria sata dru viertal (65). Satur {cf. saturus) hd. nd. sat (5). hd. sath, satt, sait, sayd (19), voi, gnung (17). Sat-ura, -yra (q. v.) sat (5b). eyn schussel von vffgehufter spyse (nob), voi spytò (noa). eyn schottel voi vpge= houffte spijlj (132). Saturare hd. nd. sed-, sedd- (7), set- (8) -igen. seten (9). satten (75). seeden (20). saeden (19). zaden (11). hd. satt machen sim. fullen (1, 7). er-f. (75), -fillen (76). wigen (100). *Satur-assis v. -iasses. Saturatus ge-sediget(23), -zadet(ll). Satur-cia (Br. &c.), -ica, -eia, -eya, -egia (3, 17, 47), -ea (111), -ia (23), -già (3, 4), -iana (87, 346), l -itia l satutia (74), scaturegia (86) (i. eunila t thym= brus 73, mellifolium 75, dipta-mus 75b, -nnus 75a, serpillum 8« , Gf. cf. sacre= pia) quenu- sim,. (Gf.), quoni- (121), cone- (86, Gf.), chene- (117), elione- (105) -la. quénil (Sum.). gart-come (85), -kime SAX (47), -ehol, -kole, -kolle (boh. czybr 4), -kumel, -kol, -enkol, -bag (74), -ha (3), -haim (75), -kerse (23), -lerscli (1. st. -kerseh ? cf. gockerleskraut boh. gadray satureia hortensis Nmn.?). garten, Mrg. gerten (5b). garten- t wibel-hisop (126). g.-krei3 (74, -egia 17), -kirse (-eia 17), -kerse (5), -kurß (6) -kresch (7), -kirbeln (21). keruele (100). pfaffer krawt (4). pheffer- kraut (3), -krut (87). ysopp t regenwurtz (74). veldispen (77b). varis (93). satur-ey (91, 123, 126), -ian (87, 146), -an (111), ni. -eye, euele, hoffkun, loch= tekool ( 116 ). stata ( teut. 12). scinken (-eia 47. cf. satyrion). gekùne (? 19). *Satur-iasses, -assis (Sm. 3, 280) (cf. satirus, siro) siuro (Sm., Gf. 6, 273). *Satur-ica v. -eia. *Saturicus (cf. satir.) quaet clappicli (11). bose cleffesebe (19). Saturitas hd. sede-, sate- (8), satig- (9) -keit; sat-, saed- (20), nd. zat-heit. sedinge (23). sadicheit (132). *Satur-itia v. -eia. Satuminus (x satura) sadesaem (20). Saturnus, jupiter &c. jilaneten (1). daz sint die namen der pi. (5b). *Saturus ( '. sat-ur, -yrus) hd. nd. sat (1, 18. 23), voi. saet (20). sayt (5). sete (21). vul (22). quaet clapper (11). eyn bose kleffer (19). *Satutia v. Satureia. Saueiare hd. wu-, v'bu- (1), hd. nd. wo - nden. Saueiatus hd. gewun-det (68), -digt (9), -ti gewont (133, 152). Sau-eius, -xius, -tinus (9) wond-ich (5, 22), hd. -echt. hd. wunt, vir-w. (8), ge-w. (70), wund, wont (67, 133, 152), ge-w. (132), -wundet. gè- (7), ver- (6) -wondet. wund-echter (74), -iger (9). *Sau- v. Sag-mentura. *Sauin-a, -us v. Sabina. Saum-a, -us v. Sabina. Sagma. Sau- v. Sag-marius. *Sauraeus v. Sabina. Saur-a, -amole (74. hybrid) moli (74). mol (93). sclilang (75). *Saur-ia, -ea (aus stiria X sanna ?) eyn nasen drop (17). nase droppe (8). naze trofie (9). *Sausio (cf. suasia) rot (8). *Sausor (st suasor, cf.prc) reter (8). *Sautinus v. Saueius. *Sautus sowt, gewiclit, purdin (74). *Sauu-as, -ina v. Sabina. *Sauxius v. Saueius. *Saxa (i. mons 76. cf. saxus) ein stein= berg (4). Sax-atilis, l -arius (3, 76), -ilis (11), l -illis (V. Hamb.), -tilis (alph. -atilis 152) (ein viscli 68, herba Gf. cf. papatilis, jul= ligo) hd.nd. steyn-, hd. stain-peiz (2, Gf.), -peiß (74), beili (1, 70, 134J, -beys (9, 4), hd. -hiii, -bisße (18), -bys (67), -beisken (3) , -biter (23) , -butte (22). brechsam (75). brese (11). brosen (6). broli bay (7). grun-laiche i -zille (104), -til (Anz. 8, 98), -dele (Gf.). tormtube (eolumba 125. cf. saxaroli GÌ. m.). sartanel; saxil= 1ÌS bresme (V. Hamb.). *Saxenum (cf. sq.) steyn-en (5, 151 &c), -ne (21), -ung (18), -werck (68). stenen (23). 8CA Saxeum stein-werck (132), -huff o. felß (no), stainin (134 sim.). Sax-eus, -ius(65), -ieus(76), -igenus (9 &c), -igine (9), -igenosus (19) stain- eihter, -eger, -ein (74). stein-necht (19), -etht (20), -ea (8, 9). ruezet (8). hart (no &c). Saxifer steyn-trager (9), -dreger(8). Saxifera steyn trag (9). Saxifr-aga, -ega (123), -iga (105), -ica (87J hd. nd. steyn-bickel, -bick (22), hd. -brecha l -wurz (Gf.), -wrze (105), -big (17), -bigk(2i), -bock (18) -breche, -brech, -brecher (9, i. latomus 75), -houwer (68, 132). steenbreke (85). bibe- nel (123), -mei (64). beherkraut (125). *Saxifragiura Stein brech (9). Saxifragus hd. steyn-bickel, -precher (74). *Saxifr-ega, -iga, -iea v. -aga. *Saxig-enosus, -enus, -ine v. Saxeus. *Saxil-is, -lis v. Saxatilis. *Saxire (X saxum? anders gì. in.) v. Sancire. Sax-o, l -onus t -onieus (no) ein sasse (23, 132), salie (5), sasue (18), saefie (20;, sali (17), sax (76), hd. sach-se, -sse, s, -li, -e (9 &c). einer vii sachsen (110). Saxonia hd. nd. sassen-, sasse- (22b), hd. safien-, sasen- (17), sachsen-, sach= ssen- (70, 75), sachtìen- (69), saschsen- (6), sax- (76), saxonien- (ób) -lant. saxen (1)- Saxoni-cum, -us (19) (cf. saxo) sassecb (22b). sasyek (19). Saxosus hd. steyn-ich, -ig, -icbt, -echt, -achtich (68, 132). steni-g (ti), -eh (22). sellini (sic 38). volle steyn (17). *Saxtilis v. Saxatilis. Saxum hd. nd. steyn. st.-wag (8), -roeze (20), -fels (75). hart st.-wacke (20). groz st. (93). fe.lse (7). felfi (76, 110). stien (11). sten (22). Sax-us, -a (Ki. voc. gemi.; anders Gì. m.) ein kleiner dolch ; sali, de- t to- sack (Kia.). *Seab-a, -ra, t -rum (75) (insti: plan- andi, -endi 75 ; anders GÌ. m.) hd. schabe, sebab, scliaib (6). nd. scaue (22), seboue (23). -ba pawm sebab (in culina) ; -bra (carpentarii) sch.-p. (1). poum-sehab; perscheit (75). *Scaballum (water sch. von scabellum) schemel (69, 134). *Scab-ar t -iosus (cf. -er) grynt (10). *Seabare v. Scobare. *Scabel v. Seaber. *Seabellar-ia l -es res ding die da zu dem scbemmel gehoren vnder die futi (65). Sea-, sta- (v. pila), scal- (94) -bel= lum (i. scamnellum 75, 76. cf. scal= pellum) hd. nd. schemel. banck (132). l'ulò-b. (no), eyn yseren schabe (18). scrotmezzer (Gf.). ags. bredisern (94, 136). Seab-er, -iosus adj. hd. grin-t (12), -dig, -decht (8), -det (6), -niebt (21), -tig (67), -tich, -tticht (66), -ticht (152), -techt (17); rudihc (100); schebi-g (74, no, 126), -cht (4). schifferig t sebrun-- dechtig (126). rauche vnglat (Das.). -iosus voi grund (68), schorft's (132). SCA SCA SCA serealsosehorfTachtich(22b). -er schorff= achtig (68). schorpachtich (132). Scabe-r, -1 (22) sbst. (instr. quo pur= gatur pes equi Br. sim. cf. scabies) hd. hueff- (1, 75a), huff-schab (1), -scharb (75), -messer; schnit-m. dei- Schmid (75). veg-m. (no), -metz(132). hoff-schaue (22), -scuue (23). rawm-, einmal verdruckt ram- eysen (74). *Seabera raude, grindt (74). Seabere (i. f ricare, gratare 152. cf. seabire) hd. kvau-, kra-, kro-, nd. clou-, clau-, clo-wen. grint clubin (8), klawben (9). hd. kra-, kre- (6) -tzen; iucchon (141), iucken, iucken (151), sckaben (1, 17), reiben (76), schneiteln (75). schrob= ben (132). *Seab-ereus, -reus (1. vetustus &c. Br.), -rius (74) vberalter (74). uber ald (19). ouer-alt (20), -aelt (11). *Scab-eus, -ro rofi-wurm, -wibel (74). *Seab-ia, -iola, -ieeula, -us g. -ei, -ritudo (i. seantus &e.) grynt, ruyt, schorft (147). ^Scabiatrix grindt- biiesserin , varr. -busserin, -bursterin (75), -pußerin (74). Seabidus hd. grin-dicli , -nidi (18), -dicht (4), -tich (9); grundig (68), sche^ bicli t kretzig (110), rydig (76). rud-ich (11), -ech (20). schurfetht (20). schorff (132). scoruich (11). iuckiger (74). Seab-ies, t -er (75) (cf. glab-ra, -or &e.) hd. nd. grint. hd. grind. gr. am lyb , vlg. ruderi i. labes ; schebigkeit (75)._ gr'und (68). rud-a (93), -e (11, 110), -ikeit (17, 65), -igkait t scho-, sche- bigkait (65 varr.). raude l schewikeit (88). swacze (cf. swarte?), ruede, plag, schurff (20). scorff (12). schorf-f (23, 132), -t (11). iuhh- t luch-ido (Gf.). Scabieeula v. Scabia. *Scabilarium (aus seutularius; cf. scabolarius GÌ. m.?) schiltknecht (23). *Seabina v. Sabina. Sea-, sa- (alph. sea- 151) -binus sehep-fe (9, 4), -pen (23), -en (22). hd. scheff-in, -en, -e (17), -ul (93); schiffe (18, 21), scefen (12), schoppf (l) ainer des rats (1), schepphamer (sic 71. st. scb. ainer . . . ), scophe (3) , schoffe t vrteiler (74), schópf (46), zunfft-, zuonft- (64), zinß- (74) -meyster, -meynster; stulsazzo (141). nd. rad-man, -lude. *Scabio (cf. scabro &c.) weff-, weßp- ennest (74). Scabiola v. Scabia. *Scabiones (cf. seabio) v. Crabro. Seabiosa (cf. serpentaria, colubrina) kneufworcz (13). knauf- (12), scorf- (47, 85) -wort. schorwurtz (74). grind- (73, S7a, 146), grint- (153), apostemen- (125 &c), pestemen- (73) -kraut, -krut. scabiosen (73). *Scabiositas v. Seabrositas. Scabiosus (cf. scab-ar, -er, -idus, glaber sim.) rivdiger (Sum. ili). *Scabire (i. seabere 9) grindecht werdin (8, 9). crauwen (8). *Scabo (i. cabo, spado) gelubt pert, ruyn (147). *Scabo, (/. -onis obent haws (9). obnnt huß (8). *Scabo v. Crabro. Scabolarius v. Scabilarium. *Scabor rost (20). *Scabra (cf. seaba) iohanti (? rost); lohhahti l holaz (Gf. 1 , 592 sq.). prem, schabeysen (74). Scabra terra ein ranch hertes, var. rudi hertz, erdtrich (64). Seab-, i seap- (75) -redo reud-ich, i -ung ani ldbe (75). *Scabr-ellum v. -um. Scabreus (cf. scabereus) ruefftich (132). rostig (68). Seabri-tia, -eia, -ties (i. rubigino= sitas) rost t scherpfe (88). Scabritudo (Br. ) rueffticheit (132). rufigheit (68). ruyt (147). *Scabrius v. Scabereus. Scabro v. Crabro. Seabeus. Cabo. Scabr-, seabi-ositas einer der da ist grint o. schuppet uff dem heubt 0. sust an der linde (20). Scabrosus grinniger (65). scòpochter (Suoi. III). *Seabr-um, t -ellum (147) (cf. scaba; anders Ki.) eyn schraff (17). loysern(23). schabe, panck-sch. , krumpmesser (74). schave (147). *Scabucia (aus scalmeia? sambuca? cf. sabucia?) eyn sellale mey (nux? mix? 17). *Scabus v. Scabia. *Sea-ca, -eia t -tia t -ssa t -ceus (Gì. m.), -ta, t -dea (75), -ba (69, 70, 134), stata (2), staca (147) (i. gips-um 74, -a; cf. ni. engl. sk&t frn. échasseDz. Wtb. 612. Gì. m. v. eschassa) hd. stel-cze (3, 4), -tzen (1), -tz, -se (18); keltz (6). nd. sthelte(23), stelle (22), stette l schaitze (147). *Seacabulum v. Scacus. *Scacare schaicken (147). Seaearium schaffzagelbret (20). Scaecus v. Seaca. *Scacia (st. scotia) skaten land (7). *Seacucelli v. Seara celli. *Sca-cus, -tus, t -tabulum (3, 9, 23, 65, 75, 76), -cabulum (7, 71, 74), -tubu= lum (18), -cherium (74) (i. ludus sca= eorum 76, tessalorum 1. cf. spatabu= lum) hd. nd. schach-, schoch- (75a), schaf- (3, 1), schaff-_(18), zaff- (6) -stain (-cus cum quibus in scatabulo luditur 65), -zagel, -zagl (1), -tufele (23), -czabel (9, 74, 76). eyn weysß cz. t werffe tafel (scacus 18). sa- (93), scha- (74) -chzagel= spil. schattauel (22). eyn worffel taffel (5), werff dafel (17), entwerfftauel (74), worpp dofeln (21). das bret dar jn man jm schach zucht (scatabulum 65). *Scadea v. Scaca. Scafa v, Scapha. Scafra v. Scapha. Calamintha. *Scafi- v. Staphy-sagria. *Scafum v. Modius. *Scaga (aus scafa) zull ein klein schifrlein (74). *Scagurius v. Scaturigo. Scala hd. leiter letter (125). nd. ley-, le-, led-der, leddere. sproß (110). trap (110, 132). schale ein trinckgeschirre ; scal (74). scale (sunt calices de Ugno facti 76 sim.) steyg-laiter (in bello 91), -zeug t stege (88). Scalar-e, l -is t interscalare (74) leiter l sproße (20). spale, spioß, layter= sproß, sprussel an einer laytern (74). Scal-aria, -earia (*'. auis qd. 76. st. nauis) (i. subtractiua 147) raub- (no), roeff- (132) -schiff. rawbersdiirTe (74). roiffscheep (147). *Scalaritas stigunge (20). Scalb- (X scalp-) v. Scab-ellum. *Scalbrum v. Scalprum. *Sealcaria v. Scalaria. *Scalco (cf. scal-inus, -um, -us) eyn wine drichter (17). *Scalcula laitterlin (76). *Scalidon v. Scandalum. *Scalinegia v. Scalmeia. *Scalinus (cf. scal-co, -um, -us) wine drechter (8). Sealinus (cf. scalmus) i nauis t i. ad quod n. alligatur (Br.). in deu scheep dair men die ryeme an vestet (147). *Scalliu- v. Salui-stros. *Scal-meia, -mia (74) , -mea (23), -inegia (22), scalm-erus (74), -e'a (1) (genus fistule) hd. nd. scha-, sea- (nob) -lmey; sch.-pfeiff (no), -pijff (132). hd. schalm-eie (66), -eyen, -ye (67), -y (6, 76), -y pfyff (68). pfyff(nob)! schameye (151). eyn scal meyde (22). Scalmus (i. ganponum 23) der 1 heiigst 0. nagel daran (126). ein rader klaffeu (128. cf. palmula). harke(23). ags. doli (94a). *Sealon v. Scandalum. *Scalon-ia, -già v. Aldonium. *Scalpara (cf. scalprum) bui-sa (Gf. 3, 215). pursun t tescila (-ris i3ib). Scalpell-um, l -ulum (110), -a (pi. Gf.), scabellum (alph. scalp- 151) (i. cultellus scriptoris, cf. seab-, scap-ellum) hd. seab- (Gf.), schabe-ysen. nd. schaff-, scaff-ysern. ein ysen (6, 68), ysern (67, 133,152) schabe, schaib (6); yßen (noa), yßni (nob) schab; eysern scabe (151). yseren schaue t schrapmetz l schaeff- metzgin (132). schabe (7). schab- (no), schrib- (68) -messer. scabe- (Gf.), scrib- (121, Gf.) -mezzer. (pi.) snitamezrehs ; scrotisann (Gf.). laßeysen (111). ags. byris (13 6. byrs Somner, cf. scalprum, demnach nicht lat. cf. buris). Sealpellus eyn schabe messer (17). spattel (91). lasseysen, lantzle, ni. vliem, lancette (116). Sea-, scha- (22b) -lpere (i. gratare, fricare) hd. krauwen,scaben (ioo),kratzen (1, 76, 77), sich kr. (65). nd. clau-, clo- wen, ci eyen, crassen. *Scalp-eus v. -ius. *Scalpitatio krauwunge (20). *Scalp-ius, -eus (instr. lignary 76. i. runcina q. v. 74) ein schabe (3). *Scalpix duzzil(Gf. 5, 237), cf. salpix? dussel tuber (Pict.) ? ditzli eulter vena= torius (ib.) ? Scalp-rum , -ium , -us , scalbrum (94, 136) (i. zeltes sic 76) hd. scrotisin (104, 121, Gf-), schrot- (Sum., Das.), schroit- (7), schabe-, grubel-, var. gribel- (64), gryff- ( 10) , grab-ysen , sim. firbissen (quo coreum raditur sim. 76, von fiirben). snyte- (9), schabe- t werg- (125), schab- (110, ne), seab- (49), schuster werck- 65 * 516 SCA (75), außzug o. w.- (91) -messer. ni. schaef- mes, -ijser (ile), schaue- (-um), holt- (-us) -mesi biekel (11). sehaeffmetz (132). boi- l grab-stickel; vßber eiter (125). bursa (Gf.). ags. byris (cf. scalpellimi) t ut olii dntierà (136) , utalithueaì- (sic 94) st. thuearax? Sealprum fartorum schabyfien (125). *Sc. librarium scriptrael ( 125 ).. ni. schrijfmes, penneinesken (116). *Se. materiarorum spulyßern (125). Se. vitriariorum kressel (125). *Scalp-, seal- (20) -trum (equorum) strie- t stra-gel (20). schrage (11 , 19. cf. schrape). Sealpurigo kretzigkeit, ni. ieuckte crauwagie (11 6). Scalpus (cf. sealus) ags. scip i sceigl (GÌ. Aeitì-.). kese-korpp (19),-korf *Sealui- (Gf.), salliu- (alph. se- 141), scalliu- (i3ib) -stros scelli- (14,1), scelti- (Gf.), SCelle- (131°) -filz. Cf. Sni. 1, 530. scalfarius (pannus gì. m.) ? „scheller fui" filz" Fr. 2, i72b mag zufàllig an= klingen. *Scalula laiterlin (75). *Scalum (i. clepsedra 75. cf. scaleo &e.) ein weyn trichter (3, 4). wintrach= ter (75). *Scalus [i. sporta in qua casei por= tantur 76. alph. seap- 68. aus qualus cf. squalus; under s GÌ. m. ; cf. scalpus) kefi-korb (68), -karb (4), -korbel (75a), -korblin (75b). Seanm- gew. Seampn-. Seamnellum v. Scabellum. *Scamnifex v. Spurius. Scarno -nia, -nea, stamonea (i. elleborum Gf.), vrm. i. q. squam-inea, -inia (110), -ina, -enia (76) (cf. diagrycU ium. tithymallus) scampouie (Gf.). sprinc- (3, 13), spriug- (10, 4), spyng- (8, 12), stripffen- (75)-wurtz, -wurzel sim. *Sea-mpale v. -mpnale, -ndalis. Scam-pnale, -naie, -nales (104), -pale (9) (i. togal 75) panc-lachin (104), -polster , vlg. stulkuß (75). banck- -lakeu (20, 23), -cleit (132), -eleid (68, 110), -lachen (19), hd. -tuch, -duch, -doick (18), -pful (4). bandititeli (66). bangduch (17). stul-lach (6), -acb (7). stege-drap (8), -reyf (9), cf. scandalis. Seam-pnum, -num (i. baneus 75, sedile, cancellus 77) hd. nd. banck. bang (7). panck (75). *Scanaria v. Scandix. *Seandal-e, v. -is (cf. sq.: anders GÌ. m.). Scan dalia, g. -iorum (19) (i. episco- porum calciamenta &c. 76. cf. sandalia) syddel (19). scho (23). bisckof schue (8). romeschvhe (Sum.). ronscoha (121). rium= scvolia (127 j. *Scandal-is, -e (11) (cf. sca-mpnale, -ndile, -nsilel eyn srygereyff (19). stege reep (11). ''Scandalium v. Sandalum. *Scandalizabilis scentlich (20). *Scandalizalia ( cf. scandalia 19 ) zitten (11). Seandali-zare, -sare hd. nd. schen= den, vii-, un- (23) -cren. hd. ergerò, v'-spùtten, -spotten ; bose bilde, boeß SCA bild (76), botò bildung (7) gebeu ; v'zorn t an reyn (17), vnreynen (9), irzurnen (8, 9), lestern (20). ' *Scandallum v. Sandalum. Scanda-, scandu- (20) -losus eiu ergerlicher mensck (65). schen- i lester- lich (20). Sca-ndalum, t -lidon l -lon (76) hd.nd. schaude. hd. schanndt (1), sebaud, sehan t laster (77), laester l schemunge (20), erger-, schadig- t boser- (63) -unge; schosch (7), eyn bosse willen (21), bofie- bilde. bose hd. bilde, nd. belde. *Scandapulum v. Sandapila. *Scand-are v -ere. ^Scand-ea, -ia (i. nauis strida in anteriori parte etin posteriori parte ampia 76) schifi" foni enge hinden wit (8 sim.). hocliesscbiffe (74). Scand-ere, -are (147) hd. nd. sti= gen, steygen(9, 21), climmen. hd. uff-cl. (20), -stigen, -geen (,110). reppen (147 . *Scandex v. Sandix. Seandia (cf. scandea) sehe- (125), schon- (114) -land. *Scandiceus v. Sandicinus. Scandile stegeraff (20) Scandilia (sunt gradus) stant (23). *Scandi-olum, -philia v. Sandapila. ^Scandire (versificatoris 5 &c. i. q. scand-ere Br., -isare 66 &c.) vers-e, -en (9) scand-eren (8), -iren (9). scanden (99). stigen (8). schendern; vncherern; ergeren (20. X scandalizare). Sean-, l scar- (Fr.) (cf. san-) -dix i. herba scanaria, ac-ucia, -ula, -icula (143). nadel- i schnabel-korffel, -molimi (143). venus-strabl (Fr.), -strebl (143). *Scandria (herba, cf. sandira) roticli (85). Scandula scindala (Gf.). schindel (91, 110). Scandulaca glockenblume (kì). i. orobanehe (q. cf.) ni. smeercruyt; i. campanula &c. winde, wrange (11 6). *Scandulosus v. Scandalosus. *Seandulum sprofie 100). *Seanee (cf. scandea?) sclieffiu (7). *Scanon (i. stupor) anxt, gi-uwel &c. (147). Scansile (i. scabellum textoris &c. 76, strepa sim.) tvet-a (93), -stul l -schem= mei (64) textoris. dret- (7), tratt- (6), fuß- (75) -scbemel (der weber 75). sch. 0. frette! textoris; staygrayff (74). steg-, steyg- (132) -reirf (110 &c), -raff (6). sterrauff (10). stig- (93), steig- (74) -leder (equi 93). stigeleytter (12). stutze (per quod ascenditur 125) Scansio vffstigung (68, 116). opclymm- (132), scand- (99) -inge. *Seansor clymmer, styger (147). *Scansor (i. strator gì. m. ; anarrhi= chas) klippfiscb (140). *Scantinea harmscara (Gf. 4, 529). Scantus v. Scabia. *Scapa leed t deckel (19). lit (11). *Seapa v. Scapha. *Seapellum sehabe ysen (5b). eyse= rin, eys.-scbab, radiermesser (74). *Seape-rda, -ndia v. Helcystinda. *Scapestan diu mina (.Sum. vi); cf. capisterium, mina? SCA *Seapil-lus, -us (gì. m.) scephil (127). *Seapredo v. Scabredo. *Scaprosus seopoliter (Gf. tì, 410). *Scaprum v. Ansarium. *Scaptum (cf. scapulum) stege reffe (23). Scapula schul- hd. -ter, -der, -de»u (8), -tern (65, 75), nd. -dere (22). sculd- er(23), -ur (94), -ra (136). scholder (132). ahsala l uhsena (Gf.). *Scapula (i. stuppa 109 ; X stipula?) scheve (85, 109). *Scapulamen (cf. scapulare) schepe= ler (22). *Scapulare (vb.) ain scbappler an tuon (76i. se applen sicut monachi solent (6). Scapulare halsuueri ( Gf ). hd. nd. schei)-, nd. sche-peler. schepp-elier (132), -ler (110 sim.). zepler (64°). schap-ular (1), -elaris (11). strapeler (71). scappran (93. Cf. Sm. 3, 376). Scapularis goller (91). *Scapularium (vestis GÌ. m,, Ki.) hd. nd. scbulder-, hd. schulter- hd. -bein, nd. -knoken. Scapulosus groß von schulteren (68, 110). grois van schulderen (132). *Scapulum (i. strepa ; langer prugel Ki. ; cf. scaptum. stapia. ) stege- (4), steg- (74, 75, 76), steige- (3) -reiff, -raiff (74), -raf (76). Scapus ein schulter (68, 110), schoh der (132) t summitas eius. hilß 0. schelff (91). Sea-pha, -fa, -fifa, -pa (76) hd. nd. kan. schiffgin (20). schypp (23). be-czo^ gen l -gossen schifi" (9). eyn vngehenckt (-fa 64), Idem (68) schifRin. boytgin (132). schute (5b). schafi" o. zuber (110), bad-z., var. -gelti (-ffa 64). des scheeps kabel (147). *Seaphalarius(c/.scapularium)schul= der knoken (23). *Scaphifragia v. Staphysagria. *Seaphinum (i. diota) schaffl (v. a. 1618). Seaph- v. Cap-isterium. Seaphium eyn harnesch kyst 0. seich- krug (nob); harnasch k. o. bruntzkachel (noa) ; h.-kust (68): harnes kist 0. pyß pot (132). harneßf ensterlein , saychfaß, zull (leuis nauis; 74). gemachstul (ili). schaf (in balneo 9i). *Scaphum v. Modius. S'caplius ohrnkrum (ili), ein kopph (herbarum 125. X scapus). ags. urna (94a). *Seara (cf. scarificare, ventosa. ,an= ders Gì. m., Ki.) streyf (screj'f ? cf. schraff, schrepf sim.) t vliten lorh (9). pluf- t bad-kopf (75). *Scara celli, scacu-c. su-, so-nnen= distel (74). Sca-, in Hss. gew. scar-, scer- (125) -rabeus, scarabius (75 var., 76), scarra- bius (22), -pius (23), scorabus (5b) (scarr-obeus 147, -ebeus, scrab-eus, -ius neben strab-eus, -us &e. v. crabro) hd. (5 &c.) nd. we-, hd. wi-, wie-. wib- (5, 7), wo- (17), wob- (19) -bel, -bil (5), -byl (5b). wupl (1). weuel (20, 22 &c). wiuel (106, 108). vefel (97). wiber t keffer (49). wiele; roß-wibel, -wuiben, -wurm (75). roßkefer (91). wefer (125). scharne- wever (chytr.), -wevel ader kelver (109). SCA SCE SCE 517 arbaswurm ( 53 ). nota versanti ruyscti searrabei sonat in fine diei (19). *Scarauuda v. Searindra. *Saraxotor v. Searificator. *Scarbo (lat.f cf. carbo) scarba sim. '(<3,i. 6, 541). Seareella v. Carsella. *Seardix v. Seandix. *Scarex (t scaturi-o, -re) worme (7). *Scaria (anders gì. m. ) puttenbaum fructum ferens rubeum (74). buttel-, hye- pel-boein (147). Seari-ficare, l -Acari, var. -are (i ventosare 75) schra-pffeu (75a), -ffen (42, 75b, nob). schropen (9). schrepffen (88, noa). kopff im bad ansetzen (75). kopff- en, -leu, fintusen. zu ader laussen (88). Sear - ifieator, t -axotor (sic 93), -raxator (64c) sclira-, sre- (93) -pfer (75a, 93), -ffer (75b), schrepffer (64c) vt balneator in balneo cum ventosis vie/. lotóen mit den kepffen (75). *Scar-indra, -indria (Sm. 2, 609), l -auuda (Gf. 2, 845) (i. cariota, pasti= nacha) mauroch (Gf.). mor-oh (104), -adi (Gf.). niouroh (Sm.). Sea- (74 &c), l se- (114) -riola, scla= re-a (143, Fr.), -già (Gf. 6, 540), scarle-a (143), -già (147), -ya (74), slareia (Sm. 3, 385), scharlelya (22b) (i. bombicina&e. 74. cf. afifodillus. borrago. endiuia si- luestris. eupatorium. gallitriclmm.) scar-iol (ne), -alega (Gf.), -aleia (Sm.), -ley (12). scharl-eye (20, 47), -ey (10, 74, 147), -ein (Sm.), -en (17), -ynck (22b). schart (74). wintergrun (114). ni. witte endiuie (116). *Searletieus scharlaken (147). Sea-, seha- (2) -rletum, seltener scarlatum (pannus) scharla-chen (19), hd. -eh, -ken (20, 23). schaerlaken (132). Sea- (76), sear- (74), squar- (129) -rosus i. hirsutus (II. e), rawher, gehar= ter (74). Scarpa (i. sotular 76 &c.) eyn bod- (17), nyder- (4) -schueh. ^Scarpina (cf. prc? seara?) blode 06). Scarp-inare i. fodere more gallina- rum; -sinare i. inscribere (GÌ. m.); -inat ags. seripithaen (94, 136), -mat scribid (Hpt. 5). *Scarra-beus, -bius, -pius &c. v. Scarabeus. *Scarr- v. Scart-axare. *Searraxator v. Searificator. *Scarrobeus v. Scarabeus. *Scar- v. Sea-rosus. Sea- v. Ca-rsella. Searsus («'. parcus) schaers (kìi.). *Scart-, var. searr-axare (cf. scari= fica-ré, -tor, X charaxare) schrepffen (64). *Scarturisare v. Seatere. Searus meer-brechse (Ki.), -brasem (135). meuckev (112, 115). mewer (115). letfußer ; schuch-abtreter, -linbetrit (74). *Seasa (i. nauis piscatorum, alph. scala •76. cf. gì. m. h. v. Nr. il) ags. eborthro= tae (94, 136. a squii or sea onion Bsw.). *Seasmare v. Oscitare. Sca-ssa, -ta v. -ca. *Scastro noil (Gf. 4, 1126). Scatabra v. Scatebra. *Scatabulum v. Scacus. *Scatea v. Scaea. Scat-ebra (Br. &c), -abra (Gì. m.), t -ere (20), £-urigo(74, 75) auff-quall 0. -wall defi waßers (74). ein wasser-qwel (3), -qwal (4), -rußunge l (seatere) -sprung do daz w. von eriist sin vßgang nympt o. ein borne da due oder ynne sin dar vz der b. qwillet (20). vffspringend wasser t ein spring-cnder (noa), -en(nob) brun. sprinekborn : oi^sieninge t vyfòspronck (132).brunader(75). waySer ruysschunghe (19). water ruzinge (11). hd. bru-, bru- cisi) -ellicllt (Voce, ex quo). Scatebrosus (Br.) voi von springen= den brunnen (110), van sprineborn (132), springende wasserbronnen (68). Seat-ere, i -escere i -uritare (147), oft t -urire, -uriare, -urizare, seartu= risare (134) wallen (68, 108, Gf.). w. als das wasser (75). hd. uz- (Gf.), ufi- (76) -wallen. queln, vz-qu. sim. hd. nd. quellen (das wasser im vrsprunge 75); vfi-, vt-, vff- qu. ; vz-, vyß- (132), ut-, vff-, op-, i water- (11), ent- (8, 9, 110) -springen (als was= ser 110), { -komen (132). aufgan das was= ser im prunnen (75). quallen (4). bellen (49). sieden (68). borbelen (108). heißen (20).uyt bersten als water off santqualm; beven i daveren als eyn ollant (147). Seatia v. Scaea. *Scati- v. Exscatu-rizare. *Scatubulum v. Scacus. Seatula (i. scrinium) maseb. (22b). *Seatuneellus, vrabilieus "Veneris ni. nauclcruyt (116). *Scaturegia v. Satureia. Scaturì -go, l -tio, var. -ciò (75), -es (147), l scagurius (74) (cf. sca= tebra) bevyng l daveryng als eyn ollant ; sprynck, qwick (147). vrsprung (74), eyn wasser-v. (110), -berstinge (132). brunquel (75). quellung (9). auff-qu., -wallung (74). vßwellen (49). eruntlacba (pi. Gf.). Seaturio (vb.?) forme (cf. sear ex) wasser ruseben (20). Seaturire(c/. eminare ; scatere,wo?;w'i! sich die Glossierungeu kreuzen) ent- (1), vß- (68), van onder vyß- (132) -springen, als wasser (132), als w.-bronnen (68). *Seaturitare v. Seatere. Seaturi-tio v. -go. Seaturizare v. Seatere. Exscaturi= zare. *Seatus (anders Gì. m.) v. Scacus. Scauillum nayme, roiff (147). Scaurus i. calix l qui aliquantulum ba-(74),bu-(Br.) -lbutit. adj. s. scharpff; stamler t piscis (ilo sim.). meerbrechse (kì.). latscli-er i -bein (Fr.). tschiegger (128). außlenckere ; kelch (74). die wey= nidi staemelt; die grote encklen hevet (147). *Seea (i. vmbra cf. scena) schem (23). See-, sehae- (Gf.), se- (q. v.), ce-da, seela (68) hd. plezzo (121, sim. Gf.), brieff, bi-iff (18, 21), zedel (110). ags. teac (94), teag (136). Sced-a, -ula asehrote t blezze (Sum.). Seedia, sedia (23) geyl sunde (23). s. I g. laster (8, 9). See-, ee-dula (*'. ceda 9. cf. sarei= men) briefel (75). briuil (9). ein klein brief-liu (69), -elin (6), zedelin (110), ce^ delclien (132). puohpletir (pi. Gf.). lapp l czadel (19). nd. sero-de, -line (107); ced-ule, -le sim. ; stucke (108). *Scela v. Sceda. Scelerare, scelare (8) (i. veritare 74, pecco t festino 76. >< celerare) hd. misse-, miß-, nd. mis-doen (11, 20), -don sim. sundigen 0. ylen (8b), eylen (9). streiten, gutzihen (74). Scelerata (le/, herba se. ) sunnen= wirbel (105). braudkraut (kì.). Seele-ratus, -rosus, -stus,cele -ratus i -stus (76) (cf. selestus) hd. misse-, nd. mis-dedich. hd. sundig, voi milJthat (68, 110), lesterig (75). *Seel- v. Cen-olentus. *Seeltire ( i. sculpere, von celtes ) formen graben (5b). Seelus hd. misse-, vn- (20), nd. mis- daet. hd. mißthat, sunde. See-, ce- (22), ste- (q. cf.), seeu- (76) -ma, i scematis (76) (cf. stema) hd. bilde. bielde (11). zierheit (20). tzi= ringe (22). forme l gestellede (100). ornirung der wort (75). *Scena (i. strena) bandtgifft, newefi= iare (74). Scen-a, { -ia (74) (i. vmbr-a, -aeu= lum) hd. nd. ( 147 ) schade. nd. seede. ags. seeadu (94, 136). scheme (147). ein stat des schattens i butten (65). balde, gewandtlaube (74). louba (121, Gf.). les= banck zem spile (93). mi (8), new (9) jar. *Seena- v. Sceno-bates. *Scena-, scene- v. Sene-scalcus. *Seen-, sehem- (Br.) -atismenos, ste= ma-tismenus (23) -cismenius (4), -dis= meneos (76) (i. defectus modi loquendi sim., a schema i. modus l. Br., stema i. figura 76 et mene i. defectus ; cf. Gì. m. 6, 108 sq., 112) hin vallende rede (9). broke der r. (23). gebreehung der red (4). stemalexios stiringe des synnes (23). eseamatismus est vbi aliud dicitur ì al. agitur (76). *Seenefaetor &c. v. Seenofaetor. *Scenescia v. Senecia. *Seenia v. Scena. Seeni-cus, -tus, scienicis (91, 136), seiniei (Hpt. 5), cenie-os (14 1), -us (93) burenwin (i4i). antrer der luiten (93), leute (74). ananterer l der die ding ande-rt, var. -t (75). winckel-kricher (17), -sluffer (8), -slufer (9). lipheber (17), lib haber (8, 9. oder 8) finster-nisse (8, 9), -nifi (17). scheemlick (147). spiel-haff= tig (110), -achtich (132). ags. scin-neras (94), -eras (136), -nenas (Hpt. 5). Sceni- v. Sceno-faetor. Seenobat-es, -is, scena- 1 cena- (75b), ceno-bates ( 75 )^ -bodes (a eenon et baton 76) seil geher ( 75b ). seel geber (75a). eyner der off eym seyle leyft (17), vff dem seyl geet (110), vff den seyten (sic aus corden) spylet (68). eyn die op der corden spielt (132). ain gockler der vf dem sail gaut (76). See- v. Ce-nobita, -nobium. *Sceno-doxia, -duxa v. Cenodoxia. Scenofaeere ( : ayoho<; x gxtjvV)) hd. seyl, geczelt (8, 9) machen. lynen j dreyen (132). 518 SCE *Scenofacio (i. vmbracula i funes fa= ciò) sailmachung (76). Sceno-, scene-, sceni- (gì. m.) -fac= tor, sce-, ce- (q. c/.)-nofactoi'ius(<3X0ÌV0(; X axvjVTj) hd. eyn strick- (no), seyl- (9, 110), seyler- o. geczelder- (8), czclt- (8), tenten- (132), leubin-, leuben-, loben- (6, 7), leben- (21), kamer-macher, -me= cher, -m. t cleyber (9), oft mit dem Zu- satze mit laube, laub, laup, lauppe (133), lob (7). nd. louen maker (22), leufen meker (23). eyn lynden- (68), lynen- t zeyl- (132) -dreyer. *Seenofactoricartis (aus scenofactor i. artifex Br. !) eyn laup rosen macher (17). *Scenofa- v. Cenoue-etorium. *Sce- v. Ce-nolentus. Scenomata lewte von lavbe (9). *Scenonia ( aus -orna ) sumerhaufie (74). *Sce- v. Ce-noplectrnm. Sceno-phegia, -pegia (2, Gf.), -fe= già (12), -phagia (25, 49, 76), -phagio (Gf.), -pheia, -phea, seno- (10, 23, n9b), cene- (100) -pheia, -feia (ii9b), ceno- phegia, -pheia, -feia, -ueia zelt- (Gf.), gizelt- (H9b, Gf.) -uuahta. zelt-slegida l -gislegida (Gf.). laup-, laub- (7, 74) -rost fò), -roii (74, der goden 17), -nsunge (10), -riesen (7), -rewzse (4), -hut (17). laubproist (18). lobreis l labfall (2). ha. auper- (21), lauber-, hoch- (19; -czijt. lobertag der juden (25). lof- (22, 23), lauff- ( 23 ) -rotinge. layfratunge ( 13 ). wyprotunge (sic 12). hochczeyt (9). hoecbeit (11). wyhunge (17). cyrcbwihe (100). kireb-wy (8), -wey l -wie (9). kir= meß (no), kijrmis (132). hith (49). Sceno-, i ceuo- (64b, 76, Br.), seno- (64c) -taphium, -phagium (76) cin leer grab (64, 110), eyn ydelgraff off dat bynnen gemaiìt is (132). *Sce- v. Ce-noueetorium. ^Scenum v. Cenum. Scepelinum (i. modius) schepel mudde (147). *Sceplum v. Sepum. Sceptor notarius dat is eyn gemeyri schrijver van pawes of keyser gemecb= ticht (147). Seeptoria ampt des notarius; cistcrn vur water (147). Sceptorius des tot notarius ge= boirt (147). Sce-, ce-ptrum ( cf. sept-rum, -ium) hd. eyn koniges, konnig- sim., künig- (6) -stap ; kining- (49), cepter- (8) -stab ; konnig--staup (8), -czepter (7) , -riche l kunigiß rude t eyn f'rieden- t gnaden- rijfi (20). nd. koninges staff, hant reys l gewalt (9). hd. ce-, sce-, ze-, eie- (20) -pter. eyn sceptrum (132). *Sceptrum morionis (herba, i. typha) narrenkolben, liessknosjìen , ni. lieseh= doddon, donsen, dullen, polsen (116). *Seephadium v. Stipadium. *Seer- v. Sea-rabeus. *Sceruch v. Ceruchus. *Sceuma v. Scema. Sceuus Li. sevus l torvus 147, stra= gus t torbus 136) ags. sceol-egi (136), -hegi (94). stugge, stuyr, struyff &C. (147). SCI *Seia (i. coxa 121. aus toltovi diecb (121, Sum.). eyn swyn luß (23. cf. sia). Sciasis (iaj(ia<;) lenden sucht; die geswulst am diche t an dem dein; seuebe an dem dihen t din; s., ez ist an dem ding also ein geswulst (4). Scybala v. Squibula. Scibile kunstig werk (9). konstig werg (8). kimstlich ding (65). Sei-, scie- (20) -bilis wisse-ntlieh (75), -licb (110 &c). lerich (20). *Scibi- v. Stibi-nus, -um. *Scicad-es, -os, -us v. Sticados. *Seicinum, sincinnum (74) , sici- i sincin-nium (gì. m.) sanck eyns myiv schen (147). eintzecbtliclilide 0. gedone (74). *Sciculus (st. siclus) eyn gewicht(23). *Scidropodes v. Chytropus. *Sei-, ci- (75 varr.) -dula (i. sche- dula Gì. m. cf. cidula. subsinea.) àscaffa (Gf. 6, 453). leyterbaum (64, 75). *Scie- v. Sci-bilis. *Scienicis v. Scenicus. Sciens (i. scius q. v.) ku- (20) , ko- (14)-nstich. hd. wissende, wisßinde (5b). Scienter wissentlich (75). Scientia hd. nd. wys-, hd. wyß-, wissent- (20), wissen- (75) -heit. hd. kunst, konst; weyssynnikait (1). Scientialis sapientia kunstrich \\'\ù- bait (65). Scientineus wis- (5, 23), weys- (1) -sam. wysßenbafftig (5b). hd. kunst-wiser (6), -ig. kunstrich (,4i>). *Scies (st. sciens) weys t gelart (9). Scilieet hd. mit namen. nemen (12). mit neme als (132). aliì (110). das ist t das magstu wissen (65). Scy-, sci- (74 &c), ci- (23, 74) -Ila hd. sturm, ain se t ain st. (76), see-st. hd. nd. see-, sehe- (18,4) -storm, -sturm (4, 74). bulghe eder storna des waters (23). merimenni sim. (Gf.). mere wonder (17). merwunder ; raub; geprrche 0. werffe im mere (74). seistern (17). seytor (22). ein wal (monstruni marinum ti). schytf= bruch (no), eyn clip in der zee (132) Scilla (herba cf. squilla, gladiolus.) scellawrz t schellaw (Gf.). ags. già- (94), gle- (136) -dinae; glsedene (94a). *Scima (i. vitimrì) laster (74). *Scimo (aus sindo sim. ? cf. scinderà, olosericum) sindaal (98). *Scina (cf. maseus) ags. grima (94, 136); weiter u. i. nitatio (136 . *Seindera (cf. scimo) zindcl (20). Scindere (cf. cin-, ci-dere) hd. nd. sniden. hd. sncydcn (1), schnitzelen (75), ryCen, reyssen, sjjalden. Sci-, ci- (93), si- (3, 23, 4, 76) (sca- q. v.) -ndula, -ndola (4), t -ndales (76) hd. schindel. hulzen scb. (75). (sch.) bret holtz («8, 110, 132). bret (23). spelcz (20). ags. scidum (d. pi. 94, 136). *Seinedus v. G-luto. ^'Scingere (aus scindere X cìdere ?) slahen (9). *Seinici v. Scenicus. Scinifes &c. v. Cimex. *Scinio (cf. aspriolus) aichorn (75). *Seino scliina sim. (Gf. 6, 499). SCI *Scino-men,-nem( Gf . ) (aus scenoma?) ZUÌ (104, Gf.). Sei-, ci-, bissw. si-ntilla hd. nd. ein funck: hd. f. furfi, feurs (110, 134). eyn vonek vuyrs (132). hd. vun-, fon- (12), wun- (9), nd. wn- (23), vu- (22), von- (11) -ke. fa-, vlg. fu-ncken (75d). fungke (8). fung (17, 49). ga- (76, 9i), gna- (104) -naist, -naister (91). geneist t gluns (126). gneist (93, sim. Gf.). gn.-lin (Das., v. a. 1618). genstre (99). già- 1 gle-nester (GÌ. a. 1418 Sra.). glim (2). Scin-, cin- (6, 8, 9, 23) -tillare, -ciU lare (23), cinctilio (prs. 76) (i. splen= dere, spondére sic 6, 23) hd. nd. vun= ckeln, glinstern. wu-(20), vo- (132) -ncke= leu. vuken (22). hd. funcken, f. stieben (76); glesten (110); glin-ßern (21), -thern (13); gliczern, glißern (18); gè- (128), g- (126), gna- (Sm. 2, 97) -neisten. genster (100). ghensteren (106). zwitzeren (128). schynen (8, 10). scheynen (9). globen o. treffen (6). louen (23). Scintillosus (Br. ) furicb t funghet (20). Scintillala hd. fiuickelin sim. Sciolus wenig ge-lart (9), -lort (8). wisser cleiner dinge (75). *Scioter-us, -icon (125), -ium (kì. ) van urewerek die wijser (147). i. sola= rium sunnenseyger (125). *Scipadium ( cf. stip. ) schacbtzageU spil (74). Sei-, scip- (9ia), ci-, sti- ( 74 ) -pio (cf. cippa) bengel; traubéiistirtzel ; trapp (126). ags. lsefes (94a). richterstab (74). stat roide (147). Scy-, gew. ci-phus, scif-us (94), -fus (136), schiffus (Gf.), ciuos (21) hd. napff, naph, kopff, koph (7), kop (21), chelich sim. ( Gf. ). hd. nd. nap. naep t schyffer (19). becher (3). hofbeker l stop (Chytr.). ken (6. st. kan?). ags. bollae (II. e"). *Scira (aus sciurus) v. Aspriolus. Seirbum v. Cirbus. Scire, ciré (18) (cf. ciere) hd. wifien, , wissin sim., konnen. nd. weten. *Scyri (st. siri) korn-gruben (125), -grub 0. -schutte (88). *Seiria v. Stiria. *Scirifes v. Cimex. *Sciropedes v. Chytropus. Sei-, l seri- (94), Si- (91, Das., Alberus) -rpea, l -rpieulum (Das.) de qua mata conficitur 94, 136) pinuzzina (zeinnun nscellam Gf.). ein geflochter korb (9i). bin-k. (i. alueUSDas.). benne (Das., Alberus). ags. lebrae (136. lebere, laafer Bsw. cf. scirpus), lenb (94), eorisc (II. e), surpic- ula (i. vimen 129), -ulus (Kia. ), -olus (Kib.) zein- l korb-lein von binfìen. Scir-, cir-, l scu- (147) -peus sem= deyn (9). von simeden ( 17 ) , semsen 0. binsen(Kia.)gemacht. pinezin (Gf.). sebede, semden, schaffel, pintz; p.-, binz-, sebd- isch (74). byesich (147). Sci-, ci-, si- (74, 109) -rpus, seirphus (nob), seupus (q. v.) (cf. cirrus. cippus. vlua. veredus. iuncus. alga.) hd. sym= mete (19), simde (17), semden (5,4), semb= den (114), semde, slechte s. (8). mere-s. sci.; serch t sendrich ci. (7). ein sim= mern (21). semsen (Ki.). sebede (74). sedme (75). daz rorz in der semden l ein schilppe SCI (10). schelp seem (23). scilpp (12;. schielp (13). schelp (96). scelip (85). schilf (3). hd. bi- t pi-nuz sim. (Gf.), biutze, pintz (71, 75, 91), lange- l mer-p. (74); pinsen (4), bintz, mer-b. (6, 68, 93), liol-b. (95), pilliseli (1). pimiß; bim-, var. bin-ßen (75). nd. biese. beisse (20). bieß (132). boyse (22). besen (97). bysem (109). biendse (kìi.). slechte (q. cf. o. si. semde 8. st. flechte?). risch (10, 23). ryte t rysse (13). leber (Gf. cf. seirpea). schafftel (74). eirpus i. prius eyns fort o. fure (152). Seis-citari, -sitari hd. nd. erfaren. hd forsehen (8, 9), er-f. (1), -furschen (20). herfursen (17). hd. vß holn sim. vnder suchen t -vinden (20;, -sagen (sic) l -fragen (68). onder-soechen t -fraegeu (123). Sciseitatio vorschunge (8, 9). Sei-, bissw. ci-, si- (23, Gì. m.) -sma hd. werr- (9, 21), wirr- (7), wer- (5), warn- (6), irr- 1 abschid- (76), abeseheid- sim., abschaid-, abeschnid- (18), abtilk-. vari: abteil-, t abtrenn- (65), teil-, deil- (20, 132), zwey- (no), zweg- (6) -unge. nd. werr- ( 99 ), wer- (22), wär- (23), aft scheyd- (23), affsched- (22), deyl- (11), entwedrag-inge. zwei-, twey- (23) -dracht (8, 23), -ndratht (20). zwitracht des glau-- bens (75). tzwyst (132). strit (ìoo). kyff (19). Sei-, ci- (11) -smaticus hd. abe-, ab- teyler, -deyler, -gedeylter (18). nd. aff- deyler, -scbeyder. werrer (9). keczer (8). keetter (11). ein irriger der da erdenckt irrsal (65). Seissio snidunge (20). *Scissitari v. Sciseitari. Seissor, cis-sor, -tor (noa), -or (76) hd. gewant-, gewan- (nob), gwand- (134) -snyder (17), -schnider, -schneider. Sei- i eis- i ci- (gì. m.), ein-sorium (i. a. nupagundium) teller- (64c, bm. ), deller- (64b) -brot. *Sci- v. Si-starcia. Sci-, si- (22b), ci- (3) -ssura (cf. fissura. rima.) hd. snit (cultri 1), schnit sim., snyd (19), snide (5ab), snede, snyed t sniderwerck (20); scimi-, schnei-, schi- (7) -dunge. nd. snyt (23), sned-e (11, 22b), -de (22); wate schepe (st. scherpe?) also an eymen messe (22b). snid- 1 schor-inge (132). hd. schnitz (126), zerrung, var. zer-z. (vestium 65); riß, rycz (9), spalt (7), eyn spalde hauwe (21), schrotung "(no). Seissus ge-snyeden (19), -sneden (11), -spalten (65). foriteli (-S5b). *Scista v. Cista. *Seistiuellis v. Cistifellis. *Scit-a (147), -alis (147, Br.) slang die des wynters oer huyt aftrect dat alle andere slangen des somers doin (147). Seitari vndersuclien (110). ondersoe^ clien (132). *Scitis est gemma viridis coloris (76). *Seitolabra, situlabrum (23) (i. locus qui est circa fornacem in quo est aqua 3, 4, alueolum e. f. fabri in quo habet aquam 75) ein lesene- (3), lesch-grube (3, 4), -grub (74), -trog (75). eyn droch fore dar euede(? der smede'?) mit water (23). *Scytropodes v. Chytropus. Seitum (i. decretum Br. &c.) ban (121, Gf.). scita giban (gì.). SCO Scitus gewissen (132). *Sciva v. Stiua. Sciurus v. Aspriolus. Scius, seiens (q. cf.) hd. wiß-, wiss- ende, -ender, -euer (5); eyn wis-er (18), -ser (75); weyssinnig (1). nd. wittende, wetich (11), eyn weter. Sei- fast uberall nach Sco-. *Selaph- v. Sclau-onia, -us. *Sclare-a, -ya, -già v. Scariola. *Sclauia v. Selauonia. Sclauina (i. amphibalus Br., GÌ. m.) v. Lectega. Sela-uonia, t -uia (75), -phonia (3) hd. wyndisch, windesch ( 67 ) , wendeß (133, 152), dafò wendisehe (3), winden-, wenden-, nd. went-, sclauen- (6, 110, 132) -lant. Sela-uus , -phus , slauus ( 5b ), l scolauus (74) hd. nd. eyn went. hd. winit (127), wi- (74, 75), wy- (13), we- ( 5b , 4 , 75 ) -nde ; windisch-er , t -man (74) ; wiend (7). schlaff (6). Selerotis v. Soleratica. Selingere v. Singire. *Selitella (cf. clitella. fori?) ròf (109). *Sclopare (vt sues) smatzen (125). Selopetum v. Manuarium. Selopus, stlopus das klepffen,backen= schrantz ; hacken. ni. hantbussen, cinck= roer (116). Sco-ba, gew. t -pa, i -ps (2) hd. pe- (1, 2, 75), be-, hd. nd. bes-, bees- (11) -seni. nd. bes-seme, -me. bes-am (18), -en (6, 69, 70, 76) -eme t byrck (arbor 19. cf. gì. m. 6, 126). beysum (21). kere bessem (8). scuppe (ìos). Scob-, scop-, scab- (1) -are, t sco- bere (75), -pere (65) hd. chern (1), kern. hd. nd. keren (mit dem besem 75). kerren (99). bessemen (23). feggen (64). veghen (22). furben (6). *Scobatio (i. scomma, cauillum) schobbe (kìi.). Scobina ein groß fihel (nob), fyel (110) l seege. eyn groisse vijle (132). ein raspen (128). *Seobinare seegen (110, 132). fihe- (nob), fye- (110), vij- (132) -len. Scobs, seops (8, bm.) (x seopus. cf. rudea) ein schabe (20). schab (6). gemil (75). mulle (vas 16. aus mulde X gemulle sim.). ge-m. o. meynunge (X mengunge ? X seopus? 8, 9). be= schawunge; sorg; schade (9). uz- t ur- bora (Gf.). staub (88, 110). feg-et, -mei (110). seg-mel, -gnist (88). fulnus (68). vuylniß ; dreck ; seegmeel (132). ker-ot i -at (75), -ocht t -et (75b), -acht kirach (1. cf. kerach Ob. 776). scherteisen (bm. 757). der schaven yser of beytel (*. bi= pennis 147). *Scob-, seop-ula pesmel (75). liaß- o. gewand-burst (115). Scodi-eia, -tia v. Scuditia. Gra= batum. *Seoerìsum ( color, cf. saoscrifos, eriseus Gf. 4, 279) grauuiz (104). *Scogilo (cf. gì. m. 6, i24b) mahal (Gf. 2, 650. cf. 6, 420). *Scol (aus scalprum? seops? cf. fudir) schurpfisen (Sum.). Scola, sehola hd. schu-, scho- (21), SCO 519 schoe- (20) -le ; schuol (76), schoil (18). schoell (132) schoel (23). eyn scola (22). sehola publiea ein gemeine schule o. ein particular (125). *Seolapus (st. seopulus) eyn groß steyn (18). Scolari-s, -um hd. nd. schu - , scho- (18, 22) , schuo- (19) , schul- (6) , schu- (21) -ler, l schulersse (20). scoelre (11). Seolasticus schuolherre (93). schoel- (5, 23), schoil- (132), nd. scoel-, hd. schul-, schule- (133), schol- (18)-meister. schoels, scolaster (147). scholasticae exereita= tiones sclifilubunge (20). *Scolauus v. Sclauus. *Scolia haußgestutt (74). *Seoliasmus (herba, cf. sq.?) sceisola t ceisalo (i3ib, Gf.). Scolym-os, -us, seolimbos (94a), t strobil-ius (Kia.), -us (Kib.) strobeldorn (114, Ki. sim.). welsch- (128), gold- (Fr.) -distel. ags. se umbrada thistel (94a). *Scolipodium ( aus polypodium X seolopendria) steinpharn (100). *Scolonia v. Aldonium. Scolopendra (cf. sq.) assel t atzel (Ki.). nassel (114, Ki,). meer-n. (Kia.). os= sei l azel (114). oratzel (135). langer ohren-mutzel (135) , -mittel (116), orn= muckel (i. seps v. a. 1618). mittel (Fr.). Scolo-, seole-, stolo-, solo- (87, 100), scalo- (75) -pendria, scolo-pendra (95), -pendrium, -pordria (10, 17; , seoli- pendia (6), -podium (q.v.), solo-pendia ( 7 ) , - raga ( 9 ) , stolopend - ia , - a, stolapendia (17), cale- (75abc), calede- (75d) -pendina (i. lingua ceruina, varr. teruia 75 ) ( Glossierungen unwesentlich gekreuzt) hirzes- (101, Gf.), hirz- (87), herzes- (95) -zunga, i -wurz (Gf.). hirs- (9), huz- (sic 100) -worcz. hirtzs- (7), hircz- (17, 75, 153), hercz- (12), herczen- (13), hertzin- (75d), hirs- (Sum.), hir- (10), roß- (7 , 17 &c.) -zunge , -rung (sic 7), -ung (75ac). hirschenzung (111). hirßung (6). rustunck (18). ras- (5), ros- (23), rozen- (22) -tunge. schalring (9). stein^ faren (114 sim.). miltz-farren (Fr.), -kraut (Ki.). *Scol-, Stio- (74, Br., GÌ. m.) , StlllO- (74, 76), stilla- (74) -pus (aus scio-, stlo-pus X eolaphus ?) einplasung, ge^ swulst, g. { pleung des mundes (74). wange (23). infiatio oris, vnde Nec stiopo tumidas intendis rumpere buccas t brac= cas (gì. m.), brachas (Br.) cf. mala. *Seolusa (aus sclusa) disch; gewer des wassers (74). Scomma spatzle; schmitz- t spey- wort (126). *Scona, schona (19) (aus seotoma? eseanea?) eyn schoyd (19). schade (20). *Seopa (seops Ki. cf. scoba. asion.) schußuyt l ranßeule (125). Scopa regia (herba) bnckel (74).buch- kohl, -spick, -lattich &c. (143).meusdorn, keerbesien, brusch (116). Scopare v. Seobare. Scoparius kerer (7). stuben-k. I beßen= binder (125). *Scopatio kerr- i reyn-unge (20). Scopere (Br.) v. Seobare. Scopetum eyn beßem platz ( 68 ) ; bessem-plaets (132), -stede (147). 520 SCO *Scopeus bessems (147). *Scopolus v. Scopulus. *Seoposus v. Scopulosus. Seops v. Sco-ba, -bs, -pa. Rudea. *Scopula v. Seobula. Seopulare (i. capellare Gì. m. cf. scopulus) cziren t verbergen (9 sim.). *Scopul- v. Rup-ositas. *Scop-ulosus, -osus voi bessemen (147). Scopulosus voli rutzen vnd houelen (132). Scop-ulus, -olus (Gf.) (i. serupulus 13, eminens saxum t purgamenti/m auri l cuiuslibet metalli 76. cf. seopulare, scolapus) hd. nd. eyn groz sim., grot steyn (oft in aqua). eyn hocb spiczick steyn yn dem wasser (4). ain hoher spitziger fels (76). ein sp. schroffe (Das.). eyn hoch spiez steyn o. berg (8), berk (9). eyn bulcz sp. st. werg (sic 17). steyn-rueze (20, 132), -rutsche (19). ruhcke (100). roche (99). bobbel (19). houel (20). sanczsteyn t kyssel (13). falci (6). felsch (7). gellender felß (91). schropffen, groß= stein; raynigung des goldes o. ander metall (74). nuah; fluatiseoronno (-olis Gf.). kepffer (64, 123). Seopus der zweck am schießrein (135). eyn parck dair men nae schuyst (132). perck da man nae schut (,107). zil 0. tescht (91. i. q. tast Fr.). *Scorcia v. Seortea. *Scordal-is , -us (gì. m.) , seordulus (i. ferox 147) irech i grulich (20). wreet &c. (147). *Seord-eum v. -ium. Scordiseum &e. v. Sordiseus. Seord-ium, -eum (17), sehordium (47),stor-elium (74), -dion(9) knoblancb (74). knabelach (17). wild knobelauch (9). wilde clobelouch (sum, ). clufloch (47). lachen-knoblaueh (126 &c). wasser-kn. (Fr), -batenig (116 &c), -bethonien (126). kolsame (85). *Seordo v. Lureo. *Seor donia (i. ealamintha) bergmuntz (143). ^Scord-ulus v. -alis. *Scorea v. Scoria. *Scor-ea, -ia (gì. m. ) (i. q. scuria) stadel (Gf.). *Scorel-lus (94a, Gf.), -us (auis) ags. amore (Gf.); em-er (94, 136), -aer (Hpt. 5); clodhamer and feldepare (94a). *Scorepta v. Noli me tangere. Scor-ia, -ea, -it (47), asc-, ast-oria (q. v.) (cf. litargirum) der brant (88, 110), o. abgang vom metall (110). kaut o. vnsubere des metalli (88). hd nd. sinder. s. -steyn (7), -sten (12). sindel steyn (21). isen-s. (93, Gf.). eyn sender steyn (18). sbatter (1). sindele (106). syn= telen uyt der smede aeven ( 147 ). hd. slage; hamer-sl. sim., h.-slayek (19), -slaeh Cll). slag-ge (22), -en (23). eyn slag (21). hamelslacb (20). fulnuß (68). vulnyß t dreck (132). cop-peroc (47), -eroth (85). *Scor-ia, -tia Gì. m. ) oelyvat van ]eder gemaect (147). *Scorina v. Scorpina. Scorio narre l thore (9). nar l tore (74). ^Scoriosus viisawber (74). SCO *Scoritb v. Storith. *Scorium (st. -ria?) den roste (30a). *Scornicus (cf. scenicus? scorrilis sim.? itat scorno?) schentlieh spil (9), spiel (8). Scorpena v. Serra. M'oliarne tan= gere. *Scor-pina, -ina (9) (cf. sq.) blyde l boge-n (8), -r (9). bilde bagunge hemel ezege dorn pife v'giftig dier (17). Scorpi-o, l -us (Gf. &c), sehorpio (22b) scorpi-o (21), -on (65, 110), -an (6), -e (5ab). schorpi-oen (147), -on (125), -e (22b). scor-po (Gf.), -p (46, 9i), -pe (22). schorpp (74). storpph (1). stork(scork? 7). werre ist ein vergifftiger wurme (75). eyn ader (23). scbylpade (12). schilte= brot (77). serpent t geysel (132). ta- (12, 75, 93, 95), to- (74), ha- (aus tha- 10), da- (7) -rant. taranth (6). eydeß (18 &c). edische (5). eyn vergifftiger wurm (74). virgipfte dir t dorn pusch (8. cf. prc). gyi'tig tyr (9). hymel- (9), hymmel- (8) -zeichen. stynchelinck t bersek (piscis 20). bersene (19). ver- gyfftes i gelubtes geschoß ( -us 74). fenijnt geschot; roide myt knopen ind esten (147). eyn gelipt pyle v17. cf. sicops). armbrost (91, 111). grymegays= sei C 74). Scorpionarius (cf. balistarius) arm- brostschiitz (91), -borstyrer (125). *Seorpt- v. Scort-ator, -um. *Seorrilis (i. incastus t inpudicus 3, aus scurrilis X scortilis) hd. bu-, bo- (5) -bisch ; pubischen (1). bufi-chs, verb. -sch (3). bubsch (7, 70 ì. bobifi (21). beoffs (18). bifidi (sic 17). boues (23). horuscheyt (22). ^Scortare v. Procare. Scortari hd. vn-kuschen (8), -kew= schen (9), -kuscheit dun sim., hurerey triben (75). nd. bosheit don. *Scortarium hurhus (8). huren haws (9). Scortatio hor-unge (5), -ing (23). hor- t bob-erye (18). hur-erey (75), -lidi lebin (8), -enslich 1. (9). Scor-, seorp- (76) -tator (cf. scor= tor) hurer (8, 9, 7ó). ruffi-gan t -an (75). scirno (Gf.). Scortatorium ein huren huii (68, 110). bordeel (132). *Seortatrix hur (75). Scor-tea, -tia, var -eia (64) watsack t lederiner mantel (91). ol-, var. el-falì (64). *Seortearius (cf. corrigiarius ) ry= mensnider (125). Scortes (i. scudicium 74, cruda peh Us 9, p. arietis) weders-wel (20), -uel (11), -huyt (147). wiederfel (74). buckesch veel (19). schoff-cl i -haut (74), -hut (75abc). schobezen haut (75d). *Scortesus (cf. seortea) budel, seck= lyn (147). Scor-tia, -zia (Gf.) (cf. r>z. wtb. 311) rint-a (Gf.), -e (Sum.). aspunrinda (i3i). Scor-tia v. -ia, -tea. *Seort-icium l -um huren lon (75). *Scortilis bubisch (70, 134). *Seorto horer (5b). *Seort-or, l -ator ( 74 ) boue ( 23 ). gailer, gogler &c. (74). SCR *Scortosus (cf. scoriosusX scortari) vnrayner (74). Seortulum eyn cleyn hoerchen (132). Scor-tum, -ptum (76) bubbin (64). ein hursche frow (65). pecke (8, 9). *Scorzia v. Scortia. *Scossa schoJB i. grabatum 0. stab daran sich ein kraneker helt (74). *Scotanum v. Cotinus. Seo-tia, gew. -eia, -sia (22), ieocia (1) hd. nd. schoten-, schotten, schot- (68, 132), sehotte- (10), scuoter- (12), scoten- (17) -lant. schotten (5b). Scotica v. Seutiea. Seotoma das schwimelen (125). Seotomaticus acc. pi. zoranouga ; g. pi. gib-, gist-otfotoro (Gf.). Seo- (74, Ki., 87), scho- (130) -tomia, sco- (Gì. m), seu-tonia svind-sucht (75), -elod (130), -ung i augenfinstrin (74). be= svvyndeling l amechtunge ( 19 ). svyme= lunge (i. vertigo 20). bezwuginge'(ll). *Scotosis daz ist dar abe der man mit schonen augen nicht gesicht (4). :i:Scotum symbolum lach (si). Seo-, scho- (68) -tus, -tos (5b) (cf. strotus) hd. nd. sehotte. hd. eyn schot, schutte (18). scaten land (7). *Scrabera (cf. scab-) gryndt, rawde (74). *Serab-eus, -ius, -io, -o, -ro v. Cra^ bro. Searabeus. *Sera-phia, -fìa skelua (i3ib, 141). skeula (Gf.). Serea nyes-e t -unge (20). rusterun= ghe (19). reynsinge (11). hd. rotz, snodel (133, 152), schnode-1, -r (67, 134), schnew= tzet (74), speichel (no). Sereare rachison; rewchsen (Sm. 3, 10*5.). rexenen (108). gragsen (128). reyn= sen (11). rusp- (12, 65, 110), ruwsp- (65 var.), auikusp- (114), rust- (8, 19), rewst- (19), sich munt- (114), kod- (126), seif- (75) -eren. reusplen (88). reyßpeln, spur= tzen, naßesneutzen (74). hd. snu-, schnu-, schni- (67), schny- (70), selmew- (1, 74, 134), snuy- (132), spi- (88) -tzen, oft die nasen; snodeln. snuben (12, 23), snuuen1 (22) dy nese (22, 23). nyesen (20). vß- werffen (20), -spyen (67, 88), -spuwen (68). auß-speyhen '^66), -speyen (70, 134). *Screatio rachizunga (127). ruster- (5b, 8. 9), nyes- (20) -unge. Sereator reuspler t koderer (126). Sereatu-s, -m (i. polipus, catarrus 5b) hd. snuder (1, 2), schnuder (6), sno= del (17); eyn sn., snudel ander nasen; snuppe (5b), reusplung (128). nd. eyn snoppel kyl. ptc. gesnuczt (17). *Screna ( st. strena) hant gifft (18). dat nige ior (23). Scriba hd. schrifft-, geschrìfft-, gschrifft- (65 var.) -wyser, -weyser, -weifier (i5i), -weise (75). schrifft-weiß (75), -kluger (4), -luger l -weyser (74). schafft wise (sic 5). recht sehreyber (1). ein gelert schriber •{ 68 ). meister (100). m. scriber (20). gelartir 0. wirdekeit (8). Scribatus hd. schribe-rie sim., -ampt (20). schriuerie (132) scriuer-ye (22), -inge (23). Scribere hd. schri-, seri- (20), schrei- ben. nd. seriuen. fursagen ì bestellen (20). v'meßunghe (sic 19). SCR Serib-, scribi- (kìi.) -lita (cf. erispa. artolaganus. pastile. ) strubli (nob). stryb- (noa), straub- (ii5, Ki. ), streub- (135, Hen., Das.) -Un, -lein (135). striblin gebachens (116, 128). ein g. streiiblin, g. I bachen kiichlin , torte (Das.). tarte (Das. cath.). dard (Hen.)- straub-entzen (112, 115), -en (v. a. 1618). ein wahen (i26, Kia. ). wahen (ne), kroppel (Fr. ). keßkuock (,9i). *Scrin-arius, -iarius (Br.), -iator (75) schryn-er (7ó), -maclier (no sim.). Seri-, schri- ( 93 ) -nium hd. schrinj schrein, schin (6), kist t beheltniß (65), schanek , scliang (133, 152). nd. serin, scren, sehrien. *Scriptim außdringlich (74). Scriptio scribunge (20). Seriptitare vii (no), dick vii (68) schriben. dickwijl schryuen (132). Seriptor hd. schriber, kantzelsehrei= ber (in), nd. scriuer. *Seriptorale v. Seripturale. Scriptorium (cf. forulus) hd. schi-i^ be-, schreib-, schriff- (20), nd. scriuer-, scrijf-bret. serib brat t sc'pb zug (6). schrib-zug (75), -zeug (no), canter (104. cf. cauter?). Scriptura hd. sclirifft, ge-schr. (75). nd. scrifft. sacra pagana t s. sor. heyle scrifft (5b). Seripturale hd. schribe-, sebrib-, sehreib-, schriff- (18) -messer. nd. scriue- (23), scriuel- (22b) -mes ; seriftmest (22), schrijffmetz (132). Seriptus geschryeben (19). i:Scrirpea v. Scirpea. *Scro-, stro-ba (nur in 74 und den Mainz. Hss.; aus d. schraube ? cf. scrofa? strobo gì. m. ? anders seroba ih.) hd. leyr (74) ; avm-brust (9), -brost, -prost (74) win de. *Sero-, inscro-bare (cf. sq.) der ver= cken wrueten (147). Scro-bs, -ps, -bis (20) kule (20). cuyl (110, 132). kyler (sic 68). scoll-e (£. uouea Sum.), -o (Gf.) aus sculen latere? oder in gew. Bed. cf. serobs = scobs Gì. m. ? difìhus (23)'. mort- (9), morder- (8, 9), sau- ( : seropharum 75) grube. der ver= ckens kuyle die sy wrueten (147). eyn slangen-, nater- (75) -hole (8, 75) -hale (17)," -loch (75). eyn fore span (8, 17. cf. seroba ?). *Serofarius v. Seropharius. *Scropatum v. Scrophatum. *Scropula v. Scrophina. *Scro- v. Scru-pulosus, -pulus. Sero-pha, -fFa (5b, 75), t -phus (76), i -una ( Gf. ) hd. suwe, suw, su (Gf.), sauwe (i5i, 152), saw, sue (8), Boghe (125). soeghe (132). soog (99). ags. sugu (94), ruga (136). sweyn (9). swin; swins muter t schwinsmutter ; lose ; zuchtel (7ó). I00B 0. moor (126, Das.). loos, tausch (cf. Gr. wtb. 2, 855), kosel, suckin, muck (112). mocke (5b). muke (5). eyn bose druse (4). *Scro-pharius, -farius (v. flabanus) vercken verwaerre (147). *Scro-phatum, -patum (74 &c.) (cf. scrupus &c.) koren- (9), born- (8) -seil. prunnensayl (74). Scro-phina, t -pula (110 &o.) (schaeff DlEFEWBACH GlUSSARIUM. SCR rnissv.) ein schaff(i 10), schaf 11 ob), schaeff (132), schauff (68). ploich der tymmer= luyde dair myt sy voeren rythen in dat holt (147). Scroph-, scrof- (4, 74), schrof- (93, Anz. 8, 406) -ula (e/.seropha, gianduia) bose druse (4, Anz. I. e), truse (7). druoss (93). triefi (76). drosekyne; hege-dr. ; schroffelen (|jZ. 85b). widdergeude (7). wider-gend (93), -gent (6). mer-, ferch-, sutz-lein (74) Scrophu-, scropho- ( 74 ) -laria i. crassula minor, faba inuersa, teleph= ium,cicotrinum,vineatica semperuiua (144) (cf. marrubium) braun- (114), seu- (91, 125), bruch- (144) -wurz. knaben-, zumpen-, wund-, s. iohanns-kraut, bonen= blatt, fotz-zwang, -wein (144). Ser. minor (cf. favelago) blatter- l meien-kraut (114). *Scrotina v. Scrutina. Scrotum der balg (91). Seru-, stru-pulare, serupulari (75) hd. vnder vinden, l besweren (20). onder winden (11). argvvon haben (75). Scrupulositas zwifelung (118). nauw- t swair-heit (132). Seru-, scro- (noa) -pulosus zweyueb haftig (9). zweyfelhefftig (64). ein vn^ geruwiger (sor. in conseientia 65). arg= wonig (75). Seru-, scro- (no), stru-pulus ein sant- hd. -Stein, -steinlin (75b), nd. -stene= ken. schiuer- (93),sehmer- (sic? Ob.) -Stein, zweyuel ; hinderuisse; cleynescharfsteyn (9). ein klein steinlin o. zwyfel (110 sim.). zw.-haftig (8. X -losus). grien (128). rridelsail (ser. 80. cf. sq.). argwon (75). *Serupus (i. lapis &c. Er. cf. prc., struppus) ruderseyl (64). Scruta grempelwerk (112). alter grumpel (Fris.). alt geriim-el (Das.), -mei (128), -pel (kì.). steek (125). *Scrutabilis erfar- i erforsch- (no), ondersoeke- (132) -lich. *Scrutabundus vnde- (sic 20), ouder- (11) -vindich. Serutari hd. er-, her-fam; furschen (19), forschen (8, 9), er-f.; be- (9), er- (65), vnder-suchen. nd. er-varen, -voren (23). Scrutarla gremplerin (112). giimpel= fraw (Das.). Scrutarium v. Forum. Scrutarius gre- (112 sim.), gii- (Das.) -mpler. Serutator er-farer (no), -forscher (4, 68). ondersoecher (132). Scrutatrix erforscherin (68). onder= soekersche (132). *Scruti-cinium v. -nium. *Scrutieum caicker (pharetra) die ruw is (147). Seru-, scro- (17), seru- (75 varr.) -tina, scrutinia (i. lingua libre, lib= ripens 75) wagezungen (75). waug zunge (67). hd. ein z. an eyner wagen (17), in der wag. *Scrutinis (^.purlupa ; c/'.serut-inum, -um; -ulus &c. Gì. m.) kaldune (23). Scrut-, t serutic- (74) -inium hd. er-farung, -forschung (58, 110), -fur= sebunge (8), -vorsunge (5b) ; fursschunghe scu 521 (19), farseh- (6), besuch- (9), aisch- (75), pruf- l vndersuch- t vndervind- (20) -unge, onder-fraginge t -soechinge (132), -vindinge (11). ervoringe (23). *Scrutinum (*. om-asum 3, -entum 75. cf. scrutinis &c, cirbus) kro/3 (75). gecrose (3, 75) vom kalbe (kalte sic 75b) 0. anders (75). su- l se-lcze (3). Serutulus verckens buyek wael ge= stunght (147). Serutum, strutum (74) (pi. i. exta Br. cf. prc. &c.) armer lude kleit (19), lut kl. (75), Iute wat (8), lewte gewete (9). derem (97). hader o. armesklaide eins armen (74). *Scrutus v. Struthium. *Scudatus (cf. -ti Gì. m.? scutatus?) schylt (19). Scu-, seu- (Gf.) -ditia, -dicium (74, Gf., -reium? 23), scodicia (64) (i. ligo 23, fosso-, fossa-rium) howa (Gf.). ein spat schauffel (64c), pfadt sehuffel (64b). schofFel (74. v. seortes X schof-fel!). hacke (23). a (5, 16, 69), -eis (1, 70), -iße (5b), -eß (21, 4), -es (3), nd. -ete, -te. scholt- heyß (7), -eyß (18), -iss (147). scoulte (81). richter (1, 4, 71.). *Scultile v. Seulptile. *Sculturius v. Seulptorius. *Scumaria (cf. searindra. baneia. amarillus. pastinaca.) mor-ach, -ich, -ling (Sm. 2, 609), -hel (ib., Sum.). 66 522 SCU SCU SEC *Seu- l scir-petum i. juncetum (147). *Scupetum ». Scutulatum. *Seupeus ». Seirpeus. *Scupulata yaus seutulata X scibh loth? cf. seupetum?) scibiloth weppi (Gf. 1, 646 cf. 6, 408). *Scupus (aus seirpus) byese (147). corn. brunneu (ì. iuncus Zeuss). *Scurcium ». Seuditia. *Seureolus ». Aspriolus. *Seurgio (piscis, cf. seurio, aus stu^ rio?) siirg (93). Seuria (cf. seorea) stadel l scu-ra, giiina (Gf.). stuginne {de) t scupfe in curte (104). scof sim. (Gf. 6, 458). scupha (Snm.). *Seurilis ». Seurrilis. *Seurio {piscisi cf. scurgio. siro.) stuern (17). *Seurium {cf. seuria) ». Horreum. Seurra [i. par-asitus GÌ. Fr. -cisi= eus 76. cf. seurrus als msc.) hd. lotter (88, Das., Fris.) , l.-bube (kì.) , loterbuob 01), lotteryn (4). hd. nd. loderinne sim. bubin (6). bobin (21). nd. bouimie. hd. pueb 0. leker (1), lecker (68, 110), boff-1., spotter (6), spott- 1 spey-vogel (kì. sim.). scer-eno (i3i), -naro (Gf.), -nare t nas- cale (121). scirno (Gf.). fryhat(88). snur= rinch (Snm.). ni. een schamper (116). Seurrari fatzen, speyen, flattieren, fàderlesen (126). Seur-, scu- (76) -rilis {von scorrilis untersch.) hd. nd. loder- , hd. bieb- l lotter- (76), vn lober- (21), lecker- (20), lech- (8, 9), sebimpf- (10) -lidi, -lig (23). ludrecbter (74). hd. lecker, l.-iseben (75), -seber (65), -echter (74), -bafftig, -achtig (68), -achtich(132), -ich (noa), -ig(nob), -y (67,133); bub-ischen (75), -ischer (74), -seher (65), -iscb (6), -seb (7); pubi-scb (1), -seben (75); bobiscb (5), bebiß(21), boebsch (18), luder-icht (18), -ecbter l luckerischer (74), schalkhafftig (i\o). nd. bou-esch, -ich. Scurrilitas i. lee-cacitas (Br.), -atri= citas t turpitudo ( 76 ) ; ioci hillaritas (6.5). skernewort(i4i). scern t scernunga (Gf.). pub- (75), bub- l lud- (74) -erey. bob- i lod-erij (21). bo- (22), bue- (11) -uerie. lecary (76). lecker-ie (5), -eye (18), -ey (74). lechunge (9). schymplich- (8), sebentlieh-, scbamlo/5-, bubsch-, varr. schandlasig-, bubsch- (65) -keit. bubischeit (74). hcht-fortiger, var. -fer= tiger schimpf l wort; riffionwise (65). schamlicheit (25). deckigth (49. d st. 1?). schnedigkeit (64). Scurro hurrer (1), lecker, letter t loder (20), bube, bobe, uaseh-are (121), -ere (Gf.), neßer (8). nd. boue. Seurrus lecker t nascher (9). Seur- ». Scus-sorium. Seus, stus (9) in deci, rund l synwel (noa). rou-d (nob), -dt (68), -t (132). scheibelecht (9). *Seus-, seur- (GÌ. m.) -sorium {mole) renn-ela (130, ^Gf.), -ila t quirn (121). ge= rummel in der mule (74). Seutafe/. oscillum) eia runder(noa), rond (uob), ront (132) scbilt. roudel (132). hd. bocke, bock- (132), boke- (3), buck- (69), bugk- (134), puck- (134) -ler. fuer= scherm (75). bytzelrayd 0. schock (74). schuod t both {nauis 19. cf. gì. ra. ni. schuyte). runde form (147). *Scutab- ». Seut-uìatus. *Scutal (st. seutarius?) kochermecher (20). *Scutari sich mit schiìte o. puckler wappen ^74;. Seutarius v. Seutifer. *Seutatis (auis) ags. ragofiuc (94a). Scutatus gescbil-tet (68), -t (132). Scutella hd. scuzila (Gf.), schu-ßel, -ssél; sciilJel (151), schissel (134). scho- fiel (19), -ttel (132), -tei (11), -tele (22). schutel (23). mus schuttel t kompkcn (109). *Seutella-farius ». -uarius. Seutellari-s v. -us. Scutellarium [i. cartallum 74) hd. schussel korb ; sch.- 1 mist- (74), scboßel- (19) -korpp, i -bred (19,. schottel- (132), scotel (llj -kori, t -broet (11). Seutellari-us, -s (68, 74) eiu schussel- spuler (74), -macher (75, 110); schottel mecher (132). *Seutel- v. Seutu-latus. *Seutella-uarius, -farius (iioa) eiii schussel- wascher (nob), -wescher (68, noa). *Seutellifex schusseìmaeher, schuliler (74). *Seutes [i. setur, st. fetorP) schylJ (5b). Seu-, t seo- (Gf.) -tica [cf. anguilla) geis-il (9), -eia sim. (Gf.). k'nopng gaisel (76). eiu kno-techt (8, 9), -dicht (17) geyssei. sweype (132). schweitfe (110). swoppe (125). wep (68). Seuti-fer, t -fex 75), -ger, -gerulus (V. a. 1618), scut-, scutul-arius [i. eliens 74, stabularius 23) hd. nd. schilt-are (Gf.), -kuecht, -kneych (13), -furer (8, 9), -vorer (22), -bube (75). schylcketht (12). schiutt'essel (77, Ob.). schildbueb (Gì. a. 1618). edelknecbt, edling (74). renner (Ob. cf. eaeula). *Scutila scuzzila (Gf.). *Scuti- v. Seutu-latus. *Seuto [i. scolaris mendicans) schutz (74). ^Seutonia ». Seotomia. Seutra (sg. pi. 7) scuzila t pahuueiga (Gf.). kachel (7, 76). ereiii fati, glut-hai'eu, -pl'auu, wermpiaun (74). *Scutrum (cf. scut-ra, -um) glich wit (8), weyt (9) geuesse. Seutul-a, t -um (68) [cf. serpentum) scuzila sim. (Gf.). schussel (kì.). breibc { vurspan (20). vorspau (9). schibelecht vorspaii (8. cf. seutul-ata, -atus). eyn ront spenneken l henxel van golde off syluer (132). gespir von goid o. siiber gemaeht [i. monile 75). kostlich kleid (68). ehi runde gestalt wie die spinwiip- pen (Das. X gotauueispi?). *Seutularius ». Seutifer. Scutulat-a, t -um (76), t -or (75) [cf. seupulata, seutul-a, -atus &c.) scibohtiu gotauueppi (Gf. 6, 408). sidin gewand; apfelgraw [equus 76). gemu-, var. gernosierte farb (75. cf. stragula sq.). Scutulatum [i. seupetum 75. cf. prc.) seydin (9), dur sideu (8) gewant. sarrock (75). Scutu-, seuti- (6), seutel- (7),scutabu- (75) -latus, seutulus {adj.f Gf. 6, 408) sciboht sim. (Gf-). apphel grahe {color 7). appfel grau (6). opffel grawe als die pfert (75). pert dat gelynstrende appe= len hevet (147). Seutulum [cf. scutula) sciba (Gf.). *Scutulus [cf. seutulatus) mistkipun (141. cf. Gf. 4, 355. furcale, humerulus). Seut-um, bissw. -rum hd. sciba (Gf.), scbilt; bocke-, pocke- (9, 16, 74), bug- (93), becko- (13), hd. nd. bucke-, nd. boke-, buckel- (97) -ler. pauesen (75). tartsch (91). pockelhaub (74). *Schalmerus &e. ». Sealmeia. *Schalpere ». Scalpere. *Seharlelya ». Scariola. *Scha- v. Sca-rletum. Sehedia [i. ratis ) strusen; vlote; kalmeie (Chytr.). *Sehel-a, -ia (: QY.éXoq) vichsarnlider (93). *Seheledraeus (auis) scheldrack (140). Sehem- ». Seen-atismenos. *Scherium spange an den cleidern (75). *SehifFus ». Scyphus. *Sehi-, schoe-, squi-, sy-nanthum cameel-grafi (153), -shew, squenanth (143). Schiro - momon , -nomon ». Chiro- nornus. *Schlimbria ». Artauus. Sehoenopliilinda [ludus) das schla- gelins, ring, krantz {112). ìli. cop cop heeft geleyt [i. gallina exclusit ouum ne). Seriola ». Scola. Seno- ». Sto-maehus. Sehona ». Seona. Schordium ». Seordium. 'Sehoromia fé. mania; aus seotomia X scorio?) tobsuht (93). ^:Sehorpio ». Scorpio. *Scho- ». Sco-tomia. *Sehotus ». Seotus. *Sehraga (seragae gì. m.) schraeghe (mi.). *Sehrinium ». Serinium. *Sehrofula ». Serophula. ^Sehueuus ». Sjieuus. Se (prep. i. sine) von o. on (110). van (132). *Seto-alo, -ulo (11, 19, 20), sembola (74) hd. holz-, hulz- (19) -dube (19 &c), -dub, -taubp, -taub, -huff(68). holtz- (i3'2), holt- (11) -dime, holdynne (20). *Sebalus {animai, cf. sabelus) zeba (11). *Sebasta ». Sebestena. Sebastus (i. augustus) augstmon(74). Seb-estena, -esten, -asta (herba) se= besten (143 &c). Sebibere (i. seorsum bibere Br.) heirn= beh drincken (110 sim.). *Secacium (cf. sed-, set-acium) meel budel (19). Secale (kì.), se- (136), si- (94) -ealia, sig-ale, (17,4,74, Sum. &c), t -alo (Sum.), -alum (74, 104, 127, GÌ. m., Br.) . -alis t -ala t -ilum (Gf. , Gì. m. ), -ulum (74), siel-um (gì. m.), -o (Gf.) (i. siligo) roggo (127, Gf.). rogke (Sum.). rogk (74). rocke (104). rocken-korn (74), -spalte, Mrg. radei (Ki.). ags. ryg (136), rygi (94), lyge (94*) SEC emmer (125). senkel (4, 74, 76, Mas. mog. cf. sardiola; dock weist auch ein s. auf renda, liga). Sec-, var. seee-amen, -atio howung (75). *Secam-en (Voce, ex quo, Gemmae), -ina (Mss. mog., Gt.), sieeam-en (porci Gì. m.), -ina (v. eremium), sica-mina (104), -nia (Hpt. 5) (-en i. segme-n l -ntum 125) gesneden (22). in-g. (21, 23), hai. -gesneyde, -geschnit (6), -gesinde (sic Gf. 6, 842). geschnaidt (134). eyn ge- snede (5, 132), -snethe (133), -sehneyt (7), -schnette (69), -schnethe (66, 151). ein schnethe (152), peschnete (70), sehny= dung (110), clouinge (132). gislaihte (10-4. cf. minutai), spuen (125). ags. gibreci (Hpt. 5). *Secatiare v. Setaciare. Se-, sec-cana, -cania, sequana (1, 71, Gf.) (fluuius flùens per parisius, var. paradisum 65) seck (23), seck-e (5), -en (1), -ein (5b) in franck-reich (1) -rig (23), -en (5b). sechken (71). sokke (22). hd. seyne, syne (151). zeyn (11). sigon, sigana; secona t sigon-ia, -a sigena (Gf. 6, 147. cf. arar). Secare hd. nd. hau-, hou-, ho-, hd. ha-wen. hougen (49). hacken (4). clouen (132). *Sec-atio , -catio , -camen v. -amen. *Seccan-a, -ia v. Seeana. Seeedere nd. wech-, achter- (11, 132), hd. weg- t aus- (9), eyn weck- (17), e wech- (18), enweeh-, hinweg-, hinder= sich- (110), hinderwert- (20), vß- (8, 76), affter- (19) -gan, -gaen (11, 132), -gain (18), -geen (9), -gene (17, 19). hd. (voce, ex quo) vnder-welgen, -wylgen (133) l affter-, affther- (133) -gen, -gehen (133, 152), -geben (67). verborg-enlich , var. -lieh kummen (65). ab- (65), affter- (19), achter- (11, 20), ent- (17, 21) -wichen, -wi= ken (11), -wegen (21). enweg schaiden von der welt (46). *Se-, t sex-centi sechßhundert (68, 110). seßhondert (132). Secernere hd. vii nemen, sundern, ab-s. i -schaiden t hindan seczen (65); sunderlich sin (14), zuruck sten sim., iber ruck ansehen (76), deilen t scheiden (20). be- (14), enzwey- (19, 20) , ontwie- (11) -scheyden, -brechen 0. slaen (20). vndersceden (100). Secessu-s, -m (25) hd. vß- sim., bosen vß- (21), bose l vz- (5), lose i ut- (23), hin- (65, 110), enweg- (68), wech- (132), heymeliche- t achter- (20), stul- (25, 65) -gang, -ganck, -gangk (23). gemachs gen zu der natur (75). seheiß= hauß, priuet (74). ags. helostr (94, 136. cf. recessus). *Seeiacium (i. crebrum ; cf. sedaeium &c.) ritra (141). Secludere (i. reicere 22b) vff sließen (20). vß slißen (19). verslezen (100). ont= sluten (11). schup-ffen (77), -pen (22b). *Seelum (untersch. von seeulum) ewig (8). *Seclusa (cf. ex-, s-clusa gì. m., clausura) were (7). Cf. wer mola „al. sclusa" (130); uueri mole {burri Gf. 1, 929). *Seclusio vß sließunge (20). Seclusus vz geslossen (20). SEC *Seementatus (cf. segm.) gigaroter (Gf.). Secordia (cf. soc.) thor- (9), dor- (8) -heit. vrese; trae- t gecki-cheit (132). Seco-rs, -r (cf. soeors) hd. nd. eyn dorè, hd. tore, tor, dour (67). furchtig (8). hertzloß t zaghafft (68, 110). vnbe= herzt (128). sonder gedaehte (132). Secreta (in missa) das haimlichgebet (65). verho- (68, 110), verhee-(132) -lenheit ut in m. (110), in der meße (68), in die misse (132). *Secretare absynderen &c. (65 var. i. q. secernere). Seeretaria versiglerin (65). Secretarium (i. saeristia 93) hd. nd. hei-, he- (100) -melicheit sim. heim- (99), kleyn- (8, 9) -ode, -ot (9). raet- (20), trist- (93 Mrg.) -kamer. sig-ituri t -indri (Gf.), -eltor (93). Secretarius hd. sigersto (Gì.), heme= lich (49), heymlich rait (18); h. rat- wisser, -wiser; haim-leich rat wisser(l), -lich rat wizzer (71); heimlicher i rat= weiser (74); ein h. rat (65). ein h. ratz- (110), rotz- (nob), ratß- (68), raits- (132) -man. heimlicher ratgebe i innerste rat (75). nd. he-, te- (23) -melich rad wetere. *Secretor seigerer (Agr.). Seeretum hd. heyme-lirh, -licheit sim. ; absunderung (65), in sigei (1, 6) ; eyn inge siegel, -sigei (21), -segei; eyn heimlich insigel (69, 134) , heymelich inge-sigel, -segei (133). cleyn s.; secreet (147). nd. in-gezogel (23), -ghesel (22). Secretus hd. nd. hey-, hd. heyme-, heym-, heme- (12, 14) -lich. haimlicher wyser raut (i. oeultus 76). Secretus loeus hindan geseczt vß der gemain wandelung der menschen (65). Sect-a, t -asis (q. cf. 22, 23, 66 &c.) hd. eyn zwey draeht in dem glauben; zwitrach in dem globen (46); zwitrach-t des glaubens -a, -tikeit im glauben -asis (75). vngemain glaub (1). eyn vn= gemeinet glaube (sic 5b). sunderlich ordin (8, 9). fulgniße (20). nach folgung; fur-nemung l -sacz (65). nd. zwey- (23), twig- (22) -draeht in demme (den 23) louen. opsate van quader lere (147). Sectari hd. volgen (8, 9); nach-, nodi-, nd. na-v., hd. -fulgen, -hengeu (65). Sectarius hd. sehtaere (Gf. X sex- tarius?), eyn vn-gleubiger, -gleyber(21), -gemein glauber (1, 5b), -gloubig mensch; ketzer; eyn nach-, noch-folger, -fulger; zweytrachter (7). nd. vnghemene, vnghe (sic 22) louer. *Sectasis (cf. seeta; X eetasis?) zweytracht- (7), zwitracht- (70), entzwey- dracht- (5), witracht- (6) -ikeit in dem glauben, im gì. (70), infide (6). Sectator nachfolger (65). *Sectellum v. Assularium. *Sectica (aus le-, ve-ctiea?) i. genus vehiculi flode (20). sleed (19). slede (11). Sectio hauw- i snid-unge (20). i. diuisio abschney dung ; Ifrequens seeutio empsignachsehung (74). Sector hd. nach-folger, -fulger. *Sectrum v. Assularium. Seetus gehauwen (20). Secubare (cf. seeumbere) be-sloffin (8), -slofen t -legen (9). SEC 523 *Secu-bare, -mbere hd. be-, bi-legen. be- (23). by- (22), bi- (100), affter- (19), achter- (11, 20) -ligen, -liggen (11). *Secubere (X secutere?) zuruck werffin (8, 9). *Secularia (uni. von securis) cambr. laubael (zeuss). Secularis werlt- (20), welt- (65) -lich. Seeulum hd. die welt; w. t air (6), alter w. (75), die w. o. ein alter, der w. (1), dye werlt (5, 23) alder. werlt (20, 132, 133). de werlt (12). de werelt ader alder (18). dye wernt aller (21). clen wert (5b. -ulum demin. /). wert- (8, 9), mensch- (8) -lich lebin. eyn zit (8), man czeyt l ewigheyt (9). geschlecht nach der zeit zu rechnen (75). Secum mit hd. sich, ym, yme (67, 133), eme, nd. sik. mit ym selber ut ille est secum in domo sua der ist selber mit yme in sime buse (20). *Seeumbere v. Secubare. Secunda gluck ; ander werb (8). gelùcke; andir mut (9). dy andere ge=> burt heyzet das vel da daz kint in der muter leip inne leit l das mit den kyn= den geborn wirt (4). S. perfectio nachgeende besserung (62). Seeundare hd. gluck-en, -lieti syn 0. machen; noch fulgen, nach folgen; an dye ande-rn, -r (9) stad seczen. Secund-ario, -o hd. zu dem, zum, tzo dem (132), nd. to de andern male, mole (nob), mayl (132). zu dem an= der mal (110 var.). andir weyd (-ardo 9). Seeundarius hd. ander, der a. (7, 21). a.-mal besundern (22). der andirste (5b), secundus (seds 7). Seeunde res gluckliche zufellige ding (65). Secundina (cf. secunda) kinduel (93). kindßburdlin (64). Seeundo zwyrend (88). *Seeundoeras vbermorgen (74). *Secundorum (st. -darii) panes grob (9), gr.p (8) brot. Seeundum hd. nd. nach, noch (22), nae (132). hd. naich (Mss. mog.). *Secundum-que nach dome (19). -quod jn etliehe wise (65). Secundus hd. der nd. dy (23) ander, anderde (132), zweyde (20). geluek-ig (no), -ich (132), -lich (68). gluckselich (9). glichech (13). quanto neronior tanto seeundior extat ye boeser schelck, var. ye boser schalck, so besser gluck (110). ye boßer sch. ye besser gì. (68). so boßer sch. so boßer gì. (noa). wo arger sch. wo besser geluck (132). Securare hd. sicher maehen. nd. ze= ker maken. secheren (14). sichei-n (75). Seeure sicherlich (20, 75). Securidaca peltschen (143). Seeur-is, -us (133), t -ella (75) hd. axt, axxt (7), axst, axe, ax (18, 4, 132), achße (125), achs (1), ackis (5b), agst, by-, bey- (70, 134), pei- (3, 75) -hel; peyl (4), byel (133), byeln (10), hacken (1), back (75), holtz-h. (111). bijl t aex (132). exe (23). exse (22). bile (11). Securis rustica wagenbyel (125). Seeuritas hd. sicher-heit, -keit (5), 66 * 524 SED -ung (123). nd. zeker-, zecher- (23) -heit. gewißheit (20). Securus (cf. -ris) hd. si-, sye- (19), schi- (4) -cher. seger (13). nd. zeker. Seeus hd. nd. by t anders. eya, vlg. es ist wol a. ; woluil-iech, vai: -icht (75). s. viam neben t bi dem weg; u6wen= di-gs , vai: -g des wegs (65). *Seeussare qwettzen, mordelen (147). *Secutor (cf. suesius) jagahunt t l SÌUS-0, -i (Gf. 6. 282). *Secutorium v. Tristega. Sed sunder (19). zonder (11). *Seda (cf. sceda, seta, sata sim.) satb (18). zedel als in dem bok (23). *Seda-eium, -tium, -zius (gì. m. ) (cf. sec-, seci-, set-, sid-aciuin, sesti- cium &c.) har- (,74, ìoo), ha-, hai- (104), hae- (130) -sip (104, 127, Gf.), -sib (100, 117, 130, 141). deyck drog (19). deech= troch (11). deych trock t mei budel (20). Sedare hd. seczen (17), nider- (65), gleich- (4), glichge- (5) -s. ; ge-s., -siczen (21); glichen, v'-gl. (10), -lichen (12), -sagen (19. cf. 11) , -eynigen (13) ; stib len, ge-st. (5b, 88), sweygin (8), ge-sw. (9), semften (9), frid machen (88, 110); ent- (21), krige ver- (65) -richten ; milt- igeren (88), -ern l ab-stellen t -legen (65). deu zorn ab-st., hin-1., leschen; be= hamlen (88). nd. vor-liken, -sitten, be= setten, veryagen (11), sachten i saeten (132). *Sedarium (cf. sed-, sec-achim) mel- (20), meel- (11, 19) -budel. *Seda-rius, -ris ( 1 1 oa),-tarius, -torius, l sedifex(74,75) hd. st.ul-macb.er, -mecher, -er (74). sessel-m. (75). nd. stolmeker. stuie- (17), stoel- (23), schoel- (sic 18) -meyster. Sedatio stili- t senft- (20), sweyg- (8), gesweyg- (9) -unge. Sedazius v. Sedaeium. Sedecies hd. sechze ben (5, 7, 76), -en (18) , zechzehen (17) werbe , mal (76), mail (7). XVI (9), sechzen (4) mol. zu s. molen (8). seschs zen mal (6). seczehen werff (20). seczeber (21). nd. sesteu worue sim. Sedecim hd. sechze-hen, -ne (75), -n (5, 4); secbs zehen (6); seczen (21). nd. ses-teyne (22), -tyn (23), zeestien (11). *Sedeci-mus, bissw. -us hd. der sechze- ndeste, -henst (7), -hende (8) , segczen= dest (21), seßhnde(20). nd. de ses-teende (23), -teyne (22); die zeestiende (11). *Sedella (cf. Dz. wtb. 312. GÌ. m. h. «.?) arnpri (gì. Cass.). *Sedenarius hd. der sechzende zal; sechzehen zail (7), zechzehen zale (17), dye segczen czap (sic? 21). nd. sesten tale sim. Sedenim hd. aber. vnd a. (21). aiber (6). nd. auer. *Sedentarius stoil-meker, -ordinierre (147). *Sedenus hd. sechze-ndicrf, -hendich (17), -hen ding (sic 7); der sechzeh- (19), seez- (21) -end est. nd. sesteenich sim. Sedere hd. siczen. nd. sitten. ge- setzen t -stillen (76. X sedare). Sedes hd. stuol, stul, stull (65, 110b), stuoie (19), stole (21), stolle. (18). nd. stol, stoel (132), stoyl (23), stuel (11). SEG *Sedia (anders gì. m.) v. Scedia. *Sedicere (: seditio!) czweygen (8, 9). *Sedicies v. Seditio. *Sedicula (i. setha) burste (5b). *Sedifex v. Sedarius. Sedile hd. nd. siddel. hd. sedei, huereu-s. (.93), seedel (20), seddel 125), syd-il (9), -eie (5b), -el. sedele (22). seßel (10). sessel (110, 132). stuol (93). stul (8, 9) gestul (1). sitzbanek (91). Sedimeli (cf. subsistentia) ol-drufi, -hetf (74). *Sed- v. Set-istrum. Sedi-tio, -cies (i. tumultus 75j hd. nd. (23) zvvey-, hd. entzwey-, nd. twey- dracht. hd. zwi-tracht (in dem volck 88, des vfflaufs ini v. 75.). zwilauff (75). zwey-ung (110), -gung t vneyndrachti= keit (20). zwedrach (13). hd. vff-louff sim., -loff (6), -lauff vnder dem volck t -ruor (ilo), -rur (88). twist t werung t yploeff onder dat volck (.132). auf-brucli im v. i -lauff t -ruer vnder deu burgern o. frauwen (75). angeleiff t rumoor (88). aufstofiung (v. a. 1477. cf. Sm. 3, 664). krig (9). vnhelligkeit (64). ^ezencke (8, 9 ). virleydunghe ( 19. X seductio ). v'ieyndinge [lì). Seditiosus hd. voi zwytracht, eyn zwey-drachtiger, -drechtiger (21); zwi= trachtig (6), zenkeclit (8), gezenkusch (9), einer der zweiuug o. vfflaufì' vnder dem volck macht (.110). twistachtieh be= rorende vnd wtrrende onder dat volck (132). twedrachtig (23). twigdrachtich (22). *Se- v. Ze-duariuni. Seducere hd. v'-furen , gew. -forn, -leyden, -erren (18). hd. nd. be-dregeu, hd. -triegen sim., endan furen (65). von bosin dingen halden (8 sim.). nd. vor= voren, terghen. Seductio virleidunge (20). Seductor hd. nd. vorvorer, bedreger. hd. v'-furer, -leyder , ferfurrer (6) , be= tryeger. *Seduetorie betruglichen (65). *Seduetorium verturuug (65). Seduetus hd. nd. v'-vort, hd. -furter, -furt, -furet (151), -forte (152). vorgefort (18). v'ieit (68, 132). betrogen (18, 76). *Sedueulum (cf. seticulum &e.) quest (125). Sedul-e, -o emßig- (65, 110), ernst- (110), vleyssig- (9), statick- (65), stede- (132) -iich, -lichen (no). Sedulitas hd. nd. stedicheit. stetti- t empsi- (76), dienstbar- l auligendig- (65) -kait. Sedulius flißiclicher (65). Sedulus hd. nd. (eyn 23) sted-e, -ich (132), -cclich (20). hd. stet, stàt (134), stete, stette, statig (1), stetig t ernst= lich (110 sim.), fliß-ig, -lich t sorgfeldich (20); flisich (13), vleissig (9), empsig (39, 76), emsiger (65), stili emsich l seß= hafftig (65a Mrg.). Sedum maius, sesuuium ni. huys= loock, douderbaert (11 6). *Seduus (lignum, aus caeduus) hau- wych (19). houwicli (11). *Sefìllus v. Sesillus. *Sefìrus v. Sephirus. *Sege- v. Seg-mentum. *Segena tzeeghe, gheyte (147). SEL *Seger (cf. eeyx) zinßlin; w. u. n. pr. viri, interpr. pania t relieta (76). *Segero g. -onis (i. ioculator) hd. nd. schellen sleger (Mss. mog.). Seges hd. sat, satb (18, 4), said (18), saut (64), gew. sait, saet. nd. zat, coern (11). hd. korn (19), k.-sat, -sait, -saut S67), -sar (sic 70), -sam (no), wachsen sam (7). wassend som (6). samen; frucht t gesete fr. ( 65 ). wachsend-er s. 0. -e fr. des ertreichs (75). frutht (20). ein acker der geseet ist; der sam, vai: saum (64). *Seget-a l -arius eyn sewer (7). sager (6). *Segex v. Ceyx. *Se- v. Sa-gimen. *Segi- v. Seg-mentum. *Segim- v. Sag-iriosus. *Segmata (i. fa- 76, uà- 3 -scie mu= lierum cf. segmentum &c.) ein windel snur (3). *Segmatum ( cf. prc. ) frauen pinde, langs fr.-klaide, furspang (74). *Segmenta eyn cleyt mit se (23). *Segmentatus sbst. hd. zie-, ze-rungei nd. ziringe des kleydes sim., eyns kl- (18), deß kleytz (17), des lyues (23). Seg-, sege- (iioa), segi- (134) -men= tum (cf. secamen) hd. nd. vorspan. hd. vor-, fur-spang, vorspanck (4), eyn lang frauwen kleyt sim. nd. eyn lane vrowen klet sim. Segnis hd. trege , drege , dragh (5), drag (21), droche'(19), treg in vernunfft (110), laz i. piger zu lernen (9), lasse, flis zu ìeren (sic 8), fule, (ein) langsa= mer (65, 75), sitiger (75). nd. trag (23), trach, traech (132). Segniter treglich (20). Segnit-ies, -ia, -as (23) hd. nd. trag-, track- (132), fuyl- (19), laß- (8), las- (9) -heit, nd. -het. hd. dracheyt (18, 133) ; trag-, tra- ( 6 ) , drage- ( 5 ) , drege-, ful- (65) -keit- ab- t hin-lassigkait (65). *Segnitiosus gar treg vnd fule (65). *Segr-adulose t -iter ( 74 ) , -eculose (cf. prc.) i. pigre (74, 76). treglich (74). Segregare hd. sunderen (20), ab-s. (65), scheiden; vß-, afft- (20) -sch. ; tei= len (110). deylen (132). zerstrewen (64). Segregatim sunderlich (20). Segrex edel (110, 132). *Segriter v. Segradulose. *Seia tunihha (GÌ. Cass. cf. Dz. Wtb. 302). *Seides (i. sidus) stern (74). Se-, semet-ipsum hd. sicb selb-er, -ir (5b). nd. sick zulues, sik solues, sich seluen (23). Seiungere trennen t wit en-, var. hin- dan verren (65). abschaiden (76). von gesellen haldin (8). von g. I von halden (9). Selago (herba Ki. , piscis cf. silago) bleke (20). bley (11). kampferkraut (Ki.). Selectus (cf. sol.) hd. vßge- (110 sim.), sunderlichen vßher-korn sim. sunderlich i aiuzellig erwelt (70). *Selestus (mss. mog. st. scel., besonders glossiert) hd. nd. sundich. nd. lasterich. Selibra ein halb pfundt (110 sim.). Seligere allein o. sunderlich lesen (74). SEM SEM SEM Selina-pium, -sium (Kib.) sel-ering (Kia.), -lerie (Kib.)- Sel-inum, -mum t -mo (74) (i. apium cf. sylynon) merck l espe (110, 132). epff (74). petersilgenkraut (Ki.)- Sella hd. nd. sad-, hd. sadd-, saed- (20), sayd- (19), satt-, sat-, sath- (133), sess- (110, 132) -el. *Sella sag - maritia ( 141 ) , - inaria soumsat-il (104), -tei (i4i). *Sella-eius t -rius sattelroß (75). * Sella- v. Selli-pendium. Sellare hd. nd. sad-, hd. satt-, sadd- (20) -ein. satlen (6, 134). satteln machen (7). stoil setteu of ewech s. (147). Sellarius stoil-meker, -dregher umb dair op to sitten ; tot den stoil hoerende (147). Sella-rius, l -tor l -eius (qq. v. 95) hd. sattel-er, -ros U4i), -roß, -macher (110 sim.); sadel-er, -roß; sattler (74), satei pfert (16). setdeler t gesadelt pert (17). sollarius hantros (104). Sella-tor, i -rius hd. sat- (75), satt- (2), sedde- (7, 20) -ler; satei macher, sathel mecher (66). Sellatus gesadelt (20). Sellio hd. heng-est, -st, -ste (151, 152). *Selli-, sella- (8, 9) -pendium (i. pendens in sella vi lagena 76) satil legil (9). sattil boge (8). sattel - tasch l -faß (74). sadel-vaz (5), -faß (17 sim.), -vat (22). eyn zader vat (sic 23). Sellularius setteler (7, 16). *Selm-o, -mn v. Selinum. *Selmonogrion (aus selinon agrion) prunnenkraut, hannenfuß (74). *Selt-es, -is (st. eeltes) hd. bickel. nd. beytel (11). *Seltum (i. latus) eyn site (17). *Sem auditus (sic) halpliorter (141). *Sembola v. Sebalo. *Sembucus v. Sambucus. Semel hd. nd. eyns. nd. ens. eyn mail (7). ain-ist (6), -est (76). Semella, l se- t sy- (74), si- (1, 4) -mula (i. euneus 22b) hd. nd. semele, symmel (7, 23). semmel (3, 18, 74). s.- mel t -prot (74). sin mal (sic 6). semel (1, 4). hd. s.-brot, -rack (17). wegghe (22b). *Semellarius v. Storeida. Semen (cf. sq.) sam (9). saem (132). dei- saumen (64c). same (8, 64b) der lude (8). sat, sait, saet i som, somen(no varr.). Semen passularum v. Passula. Seme-n, -ntum (i. sata q. v.) hd. nd. sat, sayt. hd. saet, sath, sadt (134), som (6), somen (110), samen (7, 132 &c), some (17), geslethte (20). *Semensus halbgemessen (20). Sement-, semin-are hd. se-wen, -uen (152), -ben, -hen, -en (9); sagen (6). segen •(23, 76). seigen (110 var.). seyen (11, noa, 132). *Sementariu-m, -s eyn sewe vaz (5). se uaß (6). see- (18), sebe- (21), sam- (7) -faß. segevat (23). *Sement-arius, -erius (134) (i. semi; nator 110 &c, olitor q. v. cf.prc; anders Gì. m.) seer (69 &c). saer (134). seyer (68, 110a). seiger, scuwer (110 varr.). sewe- (133), sew- (67) -man. Sementina wurmsamenkraut (143). H;Sementmum i. semen t exordium l lucrum (76). satung (7). Sementinus (i. sata l seges Voce, ex quo, de semento existens Gemmae) sate (134. aus sata?). totten saem tzijt buborende (132). saitiick, tot sait guhoerende (147). Sementis (i. tempus l actus semina/idi, semen frugum, dea sementis, semina= rium 23) sadich (5, 22). sadet (23). satig (21). settig (7). hd. sam, same, sat , satzijt sim. sait 0. somzyt sim. (110). saut, saum, seyuug (88). alreley sait; sait tijt (147). tijt van zeyene (11). ein anfang eiuß anderen dz jm glieli wirt (65). *Sementum v. Semen. *Seme- v. Semi-stinum. Semestre seehs moiiden ([)). sehs monde (ti). Semestris halp-mane (8), -mont (17). halber monet (i. luna cura est semipiena 75). symveleinseitti vnd anderseit flaeh als ein kar 0. als ■ ein lialbekugel (74). Semesus haib gessen o. benage-u (iioa), -t (nob). halp gegeßen (19). hall' gegeten (11). h. gegessen olì' guknaecht (132). Semet ipsum v. Se ipsum. Semetrum ein haib maß (no), eyn halue maesse (132). vvynckel mayli (19). winkei maet (11). ■'Semia (cf. semius, simia) ettin (7). ape (23). Semianim-us, -is (cf. semiuiuens) halb-muetig (nou), -mietig (noa), -leben= dig l haiinutig (88). von iiaibem mut (68). van haluen moet (132). *Semibibere halfuße (14). Semibos haib rynd (68). halli' oeß (132). *Semicalidus haib warm (20). *Semieanus v. Semitanus. *Semiceium v. Seminarium. Semiceeus haib blint (68). halff blint (132). *Semiei-elus, -dus (132), -reulus (cf. hemiciclus) haib- (68, 110), haiif- (132) -cirkel. • Semi-cinctium, -eineium,-einetum, -eincta t cinetea pi. (76), -tinetium, -eintia l -zintia (pi. Gf.) ein haib cleid o. schnutz tuoch (ilo), eyn halif cleit { snuytdoech (132). facil-eet, var. -etlin (110), -leyt (132). sweis tueh (9). sweiß duch o. hangende gewiecht (8). breyt (7), brait (6), sehmal (6, 75, 76) gurtel, girtel (76). fur-giirter t -tuch (Das.), -schurtz &c. (Kia.). sch.-tuech (v. a. 1618). kurtelliu i albgurtilla (pi. Gf.). *Semieinetus hd. haib, halff- (20, 132) -gegurt, -gegort (132). Semicors halb-hertz (68), -hertzig (110). halff hertzich (132). Semieupium (*'.£> /e«« balneum; anders Pap., GÌ. ni.) vollbade (74). *Semidalim v. Simila. *Semides (c/'.semipeeca)wisse man (9). Semideus haib- (20, 68), halff- (132) -got. Semidoctus haib gelart (9). *Semiens (st. seuiens) v'synnig (1). *Semigelat-o, -u (136) ar/s. elung-ni (136), -ri (94). *Se- v. Si-milago. *Sem- v. Semin-ilogus. *Semiluerari lialff wynnen (20). *Semilueratus balp gewonnen (20). *Semiluerum halp gewin (20). *Semiluminosus halp luchtende (20). Semimortuus hd. haib-, nd. halff- hd. -todt sim., -doet (11, 20, 132). Seminalis sem-, var. seme-lich (65). sayelick (147). Sem-inare v. -entare, -iniseere. Seminare jurgia plcnghen i kyff make)i (22b). Semi-narium, t -ccium(8),-num(9), i -nium (110 &c.) (cf. sementis) eynes iglichen dinges entspringung (9). eyn igl. oder orsprong (sic ti), saat t vrsprung (68). saem i oerspronek (132). som, var. saum, 0. ein anfang (110). sayt (22). saytvat (147). seminium est inuidia (aus initium?) animalium (76). *Seminarius sbst. seber t seher (19). seyer (11). Seminatio sewunge (20). Seminator (cf. sementarius) sewer (20 sim.). Semine-eis, -xcis (132) halff doet (132). * Semini-, var. semi-, t spermo-logus saher der wort (75). *Semin-iscere, -are sainen werffen; seen als den samen (74). Semini-, semin- (Br.), semi-, sermi- (74. X sermo) -verbius (cf. spermo= logus) kleffs (20). prediger (74). wort seyer; half- (semi-) -woirdich (147). Semin-ium, -um v. -arium. Seminium dat men an saide wynnet (147). *Seminox (sicut pernox) wachter der die halben nacht wacht (88). *Semiostium heck vor eyner dorè (22b). hecke, valder (147). Semi-, sim- (64) -plagium vischber (91). ein kleinß, var. kl. eiufachß, netzlin (64). *Semiplanus haib sletht (20). Semiplenus (i. dimidius Br., simu= latus Gì. m.) haib fui (20), foli (75). halp fol (5b). *Semiputare half cloten (147). Semis indecl. hd. haib, halbe (134), halp. nd. halff. deci, ein haib, halp (8) pfennig (110), scherf (8, 9). *Semiscuum balp gemenget (19). halff gemeenget (11). *Semiserieum haib sidin (93). Semison-arius, -arii gì. m.), -ory (76) i. dimidium capientes sonitum(76), obsonium (gì. m.). halpfal (12). *Semisonium (cf. prc.) halff aventi mail (147). *Semispaeium haib spaey (68). halff spacij (132). Semispa-ta, -thium, -tium, -cium (104, 135, Sum.), -tum (23) hd. eyn halp-, nd. halff-swert. sahsa (120). sahs (Gf.). saf (104). plutzchen (125). sperisha-ft (Sum.), -t (Gf. 6, 355. cf. sperascaft hasta Gf.). 526 SEM SEN SEN *Se-, e-misperium en halve runtheit (147). Semi-ssis, -Bis, -ssus (v. -vneia) drey hallerer ; s. aurei halber floren (in), s. homo eia gerinferiger, nach= giiltiger mensch (Das.). semissem seaf= trum (Gf. 2, 525). *Semi-, seme- (147) -stinum (i. melli= eorium 147) seemsehleder (147). sa- (1), sche- (2) -misch. Semis- v. Sex-tertium. Semita hd. fuG-pfad, -phat (8, 151, 152), -pat, -pait (7), -stap (21), -drap (o), -steig (75) ; stig, steyg, steyge (7), stich (12), sthych (13), selten steg, stieg 0. pfael (125); fofi stape t pait (18); paet£ weg; ein pat o. ein weg da man ynne get (20). nd. fut stapp (23), vot stich (22), mampat (108). *Semitanus (X semita) dei- dy erste bruch erdachte (9). Cf. semieanus i. deus terre (76) ? *Semitigium v. Hemitogium. *Semit- v. Semic-inetium. Sem- v. Semin-iuerbius. Semiuir halb- (68), halff- (132) -man. gocze (9. cf. effeminatus, sinpubium). *Semiuiuens (i. semimortuus, inter= eutaneus) halb tod (75). Semiuiuus hd. halb lebendig, halp lebendyck (19). halffleuendich (11, 132). h. wesen (20). *Semi -vneia, -vntia (151), t -ssis, var. -ssus (64) hd. ein halb vntze, vntz. halff vncie (132). Semiuoealis hd. halp-, halb-ludig, -lutig , -lautig, -ludelich, -hellig ( 7 ), -stimmig (6) ; halber thon o. h. laut (75). nd. halff-ludig, -luydich (132), -lud. *Semius (cf. semia) aff (7). Semi-, sem-ustus (i. semel vstus t maceratus 20) hd. halb-, nd. halff- v'brant, -gebrant t -gekeczert (20). Semo, senio (132) halb mensch (no). symo, sem-, semi-uneulus half mynsch (147). Semotim abwerfelich (17). Se-, t a- (76) -motus hinder sich bewegt (76). abge-teilt (110), -scheyden £ -worfen (17). vßgesehlossen t endan geseczt (65). Semouere hd. abe-, ab-werffen, -le- gen t thun (110). aff- (132), achterwert- (23) -werpen. *Sempec-ca, -ta (gì. m. 6, 179 sq.), senepeeta (76), senipeetus (17), semi= des (q. v.) alt wisc (8), weys (9) man. alt vnd wiße (17). Semper al-zit (6), -tzijt (5), -tijt (23), -wege (18 &c). alle-w. (5b, 19), -czijt (21). jo vmmer t jummer mer (22b). *Semper - uiua , -uiuum (94, 128), -uiuus t -folium (74), -bina (18), -frva (146), -froa (87) (cf. peruinca, barba iouis) hus- sim. hd. -wurcz, -worcz, -laudi, nd. -lock, -lok, -loch (74, 85), -loech (85), -wor, Mrg. hulauch (13). blade-los (23), -lofi (18), -loiz (5). blude-- lolj (21). blat-louff (74), -lauf (64). in= grun (77). sin-grun (74), -gròne (100, sim. Gf.), -fulle (94a). belg. donderbaert (128). *Sempitemalis ewig (65). Sempiterne ewiclich (20). Sempiternitas ewicheit (20). ewig= keit (9). Sempiternus hd. nd. ewich. hd. ewig. nd. ewegh (23), ewiklike. *Semptembrio v. Septentrio. *Semula v. Semella. *Semunculus v. Semo. Sem-us, t -is (76) hd. vnvolkommen sim. Sem- v. Semi-ustus. *Senacion &e. v. Senecion. Senaculum raethueß (20). *Senamurea flecke 0. mose (74). Senarius (i. numerus t vermiculus l pedieula que habet VI pedes 76) seß zail (5 sim.). sechs zal (6). sette goldigk (21. X senaureus !). sehste (8). sechste (9). hasart t sestalich (23). sei tal (sic 22). *Senasc-alcus, -allus, -ulus v. Sene= sealeus. *Senates v. Sinatus. Senator der gewalt hat in dem rat ze rome (93). ein senat (22). eyn s. (20, 23), senate (J8), senayt (5) zu, to rome, ram (20). ein senatoer van roem (132), alt man von dem rat (110). radt= li erre (111). romscher richter (76). ge= waldiger (8, 9). sentsceppe (100). pi. die alten (65). Sen-atus, i -eetus (74) (cf. sinatus) der wisrat ze rome ( 93 ). weys rat i alt zese t samenunge der weysen alden (9). sampnung der alten 0. w. (74). alt wise geweldig (17). alt w. man o. sam= memmge der alden (8). ein gantzer rat (110) alter rat (65). senat ze rom (1). senet (100). sentschepen (99). *Senca v. Senta. *Sencei- v. Seneei-a, -osus. *Sencion v. Seneeium. *Sene (herba) sen (93). cf. sen-a l -na senetblatter (kì.)? * Seneca v. Feneca. *Senecen v. Seneeium. Sene-, sene- (17), seni- (8) -eia, senitia (i. pilatura labrorum 129 sim.) (Br. wie GÌ. m.,x seneeium ?) kyfel i wang von dem fisch (110). cuwe off wange van de visch (132). kyewe in den vische (147). fluch (9). fluchunge (17). flucht(8). after-kosunge (17), -kosen (8), -koze (9). treber; uuinperhalga i trestir (pi. Gf.). weinper-palg, -hulße (74). her- linc (herba 101. Gf. cf. seneeium). senes= tia i. menditio t detraetio sonum (76. st. immunditia et d. senum). se- (74, 75) , see- (75 varr.) -neseia (i. male= dictio senum 75) lesterung (75), ver= fluchung(74) des alters. seneeta affter- kose, allter, fluch (74). Seneci-o v. -um. Seneeio ein alter alber o. narr, ni. een versuften ouden grieck (116). *Sene-, sene- (17), seni- (8) -ciosus (cf. seneeia) aftir- (9), after- (17), hin- der (8) -koser. Sen-ecium, -ecion, -etion (95, Sum. ; Vi), -ecio (94a, 126, Gf.), -etio (73), -tion (95), -eion (85), -eion (105), -netion (105), -eneium (12), -ieium (7), -aeium (74), j -acion (17, 74), -ation (91), -otion (87), 1 -ecius (13), -eeen (94, 136), sineeie I (Sum.) (i. fumus terre 3) pein- t bein- (Gf.), ber- (95), crueze- (17), crenez- (4, 73, 74) -wurz, -worcz (17). eiz-bresta (Sum. vi), -preste (105). rietachel (Sum.). rotachele (87. cf. saliunea). rot- (i3i), selp- (105) -lacha (cf. rotachele; selb- heila, -stheil?). selbeza (131). rotescal msc. , boh. trzeymuzyk, alias wodna pyerzych (? 4). grindtkraut (73 &c ). eyn herling? win trester (7. cf. seneeia). himel slussel (3). brunnunkresse (-tion 95). brunne- (6), prunnen- (74, 91) -kress. brunnen kreJB t briìenkres (76). bruen= kerse (sic 85). born crasse (7, 10). wafòer keyrs (13). waßkertze (herba sic 12). pawmwolle (74). modelgeer (126). aas. gundaesuelg-ae (136), -iae (94); grnnde= swylige (94a). *Senee-ta v. -ia. Seneeta (i. ipse sors i condictio sor- tis l senectutis 76, oft i. sen-ectus, -ium, -itudo qq v. cf. seneeia) altheit o. gluck (8, 9). senectus^s. decrepita dzboghri-, varr. bogru-, bogrii-ckig alter (65). *Seneeta-lus, -nius v. Senesealcus. Seneetus (i. conyregatio seniorum [X senatus] l antiquitas l sexta [ '. sen-] etas) alder (8, 9). *Senectus v. Senatus. Sen-eetus, -eeta, -ium, -itudo hd. nd. a-, nd. ae- (11), 0- (22ì -lder. hd. daz alter, altheit. *Senegla v. Senogela. *Sene-ion, -neium v. -cium. :i:Senepecta v. Sempeeea. Senere hd. nd. alden. hd. alten. Sene-, scene- (8), scena- (9), sena- (75, 76, 93) -sealeus, £-sculus (76), -seab lus (93), sene-scallus, bissw. -stallus, -ctalus (18), -ctanius (23), senoscaldus (v. gregarius) hd. nd. mar-schaick, -schalg ( 21 ) , -schalt ( 6 ) , schall , (6), -salk l hofemeyster (17). hd. mair-, marg- (8) -schalck. Senescere hd. nd. a-, nd. ae-, o-lden. hd. alten, alt werden, t sin (20). *Seneseia v. Seneeia. *Senesia v. Sensia. *Senestia v. Seneeia. *Sene-tio, -tium v. -cium. Sen-ex, -us hd. nd. alt. nd. aelt, olt. alter man (1). senex asenio t deere= pitus ein man inder aberwitz; s. asenee= tute ein man funfzigierig (93). *Seni- v. Sene-eia, -ciosus. *Senicium v. Seneeium. *Senifes v. Cimex. *Seniliare v. Sentinare. Senilis hd. alt-leich (1, 2, 4), -lidi (68), -ig (no), -keit (5b); gew. eltlich. alde-lich (20, 23), -lecht (5). 0- (22), -e (21) -Idelich. ald-ych (19), -rich (-uch? 18). althich (132). Senilitas (Br.) aldunge (20). Seniliter elt- l ewic-lich (20). *Sen-ima, -tima (i. tristicià) crot> onmoyt &c. (147). Senio (i. VIpunctaintassere, texera 152; a sex, a senex! cf. semo) ein seß vff (88, 110), sechß ougen in (68), sechs vff (75) dem wurffel sim. seß ougen in de dobbelsteyn (132). sese (in tessere 7). ses (93, Gf.). ein seeß o. sechfi augen SEN (64). ehi taus (i. duo puncti in tassere 3, 4, i. q. binio 64). een chiis (i. sex puncti in tessera ìos). Seniores die alten priester; s. in celo alle heiligen, allhailgen (65). s. po= pulì die eltisten des volcks (1). dy el= tistin (5b). *Senipectus v. Sempeeea. *Senipes v. Sextupes. *Senis hohensynne, ein stat in tus= cania (74). *Senitia v. Seneeia. Senitudo (Br. cf. seneetus) hd. alt- heit. alderdom (132). Seniu-m, -um (134) v. Seneetus. *Sennetion v. Seneeium. *Sen-ogela, -egla (146) (herba) sene- gel (87, 146. cf. sanieula? senegawortel polyanthis seneca Nmn. ? ? ). *Senon ags. cearricae (136). cean ime- cae (94). *Seno-n, -nium v. Sison. Senones (cf. senis) hohensynner 0. die von der hohensynne (74). *Senopheia v. Seenophegia. *Senoscaldus v. Senesealcus. *Se- v. Sce-notaphium. *Senotion v. Seneeium. *Sensate voi besunlich (75). Sensatio synn-e i -ikeit (7), -ung (7, 62). vorsynnig (23). Sensatus hd. synnig, ein s. mensche, eyn sindig man (21), voi synnick (5^; wol be-sinnig (1), -sunner (75). nd. wol by sinne ; vnsinnieh (aus ein s.) men- sche (22), sundich mensch. hd. gesin-net, -t; be-sint (134), -synnig (2), -sunig (1) ; sinrich (17, 110). cluger l vernunfftiger (65). *Sensere v. Sentinare. *Sen-sia, -esia (76) (i. virg-o, -a 76 pudica) geschemig iungfrauw (75). Sensibile liplich sichlich creatur (65). Sensi-bilis, l -lis (110 &c.) gefulich (20). fulend-er (9), -e (8) mensche. geuoe- lich (132). synnhch (68, 75). be-s. (110). lip- i sicht- t entpfint-licher ; s. sapien- tia wißhait der funff sinne (65). Sensibilitas gcvoe- (132), befin-, varr. betìnt-, hefmt-licheit (110). Sensibiliter ge-fulich (20), -voelich (132). befin- (iioa), befint- (nob), sin- (75) -lich. Sensilis v. Sensibilis. Sensim fulochon (Gf. 3, 496. cf. sen- sibiliter). sin- (20, 110), geme- t husch- (65), gemech-, var. gem- t hubsch- (65, 88), sen-, entphint- (88) -lich. ehi weni-g, var. -gìin (65). lang-sam (9), -sum (8). allenschen (132). *Sensitas (st. -tus?) besynnick (5b). '- Sensualis sin- (20), sinne- l versin- olo, 132) -lich. Sensualitas hd. sin-, t fleisch- (65) -lichkeit sim., t fieschkeit (65 var.) ; lip- lich sim., leipliche (9, 74) meynunge, bewegunge (9, 15, 63, 64,65, 74), neygunge (9), negung t art (63). bew. I neygunge i art (9 Anh.). art-n. (74). Sensualiter sin-lichen (110), -nelich (132), -rich (68). Sensuosus (Br.) voi syns (132), synß varr. synns, syn (no), synn (68). SEN Sensus hd. (der, dye) nd. synne. hd. der l ein syn. synlich bewegung (9); s.-keit (9, 65). bevveg-, entpfint-, ver- stentiichkait; sunderlich furnemung t s. sinne ; gemut, var. gmut &c. (65). lib= lidie erkentnyb1 (75). liplich kraft zeer- kennende (93). ensebida ( Gf. ). s. com- munis gemeyn sinne (62). s. proprius mutwilligkait (t) aigen furnemenß (65). s. saere seripture auslegunge (9). de sensu et sensuato (? liber) von synn vnd syten (1). *Sen-ta, -ea (i. ta- 5, tu- 1 -rmus; piscis, aus tinca X tinea) hd. nd. sly. hd. slie, schlie (21), schlin (76), sligie (12J, schle (18), sleen baum l slehe (sic 7), sleich (1), slyhe (133), schlyhc, schleyhe, sebley (134), scleye(3),schleye (4), made (5). Sententia hd. nd. ortel, ordel (13, 132). hd. vr-, or-teyl ; vrdeil (20), àrtail (6). sin-ne (17), -lichkait, -rich wort &c. -meinung, varr. sinne m., sinn (t) va. (65). das puch von liohen synnen (74). Sententiare hd. nd. orteln, v'-o., -ordeln (132). hd. urteln (6), orteyln (17), vr-, v'vr-teylen. *Sententiosus v. Sentieosus. Sent-es, -is, -ix, -rix, -ex (105J, cen= tis (q. v.) (cf. rubus) hd. doni, d.-spreit i thornahe -ix; huifaltar -is (Gf.). huf= halter (105). dorn, torn, t.-busch (7). d.-paum (74). d.-, var. darn-baum (75). dorren (6). durne -trix; splytter -es (19). dron (21). nd. dome (22, 85,), doern i splinter (-rix 11), drone (47). sant-uuerf l -uurfo (Gf. cf. syrtes). *Sentes (i. sordes 1, popisrna i caries 23. cf. sent-us, -ina) stanck (1). polich (i) vnreyn (23). Sent-ieosus, -iseosus (no), -osus, -entiosus (74) dorn-ig (88, 110), -iger (74), -ich (20), -achtich (68, 132). doer= nich (11). *Sentima v. Senima. Se-, t ce- (74) -ntina (X sentis 9) hd. fui waßer (6); stinckende grube mit w. ; l tieffe stat ini schiff (75). i'aul w., pfintgrub, 0. einpfindgrube (in naui 74. cf. lacuna), fui, fuel, wul (7), faul (3) w. in dem schiffe, in schiffen (3). nd. vule water in de schiff (23), scheppe ( 22) ; dork, de boddem des schepes (Chytr.). pffutz, var. pfitz, lach (65). hulwe (Sum. ). zucht (8). ayter sucht (aus aytzucht sim.) I dornig (9). dorn (74). soune (? Gf. 6, 245). ags. (?) leetha (94); leehta vbi &c. (136). Sentinare i. sentinam exhaurire (GÌ. m.). id., satagere i pericutum euitare (kì.). animo aliquid sensim dijudicare(i2S, Br.). sensere (X senescere X eensere) i. dij. t debilitare; seniliare, prodere, erumpere idem (76). *Sention v. Seneeium. Sentire (*. intelligere 20) beseben (20 ; bei Ziem. unbelegt. cf.Grf. 6,168). ent-zebin (8), -pfinden (65, 110), -pfintniß han sim. (65). Men (12, 20). fielen (10). volen (14). voylen (13). gevoelen (132). fawln (9. X sentina?), volgen (1). Sentis v. Sentes. *Sentis- v. Senti-cosus. Sentix v. Sentes. SEP 527 *Sentosus (Br.) v. Sentieosus. *Sentritus (aus exentrare?) i. qui propter aposteumata rM/>. Seps v. Sepes. Septa (piscis) salm (74). *Septa minuta? numerata loca (76). Cf. s. circundata 1. sancta (Pap.). *Septe- v. Septua-genarius. Septem hd. sye-, si (75, 76), sib- (6), so- (21) -ben; sebin (5). nd. seuen, seuene, souen, zouen. September hd. nd. (23) herbst-, hd. herbist-, herbest-, hirbist- (5b) -mont, hd. -mant (bes. Mss. mog.), -monat, -monet nd. heruest man; euenmaent (108). der erste herbste man (4). erst herbst mon (75). sàemon (Cai. a. 1477 Sm.). der VII mont (18). ful-rn. (41). Septem-, septi-, septu-plex, septu= plus hd. seben-, syben-feldieh , -felfig, -faltig; sibentfaltiger (65), seben fellig (5b), siben vach (9). nd. seuen -veldieh, -voldich. *Septem - prio , -trio &c. v. Septen^ trio sq. *Septemuiria (nach septemuir) est muìier VII virorum (76). Septen-a, -na (65) hd. die sieben sim. psalm-en, -e (4), -i maiores (7). siben (74), sebin (5ab), dye syeben (18), nd. seuen salme, s. der rewe (74). ein septen (penitentia 65, 68). Septen - arius , t -nis (22, 23, 75) hd. seben zal sim.; zal von syben (68); s.-zalig (110). s. jar alt (9). s.-iarig (75). sieben ierig (8). von s. (18), soben (21) iaren, t s. czal (21), s. iare czale (18). getzael van seuen (132). nd. s. tale l von s. iarn sim. *Septen-drio v. -trio. *Sept - enerbia , - inerbia , - ineruia (Sum.), -ineruia (87), -inaria (Sum. vi), -imerina (74), -inedia (6) (i. plantago, eentinodia 6, proserpentina l poliga= nus 74. cf. eryngium) wege-breita (Sum. Vi), -breite (Sum.), -bruta (87), -rich(74). weg-braitig (6), -brayt (74). *Septenn- v. Septen-a, -arius. Septenn-is, l -arius (76. untersch. von septenarius q. v.) hd. von sieben jarn dm., s.-jerich sim., syben-jarig .(65, 68), -iaerig (76). s. iar (110), seuen iaer (i32j alt. SEP Septennium ein zyt von syben iaren (110 sim). Septe-ntrio, -ntrion (64), -mtrio l -ntor (76), -prio (5b), -ndrio (1), semptenu brio (74), citiprion (q. v.) (oft i. septi= stellium; plias; medianorum t aquila sic 1) hd. sebin sim. , sieben sim. , nd. seuen stern, nd. sternte, gesterne (132). hd. daz s. gestir-ne, -n. das sybend ge= stire (68). siben -gestirn (74, 75), -stira (74). mitternacht zeichen an dem him= mei (75). mitter- (1, 21), mit- (91) -nacht, -nach werden (st. norden? 1). gen mit- ternachte (64). hd. nd. norden. syeben gestern von (aus vel) n. (18). nd. noer= den (11), dat n. (132). nort (13). westen (100). Septen-, septem- (65) -trionalis norden (5, 22). hd. n.-, nort- (7), nart- (6) -wint. noerden wijnt (11). narden (23). Septenus hd. der syebend e, i -st (7); der seuende (20); siben (6); s.-der (9), -dig, -ige (67), -ig (1), -tzig (68). sampt sybent (110). sebe- (5, 133), soben- (21), nd. seu-enich. sebendi-ck (5b), -eh (18). mit seuen tzomayl i s. vnd s. tzo gaeder (132). Sep-ties, gew. -cies hd. seben- sim. -mal, -mail, -inol, -werbe; sobent werp (21). nd. seuen warb sim. Septiformis seben formich (20). siben- formiger t -faltiger t -nerlai (65). *Septim besloJBen (12). Septiman-a, -ia (99) (i. heptomada, ebdomoda) hd. woch; wo- (133), wa- (21), wu- (20), we- (132) -che", nd. wek-e, -ene (22b); eyn wecken (23). Septimanali-s, -ter wochlich (20). *Septimanarium (st. -rum? -rius?) der wochen (18). Septim-anarius, -onarius ( 7 6 ) , -onia= rius (134), -arius (i. hebdomadarius) hd. der dye wochen heldet sim. , holt vnd helt (7); wo-, wu- (69, 110), we- (132) -chener. nd. dy de wecken helt (23), eyn de w. holdet (22). Septimanatim ( i. hebdomatatim) hd. woch- sim., weche- (132), wech- (23) -lich. weckelinck (22). * Septim-arius , -onarius, -oniarius v. -anarius. Septimus der sibend ( 6 ) , sebende (5), syeben (18), sobenden (21). nd. de, dy seuende. *Septin-endia, -eruia v. Septenerbia. Septingent-a, -i hd. sebin-, sieben- sim., nd. seuen-hundert. *Septingentesies seuen tich warue (22). Septingentesimus sebenhundigeste (5). sibet huudertest (76). der siben-li.(6), seben hunderst (18). nd. seuen hunderste. Septio zununge (20). *Septiplex v. Septemplex. *Septistelli-um, -o (v. hyades) (i. ursa minor 1, septentrio) hd. seben sim. stern; daz s.-, sybend- (68) -gestirli; siben steren (6). nd. seuen sterne, dat seuent ghesternt (132). *Septium (cf, sq.) eyn koniges gortel (23). *Septium (cf. seeptrum) koniges ruede (11). i. virga regalis l syddel(19). *Septuagenaria sibz zal (76). SEPH Septua-, septe- (69, 134) -genarius hd. der sibenzig-ost (67), -ist (134), -ste ; sibentzig-zal sim., -iarig (75), -jarich (20). s. iar alt (68, 110). seuentich iaer alt (132). s. tage (23). der seben zijt zale (18). Septuage-nus, -simus hd. der sie= benzigiste (20 sim.), sybentzigste, seben= zichste (5), sibetzgost (6), sobenczig (21) ; seben vnd sebestzest (18). seuenti-chste (132), -ges -nus, -tegest -simus (23) ; die tzouentichste (11). *Septuag-esies (Mss. mog.), -ies (q.cf.) sebenzich werbe (5). siebencz w. (8). sobencz werb (21). siebenzenzich werff (20). seuen hundert worfe (23). seben vnd sebesczest male (18). zu sibenczig molen (9). Septuagesima v'bunden tijt (23). s. dominica der suntag der verbunnen zit i in der sibentzigsten sim. (65). Septuage-simus v. -nus. Septuagies (cf. -gesies) hd. sibentzig- mal, -malen (110). sebenzich (133). seuen= tich werff (132), worb (23). Septuagies septies seben vnd seben= czig werbe (17). sibentzig male siben sim. (65). *Septum v. Sepum. Septum (i. minutio i fallatia sic 76 st. munitio l vallatio!) ein pferrich (110, 126) in einem velde vmzunt (noi. eyn omgetzyunde stali int velt (132). ein parck (vt monasteria 110, 132). ein= fang (113). ein fest-unge (8), -enunge (9, 17). bewerrung (21). die wite als w. es getzient ist vnd begriffen hat (65). loke; biuanc; bocht (108). wort, ein ingetunder plats; s. naturale knick; groner dòrn= tün: hage (Chytr.). Septuplare (Br.) sieben feldigen (20). Septuples v. Septemplex. *Septupliciter sibenueltiglich (75). Septuplum (i. plenarie 76) siben mol (9). sieben mole 0. volkommeiilich (8). Septuplus v. Septemplex. *Septura zun- (no), luck- (68) -ung. lukinge (132). Septus hd. gè-, vir- (20) -zunet sim. *Septus sbst.(gen. septi) vmb-, kreutz- ganck (74). Sepulehrum hd. (nd. 23) grab, grap (5), gra.pe (133), grayb (19). nd. graf (11). graff (20, 132). Sepultura hd. grabunge (20), be-gr., -grebni(3(uo), -grebte(67, 134, 152), -greb (6), -grebde (133, 151). nd. begrauinge. Sepultus hd. nd. begra-ben, -uen. Sep-um, -a (8hi, -ium (85), -tum(68), t sibum (75), sceplum (46), eep-a (8b), -um (11), seuum (110 &c.) vn-selith (5b), -silit (104), -stlit (134), .slit (8ab, 66, 75, 93), -schlit (6, 46. 70, 75, no), -slith (7), -slijt (75d), -sleit (10), -schleyt (21), -sehliet (nob), -slet (5, 133), -schlet (67), -sleed (19), -sled (77), -slat (3, 13), -slot (114), -schlick (69), -slicht (9), -sich (85), -schilt (no var.), -selt(20),-tzel(12), nd.-goì (11), -gel; l ongtzell t kcersvngell (132); in- (18), on- (17) -slet. tal-g (77), -lich (109), eh (22, 23, 114). schwyne schmeer (68). smeer van verkene t ruct (108). *Seph-irus, -iros (76), -erus, se-, sef- firus, seuirus (v. ventus) (cf. zephyrus) SER hd. nd. west l nort w. ; w. n. w. ; w. n. ('23), w. i n.- (17), ort- (7), westen- (17), n. w.- (18), wester- (76) -wint. norden west (5b). Sephora n. pr. (Br.). i. gallina (147, Pap.). henne (147). Sequana v. Secana. Sequ-ax, -ester (q. cf.) hd. fulge-nde (20), -r (5). hd. nd. folger. hd. nach-f. sim- volgenge (ìoo). Sequela (i. sermo 4) hd. nd._ folg-unge, -inge; naeh-, na-f. hd. naturlich nach-f. (8); fulgunge; nach-f., -uolgnufis (1), -folgende rede (4). Seque-ns, -s (133) ein volgender (133, 134). Sequentia hd. nd. sequen-cie, hd. -cien (21, 66), gew. -tz. lobgesang (65) uachfulgende (20). *Sequentianarius eyn sequencio (5b). *Seques v. Sequens. Sequester (cf. sequax. palester.) hd. scheider. krieg-sch. o. teiler; sch. des kriegs o. zwischen den fechtern ; mitler im scheiden (75). scheid- (75,110), schyd- (68, 134), scheydes-, mittel-man. mitler (64). vredemecher (132). kyf-deiler (78), -deler (109). grißwart (8). groiswerter t richter (20). uolger (7). naeh draber(75a). nacht traber (75b). *Sequestrabilis versoynliek (147). Sequestr-are, -iari (5b) hd. scheyden, ent-sch. (110), krieg-, chrieg- (3) -sch. (75), -teilen (75), -tailen (3, 76); krick deiln (5), deylen den krich (18). von kyfe d. (23). kif delen (22). sundern (8, 9). soynen &c. (147). *Sequestria soynresche (147). *Sequestr-iari v. -ari. Sequestrum besperet (100). Sequi hd. nd. volgen, nach-, na-v., hd. -fulgen. suchen (65). *Sequies, g. -etis {cf. sq.) hd. ein fulgende knecht, folgender kn. (7, 76), nach-f. t eyn kn. (18); nachuolg-erknecht l -ung (74); eyn ding dafi da fulgt (17). Sequipes eyn na volget knecht (23]. ka- (9), kem- (8) -merer. cameder (sic 76). laws ( 9. x seped.es cf: senarius. septupes.). Sera (i. firmatura ostii, sed cera per e wachfi 68, 110, was l waßchen 132) hd. sloz (5), slocz (13), sloß, scklofi, slos (9), sclos (93), slosfie (18), sloyß, schlaß (21), sloßchen (132). nd. slot. *S. appaeta gaedsloß (125). S. etas zu spat 0. zu ser, varr. so gar, zu so gar alt t ein ze alt alter (65). S. pendula, p.-s. (74) hultzein- l malch- (74), sprinck- (125) -sloß. S. portatilis malslotel (22b). *Serabul-um, -a v. Saraballum. Sera- (75 &c. ), sero- (7, 74, 75, 76), sarà- (74) -cium, -tium (75), ser-atum (74), -icum (76), geracium (Ot>.) (i. genus casei 20, grossa substantia lactis 75. cf. butyrum) hd. ziger, zieger (7, 74, Ob.), zegerich (20). Seraeula hd. nd. spange. nd. sponge. *Se-, ser- (Gì. m.), cf. so-raeulum tzap t sloßel (19). zappe (20). tap (11, 132). sloetel (11). *Serage (i. equirria, cf. seragium i. inclusio Gì. m.) eyn stock (23. st. stot?). SER *Seralia (anders GÌ. m.) v. Sardalia. *Seralus v. Sparulus. *Seramenta (herba) suozminza (Gf.). Sera- (75, 76, Gì. m.), sero- (9), xero- (110 &c.) -pelline, -peline (75), -pellinas (23) (1. vestes l pestes detrite 76, aus èrjpajjiTOÀivos cf. gì. m. 6, 942) hadern (9). blunderey (75). eyn alt hut (23). zerapellina (93), xerapelma (i. uestis uetustate consumpta 76 ) , xeropell-ina (74, 110 &c), -onia (110 &c), verapellina (147) ein gerumpffen hut (110). ver-nossen (6), -niestes (93) cleid. vernosenclaider ( 76 ). altesuertzertes klayde ( 74 ). eyn huyd dye alt ind versleten is (147). -inus ver-schÌoßen(68), -slissen (132), -schlissen, gerumpffen, alt l hu-, var. hy-tig (110). xera- l8), xeno- (9), sero-(17 &e.) -pellis eyn alt felle (17 &c). alt v'sni- (9), v'sne- (8) -ten gewant. zerebellina getzwirnte klayde (74). xerapellinus alt, ver-aldet, -sleten, -droeght (147). *Serapen v. Serpillum. Seraphin engel t e.-kor (8, 9). die brinnenden e. sim. (65). Serare hd. sliefien, be-sl. sim. slysen i zuo-sl. (13). sluyssen (132). nd. sluten. *Se-, ce-ratim indecl. (cf. eerat-es, -ium gì. m.) eyn half hellinck (147). *Seratium v. Seraeium. Serator slo- (17), schlo- (64, 76") -sser. *Seratum v. Seraeium. *Sereula v. Sertula. *Sereulus (cf. sternulus, anders Gì. m.) staro (121). Sere (i. tarde t extreme Br.) lanxsam (13). *Sere- v. Seri-a, -atim. Serenare hd. klar, klair, lutei', schon (65) maehen. klar-en (23, 4). -n (5, 9). cleren (20). lu- (7, 8), lew- (9) -tern. Serenit-as, -udo hd. nd. clar-, luter- (18), stille- (21), stil- (22) -heit. helli- l lutter- t stilli- t l.-st.- I gerugi-, var. gertiwi-kait (65). schonheit (65, 110) des wetters (no), luft schemi (93). Serenus hd. klar, clair (7, 152). nd. dare. hd. lu-, lut- (6), law- (9) -ter. hell (65). schone (10, 12). schon (76). schene (13). Serere hd. sewen, sehen (18), seen (9). segen (12, 23, 76). planten (13). s. ser-ui, -tum pflan- (noi, pia- (10, 12) -ntzen. s. seui satum seen (nob). seyen (110, 132). sewen (10). segen (12). potzen (132). Ser-es, g. -is, -eris (67 &c. ), -etis (134) volck das die syden machet (no), das in der s. wercket (68), dat in die sijde w. (132). *Sereticu- v. Serieu-m, -s. *Sereus (st. eereus) ein segei (23). Ser-ia, -ea (75), l -iola (93) hd. eyn ge-meyn, -man (6) vali (5), faß, 0. hafen (no), irdin-h. (93). irden haf (Das.). erden pott (11), poet (20). ein molken top (4. X serum). eyn pott i doppen (132). eyn vat t tenen panne (22). eyn ghemene vat i eyn tynnen kanne (23). bescheyden speel (19), spul (11). tawb (9). laug- i karg-faft (Fr.). kelìkar; schotten- 1 ziger- hafen (75). Seriare (i. ordinare) orden, var. ornen (75). SER 529 Seri-, sere-atim hd. nd. orde-, hd. orden-, ordig- (17), ordenc- (18), ordent- (8) -lich. by ordinancy (132). Serica syden kleiyd (19), cleet (11). sidin claid (76). pi. rothe brustbeeren (Ki.). *Sericare mit syden cleiden 0. zieren (68, 110), tzijren (133), to tzierenofvan s. wercken (147). *Sericea siden cleit (75). Seric-eus, -ius v. -us. *Sericineus sydenwant (98). *Sericium (st. servitium Gì. m.) sidlin et est mensura (76). *Sericum v. Seraeium. Ser-, seret- (18) -icum hd. side, seyd-e (4, 60), -in (134), -en (1, 70). syd (67). sedde (18). snyde («9, 110). s laken (110, 132). van s. gemacht (68). Ser-ieus, -ieeus, gew. -icius, -eticus (18) hd. nd. sid-en, -e (22), -in (76). seyd-in (134), -eyn (9). seden (18). Series (X serius) hd. ordenunge, ernst o. (17), e. I 0. (9). ord-inunge (18), -unge (23), -ug (21), -en t seezunge (20). hd. nd. schick-unge, -inge. ryge (77), zeileten (126). *Serinum (i. nuseinula, monile) nusche (Sum.). *Serinus (auis, frz. serin aus asiprjv cf. Dz. Wtb. 724) gè- (ll2j, gi- (135, 140, Chytr.) -rlitz. gyrlein (135). schwader-, fadem-lein; hirngrillen (140). serin (112). *Seriola v. Scariola. Seria. Seriose hd. ernst-, erns- (17), tapffer- (65) -lich. Seriositasernst-hafftickeyd(19),-affti= cheit (11). Seriosus ernst- hd. -hafftig, -aftig (12), -ig (17) -lich (132), nd. -afftich, -achtich. tapfferer (65). Seriph-ium, -um (cf. santonicum) welsonen (Kib.). meerwerinuth (Fr.). Seris (oept?) weg-weifi, -leucht, -wartz (114), -wart, -breit. endivien (Ki.). wildweglug (126). Seritas spadeheit t tracheit (20). *Serites (cf. seris) endivien wein(143). *Serium hd. nd. ernst. erste (t) ernste (19). erst (3). arnst (6). ernsticheit (20). Ser-ius, -nus (76) (i. vtilis l necess- aria Br., -itas 76) ernst- hd. -hafftig, -hafftyck (19), -hefftig (20), nd. -achtich. hd. ernst (7), arnsthaft (6), nutze, nocz,- nitz (76). nd. nutte, nut. profìte- (i 32), sew-, treg-, langksam^ (74) -lich. lang- samer (comp. 65). *Sermentum (anders gì. m.) v. Ser= pentum. *Serm- v. Semin-iuerbius. *Sermo hd. nd. rede, redde. nd. reden, tale (8i). hd. red, rydde (21). eyn ver= nunftige rede (no), ermanung zu orden= ung (series!) des lebens (65). Sermo-cinari, -cinare, -eionari (65, lai. X coneionari ?), -tionari(65 var.), -nisare, -nare hd. nd. pre-, hd. bre-di- gen, nd. -diken, -deken. hd. sprechen, sich erspraachen (-cinari 126Ì, reden. *Ser-montanum v. Siler m. *Sermo-tionari v. -cinari. *Sernus v. Serius. Sero (i. occidens Gì. m.) hd. ab-, ob- G7 530 SER SER SES (21), nd. au-, af- (23) -eiit. spat (76, 110), spavt (93). spade (20, 132). laete (132). *Seroeium v. Seraeium. *Serola v. Serula *Se- v. So-roliga. Seropelli-ne, -s v. Serapelline. *Seropha (aus stropha) betrug (68). *Seroph-agia, -agion, -ia v. Xero= phagia. ^Serotini spede (19). Sero-, ser-tinare (X sertum) vir= spoten l czieren ;8). v'speten i cziren (9). krenczeln (8, 9). spat werden (75). *Serotin-e, bissw. I -us spa- (5, 22ab), spo- (8), spe- (18) -de. spaid (7). spat (76). spot (21). spete (9). spatlichen (110). abentsch-in (67), -en (183). afentsam (23). late (22b). Serotinus ( cf. prc. ) abint ezydick (5b). abent zeìtig (1). spater t langsa- mer (75, 110), spad-e (22ab), -idi (23). *Serpagerina v. Parea. Serp-edo, -ede (22b), -e (i. cutis rubev et prurigo t pediculus canis 7 6), sepeto (q. v.) dou- (11, Gf.), dau- (19, 20), do- (Gf.;), to- (93) -wurm, -worm (11), -worme (19), -wrn (93). hd. grint. gr. vff, auff der heut (74), der bude (18), deii hunden (5), dem haupt i. glab-ra, -or, t bundts-gr. (75). eyn schorff vp den huden (23). masel (13, 17). masse- le (22b, 147), -leu (12), -rn (10) die men bernet (147). rude l sewiwaldere (animai 100. aus zwivalder?). eyn roff (7). wilfc vuer (132). sniffeleze (20). zitter-sch, -mal (74). Serpens vi. a- t ia-spis 1) hd. nd. slange. hd. slang, sclilang. nd. snake. Serpent-aria, -oria, -ina (74 &c. ), -illa (1, 3) (i. colubria t scabiosa 93. cf. serpillumj gundel- hd. -rebe, nd. -aria -rene, -rose (23). gund-reb (3, 74), -rab (6), -erum (21). gum reb (1). hd, natcr-, notter- (3, 69, 70), noter- (8, 17, 4, 153), wasser- (132. rnissv. aus nater X water!) -wurez, -burczen (5od), -enwurcz (76), -worez (8, 4), -worczel (17, 132), -krut (68, 69, 110), -kraut (134), -zung (74). nd. nader- (22b, 47), ade- (23), nacht- (sic 85 j -wort. serpentin (-aria 93). wurinkraut (74). Serpentigena von scblangen gebo= ren (68). von sebi.- (noa), serpenten- (110b, 132) -gescblecht kommen o. gebo= ren sim. *Serpent-illa, -ina v. -aria. Serpentinus von scblangen (no), nateren (68). van serpenten (132). schlan= gigt (Kib.). Serp-, i serm- (109) -entum vorspan (109). furspang 0. befftel (i. scutula (74). Serpere hd. nd. slingen. hd. scblin-, solili- (6) -gen; sii-, scbli-, schlei-chen; slifen (17), slieffen (7); langsam seblip-, schlie-ffen, serpit sehlupfft, scblipfft, schlyfft (65 varr.); sweifen (nach vagari sclilingen sic 62), butscben (3), rutschen (126), kriecben, kr. uff der brust (7) ; kri- (9), kre- (19) -chen; kru-, kry- (ss), krei- (74) -sen. nd. krupen. *Serpiginositas struffbeit (20). Serpigo struff (20). scborfftbeit (132). rude (19). sinwir (7). swinde l flecbte (Ki''.). Serp-illum, selten -illus, -illium (4), -illa (pi.? 49, 127, Gf. s. u.), -ellum (121), -ulum (i. puleiuni campestrae 136), sarpulum (94a), sa- (87), ce- (q. v.) -rpillum, eerpallus (5b), serapen (Hpt. 5) (cf. satyrion, satureia,, sarcilium, sarminea) chenela (Hpt. 5. sim. Gì.). kénula -a; feldehenule -um (127). ehonile (104). velt-ehonela (121), -ko= naia sim. -um; -chenula -a (Gf.), -que= nel (Sum. ), -komele (12 sim.), -komel (47), -kumel (3, 74, 85), -kovele (85), -kommel (20, 4), -kymmel (13), -kumig (64b), -kymicb (64c, 123), -kel (95) , -kol (5b), -cbol t -kole m. (4). herba vel (sic) coem (97). quendel (74, 110 &c). kienlin (73). kin- (91), kvn- (87), k°n- (95) -le. konuendel (74). kaiidelkraut i kunel (75). kolle ; boli, materzye duska?pols= ky kmyn (4). wilder kimel (49). wilt komel (17), kenele (120). wil kommel; kirwil (10). hd. kirbel, kyrber (sic 15 1). caruel (11). kerueH bìefilock (132). wild pol-an(105), -ey (73.74). feldpoley (114). vnser frawen betstro (73). huner-kol i -klee t -serb (126 sim.). costentz (128). ags. fyile(Lye) ;brad-eleac (94a), -aeleac (94), -elee sylenorum (136). *Serpillum maius (*'. artemisia q. v.) mettram; mutterkraut; konigs kol; sanct Iohanns kraut i giirtel (73). ^Serpinaeia (cf. pro-s. sanguinaria) vmbitreta (Gf.). *Serpula (i. tynea; kleine schlange (kì.). schabe (74). *Serpulum v. Serpillum. *Serra (piscis) stechela (Gf.). steicbila (87). i. setta (aus cete) Mrg. walfis; siren Mrg. mer min; scorpena (auis, i. ripiuaga 93) wasser-, i pach- (74) -stelez (74, 93). Serra (cf. sarra) sag-a (93), -e (12, 14, 23, 4, 132). sag (1). hd. se-, see- (19), sey-ge. seg (74). secne (5, 8). riffila (Gf. cf. dentula). *Serra arbor-aria t -eteia baumsage (125). Ser- v. Se-, so-raculum. Serrans seg- (68, 110), sagb- (132) -ende. Se-, sa- (q. v.) -rrare hd. nd. sa-, sae- (132)., hd. se-, sey-gen. sechin (8). riffilon (cf.). Serratio segunge (20), Se-, sa- (q. v.) -rrator hd. nd. se-, sa-, hd. sey-ger. bretsnyder (9). Serratala (cf. chamaedrys) gummi= beerlein, schartenkraut (Ki.). *Serratum (i. mons Gì. m.) v. Sarra= cum. *Serriata bathomeukraut (74). *Serta (una s., cf. GÌ. m. h. v.) ags. an gerif fissca odhdbe an snses f. o. odhra tbinga (94a). *Serta (cf. fractina; anders gì. m.) breebe (8, 9). brochen (17). *Serticio (st. stert.) ruzunge (Sum.). '^Ser- v. Sero-tinare. *Sertis (st. syrtis ; anders gì. m.) eyn wirde (5b). '•^Serthofagus v. Sarcophagus. Ser-tula, -cula (125) campana (cf. betonica) binsauge (125). baren- ^ wel= schen stein-klee (Ki.). Sertum (i. crinale) hd. nd. cran-tz, -s (11, 13, 22), -zel (1); hd. krencz-el (8), -lin (65), -lein (74); scha-, sche- (13) -ppel; scape-1 (74), -11 (93). peel (11. ditmars. i. q.wetterau. scliappel~braut- kranz , -kopfputz cf. Br. wtb. 2, 304). harpant (74). Sertus ge-sehet (-sehz? 17), -plantzet (20 &c), -posset- (20), -potet (11). *Seru v. Serum. Serua maget (19) Seruare (i. vouere 77) hd. nd. be-, ver- (110, 132) -warn. hd. hal-den , -ten, be-li., -heben (6, 77); be t hei-gen l sparen (77). *Seruatus s. bewarunghe (19). *Seruia (i. clepsidra 76) tra- (76), dre- (11) -cliter. Seruia (terra) sirfy (114). Seruilis diensthafft (20). dynst- (19), kneeht- (65), knetht- (20) -lidi, dinstlick (11). *Seruiliter dienstlich (20). *Seruill-a, -um v. Cheruillum. Serui-men, -tium hd, nd. di-, hd. die-, dei- (65), nd. de-nst. Seruire hd. nd. die-, de- (21) , dy- (23), dey- (22) -nen. dien (7). *Se- v. Ce-ruisia. *Seruitiosus hd. nel. dienst- sim. -hafftig, -hefftig (20), -bafft (7, 76), -acbtich (132). *Serui-tium v. -men. Seruitor hd. die-, dey- (11, 21), nd. dy-ner . Seruitrixdynerynne(5b). dienerin(l). Seruitus hd. dien-st, -ung (no), -stbarkait (65), -stbai'licbkeit (70 Mrg.), -sebafft (20). kneehtlicbkait (65). slauerie (132). Ser-ula, -ola eyn kleyn hd. sloz, slofi sim., nd. slot, sloschin (9). Se-, ce- (q. v.), gè- (Ob.) -rum, seru (94, 136) ( i. sinum 1 , 5b. X seria? mulsum 75; cf. butyrum) hd. mu-,mo- lcken. ziger- (6, 74), oliasi- (141), chefi- (1), kese- (74), kes- (93), kefi- (75), kaefi- (76) -wasser. schotten (75, 126). wadek-e (12, 22ab, 109), -en (23). wodeke (98). wedick, wack, boey (147). waeke (109). wey (132, 147). wej (99). vey (97). ags. huaeg (-u II. e), hunaeg (-um 136). suffy (Scheuchzer). serum secundarium hotte l bottermilcb (125). Serum adv. spade (11). *Seruneula(c/. serum sec.) hotte (11). Serus hd. nd. spade, spat (6). spait (7). spot (68). spud (21). speter 0. lang-- sam aio), hd. ab-, ob- (68), au- (132) -ent. *Serus s. alt ochs (9), osche (8) o. mensche. *Serutina v. Scrutina. Seruus kneeht (11, 19). eigen kn. (132), man i wib (93). Servus fugitivus i. mercurius (124, 147). qwycksylver (147). Sese im sel-ber (110), -uen (132). Se-, si- (91) -selis, sis-ileris (146), -eleos (i. siler montan-a 146, -us 47 SET q. v.) stein-kummich i -klee; gemeiner sesel;rofikummel (kì*.). gaififenehel(9i). Ses- (gì. m.), sess- (Br.), sef- t pus- (147) -illus cleyn vari personen (147). *Sespes (i. sessor) sitter (11). Sesqui &c. = sexqui &c. (no, Br.). Sesquipedalis anderhaluen voefi groefi (132J. Sesquipes ffiys mayfi (19). voes malie (20). wet (vuet) mate (11). Sesquiuneia solidi munt (109). Sessibilis(Br.) sitz-elich (20), -lich(7). *Sess- v. Sest-ieium. *Sessile sessel (20). Ses- v. Se-sillus. Sessio hd. si-, se- (21), besi- (17) -czunge. nel. sittinge. Sessor (cf. sespes) syczer (19). Sessorium (cf. assidela) stul (74). *Sesternus i. modius peccunie ain schepfel (76). eyn sesppel (?) pennig (23). Sestertium v. Sextereium. *Sest-, l sess- (76) -iciurn, -itium (7-1) (i. bursa per quam farina emittitur 76, borsa p. q. ìmittitur f. 3. cf. setacium, politriduum) bytel (76). mel-putel (74), -bevtel (3), -beitel (75). eyn sicht budel (23). *Sestistrare v. Setare. *Sesuuium v. Sedum. *Seta cambr. morthol (Zeuss; aus mar= tulus). Seta, setha (65, 75b) (i. seti-eula t -strum 3, corona — cf. eassona — i spina porci quo vtuntur calciatores 75 ; zoga 74 v. soga; X sceda? eeta) hd. nd. bu-, bo- (10, 22) -rste. hd. bu-, bo- (17, 68, 141), pò- (75, 104), b6- (67), DÌ- rst; pursten (1, 3); brust (12). bu- (19), bo- (97, 132) -rstel. ags. byrst (94, 136). burstchen, sed per e wayl viysche (19). wahùscli (11). wasir kalp (95). zote (104. cf. cetha v. sartimen sa), setas (por= corum pilas) zatun (141). Setac-, setat- (Gì. m.) , secat- (alph. set- nob) -iare (i. cribrare) durchslahen (110). syblen (68). syffen t budelen (132). Setaeeum (i. species canterii l fonti- cidi gì. m. haarseil Freund) burste (Das.). kratz-b. (kì.). Setaciare v. Setariare. Seta-cium, -tium, -tius (GÌ. m.), -rium, -rius (Br ) (i. cribrum cf. cet-, sec-, sed-, er-acium, cedaria) hàsip (-cium Gf. ). sybe (nob). syb (68, 74, no»), sijfbudel t theems (132). peutel, red-p. (74). seyef (-rium 97). Setare, l se- l ses-tistrare (75) hd. nd. bu-, bo- (17, 22, 68, 133), tra- (67, 134), bi- (18), pu- (1, 75) -rsten. mit bu- (110, 132), bo- (68) -rsten neyen. *Seta-riare, -ciare budelen (147). Setarium v. Setacium. *Setarius (cf. setacium anders GÌ. m.) burstenbinder (no), budeler (132). Setati-are, -um, -us v. Setaci-are, -um. *Setes (cf. seta) ags. brysti (136). *Seticula v. Seta. *Setieulum bursteleyn (9). Setiger (i. ioculator gì. m.) saw (64;. ruher (Sum.). SEU *Setistrare v. Setare. *Setistr-um, l -a (75), sedistrum (65) (instr. ad ornandum crines 4) ein burste (23, 4, 65). pursten (3). perste (75). Setosus voi bursten (no), suw borst ! (68), borstelen van verken (132). porst- t zot-oht (104). *Setta (anders gì. m.) v. Ceta. *Setur v Seutes. Seu oder (6, 68, 110). adder (21). ab der (18). affter (sic 5). efte t eder (22). offte (132). per s i. vel, sed ceu per e i. sicut glycher wyfi (no), als (68). *Seuaria candela talht-, Mrg. vnslet- licht (125). Seueis v. Suesius. *Seudicium v. Scuditia. *Seud-oterium, -yrum, -uterum (aus pseudothyrum) v. Perseudoterium. *Seudo v. Suesius. *Seue gi'ymmelich (^3). li'Seuere verris vox (141). Seuere (in Mss. mog. untersch. von seueriter q. cf. ) grimme-lich ( 5 sim. ), -liken (22). grimik- (134), grimmick- (70), grimmig- (69), gru- (7), strenck-, Iraue-, hertenc-, hatFti-, var. streng-, freue-, hertig-, hefftig- (65) -lich. gru- (66,133), grulò- (66), gius- (133), gris- t grim- (67) -lichen. Seuerior ein strenger den rechten nach zu kummen (65). Seueritas hd. grasse- (18), grufi- (69), greufi- 1 grym- (134), gruwe-, vari: grw-, gru- (no), greu- (75), frefe-, freue-, nd. grymme-, vreue-licheit sim. frecheit (20). freyd- (9), grymm- (9 sim.) -icheit sim. grim (25). grim-heit (67, 68), -keit (8, noa). streng-heit (noa), -kait (65), -ikeit (nob). hert- l herb- (65), haft- (75) -ig= keit. Seuer-iter, l -e (110 &c. q. cf.) hd- grul.Se- (5 sim.), grasse-, grus- (17), gru- (tì, 110), gruwe-, var. grew- (110), grym- (68), grìmmik- (1), streng- (68, 110), wreet- (132) -lich, -lichen (17). gris- (23), greze- (22) -liken. seer streng (110 sim.). Seuerus (i. seuus, rigidus, austerus) hd. gruse-, grufi- (21, 69), greufi- (70, 134), greu- (75) -lich; grimmig sim., grim (25), freeh (20), swinde (20),strenge (8, 9, 65), ein harter l ernsthafftiger (65). hat'tig; wuest, vlg. wild als die thiran (75). ernst-, war-lich (64). nd. gris- (23), grese- (22) -lick; wreet (11). gi\al (22b, 74). Seuiens wietender (141). *Seuina v. Sabina. Seuire (i. insanire t furere ; tyrani- sare l contendere t chriare q. v. 1) hd. nd. gry-, gru- (69, 70), bry- (4), bru- (134) -mmen. grim-mich (sic 13), -mecht sin (21), -lich anlouffen (65). grim sin (6). gruwen (7). wieten (68, 110). toben (Voce, ex quo), douen l rasen (20). couen (sic) i vredere ( 100 ). freydin o. zornen (8). czurnen 1^9). graussen (77). v'woe= clen t wreit wesen (132). *Seuiro-eircinus v. Ventus. *Seuirus v. Sephirus. Seuiter i'rechlich (20). Seuit-ia, -ies, l -as (20) (i. tyrania 1) hd. nd. gruwe-, hd. gru-, gri- (76), grus- (21) -licheit. grimm-kait (1), -ickeyd SEX 531 (19), -icheit (11), -igkeit (65). freyde- (8), strengi- (9), berti- t vnbarmherezi- (65) -keit. frecheit (20). wretheit (132). *Seuma v. Sagma. Seuocare hd. nd. besydon- , hd. be= side-, besit- (8, 20), besiyt- (19), by syt-, beseyt-, besijt-, besiet- (isi\ beseyten- (9), bye sich- sim. hd. -ruoffen (19, 134), -r uffen sim., nd, -ropen (22, 132), -ruppen (23), -ruepen (11), hd. -heischen, -eysclien ( 132), -aischen (134). bescheiden l hei= schen o. vff byt, van: off bit, vff borg, nemen (sic no). *Seuolare besiit vlyehen (19). besyden vliegen (11). Seuum (cf. sepum) grausam (110). scharpf (15). Seuus (i. seuerus) vnge-hur (G), -hurlich (5), -horlich (7), -horlick (23), -rulich (18). vndgeherlich (17). onhorlich t inaudibilis (sic 21). vnhurlick (22). grim-lich ( 110 ), -mig ( 1, 65, 68 ), -mich (11, 132), -iger (76). grymm- i dorecht- yck (19). dauendich (11). dobende (20). wreet (99, 132). fredich (12). freydig (8, 9). scharpff; gail i wild &c. (65). grey= sich (13). greufi- (70, 134), gruefi- (69), grufi- (66), grise- (67), grus- (133), gri- (76), pin- (65) -lich. Sex hd. sechs (75, 76 ), sedili (7), seschs (6), sesche (5), sefie (18), sefi. nd. sesse, seesse (11). Sexagenarius seczig czal (21). sech= zig iarig (75). Sexage-nus, -simus hd. der sechez- igost (6, 76), -ichste, -igste, -gste (20), -ygest werb (19), seczigcze(21), sechende (18,). nd. sestigest, de sestige (22), die zeesticht (11). Sexagesies sechczyg werbe (19). tseesstich warf (11). Sexagesima dominica suntag im sechezigsten (65). Sexag-esimus v. -nus.-»- Sexaginta hd. sechzig, sefisich(20), seczigt (21). nd. sesti-ch, -g ; tzeesstich (11), schok (t?) scoi (22b). Sexangulus sechs eckig (no). Sexcenti v. Sexingenta. *Sexcun-s, -x (Ki.) anderhalb lot o. gewicht (88). *Sexcupes v. Sextupes. Sexennis sefi iare alt l sefi jerich (20). Sexennium ein zyt von sechs iaren (110 sim). Sexies hd. sefi, sees (19), sefiich (20) werbe. seswer (21). sechs mal (6), male (75). nd. sesworff sim. *Sex-ingenta, bissw. -centi hd. sefi-, seseh- sim., nd. ses-hundert. sees hondert (11). *Sexingentesimus hd. sefi-, sesch-, nd. ses-hunderste sim. , -hundergestt (22). der VI hunderscher (21). daz sese ìiundert (18). *Sexpedieosus v. Pediculosus. Sexqui- v. Sesqui-. Sexta der fridag (17). sexe (5b). *Sextale sehste deil (8). Sextar-ius, i -ia (76), -sia t sext-ans (74), -inus hd. mas in rom (1), eyn mayfi czu rome (5b), ein sechfi-, sechst- (134), 67 * 532 SIB dei- sechßte (■«») -teil. dat seste deyl (132). hd. se-, si- (37) -chter; seehßterin (74), sester. nd. sestere, seydle (ili). Sextern-us, t -io (no &e.) sechß- (74), seß -(5), nd. ses-licli. ssessyek (5b), sechczig in der zale (18)._ hd. eyn sex= terne, -tern, -stern (i5i) i. lunatura sex foliorum. Sex-, ses-, semis-tertium drithalb pfund (noi. derdehalff pont (132). *Sextertius drittehalb (20). *Sex-tertuus t -tinus sechstig (1). *Sextinius der sechzigst (7). *Sextinus (cf. sex-tertuus, -arius) sessi g, -eh, seßigk, seclissig (74). nd. ses-tich, -lich. *Sextula (pondus) vierscherffig (74). Sextu-, sexeu- l seni- (147) -pes (*. pedieulus) lauß (74). luß (68, 75, 110). luyS (132). luySS (147). *Sextupl-are, -icare seß veldigen (20). Sextupl-ex, -us, -um hd. sesch- sim., sech- (4) -feldig ; seß ueltig l seehs male (75). nd. ses voldich. *Sextupl-ieare v. -are. *Sextuplieitas seß veldicheit (20). Sextus hd. der seh- (8, 20), se-ste, sechst (6), seest (19). nd. dy sest, die zeeste (11). Sexus hd. nd. kunne, menschlich k. (9), konne (8); kun (21,23); konne (109, 133, 151, 152). nd. slecht, slechte. hd. ge-sl. . -sliclite , -schlecht der natur= lichen glidder (75). menschelich kon ader geslicht (17). Si abe (5). ab (5b, 21). aber (18, 74). ob; obichts o. nit (74). effte (23). ist sacli (88). *Sia ( i. pedieulus porcorum 76. cf. scia. vria. vsia. iuria.) swins- ( 8 ), swinß- (17), sau- (75) -luß. sweyns laus (76). *Siafragma v. Diaphragma. *Sibalum v. Sambuca. *Sibba ags. sigil (94, 136). *Sibeldingung (lat.f cf. goderdigum &e.j sibilling ist ein edel apffel (74). Sibi sek (22b). *Sib-ila, -ula (8) (serpentum sibilus hominwm 66 &c.) wispelung jn oren (65). slangen-wispeln (8, 9), -czuschin (9). Sibilans schwegelnt (Gì. a. 1418 Sm.). Sibi-, sibil-, sibu-lare (serpen= tura et hominum) hd. hi-, hu- (12), czi (21), nd. di- (23), su- (22b) -ssen. hyschen t bispeln (1). uuisbalon (Gf.). blì- (18), wi- (9, 11, 20, 75, 108) -spelen. wisp-ulen (6), -eln (74), -eln jn oren (65). vii- (5, 12), pli- (13) -steren. flisteren rnyd der tunghen (22). blasen (19, 108, 132). ble= semmai (8). swibeln; schrien als die schlangen (75). swigeln (Sm. 3, 583). phy- (69), pf'y- (49, 67, 110), pfie- (126), pfey- (134) -sen. pfyßen (68). pfeyffen als die slangen (74). Sibilatio wispelunge (20). *Sibilis (st. scib.P) v'metlike (23). Sibilla wisi wissagerin (93). warseg&= geryn (8). igclich worsegereyne (9). *Sibil-lare v. -are. Sib-ilus, -ilum, -ulus, -ulum (75) hd. nd. wisp-el (75. nd.), -yln (5b), -ilod sim. (Gf.), -elich (18), -elunge, -elinge. SIC menschliche wispelunge (9 ). rusch- t sus- (65), pfys- (no), pfeys- (134), hisp- (5), hd. hiss-, t sciss- (21), blas- (11, 19, 132), blaß- (68) -UDge, -inge. sissen (109). flister-en (22), -unge (5). blesem men (8). ni. sijf-, schuy-felen (116). Sibul- v. Sibil-. *Sibulum (instr. quod ad modum si= buli sonum reddit 76) v. Sibilus. Sam> buca. *Sibum v. Sepum. *Sibum gali, gastel (122). Sic hd. nd. also. *Sica (st. sieea?) ags. tindre (94a). Sic-a, -ea hd. stap-, stab-, staf- (20), nd. staff-swert. staib schwert (6). mortila mes (gì. Mar.), steclimesser (100). ru- (8), rey- t vorch- (9) -teling (cf. riutelinc Sm. 3, 164. ahd. n. pr.). brackfeller (114), *Sicalia v. Secale. *Sica-mina, -nia v. Seeamen. *Siear v. Isula. *Sicare v. Siccare. Si-, sic-carius (cf. drances) hd. nd. morder, i mordtmesser (74). einmortlich- messertrager (93). suart dragher (8i). kelsneyder (9). much-iler (6), -eler (7). bluethundt l stroyder (125). *Sicatus (aus psittacus) papegoge (19). Sieea (cf. sica) erde (20). Sicea-men, -nia v. Seeamen. Sic-, si- (76) -care trucken (110), drueken (20), dorre (17), diri- (76) ma= chen. hd. derren (8), dru-, dro-, tru- (9) -cken. dru- (20, 23), dro- (22), droe- (97, 132), dre- (13) -gen. *Sic- v. Si-carius. Siccatio druckunge (20). Siecatorium (i. fornax) ags. eyln l aft (GÌ. Aelfr.). Siccine hd. also, a. nit (68), ist iz als so, ist dz also (65), ist es nit a., ist a. niet (68), a., als der (17). alsust (9). nd. alsus. *Siecin - ium, -um (cf. aridarium, tostrinum) hd. nd. deyse (107, 132, 133, 152. wetterau.) ; hd. teyse, teyß. test, wyme (132). hd. nd. da-, hd. de-, do- (67), ta- (134), du-, do- (21) -rre. durr vff dem land (-ium 75). eyn dorè (23), droghe darne (22). doni (-ium 76). eygel (7). eyschel (6). Siecit-as, -udo die durr-y (nob), -e (65). trucken- (68, 110), drueken- (19), druge- (20) -heit. droecheit (11, 132). *Sicela (cf. Dz. wtb. 312. Gì. m. v. sicla) einpar (Gì. Cass.). *Sie- v. Si-comorus. *Sicco- l tri-pes dryfuß (75. cf. chy= trophus). *Sicc- v. Xer-ophagia. *Siccumbi v. Sieubi. Siccus hd. tru-, dru- (5). tra- (5b), dro-, do- (12) -cken. tru- (6), dro- (17) -ken. dru- (20, 23), droe- (132), tre- (9) -gè. durre (9, 65). ;*Siceeula v. Ficedula. Sepicecula. *Si- v. Sin-cellita. *Sicena v. Sieera. *Sieena i. intestina ingeweide (147). SIC Siee-ra, -na (5), sincera (122, Gì. m.) alles das dz da mag truncken machen (65). tr. machtig wein o. tranck (1). allerley drunckin dranck (8). trunckiu trang (9). hd. nd. gemeyn stark dranck sim., da man mag druncken werden (23) ; appel dranck sim. hd. apfel-tranck, -trang, -getranck (69, 70). lùtir tranc (104). gali, claré (122). Sicila stilet, radiermesser (116). Sicilia sieilen land (1). Sicilimentum der uachmaiet (135). Sicilire nachmayen (135). Sicinium v. Scicinum. *Sieisagria wilt corbeschen of vle^ schen of dat sait dair van (147). *Siclingere v. Singire. *Sicl-o, -um v. Secale. Sielus (cf. eie-, seieu-lus) gewicbte (8, 9). Sieofagus &e. v. Sycophanta. *Sicoma-chia, -pia v. Siche-machia. Si-, sic- (1, 100) -comorus, sycome-- rus (8) (i. morus Sum., celsa 100) wil= der t vnperhafftigcr feygenbawm (74). wildwie- (sic) i mur- t mul- (Gf.), wild'e mul- (100, Gf.), mulbir- (18), mulber- (8, 23), maulber- (1) -baum sim., -bletter (8). wirac ('? 22). *Sieope-s, -des v. Chytropus. *Sicopolita v. Sicophanta. *Sicops (alph. soc-, se- ; cf. scorpio) gelubt pfeil (9). glowit fel (sic 8). Syeo-(9i,Br.), sico-phanta, -phonta (91), -phantus (76), -phans (74), -famus (8), -fagus (17. x 9ayo<;) ({. fiCUs co= medens i f alsus calumniator Br. sim., in sanus l cluminator sic 76. cf. fico= fanca) ein figen-esser (110, 132), -freßer (8, 17). betrieger (110 sim.). schender t lugner ( 91 ). girig vor wechter falser sach (17). for vecher falscher liebe (8). f. I vnrechter richter (74). sico-phanta, l -phagios t -polita (i. aliquis de sicopaleas 76 aus sycopola) sunt qui comedunt foeas (aus ficus!) merkeluer (23). sicophary sunt homines lupos (aus lupinos ?) comrnedentes (76). Syeos (Br.), si-eos, -chos, -eros (76) figenboum (76). Sy-, so- (125) -cosis feigen-, t ger= sten (Ki. ) -blater (91), -blatter ( 125 ), -korn l meerigel (Ki.). feigwartz (Das.). *Sicros v. Syeos. *Sictrum anhaw (9. cf. anehowe bm. 722). eyn huwel bloch (23). Sic-ubi, -eumbi (22), -ui (7, 23. X -uti?) so-sware (18j, -war (19, 23), -wair (5), -wan (17), -wanne (21), -vor (22), -wo (17 &c). also anders \vo (5). wie (67). *Sicud v. Sieuti. Sic viuam! vff mein brinnige sei (88). Siculus (i. al. de Sicilia 21) eyn si= cilier (23), czeciliger (21). Sicu-ti, -t, -d (23) hd. nd. also. *Sieheon (i. tanacetum) reynfan (74), *Sicho-, sieo- (74, 76, 147), sino- (76) (st. psycho-) -machia, -mapia (74) streit der (74), mit der (75) sele. der selen stryt (110 &c). strijt der syelen (147). sin. i. confluctus (sic) i pugna (76). *Sichos v. Syeos. SIG SIL SYL 533 *Sidaeium (cf. sedaciuni &e.) hasip (121). *Sidealla v. Jdraula. Siderare (inus. Br. cf. sidere i. splendere voce, ex quo, gì. m.) schinen (20). *Siderata gestyrnt (23). Sideratio mehlthau (125).der schlag t tropff, ni. vlam (li 6). Sideratus (*. ictuatus Gì. Aelfr., sidere afflatics no &c.) gheroert (132). ags. faerunge astorfen (Gì. Aelfr.). Sidere (i. sedere, inclinare, sculpere, volare, spie-, spo- (76) -ndere) sitzen (68, 74). sincken (110, 132). naygen, globen (74. cf. spandere 76). Sidereus schinde (20). Side-, sidi- (sum.) -ritis pibinelle (Sum.). glied- i zeiß- (kì.), ziesig- (Fr.) -kraut. *Sidile (i. eptria et pertinet ad currum 76. cf. ephippium ; aus sedilexsubtela, woher solide 75, cf. postela) aftersil (76). eyn sale (23). *Sidi- v. Side-ritis. *Sidonus v. Cydonia. *Si- v. J-draula. Siduar v. Zeduarium. *Sidulum (cf. sabulum) grunt saundt Sidus hd. stern, ge-stirn, t -stirg (?8), -stirntz (7), -stirneze (20), -sterne (5), -stirre (21), nd- -styrnt i -sternt (23), -sternte (22). steern (11). *Sielire pardorum vox (141). *Sifa (cf. sitirissa, safratila, eifra= culum, stata, hispil) swinge (23). Sif-on, -onua v. Siphon. Sigalum &c. v. Secale. *Sigarium v. Sulgarium. Situla. *Sigatula v. Sigitula. *Sigena (cf. secana; sigen ein wasser in franckreich t piscis (74). Sigillare hd. siegelen (20), be-s. (7) ; sigeln (75), be-s., -siglen, -segeln. bye segeln (5b). besiggeln (21, 23). Sigillatilo, sunderlich (20). hd. nd. be-s. sunderlichen (6). be-s. (5). sige- (nob), sig- (no), sege- (132), offenbar- (110 &c.) -lich. offentlich nit heimlich (l) gar in den dag gedan (68 Mrg.). ainzel- lich, var. -ich (75). Sigillatio siegelunge (20). *Sigillatius panis (cf. secale) ruggin= bròd (127). Sigill-ator, t -ifer (64, 75, 93) siege- (20), sige-, var. sigi- (75), sig- (64), insig- (93) -ler. Sigillum (cf. sagillum) hd. sigei, in-s., -segei (18, 133), -gesegel, nd. -geseghel, -gesiggel. hd, siegel, siglile (10), czegel (14). seeghell (132). zaichen (65). *S. salomonis (herba, cf. sq.) magerat-e (Sum.), -O (Gf. 2, 470). weiSS- (91, 116), wut- (wat? 87) -wurz. eynder (85). en- bern (47). ampffer (74). ni. salomons segei (116). *S. sancte marie (herba) wiß wortz (17). witwort (47,85). vnser frowen brut ... (37), brutt („krutt?" 146). Sigilum v. Secale. *Si- v. Sa-gimen. *Siginus i. cinis asci;; rubigo rost, ruester (147). Sigi-, siga- (94a) -tuia (i. lardariolus ; cf. sieedula sim.'!) ags. freemaze (Gì. Cott.), l'rsemase (94a). *Signabilis zeichlich (20). Sign-aeulum , -um hd. zey-chiu, -chen, -gen. nel. tey-, te-ken. Signaculum jnsiggel (65). Signanter hd. nd. merck-, hd. mire-, merg- (133), vffmerck- t sunder- (65), zeiche-lich sim. bececbeligke (100). Signare hd. nd. ine-, hd. mi-, mey- (13) -rcken. zeiche-nen (20), -n (8, 9). Sign-arius, -ifer, t -ator (68) hd. nd. banner-, panner- (4) -furer. ha. baner- fuerer (17), -l'orer; panirfurer im ber (75); fanen-, van- (9), fan- (151, 152), faner- (134), zeiehen -trager, -treger (9, 151), -dreger. fendrich (111). fenere (GÌ. Mar.). Signator (cf. prc.) zeichen-er (20), -maeher (110, 132). Signetum (cf. eicatrix) sigue-t (110, 132), -et (68); o. zeiehen (110), eynre= hande lijcktzeichen (132) sicut habent notarvi, mal, gemerck (74). Signifer v. Signarius. Signifìc-antia, -atio, -eneia (11) bezeych-nisse (132), -nuß (noa), -unge (-atio 20). bezych- (nob), bedeut- (110) -nifi, bedu-tnuße (68), -ttenisse (19), -denisse (11, 132), -dunge (-antia 20), -tunge (75). Significare hd. zeichenen (20), be-z., -zeiclmen (68) , gew. -zeiehen , -zeigen. nd. beteyken. be-deuten (75), -ditten (65), -duden (20). kundigen (9). kunt (8, 9), koent (20) dun, tun (9). zu versten ge= ben (65). *Significarius beduder (11, 19, 20). Significa-tio v. -ntia. * Significatale bedudlich (20). Significatiuus bedudende (20). Signifieatus gezeichent (20). *Signifie-entia v. -antia. Signum (cf. signaculum) vrkund; beditung; -wunderwerck («5). s. non s. (ludus) mael e. vnmael (125). *Sygo (i. presul t diocesanus) bischoff (123 Ann.). *Sigsonte (herba) ags. stan merce (d4a). *Sigulum v. Secale. Sii (cf. siler montanum) berggeel (135 sim.). *Silab-ra, -a (3, 4, 75, 76) (i. alabr- um, -a, sagia 75) hd. weyfe, weyf, haspel (76). *SÌ-, Sii- (125, V. Hamb.) -lago (piscis, i. polides v. Hamb.; cf. selago, subla= cus) bley (20, V. Hamb.). bleyer (23). blye (19). plege (76). ein bloßnsch (125). *Si-, sti-lago, herba stella, st. maris (i. arenaria, capriola, caciatrix, ee= ruicorn-u, -ia herba, coronopus) kràben-, rappen-fuiJ, hirtz-born, -graD (143). *Silba v. Sillaba. Silenter stillich (20). Silentium hd. nd. swig-unge, -inge; stil-le (15, 75), -heit (20), -lunge (8), -nisse. scbwy-gung (noa), -ung (nob), -gen (65). scbweygung (134). gestumet (75). Silenus (cf. satyrus) vvalt serate (104). *Sileos v. Siler montanum. Sile-r, -x (64°, 9i) (cf. paliurus, sa^ lix) wyde (110). wasserweid (126). weyd (91). wyd 0. felber (88). velarin (Sm. 1, 526). tzwijcli (132). weyde; weinreben= pandt (74). rebsteck (64). eyn wine pole (17), wingart stock (68). *Siler, t ser (143) montan-um, -a (87, 146), -us (47), sirmendana (87, 146) ( i. siseleos 47 , sileos t synonum 9, sesel-i, -is, -ios, -ium, seli, sili, sii, sis-ileris 87, 146, -elium, silis, eordyla, platyeyminum 143, piato eininium87a, 146) romescomel (17). wilkommel (153). silermonta-na (76), -n (143). sirm-ontan (9), -ondan (93), -endan (87, 146). sesel l zirmet (143). velthaber (s. montana 87, 146). kundelkrut (75). welscher lieb= stóckel, ligurierkraut (143). *Si-, ci- (11), sti- (9) -lerca (piscis, cf. cyrophus &c. ) ste- ( 20 ) , sti- (9) -cheling. stychelynck (19). stekelijnek (11). Silere hd. swigen, sweygen (9). stil= len (75). ungeredt sin (62). Silesia dy slesie (125). Silex, cilex (110 &c), eilix (Sum.) (i. vimen 22, 23) hd. kißling, k.- (7), kifJlich- (135) -steyn; kis-, kyse- (9, 152), lasse- (21, 133), kuß- (68) -ling, i -ling= Stein (68); kyClin (nob), kissel, k.-steyn (18), kesel (8, 12). kese- (20, 132 ;, kiese- (11), keser- (22ab) -link, kiesel- (132), vur- (22, 23), vlint- (109), lich- (Sum., Gf.), scheuer- (108. 132), vlie- l sere- (108) -Stein, -sten, wacke (12). *Silex v. Siler. *Sil-ex, -ix (11) (herba, aus filix) varn (17). waern (11). *Sili v. Siler montanum. Silicernium (i. conuiuium) wirschafft (74). Sili-cernus, -eernius, -ternus alt in die erde siende gelijch eynen doeden (132). dot (8), tod (9) alt man. alt -riso $ -iso Gf.). betterese (100). sterb-perli= cher t -ender (74), -ender mensch (75). veygh, sterflick; starck, styff &c. (147). Silic-eus, -inus kysel-stein (110), -achtig (68). keselacbtich (132). *Si- v. Ci-licium. *Silig-enus v. -ineus. Siliginarius roggen (11). rficken l rouwen (19). Siligines (adj.f) rucken (4). Sil-igineus, -iginius, -iginus, -ige= nus, -ogenus (22b), -iginarius (q. v.) hd. rocken (5, 152), r.-brot (21), von r. (68), ruck-en, -in (110), roken (67). rog= ken (134). rogghen (132). rugg-in (6), -en (22b). ro- i ra-ggen (11). kornyck (19). Siligo ( cf. secale ) hd. korn, coren (1, 2, 3, 4); rocken- (74), ruckin- (110), rueky- (nob), rucken (17) -korn; ro-, ru- (5b) -cken; rock (20, 76), ruck (7), rog (6), roge (12), rogk (1, 74), rokch (2). rogghe (132). rogge (11, 22b, 97). roghe (22). rowe (23). *Sui- v. Sisy-mbrium. *Silindria v. Cylindrum. *Sylynon (cf. selinum) epfich (Sum.). 534 SYL *Silinum (cf. silium? silugium) wi= heroch (9). wyrauch o. salcz fatò (8. X salinum). *Silion v. Sison. Siliqua (cf. gì. m. li. v.) gewichte (9). Siliq-a, -e pi. (arbor t legumen quod porci in africa comedunt sim. ) hd. tre-, dre-, tra- (75), tro- (10) -ber. treffer (nb). nd. draf, draue. hd. tre- (12), dre- (18), drey- (13) -ster. hulse (7, Gf.). liulss (109). hulschen i kafen (128). schmàlsàt kul= seii sim. (Das.). baia (Gf.). hel (109). dieua t spriur sim. (Gf. ). spruwe (7). kifel (126). caff t clye (20). klyen (65, 110, 132). ayß (19). sauaß (75). seye (13). sey (12, 22b, 77, 109, 125). seig (22). zeyg t bustel (109). bostel (107). bou- l sloe- (107), boi- (132) -steren. scortse (108). sprachulla sim. ; sproihche; eihla; bu= liza {pi. Gf.). schefen -(135). schiffen, sehotten (140). bochshernlen o. sant Johannes brot (-a 91). silihha (Gf. 6, 190). *Siliquarium sey- o. treber-grube (125 j. Siliqu-astrum, -estrum (91) (i. cap= sicura 143) indian- t kalechut-iscker pfeffer, presilien-pf. (143). pf.-kraut (91, 111). *Siliquor glat wurcz (9). *Silis v. Siler montanum. *Siliternus v. Silicerrms. *Siliuillus v. Siriphillus. ;i:Silium salue l vrowen warwe quo vngunt facies (23). Cf. silion v. sison = amomum q. v. vnguentum? schwer- licli stibium; silinum; sillus (Gì. m.) : silo- i siro- i colo- (76), xilo- { calo- (Br.), syro- f carpo- (147) -balsamum i. lignum balsami t vngcntum &c. (76); balsams vrucht of sap (147). *Silix v. Silex. *Silla (i. iurnale) zille l daehmael (108). Sy-, si-llaba, silba (23) hd. nd. silbe. begriffung dei* bucbstaben (65). Syllab-are, l -ifìeare, l -icare (68) sillaben (68), sylben (110) machen. ver= gaderen; litteren off sylben (132). *Syl-, sii-, sa- (5'>) -labica, sillabaea (147) hd buch-, bu- (5b, 21), bo- (18) -stab, -stabe. nd. bock-, bu- (23) -stap; buckstave (U7); lytter (132, 147). Syllabieare (no &c), sillab-icare, bissw. -are (q. cf.) hd. buocli- (noa), buch-, bu- (5b, 21), bo- (18) -staben; busth- (20), busst- (19), syll- (68, 110) -abcn. nd. bock-, boeek- (132) -stauen. sylben (132). *Sillabieatim vou busch staben zu busth'aben (20). *Sillabicatio bosthabunge (20). *Syllab-ifìcare v. -ave. Syl-, gew. si-logismus lang ( 17 ), wanck (8) wort. sloßrede (74). beslifì- (8), beslis- (9), bestrit- (100) -unge, ver-- gader- ind voeg-ynghe (147) der rede (9, 147). ler der beschlissung i b. der wort o. der zeit (75). besegelonge (17. X sigillimi?), maisterlich satzung (65). Syl-, si-logisticus besliß- (8), be= slis- (9) -lich. bc- t auß-sließender; auß- { be-fliessiger ; adverb. silogistice be= sließ-, außsließ-, außfliessig-, befließ- Hch (74). SYM Sillus v. Silium. *Silo weichelbaum (Sm. 4, 10). Sil-o, -us kumpffnaß (126). sy-, si- lus i. nasus erectus et aduncus; -ones i. qui habent magna supercilia (110. X. eillo &c. q. v.).' *Sylo (in ihrVm) gasse der prophe-- ten (74). Siloa (hebr.) hd. wasser (18), eyn w. *Si- v. Xi-lobalsamum. Gf. Silium. *Silogenus v. Siligineus. *Silog- v. Syllog-. *Silogista kunstsuehendermeister (74). Silua hd. walt, wilder w. (93) ; waldt (110), wald (6, 75, 76, 110). wal (13, 23). waelt (11). wolt (22). holt (22b). busch (68, 110), bosch (132). Silu-anus, -ester, -estris (i. qui ha- bitat in siluis frequenter) waldner, for= ster (75). farster (75d). *Siluarias folliu (gì. Cass.), nach Hoitz= marni ( Kelten S. 177) St. aluarias i. q. aluearia piena die. *Siluatica stayngayß (74). Siluester hd. nd. eyn walt-man, -mayn (19). ein forster (21, 75). Siluest-er, -ris wilde (-ris 20). wild (i) einer der in welden (no), gewyld das ini wald ( 68 ) wonet. wyld off wo= nende in dem bosch (132). *Silue-us, l -s ( 75 ) iaghunt (74, 75). *Silugium (cf. silinum) wirach (17). *Silumbus huf- l lend-loser (75). *Silurcus (unt. von silurus) gali. me= nuise ( piscis 122). *Silurnus (piscis, cf. sq.) hd". barbe. nd. barue. Silurus, sirulus (64°) (piscis, cf. sirolus. sturio. gramarus.) sehli (6). schlien (74). barm (i. clnuus sic 74). barine (125). hu-, var. hi-rling (64). wellJ, wilß, walline, wa- i wa-ller, salut, scheid (140). scheid-en (uo), -fìsch (135, 140). petit poisson ( 122 ). s. paruus ein click (114). *Siluus (st. aluus) v. Vterus. Sima (i. currum Br. st. curuum 76; concauitas hepatis gì. m. cf. arces) leber- hiili (93), -liolin l krump *'. pandus (74). der karnieß (kì.). *Simarista (aus hymnarius X sym= phonista?) senger (11, 19, 20). Sy-, si-mbella goldwage (125, Ki.). Sim- l para-boliea (theoloyia) die da leret durch einlichkait 0. glichniß (65). *Simbolum v. Simplum. Sym-, sim-, sin- (76) -bolum, -bu- lum (94, 136), -bolus (8, 9,64) hd. glaube, glaub, gelaube (9), sprueh des gioubens (65). nd. geloue. glychnisße ; schelle (X cymbalum cf. Gì. m. 6, 248b); seyger; eyn geloech (-th ? i. pecuniarum collectio in taberna: 19). een ghelaech i die erede (108). eyn gelaech off den credo (132). gelijcknisse t zeyer (11). zeichen, anzei^ gung; zusamen tragung, collatz; kreid (88). crei (Das.). tzechpfenning (114, 125). kostgrosch (ii4).irten (Kia. cf. sm. 1, 114). eyn yrtin (135), gerneyne yrten (64b) 0. zech. eyn gemeyn vrten t g.-same erkantniß (64b). ags. berebfcon (94, 136). pi. zupus (Agr.). cymbolum gelaich (147). SIM ■ *Simbus v. Sinuosa. *Simea v. Simia. *Simen merfisch (74). *Sim-eus v. -ius, -us. *Simex v. Cimex. Sim-ia, -ea (bes. in den Mss. mog. cf. semia) hd. affé, aff, affinna (84, Gf.), a- (6, 121, Gf.), ae- (46), e- (16, 93) -ffm ; mere- (19), mer-katze sim. nd. ape. Simiare falten o. krumen (74). *Simicia v. Merica. *Simicus v. Simus. Sim-ila, -ula, -ulo (genus frugis 11), t -ilago q. v. no &a. (-ula) t -ilàcio (9) (i. sem-idalim 13 6, -ella q. v. cf. pole-n, -nta) hd. sem-ula sim. (Gf. ), -eie; sy-, si-, sym- (6), sim- (65, 68), sei- (13), sie- (20) -mei ; semel- (65), simmel- (65, 68), symel- (110) -meél. donst (20, 132). dunst (99). dat vet van de meel (132). polen (11. cf. polenta). Simila sem-el , var. -mei , 0. wyß= brot (64). Similagineus panis simmel brot (65). Simi-, simu-, semi- (Gf. ) -lago, si= miligo (23), simila sim. (Gf.) semel-melo (Gf.), -mele (17), -mei (9), -n (23). semmel (18). symmel mei (8). dunst (9, 99). semilfochenza (sem. Gf.). siemel l voche= zen (ss). Simi-, simu- (q. cf.) -lare hd. geli- (20), gli-chen. smeychen; ficzeren; vind= zen; triegen (20). Similare hd. gli-, glei-, lei- (77), ge= ley- (9)) Se^J' (6S) 132) -chen. gly-, var. glei-ehnen ( 64 ). einlich t glieli machen (65). nd. gelij- (11), gli-ken. Similari ags. geromman (gì. m.). Similatio ( cf. simul-a, -atio ) gelij- ehunge (20). eyn ander bewisunge (8). *Similator (cf. simulator) smeycher l trogener (20). Similis hd. glieli, gelijeh (20). nd. gelijck (11), gliek. s. labor, modus glieli arbeit, masse (75). Similiter gelijc- (20), glieli- (75) -lich. des glichen (65). Similitudinarie glichlich (75). Similitudo hd. nd. glicheit. hd. gli-, glei-chung. einliclikait (65). gelijeh- (68, 132), gelijcke- (11) -nisse, -nuß (68)-glich= nyß (75). Simillima (imago) ganczlieh aller einlichst, var. enlist (65). *Simina ( 9 ), i. q. symma (Br.), gew. simma (aus Ct'"j'|Jt.aJ kamer (9, 147). *Sim- (9, 74), symm- (Br.), simm-(147), simin- (8, 9, 20, 76), summ- (76) -ista, simistae(136) (i. corner-, secret-arius, aus aìjixa x oufxuuaxT]?) kamer-buch (20), -er (9, 74), i prophete (? sim. 9). hey^ melicher (8, 9). Cf. zyma. zy- (74), zi- matus i. secretu-m (7tì), -s (110 &c). haymlieher; symma kainmer (74). Simitas goep- (gvep-?) t krump-heit (20). Sim-ius, qew. -eus (cf. semius. si- mus.) hd. affo (93, Gf.), affé, aff. *Simiuulpa fuehsaff (140). Simma v. Simina. Symist-a, -es v. Simista. Conseere^ talis. *Symo v. Semo. Simonia hd. ketzerie sim., katzer SYM SIN SIN 535 (6). nd. ket-, ka-teri. begereii geistlich gut zu kauffen o. zu ver-k. (no). be= gertelg.'.goet tzo kocffcn off ver-k. (132). g. kauf (4). g. wocker (12). geyslich wocher (18). geistlicher wucher (75). simonye (5b). heiliger diiig hebung (1). *Simoni-a,care, -zare, -sare, -are (46) hd. heilig, himlifJ (18) ding v'-kauf= fen, -kcuffen. heiltum verkauflen (1). nd. hyllich dinck vor-kopen, -kaupen (23). geistlichen wucheren (75). Simoniaeus der heilig ding ver= kaufft o. hin gibt (1). geistlicher wuche- rer (75). ein simoni-er (5b), -scher (65). *Symonium wilder petterlein (74). *Sympfelida ramjiff darei n man erper list (71). Sim- v. Semi-plagium. *Simplasma v. Sympsalma. Simplex hd. ein-veldich , -faltig (6, 68), -feltig (110), -tfaldich (12), -fachig (112), -liczig (8, 9); aiufaldig (1). nd. envo-ldich, -chtig (23); alwer (22b). alber (74, 77). sympel (68, 132). nit vff seczig, vnbetrugricher i. non astutus; vnver- mischt, vari: -mist, -must vi oleum &c. (65). Simplicitas hd. ein-veldieheit sim., -feltigkeit (65, 110); nit zwi-f. (65). Simplieiter hd. eyn-veldeclich sim-, -feltiglichen, -faltiglich (68), -valdelich (132). schlecht- (65, 75), schlechtig- (75), ledig- (65) -lich. one geding t verbint- nifi &c. (65). Simplum eyn valt (8, 9). *Siin-plum var. -bolum tapetum, halbrauch teppich (64). Simplus hd. ein-veldich sim., -feltig, -faltig (68); ainfeldig (1). eyn (5b). *Simp-orator, -ulator (gì. m.) des brudegoms stedelicste vrunt (147). Sympo-, symphu- (147) -sium zech (88, 91). gesterye &c. (147). Sym-, sim-, siri- (147) -psalma, simplasma /. ntr. der salmen eyndrech= ticheit (147). glicheit von stimmen (no sim.). Simpulator v. Simporator. *Simpus v. Simus. *Siinpharius , syphanus (5b) (auis) star (5b, 9, 16). dieterich (8). *Symphicio v. Symphytum. *Simphi-dria, -ndria(85) (aus sisim= bria?) braehmintze (9). bracroynte (85). Symph-ytum, -ieio ( 74 ) , sinfitum (94a) (herba) goheyle (85. hd. gauchheil). gehelle (9). beinwellen t walwurtz (114 sim.). wullin i bawmwolle (74). ags. gal- lac (94a). *Symphlegma {aus aÓfntASYfia) vm= fah-, begreiff-ung (88). *Sympho v. Syphon. *Simphomaci v. Symphoniaeus. Symphonia ( i. instr. consonantie sono= rum sim.; cf. siphon. Dz. wtb. 303) sufi seyten-spil (9, 75), -speil (8). sieß saiten spil (76). guter ton 0. hall i insti-, sicut clauicordium (132). der stymmen lioflich temper-ament, var. -ierung (64). *Symphonia, gomphaena ni. pape^ gaeyen cruyt, gelosye, gali, genesie, gelesie (ne). Sym-, sim-, sin- (Sum.), syn- (47) -phoniaca, -phoniea (9, 17, 94a), -phonia (94a), sinf- (94), sinfr- (ine) -oniaea (i. palladiai43) bils-a (87), -en (143), -e (Sum.). pilse (9). bilza (87). bysse (85). bilie (47). ags. belonae (94, 136), beoìone 94a). seùphe (17). sauwbon (143). Symphoni-acus (8, 9 &c), -sta, -ssa (65), simphomaci (jpl. 76). senger (8, 9). einer der da vff saitenspile kan (65). denzere (Gf.). *Simphonica v. Siphon. Symphonizare wol luten (no), gut gelut (68), goet geluyt (132) machen. *Simphonua v. Siphon. *Simphus (aus gumphus?) dubelna= gel (74. cf. Fr. 1, 200b. Sm. 1, 387). *Simphusium v. Symposium. Simul hd. nd. mit-eyn, -eyn ander, -enander (18). zu-samen l -hanff (20). eins mal (65). toe gader (11). Simula v. Simila. Simula-erum, selten -ehrum hd. ab-, ap-, abt- (18, 76, 110b), apt-, nd. af-got. hd. bild, bylde. dienst vmb guttat (74). *Simulago v. Similago. Simulans alter fynt (70). Simulare (cf. similare) glyJJnery triben (110). anders beweysen (9). prs. jch nim mich an schmeicheln; erschi= nen gut sin (65). gut erscheinen_ (109 hd.). glieli en zu einem ding das nit ist (75). vyusen (132). uensen (99). vlenschen (109). v'sieren (109, 132). *Simul-ate v. -tas. Simulatio (cf. similatio) smeych- i vintz- (20), smechel- (18) -unge. schmai= chindi red (46). smekelrede (23). eyn ander bewisunge (17). uensinge(99). glii3= neri ; falsch stifftung ; annemung (i) f. gè stalt &c. (65). Simulator (cf. similator) hd. smei= cheler. nd. smeeherer (23), vynser (132). seher durch die fìnger das er sich nit annimpt (65). gleichfiner (64). ^'Simulatorie fa-, var. fe-lschlich (65). *Simulatorium glifineri (65). Simulatrix smechellern (18). *Simulta vor-alt haß (8), -ald has(9). Simultare hd. hassen. fynden (110). vind (68), veynd (74), vyande (132) ma= chen. nijt haen (132). zusamen-thun, -setzen (74). Simul-tas, -tus (9), -tate (75), -ate (75b) alter (75), heimlich (110 &c.) haC vnd nyd sim. veralter haß o. intzicht (74). altzusam-keit (74), -enheit (9 Anh.). Simultum in des weeders hoernen die worm (147). *Simulus v. Stimulus. Simus (anders Gì. m.) flacher, murr- iger, -echter (74). aff 0. flach (25). krum nafi (64). slacht nesig (22, 23). kumpf- l flach- 1 teller-nafi (126). munck (91). huot (131, 141. st. cimus?). ags. uuellyrgae (i36.s^. sinusg v.). symus krump nasiche (5b). mes mysch (22b). sim-eus, -ius (i. ad simiam pertinens habensnasumeuruum sim.), -icus (23) crumpfnasi (121). crum- naser(Gf.).ein krum nesiger(iio).schebsch nesig (5). eyn stamp nasich (18). slacht- nezech (22), -mesichin (23). sintis flach nasig (1). Sin hd. ist aber daz sim. ist ez a. daz (!8). eyn ist a. dafó (17). wan aber (88). oder das (6). nd. is ouer (22), aber (23) dat. Syn- (110, Br.), gew. sin-. *Sinabellum senflVClin (64). *Sinactafolia v. Synanche. *Synachtis v. Synocha. Sinagoga hd. nd. juden- hd. -sehule, -schul, -schole (18), nd. -schoel (23). der j. (110), joden (132) kyrch. yoden scoi (22). schulc; sammolung; s. der iuden; gaistlich s. (65). *Sinalymph-a, -a,ve(aus synal-oephe, -lepha Br. X lympha) twyerley nat toe hoip gemengt, mengcn (147). Synan-che,-ge( Apherd.) , squina-neia, -ntia (75), t -x (9, 75), l sina-ncia (8, 9), -ctafolia (75), -mpsis t -nsis (20), -mptis (19); synantieus morbus (gì. m. cf. sinotheus?) (auvayx^, cf. angina) halß- (88), mandel- (Das.) -geschwer, t -we l daszepflin im halfi (88). diebraune, brune l das welcken ( kì. ), wulcken Apherd.), wulcken (Pict.). eyn geswere ynder kelen (19). verswlst der k. (93). kel-, kele- (8) -sucht (9, 75, Fr.), -swolst (8, 9), ->drus (75). sehule (sin. i. vestis st. pestis 9). damp (19). da- t de-mpich (20). squim-ancia gelsucht (sic) ; -ex i. apo= steuma in gutture (76). *Sy- v. Schi-nanthum. *Sinap-dones v. -io. Sinap-e, -i, -is, -ium, i -ale (5b), synap-e (4), -i (87), sin-ap l -cipum (1) sen-iph (87), -iff (1, sim. Gf.), hd. gew. -ff, l -pf (4), -ffe (75), nd. -nep (22), -pp (-ium 23). sanip (-e 23). scnnpfl'(-ium 76). semph, boli, horczicze (4). schenfi (5°). mustard (nob). most-art (20, 99, 132), -ert (11, 97). sinap-ium senff; -e s.-korn; -is senffes kruyd (19). -e most= erts coern; -is m. crut (11). -is senff (110); -ium s.-saem (20j, -krut (110); -i s.-korn (110), -saat (68). -is s.-krut (68), -kruyt l mostart (132). -i m.-saem (132). -is herba, -i semen illius herbe (Br.). *Sinapi-care, -zare (Gì. m., kì.) most= arden (20). *Sinapieus (adj. Br.) ein senff- (140), mostart- (132) -esser. *Sinap-io l -iones, -dones (94a) (cf. sinesium?) ags. caersan (94a); cress-a, -ae (94, 136). *Sinapis i. re- l con-uolutio i repetitio a sin i. con et alphon i. conuolutio (76. X synaloephe?). *Sinatus l Senat-es (75), -us (76) (i. species febris 75. cf. synanche ?) fieberig gestalt (75). Sinautem obnicht (9 Anh.). aber das i ob aber (75). Sinaxis (i. solemnitas ì conuentus Br., psalmodia l vespertina laus t pars diei 76) vesper-salmen 0. lop (8), -salm t -lob (9). adv. stedelich (ì. assidue2B). synaxim i. solemniter (65). *Sin- v. Sym-bolum. ^Sinbubium v. Sinpubium. Syneate-, sineathe- (76 &c.) -gorema, -goreuma, -grema (76) ein mitbedeut- ung (110), -igs (Das.). fiickwortlein (kì.). *Sineedula (auis, cf. ficedula) zi-, var. zei-ßlin (64). 536 SIN Syn-, si- (Gf.) -cellita gisello (Gf.). mit sei (23). Sincera (X sineerus) v. Sieera. '■^Sincerare lutern l reyngin (8 dm.). Sincere rain (76). lutei-- (20, 65, 75), gencz- (65), suber- t cler- (20) -lidi. Sincer-is v. -us. *Sinc- v. Sind-erisis. Sinceritas hd. nel. Inter-, cl«r- (20), elaer- (11) -heit sim. hd. reynicheit ». Sincer-us, -is hd. nd. luter. hd. luytter l klayre (19), dar (75), stede, fest, reyn, reyn- 1 suber-licb (20), gancz l vn-befleckt t -vermist (65). *Sin-ces, var. -tes (i. scrupuli; cf. sirtes) begreyflichst o. volbeit des mers (74). *Sincinnum &c. v. Scieinum. *Sincipu-d v. -t. *Sineipum v. Sinape. Srncipu-t, -d (5b) hd. vor-, bissw. for-, vur-haupt, -haubt, -heubit (5b), -heupt, -lieubt, -hept (6). nd. vor-, voer- (11) -bouet, -boeft (11, 132). datò forder-banbt (18), -deyl deß heyptefi (17). nel (104). noi (Gf.). wirbel (27b, 76, 92). styrne (8, 9). steyrne (13). gestirn am haupt, vlg. am birn (i. frons 75). sew-kopff (91), -koff (111). *Sinclecius (cf. sq.) senatoir (147). Sincletus senatoirscap (147). *Sin-, t apo- (75) -eopa (cf. synco^ pis) abpruch t besehneidung der silla= ben (75). abscbneydung eins puchstaben o. silben in mittel eins wortz (74). Sin-eopare, -copari (147), -eupare (22) hd. kurczen, ab- (no), v'-k.; vor= kurtzen (67). absclm-iden (76), -eyden als in worten (74). hd. nd. be-sniden, -schneiden (4), -zwiegen (11), -swogen (12), -swijgen (147), -zwifeln (5), -twiue= leu (22). geswynnen (13). ab-sebniden i -prechen die silben (75). Sincopatio ko - (8) , v'ku - (9 , 17) -rezunge. Sincopatimi gekurczt (65). Syneop-is, -e (Chytr.), -en (Gf.) (i. concisio vocalium 110, infirmitas capitis) magipizzida sim. ( Gf. ). herz rit ( 93 ). swindlung (1). geswindin (Sm. 3, 539). schwinde- (6), schwint- (74) -sucht. ab= sclmeyd- o. kurtz-ung (74). besnid- hd. -unge, -elinghe (23). be-schnidung (67, 68, 76), -swyment (chytr.), -zwifelung (5), -swygynge (147), -swieginge (11). on- (91), am- (125) -macht. ameebtunge (19). zwifelunt (76). twiuelinge (22). *Sincupare v. Sincopare. *Sind-a, -abulum t -abalum (GÌ. m.), -aualum (ui), -ibalum (129) (i. fund- a, -ibalum 129, Gì. m.) slen-ger (20), -cker (19). slinger (11, 147). scliulle (147). *Sindales v. Scindula. *Sindaualum v. Sinda. *Sindere (st. scindere) to riten (23). Syn- (110, 147, Bv.), sin-derisis, selten -deresis, -eerisis (18) , -teresis (Ki.) (i. superior pars rationis, vis anime vnapo- tentia in anima 65; aus aovTrjpsai<; x OQv8iaijpeaiS?) bimelschisel- (93), hime= Iisch selfn- (64) -kraft. hocbe kr. (74), «•in fini ck (5 sim.) der sele. ein f. in SIN dem bertzen uß alien den krefften vnd der v'nunfft flyefiende sint (15). eyn funckli der sei (6). eyn fiend der sele (sic 18). de winke (sic aus vunke) der zele (22). dz funcklin der vernunfft vnd der gerechtigkait i eyn vnverderblieh begird zu got (65). vnvordeblich (sic 9), an bedirbe (17) adel vn virderplich (8). naturlich erwer- l wirdi-keit (65a Mrg.). knaginge der (132), wroeghe dei' i scru= pel in der (147) conseientien. *Sindibalum v. Sinda. Sindicus eyn hern vorde-gedinger (23), -dinger (5). eyn her vordediger (18), herre vordeydegung (21); herren- frieddinger (74) , -ffreydinger (4) , -von dien (sic 1), -vordinger (71). eyn sacb fuerer (17 sim.). fur-sprech (74), -munder (6). verrichter (76). kireben pflegei" o. schaffer einer gemeine (74). *Sind-o, l -or (23) (iwisindon genau untersch., so in 110 syndon Nr. 1, 2; i. pannus, p. linius 76, camis-ea, -ia 23, 75, 76. cf. cindatum) hd. nd. ein edel gewant. lylacb (no), das allei- wiOt schinbarlj I. t. t 1. wifi clait t schleiber (65). lynen tuocb (110), doecb (132). pfaiten, vlg. hemd (75). semid (93. >< hemid?). synd-on (iioa), -al (nob), -ael (19, 132). sind- hd. -ale, -al (12, 22ab), -ail (5), -ol (1); -aen (23). sij- (11), zi- (20) -ndael. hd. czi- (17), ze-ndel. scbech= tei (17). badelacben (Sum.). *Sindola v. Scindula. Sindo-n, -um(23), syndon (ilo, Br.) (i. lineum amict-um, -orium mulierum, lineus pannus, lintheum i mantellus 76) lynen tuch (63, 110), duch (88), doech (132). eyn duch (5, 23) in quo corpora mortuorum voluuntur (23). vmbdann o. tuch dorinne man die todten begrebt; lannde; milter (74). doich (18). bocken= sehyn von lynem tuch (75). swicz duch (17). c.zìtir (8). weyse leynwot i schetter (9). sammet 0. wysser pfeller (64). edel^ gewandt, linwat, zendel (ss). *Sindor v. Sindo. *Sindoum v. Sindon. *Sindula (cf. scindula) fenichil (74). Sine an (5). 011 (21). ane (23). Sine inter-uallo, -missione an vnder= lofi; fui- name (75). Sine preiudieio an v'we.rflunge eyns befiern wanes (15). ane v'w. eyns b. (t) ane v'ezeihung (9 Anh. ). vn worffuug eyn b. wones ({) eyn forsung (7). vnver- slagen (7, 9 Anh.). ane verwysung eins bosen wanz (63). *Sineare v. Sinuare. *Sinecie v. Senecium. Sin-, t sinex- (93) -edra fursprechen (74, 93), sacbenzuuerhorer- t sachenzeu= genuerhorer- (74) -stul. Sin-ere, -ire (9) hd. sta-, dar aus sca-, scha- (18, 21, 23) -den. ver- (65, 110), vor- (23), gè- (68, 132) -hengen. hd. lasen, lafien 0. globin (8), v'-l. (21), lossen i geloben (9), lassen, zu-1. ( no ) , 1. zu- t hin-geen (65), laefien (20), layfien (19). nd- laten. *Sinesion (cf. sinapio ?) bomkerse(46). *Sinexedra v. Sinedra. *Sinfitum v. Symphytum. *Sinf-, sinfr- v. Symph-oniaea. *Sinfugus v. Siniugus. SIN *Singa v. Spinga. *Sing-ire, -ere (76b), sicli- (75a), seli- ( GÌ. m. ) -ngere ( anserum vox ) pfeiffen als die genß (75). pfisen (76). qui- (8), que- (9) -cken. *Singna v. Gingiua. Syngraph-a l -um (i. cautio t scrip= tura 66 &c , ehirographum) vfigeschnit= ten brieff l schrifft (no). Singraph-ia, -ya (76) besebreybung i sicherheyt (9 £im.). schrifft, vlg. ge- schr. (75). Syn-, t chiro- (Br. ) -graphus (i. conscriptio Br. ; hd. sehriber zwischen den kauffleuteii ( 75 ) ; be-sebr. sim. eyn kauff- t g6u- (7 Mrg.), koff- (6) -brieff. *Singula-ferus v. -ris. Singulare adj. eyn fellig (8). vb. sun= dem (66 &c). S. eertamen man gegen manne (9). Singularis adj. hd. nd. sunderlich. s. nàm (9 Anh.). eynes sunderlichen syn= nes (15). hd. eynig. nd. enich. aigen- hirnig t -sinniger ì -williger (65l). ain- mutig t besuuder (75). ainzel-liger (75a), -igei- (75b). Singularis s., s. ferus (8, 9), sin= gula-f. (i. aper siluestris 76) hauwende swyn (8). hawender sweyn (9). eyn heupt swin (17). ebber l usdrib (100). vztrib (Gf. 5, 484). eber (Vnz. 5, 464. sim. Gf. 1, 99). Singularitas eynisam- (20), eni- (11), sundevli- (65, 110), sonderli- (132) -cheit. sunderheit (62, 75). einhirn- (65), ainmut- (75) -igkeit. Singulariter sunderlich (20). be-s. ( 4, 75 ). mit sunderhait ( 65 ). aiuzel-lig (75a), -ig (75b). ainmutiglich (75). Singulatim sunderlich ein iglichU i i. in einer sunderhait (65). Singul-taré, -tire, -ciò (prs. 104), cingultare (11) fnesgezen (Gf.). naschen (6). nesen (17). noeken (106, 107). hezche (104). hetschen (Ki. &c. ). hesch-en (74, proprie in fiendo 75, Sm. 2, 253), -iczen (3, Sm.). hixen t kluxen (Das.). hicken t gaxen (vt gallina 126). gichzen (42. wett. gìxen). hd. nd. (109) gischen. gisßen (18). gi- (11, 12, 23), gli- (22) -ssen. geschin t sthinnen (schucken? schniken? 5b). nd. snu- t sni-, ni. sna- (Br. wtb.), schu- (22b, 125), scu- (stu-? 12) -cken. gyss= chen t grysclien(19). gritzen(lO). schryen (68, 110). schreyen (.132). hd. su-, sun- (nob), seu- (74, H0a), snup- (6) -ftzen. schnup-pen (75), -ffen (126). schnipfezen (65. cf. Sm. 3, 4:93. wett. schnipfìen. schwed. snyfta). sucten (97). suchten (10, 107, 132). sluchkczen (1). schluek - en (75d), -sen (Pict. wett.). schlicken (126). slagen t ifien (21). pruusten (11). attmen (64). Singu-ltus, -stus (17), -tum (Hpt. 5 , Gf. ) ( cf. eruetatio ) fnaskazzen ; fnesknezzan ; suescezan ; ne - i he- skazan; hesket; gesgizunga (Gf. ). die (64b), der nesch (64, 112). dei- nosch, hixen, hassch, ni. den hick, nockinge (116). nessen l schnupph (7). der na!5= pfnisel (126). hesch-e (74), -itz (1, 3, 91), -atzer (75). heyß ader daz krißen inder keln (17). giss- (5, 9), gisch- (20), gicht- (8), syfftz- (nob), seufftz- (noa), ersuffez- (65), schnupf- (125 Mrg.), snopliz- (93), geb- (49), buchslag- (125) -unge, sucht- (132), gliss- (22) -inge. gysschin SIN (19). gegussen (ptc? 18). snuflecinde (Hpt. 5). huckup (Chytr.). das glugsen (112). der klugs (135), schlick (115). seuft-z, -zung (74). die phnufft, var. pfnucz (64). iesgen (99). ags. iesca (136), lesca (94). *Sinliubium v. Sinpubium. *Sinibilis stattlicher (74). *Sinifes v. Cimex. *Sinigma synnick (9). *Sinire (i. finire l terminare l cessare 76) v. Sinere. *Sinist-a v. -iea. Sinister hd. linck, ling, linck-es (5), -iß (133, 151, 102), -esck (4), -s, -et (19); lingket (21), lucte t linx (13), verkert 0. gelincker (110), glinck (76). nd. siine (99). luch-ter (85b), -t (22**, 23), -ts (132) ; lochter (22b). lurcze (20. cf. Sm. 2, 490. bm.). tenck-e (75), -er i glincker (74). letz (Fris.). *Sinist-ica, -a (8) zu der lincken hant (8, 9). Sinistimus luchste (109). Sinistra eyn, bissw. die hd. linck, linck-e, -et (19), -er (132), lingi (93), ling (7), lingket (21), glincke (74), teneke (74, 75), luchter (23, 68) hant. die gelinck (91). wenstre (99). uuinistru sim. (Gf.). Sinistr-e, t -orse t -orsum ( 75) linck- t glinck- (74), tenck- (74, 75) -lich, -ischen (75). Sinistrorsum {cf. prc.) hd. linck-, ling- (151, 152), nd. lincker- (132), luch- sidicli, hd. -sitig, -seitig. ling ader hin= derwert (17). lucht sin (23). *Sinistrorsus adj. s. lyncket (19). lucht minsche (11)- tenckischer (75). Sinistrum ein lincks t boß ding (65). *Sinitare v. Sinuare. Sin-iugare, -iugere (11), -iungere (20), -zugere (147), -zugare, -zygare (aus eoniungere X auCu^sTv) fugen (19, (19, 20). vuegen (11). an eyn voigen (147). Sin-iugia, -zygia (Br.), -sugia(74, 75), -sugera (76) vuegenisse (11). ayntracht-, aynmut - ignng , verpindung ; siniuga aynn-, ayntrecht-igkeit (74). *Sin-iugus, -zygus (Br.), -zyngus (134), -sugus l -fugus (76) fugelich (19). vue= gelick (11). eyn-modig (21), -mutiger 0. -trechtiger (74). *Sinix v. Lacuna. Synoch-a, -a febris (65), synachus (74) dz kalt des vierden tagli (65). fie= ber von vbrigem plot (74). *Synochus (x synodus?) lantscaft (131). Synodalis sentlick, wroegber (147). Sinodus, i s. saera (75) hd. nd. sent, der s. (21). send (18). sendt (70). zient (11). zeent (132). sant (66). sint (5). samnung der geistlichen t briester-s. (75). s. (69, 134). eyn ver-samlung von (110), -gaderinge van (132) priesteren. de samelinge der papen (22b). sampnung der pfaffen (74). pru- (1), brìi- (71) -derschafft. capitel ( 46 ). wroeghe der geistlicheit (U7). *Sin- v. Sieh-omaehia. Sinon [i. nota et dicitur plenus an- gulìs 76, fuit qd. proditor &c. Br. Virgii.) eyn farreder (23). *Sinonus ( herba , cf. synonum w. DlKPENBACH GlOSSARIUM. SIN siler montanum, sison) wihunt i uniche (Gf. 1, 727). *Sinopes (equus, sec. quosdam) zelter (75). Sinop-is, -ide (abl.) t -ode (Gf.) (cf. Dz. wtb. 725) hd. rot blutig farb, r. pluttig f. (74), royt bludig farbe sim., r. f. blodich (18). nd. r. bl. warfe (sic 22), rat bladich (sic) farwe (23). rot- l hrotile-steine i ogre ; -ode rotelstein (t) sinnoger (Gf.). *Sinosus v. Sinuosa. Synotheus (cf. synan-ehe, -tieus?) kinback-schwer (68), -geschwer (110). kynneubachsweer (132). *Synothus (cf. sinibilis, sinere) stat- (68), stade- (110, 132) -lich. *Sinp-, sinb- (131), sinh-(i4i)-ubium (aus sine pube, cf. inpubis) gi- (131, Gf.), uber- (Gf.)-barti; giparti (i4i); daz partohta (= barbatum Gf. 3, 211). coz (Gf. 4, 154 = nhd. gotze? cf. simulacrum ib. 3, 2ii, aber auch goeze semiuir &c). *Sinplionua v. Sìpbon. *Sinsi- v. Sisim-brium. *Sinsirnius eyn thopaes (22). *Sinsug- v. Siniug-. Sinta-gma, -gmatis t -xis (76) hd. ler-, lem- (8), leern- (110), vfileg- (8) -uuge. auslegunde (9). *Sintas-tica, -cita (76) bu- (8), zu= samenleg- (8, 9) -unge. *Sinterea v. Dysenteria. *Sinter-male, -miale (75), -imiale (76) (i. instr. gladiatorum) eyn fege knobel (23). swertfeger zeug (75). *Sintes v. Sinces. *Sintice (aus owz^yj.0. cf. gì. m. v. S3rntychia) t exomologi-a, -o smeruua (Gf. 6, 833. figwrlicM). *Si- v. Sci-ntilla. *Sintis v. Simus. ^Sintonia, syntoma ( Br. ) , sintoria (147) zufal im fieber als wetag des haupts 0. fluß der nasen etc. (74). hoiftpyn mit febris (147). *Sinton'-ia, -omia snijdynge (147). *Sin-uare, -itare (8) ( : insinuare) wiliin laßin (8). wissen lossen t tuu (9). Sinu-, sine-are (i. ampliare l plicare) hd. va-, nd. vo-lden. widen (20). in die schoß thuon (110), schoes duwen (132). Sinu-m, -s (76, 127) (i. serum 1, 5b) melk-kubile sim. (127), -kybel (110), -fal3 (20). muleken (5b). eyn stoep tzo (132), stop to (109) melcken. kese-fafìe t -bare (st. -kare? 10), -vat (109), -naupf (8), -nepphlin (7). hd. kese-, keß-, sleg- l tumppel t dumppel- (74I -faß; keyßeuas (13), cheß wasser (1), keßenapf (9), keß- kar l -presse (74). siha (127), sleichkubel (93), sleg-kubel t -faß (74), char (Sum.). Sinuos-a, -sa (136) ags. faed- (136). faet- (94) -meudi. sinosus i. simbus (st. sinibus Br.) plenus amplum dilatus (76). Sinus (cf. sinum, simus, businus, gremium) hd. scho-B, -sß (6), -Be (18), -se (13), -s (9), -eß, -es (132), -iß (7); schuß (5). schot (23, 68). wyk (Chytr.) bus-am (7), -em (9), -en (6, 65). bosem (8}. pusem (75). geren (49). ogen-, om-, wijn-braid (i. palpebra 147). ags. uuell- yngae (94). SIPH 537 *Sinziare v. Sirindire. Syn-zyg-, -zug- v. Siniug-. Sion, sium (herba, i. anagallis aquatica 73) wasser-merk l -eppich (114 sim.), -gauchheil l -pungen (73). bach-p. I -bonen (73), -bunn (72). brunnen-peter= lein (Ki.). Syon hd. ein berg prope jhrlm sim. hochheyt wesen gotis eyn muter der stat irlni dauidis xus eyn hutterynne der stat irlm (9). ihrlm 0. ein perg bei i.; himel; trewes gernut (74). *Sipa (cf. sq.) hd. brocke, brock, prock (134), bruckel (68), schnit. snede (132). Si-, sip- (4), sr- (si) -pare (i. pullis panem frangere 76 sim.) hd. nd. brock-en (den honern 17), -elen (68). brucken (19). brechen das brot, vlg. ein= brocken 0. schmoldern (75. cf. G. Wtb. 2, 25, 763). eroe- (147), cru- (11), cro- (23) -men (den hoenreii 147). krumelen (110, 132). grumm- t rib-eln (5). bry maken (147)..brien (*. pultem facere 19, 20). borselen (ìos. hd. broselen). *Siparium (i. cibus l precium cantoris Br. cf. siph-, stip-arium. siphar. sup^ parum.) singers lon (110). furhang; serge; gedeck (Das.). scìiiffsegel &c. (Ki.). siparum (134 &c.) vocke of een bonet (genus veli 107). *Sipatio bryunge (20). Sipillus v. Sagillum. *Sip-ius, t -pus (74) weyser &c. (74). wyse &c. (147). *Syplex (cf. ciplex? ci-, si-parium?) wacke (100). *Sippare v. Sipare. *Sippus v. Sipius. Cippus. *Siptaeius v. Sistarcia. *Sipus (in mari, aus seopus ?) stein= clyppe (147). *Siphar, saphon (/. eamellis) schif- sayl, -strang (74). *Sipha-r, -e (i. peritonaeum 129, GÌ. m-)> syphac (74, gì. m.) darmnetzlein (74). inn-, var. ind-erste hut, i. h. am yngeweyd, vari: ingwaid (75). syphar (i. exuuiae 124) schlangenhaut sim. (Ki.). Siph-, sip- (q.v. 110), siu- (76) -arium (i. precium pugilis 20, panis qui datur pugili i saccus vìgellarum 11, madula 76. X siphon) kemp Ione (19). kempen- (20), cemp- (11), sengers- (132) -loen. singers- (68, 110), singer- (74) -lon. netz- l pruntz-faß (74). eyn seych doppen (17. saich-faß (74) , -haff (75). geswill (74). cost, spijse, eten (147). Siphon (i. trulla 75) wasser-blasbalg (93), -palg (74 . rohrkanne (125). fist (75). eyn forcz (17). cf. sison, alph. sifon i. bumbus (76). sifon spot l seich haff (20. cf. sipharium). sypho netz-. prantz-, seieh-faß (74). ein blaßbalck in der ku= chen(64). sif- (121), sinph- (Sum.) -onua, simphon-ua (130), -ia l -iea (Gf.), synu phonia (74) sprizza (II. e), spizza (Sum.). sprutz (74). sipho spolte ^watterspriitte (Chytr.). ({ sifo haud bene) zischen als die frawen seichen (75). sympho sawß gedon 0. laut vom fr.-pruntzen (74). Siphu-, sipho-nculus spriitzen (in balneo 111). prunnen-(9i), born-(125)-ror. spelte t rérken (Chytr.). 68 538 SIR SIR SIS Siquidern hd. aber. a. oder durck die (74). nd. auer. furwar (no), vorwaer (132). Siquis hd. eyn yg-, yge- (132), ieg- (68), iet- (ilo) -licher. Syraeh das pucli dei- newen weis= hait (1). *Sirapheium v. Siropheum. *Siraphis v. Sirumpha. Syras-irim (Br. kbr.), -erim (greve) i -trum sanck (74). *Sirbus v. Cirbus. *Sirecenus v. Sireneus. Sire-n, -na hd. nd. mer-hunt, seltener -niinne, -mynn (no); hd. -wunder, -won= der, -wypp (12), -kalp, -kalb, -swine (10). eyn syren (75, 110). syrien i. canis marinus l monstrum, marinum (74). siren i. ccus (aus canis?) dorscb (23). eir- en, bissw. -on, -um, -enius (18) hd. nd. mer-kalp, -kalf. mere-kalp (7) , -swine (10). syrena slang die vloegelen hevet (147). *Sirenes v. Siro. Sire-neus, -nus(74), -nieus, t -eenus (68), -nus (110) (i. didcis t periculosus ; cf. sirtus) sieß (no), soes (132). vreseli- ch (132), -ck &c. t blijdlick &c. (147). klarer, leuchtender, ìrolicher (74. X serenus). *Si-, sy-rex (aus syrinx? cf. sirum= pha? siro?) vßgang an einem geswer (no1'), gswer (noa). •schwerung als eyn eyße (68). v'schor- l vyßberst-inge van evn sweiv(132). desaposteemsberstynge (147). *Siricarieis (aus soricarius?) ags. mushafoc (94). Syrieum (byssum, i. tortu-m, -osum \ st. sericum? cf. syrophorus i. byssus ex Syria gì. m 6, 256?) mezih; ka-, ki-, co-drait (Gf.). *Sirigranum (herba) nacbtscbade (74). *Sirimpio &c. v. Sirumpha. *Sirimp-, san-iosus etterich (147). Sirina v. Syrrtia. *Sirinculire gracule-rum vox (i4i). *Sirindire l sinziare merularum vox (141). Siringa sprutss (74). *Syringium (herba) sirno (Gf.). *Syriochus (aus sirfasis? cf. lethar= già) lancsuht (Gf.). *Siri- v. Sym-psalma. *Siriph-, siliu- (17) -illus (herba, aus serpillum ? atXcptOV, sirpe ? ehaerephyb lumPj berewinken (17). berwinkel (9). *Sirlus (st. sorbus?) spier (Sum.). Syr-, sir-nia, t -nia (74), -ina (g. -inatis Br. &c.) (i caudavestis, fimbria; cf. aspergo; sawni t sorkot(9). zaume (20). soum(Gf.). porte (104. cf. smirma). eha= narita(l27. c/'.kanarebalieium?). hemde, rode! ; langertzetteln zusammenwicklung (741. sleyp (132, 147). een sloyvan enen clede (108). swantz (147). der schwantz an den weybs klcidern (Das., sim. 74,88). langeß (74), lang (88) kleid. sironaata i. longe vestes (76). sirina, g. -atis i. candida (aus cauda!) vestis feminarum (134 &c). *Sirmendana v. Siler montanum. *Sirnia v. Syrma. Sir-o pi. -ones, -enes (i. pustulae manum et pedum (124), i ehirones (kì.) (cf. cyrillus, eantharis, surrones, teredo, saturiasses; Sm. 3, 279) sure (Chytr.). seuren (pi. pkt.). seiren (pl.m.). suri-o, (74 &c.) -go (74, 95, 100, Gf.) (vermi-culus 74, -s 11, 19) siu- t sui-rra (Gf.). surro (95). siur (93). seyrin, var. sury (u_4). eyn suer (19). zuer(ll). zure (100). sirwl. (i. e. vulgariter) sure. surio. (75d), daraus sierul.' sure. (75abc)! sur, lyeß (*. tirillus 74. cf. Fr. 2, 28ia). reit- laus (Nmn.), pi. -liesen (Fr., kì.), -ließen (kì.1. seuriosiuro (Gf.).stuern(17.«. h.v.) *Sirobalsamum v. Silium. Sirog-alus l -rillus v. Chirogryllus. Sir-olvTS, -ollus (75), -ulus (76, 139) (piscis, i. earp-o, -us, -otineta, -edo t tineta, t mollus l gorillus 75) ein kar-ppe (4) , -pe l -pfe (75) , -phe (3), -pf (76). *Siroma-ees v. -tes. Siromaste (i. fortitudo Br. aus OStpofÀaOTTji; cf. gì. 6, 257) starckeit (110 sim.). Siroma-tes (110, Br.), -ces (147) i. gladius. swert (147). *Siropeum v. Siropheum. Siro-, siru-, suru- (76) -pus, syrop- us l -s (74) hd. nd. sir-up, -oep (11, 20, 132), hd. -op, -ope (18), -opel. eintranck in artzney (74). *Siro- (aus stro-!) -pheum, -phium, -peum (75, 76), sirapheium (i. pallium virginale 110 &c.) hd. eyn iunefrauen-, nd. iunffren- (147) -mantel. Syrophonissa heydenyne (9). Sirpea v. Scirpea. *Sirpearius flechtemecher (125). *Sirpus v. Seirpus. *Sirpia (herba st. sirpe? cf. siriphil» lus? sirpis?) wintergrun (123). *Sirpieulum v. Scirpea. *Sirpus v. Seirpus. *Sirpix coilstruncks wortel (147). *Syrphia, Sa- i No-ndoralbum krie= chiscbweyssenpurg (74). Sirt-es, -is, sinces (q. v.) voi- (5), fui- (23), volic- (22), for- (21) -beit des meres, mers. verderblickait in aquis (65). sandig ort ini mer da die schiff bestan= den (88). sant-guelle (Sum.), -uurfi (Gf.). dryfFsandt (132). seanst (100. st. seangst cf. sis-ax, -tex). kleber see (qnod o»i= nia ad se trahit 10 : aupsiv x ahd. lebermeri). lodder kolbe (19). dader kuse (et ndscitur in uinctis 11. cf. kuyse elaua Kil.). *Sirtis v. Vergo. G-lomellus. Sirtum (i. attract-um i -amentum 76, spinetum Br. &c. wie philaniropos ; cf. sq.) hd. dorn buscb, durne bossch (19). doer= nen buusch (11). doeren stede (147). Sirtus (i. sirenieus 147, attractiuus t spinosus Br. &c. aus oopxos ) antreck- lick (147). sthachelig ( 9 ). domig (110). doernich (132, 147). *Sirulus v. Sirolus. Silurus. *Sirumpis (i. ludus cum quo puelle solevi ludere subtractis peritomi) vickelcr (74. cf. Fr. 1, 265). *Sir-umpha ì -aphis l -upcio (X eruptio?), -impio (g. -onis 147), -im- pia (Gì. m.) eyter (19, 20). eetter (11). etter van sweringen (147). *Sirus (i. excelsus 76, stella st. sirius) die hondesterne (132). Sis wiltu o. ist sacli das du wilt (88) Sisarum v. Siser. *Sis-ax, -tex (17,22, 76) (aus sirtes?) ang-est (23), -st (76). hd. eyn se-, see- (5, 21), sere- (17) nd. sey-angest (21, 22), hd. -angst. *Sis-ea, -ta (136) (cf. helt. seisg &e. Ceit. 1, 97 sq. Dz. wtb. 725) ac/s. snid- stroe (94), -streu (136). *Sisel-is, -eos, -ium v. Seselis. Siler montanum. Sis-er, -arum (cf. cieer) girge- (126, 144, kì.), geir- (144), geier- (114, 126, 135), gier- (128), ger- (135) -lein, -lin. klingen- l gritzel-inoren (114). kleine pestnaeben (135). Sisym-, silim- (9), sinsi- (93), zim- (Sum. v) -brium, sisimbr-um l -a (l4i), -ia (121, Gf.), -ium 94a), i sysindrum (74) (i. tralis t mentauenenaria 74; -ium i. nepeta Gf. ; cf. simphidria?) sigiminza -ia; sisimbra -ium (Gf.^). si- seinera (121). si- 1104), weis- (9) -minze. siminza(i4i).sisymber-(Ki.), roß-, weyß-, sandt marie-, vnser frawen- (74) -muntze, (Ki.), -minta, (74), -mnntz (93). wit minte (47). ags. broc-m. (94a). bifmynte (i. ti= mentum) l balsamite (85). bimince (Smn. v). snedelok (23). erueiza (105. X cicer?). wasser-^ brunnen-kressig (126). gresaluay (74). Sisymbrium aquaticum baeh- t fisch-muntz (Ki.). S. hortense krause-balsam l -muntz ; deumente (kì.). *Sysindrum v. Sisymbrium. *Sisireol stanta (Gf. 6, 697). Sisma v. Scisma. Si-son, -non,-nomum, -lion, seno-n, -nium, ataoiv, at'vaiv (i. amomum, am^ mi paruum) basilgen-peterlein, -pfef- fer &c. (143). *Sissura v. Scissura. Sistar-cia (5 &c, Br.), -cium (100, 104, 121, Gf.), -chium (20) -sia (69 &c), -ca ì -tia (iio &c. ), (pi. ) -ciae (Gf. ), -tie (86), sistereia (23, 65, 68, 132, Gf.), sit-archia (Gì. Aelfr.), -argia (76), -areia (Br., Gf.), -arcium l -arcus (Gf.), -tacio (23), -ertia (65), -ereie (74), cistar-tium (Ki.), -tus (19)> _eus (11)) "ena (76)) "ea (Br.), -eia (75, 76), sti- t sci-stareia (76), sip- (129), si- (147) -taeius (aus aixapxia sm.Xcista, sestertium?) (pi.) dasga t mala-ha (86), -clia(Gf.). tasca (Gf.).muos-t. (Gf.), -tasclia (127). nius-(ioo), mòs- (121) -tasche (100). ein maß vaß (nob), m. I v. (uoa), maes (132). ags. mete fsetels (gì. Aelfr.). cbiulla (127, Gf.). coce (100). saek (i ?) vas (20). hd. nd. eyn drage-, trage- (23) -sack, -sach (18). zack (11). budel (sit. 11, 19). ein saek dar in man lipß narung treght (65). sis-, si- (Gf) -tar= cium soum gi-ciugi (104), -zingi (Gf.). kar-nier, vai-, -nyr t -lyr t pulgen (i. escarius 75 cf. Sm. 2, 330. Fr. 1, 501). scliiffmanstasch (74). Sistere hd. nd. stan sim. siezen (8, 9). SIT SMI soc 539 antworten (9). entwerten, var. anwurten; opifern; hailigen (65). mugen (»". quire 1). prt. steti i. stare (no), ston o. bliben (68). staen t blynen (132). prt. statui i. statuere stellen t setzen (no), in-s. (68). stoppen t doen staen (132). *Sistex v. Sisax. *Sistra (i. meum, m. athamanticum, daurus &e.) beeren-dill, -fenchel, haus= marck &c; (i. terdina, theriaearia, carpesium &e.) theriacks-, tevinis-kraut, gartenseliung &c. (143). Si-, ci- (q. v.) -strum salmharph§ (Ori.), harpe t lyre (12). leyre (9). trom (132). trom-et (68, 110a), -pt (nob). bu= saun (ìiovam). basune (110, 132). fyddel snoher (19). vedel snoer (11). herhorn, slussel zu seytenspil; wisch-tuch, -nulle, var. -ulle (74). *Sitaeius v. Sistarcia. *Sitae-us, -es (125) (cf. sieatus &c.) pap-egeye (11), -agoy (125). *Sitapolium (i. epigna, allogium &e.) gesel-, mas-, wers-scap ; haev-, gest-erye (147). Sitarehia &e. v. Sistarcia. *Sitasorie (aus suas. X scitas. ?) ra- tenlieh (74). Sitella (cf. gì. m. h. v. ; situla) gate (11). *Siterium buchcbamere (Sum.). *Siterologia ( aus hyst. ? ) en rede dair men dat echterste voir sett (147). *Sitertia &e. v. Sistarcia. SitWbundus, l -eulosus (no &c.) hd. nd. (23) du-, hd. dü- (i5i), do-rstig. dorst= lich (5V Sitieen todtenpfeiffer (112). Sitienter (rogare) hiczig- vnd durst- lich (65). *Sitio dorstung (8). Sitire hd. nd. do-, hd. du-, dii- (i34l, di- (76) -rsten. begern (23). *Sitirissa (nach sidere; cf. sifa) ain schwin (76). Sitis hd. nd. du-, do-rst. dors (14). *Sitorium spijse vat van weyt of coerij (147). *Sitrop-es, -us, -odes &e. v. Chy= tropus. *Sitrulus (aus citrulus) gali, surre (122). *Sitrum eyn wonunge der geseezunge (17). *Sittacio v. Sistarcia. Situare hd. se-, si- (1, 21) -tzen. so= sen (9). Situatio seczunge (17). Situatus ge-setzt (110, 132), -satzt (68). Si-, ci- (3, 75), cit- (3, 4, 76) -tuia, citua (einmal 75b) ( i. restis t vrna qua trahituf t genus serpentis cf. bypsas; si- l sul-garium t capsa l farri-, fari-, eari-eapsa 75) mei- l peitel - kasten t -uaß (75). faz (Gf.). raiehi-uaz (104). . waßer- (20), schrot- (3, 4, 76) -fatò, -fas (3). ein brun-eimer (75), -schwerigel (si= tuia 4). prunnsail, wassergelt, schapff, schuff (74). buren- (9), born- (8) -seil. seyl (19, 110, 132). hd. ey-, ay-, eu- (17, 29), nd. em- (132), eem- (11) -mer. ags. ambaer (94), ember (136). olen vayß, goyß kannel, keele (19). oliuat, gate (l'I), slange (11, 19). *Situlabrum v. Seitolabra. Situs ptc. s. ge-setzt (1, 68, 110), -saczt (20), -legt (no), -leget (23), -legen (1, 19, 132). hd. se-, sa- (20, 65) -czunge. seettinge (11). leitung (68). oidenung der glider gegen der stat (respectu loci 65). gelegenheit, lage, hegemute (74. aus gegenote ? cf. sq.). lagen iegen node (22b). satz (5b). safie (9 Anh.). seß (8). ge-seß (9, 75, 76), -sas (75d). stul (8, 9). wesen, w. naeh dem geseß (75). situm est da lit es (65). *Siu-, v. Siph-arium. Siue hd. aber, ab (6), ader (21), oder (65, 74). entwe-ders, -rs, -rß l es sin ia, e(3 sy ia (65 varr.). nd. effte (23), edder (22). *Sivesta v. Suesta. Si vis wanner du wult (85b). *Siuiventes v. Sarabaita. '•^Sivert (nd.) n. tpr. viri (22b). *Sivesta v. Suesta. *Sizania v. Zizania. *Sizanium, g. -ii a noue (annone ? 19) . Skerda v. Eskera. *Slactaria v. Lathyris. *Slages (st. similages) v. Figura. *Slamnico v. Erysipelas. *Slareia v. Scariola. *Slauus v. Selauus. *Slemb- (13), slembe- (74), slimbe- (13, 74), slimb- (75), slemsli- (9, 74), slimsli- (74) -rida, slimsledria ( v. limas), slinipendria (v. rebrida) (i. reno { SLieeintorium &c. 75. aus nembrida = nebrida X limas &c. ? X schlem Fr. 2, 196C??) fur- (74), schurcz- (9, 74, 75) -tuch. schircedoch l sqwalor coquine (13. : lim-as X -us?). schurtz; slym- brida vnreyn- 0. vnsawbr-igkeit der kuchen (74). *Slens (st. splen) ags. milti (94). *Sluntza v. Ceruisia. Slusa (i.emissarium) sluyse i spuye (Kil.). *Smallum (*'. electrum, cf. Gì. m. 6, 262. Gf. 6, 832) gismelzi (131). *Smaragdin-eus, -us schmaraglieh= ding (74). Smara-gdus, t -gdo (74), -etus (76), smragidus (5b) gruen (9), grun (8) edel= steyn. smar-agide (5b), -ag (1), -k (23). schmara-ckt (74), -gd t -1 (114, 126). Smaris (piscis) weisser heuting (it4. cf. houtinck boopis 140). w. scheisser-, bitz-ling, meerbeisser (140). sSmerdula (auis, cf. sq.) merslin (34). *Smerillus v. Alietus. *Smeseatus (i. pudicus) cuysch (147). Smi-gma, -ema (3), -sma (1) (cf. migma) hd. seif-a (Gf.), -en,(21, 75), -fé (3). seyff (68). seipha (121). sayff' (1). saiffen (76). zeiff (132). hd. seuff. seuffe (23, 125). zepe (11). gewurczde salbe (20). salpa (Gf.). *Smigma (X nd. smycke?) etiarn geysel-snat (nob), -scbnat (110) (aus g. significati). *Smirma porte (Sum. st. syrma). mirren baum (si.smyrna) t piscis ucley (ausgestr. cf. sq.) t later knecht (23). smyrma (X smyrna) scbmyrmi ein stat i pigmenturn (74). *Smirua (piscis cf. prc, smyrus Ki.) phrase (Anz. 8, 98). *Sneppa, snippa (98) (auis) sneppe (kìi.). langsnepel (98). *Sobinus v. Gubea. Soboles hd. nd. stani, slechte (13, 23). M.ge-sl. sim.; kint (8), edel-k.(20), fasel kinder, var. geschlecht k., t junge zwige (65). Mrg. in3: docta domi soboles aput vrbanos quasi bos est Do haym ein kint Czu hoff ein rinth. Sobrietas (cf. bria) hd. nd. nuchtern- (5, 11), nochtern- (21, 23) -heit (11, 23), -keit(5,21).nochtericheit (22). hd. nuchter-, nuechter- (46), niechter- (76), nutter-(20), nd. enugter- (99) -heit. massigkait (65). Sobrinus (*'. con-s. 74) suster- (18, 19, 20, 23), hd. swester-, eyner sw. (17), motter sw.- (20) -kint, -sun t geswister= giitkinde (74). *Sobriolus v. Bria. Sobrius hd. nu-, nii- (134), nie- (10, 68, 76), ni- (13), no-chtern, -cliter ber (76); nue- (110), nù- (2), nu- (65, 110b) -chter ; nuchtarn (1), nitter (49). nd. nucb-, nocb-, enug- (99) -terne. *Sobulum (*. subuleus) sewhirt (74). *Socale (/aZZ.souaille (122. vor sedile siége; s, s aus f, f?). Soeea v. Colobium. Soceatus gesockt (no &c). Soeeilare (cf. soeiare) turdorum vox (GÌ. m.). Soceus, soeus(23) (sueeus c/.pedile) hd. nd. sock. hd. socke, suck (19), sugk (21), seche (74), stifel (91), wanderhosen (114), fuß-tuch, -duch sim. nd. fut duch (23). *Soceus v. Socus. Soeer (i. sororiusl) hd. swe-, sehwe-, sve-(5)-her; swere (17), swer (4), sweyr (21). suegher (81). hd. nd. swa-, schwa- (152), schwi- (151. X socrus), swe- (5, 20) -ger, -ger (t ?) herre (20). swaher (6). scliwecher, Mrg. schwerer (67). *Soc'gium twerl (?23). Cf soci- (76), sacri- (132), faei-tergium i. mappa t mensole (dwele 132 sim.). Socia gesell-ynne (132), -in (68, 88, 110). gespyl (88). Soeia-bilis, -lis hd. gesellig. *Soeia-biliter, -liter hd. geselli-ohen (nob), -glichen (noa), -g, -eh. Socialitas gesellieheit (20). Soeiare (et est pr. turdorum 141, turturis 76. cf. soeeilare) hd. nd. ge= sellen. hd. geseln. zusainen-g. t -fugen (65). g. sich z. (75). Sociatus gesellet (20). Soeietas hd. geselle-, gesel-scbafft (in der gemein 75). nd. gheselschop (22), gezeelheit (11). s. humana burgerlich gesellschafft (65). *Socitergium v. Soe'gium. Socius hd. nd. geselle. mit-g. t -ge= span (126). gezeelle (11). cumpan (22b). Soeordia (cf. sec.) draeg- t dor- (20), nar- (no), tump- (100) -heit. geck= icheit (132). hinlassigkeit^sinnlose(126). Socorditer vnbesinnt-, faulk-, lieder- lich (126). 68 * 540 SOL SOL SOL Soeors , soeros fsuin.) (cf. seeors) vorchtig (9). unbarmherzer (Sum.). hin- lassig; vnfrutig; tuppel (126). *So- v. Sy-eosis. Socra (i. mater vxoris 68) hd. swi- (G), swe- (5b, 17), schwy- (68) -ger. hd. nd. sweger-inue , -sche (132), -sin (18). sto- (23), hd. schwe-geriu. *Soeros v.. Soeors. Socrus (i. mater, pater 68, 132 vxoris l mariti) hd. swi-, sohwi-, swo- (9) -ger. swagher (22). sweher (1), schweher (68). schwier (nob. wett.). eyn sweger frauwe (20). eyn sw. myns wibes (5), sw. (lì) m. w. niutter (133), swager (lì) m. w. moder (18), sweyr m. w. (21), schwager mynes wybes (152). ni. wifes moder (23). ni. wijfs vader (132). *Soeular (X soeeus?) v. Sotular. *Soeus (soeeus GÌ. m.) sech (Gf.). sec (i. ligo 117). uuagiuse (i.vomer 104. Cf. h. V.; Gf. 1, 667. Sm. 4,Ì41. Fr. 2,415, 429). Sodalis hd. geselle, mit-g., dische-g. (8), tische-g. I genos (9). hd. nd. gesel. gesell der tat (75). ge-spill (65), -span (126). Sodalitas gesell-schaft (no) , -heit (68), -icheit (132). fruntschafit (68, 132). Sodalitium hd. nd. gesel-, hd. ge= selle-, geschel- (4) -schaft, -scliop. Sodes adi lieber (no), ei 1. (Das.). oeh lieff (132). Sod-es, is (porcorum; cf. so-, su- des GÌ. in.) solach (131. cf. ahd. solaga &c. Gf. 6, 186. X sulachaì&c. ib. 63. 2, 101. Fr. 2, 151a). Sodomita piffelere (99 sim.). bugger (147). Sodomitieum peeeatum stummend sund; vnkunschhait der gestalt halb l wider die natur (65). *Sodulus (aws sodalis x sedulus!) iìißig geselle (8). *Soflbrium (aus fossorium oder suf-, sof-, soli-f. cf. Gì. m. 6, 269) hovve i grabe (104)- *Sofibrus v. Fossorus. *Soga (i. restis Gì. m.) bvrste (Sum.). zoga i. seta pu-, po-rste, vischschup (74). Sol hd. nd. so-, zo- (132), su- (19, 75) -nne. hd. sonn. Sola v. Solea. *Solaeis (i. tentiginosus aus salax? cf. ital. solleticare Dz. wtb. 436?solax, g. -aeis i. pecus multum depascens Br. ?) vnkeuschiger (74). *Solaerum v. Solatrum. Solago (cf. so-, sa-latrum. solidago ? soleaginea spelzt spreu Kih. ??) buntes= pere (i. vua canina Gf.). sonnenwirbel (Fr., Kib.). lied-, lyt-, sat-wurtz (74). *Solago major irws (i3i). Solamen (i. solatium q. v. 20) hd. nd. trost, drost, troest (11, 132). hd. droist (18), dorst (21), krost (6). *Solancium (cf. sq.) schle-he (75), -eli (76). *Solanc-ius, -eus (76), -tus (23) (aus aeanthus?) sehle- (75), sehlehen- (76), slen- (23) -dorn, l -boura (76). Solanda solacia trostlieh trostung (65). *Solan-tus v. -eius. Solanum v. Solatrum. *Solar v. Sotular. *Solar-as, -ega (Sum.) (cf. soroliga) scherlinck (85, Sum.). Soia-ri, oft l -tiari (q. cf.) hd. tro-, dro- (8), droy-, troe- (lì, 20, 132)-sten. sterken (11, 19). raytzen, manen (74). deperii, tròsten, pass, eynig seyn (9). Solaris sunne- (68, 110a), sunen- (9), sonne- (8, 132), sonnen- (nob) -lich. schin (67). schin-e (133), -ende (23), -nende (5), -ede (18 &c), -en (21). sehetnit (sic 76). Sol-arium, -reum (11, 19), l sala= riunì (74) (cf. cenaculum, heetheca, sciotericon) hd. ho eh-, sumer-, somer-, vf- (Gf.), nd. hohe-, horn- (sic 22) -hus sim. sumer- l eC-laub (74). eyn don l lobe (12). bone (5). byn.varr. bunn,bunne (no), geboen (132). puny (74). pun (i. palacium 75). wonne (4.Xsolaeium?). sol-are (121, Gf.), -er (8, 9), -der (132), -de (74). sul-re (20, 100), -ìer (19, 125), -len (19). zolre (11). soler o. sai (74). *Solarium (aus sai.) solt (5b, 18). solde, lon, gelt, fegliche prauchung (74). *Solastrum gliedkraut (143). *Solata wolbere (105). Sola-tiari, -tiare (22), t -ri (66 &c.) hd. nd. (23) er-, hd. her-, ver- (13, 22) hd. -getzen, -lusten, -lichten (76), nd. -geten (22), -gessen (23), hd. nd. -lusti= gen , -listigen (6 , 13). kurczweilen (75, 76). lustigen (4). frolich sin (68, 110), wesen (132). *Solat-icum v. -rum. Sola-tium, l -men (q. cf. 20, Voce, ex quo, Geinmae, doch stets verseli, glossiert) hd. nd. v'iust-, v'iost- (22), erlust-, erliist- (134), erlust- (151), lustig- 1 erlicht- (76), ergecz- (18), hd. drost- (152), trost-, troest- (132), trost- (151) -unge, -inge. erlustig (6). er= gecz- 1 fro-lichkait der trostmig£ trost(65). trust (4). troest (11, 20). droyst (19). freude (20, 75, 110). wunne, lust, wollust (75). kurczweil (16, 75). Solatiose wunsamlich (75). Solatiosus kurtzweilig t wunsam(75). Solator troster (9). Sola-trum, -erum (93), oft -tieum, -num (49, 74, 85) hd. nd. nacht-schade, -sdiate (3), hd. -schat, -scbatt(9i), -schadt, -schatten, -schad, -schoten(4), -scade (85J, -schede (18), nd. -scheide. naychtscliade (19). nach - schatt , -shatt (110 varr.), -scheude (13). natscheide (49). mor-he l -che (i. morella 74). sunnenwerbil (Sum. v). *Solatrum mo-, ma- (47) -rtale, mu= rale(74) stock wurtz (74). stoc- (47), stap- (85) -wort. Solatus gesunnet, verbrunnen an der sunnen (88). Solax i. pecus multum depascens (Br.). beest die vele eten mach (147). ein ding (110), dinck dat sere veel ist (132), das ser vii istd (68), das ser vest ist (sic 110. X solidus). eynnych (19). Sol- v. Sor-bastrella. *Soldacus v. Soldatus. Soldan-a, -ella (i. bryon &c. 73) meer-kol (114 &c), -winde (143), berlapp; gurtel- 1 seyl-kraut; neun-heyl t -gleych; teuffelsklawen (73). Sol-, sor- (alph. sol- 76) -datus, solda-eus, -nus (1, 5b, ss) (i. seruus &c. quasi preco 1) hd. nd. solde-, hd. sold-, sol- (2), sulde-ner. soldan (1). Soldus v. Solidus. Sol-ea, -ia, -a (v. eernuus), -eus (ib.), sulea (5b) (X solium; cf. sanda= lia) hd. nd. sole, sola (141). sule (3). sul (76). ein sai (6). sale dez konges (18). ein sael l slotz (132). eyn saln (21). foyle (19). der fulmundt(125). pantoffel t suckel (91). Solea (solca? 85. piscis) scholle l meerbotte (kì.). bliec (85). Soleaginea v. Solago. *Soleare sailen; slotzen maken (147). Solearius pantoffelmacher (91). Soleatus beschl-echt l -agen vnden mit ysen (88). *Solectus (i. singulariter eleetus 76, aus sei.) aus erkoren (9). sunderlich vzir- (8) , sonderlich vUher- (17) -korn. *Solempnie hochgezijd ; fierdag ; lieilge tage (20). solennia die her- t lop-lichen empter (65). So-, sol-lempnis, -lennis hd. nd. er-, her-lich, -lick. fyer- (nob), feur- (iioa), vijr- (132), fyr- (68) -lich. fiersam (21). er-bir (21), -leicli (1). gros feyrtag (9). hochzytiicher tag (75). Solennis dies jar-licher t -zitlicb tag; dominiea her- i jarzit-licher tag; salutatio grufi der da zu vii berlieh ist; veneratio jarlich er erbietung(65). Solempnitas sim. hd. nd. her-, er- ti, 6, 23), fier- (21, 110b), feur- (noa), fyr- t hochzyt- (68), liei- (65) -licheit sim., -leichait (1), -samkeit (21). hoech- eit (11), -tzijt t vijrdach (132). veyr (9). hoch-gezijt (20), -zit (65). pranck t branck (75). Solempnisare sim. viern herlichcn (5). fieni (23). her- (18), ir- (21) -lich f. lierlikcn viren (22). hd. herlich feyren. erlich farn (6), w'digen (5b). veyren (9). firn (8). hochzeytten herleich (1). pran= gen (75). *Soler- (76), solet-atiea (i. durapellis in qua voluitur occulus erody 76; aus selerotis) hut dar in der aug apfel ist (75). *Solereium (st. solatium) verlustung In- solere hd. nd. pie-, hd. pley-, phle- (1, 16), pfle-, pfla- (6), spul-gen. .gewon sin (20, 110). gewonen (8, 9). gewun-, var. gewon-lich an ini haben (65). thun (65 , 75). beginnen ; quid solet operar! was pflicht, var. pfligt, der zu thun (75). *Soleri ( : solarium) bunen i solern (9). bónen t solirn ((8). So-, bissw. sol-lers hd. nd. kloek. hd. kluck (5), klug (13, 75, 110), ganez in der kunst t g. k.-rich l behend rat zu geben (i. solus in arte 65). wylJ (110). bescheiden (23). sorg-feldich (20), -hafit l flistig (sic 8). fleisig (9). surg= feldyck (19). Solerter wyßlich (110, 132). Solertia hd. nd. klug-, klueg- (16), klock- (18), klock- (5), wyfi- (110) -heit. cloecheit (132). sorg-feldicheit (20 sim.), -samkeit (8, 9) 0. stede (8). Soles pi. son selline ( 17 ). sounen SOL schin (8). sunn-en scliein t -ig tage (9). hicze (8, 9). *Soleum v. Solium. *Soleus v. Solea. Solfi-, solfa- v. Solui-sare. Soli- v. Solo-canus. So-, bissw. sol-lieitare , solieitari (5b) hd. nd. sorg-en, -ffeldigen (5b), -feltigen (1, 75) , -foligen (23) , -feldich sin t machen (20). sorg-m. (76). zoergen (11). be-truben (19), -kummern (9), -kom- mern (8), -wegen i naigen t versuchen (65). raten (8). roten (9). rayden (19). anherden (13). ane herten (10). solieitat ags. tychtit (94). s. me bringt mir forcht (65). *Solieit-as, var. -us (untersch. von dem qemeinsamen Artikel -us) flissig zu sin t sorg mit nifi (65). Solieite mit ganczer sorg (65). flissic- (65), sorgfeltig- (68), ernst-_(110, 132) -lidi, -lichen (no), sorchueldich (132). Solieitudo sorg- hd. -feldekeit sim., -feltigkeit sim., -vellikeit (5b), nd. -vol= dicheyt, -felligheit (23). tzoergueldiclieit (11). Solicitus hd. nd. sorg-, tzoerg- (11), surg- (17), sarg- (4) -veldich (5, 11), hd. -feldig (17, 4 &c), -ffellig (10), -vellig (5b), -feltig, -faltig (68), -valtikait (1), -sam (8, 9), nd. -voldich (22), -follich (23). hd. flißig. Solidago (cf. consolida, artetiea) wallwurtz (Ki.). Solidare hd. nd. ve-, re- (sic 23), vey- (13) -sten, vest (68, 110), vast(no, 132) machen, maken (ìoo). hd. festigen, befestnen (64), stark magen (13), sti-, ste- (4) -rken. st'ken (23). vasticheit (sic 11). Solidarius der schillyng ontfenger off die dair umb dyent ; tzoeldener(147). Solidatio vestenunge (20). Solide (cf. sidile. postela.) hd. fest-, vaste- (132), starck-lich. Soliditas hd. vestekeit, fast- (20), starck- (76) -heit. sterk l liplich wese= lichkait &c. (65). *Soliditatus zusammen gefestet (65). Sol-idus, t -dus adj.'s. hd. nd.sta.Yck. hd. starg (5, 66,133), feste, wol fest(l), fast t hart (20). vast (22). werig, var. wyrick, i getigen nahe bei ein ander (65). gantz (no), stede (17). durchdick t eytel (126). ha- (1), ha- (2, 3) -ftig (i. ratus. cf. seuerus &c.). nicht holl (132). hd. nd. ein schillin-g , -ck, schi= ling (67), schill (23). tenetur restituere in solidum den ganczen schaden zu be- keren (65). Solifossor v. Fossarius. *Solifragus v. Soliuagus. Solifuga (i. auis i animai paruum perniciosum , i. q. mus-arium 76, -era= neus Br. ) vile (20). sunnenschewhung (74). *Solige-mma, -neia (8) (i. lapis qui vndique splendorem inducit 76. cf. sal- gemmaXsoligena?)g!ifiende (8), gleys= sender (9) steyn. glisende schyne (sic 17). *Soligo (aus fuligo?) meltowe (16). rod (22b). ^Soliloqui alleine sprechen (20). Soliloquium hd. nd. hey-, heme- (17, SOL 22), hd. heime-, heim-, hem- (3), hel- (18) -lidi, -lick (22) hd. rede, reden (68;, red, gekose (3), nd. kosing (,23), tose= ginge (22). ainige rede (75). alleine sup= per (?) sprech- 1 red-inde (20). liensprake t heymelic (11). *Solimeare allein gin (17). *Solipendia v. Scolopendria. *Soli- v. Sol-sequium. *Solis oeulus ni. mater, mordercruyt (116): *Solis seculum v. Cotula. *Solis sponsa, sp. s. (9, 17, Gl.m.), speciosa s. (85) (herba, i. eicorea l intiba Gì. m. cf. solsequium &c. ) rin= gele /., boh. czartnika (4). hintlauf (17). vridels-auge (9), -ongen (sic 85). Solitarie alleine (20). Solitarius (oft i. consuetus X solitus) hd. nd. eyn-, ent- (23) -lich, -lick (22), hd. -ìeh, -ig, -sam (9, 20). hd. eyn (-), eyn eyn-sidel, -siddel, -siegel (7); all-ein (1, 18, 68), -einig (2). eylene (8). Solitudinarius (i. consuetus Br., soli= tarius 76, Br. cf. prc.) eynig (7). Solitudo hd. nd. eyni-, eni- (132), ende- (22) -cheit. hd. ein-igkeit, -ikeit, -ekeit, -unge (10), -noede i -sam cheit (20), -same (126). ain-ichait (1), -hait (71), -lichkeit (74), -schick /. (Sm. 3, 319), -igs wesen (75). wustunge (9, 75) t eygene gewonunge (prima longa 9). wonunge (pr. breuis 9). eygen w. 0. wostenunge (8). wustin (74). wustenung (4). wunst- niß l -enung t -e abgesundert stat (65). wostenie (132). oede (88). Solite pfleglichen (Fr. 2, 55). allein (Kib.). Solitus hd. pfli- (6, 4, 76), pli-, ple- (18) -chtig; plechliclì (13), ge-won-et, -t, -heit (21). (X solicitus) sorg-hafft l -weldich (20), -veldig (13). Soliu-a, -ia (19) plancke (20). blanck l deel (19). *Soliuagare, -ri (75), soluagor (prs. 76) hd. alleyne geen sim. Soli-uagus, -fragus (19) alleyne gene (19), irrender (9). alleen-dwalen (132), loper (11). ainiger wanderer (75). Sol-ium, -eum (cf. solea) hd. kuuig-, kung-, kung- (67), kug- (sic 6), konig-, kongs- (17), kunigfò- (68), kynigs (64c), konnigis- (20), koniges-, eins k.-stul. kunglicher stull (65). kuniglicher sai, geseß, stul 0. palast (75). nd. konig-stol, -stuel (11). lawbn (1). palla- hd. -st, -15 (17), nd. -s. palaß (18). bal-ast (7), -eist (6). Solium schoten t wanne (125). zuber (111). bad-z. (91). Soli- after s X sol-. *So- v. Se-llarius. *Sollium (st. séllium sim.) satelbaum (16). *Solo-, seltner soli-canus hd. eyn eynig, ainiger (75) senger, singer (9, 75). *Soloeiosus {st. solatiosus) freiden- riche (75d). *Solologium v. Sorolugium. *Solo-pendia, -raga v. Scolopendria. *Solphor v. Sulfur. *Solreum v. Solarium. Sol-, l soli- (19, 110, 121 &c.) -sequium, -sequia (11, 19, 87, 94a, 121, Sum., Gf.), SOM 541 -sequa (Sum. vii.) ( i- elitropium, l vitulia 74 ) sunniuuirpila (Gf.). sunnen- (6, 22, 74, 76, 87, 110, 123), sonnen- (5, 7, 23, 73), sonne- (Gf. ), sunne- (121, Gf.), son- (17, 21), snn- (1), sund- (13) -wirbel (6, 7, 17, 74, 76, 87, Gf.), -werbil (5, 121), -werbel (13), -wurbel (110, 123), -worbel (21), -weruel (22), -werbe (23), -wendel (1, 73). summerlowe (14). bumbel- (105), golt- (20) -wurze. ring-ila (Gf.), -eie (47, Sum.), -elblum (17), -el l -elplum (74). reginle (85). nighele (Sum. Vii), mergen- (-ia 19), golt- (-ium 19, Gemmae), gult- (20), gold- (-ium 11) -blnome sim., -bloeme (11, 20), -boem (sic 132). ags. golde (94a). maytwijß (19;. mede zuete (-iall). matelieff(132). wege- rich (76), -wurz (3). wegwart (74). cyde= losse (5b). hynt-lauf (13, 74), -laup (14), -lefte (12), -lichte (85). *Solsequium maius ryngel l wege= warte (9). hintluch (47). *S. minus pippawe (9. i. q. aphaea 143). pympanne (85). *Solsirora v. Rorella. Solstitium sunnen- (9, 12, 22, 46, 74, 75), sonnen- (5, 7, 8, 10, 23, Das.), sunn- (1), sonn- (126), zonnen- (11), der sunden- (49) -wendel (1), -wandel (10, 12, 49;, -wende (126, Das.), -wenden (75), -gichten (126, Fr.), -stat (8, 9), -stade (23), -stant (7), -standung (46, 74), -stehung t -steeung (74), -stauunge (-stanunge? 5), -stauinghe (22), -steeck (11), -mal (8). wan der tag vnd nacht glieli syndt (110). die stat dar jn die sun stili steet (65). *Soluagor v. Soliuagari. *Soluare v. Soluisare. Solubilis entbint- (110 sim.), loeß- (20) -lich. geloest (20). Solvendo taelber (147). Soluere losen (8, 22b). hd. of-1. sim., loesen (20), leysen (13), lossen t vreyen (9), fryen (8), gelden (8, 9), gelten (7, 75), v'-g. (65), -zihen (7); ent-binden l -ledigen t ablesen &c. (65), beczaln. prs. ich bin verdacht (23). Solui-, solfi-, solfa- (110) -sare, soluare (5b) (cf. notare) hd. nd. (oft die) noten singen, 11. schreyben (1), sang-n. machen (5b). hd. solui-, solue- (132) -sieren, -seren. nd. solfern (22). Solum, s. -modo hd. alleyn-e, -ig (110). nd. all-eyn, -een (11); al-eyne t -yke l -heyt t -heydis; solum ocke-r£ -rs (22b). s. -modo ockers, nichtwen, neurallein (74). Solum s. erde (3, 9). ein hert ertrich (64). veste (9). fußtile (126). S. spondas boden t rosch (112), rasch (115). _ . Solus hd. nd. alleyn sim. ein lem (6). eyleyn (8). eyn-ig t -sam (126). Solutio hd. bezalung ; ent-, eyn- (134) -bindung,-ledigung(68); vergeltung (65); off-, vff-, vß- (76) -losunge; auf-lozung (4) , -lésung (134) ; loesung (20). . nd. ob losung (23); vp-losinge (22), -loesinge (132). Solutor loeser (20). bezaler (110 &c). taelsam (147). Solutus bezalt t entlediget (110 sim.). offgelost (23). *So- ». To-mentum. 542 SON Somn-, in den JFTss. gew. sompn-. Sompniare hd. nd. drau- (18, 23), droe- (132), nd. dro-, hd. dreu-, drey- (21), drou- (67), treu-, trey- (7), trau- (75), trou- (68) , tro- (6 , 46 , 76)_ -men. somniauerunt erkent band als in eim trauwm , tranm , tram ; somniat es treiimpt, traumpt, trempt im (65 varr.). Sompniatio dreumunge (20). Sompniator traum vßleger (75).traw- (9), treu-, var. tre- (65), dreu- (8, 20) -mer. *Sompni- v. Sompno-lentia. Sompn-ium, -um (5b) hd. traum (im schlaff 75), trom (6, 46, 76), trovn (93), trawn (4), traym (5b), treume (7), droum (12), draum, drauem (20), dram (17), dreume (10). nd. draume (23), drom (22), droem (11, 132). Somnolens schlafferig (110). schlauf= ferachtig (68). slap- l wak-ericb (132). Sompno-, sompni-lentia slaff-erech= tekeit (5), -richeit (20). scblafferi- t fule- (65), schiaffivi- (6), sloffer- (5b), sleffer- (7), slossericht- (21) -keit. schlauff- (68), schlaff- (75), slaep- (11), slapen- (23) -heit. slayfficheyd (19). slofericht (18). schlaf- (noa), sehla- (nob) -ferung. slaperi- (132), slaper- (22), trae- (11, 20) -cheit- Sompnolentus slaff- (5), slap- (22b), slah- (23) -erechtig. slap-erich (132), -ich (11). hd. schlaffer-ig, -g (6); schlau- (68), sle- (8, 133) -fferig; schleffe-, slaeff- (20) -richt; slo- (18), slof- (5b) ferick; schlaffiger (65), slayfflych (19), sloffter= ichtkeyt (21. cf. prc). *Sompnum v. Sompnium. Sompnus hd. slaff, schlaff, slaeff (20, 132), slayff (19), slaiff (10), schlaiff (7), schlauff (68), sloft (49). nd. slap, slapp, slaep (11). *Sona (st. zona ; anders GÌ. m. cf. ehorda) seene, snoir (147). Sona-bilis, -ns ludende (20). Sonare (i. tonare 75) hd. nd. luden. hd. lu-, lau-ten; ge-lut (68), -luyt (133) machen; hellen (7, 75, 76, 110). helle luten 0. thonen-, gè- i sche-llen (75). do- (75), to- (6), tho-, varr. tho-, the- (65) -nen. *Sonarium i. locus per quern transit SOnUS (Geinmae, Voce ex quo), eyn galm- hal (22), -hol (9), -holin (74), -lut "(8). *Sonatio (non sonitio; anders gì. m.) lutung (110). ludinge (132). *Soncia v. Sontia. *Sonciter v. Sontiter. Sonchus oùy^oc; i. endiuia, eicer= bita, lactucella 73, ne) hasen kol (73). wilder h.-kol (114). sau- (Ki., Fr.), genß- (114 &c), ni. gansen- l dau- (116) -distel, i -melte (Fr.). ni. conijnencruyt, melck= weye (ne). *Sonieium v. Sanicula. *So- v. O-nichinus. *Sonipedius (cf. sq.; -des i. custos equorum; -dire i. equitare 76) perde garte (23). Sonipes hd. pert (20), hengst. henxt (132). eyn reysig roß mit schellen o. mit liarnasch behengt (64). traber(88). SOP *Sonitio v. Sonatio. Sonitus (i. strepitus 110 &c, son-osus 75, -us) ge-lutet (no), -lut (68), -luyt (132). hd. lut sìm., Iute (134). gal, var. galm ; hellig, vlg. lut vast (75). gethon (65). *Sonorare (animalium) lawtten (1). *Sonores (herba ?) ags. ( ? ) sinigruues (136). Sonoritas lutrestigi (l4i). Sonorosus (i. sono-sus 75, -rus q. v. 1, 75) lut-lich (5), -telich (18), -bar (5b). lawtigk (4). ludigh (23). lud- t scheld-ende (17). gell-ig (75), -er (74). hele t licht (77). Sonor-us, l -osus (1, 75) hd. lut (5) ; lut-halend (6), -hellig (75), -ig (7); lude, hel, helle (8, 9). lud (22). ludende (11, 19). wol- (20, U6), wal- (132) -1., -hellende (110). schalbar (9). Son-osus v. -itus, -orosus. Sons hd. nd. schul-dig, hd. -tig, schyldic (13). myß-tatig (6S), -tetiger (110), -dedich (132).lasterper, sunder (74). Son-tia (Br.), -eia hd. nd. schuldicheit. Sontieus gerecht (9). seer (no), seir (132) schedlich. Son-titer, -eiter (11), schulde-lych (19), -lick (11). Sonus (cf. sonitus) hd. nd. lut, ge- lut (68, 110), -luut (11), -luyt (132). laut (134). luet (20). luyd (19). lud (21). hai (110). schall (75). don l scal (22b). *Soospersos v. Persum. *Sopare hd. stillen (Mss. mog.). *Sopia (st. sepia) dinten (74). Sopire hd. sia-, schla-, slai-, sehlau- (68), entslo- (8, 9), entschla- (126) -ffen. slomen(12). sweygiu£edemen(9).ge-sw. ; enden (8). stillen (8, 23). ge-st. (9). slapen t lessen (extinguere 23). slumeren vnd slapen doen (132). Sopitus (i. domitus 11, 19) ge-legirt (9), -stilter t hingelegt &c. ; cineres s. betrochen koln (65. cf. Goth. wtb. 2, 173, 637). virtreben (19). v'dreuen (11). *Soponphera (aus soporifera) tumm= ine (Sum. v). Sopor slaff (20). slayff (19). slaep (11). schlaff (75). ein siesser schlaff (no). sieC schlauff (68). eyn soes slaeff (132). begir des schlaffs (75). sclafbegirde (93). slaff- hayt (l),-erkeit (5),-erheit (5b). schlaffer- keit, varr. -ker, -igkait l enzuckung (65). slaperheit (23). sloffer- (17), schleffer- (76), slummer- (9), slumm- (8), slomin- (125), naffatz- (75), nafftz- (64, 74) -unge. Soporare, l -ri (88) (i. dormìtare 75) hd. wacben. nd. waken, vaken (99) (alts. fakon, s. fakinga Gì. Lips. nd. ni. vàk). naffatzen l schlaffen (75). nit lang schl. (65). sulklich slaffen (20). senfftlychen slayffen (19). zechtelic ontslapen (11). ent-schleffen(88), -sloffin (8,9). slummen (74). slaperen t slomen (22b). swymelen i doen slapen (132). slaffende (5), slefFe= rig (7), slafferecht (21) machen. slaperich maken (23). *Soporator li. obdormitor) schlaffer (75,. Soporatus enschlafft (126). slaffretht t mude (20). *Soporosus slaperich (23). schlafferig (75). SOK Soporus rastich i suße (xsaporus? 20). *Sopulatum(i. eeparium;a?(9), erb- (8) -seezunge. nach-vollgunge (9), -folgunge der zijt (8). ags. uyrd (136). Sortilegium hd. zauber-nisse sim., -ye sim. ; zeuberniß sim.; zober-nuß (6, 46) , -y (76) ; tzeyberige l loß werfen (12). cruouer (100 bis.), zouberung (68). loß (75). lossung (2, 75) vlg. des los-es (75b), -sen (75a). geluck lassung (1). glucke lesunge (5b). zouerie l lottung (132). lupnei (2). nd. touernis. Sorti -legus, -legius (1), -legos t -logos (76) hd. zaub-, zeub-, zob- (76), schold- (64°. cf. Sm. 3, 354 sq.), nd. tou- erer. hd. zeuber l warsager (20), zuofe= rig (49); loß-, loss-, lofi- (21), loss- (67), less- (64c), louß- (68), los- (76) -er. geluck- lasser (1, 3), -leser (5b, 12). loßwerffer (64b). der lotet of zouert (132). Sortiri hd. los-, loes- (ìoo), loß-, loss-, loss- (67), loeß- (20), loizz- (5b), loyß-, les- (49) -en. loten (132). loeß werffen (2'i sim.). losen loss (1). erfolgen (65). vberkummen (65, 110), winnen (99). ge- w. (20). uffge-w. t er-, ver- (132) -krie= gen (20 sim.). hd. er-, her-werben. gè- • & 544 SPA SPA SPA lucken (i) abenturen (9). gluckin (t) obenturen (8). gluck (i) ebentuer (sic 17). enden (20). teuschen (74). *Sort- v. Sord-iseus. Sortito tzu gluck i in dy schantz (125). *Sortor (cf. sortiri) teuscher (74). *Sosia (i. lucrator) eyn wynre (147). Sospes (i. in-eolumis l -beallis 1) hd. nd. gesunt. gesont (18). heil (20). schadlofi (126). *Sospex ein schiff-hacke (3, 8, 75), -hug (17), -hoch hock (9), -hocke (4), -hoe'k (74). *Sospidere (». valedare cf. sq.) zon= den (si). Sospitare hd. gesunt sin, machen <20). Sospitas hd. gesunt-, gluck- (65) -heit. Sostrum ni. meestergeld, medeeijns loen (116). *Sotieenam (st. sotigenam cogn. Ju= nonisf) hìfuogun (Gf. 3, 424). Sotila- v. Sotula-r, -re. *Sotor (*. calceator ; aus autor, X sotular?) schuh-wart, -macher, schuster (74). .' *Sot- v. So-raculum. Sotu-, socu- (46, alph. sotu- 75, 77), soti- (22), subta- (9, 76), subtu- (100, 104, 121), bssw. subto-, subte-, so- (75) -lar, -laris (74, 91, 93, 121), -1. ealeeus (88, 104), -lare (ot>.), -las (acc. pl.t 100), -lixis (7fi), subtilaris (v. ealiga) (i. scarpa 75, pero 91) hd. nd. bot- hd. -schuehe, - schusebe (sic 152), -schucli, -schoch (18), -schoicb (10), nd. -sebo; but-schucli (17), -sebug (21), -schuwe (20), -seboge (13), -seboe (11, 132). hd. bontschocb (19); botz- t filtz-scho (12); bunt- (49, 64b, 75, 110), pundt- (91), bont- (77) -sebuoch (91, uoa), -schucb, -schu (88), -seboe (5); preys- (1, 64c), preiß- (88), breiß- (75, 88), brifi- (75, Ob.), bris- (67), pruß- (64), prey- (1, 74), bri- (6, 46) nider- (9, 1, 4, 74, 75, Ob.), enckel- (75) -sebuch. scuob (104). scube (100). seoha (pi. 121). schuocb (93). bosse (109). eyn bose sit (22). *Sotu-, soti-lare vb. hd. seboen, schu= eben (74). nd. sebon (22). *Sotularifex buntscuoh-, varr. bunt= schuoch-, buntschu- (110), botsehuch- (68) -macher. seboemecher (132). Sotula-ris v. -r. Sou- v. Sag-marius. *Spabex eyn sonne (17). *Spaeula v. Spatula. *Spa-cus (74 &c), -tus (49, 74), -gus (64), -gum t -da (104), -reus (Gf.) hd. trat (3, 6, Gf.), traut (68), drat, dràt (104, Gf.), dratt (64), draat (13), draet (10, 132), drait, draut (67), drothe (77), drot (4, 49), droit, schuster drait (75). vin= ster (spacus i. obscums) 0. eysen- i sehuch-, var. sebucher-drat (74. cf. Fr. 1, 268c). speke (131. a. d. Lat. wie oberd. spag-at, -et &c? Fr. 2, 288c? Doch cf. specus speycb). Spa-cus, -tus, -gus ferreus drad (22). eyn yser (23), eysen (1) drat. Spa-da, -ta, t -dus (74) (i. muero q. v. 75. cf. prc.) hd. nd. swert, sebwart (6). spata hd. eyn brey t swert ; helmax (19), spatb t tilitzer (arma 125), schnidemesser ( 75 ), spatt-e (Das.), -el (126). breehsen (75. cf. Sm. 1, 249). *Spad-ica v. -o, -ix. Spadic-eus, -us (127) (i. baius) t phoenieeus 111) rote (127). kestenbraun (111). Spadix, spaldix (75d) (i. color equi, e. fuscus, pheniceus; badius 125) hd. nd. appel-grawe sim., -graw, -graue (97), -gra (23) -gra (21). hd. apfil grow (9), apbel grau (3); apfel-grauwe, -graw, -grog (49); opfel grò (4.), scbymel o. apffelgraw rofi ( 64 ), rodt farbe (ilo), roede varwe (132). Spadi-x, -ca palmboem (147). Spad-o, -us (76), l -iea (110 &c.) (cf. buggens, eunuehus) der gelubt ist (20). die g. is (132). ein muncb (i. equus ca- stratus nob), mynch (49, 110a). aus ge= snit-ten phard (1), -en pfard (53), -en= pferde (li), (equus) dem vsgeworfen ist: vnberhaftschiìtzlìg (93. cf. palmes). vn= fruchtbar geschofi (64). darrz weig (sic 75ab). duri- zweig (75). boden-los (9), -loß (8) man. logener (23). lugner (74). ge= lubbet (99). Spado-nare, -niare(11, 19, 20), -mare (100), -nari (8) lubben (11, 20, 132). lu- (100), ly- (19, 67, 152), li- (133) -ppen. lichtin (8). hd. die geyle vßscbnyden, gailen aussebneiden. mu- var., my-neben (110). Spadula v. Spatula. *Spag-alus, -ulus (Gf.) thuiril (Gf. 5, 280). tuirl (104). *Spagus v. Spacus. *Spala-ngus fenijnde vlyeghe ( 147 ) ; -gium i. musca venosa, -gius i. m. vene= nosa similis fifeldae sax. (136). Cf. spa^ lagus : àocca'Xai (gì. m.); vii. phalan= gium. * Spaldix v. Spadix. *Spamaeia v. Spinacium. *Spame-ta, -ca v. Spanieta. Spandere aus recken (1). *Spa-nieta, -meta (74), -meca (75) (cf. viride hispanicum) grunspa-nn (3), -11 (3, 74), -cb (75). spangrun (74). *Spanilla schiff ; granfi , das vorder= teil eins schiifs (74). *Spanum (cf. omphaeium) oely uyt witter vrucht gedruckt (147). *Spanus (i. pullus) dunckel taneet, zwartz lacht (sic), ni. moreyt, hisp. mo- rado (11 6). *Sparalus v. Sparulus. Sparaverius sparwer (147). *Spar-ca(-ta? 11), -ga(19)(c/.sperea. spar-ta, -tus, -tatus? -tea? -gana? sprata? ni. spaerck engl. spark sein= tilla?) vonke t winttene (11). funck t eyns wynd (19). *Sparcrum (cf. sparus) spero (Gf.). ;|:Sparc - acus , -ulus v. Spart-atus, -ulus. *Sparcus v. Spartus. Spacus. ^Sparga (i. pannus GÌ. m. ; cf. sparea) heirbesuvrz (Sum.). Sparganium ni. waterlisch, cande= laers (ii6). Spargena i. inf ancia kyntheit (147). Spargere (cf. spergere) hd. nd. spre-, vmb spre- (21), vm spra- (6), vmme spri- (22) -ngen ; stro- (6, 22), zerstro- 1 strou- (65), strau- (21), stre- (9) -wen; sprey- ten (68, 110), -den (20, 132). vloderen (6)- zettelen l ver-, zer-zern, var. zer= tailn l verzeen (65). sprentzen (88). *Spar-gilus, -gulus v. -ulus. *Spargula (cf. kerue) springelblum t ranritzen (gr. yaXtov 112). *Spargus (cf. aspargus) spargen (153). *Sparieus v. Sparsula. Sparsa gespraite (65). *Sparsana (cf. bardana) hoefledeke (85). Sparsim spreydelich (10). Sparsorium (cf. spersorium, a-sp., isopus &c.) quast (11, 132). quest (20). quispel (132). wyddel (19). sprengwedel (110). *Spar-sula, -icus (herba) sparseli (75). Sparsus vR gesprait (65). *Spa-rta, -rea (74), -sta (104, Sum.) (canis, cf. spar-ga, -tus, -tatus; i. spelta Gì. m. cf. sprata) wintzoh-a (95, Gf.), -e (Sum.). vvinzohe (104). hundtin, preckin (i. canieula 74). *Spar-tatus a um (20), g. -ti (19), cacus (-taeus? -tatus? 11), -tanus (122) cf.prc.) wintbracke (11, 20). wyndbraek 19). gali, mastin (122). *Sparteus s. sac (Gf.). suertelliu (Hpt. 5. cf. sparganium schwerdtelkraut kì.). Spartium v. Spartum. *Spar- (-culus ?) -tulus evn snel hun- delin (23). Spart-um, -ium (cf.sq.)nl. spaensche brem (116). ginsteren t pfinstblum (126 sim.). Spar-tus (-cus 23 ?) (i. canis l frutex 74. cf. prc, quipparum lasparilla &c, spratus) eyn snel hunt (23). wint (121, Gf.). scaft-bo (Gf.) , -inhou ( 121 ). hundt, hundtin, preckin ; sprofiling an laub (74). *Sparu- (Gf. &c ), spara- (1, 84, 102, Sum., Gì. Trev., Gf.), spargu- (74), spargi- (23), speri- (34), spera- (5b, 8), sera- (9) -lus (i. fulica 74. cf. aspriolus. spa= rulus i. piscis 136 '. sparus) hasil-hun (sparulus 8), -hun (Sum., Gf.), -bon (84, Gf.), -bon (23). hasel-hun(34, 87, 102, Gf.). hagil- (gì. Tr., Gf.), hagel- (9, 74), hal- (5b, 8), wild- (1, 75), schne- (74, 75), schnebe- (75) -gans, -ganins (sic 1). Sparum (cf. sq.) brigel (91). Sparu-s, l -m (126, Ki., Das.) (i. telum rusticum missile l piscis Br.) spar (8, 9). spari- (126, Kia. ). spare, bengel, tre= mei &c. (Das.). sper (121, 141, Gf.). eyn steykelynch (piscis 97 ). wurffkveutz t engelischer pfeil (135). geburn schutz (74). *Spasm-aticus, t -osus (75) kre- t kra-mpfig ( 75 ). eyner den der kramp czuget (17). Spasm-us, t -a (109) hd. ehram (1), ebramp (2); derkram-p, -ff, -ph (3), -pfe. nd. krampe /., raem (11), ram t ramme t gicht (109). krauch (49). kich- (8), keich- (9) -sucht. darre (9). v'w'runge (17). eins= lides barili (93). *Spassat kinisit (Gf. 2, 1098). Cf. ital. spassare delectari? *Spasta v. Sparta. SPA Spata v. Spada. *Spat-, spee- (46) -abulum (aus spata X scatabulum schachtufel >< speeta= culum = larua sckodufel) schotufel eff eyn sper (23). schacbzabel (46). Spatarius hd. suuertdrago (Gf.), ein messer trager (no), scliwert macher (68), morder, eiu mefidreger (132). Spatiari («. spati-um, -atum ire) hd. nd. wandern, spa-cieren (11, 20, ìoo), -tzieren (75, 76), -ceren (22b). sperzipei= non (Gf.). wandlen (9). er-w. (76). lustigen (18, 4). er-1. (76). her-1. (17). hd. nd. v'-l., -lostigen (23), -listichen (13). spelen (20, ìoo). gen (8). geen i v'weylen (9). spatia reti (136) st. spatiaretur (94) ags. suicudae. Spatiatio (i. deambulatio) spatzier= gang o. hui$ (75). Spatiositas rum- i wit- (68), ruym- i breyt- (132) -heyt. *Spatiosum (cf. spatium) hd. evn wit flecke. nd. wit bìigk (23). vleek ì vrist (22). weygerunge, bergimg, weyterfleck (74). beger-unge (5), -runge (21), -inge (23). Spatiosus (cf. sq.) wit (17, 75) vnd verre (75). seer wyt (68, 110, 132) von, van begriff (68, 132). gemmine (100). lu- (10), lo- (12) -stig. lislich (49). Spati-um, i -osus a um (66&e.)M. weite (4),' wit (6) ; spar-, var. sparr-weg { witte des wegs (75); ein wyt, weyt felt, fleck, platz ; eyn witer fleck 0. felt (67), ein wit flick (17); liblich stat 0. braite. t zit, die wite (65); flekch (71), fleck, 'flecken l blecz (13), bleck (12), blick (10), bleich (14), pian (3, 21), velt (5D, 20), rum (8), ruem (20), gemme vmb gang (17); frist, gebrist (5), begerunge (67, 133). nd. fligk t gewristh(23); blèk (109), mum (11). Spatium temporis verzieliung der zit (65). Spathomela spattelin, ni. spaedel-, spaey-ken (116). I Spa-tula, bissio.-cula, -dula (i.armus, parità spata, ramus l folium ì fructus palme sim.) hd. scultirra (127, Gf.),scholder (9), scliulter (65), schulder (8, 4), sch.-beiu, -bin t rorysen (12); schul-bain (76), -terpain (1, 74), i. ascella t spannspann carpentariorurn (1); span(2); achselbein (75), herte (corporis 104. cf. Gf. 4, 1026. BM. 671. Goth. Wtb. 2, 504); scllina (Sum. Vi); eyn schene t,8, 17), schone(9); eyn buge (nob), bug (noa), boeghe (132) i. armus; eyn kleyn swert (8), schwert (68), schwertlin (no); suertieken (100); swert-lein (9), -ein (17), -el (herba 93); palm-, i alm- (74 var.), bappeln- (17) -proß (74), -czwig (8, 17), -czweyg (9), -ketzel (75), -rijss vrucht ot' blat (147). palmaplat (Gf.). tolde (Sum.). nd. sculter- beyn sim. ; eyn swerdekint (st. -kin) t eyn schyueder lig° (aus schyne . . ligo ? 23). die su- (kì*>.), sehu- (Kia) -ltze. ags. bed (94, 136). Spatula fetida, sp. vetula (74) duttelkolbenkraut ( 74 ). wantlußrkrut (120). wandlaus (Kib). ni. wand-, weeg- luyscruyt &c. (116). Cf. sphatula ein stinkendes kraut (kì.). Spatulari leckerlich leben (68, 110), leuen (132). weelde hebn (147). PlEtEN'EACH GLOSflAKIUM. SPE *Spatus v. Spacus. Spee- v. Spat-abulum. *Specia (e. speeeria Gì. ni. cf. spelta?) uese (104). Speeialis hd. nd. sunder-, sonder- (68, 132), zunder- (11), eynec- (23), enich- (22), lodder- (106), hd. eyn-lich, -lic (22, 106), -lick (11), -linck (132). aigenseliafft (sic 1). Speeialitas sunderheit (75). Speeialiter sunderlich (65). Speciarius specier (93). spetziger, apoteker (74). Speeies hd. nd. sebon-e, -heit (20), -eit (100). schon (12). sckeyne (13). hd. gcstalt, wol-g. (9), seboen g. (49), wese- t vnderschid-licb g. (65). g.-nusse t na= turlichkunne (74). sta- (22), gestba- (23) -Unisse, stel- 1 stelte-nis (13). gestelteniz (5 sim.). staltenes (21). geslechte (8, 9). forra; bildung; suuderlichkait; zueker; coufect (65). speeer-ey (74), -ij (65). spitz- (5), spiss- (22) -erie. spiser (23). hd. nd. krude. ge-kr. (5b), -kruder (21), -crute (23), -cruut(ll), -wurtz (1). heilsam wurtz ald krut (93). worcz (5b, 12, 13). wort (23). Speeies aromatice wolrichinde ding (5b). *Specietenus nach vsserlicher gestalt (65). *Speeifìeabilis vnderscbeydelich (20). *Speeificabilitas vnderscbeydelicheit (20). Specificare hd. nd. ent-, vnder- (20, 68, 110), onder- (132), sunderlicb ent- (75) -scbeyden. v'sten (8). zu v'stene geben; eyn sckichgen; betuclen (17). bedewten i czu v'steen (sic 9). die spyfi spec-iren, varr. -erieren, -iriern (no), cruyden (132). Speeifìcatio vnder- (20), sunderlich ent- (75) -scbeydunge. Specifiee sunderlich (20). Specifìeus vnderscheyden (20). Speeillum v. Specium. Specimen hd. staltenis (13), ge-st., -staltniß, -steltiniß sim., -stailt (10). nd. stelt- (22), v'stor- (23) -nisse. schawfall (126). Speciosa solis v. Solis sponsa. Speciosissimus der aller bubsehte, var. hiibste (65). Speeiositas gestalt (20) schonheit (75). hubsch schinbarkeit (65). Speeiosus hd. nd. sclione, sebon, schone (151), sclion (134), zart. wol ge= stalt (4, 65). hubscher i zirlicher (65). Speci -um, t -llum (kì. ) wunden yßen (125). wundeysen t sucbel (126). meissel (Fr.). *Speetabi-lieus i. basiliseus (q. v. 74) ; -ficus est aspis qui dum momorde= rit hominem statini consumit eum vt li- quefiat more serpentum (76). Spectabilis hd. nd. edel, beyde-, hd. beyter- (nob), beit-, weyde- (152), wende- (18) -lidi, sehouwelick (147). hd. eyns edeln ge-sliechtis, -slechtes sim.; bait= tich (6), lustig (75, 76) ; hoch herre doch nit kùniges sun (93). *Spectaculare i. saturare &e. saden, sat maken (147). Speetaculum hd. nd. beschauw-, nd. SPE 545 beschow-enisse sim., -ung, -ing (23). be= schauneC (3j. frewd 0. weschawnußs (1). beschoub- (68), beschou- (6), besebo- (76) -nu6. sehung vff ein scbowung ; stat der be-sch. ; schouwlichkait; wart; spi egei; bar- t wett-louffuug &e. (65). czu kaffung (5b). caff-unge t -stat; cassen (sic); beicle stad (20). schertz gesicht (64). g. der tat (65, 75). spiU warte (34°, 93). Speetare hd. nd. beyden, an gehorn. hd. zu-, nd. be-horn, anbehern (22). hd. bey-, beyt- (6), bait- (65), bi-ten; czu borchin (9), be-scbauwen sim., -trachten (65); sehen (8, 9), an-s. (65), wachen t caffen (20). Specula ( cf. sq. spieula ) hd. nd. wac.te. nd. wack, hode, warde, varde (sic 97), waecktorn? vinster (132), waert- ì cuer-huus (11), koer t k.-torn (kìl). hd. sebaw-tum (126, Das., Kia.), -berg (Das.); wach-thurn (no0), -tbum (sic noa); wacht huysse (19), die w. zuo= berst in eim tliuren &c. (65) ; hoch-w. t luginsland (Kia.) ; wart (eiu w., var. ern- w. 64), warte, hutbe (3), hute (4), bude, bude (21), wyn buter (8), weyn bùtter (9). erker (9, 16). Specula hoffnunglin (126). *Speeula (X spatula) schulterbain (46). Speeul-ar, -are, -or (76) (i. pendix i ap-p. q. v. 75) hd. waehte, bude, wart, w. buot t erckel (76) ; spigel (6), spiegel (93), sebubefenster (125). schouwstede dair aff men vremde dyngeu scbouwet (147). Speculari hd. sebau-, sebo-wen. hd. nd. be-sch. sim., -spigeln (9). yn liecht beschawen (1). wach-ten (11), hd. -en, warten (100). spiegeln (8). an-. var. en- sehen (65). Specularla glaß ( 91 ). die spiegel= kunst (kì.). Speculatio schaw- (20, 65), wart- (9, 15, 155), kafl- (9, 155) -unge, -lichkait (65). Speeulatiuus (cf. eontemplatiuus) schau- (noa), scha- (noh"), schou- (68, 132) -wig, -wicb (132). beschu- (21), be= schau- (23), in b.- (5) -welich. siethtich (20). kunstrich (62). *Speculator (x spie.) henger (5b). peiniger (1). Speculator wetlier f sehauwer (20). hd. nd. be-sch. sim., -schower (76). war= ter (9, 65). h.ùtter (9). banwart (74). eyn wart- (17, 74), wake- (107) -man, t -er (74). koerwachter(Kil.). spe-hari ^-kalari (Gf.). Speculum (cf. spieula) hd. nd. spy-, spe-, hd. spie-, spey- (12) -gel. eyn kurcze summe als in eim ougenplick (65). span= nili l spenula (Gf.). sp. eoncauum inge- bogen spiegel (93). Speeus hùli (46). hule (100, 110). hoell (132). eyn leben gi-ube (5°). speycb (i. radius 19. cf. spacus). spe-eus, -eum, -leum,-lium, -luncaM. grube ; sebacher- (74), mort-, mart- (4), morder-gr. moert kule (132). grobe (21). hule (126). hol (9). hoel (20). heyle (13). spel-ea, -età (76), t -linea (*'. fossa latronum t rupes 76, r. concauata 4) eyn schyfersteyn (4). kule (11, 19). graue"(23). speluneaiag- 69 546 SPE SPI SPI (1), lig- (75) -grub, vlg. lick (75). luoch (Sm. 2, 457). loch l hole (20). moderloch (46). gribe (13). spelun-cken (125), -ck (20). Spel-ta, -ea (cf. oriza) hd. din-ckil (Gf.), -ckel; tinckel (64c, 66, 75); spel- ze (20, Gf.), hd. -cz, -t (1, 132), -te (11). spigil (Gf.). spaltekorn (Sum.). ves-e (46), -eri (64, 91, iioa). veß (76). wesen (sic nob). korn (21). der k. daz dye perde esseri (5). k. dat pert eten (23). korne dat de perde etet (22). korren das die pferde essen (4). ase kerich (i. semen vt ordeum 3). *Spelta (cf. prc? aus d. spalt?) v. Frustimi. Spelunea (cf. speeus) le-, var. len- onum grub der leuwen, latronum (i. spe-lea l -eus) der schacber (75). *Spensa (cf. sponda; anders GÌ. m.) sponbette (9). *Spensiua (i. cippus i trwncus super quein Ugna secantur ; cf. suspensiua?) nack- ì boltz-stock (75). *Spenula (cf. penula) cholmantil (midierum in astate 104). Spera, sphera (91, 110) hd. nd. rinck. hd. ring, rench (13), rege t cule (100) cliu (127). cluura l sciba (Gf.). sebib-a (Gf.) , -e (8). scheyb (9). runde schyue (20). sinwellip (93). vmbganck o. hol ding als der hymel (1). eyn d. alßo der hemmel (5b). die sper (64, 91). sphaere clotzelin (155). *Speragus sperbagen (79). ags. wudu= cserfille (94a). *Speralus v. Sparulus. *Speran-tia, -eia (ital. -za), spes hd. hofle - minge , -unge i -ninge (? 5), -nichn (13), -n (12, 132). nd. bop-inge, -pinge, -ene (22b). Sperare hd. ho-, hu- (6) -ffen. nd. bo-, hop-pen. hd. nd. wenen. Sperbarius sperber (74). *Sperca (cf. sparea) hasewinde (ìos). *Sper - entilla , - umcilla ( 85 ) ( „al. satago"; cf. ercaneilla? sprintilla?) lidewrz (ìsi). litenwort (85). Spergere (cf. spargere) hd. strau- sim., spreu- (10), spre- (12) -wen ; springen (13), vmb sprengen, besprentzen (49). *Spergula (i. satirion) stend-,stendel- wurtz, pfaffenhode (74). Speri-cus , -dus , t - odus ( 74. X periodus ?), -tus (v. orbieularis), spheri= eus (109, 110) hd. scbibel - echt , -iehtig ».; sebiblat (6), scheiblig (134), sinwel i ringlocht (46), s.- I scheibel - ecbter t -iger (74), senefel (8), snewelle (9). nd. schiu-, sliff- (23) -eclitig (22, 23), -elicb (109); trint (22, 109), runt (11, 22), ront (23). rondt (110b, 132). rund (11 oa). *Sperilus v. Sparulus. *Sperima (aus sperma? cf. agni-sp. ?) lere t huslanch (23). *Sperinula spizza (Sum.). *Speri-odus v. -eus. *Spe- v. Asp-riolus. *Speritus v. Orbieularis. Sperma somen (110). saem t saet (132). saat (68). man-nes (8), -licher (75) same. *Spermachia v. Spernaeia. Spermo-, sperma-logus (i. doetilo- quus 74, 110, -gus t informatiuus 75, seminuerbius Br.) wort-, woert- (132) -seyer (110, 132), -sager (sic 68). maister= licher, gelerter reder (74). prediger (9). lersam die andern zu lernen (75). pas= ser spermologus ( auis ) gheel-gorse t ghersse (sa.). . *Sper-nacia, -naehya (19), -machia (20), -naeitas (Br. , gì. m.) v'sma-heit (20), -hinge (11), -ynghe (19). Spernax virsmahende (19). Spernere hd. nd. v'smahen sim. Speronus v. Calcar. Sper-, gew. spers- (cf. spar-) -so= rium hd. nd. sprengel. hd. wedel (17), wicb-w. sim.; spreng-w. (69, 75, 134), -wadel (46); wickwel (6). quispel (109). Spe-, l sphae- (Gf.) -rula, spherida (Gf.) nd. rinck. hd. eyn kleyn r., ring, schibe (8). sciba sim. (gì.), ring- (100), schib- (Gf.), scheyb- (9) -elin. rinch l schiuekin (20). Sperum ein breit val3 (110, 132). ront vat (147). *Sperumcilla v. Sperentilla. Spes v. Sperancia. Spie-a, t -us (64) (cf. arista) hd. a-, e-, ee- (65), a- (134, Das.) -her; echer (69), eger (13), ehar (141), are. aar (12, 99). aer (5, 23, 132). aeer (97). ar (22, 4). ere (8). ar (21). agna (93). hd. halrn. nd. halme. ere an dem h. (18). spir (74). spica (herba i. yris lat. 87). spick (Fr.). Spica , spina (9) eel-tica , -sita (76), selt- (47), fel- (85), eel- (74) -ica, eltua (87, 146), t romana (153) hertes svrich (47). hirschgewige (155).romißspica (153). ronspick i reinspeck (125). sant mari-, magdalen-akraut (91), -enblumen (87, 146). nd. steynuarn (Gf.). crueewort (85). krotenworcz (9). krattfus (74). Spica nard-i, -e (87, 146) (cf. nar= dus) spich '74, 85). spick (in), spica- (91, 153), spie- (87, (146) -nard , -narden (153). nd. kattenstert (Sum.). *Spicames (i. psalmus &c.) psalm in den psalter (147). Spieare (i. spicas emitterc) schosßen (125). spitzen (kì.). rebstecken sp. (64). buchen i spillen (126). Spicarium chast-i (i 04), -e (Gf.). spi= chere (Gf.). Spicarius a- (6), ee- (68), e- (74, 76) -herer. erer (7). stupfler (76). spigler (74). hd. nd. eyn halm- , helmer- (23), aher- (110), eher- (9), eer- (8), arre- (17), aera- (132) -leser. *Spicator eherer (75). Spicatus (cf. nardus) ge-ehert (9), -eert (8). *Spicecula v. Sepieecula. Ficedula. Spieilegium die eherdt (112). sp. facere nachahren (Heu.). *Spieò \vilt heppe (nach humulus happen 16). *Spieor v. Spiculator. *Spicosus eherig (75). *Spieristus v. Paristulus. *Spietum v. Sputum. Spieula (cf. spee-, sprn-ula) spe- i spi-nula sim. (Gf.). geschos (9). schoBB (25). pfil (68, 76). wart (1). *Spicula (herba, i. lauendula l cassia) lau-endel l -ander; spick (73. cf. Sm. 3, 556). Spieulari schie-ßen (20), -sscn 0. slahen(9). schißin o. dun (8. xcacaref). vor er schißer (13). scihien (100). *Spieula-rium, -torium hd. kocher. nd. koker. *Spicularius (cf. picarius) schoß= mecher (20). *Spiculatio schießunge (20). Spic-ulator, t -or (23) (cf. specu= lator. satelles.) hd. nd. pi- , hd. pey- niger. pinger (18). schueze l stock er (20). scusee (100). wepener (;8). scormaker (stor-? 11). drabant (Das.j. *Spieula-torium v. -rium. Spiculum seho-scz (13), hd. -z, -B, nd. -t. scoz i schos t spiez (100). hd. ge= schueze (20), phile (7), pfile, pfil, pfeil. pijle (132). schaf-lin (Das.), -linchen (114). glan (128). sunnenglanst (74). spieulis ags. flanum (94, 136). *Spicum e- (9), ye- (8) -risch. *Spieus v. Spica. Spieus (i. picus 1, frondator, auis Gì. m.) spech-te (5b), -t (3, 4). speck (1. Cf. Sm. h. V.). *Spieus (nautarum 23) eyn snitel (23). scindei (109). ■ Spid-, spondo- t ypod- (Gì. Aelfr.) -romum, -ormum (147) , i y- Gì. m.), hy- (Br.) -podromus i. locuspost domum (Br. , gì. ni.), dromum (Gì. m.) secretus sicut ad requisita nature, heymlicheit, secreet &c (147). ags. yp. gold hord bus l sp. digle gang evn (Gì. Aelfr.). *Spige ags. banwyrt (94a). Spi-, spil- (23) -lingum, -lingium (3), -lungum (68) (cf. spinellum &c.) hd. nd.. spi-, spil-, spen- (1, 3) -ling. spilinge (132). spelling holtz (7). speh lich, ghel piume (22b). *Spi-, spil- (23) -lingus hd. nd. spi-, spil-lìng baum. spenling pawm (1). soiu= ling boum (sic 76). spendei bawm (4). *Spillum (cf. spira?) krybbel (19). *Spilungum v. Spilingum. *Spimas lieblicher, vester, hochster, furste (74). *Spimon ags. brunwyrt (94a). Spina hd. nd. dor-en (4, 97), -n, -nt (14). hd. dar-en (75d), -n (21, 75 alph.); ruck bein, ruhcke ben (ìoo), grat (75, piscis 93), grad (64, 75 var.), zapbe(Sum.), hiltzin zapf (dolii 91). nd. ruchknoke (97). Sp. acuta ni. hagedoren (116). Sp. alba, i regia (1 16) (cf. rhamnus) hayndornen (9). hagedorn (47). frawen-, marien- (116), weiße berg- (kì.) -distel. ags. heguthorn (94, 136). *Sp. appendix saurach, erbsel, ver= sich, paisselbeer, ni. sauseboom (116). *Sp. celtica v. Spiea e. Sp. dorsi, t dorspina (75) (cf. sp.) hd. ruck-bein, -gradt l hoch-r. (75), huchrug(17). ruck; meissel ; der gra-t, -d des rucke-n,-ns (65 varr). *Sp. dumi (herba) minezenbergen dorn (18). *Sp. (st. spuma) maris merschewm (74). SPI Sp. menila kreutz- 1 wegdorn- (Kia), wagdorn- (Kib.) -beere. Sp. nigra ags. slach- (94, 136), slag- (94), salach- (136) -thorn. Sp. rosarum ros-in (5b), -en (23) dorn. *Sp. solis (i. helitropium, solse= quium; cf. sponsa solis) hyndtlauff, sunnenwirbel, wegwart, ringel (74). *Spinaci-a v. -um, -us. Spina-cium, -eia (91, nd), -thia(47), -ehia (64, 123, 125, 153), -chium (i. teutlo= malaehe 116), -sium (5b), -eius (75), -sie i spinnasium (1), spamacia (9), spirana (16)heydenisch kòl (9). heyndes kol (47). heiden keil (16). spina-eie (23), -sie (5, ni. 116), -se (5b). pimiasie i bemtz (12). pi- (91), bi- (114, 116. Kia.) -netsch. spine-t (116), -tz (64, 123, 125). spen-et (114), -nat(l), -ot krut (75), -atkraut (153). *Spinaeium hachele (Sum. cf. Gf. 4, 763). *Spin-acius t -acia (75), -ota (20) (piscili) stichel-ter (Gf.), -ine (20). stech- (75), schecb- (74) -ling. schick (74). *Spinaeiu-s v. -m. *Spinadumi sandt mariedoi-en (74). Spinale rukki (104). Spinare ({.pungere l deludere Br. cf. dumare) sluyten (147). *Spin-aria, -acia pintz (74). *Spinax v. Pinax. *Spine-llum, -llus, -Ila (74, anclers GÌ. m.), -olus (Das., Ki.) sleha (93). schiene vKi.). slehe o. hagenapffel (74). hecken= opffel (Das.). spind- (75), spil-ling (12, 75), -linch (13), -linge (10), -ingpaum (74). Spinetum hd. nd. dorn-busch, -bufi (20), -heek (18, 64b, 75, 110), -geweckst (83), -echt (8, 9),-ycht (4), -et (64e).durnin busch (6). heck-e (20), -enwald (Das.). Spin-eus, -ius (11) dorn-en (5, 132, 152), -yn (7, 151), -y (69, 134), -ig (110), -ich (23). dorn (18). dernyck (19). schar-pff (66 &c), -p (11, 19). Spi-, sphi- (Sum., Gf.), si- (alph. spi- 4) -nga, l spin-gos t -x (74) (sonst untersch. von spinx, sphinx q. v. cf. simia ) mer-kazza (84, Gf.), -katze (4, 102), M.-katz, nd. -katte. mor-(i5i), mere- cazza (Gf.), -katze (66, 151), -czacz (13). piscis czerte (9) sert (? 23). *Spinga(X sponda?) span-, rol-bedde (147). Spingarda (cf. catapulta, gì. m. 6, 316) buchße (125). Spinifer ein dorn-trager (68, 110), -dreger (132). *Spinigera dorn busch (19). *Spinita doernen-boem t -busch (11). *Spiniuineta v. Bugia. *Spinius v. Spineus. *Spino-, sprnu- (Br.) -lentus voi dorn (68, 132), dorns (110). Spinosum thornohti (Gf.). dirni (38). Spinosus thornoht (Gf.). dornig i grad-tig, var. -rig (75). *Spinota v. Spinacius. Spint-er, t -rum (74), splynter (147) (c/.monile &e.)nu-£mu-skili sim. ; gispan ; spenula (Gf.).niisch (93). hd.fur-, hd.nd.yor- span, -spane (133, 152),-spain(5),M.-spang ; vurgespan (20), spenchin (10), spynnlle SPI (12), eyn stecknol spange (16), stecke= walde (sic 9), eyn stegnolde (8), stricke nalde (5b), glufe 0. gufe (74); gluf 64, 91); hefft-el (1, 74, 75a), -lin (nob), -nagel (110); hafft- (75b), helfft- (noa) -lin; haffte £rincke (Das.), hafft £kleinat£gestickter ermel (ss), gespir (75). nd. sticke t natele (22), stignatel (23), naelde (132, 148), spelde (109, 132), en brasen (11. cf. braetea), schouder gespe (116), eyn tzonge van eyn ghespe ofi' eyn henxsel (132). *Spint-rum, -erium (75) (i. reserua= culum, armarium q. v., calcar 20, e. glaciei 11, 19) ; aus d. spint) spint (1, 23, 103). spinth (17). hd. schanck (wett), schang (21, 133, 152), schranck (6), schrin (67, 76), schacz(18). schaftel (cf. scripus), allmey, kopfhauße (74. cf.nd. cabbuse). ein behalter (68). hd. (X linter) su-, seu- (69, 70, 110a, 134) -trog, -drog (152), -drayg (133); sidrock (67). spoer (22), eyn schreed-spoyre i -sebuocb (19). nd. schap (23, 109, 132); grinde-1 (109), -11 (132)5 rayth £cabbuse (109) ; sehritschoe (11). Spinula (cf. i. parua spina Br. &o. ef. penula, ricinium) spenula (Gf.). Spinu- v. Spino-lentus. Spinus (i. arbor spinarum Gemmae, Voce, ex quo, prunorum Br. cf. prinus sim.) dornig(76). pruem- (20), pflomen- (91), schlehen-(135, Ki.), scele-(i2i)-baum, -bòm (121), i -dorn (kì.), -staud i -hurst (135). Spinus (auis) zeiß-le (Fr.), -lem (Kia.), -ig (Kib.). *Spinx (i monstrum 65, no, m. marù num 66 &c.), sphinx (46, 91, 94, Gf.) (cf. spin-ga, -ter) spenula (Gf.). hd. eyn mer-wunder, -katz, -katze (95). schedlich w.-thier (88). affengeschlecht (9i). Spira (cf. torcula, voluella) slange (t) buffe (8). kelter-, trot- (64), drotten- (74) -spindel. bret-schel (11 6, Das.), -schen (116), -zen (Kia.), -zel (126 &c.), -sei (125, Mrg.j, -tstoll (126). pretzen ( 91 ). kringel i krekelink (109). ni. crakelinck, flandr. wielken; ni. een wronghe t peerlen hayrbant(ii6). hornaffe (125). hring (Gf.). ring (125 Mrg., 154). leyne (i. funìs nau= tarurn 74). Spira (ciu.) die stat speyer (74, 76). spir (75). Spira-culum, -men, -mentum hd. ath-, at-, att-, var. autt- (65), ayd- (133), ad- (17, 132), od- (8,9) -em; adam (21), dam (sic 18), outen t gaist (74); ein oten (6). adem-e (5), -inghe (23), -hol (9), -loch doerghaet (sic 132). edy- (5b), ate- (68), ad- (1) -munge (5b). atmen (22). atem loch (7, 110), odem hol (8). luft (9). loft (17). winth (5, 17). wint (8, 9). (-culum) outen- 1 ponten- (74), pund- 1 spunt- (Gf.), sponte- (7), sponten- (6), lib- (6, 7) -loch. Spiramen luft-, rauch-loch (kì.). sp. mysticum heymlieh verborgenlich wur= ckung spiritus sancti (65). *Spiramen (alph. susp-, cf. prc.) i. gemitus seuftz (76). *Spiramentum rauchloch, kamin, ni. schauwe, schoorsteen, flandr. cafeoen (116). *Spirana v. Spinacium. Spirans (i. minas emittens, vt paulus) grimmiger i bewegter (65). SPL 547 Spirare (i. ilare, helare 1, olere) hd. blasen, hd. nd. in-, hd. ein-bl. hd. pia- (13), blo-, inblau- (76) -sen. hd. nd. at-, ade- (10, 11), aede- (132), hd. athe-, ath-, att-, varr. ette- (65), ede-, et- (12), aut- (46), out- (74), otti- (49) -men. admi= czen (1). edem- (9), ede- (8) -nen. geisten (20, 75, 110) mit dem adem (75). leben (8, 9). das 1. geben; wegen; be-w. ; sufF= czen; ziehen (65). ruchen (20). stinckin t wol riechin (8). Spirator (Br.) atemer (110). der atem vahet (68). eyn adem tzogher (132). *Spir-ena t -ula (125. anders u.), -ingUS (Kil., Pr. ), -inchus (l09, Chytr.), -lingus (22b, 147) (piscis, cf. gubea. milago.) spir- (22b, 109, 125), spier-inck (Kil.), -linck (12b, 147, Kil.), -inch (109), -ling (125, Fr.). Stin-dt (Chytr.), -t (109). eyn cleyne al (22b). *Spirgen (i. alea, von pirgus untersch.) spilbret (75). *Spirgulus v. Aspriolus. *Spirgum v. Pirgum. Spi-, Sti- (Br., GÌ. m.), Ste- (Gì. m., Gf.) -rillum , stirellum ( 147 ) , cyrillus (q. v.) (i. barba capre, b. de capra Gf., daraus b. deo apta ! GÌ. m. ) bokes- t boches-part (Gf.). bocks- (kì. ), czegen- (17), czigen- (9), gaiß- (76, ss), geifi- (8, kì.), gheyten- (147) -bart. Cf. barba sterili i. duri- (gì. m.), dura- (141) -bue= CÌUS, duri buCÌUS (Voe. Mai CI. auet. Vi). barbisterilis i. buribuctius sonder rede (147). Spi- v. Asp-riolus. Spirit-ualis, i -alis (Gemmae, Voce. ex quo) hd. nd. geyst-, geys- (18, 22) -lich, -lick (22). gaistlichait (sic 76). Spiritualitas hd. geistlicheit. Spiritualiter geistlichen (110). Spiritus (gew. spus) hd. nd. geyst. hd. heilge g. (8, 9); ath-, att- (64, 65), ad-em. blasunge t sei (20). sele; wint; mensch (9). engel (8, 9, 20). leben (8, 9). krafft der leblichkait &c. (65). virnuft (8). geistliche virnunft (9). czorn l vn= gunst (8, 9). hochvertig- (9), hofferte- (8) -keit. wint der boffart (65). Spiritus malignus boße geyst (5b). *Spirlingus v. Spirena. Spirula (cf. spirena) ringlin oi). *Spisarius spisar (sm. 3, 578). *Spis- v. Pi-eedula. Spissare hd. dicken, dicke machen. nd. digke maken. Spissatio dickunge (20). Spisse dicklich (20). Spissit-udo, -as (11) hd. nd. dick- heit, hd. -keit (17), -eit, -ekeit (5b). dig= ket (23). spidicheit (22). Spissus hd. dick, dikeh (2), dichk (13). nd. digk. spissi sapientis den bu= cheten meistern (62). *Spitacus (aus psitacus) sitch (102). *Spitella v. Ficedula. *Splemon (i. risus l locus r. i. splen 129) leber worcz (17). Sple-n, -na (94a), -nis (136) hd. (das 110) miltz, daz myleze (4). die m. (132). nd. milt, dy mylt (97). ags. milt-i (136), -e (94a). *Splend-ena v. -ona. 69 * 548 SPO Splendens schinende (20). Splendere hd. nd. schinen. hd. schin (17), scheynen, scheye (-yen? 21), glin= stern (77), luchten (65). -ebat schen (22b). Splendide schinberlich (75). *Splendidion (i. alabastrum) alaba= ster, vnd ist weysser marmelsteyn (74). *Splendiditas schinberlicheit (75). *Splendidus ( cf. rutilus ) hd. nd. schin-ich, -ende, -lich, -icht (18), -bar (17, 76), -ber (20). hd. scheyn-lich, -par (1), -ick (4). klare (19). claer-(11, 20). Splendifieus scliynen-de (132), -d (68, 110). Splend-ona (75 &c), -ena (74, 75, 93) (cf. cluniculum) hd. nd. swert. scheinend, schemend, ge-feget, -furbet swert (74. cf. Fr. 1, 307c). schinberlich schwert (75). Splendor hd. scbin, schein, schim-e (104), -0 (Gf.); schinbarkait t glancz (65). nd. schine, glans (22b). wyder- (9), widir- (155) -glanst. liecht (68). luycht (132). eer, rum, glory (88). ^Splenetica miltz-ader, -essichtag (74). Spleneticus milcz- (8, 9), miltzen- (116) -suchtig. *Splenit-us, -is (Ki.) dye milcz adern (17). Splenium bausch (116). *Splenus miltzwurtz (74). *Splica splin-ter (11, 20), -ck (19). *Splynter v. Spinter. Spodiu-m, i -s (125), opo- (74), spon- (155) -dium (*. onus [st. einis] ossium 155) hirtzenhorn (75). grawnichts (112). gebrenthelfenbein (93). geprantes hel£ fenpain 0. dz payn im hertzen einß hirsen (74). elebrant, elfenbein (155). hammerslag ( 125 ). nacbtscate (Sum. v). Spola v. Spula. Spoliare hd. nd. (23) rauben. hd. be-r., roben ( 76 ), be-r. (6). nd. rouen, be-r., scbynnen (22b). Spoliarum abziech- (111, 116), hut- (116) -stuben. Spoliatio raub-unge (20), -erey (75). Spoliator rau- (75, 110), rou- (68), reu- (20) -ber. roeuer (132). Spoliatorium raupp- (20), roub- (68), raub- (110) -huß. roeffhuyß (132). rapp- uß t -ehùl (20). abziechstub (91. cf. apodyterium). Spolium hd. raup (5, 75), raub, rob (6). be.raupnyfi des guts ; vber dan i. textura panni super feretrum (75). nd. rauff (23), rof (22), roef (11, 132). *Spoma (i. poma) appel (147). Spond-a, -ea (Sum.) (i. lectiea, pars lect-i, -uli, l scrinii) hd. nd. spanbet. das vsserteyl am eim sp., var. das aus= ser teyl an dem bett am sp. (64). stol- len am sp. (75). stoll (6). beth-stfile fl9), -lade (7, 91). bed-1. (132). bedtlad (69). hd. span-, spayn-, spann- (77) -bette, span-pett (1), -bedde (11, 22), -breyt (21). pettipret (104, Gf.). bette- (Sum.), bet- (8) ;-bret. botten brot (9. cf. letieopium). bette- (20), bede- (11) -stapel. borbet (76). eyn sponde van ey bedde l b.- ìdancke (132). ags. selma (94, 136). *Spond-ale &c. v. -ile. Spondalia (cf. sponda) bedtklei= dung (68). beddelaken (132). SPO *Spond-alium v. -ile. *Spond-ea v. -a. *Spond-ealis, -ialis sueg-ilari (141, Gf.), -elere (Sum.-). sveklser sim. ( Gf. 6, 858). Spondere hd. loben (12), gè-, g-, be- (68) -1.; geluben (1), burgwerdeu (20), heißin (8), heisen (9), verhei= Ben (65. 110), darscblagen (65). nd. louen, be-1. (132). *Spondila (cf. sq.) ags. hricgrib (94a). *Spon-dile, -dale, -dalium, i -sa= lium (3, 4) oft pi. -dilia, -dalia (i. ymum dorsi 3, 4, 76, spina d. 75) hd. rucke-, ruck- (4, 75), rucken- (74, 75, 76), rock e- (12) -bein, -welchin (74), -knorr (76). rucke knote (8). rocken knoche (9). ruggeknake (11). rip (verb. aus ridi) beune (sg. 13). beyne,(s». 10). koten (pi. 132). ehi knor (3, 4). hochruck (75). Spo-, splio-ndylium (cf. meu) beer- ai*1.), bar- o. meister- (Kib.) -wurz. Spond-ylus, -olus (132) hd. wirtel (109), spinn-w. (Ki.), wertel (textorìs 125). wiirtel; spindel wiirt; ein gleich am ruckgradt (Das.) ; knockle l ruckglenck (ili), nd. werue (109), warue (132). *Spondium v. Spodium. *Spond-olus v. -ylus. Spondo- v. Spid-romum. Spong-ia, -ea, -ium (Gf. ), spungia (Br.) (i. genus spume 19, boletus, fungus, res ad tergendum apta) hd. nd. swam. hd. schwam, swamp ; schwam-p (10, 4), -me (nob); schwumm (Fris.); pad- (1), pat- (75) -swam; swam l kar in passione domini (49); trock l glesen vayfi (19). glazevar (-t?) I troch (11). eyn kel (23ì. boui-ste (106), -iste (108). spunga (Gf.). spontze (132). bimsenstein; pi. spargen- (Kia.), spargel- (Kib.) -wurtzeln. Spongia eynosbati schlaffapffel t schlautz (kì.). *Sp. deletilis das leschehorn (125). Spongiolus mor-hen (pi. 91), -chel (Kia.). pfifferling (kì.). *Spongi-um v. -a. Sponsa hd. nd. brut, brudt (7), brud (18), bruyd (19), braut (4, 134). ein ver= trute, gemehelin , var. ein v'truwete gemahelin; liebhaberin (65). Sponsa solis v. Solis sp. Spina s. Cichorium. Eorella,. *Sponsal-e, pi. -ia gelub-te (noa), -d (iiob) o. kunftig brutlauf ; belofften van zokomenden brulofften (132) ; sed nuptie synt brutlauff. die ytz gegenwurtig syn (noa); synt brutleuff die ietz gegen= wurdig synt (noa); s. brutlofFt die te= genwordich syn (132); gegenwirtig brut lofi" (68). glubnifi der brutschaflt (75). der handstreich (135). Sponsali-a, t -eia (nob), -tia (uoa) (cf. prc.) brut-, brut- (5) hd. -gabe, -gaben (pi. 68, 110), -schaft (5, 40), nd. -gaue. dz heiirat fast (Das.). globung (9), glubd£ verhaissung (65) zukunftiger ee. ehetading (126). Sponsalis hd. lob-, gelob-, hd. (5) nd. loue-lich. gelober (9). glo-ber 0. -unge zukunftiger dinge (8). *Sponsali-tia v. -a. Sponsare hd. gè-, g-loben ; be-gaben, -trowen (12); truwen t vir-tr. (20). nd. louen, be-loeuen (132), -gauen. SPU *Spons-arius v. -or, -us. Sponsio burg-e werden t -schafft halden ; geloebde (20). wetti (i4i). *Sponsiue globender (9). Spons-or, l -arius (76, 110) hd. glo= ber sim. der gued von eynem werth (125). Spons-us, t -arius (66 &c.) hd. brut-, brewte- (4), breut- (134, Das.), bruti- (68) -gam, -gan (16). brut- (93), brutti- (77) -gon. brude-gam (23, 132), -gaem (20), -iam (19), -gem (11), -gamer (66, 133, 151, 152). brut-g. (67, 69, 70). briitiam, var. brut-, brit-jamer, t gemahel &c. (65). brudgemer (7). Spont-anee v. -e. Spontaneus hd. nd. will-ich, hd. -ig, -ende (20). hd. flißig. eyn fi. (5), nitich (23) mensclie. fliß mensch (18). Spont-e, -anee hd. willig (8). w.-, willick-lichen, -lich. nd. will-ichliken (22), -ichlike (11), -entlich (132); alwih lens (106). *Spontea eyn schande (9, 17). stande (i_55). Cf. spon- i spor-tieia i. immura dicia t fetiditas a sporeus (76) ? *Sporonus (cf. gì. m. 3, 326) v. Cal= ear. Sporta hd. chorb (1), korp, selten korb, karp (21), karb (6). hd. (20) nd. korff. krat (46). zeine (Frs.). zaune (Kia.). kype (74). mande (108). *Sporta (cf. sparta &e.) windspel(155). *Sportale grece i. delicie weelde, wunne, iolijt &c. (147). Sportarius (Br.) eyn korp o. wannen macher 0. verkauffer (68, 110). eyn korff off mandemecher (132). Sport-ella v. -ula. *Sportieia v. Spontea. Sport-ula, ì -ella (Ki., Gemmae, Voce, ex quo) kleyn korp (8). cleyne korff (22). korff= chin (23). kraetlin(46). gastgeb; schmauß t schwangen (zugesandte oder heimg&= tragene Speise von Hochzeiten Kia.). pre- beiidt (125). *Sportularius korber (8, 9). *Sprata (cf. spar-ta, -ca &c.) eyn wintrau (-zau? 23). *Spratus (cf. prc, spartus), eyn wint (23). Spretus smaheit (10). *Sprintilla (i. celia Sum. cf. speren= tilla?) niese- (105, Sum.), nies- (Sum.), nise- sim. (Gf.), nessi- (131. cf. gelisia) -wurz. *Sprinula (cf. prc. ì) v. Lathyris. *Spriolus v. Aspriolus. *Spsitacus (aus psit.) sitichust (104). Spuere hd. spu-, spi-, spui- ( 76), spey- (94), spug- (13), spuw- (42, 68), speuw- (uoa), speyb- (1), spig- (18, 23), spy- (11, 110b, 132) -en. spur- (75), spru- (114) -tzelen. spirtzen, spuchen (74). *Spuitio spiunge (20). Spula (spola gì. m.) spule (9). *Spuligo (i. tela aranee) eyn spinn- ewebe, varr. -ewep, -enwepp (no), -wepp (68), -enwebbe (132). Spu-ma, -na (5b) hd. nd. schum. hd. sebume, schaum, schuem (20, 125),schym (5b), schaim (1, 1, 2), vaim (1), vaem (71), gest (4, 75, 114), gescht t jast (Kia.). gold syndel (64). *Spuma v. Spumex. SPU Spumare hd. nd. schu-, schau- (134), sdii- (6), schay- (1) -men. schawm (9). gyschen (4). gesten (3, 75). gistin (3). beflecken (65). spyen (i. spuere 7). *Spumarium golt schume (23). Spuraatieum ags. mete of melwe of ban geroden (GÌ. Aelfr.). cambr. bloteit (Zeuss.). *Spumatio schunmnge (20). *Spumator schumer (110 &c). *Spumatorium Schumi effel (no), schuymspayn (132). *Spumax v. Spumex. Spurneus schumi-g (G8, 110), -eli (132). chiuselit (Gf. 4, 525). *Spum-ex, (/. -itis (76), -ax (75 var.), i -a g. -atis (i. lithargirum 75, albus liquor de viro l alio liquore casatus 76. X pumex) pym-fie (20), -s (68). peems (11). gest 0. schaum (75). *Spumieosus voi pyms (68). *Spumitare pymfien (20). Spumosus hd. nd. sclium-ich, -ech (17), -icht (18), -echtig (23), -yck (19). hd. schu-, schu- (7), schau- (74, 75b, 134) -mig. voi schum (68), schumes (nob), schaumes (noa), schuyms (132). ie-, gy- stiger (74). Spungia v. Spongia. *Spurca (i. squalor) gespulach (75). Spurcidus (gì m.) ein vn-, var. vu- suber vnd vnreyn werck thuner; varr. vnsauber vnd vnreyn w. volbringend (110). Spure-, spur-ifieus der onreynich= eiden wercker (147). Spurc-, spur- (76) -itia, -ities (t, e) (cf. spontea) fulheit l huorery (noa), hury (iiob). vuylicheit (132). hd. vn- suberkait l -fletickait (65), -reynickeyt sim. *Spur-eulentus, t -tileatus (76) (i. plenus spur-eicia 75, -icia 76) gespurtzet (75). Spu-, spo- ( 76 ) -reus hd. vnreyn, fui (68, 110). vuyl (132), gey- (9), gè- (8) -uerer (X sputare?), eyn gewirre {sic 17). grimm i rauch &c. (Das.). *Spureus v. Spurius. Spuria (cf. sp. vitulamina Br.) vnedil pfla- (9), pia- (8) -nczunge. eyn bastart dochter t huoren kind (110 sim.). *Spurici-a, -es v. Spurcitia. *Spur- v. Spurc-ifieus. Spur-ius, -eus (4) (i. seamnifex 74, 75, scolares dicunt sed non est veruni 75) vnelich (5b, 4), vnelicher lut (7), huren- (65), hurren- (6), hurnen- (46), horen- i keiff- (20), (kebes- bm.) -kint. kegel 0. kotzensun (74). hd. past- (74), bast-art, -ert (7, 65), -er (13), -hart (65, 68, 74, Das.). banck- (74 &c), panck- (9, 74, 75) -hart (8, 9, 74), -ert (109, 110, 132), -ard (114). *Spurius (X spureus) grimmich (i. dirus 23). *Spurtileatus v. Spureulentus. *Spurum (st. sputum?) spru-te (11), -se (19). *Sputa speichel (75). Sput-amen, i -um (75, Gemmae, Voce. ex quo, sonst untersch.) (cf. saliua) spei-en (1), -he (152), -che (66, 151), -eh (67), hd. -enei, -gè (109), -eh hulder (18). gespei- SQU chel (75). spi- (23). spi-eg (7), -gh (22), -he (133), hd. -unge, spu- (uob), speu- (nob) -wung. spuysell (132). gey-uer (5), -ffer (7). gaif- (76), seyv- (20) -erunge. seyuer (23). seuer (17, 22, 109). Sputare geyf- (20), seyf- (20), seyu- (23), seu- (22) -eren. spigen (23). Sputator spyh- t giftVr- (20), speutz- t krach- (126), koder- (126, Kia.) -er. Spu-, spie- (alph. spu- 76) -tum spei-, spedi- (8) -bhaltra (Gf.), -alder (23), -cholter (49), -cholder (8, 12), -cheln (17), hd. -chel, -chlicht i gefer (21). spy- ge (10), -g (22*), -gen (22b), -e (11). spek-e (22a), -el (22b). gey- (5), sey- (23), se- (22) -uer. gaiffer (76). fuehtig= kait (65). Sputus gespiten (17). besp-uwet (68, 110), -egen (132). Sphatula v. Spatula fetida. Spher- v. Sper-. Spheristerium kegelplatz, ballenspil (135, Ki.). trucktafel (kì.). Sphin- v. Spin-ga, -x. Spho- v. Spo-ndylium. Squa-, in den Msa. mog. oft swa-, sua-. *Squabula v. Squibula. *Squacillum (i. squalus 8 , 9. q. v. X squalidus) vnfletig (9). *Squadrus (cf. campester) schilt= wacht (75). *Squala (i. noia 3, 4, squama 6. cf Gì. m. v. skella) glocklein (74). hd. nd. schelle. scelte (23). schei (21). sclialle (17). schupfel t schol (6). scheiff t fisch schuppe (7). Squalata v. Quisquiliata. Squal - ere , l - eseere (110 &c. ) , -lere (88) hd. stineken, blei-, wlei- (17) -chen. bleych sin (18), wesen (20), wer= den (9, 68). nd. bleyken l schymelich (23); bleken (99), blecken (22), bleec wisen (11). vnreyne sin t wesen (20), werden (no &c). flecketsin (20). scheutz= lidi, wunst &c. sein o. sehen (88).spuelen (2). spulen (1). besulpirn 0. vngestalt werdin (8, 9). Squaletum v. Quisquiliata. Squalidulus etwas bleycb-es (110), -fi (68). wat bleich (132). Squal -idus, t -us (q. cf. 74) hd. nd. (23) bleich. nd. bleck (22), bleec (99), rudich (si), bekladdet (109, 132). schipet (iiob Mrg. X squamidus). flechketht (20). katig (126). glitzig (Das.). vn-reyner &c. (74), -gestalt (8, 9, 17, 4, 76), -frochtig (17). welck (i. sordidus 65). squ. ager den man nit rner arbaytet (64). *Squall- v. Squal-. Squal -lus, -us (140, Ki. ) (piscis) alat (i. capito, cephalus 140). alet (137). alte t dobel (Fr.). munnen, furen, ma,ufi= esser (112). *Squalo (cf. sq.) blachait (76). Squal-or, -lor (88) (i. popisma q. v. 1, 2, 76, immundicies , feruor , asperitas &c.) gesp-uel (1, 2), -ulach(75), -olunge (5), -olug (23). spolige (22). spuelle (12). hd. nd. (23) bleycheit. bleck (22). boifi geroch (7). kotiger schweifi (75). traste, vn-zier, -subere, schutzlicheit &c. (88). wust (Das.). fleck-e (12, 13), -en (10). y- (9), ey-slich. vngestalt (8). rude (pi), pi. SQU 549 stinckendigkait (65). ags. or-fermae (136), -fiermae (94). *Squalosus (cf. sq.) v. Gibbosus. Squal-us (-idus 110 var.) i. immundus (110), -idus (74, Ki.), -osus i. gibbosus t inequalis (76); i. res per quam cereuisià coli tur humilo r emanante (17). (cf. squa-eillum, -llus, qua-, sca-lus). kese- (8), kefi- (9) -korp. stige (scigeV 17. st. sige). Squal-us v. -lus. Squam-a, -ma (suama schon bei Gf. cf. squala) hd. scupa (Gf.); schu-pe (9, 66), -ppe, -ppen (1), -pp (69), -p (134), -beo(20), -bbe (132); schop-e, -p (12); schfipp (67), schie-ppen (65), -p (10,49): schyben t schippen (13), schoepel (76). eyn visch-schup (68), -schuopp (19), -schuebe (11), -scupel (93), -schuepel (46), -schupfel (6), -schiephel (7), -vlume (109), -vlome (22), -dome (23). eyn fische schupe (5), schuop, var. schiep, vonfischen (1 10). vlomenQjZ.Chytr.J.scelpe (97). schelle (99). ysen flandach (64. n aus u? vgl. das Folg. u. flande-n, -rn Sm. 1, 588). flaw - , var. flau-dach ( cf. ehalciton ) ; fischschup (74). harniseh (74, Hen.). slang o. stuck an platten (74). har-pl. (Hen.). sine squamis on schupen (1). Squama ferri isenfol (93). Squamare hd. schup-, schu-, entschup- (64) -pen. nd. schueben (11), schubben (132). schieppen von den fischen thun (75). Squam-aria, -atia v. -ena. Squamata pantzer (74). Squamatus scuppetlitig (20). *Squamena (piscis, i. alota q. cf.) sdraile (125). *Squamenia v. Seamonia. Squameus sclrapecht (9). schellegteg (99). *Squamidus (cf. squamosus) schop- icht (18), -echtig (5), -pung (21). schieph= let (7). scheuech (22). vlu- (109), clo- (23) -mieli. Squamiger eyn yczlich visch mit schuppen (9). schup-v. :(68). ein v.-schu= per (nob), -schuoper (iioa). vifischubbe (132). *Squamin-a, -ia v. Seamonia. *Squamineus schuppecht (8). Squam-osus, l -idus (74) schupp-lat (6), -iger (74). schup-icht (in), -echt (Das.). hogrediter; schamhafftiger (74). Squatina meer-engel, e.- I spate- fisch (140). meerskate, ni. schoerhaye (116). Squatoraia engelroch (137). *Squatris piate (si). Squatus salme (Sum.). *Squib-ula, -ala (Gì. m.) (i. stercus eongelatum 4, 75, dura eqestio GÌ. m.), scybala (pi. kì. aus axó{3ocXa) ein ge= fror-en (9, 4), -ner (75), -er herter (76), 0. h. (9, 75), hort geforn (sic 17) dreck, drek (9). gefroner treck (75a). squabula supp i. offa, l stercus cogellatus (74). *Squiline (cf. quisquilie) v. Sarmen= tum. Squilla (herba cf. seilla; piscisi i- lata 74, Br.) wilde klobeloich -(Sum.). wildczuibel (153). mercz wybel (herba, 550 STA sic 9). meer- t meuß-zwiblen (126). mer= zwiffel (piscis li), gar-iner (Pict.), -ner (116), -nat i -noi, augi, a schrympe (126), hoger- o. meer-krebs (kì.). *Squillata v. Quisquiliata. *Squi-maneia,-nancia, -mex &c. v. Synanche. Squinantieus kelsuchtiger (75). Squi- v. Schi-naxithum. *Squinax v. Synanche. *Squiri-eius, -us v. Aspriolus. *Squirus (aus sciurus?) marder (Gf.). Sradus (i. surdaster, aus surdus) ags. deaf (gì. Aelfr.). *Srangwirea v. Stranguria. *Srofflum {aus strophium) orrinc (104). Stabellum v. Seabellum. Pila. Stabile ewig ding (65). Stab-ilire, i -ulire ( 76 ), t -itare (q. cf.) hd. nd. sted- (11, 20 &c), bested-, besched- (sic 22), hd. bestet-, bestett- (6), bescheid- (21), vest- (no &c.) -igen, -ichen (11). vesten l seczen (20). be-v. (76). Stabilire hd. vest (65, 68, 110), vast (no) macheu; befestigen (66 &c). ste- (19), sta- (11) -rcken. vnderziehen (65). Stabilis hd. nd. sted-e, -ig, -ich. hd. stat (134), stet, staet (76), stait (6); ste-, stey- (21) -tig; beste-delicb (18), -ndiger (65); starck (68), vest (no), vast (132). Stabilitare (cf. stabilire) bestetigen (66 sim.). Stabilitas hd. nd. stedicheit. hd. stet-, vest- (no), bestend- (65) -igkeit. Stabiliter vest- (no), vestig- (68), vast- t gestant- (132), bestent- (65, no var.), bestant-(nob), bestendic- (65) -lidi. Stabilitus gefestiget (no), vest ge= macht (68). vast gemaicht (132). *Stablinita ì. lasciuiens gheyl (147). Stabulare, -ri (64) hd. stallen, vlg. stellen (75). Stabularius (i. satelles 74, cf. caupo) hd. nd. mar-schalcke (152), -schalck, hd. -staller, -staler. hd. stal-knecht, -knet (49), -herre t wirte (74). gastgeb (91). scbiltfessel; zeug der peinlicheit (74). *Stabulire v. Stabilire. Stabulum hd. nd. sta-1, hd. -Ile, -11, t -len (75), -be (21); eyn gemeyn bufi (17). St. poreorum coven (22b). *Staea v. Scaca. *Staet-en, selten -e edil barcz (9). b., troff, safft (88). Stadium (i. octaua pars miliarii i spacium XII, al. CXXV passuum) hd. nd. gewende. gè- (9), g- (1) -wanten (wett. gewann f. ). gè- t g-wendewegs (75). antwant (16). renn-platz (Das.), -weg (75, 126. Cf. Fr. 2, llla). roßloilff (25,49, 64, 65, 74, 75, 9i). stad (46). ain gestad (76). ziel (20). grieß i kreiß (ludi 112). Staf-fa, -fé, -e, t stoffa (104) stegi= raif (104, sim. Gf.). *Stafisagria v. Staphys. *Stag-imen (76), -mon (74) herba qd., cf. -onitis galbenkraut (143)? STA *Stagmen (farmeli vaie GÌ. m., st. stag= num) wag (100). Stagli-, in Hss. oft starigli-. Stagnalis (i. stagnum 132) sebelen= der (4). wasser-ecbt (noa), -recht(nob). Stagnare (i. inundare &c.) verfliessen (no), ouervloyen (132). schulpern (9). sculpin (8. nd. schulpen Br. wtb. 2, 710). stelpen (99). stawen (125). ringen (rins= sen?) I snidelich thun (17). seen (74). sèua-11 t -zan (Sm. 3, 180). see (74, 75), weyer (74) niacben. Stagnare, t con-st. (147) mit tynne umbgaen (147). temen (sic?) i loden (100). *Stagn-arius, -ensis die mit tynne umbgheit (147). *Stagnea v. Sagnea. *Stagnilepus (piscis) mer haß (9). Stagnum hd. nd. see, se. hd. sehe. sehelant (prò regione sita circa st. 4). seg (22). meer of see by lubeke, nor= wegen etc. (147). deieli (74). ein staende (132), stand- (68, 110b), stant (20) wasser. wacb (Sum.). wag (18, 76). waig (7). waecgk (10). wiger (25). wier (99). Stagnum cin (141, Sum., Diut. cf. Dz. Wtb. 331). tynne (147). *Stagonitis v. Stagimen. *Stairus v. Staurus. *Staler (st. stater) pennig (25). Stall-um, t -ium (75), -us (147) (*'. locus vnius in choro, sedes sicut in eccle- siis) hd. ge-stule, -stulle (152) -stul, -stuie (3), -stiel (1), -stultz (als in der kircbin 5, 74, sicut in eccia 18 ) , -stolcze ( 21 ), -stoelcze (132), -stiltz yn eim chore (17), -schulde (sic 5b); gstull (in ecclesia 75). nd. ge-stelte (22), -stult als in dev kar= chen (23). choir stoil (147). Stamen (cf. telarium. substamen.) hd. nd. garn. gram ( 18 ). hd. wa- , we- (12), wo- (19) -rfi', -rffe (68). nd. wa-, wo- rp, -rpe. worpzel (133). zettel (64b, 65, 76, 110). gewepff quia stat der z. (nach tela g. 64c). wepf (33, pi. 76). wep (49). wefel (13). lynen weben (10). kunekleten (126). di- l ri-sten (125). *Stamn- st. Stann- bissw. in 110 &c. *Stamonea v. Scamonia. *Stancius (piscis) gali, tenerne (122). *Staneus v. Stanneus. *Stanita (cf. stapistus) standel worcz (17). *Stanguinaria &e. v. Stranguria. Stannare ver-tzinnen (110, 132), -zy= nen (68). ùberzienen (Kia.). Stannatus ver-zint (110, 132), -zynet (68). Stan-neus, -eus (151) hd. zy- (iioa, 134), zi-, var. zin- (110) -nin; zin-, cin-, czy- (151), ze- (5), see- (21), nd. tin-nen. zienern (Kia.). van tzin (132). Stannum hd. zin, cin (18), zynne (10), zien (5, Kia), ziene (20), zeyn (8), czene (19), sezen (21). nd. tin. kupffer (65). *Stanter (st. stateri eyn gewicht(67). *Stantinus(ciw*extanus? cf. extalis) grozdarra (sum. vi). *Stap-edes, -ia (116, Gf. ) steg-ereif (Gf.), -raiff(in). die stagriefF, ni. stegeb reep (116). *Stapistus (i. satirion; cf. stanita STA priapismus.) sta-, var. ste-ndel wurtz (75). ¥Staptum (aus stratum? cf. straba= tum) cambr. tiis (zeuss.). Staphys-, staphis-, stafis-, scafis- (74) -agria, -agra (93, Megenb.), -egria (Sum. v), stas sagria (47), seaphifragia (77) berg- (64ac), ber- (64b, 123, Meg.) -kicher. perklicher (77). bibernel l stein= prech (125). huz- (Sum.), laufi- (74), lus- 1 kop- (12) -wurtz, -wortz. lusewrt (47). ni. luyscruyt (116). leuß- l speichel- kraut, bißmuntz ; mauß- 1 ratten-pfeffer (Kia.). nismorder (114). Stare stan (5, 7, 23, 75). staen (11, 20). ston (6, 75). sten (7, 18, 75). steen (75, 110). steene (13). stenen (21). *Starnus v. Sturnus. *Starum v. Staurum. *Stas sagria v. Staphysagria. *Stata (cf. sifa?) swinge (8). *Stata v. Staca. Statarium v. Statuarium. Stater hd. nd. eyn gewicbt. wagtzung (74). Staterà hd. nd. wage. hd. wag, waug (67), wog (9), scimeli- t boltz-wag (Das.), gewitlite (20). Stati eulus saltatorius ein sprunck (125). Statim hd. zu-, nd. to-hant. bald (6). schere (22b). vff der stede (125. nhd. auf der stelle). *Stati-nus v. -onarius. Statio sta- (20), stand- (68, 110), ste- (8, 9), ruw- (8), ni- (9) -unge, stanyngbe (132). stentnisse; stant; habe (20). scbef= stat (64). ain ort daran die sebiff o. kriegsknecht stili ligen o. ain scart (91, cf. Sm. 3, 404). der crutzgang (65). zu= lende; menscìilichleben (74). Stati-onarius, l -nus (147) heyldoms bayde (147). stan-, varr. sta- tzellierer (75). statzawner, appotecker (74). Statiua station der krieger 0. leger (88). Stator scherg, bittel (88). *Statorium (st. strat., anders GÌ. m.) v. Reclinatorium. Statua (i. ealumpnia 76 st. colum= na!) hd. nd. sule. hd. sul (67), saul (76, 134), seule (9), seul, suyl (110b, 132), suel t appgot (20), bilde, bild, ein ergraben b. (93), stock- t bloch-b. (126), pheyler (3). nd. belde. Statuare siczen (21). Statu-, stat- (17) -arium, -archium (76) (i. lignum in quo est genus palei depicti exthorace que est gutta; item po= nitur in legenda de exaltatione crucis 76) trisa- t tresi-hus sim. ( Gf. ). sebanck 0. standt (1). sebang (5b). pfei- (4), pbey- (9), phi- (8), pi- (17) -ler. kirebenpfeiler o. ein kertz domit man ein pfeiler vmb= gibt 0. ein gantzen teinpel (74). leuch- ter (4). stat (23). een euenlangbe (i. candela Se. 108). Statu-arius, t -incus (66 &o.j sulen- (9), bild- (9, 91) -giesser (91), -gyser(9). snitztzer (125). pildschnitzer (111). boug= meister (3). eyn stanck (17. scanck ? cf. prc). Statuere hd. setzen, in- (68, 132), vff- (110), fur- (65) -s. sta- (5), stae- (6) -ten (i. permittere). sebicken (110, 132). STE machen l ordineren (20). gebot m. (noi. nd. setten, recht s. (22b); staden (23), antw'de bestuden (22). *Statuificus seulptor (cf. statuarius) schnytzer (62). *Statum v. Satum. Statun-culus, -tuia (23) cleyn suele (8), sule (23). Statura (i. status hominis) hd. eyn grosse, groß (21), grossi (76) eyner per- sonen sin.; grossicheyt derp. (18). eyn grot eynes p. (23). eyn grotheyt ens p. (sonen? 22). wesen nach der person (75). hd. grofi-, groefi-heit; grò- (8), groi- (10), grò- (ìoo) -fie; grofi (12), gros (9), gresfi (49) ; eyn grofi cleyn lenge korcz (17); gestalt, stature (5b), glidmafi (126). gedaente (132). Statura (i. circuii in aqua &c. Br.) int water wat geworpen die rynsken die dair af comen (147). *Staturicio v. Exscaturire. *Staturio v. Eminare. Status (i. statura t disposicio vite .4) stan-inge (11), -t (4), -nt (1). hd. stat, staat (68), staet, stayt (5b). sten-, wys-, leg-unghe (19). hd. wes-en, -enunge (5), -t (18. ahd. wist), -elichkait (65). nd. wes-, wis-inge. eyn weysen (21), wifien (sic 17). wesen nach dem stant ( 75 ). nymmelische leben (8). st. patrise hyme= lisch, heimlandish lebyn; st. viae uz= landish, wegevertik lebin (155). Statutum hd. eyn ge-setze, -setzde (20), -satzt (76), -bòt. nd. sette, ge-s., ee (22b). Statutus hd. gesetzt. sesascz (19). *Staup-es, -is (X sq.?) staub (Gf. 6, 616). Staupus stoupb (Gf.). *Staura (alph. stura) i. scutella in qua sacerdotes sacrificio sacrificabant(i&). *Staurare (anders Gì. m. ;cf. staurum) verlorndingk an das fundelholtz hencken (74). *Staurio (i. rumbos piscis, cf. sturio) stor (5»). Staurum, starum(76, uovar.) uffbiet- (8), vspit- (9) -unge. i. lignum in quo per- dita (76), res perdite (110 &c.) suspen= duntur. Staurus (cf. restaurimi) ags. rod (i. crux GÌ. Aeift-.). stairus satuator taber- naculorum crux scanditur (76). *Stazza (i. gabeta Gf.) krucka (86, Gf.). VII. nicht kriicke cf. seaea, son= dem krug cf. gabata, gazza. *Steffàus (i. sustentaculum in fligellis t flgellator; st. stephanus? cf. stifa= num?) eyn fedeler (17). *Stelaba (i. offa, cf. sq., Gf. 3, 94) ball-a (120), -e t bizze (Sum.). *Stelabium hopho (105. X offa? cf. prc, stellacia). *Stelio v. Stellio. Stella (cf. silago) hd. stern. nd. sterne. St. maris meerstern (65). St. matutina morgenstern (65). St. volans v. Asub. *Stellaeia (herba, cf. stelaba?) offa (Gf.). Stellare sternen schynen (147). Stellarla (cf. aconeilla) sternkraut (125 &c). STE *Stellatio sternunge t gestirneze (20). *Stellatoria (cf. GÌ. m. 6, 351 sq.) purp- ur (68, 132), -er (110) cleit. Stellaturaw^.legerprouandeoftvicta= lie (116). Stellatus ge-stirnet (20), -sternet (23). *Stelleo v. Stellio. *Stell-eus, -ius (i. clarus 66 &c. , 110 &c.) lautter (76). Steli-io, -eo (5b), t ste- 1 sti-lio (Gf.) (*. talpa 17, 100, papilio Gf.) hd. molle, mole, mol (93, 100, 104, Gf.). moli (74, 75) ein gifftiger wurm (74), vlg. adechfi (75). ein fleckig m. (88, 110b, 132), mal (noa), maal(68). veh- (102), ve- (108) -mol. molch (1, 2, 53). mulg (5b). molm t malm (Gf.V olm (104, Sm. 1, 49. cf. salamandra), molt (Gf.). m.-wurm (3, 121, Gf.), -vverfe (104), -werf (74), -worf (17).' scere (104). satilwurm (Gf. ). hd. regen-moll, t -wurm ist gespr-enckelt, -unckelt, gel- (gilui coloris) -sprunckelt (65 varr.). sprink- (9), -spreng- (8) -elecht worm. sprenklichte eidex (Ki.).augeckdifi(Hen.). ein thier in Italia wie ein egda.fi l ein gesprencklete erdspinne (Das.). krillosi (Gf. 4, 320). *Stellio (i. radius) speech (93). spaich an einem rad (74). St. maior lintwurm (6). Stellionatus (i. fy-aus , fraudulentus Br., stellis ornatus 68) betrug (110). b.- licher (75). droch (132). bofiheit (4). *Stello schin (17). *Stelta (anders Gì. m.) stelte. eyn mait (147). Stem-a, -ma (si , 88, 100, 110, 132) (cf. scema) hd. nd. mage-, moge- (74), mogk- (21) -schafft, -schoppt (23). mocschap (100). maghafftig (18). edel stamine (81), gescblecht (88). e.-heit (110, 132), -keit des geslechtes o. krone (8). krantz; bildnufi der elteren (88). zierung, gezierde (74). tzyer-yng, -heit (147). Stema-cismenius, -dismeneos, -tis= menos, -lexios v. Scenatismenos. Stematon i. tumor mollis camis (74, Br.), mellis geswulst o. auffpleung des honigs (74). Stemma v. Stema. *Stena (herba) ags. hsectliole (94a). Ster-a, t -ia (75) (i. secundina 75, cf. sterieus) heutel dar in das kint ligt in muter leibe (75, sim. 74). vasel= borse, een vellecken in dem lichame (ìos). *Stercarium v. Stercorium. *Stereoracium prueuinge (sic 11. aus privet sim. cf. Gì. m. 6, 354b). Ster cor-are, bes. inDrucken t -izare, -isare (cf. bombisare) hd. schijfien. misten, be-m. I bawen (126). nd. schit- en, -ten. -isare schyfien (68), dryessen (132). -are be-scli. (68), -drijssen t mes= ten (132). tu- (126, Kia.), du- (126, Kib., Das.) -ngen. Stercorarium schiefihuefi (t) misten (20). schifihufi (8). scheyshaws (9). *Stercorarius (auis ; cf. caprotinus) wedelmppe (20). Stercoratio mist- t tung-, var. dung-ung (64). Stercoratus gemistet (8, 9). STE 551 Stercor-eum, -eus v. -ium, -osus. Stercor-isare, v. -are. *Stercorisatio (i. egestio) schissung; vfiwerffung des drecks (75). *Stercoris-, merd-, i egest-ator schifier (75). *Ster-corium, t -coreum t -carium, var. -careum, l -quilinum (q. cf. 75) (i. cloaca, priu-eta 76, -atum 110) ein mist- 0. dreck-hufi (110). schifi-huu (68, 75), t -stat t dreckstat (75). scheifihaufi, priuet (74). schishus (46). schittliufi (23). dryefihuyfi (132). Sterco-rosus , t -reus t -sus (147) kat-igk (65), -techt ( Das. ). qua-, kau-tig (65 varr.). mistig (110). strontachtich (132). struntich (147). *Stereulum cloacinum delangenz (Gf. 5, 140. cf. latrina lengene). Stereus hd. dreck, treck (6, 134), eyn dreg (17), dier dreg (5), mist, strunt i vnflaet (20). nd. drek, ripp drek (23), mest, stront (11, 99, 13;). kat (65, Das.). kautt, var. quadt (65). baw (126). syn= del vnd vnfletikeit (62). *Stere- v. Ster-lingus. *Stergere (mss. mog., i. interficere i dolere 76) hd. toten (9), dotin (8), doden, ab dun sim. Steri-a (st. seria gì. m.) v. Stera. Steri-cus, -tus (i. puer qui in ma= trice infirmatur (76) adj. Br. &c. a stera aus uaxépa) kindt das in mutter-lyb kranck ist (75), -leibe krancket (74). *Sterilio, g. -onis (auis, cf. sternu= lusP -la gì. m.?) roer sterken (11). Sterilis (cf. stiritus) hd. nd. vn-, vnd- (17) -frudbtbar , hd. -frochtbar, -dratbtich (20), -fruchtber t -berhafftig (88), -barhafft (126). nit fruchtbare (10). stedich (20). gelt (12). mor (5b). ver= seeben (13). guste (22b). Sterilitas vufrucbtbar- (noa), vn= fuehtbar- (sic nob) , vnfruthtber- (20) -keit. stedicheit (20). keisini (Gf. aqs. ga3sen). Steriliter vnfruchtbarlichen (110). on= fruchtber (132). Sterillum &c. v. Spirillum. _*Ster-io, -ion (147), -non (Br.) (i. miles)\ ein ritter (68, 110, 147). Ster-lingus , -lingeus , -elingus, ester- (11), estri- (19) -lingus (moneta, engl. sterling) hd. nd. ein engel-s, hd. -sch, -sche (19), -sse (151, 152), -fi (21), -lischer (74), nd. -pennig. ein englische (134). ^Sterna (cf. strena) spirer, schnirring, fries. stirn (i. larus minor 140). *Sterna (cf. sterio) ritterscap (147). *Sternatio schnarfflung (76). Sternax (i. cespitato-r, -rius, suceuss-or, -arius, -ator, suflfossus) strueher (125). fellig (Gf.). frisch, gails, gusels rofi das einen bald vber ab wurfft (88). die dicke strouwet of gestrouwet wurdt (147). Sternere hd. nd. sadeln sim., betten (5, 23 &c), strecken (22ab). hd. nider-str. (65), -werffen. vnder sich l die fufi w. (65). stercken (1, 21). stretten (23). strauwen (20, 75). streyen(no). spreiten (126). berei-ten (110), -den (132). bethen 552 STI (18). beden (13). bietin (8). schud-en (20), -den (132). hd. doden t slagen sim. fryden 0. fryd machen (sed non nisi hoste strato 75). sternitur equiuoce mare t. fam lectus t. bette asellus t. sadel et hostis t. nidder werfen (12, lat. 110 &c.) *Sternipes huofisin l stegereif (Gf.). *Sternitare i. orare (76. Xoseitare?); 1. ster-nutare, -tere (74) q. v. Sternium (Br.) beddelacken (20). bedestede (11). Sternon. v. Sterio. *Sternu-lus, t -s (121) (auis, cf. stur= nus, estera-, sere-ulus) star-o (121), -e (Sum.), -a (Gf.). Sternutamentum nuisan (i4i). Ster-nutare, l -nuere (110 &c), i -nitare (74), -tere hd. snar-cken, -chen i schnarchen t rawfien (74). snawden (V. a. 1432 Sm. 3, 484). Sternutare hd. sna-, nd. sno-reken. hd. sckna- (6, 68, uob), schno- (noa) -rchlen, -rchen (68) ; nie-, ny- (8, 9), nies-- (6, 74), nus- (Das.), nd. nee- (132), ney- (97), pru- t spru- (13) -sen. pruu- (11, 109), prue- (132), bru- (19), ru- (20) -sten, sthrechen mit den nofien (18b). pfutzen (74). Sternut-atio, i -us, g. -us (110 &c), -i (134 &o.) hd. nd. snark-, snork- (22) -unge, -inge, -eri (17). hd. schnarck-, schnarch-(iio, 134),schnarchl-(6),scharch- (69), scharck- (70), nys- (8, 4), nies- (9, 20, 75), niess- (76), rust- (20) -unge, nies- ser, var. -ter (75). prustunge (23). pruyst= inge (132). ags. fnora (94), huora (136). *Ster- v. Strep-siceros. Sterquili-nium, -num (1), -nus (74), -um (einmal 75b) (cf. stercorium) miste ( 100). mist (9). m.-stal t -hauff(20), -huff (68, 110), -stat t korp (65), -grub (110), -muter (8). mest-hoeff (132), ni. -hoop, -put, flandr. messinck (ne), mefihop i madekiste ( Chytr. ). seheyfi-haufi (74), -baus (1), -grub (64). sprachhufi; treek i kat- var. quat-vas (65). dreck (1). drech (13). priuet (74). struntige stede (147). *Sterta schratele (22b). *Stertatio snarchunge (8, 9). Stertere (cf. sternutare, runcare) hd. nd. snar-, snor-, ron- (108, Anz. 6, 447Ì, run- (20, 99, 131, 147) -ken, -co (prs. 131). hd. snar-cben, -gin (8), -cbken (1) ; schnar-cken (66, 151), -chen, -chlen (64, noa), -cklen (64c) ; ruzzen sim. (Gf.), rufien (42), russen (6), rissen (76), niezen (100). snorcken in den slayp (147). snu= ben (155). *Stetra (aus cetra) lidrin buggeller (6). lydreiner puckler (74). *Steura (i. tallia) steur (75). *Steurare steurn, vlg. st. die herren vnd sterben die armen (75). *Stibadium (anders GÌ. m. &c. cf. sq., stopa) stubichen (125). Stibadium (in viridario, cf. sq.) ni prieel C116). *Stibes, stypas (132) (i. herba apta fhoro i ipse thorus, = stib-, stip- adium) betstro (110). bedstroe (132). Sti-, sci- (74, 76) -binus rot (8, 9). leybfarbig (74). i. lapis qd. (76). Sti-bium, l -bum (100), -lium (alph. -bium 76), scibium (74, 76) (i. serusa STI 74, cerasa i fucus 75, e. t vnguentum l color meretricum, untersch. von stipium i. vngu. deveruecibus 110, Br.) ouckimala (stibio Gf.). augensalbe (20). s. da mit sich weiber verben (75). leybfarb domit sich die frawen v. (73). lipfar varbe (8). leyp varb i rot (9). zichwiz (cf. cerala?), varwe. (100). blan-ket (81), -ckit (-ckie? 11). anstrick (91). beiza; cerosa (Gf. mìssv. aus cerasa). *Stibola stelz-a (Gf.), -e (Sum.). *Stibul-um, -on (75 varr.) (in mord= ario 3; i. q. truditur in martarium 76; i. transtrum 74; tri-bulum l -terius l pilus 75) stosse-r (3), -1 t ste-, var. stre-mpffel zu dem morsel (?5). stessei (76). ruderpanck, schiffstul, pruck in eiuem schiffe (74). *Sti- (13 &c.), sci- (8, 13, 17, 74, 85) -cados (12, 13, 47, 74, 85, Sum.), -cadus (3, 9, 17, 75), -ecidus (10, 4) aus stoe= ehas (kì.), oioiyac, (cf. hermodaetylus) winde- (Sum.), winter- (3, 8, 9, 12, 13, 17, 4, 47, 74, 75, 85), wintter- (10), wen= ter- (13) -blume, -plum (74), -blome (12, 17, 47, 85), -blom (13), -hucb (10), -grune 75 ). stechader- ( Kia. ) , stiebas- ( Kib. ) -kraut &e. wolgemut (74). scicados citr-i, -inum mottenkrut; arabicum von arabien (153). *Sticulus (auis) ags. gaevo (Hpt. 5). :i:Stifanum (cf. sti-panum, -pharium, -pendiuni) solt l lon (8). Stiga (*. stimulus &e. cf. stigma) betrub-, belaid-, raytz-ung; garth (74). prickil (equorum 9). angel (110 &c). sta= chel (75). *Stig-al lei, -o tunica (141. deutsch leim, tiinebe?). Stigare (i. stimulare) sto-ren l -cken (17). sthocbin (stb 0. sch 8). zusebo-ren l -chern (9). ang-elen (110, 132), -len (68). bussen l steken (los). stupffen (Das.). *Stigera v. Stiria. *Stiglossa (aus cynogl.) bundis zunge Stigma (i. cicatrix, signum cicatricis 110 &c, co-, eoa- 76 -ctura, eharacter &c.) gebrant mercke (75). snatta (95. cf. ciea= trix). wund- (75), lun- (20), lyck- (132). brand- t mal- (Das.) -zeieben. czeygen (5b). bile (t) biczeugen (13). lich- (121, Gf.), ane- (Gf.) -mal, -male (121). lykteiken (109). Httekyn(106). wunde (9). wonde(8). stick- (1), sticbel- (2) -wunden, l stiga ist auch nicht veri- da von ( 1 ). mase, renio (74). ein mali.von einer wunden (110). hd. narbe, arbe (18, 74). Stigmare kmzeiclienen (20). ani- ì gana-malit stigmarit (Gf.). *Stigm-aticosus, -atieus, -osus voi wunden-moler (noa), -moeler (106b), lycktzeyken 1 132). '^Stignum (cf. strychnum) helle (75 : styx cf. sq.). *Stignus (st. stygius) belli-ch i -sch (20). *Stigo v. Stigal. *Stigula (signum maleficis cf. stigma ; i. ligula Gì. m. ) eyn vare (22. v aus u st. n?). *Stigulus 0 stiga) bryckel (19). prie= kel (11). prele l prekelii (20). i. stilus, gnarum , pugilla-r, -re, -ris gryffel, STI steyler, steffte, schreibtzeuge (74). helle hasic (100. : styx). *Stila (i. campanula GÌ. m. ; cf. stilus) bustafe (23). *Stila v. Stiua. *Stilago v. Silago. Stilare, con-, in-st. schrijven nae gewoenten (147). *Stila-rium, -torium (11, 19, 20), -teca (20), stili- (i5i), sti- (alph. stil-, i. -stilus noab) -arium hd. griffel. gr.- hd. -futer, -furer (sic 151), -futter, -foder (17), -vuoter (19), -nifi (20), nd. -voder (11, 22), -rodel (23). feder (18). *Sti- v. Si-lerea. *Stilio (i. vespertilio; stellio q. v. Gf.) ags. hreatha- (94), hreath- (136) -mus. *Stilium v. Stibium. *Stilium (i. fusa) ags. spinil (94, 136). Stilla hd. trop-pfe (9, 4), -pf, -p (mss. mog.), -z (93). hd. nd. drop-pe, -e (12), -pen (13). droep (11). hd. drop, drouff (67), draufìe (133, 151), trauffe (66, 151), daehtroff, var. tachtropfF (64). Stillans triffende (9). *Stillapus v. Scolpus. Stillare hd. trie-, drie-, trei- (65 var.)t try- (70, 76), dri- (8), di- (21), trop- (68, 110) -ffen. trefen (65 var.). nd. dru-, drip- (23), si- (22b) -pen. seygen (77). diessen (Heu.). *Stil- v. Sti-larium. Stillatio driffunge (20). Stillie-, stili-, stiric-idium hd. trauff (1, 69, 110), traufe (9, 66), drauff, drauffe (133), troiFe t gofie (77), troff (6), schartroff (75. cf. tectimen) , dachtropf (33), tropf t tach (76); trupff(m); tropff-e (70), -al (64), -ung (110, Das.); droptzen (10. cf. dropz stilla 93), drawffe (5b), driffen (12, 13), droppe (20). nd. dropp (23), druppe (11, 22b), drop l goete l kall (132), huysedrop (116), gote ( 22b ). gut ( 68 ). osen-e , -drup , -lop (ìos). stillicidia troffeezunga ( 141 ). st. stillantia tropffen die. da raber fallent, varr. rab fallen, herab f. (65). *Stillopus &c. v. Scolpus. *Stilotheca grefFelvuoder (Gì. Jun.). Stilu-s, -m (76) (i. graphium, pu- gilla-re, -r, stigulus q. v., ojfcium scri- bentis, modus scribendi , manus scr. t calamus 76, ingenium, clausulà) lui. nd. griffel. stil do mit man schreibt ( 75 ). steyler (74). stiler (scriptoris 64). pheyl (6). pini (8). pile i gewonheit (17). schafft (8, 18). sullengi (93). sewllengin; schreib= ampt 0. synne (74). *Stylus annularis ringyfièu (125). *St. bullaris spangen stempel (125). *St. fartorius worstebogel (125). *St. fusorius gyfiform (125). *Stima, g. -e (i. trusorium 75 ; illud quo butirum laboratur 76;aws stiua; cf. cyma) segei (20). reute (9). rute (8). kerbe stock (19. kerbe aus nd. karue st. karne mìssv.) . karnestaf (11). rur- 1 butter-schiben (75). b.-schab (76). putter= fafi (74). *Stimula (i. dea stimulorum Br. cf. stimulus) hd. hechel, hehel (67). hekel-e (23), -1 (132). hol (6). stachel t flachfi schwinge (75). Stimulare (cf. stigare, in-st.) hd. stechen, stupffen, stippeln (5b), stappen (20), rifiin (8), reyczen (9, 74), an-r. t STI STI STI 553 -hutschen (Kia.), pinigen sim.; pfetzen l gry-, gru-mmen (74) ; rop- , var. ro-ffen (65); kyfeln (74). nd. steken, sticken i preken (22b). prekel-en (11, 132), -n (5ab). prec- (20, 74), prie- (74, 109), pri- (9) -keln. bricken (23). predeken (sic (22). ekelen (99, ìoo). heckeln(20). hecheh len (3). vortstoissen (132). cnipen (22b). Stimulatio stupffung (75). Stimulator stokere i hekelere(108). Stimulatusge-stippelt?-stochelt(20). *Stimulla (cf. stimula) haehel (74). Stimulosus (Br.) voi anfechtung (110), prekelen (132). Sti-, si- (1) -mulus hd. gart (1, 65, 100, 126, Sum.). g'.- i stupff-eysen, garcli (74). st.-rut (126), -gerte t stupffel-rute (Das.). ruot (91). stupffung (75). gert (65 var.). hachel (instr. cum quo purga= tur Unum 4). heckhel (20). liekel (11). ekel (99). he- l sty-chel (18). stickel t pfriem (6). stichil (9). stachel (17). stich (8, 49). sticlie (10). schoe t bigkel (21). ad. bri-, pri- (1, 74) , nd. pre- (11 , 22), bre- (23) -ckel. hd. prekel, prele (20). prekele (22b). nienel (100, Sm. 2, 591). kickel (12. cf. stiria. tentigo gygel &c. Sm. 2, 25??). sporspross (93). hd. an= t'echt-, peynig- o. raytz- (74) -unge. *Stimum (cf. stima) segelbret (20). *Stina v. Stiua. Stiria. *Stin- v. Stiu-arius. *Stingehus v. Stratus. Stingwere lescben (20). Stipa, t stupa (74) (i. scopa Br., gì. m., copa Gì. m., parua arò or ; statua in qua fures ligantur qui abscondunt bursas 76. cf. stipula) hd. nd. sto-, hd. stu-, sta- (21) -ppel. hd. ein spende (parva arbor 66 &c, elemosyna 4, 75), spend (p. a. 134, el. 76), spynde (132), spenne (no), spen, penne (13). branger (75). pranger, staupp, stepffel (74). Stipa-, seepha- t stipho- (74) -dium (cf. stibes) i. scacarium t genus mense quasi stipendium (Br.). loefi (20). lose (19). en lodze (11). een loeds (107). Cf. loodse, loetse, logie logea, casa sim. (Kil.). tyle (i. tabula), tysche, tafel (74). schaickspel (147). *Stipanum (cf. stifanum &e.) Ione (17). Stipare (i. radicare, firmare i stir- pes aufferre 76) hd. nd. vnder-seczen, -setten, -s. I vmb fangen mit stecken (no), onder-s. t ombe-f. mit staken (132). stopffen (70). ver-st. (110, Kib.), -stoppen ( 132 ) , -schopfen ( 126 , Kia.). be-sehirmen (110), -sebermen (122). be= stecken l zìeren (8 sim.). cyren i om- rynghen t -befangen (132). stechen (77). be-st. (i. ornare 12), -sticken (i. fulcire 10). sticken; gvaffen; vesten (20). schig= ken (23). stocken (si). Stiparium (i. scacearium gì. m., pretium quod datur pugili &c 76, Voce, ex quo, Gemmae ; cf. stipad-, seipad-, sipar- ium) kempfferslon (74). schaffzabelbret (20). Stiparius v. Stipticus. *Stipas, g. -itis (arbor qd. t spissi= tudo arboris ; cf. sti-bes, -pes) stam (76). Stipat-or, -o (76) (2°. satelles, assecla 125, custos 76) stopffer (75). ritter (no, [htitvß/.CH Glossarium. 132). fuß- (125), guardy- (135) -knecbt. wingartman (20). *Stipatura stickunge (pr. vinearuml arborum 20). *Stipendiare solden (75). Stipend-iarius, -arius (76, 93, 147) hd. nd. so-, tzoe- (147) , hd. su-ldener. die tzoldye geeft (147). hd. nd. prò-, nd. bro-uender. prouener (5). prondener (21). pfrender (76). vt rider (22b). Stipendium hd. nd. solt, soldy t proeuen (132) , tzol-t t -dey (147). hd. sold, sult i soldeners loen(20); solt des fecbtens, der reise vnd des kriegs (75); Ione, lon, pfrunde, pfrund, prunde (8), phrune (133, 152), pfriend (68), pron (21). nd. pro-fende (23), -uene (22). reißgeld (Das.). heristiura sim. (Gf.). Stipes (i. hastile Gf., stips 75, tnm= cus arboris, baculus, columna, victus qui datur pauperibus) hd. nd. stam (am holz 75), stock, zwigel (43). schit (93). scheit (75). schitt (t) stift (Ó). scunstecke (100, se = z). selp- i sel-poum (Gf.). metaph. ein duppel (Das.). *Stipi-cium, -cius (23, 74), -seium (11) (i. strumulus) hd. nd. stock-, stog- (23) -visch. witling (23). *Stipicus v. Stipticus. *Stipifera prantreyt (74). *Stipio v. Scipio. *Stipis (i. patibulum) stultecko (Gf. 6, 629). *Stipium (*. in quo stat ventilogium 76) v. Stibium. *Stipius (aus stirpius X stips, cf. stipticus) wurtzel-echter, -iger (74). *Stiprates sunt vestes magne et or- nate (76). Stips (i. stipula 75. obulus, 0. dimi= dius 76, mendicitas, elemosyna, pondus; cf. as) secci t ort (93). hd. nd. (23) scherff t stock, hd. steche (Sum.), schirff t stack (21), scharb (6), he- (20), ha- (106) -llinck. loet o. heller (76). bisanct= stoc (86). spende (8, 9). bawm l ge= wiehte (9). soldt, reifigelt (88). Stipter-ia, -ea ( Gì. m. ) ( i. alumen scissum Gì. m. cf. stibium) beiza (i3i). Stipt-, stypt- (kì., Das.), stirpt- (17), stip- (68, 132) -ieus, -icium (3), sti- i stu-parius (gì. in.) (i. adstringens, aus OTUTtTtxÓi;) hd. nd. worge-, wurtz- (74. X stipius) -lich, -lick (5b), -lig (2), -licht (133, 152), hd. -lichtig. hd. worch- (21), wurg-, wurg- (3) -elicht; wor ge= ling (sic 1), wurgeli-g U34), -etig (10); wargelet l gerumpfen ander stime (6). wellich i rupen (sic (18). rumpeln (5, 21), rympf-en (67, 134), -ent (110), rim= phen (66 &c), rumpffen (68), rimpen (132), daz r. (17), spor (16) in dem munde, monde (17, 133), mon (21). rumpich (23). r. in demme halse (22). vevschoppig (Das.). smaecke (= sapor? 132). vnzei= tigs obß (74). slee (147). Stipula (i. stips t surus 75) hd. nd. cleyn baum ; stoppel. stupf- ( 65, 77, 110), stopf- (67), stuff- (49), stoph- (152), stopp- (17, 132, 133) -ein, -elen. stuphellen (3). stup (16). hd. stup-ffel (64, 74, 75), -pel, -pen (65). stopfel (4). sthoffil ( 8 ). stamme i stumpff ( 75 ). stumph halem (2). st. am halm (1). ple= ter an den h. (91). pletir (pi. Gf.). sten= gel der frucht ( 133 Mrg. ). korn-st. ( 75 Mrg.). sprvge (spvge, nicht spurge Sum. IV). pawmlein ; weisch (74). Stipulare hd. gè-, g-loben. fregin l bezugin (8). frogen t bezewgen (9). stoppeln (5b). Stipulari stupffen by glauben (88, 110). vast machen t belouen (132). vesten ; virsichern; stvppen (20). hd. wortz-, wurtz-, nd. wort-elen. fragen (74). *Stipularius (prò quistulis) waehtel hunt (75). Stipulata manus gelobte hant (75). Stipulatio verheissung als da einer stupfft by glauben (no), bestet- t mit= gelob- (9), frag- (20) -unge, vrag- l verseker-?omuest-inge(132). mede globe (8). gelouede (20). glaubnuC (91). ge- ìubnyfi, var. gelybnufò (64). Stipulator gelober (110). mit-g. (9). medeglober t schiff stopper (8). belouer (132). verheisser (64, 68). *Stipulus adj. starck, vast (147). Stipus betler (68, 74, 110), bedeler (132). spend-bieter 0. -nemer (75). helb= ling o. gewicht (74. cf. stips). *Stiphana (cf. stiua) eyn rade an eym pluge (17). *Stipharium (cf. stifanum &e.) solt i lon (9). *Stiphodium v. Stipadium. *Stiracius v. Populeus. *Stirax v. Storax. Populus. *Stirellum v. Spirillum. Sti-, sei- (100), sur- (76), (sau-, ti- qq. v.) -ria, sti-gera (10), -na l -Ila (120) (i. gutta 120, q. gelata, sti- i sto- rax, terra; st. I tiria i. glacies in tecto pendens i pr. n. virginis 76) iss-a (Gf.), -illa (120), -el (93). 'ihs-illa t -ille (Gf.), -elle ( 121 ). izhacheln ( 100 ). eyn yjß kachel (17). eyn ystapp k. (23). kechel (132). kekel (107). kikele (108). ni. ijs- kekele, -dvoppe, tuckele ( 116 ). kickel 20. cf. stipa), hìchela (Sum.). ichel von yse (Ob.). yochele (12). jokel (109). dro= pel (107, 109, 132). eyn tropff (alph. stilla 134). ynszagpf (sic 76). yß-zapf (110), -chzapp (10). zapff o. gefrorner scholl (64). kengel (116). rotz-k. (126). steyr- (9), dy steyer- (3), steyher- (4), stier- (8) -marck. switzerlant (10, 12). Stir- v. Still-icidium. Stiri-eus, -lis v. -tus. Sti- v. Spi-rillum. *Stirio v. Sturio. *Stiriosus voi yßzapffen (no), keke= len (132), kegelen (68). kickeletht (20). *Stiri-tus, -cus t -lis (a stiria Br.) i. sterilis, artesus onvruchtber (147). *Stirna v. Stiua. *Stirosis (cf. astirus) hertsynigkeit (74). Stirpare stocken (5b, 17). v6-ziegen (10), -cigen (13). wu- (9), wo- (8) -rzeln. *Stirpe v. Stripa. Stirp-eus, -ius, -eticus (74) hd. wurtze-, wortze-, nd. wurte-lich, hd. -licht. worcles (18). von der wurtzel vff i gruntlich (no), van der wortzel (132). *Stirpex dhorn (Gf.). 70 551 STO Stirpitus (cf. stripetus) gruntlichen mit den wurtzeìen (no), tzo gronde mit den wortzelen (132). Stirps luì. nd. stam (des geschlechts 75;. hd. wurczel, ge-slecht sim., -slechgt (10), -slethte (20). stok (9, Gf.). strauch (9j. stog o. strung (8). wurtz desgewecbs (w.-g. 75a) o. des stams (75). msc. starnili i. truncus; fem. i. progenies (74). *Stir- v. Sti-ptieus. *Stirus i. excelsus (76). *Sti- v. Si-stareia. Sti-ua, i -la (155), (gew., bes. in den Mss. inog.) -na , -ma ( q. v.), -ma (ti), serva (98) (i. stutula 147; cf. buris,, erpica) riostra; riest-er, -a; rist &c. (Sm. 3, 145). riest... t ainsez (104). risterì; putirvaz; stila eydecynke (155). reyttn (Sm. 3, 164). rewttel... (1). ruth (2). hd. startz (74), stertz. ploch-st. (132). pfluge- (74), pflug-st. (110, 155), -swanz (2, 74). ploiclistarts eynde (147). die geitze (123, Das., Kia.), gaitz (64), handt= hab (68) an einern pflug. wanne (125). kern- (11), iern- (sic? 98) -staf. *Stiualis v. Crepida. Stiuaria pflughalteriu (64). Stiu-, stiri- (65 var.) -arius pflug- halter (64), -heber (.65, 110). Stix hd. dye nd. de helle. h. -haz (100. -saz? cf. stigulus. hhnelsatz Gf. 6, 304). fuegel infernus (20. cf. i. palus inf. 110 &c). Stlopus v. Sclopus. Stoax (i. mina Br.) wage (9). *Stoffa (anders gì. m.) v. Staffa. *Stofus (st. tophus, anders Gì. m.) eyn dreff steyn (23). Stoyei suvt magistri die. ehi himmeb trechtig leben furten vnd abgeschiden 1. (65). Stola ehi wipplich (6), langs (93), laiig wiß line sehinbar (65) kleid. rucklin (6). stol-a (5b), -e (9). stol, imickfraw^ schafft t camisia mulierum (74). stoyl (19). stoel (11). sthuele (20). *Stolapendia v. Scolopendra. Stolia hd. sendunge. nd. zehidiuge (11). " *Stolidare irren. rasen, duasten, doren (20). dwasen (11). Stolide dorlich (20). Stoliditas hd. dum-, tum- (9), dol- (65), duel- (20), doer- (11) -heit. hoffart (20). Stolidus hd. torig (1), doretht (20), tump (100), tum (9), dum. dui (20, 9ì>). Stol-o, -on (i. tubera 147 , truncus 20) boemstam (11). boems wortel of stump; sprute van en boem (147). bo= bistbauem (20). *Stolopend-a, -ia, -ria v. Scolopen= dria. Stolus der scheep veelheit off ver= gaderynghe (147). ^Storna (i. os 110, Br., locus duelli 3, 4, 66 &c, 74, 76, t instructio, sed I. deci, mensura t fallacia [vallacia] t cu- piditas 76, cf. stopa; gen. tis, sed e significat aliud 75) kampfstat (74).schran= cken dar in zwene kempffen (75). ein ci- (3), czy- (4) -ndél, aus zingel X zi- i si-nder stomoma (Ki.)? winschaff (g. -e 76). Stomacula (i. extum interius Br.) in= geweid (68). STE Stomaehari hd. zu-, zi- (76), erzu- (88), sco- (ìoo), nd. to-rnen. zorren (18). czorn (21). zornig werden (110 sim.). ein vertrietì bau 0. viiwilleu ab einem ding (88). dnmcken (20). brummen, grò-, varr. gru-, grii-llen, gr. im zorn vnd iva vnmut (.75). *Stom-aehatio , -odia (i. in-fiatìo l -sania 76) vnsynnicheit (23). Stomaehosus zornig (110). tòOrni= cheit (132). voi zornheit (68). Sto-, seno- (93) -maelius hd. nd. mage, maege (132). hd. maghe (19), maag (68), mag. magen (13, 4). kropf an den vogehi (75). vnwirtóiieit (74). Stoma tieus ( .' stomaehus Br., stoma Ki.) siech in dem magen (110 &c). *Stomocha v. Stomachatio. Stopa,, i stupa (Fr.) i. mensura vini t fallacia t cupiditas 66 &c. cf. stoma) be-triegung, -girligkeit (74). ein stauff o. gelt (110), stouff t geelt (68), stoep l gelte (132). stu- (74), sto- (77), stu- (Fr.) -biclien, ein maß weins (74). stubichin (9). weyn-ma6 (74), -maz (9). wyn mafi (8). stoveken, ys ein mate to bere (22b. cf. Fr. 2, 350). *Stoppa (e/, stu-ba, -ppa) werg (8). *Stora (anders Gì. m.) v. Sturio. *Storax (i. ruota &c. ) der keleu nederste deyl (147). Sto-, { sti- (75a), eid- (75bcd) -rax, -rith (9), -race (Sum. vi) hd. kutten-, kuten- (75), wìrauh- (Gf.) -baum. tropff von dem b. (75). mies (102). turbisce (Sum.). hartz (17, 74). flinß (20). storn (Gf. j. ungesoten suebel (Sum. vi). kupf= ferrauch(9, 74) ein pawm in arabia (74), herba (9). seorith i. sulphur (124). stirax i. gutta arboris t ipsa arbor se. populus (76); genus aromatis (no &c. ). tropi? eins pawms (74). *Storcida (cf. -dium xauTCìauó? gì. m.), semellarius man die wijfsch ind onmenlick is (147). *Stor-clium, -dion v. Scordium. Storea matzen l sergen (126, Das.j. *Storea czunder (5b. X scoria siuter sim.). Storio v. Sturio. *Storiographuskatatrahhascripo(Gf.). *Storith v. Storax. *Stornus v. Sturnus. *Stox , g. cis (piscis ) sty- ( 19 ) , ste- (11) -chelinck. *Strab-anare, -are ( 11 ) , -ulare (76) schelle sehen (20). scheelzien (11). *Strabatum (aus stratum X graba= tum) v. Lectus. *Strabeus v. Strabo. Searabeus. Crabro. Strab-o, -us, t -eus (75), serabo (8), stragus (136) (i. luscus, lincus Gf.) hd. vber-sichtig, -siechtig (21). nd. ouer sich= tich. sehil-here (100), -ber (91), -cher (9, Gf.), -ender (75), -ehender sim. (Gf.), -hend (68), -enbogg (126). schieler (133 Mrg.1. sili (104). scelaher sim. (Gf.). kelaber (141). scbel-ch (110), -er (8), -auge sim. (Gf.). schei (8, 20, 93). nd. scele (Gf.). *Strabo v. Crabro. *Strabositas sclielbeit (20). *Strab-ulare v. -anare. *Strabus v. Strabo. Searabeus. Cra= bro. STE *Straculum v. Stragulum. *Stracia (st. stratia) ritterscap (147). *Stractes ritter (147). *Straehos v. Stratus. Strag-es, l -ies (76) hd. tod-, dot-, doit-slag sim., totd- (3), tot- (4) -slack: nd. dot slach. nider-slag (1), -sehlag (75), -lage (10, 12), -lag (133 Mrg.). slacht-unge (9), -unghe (19), -inge (11). sclilaclitunge (5b). slagtigen (5). slaste (100). tot (9). dot (8). plag (46). *Stragicendi - um , -a ( 74, Mss. mog. ) hd. mort-brant, -prandt (74). Stragilis (i. miles Br. &o.) ein ritter (110 &c, 147), lotir (l) der r. vorste (*. strat-ilates t oclès 9). Stragula eyn strif-e (20), -ille (104), -echtyckleid (*19). eyn trifeldikeyt l scheppeler (17). gestreifttuoch, var. ge= streuff tuch (64). strippelic laken (11). ein schon cleid (110), schoen cleyt (132). eyn saerts (107, 132). manichei- varb (9), manchir fare (8) gewant. uehe manti! (104). gemu-, var. gemo-siert tuch (75). Stragulare vff manger (ii0b), m.-ley (noa) band weben. onderweuen mennich= syns off ley (132). wandeln, streyffelu (74). ¥Stragularis strifetht (20). Stragulatus ge-strifft (110), -stryflet (68), -strijpt (132), -musiert, var. -mo= siert (75). mit stryffen (no), strijpen /132) gecleit. Stra-, stran- (2) -gulum, -culum (67), -gulea (69, 70, 134 ), -gulia (66) (i. ■ ciclas) eyn dri- hd. -feldich, -feltig (1 1 o&c), -fellich (18), -fachtdick (8), nd. -uolt cleit, tuch (110), duch (8). eyn ge-striekt (110), -strijpt (132) cleit. strifot tuoch (93). strifelicht duche (133). kleit daz da striffetht ist (20). dryeueldich doecb (132). dryueltigs kleit i pancklach (75). drifeltikeit (67). triualtikait (76). gepildet tuch (1, 2 sim. cf. v. ciclas). eyn deck- in (110 sim.), -peth (111). deck oh einem bett, deppich, mantel (88). eyn gereyt zu einem pferd (68). eyn peer lenge reyde (132). ein perlin gereyde (no), fedi (i. valium 6. i. q. stragulon 76). strosack (75). *Stragulum, ypodromus, equista= cium pert stali (J47). *Stragus v. Strabus. *Strali-eates, -tates v. Stratilates. *Stram-a (g. -e), t -en t -entum (11) fuyfi- (19), voet- (11) -schemel. *Strama (cf. prc.) v. Struma. Stramen hd. nd. stro. hd. stro-e, -we, -uw (68); Straw (76, 110a). Strame-ntum, -tum (i. insellatura 76. cf. stra-ma, -tum, -torium. sub= sellium. panellus. ) hd. nd. strosack, sadel kussen. hd. satel-k., -kussen (1), -kusse (134), -pulst (16), -tasche (4), -deck (6). strewin(e5iM9i). streuwe (75). strouw= sei (147). beth strohe (Iti), bet strouw; balster (76). *Stram-eus (75), -ineus stro-en (75), -ben (147), -yn (9) strowen (Das.). *Stram-onia, -monia, -onium spino= sum stech- t rauch-apffel (t43). *Straneus (i. pretor, anders Gì. m.) richter (147). STR STR STR 555 *Strang-iria, -uirea, -winea &e. v. -uria. Strangula (st. stragulum ai. m.) strick o. strang (no), stroppe (132). *Strangula-men, -tio hd.nd.wa-, wo-, erwo- (8), derwu- (9, 4) -rgunge, -rginge. Strangulare (i. variare 66 &c. X stragulare) hd. nd. wu-, wo-, wi- (76, 88), erwu- (9), erwo- (8) -rgen. hencken (64). er-h. (133 Mrg.), -stecken (88), -stercken (64). Strangulator worger (20). Strangulatus gewurgit (20). *Strangulum (i. patibulum, t pax^ illus 74; stragulum 2, ai. m.) hd. nd. galge. hd. galg. Strang-uria, -uiria, -uirea, -uirrea, -iria, -wirria, oft -winea, -uinea, -umea (152),srangwirea(93), stringu-,stringui- (68), stringi-, stangui- (74), stanguina- (i3i) -ria, stringinia (ai. m.) hd. nd. (97) dye kalde seych, dy k. seiche (4). daz k. siechte (18). der k. pyfi (132). k. pisse (20). der k. p. (12). 'de k. (22), caelde (11) p. koldespise (sic 23). hd. der, selten die kalt seich; kalter s. (67); gail- t gel-s. (74), der kalte s. (133). pinckel (114). barn-, harni- (74, 111), harem- i ram- (1) -strang (m. ii4),-strenge (Das, Ki.), -winde (/.4, 74, Das., kì.), -winden (1, 75), -wind (83, 91, 111), -windel (6). getwanc (i3i). lidsucht (74). Strapa (i. porta tabulati ai. m.) pandt das zwu wende pindet (74). *Strape-des, -s (ai. m.) stegraiff (91). *Strapedium (cf. sq.) v. Tapetum. Strapo- (3, 4, ai. m.), strupo- (49), gew. stropo-, strope- (23, 46) -dium, stratipolita (74), strapolit-a (4, 74, 75, 76), -us (3, 4), -anus (8, 9) (cf. strapont-a, -inus ai. m.) hd. nd. stro-, stru- (4), strouw- (76), strow- (46), strohe- (17), strob- (2), s'trab- (1) -saek, hd. -sacke, -saekh (1), -sakch (2), -sag (8). Strata (cf. vieus) hd. straß, strasse, straeße (20), straes (132), stray-ße(133), -B; straus (so), stroß (17). nd. strate, straite (147). straat (68). gemeyne strofi (9). gemeyn strali (8), meiiewech (si). _ Strata sedesbe-deckter*-raiter stull mit duche-rn, var. -r (65). *Strataria seescheep; die weeh dair die scheepluyde nae varen in den meere of nae den bymmel (147). *Stratarius satler (91, 111). zautn= macher (91). *Strategium steyn-phat (8), -vber (9). Strates (i. pretor Br. &c.) ein vogt (110), vaygt (132). Stratil-ates, t -atores (75), -àtes (8), -ites (gew. in den Mss. mog.), -a (76), -atex (74, untersch. von -ates 66 &c), strali- eates, -tates (i. stra-tocles t -gilis q. v. 9, dux militum t militie Br. &c. t. ritterskneckten 132; X strata -(- latro) hd. ein strassen-, straß-rauber, -renber; strauß rauber ( 75a, 76), stroß-reuber (4), -rober (6); strayß reuber (133). ein straissen- (132),straten-(23)-rouer. morder (23). struder (5b). haubtmann (133 Mrg.). der ritter vorste (9), furste (8), gelaiter 0. hertzog (74). *Stratipolita v. Strapodium. Strator (i. sellator 20, pi. composito^ res laguneularum Br. &c, lanueulorum) langob. marpabis (af. 2, 844). sat- (9), sud- (20) -eler. seddelere (100). bette- (20), leger- (9), legil- (8) -mecher. stall= knecht (133 Mrg.). meerscbeepsmeker (147). Stra-torium, l -mentum (8, 9) pett- (74), bette-gewant (8, 9, 74), -stro (8). satil(9).s.-boge (8). stuollachan sim. (af.). badelachen (20). ko- (7), go- (6) -Iter, stali (68). vieh- (147), viecb- (noa), vich- (74, 110b), beesten- (132, 147) :stall. vye= stai (147). slaffkamer (74). *Stratos v. Stratus. Stratu-m, -s hd. bette, bett, bott (134), strey (nob), strew (noa). Stratum (cf. prc.) strat (93). streuwe (75). stràuwe i geliger (126). beedde(ll). Stratus (g. -i l -us 65) bet; leger; das geliger (65). ptc. v'straut (7). *Stra-tus, -tos, -thos (noa), -ehos (110b, 132) (gr. i. exercitus lat.) armee (133 Mrg, sec. 17 V). *Stratus, stingehus (85) rivai (47, 85. herba?). *Streg-a, -uà (ai. m.) stegereif (af.). *Stremmuto (st. stemmato) edel macheu (17). *Stren-a, -ula streene henneps of vlasses (147). Stren-a, t -ria (76), streri-, varr. stern-a l -ales l -ia (75), t scena (q. v. 74) bant- hd. -gifft, -kauffe, -kauff, nel. -giffte (si), -gichte (11). newe-jar (9), -Biare (74). Strenalis handgifftpfenmg (74). Strenare hant- hd. -gifft geben, nd. -gichte geuen. *Strenieus (cf. sq., sfrena) strenen gherich (147). Strenievisgaben-, gauen-(132) -gyrich (HO, 132), -begyrig (68;. *Strenn-a, -uitas v. Stren-a, -uitas, -uus. *Stre-, stro- (74) -nosus handtgifft- geber 0. -nemer(74).milter (*. largus(7i) Strenua ( st. strena ai. m. ) hant grifi' (7). *Strenuare hant grifi 'en (7). edeln(8, 9). Strenue fromelich (20). Stre-, stren- (75, 147) -nuitas edel- (8), gestreng- (4) -heit. torstickeit (9). hafti,ukeit (75). strengieheit in doeghen (147). handueste (126, Das.). *Strenula bandtgifftlein, newiare (74). *Strenula v. Strena. Stre-, stren- (1, 75, 147) -nuis (e. qui libenter facit strenam i. largus Br. &c.) hd. nd. strenge. strengh mit maten (147). hd. gestrenge (17, 4), strennig (21) ; zuch-, czeg- (17), zich- (6), sich- (7), haf- (75), dors- (8), twyngech- (5b) -tig. nd. tuehtich. torstick (9). weidlich(ii4). band-fest? -lich (Das. &c). dapffer (126). dogent-lich (17), -sam (8). fromme i bie= derbe (20). rustlicb i 'schaffbar (125). mylt (68). edel (8). Strep-a, -e (af.), -ia (152, Br., ai. m.), -atum (i. scansile, cauda serpentis Br. &c cf. stre-ba ai. m., -ga, striparium, strapedes &c.) hd. nd. stege-, hd. steg-, styge- (18), steige- (3), steger- (49), nd. steyge- l strenghe- (132) hd. -reiff, nd. -rep. stege reuff (16, 17). stegrafft (7). stagreff (6). steyreyp (97). ster-raf (8), -roff (12), -roffe (13), -off? -ff (18), -auff (21). ^Strepare (i. exstirpare ai. m.) bul= dern (5b, 22b). stymen t rumpelen (22b). *Strepaticus (cf. strepere, stripati= eus) streifflicb (75). *Strepeo is ui (imtersch. von strepo roeffen t geschrey machen (20). Strepere (princ. cum pedibus j hd. nd. bu-, bo-ldern, ruschen. hd. bolle-n (49), -rn (10), rauseben, snattern l kuckern (125), rasen; to-, do-ben; rußen? w°len (21), ruffen (20), ruweln t vngestumen (74), streben (20, i. insultare 74; 70) mit den fussen (74); strepalen i striplen (i. iubilare af.), streiffen (i. insultare i pe= dibus tundereió), rumpelu (74, i. obstre= pere 75), toben mit ge-r. (75) , mit fies= sen r. t seherren (76), gumpen, donen t mit den fusen sellarmi (9), domin o. mit fußin seberren (8). krachen (88). schwadern; schlu-? scbli-rppen (mit den fußen) ; t6sen(126).brasehlen (126).knast= len (88, 126). nd. do-, da-uen ; donnen l kloppen t stymen (22b. cf. Goth. wtb. 2, 320). strepunt aues alts. era gent (sic Hpt. 5). Strep-ia v. -a, -ida. *Strepi-da (74), -a i. cauda serpentis (Br., GÌ. m.). slangen-swantz (74) , -start (147). *Strepidulae muscae die vmbfaren= den mucken (62). *Strepi-dus v. -tus. *Strepitosus dobende (20). *Strepitudo rumplung (76). gerumpel (75). Strep-itus, -idus (65 var.), -or hd. nd. lud, bulder- unge, -inge. nd. ruschinge. hd. lut (17), (16), bolder-, voller- (21), dob-, tob- £rai6- (7), dou- (20), streb- (74), rum= pel- (1) -unge (mit den fußenl, 74). stripel- l skrek-endi (af.). ge-rumpel (75), -strappi (155, Sm. 3, 688), -schwader (126), -tommil (8) , -tummel (Ki.) , -tbon (65) , -ruchte (20), -toß i praehtigkeit (Das.). sthurm= nisse (9). vnrnwe (8). vngest-um, -iim, -im (65 varr.). Stre-, ster- (88) -psieeros (i. caprea i placiteros 88, oryx) die straubgaiß (V. a. 1618). gemß (88). *Striarium (i. rastrum ; : striga) rast= ral (125). *Stribarium (cf. strip-, striu-arium) stigereb (ai. Mar.). *Stribulum (st. tr. ?) morselin (75)- *Stribum v. Strigum. *Strica (anders gì. m.) v. Stri-cta, -ta. *Stricius (st. strictus) schmal (76). *Stricola v. Strigula. ' *Stric-ta, -a (147) (i. tunica 20, 110 &o. ; anders u. v. vicus. ai. m.) recke (20). rock (74, 147). *Strictarium (i. truncus domus) huß= stock (75). *Strictezwungen-(noa), zwung-(nob) -lichen, eng- (68), enghe- (132), hert- (8, 9) -lich. Str ictinnir e vox hirun dinis (1 2 3, ai.m. ). Strictio engnnge (8, 9). *Stric-, bissw. strit-titudo hd. nd. smal-,eng- (4), strick- (22) -heit. engikeit (3). tene clappern (23. X stridor). 70 * 556 STE Strietura pidiuinginussida ( 141 ). zwingung o. ein funck (68, 110). dwing= inge t vonck (132). vuncke de uyt en vuyr of uyt en heyten yseren spryn= ghet (147). Strietus hd. smale l enge sim. , ge= zwungen (no), s. tene clappern (23. cf. strietitudo). strieti pedes schmalhe fuß (65). Stryeh- (85), strig-, string- (87), stig- (9) -num, stri-gnos, -gnus, -ngnus (9, 23), -ngvus (8), -ngius (19), -gium (93) (i. herba salutaris q. v., vua lu= pina, solacrum 93) nahtscato (Gf. ). nacht-schate (9), -schat (76), -schade (8, 19, 23, 74). nachschatte (93). schatwuvz (75). ramisa- (87), rames- (101, 130, Gf.) -dra. rameyse (stignum 9). Stridant ericohen (ui, Gf. 4, 461. e st. e?). *Stridella (i. fo-, so-nus) gedon 0. wiederlaut (74). Stridens ruschend-e (8), -er (9). Stridere (i. frendere) hd. zen-, czene- (13), zane- (10), tzau- (12) -clappern t crisen (13). nd. cris-elen (108 &c), -len (99), -selen t knorssen (132) mit den tzeenden (132), metten tanden (108). grutschen (88), knorsen o. claffen (no), knurfflen (68) mit den zenen. zittérn(7). zend-z. (1), -chlaperen (2). zende knar= ren l bißen t zusamen slaheu (20). knarr= schen t zus.-beyssen (9). gnis- (5, 23), sle- (22) -tern. knersen t gniskern mit den tenen (109). gris-gramen(75), -grammen, -cramon, -grimmon sim. (Gf.). grissgram der zend (1). kirren (128, Das.). geiren (128). strid-o schreien; -eo krachen, sausen, rauschen, dosen (88). Stridor (i. singultus t hyatus 5b) cristcrimm-od ì -une; ebris- 1 kris-crim= mon (Gf.). grisgram-ung der zeen (65), -en mit den zenden (1). gris-, var. griß- gram der zen (75). knyrschung mit den czenen (4). knersschung mit den tzen= den (132). zan- (65, 68, 76, 110), zen- (65), czende- (9) -claffung. hd. clapper-, klap= par- (134), klafFer- (69) -ung der czene sim. czend slaffund (2). zan-klappen (18), -klapperuug (65 var.), -clapphung (7 sim.). zen klepprung (46). zene klap= pern (8). gnister-unge (5), -inge (22), -n (23) der zene, tene, gewen^gyschen (5b). kirr- i rausch-ung (Das.). ruschen ac si ventus frangeret arbores (65). Stridulus crysel- t knerseb-ende (110, 132). rauschig t kirrecht (Das.). *Striffa (cf. striga) v. Crinaeula. Strig-a, -ia (94) (i. vibex 76, fìbex 3, 4, 74. cf. stri-ma, -o, -xj hechel (17 &c.). ags. h§gtis (94, 136). birck (76). pirck, striem (74). strymme (4). strime (3). striemel (74). *Strigalis (cf. strigilis) scherrer (l(i). Strigi-, strigil-, strigu-lare sebropfen (\). schra-, sera- (23) -ffen (18), -ppen (74), -peti (22, 23, hd. Sm. 3, 518). hd. scher-n, -en, -ren, oft i strigeln, stregeln (151) dy pfert, die pfard (134). schern als dyc perde (17). dye plierde sch. I streygeln (133). den perden kemmen of scheren (132). pferde k. (74). rosskamen (147). scharren (6). striegeln (7). strige^ len (no), riven (22b). Strigi-, strigu- (no) -larius strigler STE (110). holcz-, bolt- (11) -seger (11, 19, 68), -saeger (132). Strigil-is, -lis (2) (cf. assarium) hd. eyn ribe-, rib-, reb- (18, 70, 133), reib- -ysen, -eysen (instr. coquine i quo mun= dantur equi), nd. rep ysen (23), rip ysern l reyue (22). reyb- Stein (Kia.), -holtz (in balneo 111). hd. sce- t se-rra (Gf.); eyn seber-e, -re (5b, 10), -n (21); seber (49, 77). nd. eyn pert sebar (23). schra- (22b, 125), sebro- l scrap- (9), schrop (4), stre- (sere-? 12) -pe. schra- pp (74), -pffe (Kia.). hd. strig-il (104, Gf.), -el. rotò pban (7), rostb , r. -, prat-, schmeltz-pfan (74) t striegel. rotò streel o. strigel (64). eyn perdes stregel (5). strel(77). een cam (108). ros- (19, Gì. Mar.), ross- (147), 1-06- (74, 132), ruß- (20), ors- (108) -kam, -kamp (74, 132, gì. .Mar.), eyn bulcern stege rauf (17). een bulten ste= ghereep; een roester l brade l panne (108). sterraf 0. rost griebe (l) kocher decke 0. ri6 ysen; fus- l wiseb-tuch (9). réstpfanne (93). hd. ein griebe, grieb (74), griffe (3, 4) i. frixa, caro adusta. angebrant (8). spiß (ad assandum 12). bad-lach (64, 74), -laeben ald kost (93). boltzscbucb, slicbpurst, ledersack, schart (74). *Strigis (cf. strig-ilis X -es vestes sim.?) v. Sabasindo, *Strig-ium, -num, -nos &e. v. Strieh= num. *Strig-, ra-mentum (cf. quintilie) schafsel (147). Strigoniensis graner (74). *Strigoni-um (Ki.), -a (1, 74) (ciu.) ebran (1). gran ein stat in hungern (74). *Strigula cleyn scheep, boit (147). *Strigul-a, t -um (20) (i. casa; genus vestis gì. m. cf. stri-eta, -gulum. stri= cola i. vas qd. 76. hierher?) but-te (11, 20), -lin (110), -ghen (132). hutth (19). bußlin (68). *Strigula (i. terula l arpica 147 ; cf. strig-ilis, -um) rive darm vp rivet (22b). ryve dair men wat op ryft (147). *Strig-, ter-ulare, arpicare, conterere ryven (147). *Strigu- v. Strigi-lare, -larius. *Strigulum (cf. stri-gula, -ngis) ein enges cleid (110), enghe cleit (132). eyn mouwe (68). *Stri-gum, -bum (9) (cf. strigilis) rib ysen (8). ryb- (9), rieb- (17) -eysen. *Strima (i. vibex cf. striga ; i. stapes GÌ. m.) hd. nd. strime. hd. strym, streym (134); strie- (74), stri-, strey- (1), stre- (18) -mei. griffel (18). *Strimarium (cf. striparium) sterff (19). *Strim-, strimp- v. Strip -aticus. *Strinct-rum , -um (8), structrum (17) hou- (8, 9), heue- (17) -bloch. ^Stringa (i. striga gì. m., liga q. v. cf. Dz. wtb. 336) zimpffen ysen (alph. zwi- ; instr. per quod cirurgicus virge virili medicinas resolutiuas immittit &c. 75. '. zumpf penis ?). Stringere hd. nd. (23) twi-, nd. dwi-, hd. zwi-, tri- (76, 134), dri-, dre- t we- (18) -ngen. czwi- (13), byn- (10) -nen. enge machen (17). duwen t drucken te STE gadere (108). bestricken (9). binden f gurten (65). Stringi-na, -ria v. Stranguria. *Stringis engesclaide (74). Cf. strin= ges (gì. m.), o. strigulum. *String-ius, -nus, -num v. Strych= num. *Stringu-iria, -ria v. Stranguria. *Stringvus v. Strychnus. *Strinsa strowe (74). *Strinx (auis 65 var. = strix) schra- gè (8), -g (9). *Strio (cf. sq., striga Dz. wtb. 335) baz-hus t -us (Gf. 3, 1091). *Strion-es, -um (g. pi. 127) (aus histr.) spileman (Gf.). louffono (127). *Stripa, pi. stri-, var. stir-pe (75) (i. farcimen dèe, cf. tripa) sulcze ader flecce (3). wampenfleck (75). caldune (10). koldun (12). wurst (74). *Stripa-eius v. -tieus. Strip -arium, i -edium (75) (cf. strim-, striu-, strib-arium, strepa &c.) stege- (4), steg- (75, gì. m.), ste- (5) -reyff, -riff (gì. m.). ster-rauff (21), -ff t stri-ff t -mei (17). streuff (20). streyff, straym (74). strebe (18). stegberep (22). *Strip-, strep- (75a), seltner (mss. mog.) strim-, strimp-atieus, strip-aeius (18), -ocitus (1), -edus (17) (cf stripatieus i. pexus gì. m. ; stri-ga, -ma) strim el- icli (3), -icht (4), -echt (21), -ecbeyt (18), -echtig (17), -icbtig (5). strimileth (7). streimolechtig (1). strienlocbtig (6). straiph-ot (3), -et (1). streiflicb (75). streffe-cht t -cbtig (17), -thtig (5b). stn- (23), stre- (22) -pechtich. streyffe- t straym-lechter (74). *Stripedium (cf. strepedes) v. Stri= parium. *Stripedus v. Stripatieus. *Stripetus (aus stirpitus) zu grande (8), gruden {sic 9). *Stripocitus v. Stripatieus. ^Strippa v. Stripa. Tripa. *Striprium ein strali (6. aus stripa= rium straff?). *Stri-ta, jpa, (8, 9) (i. conuolucio ca- pillorum 3, crinìum l filorum 4) ein strey en (3), strein (4), strene (8, 9). stren gams 0. harfi (74). *Strit- v. Strie-titudo. *Striuarium ( cf. striparium &c. ) stegereif (Gf.). Strix (pi. striges i. fantasmata t aues 76. cf. aleion, cauan) nacht-vogel (88, 110, Das.), -fraw (Das.), -raue (108), -rauen (132), -rap (75), -wigglen (128). wig-la (93), -gle (i. alueo q. v. ziem.). eyle (18). wff i buw m.; wutsch wutsch; staiu-mul n. ist ainer uh gelich (77). fleddermueß (20). wasser- t palch-stelcz (49). zinslin (88). een voghel ; seerbeme, vledermuys; haghetisse (108). hegecisse (100). galster weib (Das.). *Strix diurna wirt m. (77). *Stroba v. Seroba. Strobilus v. Seolymos. Strom-a, -o (76) benckewerff l decke= lachen (20). banck werck (19, no, 132Ì. bontwarck ( 11 ). serg t decke ( Das. ). kera (131, 141. X stropha). strime, var. streime, vff einem cleide (75). STR STU STU 557 Stroma-tium, -cium (147, Br.) eyn costlich gurtel (68, 110), berlerch-g. (74), coestlich gordel (132') varie contextwm. duysynck, eyn kostel gulden of sylve^ ren gordel hoich bespanght (147). *Stromo v. Stroma. *Stro- v. Stre-nosus. Stronus v. Sturnus. *Stropawc?. uste (93. st. stropha liste ?). *Stropatum v. Serophatum. *Stropeda (i. latos habens pedes) dat ler 1,74). *Strope-, stropo- v. Strapo-dium. *Stropula (cf. sq.) der nature v'ke= runge (17). Stroph-a, -o (132), t -ula (147), sero= pha (q. v.) (i. fraus &e. ) flaus (sic? Gf. 3, 774). betrug (110). der nature v'kerunge (9). strup-itlia t -età; pi. chere t skerna (Gf.). ranck (Ki. ). en syen of verstant die bedwongen steyt (147). Stroph-arius, -us betrieger (110 sim.). dru- (20), dro- (11) -gener. urcusfol (Gf. 3, 482). *Stro- v. Scro-phatum. Stroph-eum, -ium, -eus (cf. srofr fium, trophium) hd. gurtel, gulden g. (8, 9). nd. gortel (23), go- (22), gu- (11) -rdel. or-ai t -iol; gipente; houpitpant; halsphano (Gf.). brust-bendel(Das ), -tuch (110). borstlap (116, 132). scbutz-, var. schycze-lin (64). breißriem (Das.). Strophiolum fatzoletle, ni. neus oft snuytdoeck (116). *Stropho v. Stropha. *Stropholaria (cf. scrophularia) pin- kraut, -saug (74). *Stroph-ula v. -a. *Strotus, seotus (piscis) zigena (Gf.). *Stru-a, -e, q. -ee (20) eyn plueck (19). ploecb (20). Strucio v. Struthio. *Struci-o, -on, -urn, v. Struthium. *Strucius v. Struthi-o, -um. *Struetrum v. Strinctrum. Structueamelon v. Assida. Struetura hd. bu-, buw-unge ; buwen (18); ge-buwe (5), -pew (9), -bucze, -stiffte, -zymmert (20); zimmer; pau des gebues (75). nd. gbe-bue, -sichte (st. -stichte). *Struetus v. Struthium. *Struen v. Strues. Struere hd. nd. buwen. hd. bu-ben (133), -en, -ung (sic nob); bawen, stiff= ten, machon (i4i), dicbten (46). nd. stichten. Stru-es, t -en (75), -ges (sum. ) hd. eyn hauff (20) ; h., buff boltzes, holtze, holtz; beffen holcz (18); wel-h. (74); h.-huff, -hauff, -huffen l -hauffen (75); ein purd holtz (1, 3); eyn voder (i32j, v. boltzes (5); fuder (68, 110), f. boltze (152), hoeph (100). hoep mit holtz (132). nd. eyn huff (23), hop (22) holtes; eyn borde. flolì (6, 75). tristen holtz (75. cf. Fr. 2, 388b). gecimbere (Sum.). *Strula (i. fasula, larida; anders Gì. m.) gali, vesse (122). *Stru- (1, 5b), tru- (1, 2, Gì. m.) -Ilare (i. pedere) veysten (1). fischten (5b). Struma, strama (75b) (i. gibbus in pectore, tumor in p. t dorso t collo 76) chroph hominum t chropph auium (1). hd. nd. crop (de pullis 11). hd. kro-pf, -ph (7, 66, 151), -ft (9), -pf am halli (75) ; krup (5b), korp (18). korf (22). hobber ynder brost i heubt kropp (19). eyn buyl off hoeuel vp die borst (132). borst t houer opter burst ( 11 ). brusthoffer (20). eyn buel 0. hofer (68, 110b), byl o. hoffer (noa) vff, an (68) der brust. bolte an de huppe (99). hagdrussen am halse (Kia.). chel-h (141), -eh, kelch (155), cf. submentum; bm. 795a. *Strumaria (i. bardana minor &c.) bettlers-, buben-lauß, igels-, spitz-klet ten (143). Strumea gleißblumlin (144). Strumositas (i. gibbositas Br.) ho= fer-keit (110), -achtigkeit (68). houelach= ticheit (132). Strumosus hd. krepf- l hocker-ieht (4); hoffer- t bui- (nob), byl- (uob), kroppf- (9, 75), kropp-, houer- (20) -echt, -etht (20), -ech (13), -ochter, varr. -ocher, -other (75). hoeue- t buy-lieh (132). ho= ferachtig (68). *Strumulus (i. talox 9, fehlt in Gem= mae, Voce, ex quo) hd. nd. stock-visch, -flßch (77), -tìBe (10), -fiese (13), -futì (23). hd. stocke-, stok- (155), stuck- (19), stuch- (5b) -visch. *Struncium v. Struthium. Strupiar (i. frenum, cf. struppus) ags. mid-u (y4a), -a (Gì. Aelfr. de nauibus). *Struplus (cf. scruppus &c.) ruder (75). ^Stru- v. Stra-podium. Strup-pus, l -us (74) (nauis; cf. scru-, stur-pus, strup-lus, -iar) band= seil (93). bant- l ryemenhandt-sayl in einem schiffe (74). ags. strop i arwith= the (GÌ. Aelfr.). *Strupul- v. Serupul-. Stru-tio, gew. -ciò, -sio (75d), -ssio (75, 76), -cius (4, 75) (auis) hd. nd. (23) struß, strus (11, 22, 34, 132). hd. struz (102, Gf.), struyß (19); strau-6, -s (2, 9, 4), -15s (1). Stru-thium (143, Ki.), -cium (16, 47, 74, 93, GÌ. m.), -tion, -cion (64b), -ciò (64c), -tum (74), -cius (17), -ncium (9), -ctus (i. radicala l herba lanaria 143, blandonia 130. cf. ostrueium). seru= tus (87a, 146. hierherf) wullina (130). wiln (17). kòl- (9, 93), kol- (74) -same. kolsat (47, -tum 74). kapsameu (16). wilder kole (74). wilt... (87a, 146). brunnen= kreß (64, 123). bornkreß (125). seiffen= kraut (kì.). *Strutueamelon v. Assida. *Strutum v. Scrutum. Stu-ba, -pa, -pha (110), -fa (68, 132), stoppa (Sum.) (cf. estuarium) hd. nd. stobe. hd. stu-pa (Gf.), -be (20, 4, 74), -ben (75), -b (6, 64, 110); stobhe (19), stoub (sic 68), padestube (Sum.), badstuoo (93), radstub (sic 74). nd. stoue, stoeff (132). Stubella stub-el, var. -lin (75). *Stub -inator, -enator t -enarius (147) stubrer, bader (74). stoeve meyster (147). Studens hd. ernstlich arbeyt- 0. flis- ende (110), eyn fli-, flei-fiiger; eyn fli= schig lere (18). eyn stud-ierender (68), -ent (23, 75, 110). Studere hd. nd. stud-ern, -ieren(75). hd. lernen, fli-, Sei-ßig 1.; lem (5, 9). nd. leren. flißicklich 1. (6). flißig lerren (21), syn (65, 75, 76). hd. fli-, vlyi- (19), fley- (9) -Ben, -ssen; flißigen (5), fliß thun (es), gedihen (5b). nd. vlit-en, -ighen (11). *Studibilitas flißicheit (20). Studi-olum v. -um. Studiose flyßelych (19). vlijtlicke (11). vlichlicken (22b). Studiosus hd. flißig, nd. flitig in der lere. hd. fli-, flei-ßig sim., lerig(64); ernstlich studierend (110 sim.). nd. vli- (11), vlich- l andech- (22b) -tich. tugent= hafftiger &e. (65). Studi-um, t -olum hd. nd. lere. hd. lerunge (pi. 62), fliße, flyß, fließ (10), fleiß vnd ler (64). vliesse (132). nd. vlit. flysch l hoe schole (5b). scole (147). ernst (20). vbung &c. (65). *Studorium/;c?.nd studier-(74),studer- kamer, hd. -hus sim., -gemach (74). eyn sf.udern kamern (21), kamer studer (5). *Stuellum (i. tenta, plagella) weis= sei (93. cf. Sm. 4, 173. Ziem. 624. O. V. ca= tapi asma). Stufa v. Stuba. *Stufarium v. Prinum. *Stuffarius (cf. prc.) spiling boum (76). *Stulpa v. Stupa. *Stu- v. Scu-lptura. *Stultificare rosen t thoren (77). Stultiloquium hd. nd. ein dor-Iich, -echt (21) wort. dorehefftige (20), narri= sche (75), ghecke (147) rede. Stultiloquus ein nerrisch red - er, var. -e (no). Stultitia hd. nd. dor-, ries- (99), geck- (132), hd. doyr-, tor-heit. Stultizare torin (9). dorin (8). Stultomalus ags. yfel - dyrig ( gì. Aelfr.). Stultus hd. nd. dorè. hd. tor, doir (5). nar (110). nerrisch (132). geck (no, 132). tiltap (75. wett. dildap). *Stunsa, tina tonne mit twen oren an en boem to dragen (147). *Stupa v. Stopa. Stuba. Stuppa. Stipa. Seapula. Stupare (cf. stuppare) i. diuidere (76), stupa abiurare (Br.). *Stupari (i. sincopari &c.) beswijgen (147). Stuparius v. Stipticus. Stupefaeere wonder (8), wunderleych (9), erschrecket (68), erschrocken (110), verueert (132) machen. erschrecken (9). Stupefactus (cf. stup-idus, -oratus) v'verit (20). erschrocken (65). Stupefieri hd. beben, bib-ben, -len (134); er-biben (4), -bieben (5b). bewegen (17). von wonder b. (5), bewegt werden (6), fugen (18), wenen (23). hd. von wun-- der bewegen (i bibben sim.). nd. van w. weghene t beuen. beweygen (21). be- (17), vèr- (21) -wondern. erschreckt o. verzagt werden (no), w. ver-schrickt t -wonderen; ontsien (132). Stupendus erschr - ecklicher (64), -ocklich, var. -ockenlich (65). Stupere (i. stupeseere 1, 110) hd. nd. wundern (20, 22, 75) mit forch-ten 558 STU o. -t (75); v'wondern. hd. v'-wundern, -wonnern (13) ; von wonder leben (18. st. beben!); erpiden voi- forchten (1); er-sehreeken , -stutzen (88) , -zittern t -zittert werden (65); beben, bieben (17), fule o. drege werden sim. , entlieden (5H ver-, er- (20) -veren (20, 132), -feret (13), -schricken (132). nd. beuen. pes stupet der fueß slifft (125). Stupero (cf. stuprare) eyner der da wird zu der stup gegeben (17). Stuperosus v. Stuporatus. Stupeseere (i. stupefieri 17, 66 &c. cf. stupere) bydbin von focbte (5). beben von fuchten (18), vor facht (21). beuen van vruchten (22), von sucht (sic 23). erbidmen vor foreht (76). forchten (65). begynnen zu erschrecken (68), tzo verschricken off ontsyen (132). *Stup-eum, i -ium (Gf.) co-, eoi- (6) -lobium uz- (i2i),_ u- (Gf.) -spunne. u= spunnin roc (Gf.). àwurkin lock (6). '"'Stupide virverlich (20). Stupidus hd. nd. v'veret. hd. er- (no), her- (17) -fert, t -srocken (17) ; er-srogken (8), -schrocken (1 10), -schreekt, -schercket {i. stupefactus 3),-pidennt vor vorchten (1). dick erschrecken (68). verschrickt (132). zaghafft (110). hd. forcht-ig, -unge (133). vorfucht (18). stupid- i dentes ylige czen (9. cf. acerbus) ; -a braehia de s. andrea zittern arca (65). Stupor hd. nd. v'ver-, t v'schrick- (132) -nisse, -inge(132)./«f/.forchte, foreht, focht, angst i schreck (no), sehreckung, er-schr., herschreckunge, sregenes (21), erstotzung &e. (88), vorfuchteniß (18), wondirniß (8); wund-er (75), -erunge (20); der sloff (membrorum 125); wen ain fuoß entschlaft (76). Stup-oratus, t -orosus (no &c), -erosus (Br.) (i. stup-efactus Br. &c, -ratus kì.) erschreckt (68, 110). ver- schrickt l -ueirt (132). *Stuposus v. Stuppeus. Stuppa v. Stuba. *Stup-pa, selten -a, l stulpa (76) (cf. paga) hd. nd. werck (am rocken 4, von flacbß 68), wark (11), heide, heid (49, 77); hed-e (17, 125), -erick (22). hd. wer- ih (Gf.), -eh (1, 62, Gf.), -gk (21) -g, -ck (88) (vom flachssz'wi.); anuirchi sim. (Gf.); ab-werch (128), -werg (Kia.), -werck (76, 114). a- (74), grob- (Das.), stop- (1 14) -werck. kuder (126, Das.). schop-k. (Das.V stupp (18. cf. placium). eyn stupe (22), ge-st. (21). stoue (stuppa 11. i. q. stuba 22. q. v.). agen i schiue (75). scheve (i. seapula 109). flaze (13). agelen (110), egnen (88) von flachs, o. von hanff (110). maschelhauff (m). strow (65). ryst o. kunkel-, var. reißt o. gunggel-fiachs (64). lynt (132). hanpf (76). ab- i a-swing(74). uspunna (Gf.). , Stuppare (i. circundare 11, cum stuppa obehirare 20 st. obtur.) stu- (20), sto- (11) -ppen. *Stupp-ea, -ia uspannia (Gf.6, 345 sg.). *Stup-peus, -pius, -posus, selten -eus, -osus (22, 75), -penus auuirihhin (Gf.). werck-en (17 &o.), -echt (19), -ig (75), -elich (11). wirckein (9). heyden flaße (13). heden flafi' t werken (12). hiedich (11). hederich (22). agnig, vlg. schiuere (75). SUA Stuprare, -ri hd. nd. vn-, ent- (68, 110), ont- (132) -eren, -heren (22); ent- (19, es), ont-reynen (11, 19), -setzen (68, 132. X stupere?). hd. zu nd. to der stupen slan sim. iunck-frauwen verfellen (110), -frewleich eer nemen (1). Stuprata beezompert (9). Stuprum hd. nd. vnkuscheit sim. vnkeuscheit mit frawen (110), iung-fr. (75), nunnen (uoa). nonnen (nob). on= kuyßheit mit megden l nonnen (132). verfellung der junckfrowen t beroubung virginitatis (65). berawbunge des ma= gettums (9). berabunge dez matums (8). not-zog, -zogung (74). magdehuor (155). Stupha v. Stuba. *Stura (anders Gì. m.) schussel dor inne die priester die opffer handelten (74). *Sturbeta v. Blitus. Stur-io (cf. sq.), -gio (64), -nio (Sum.), stor-io, -a (125), stirio (125), styrio(Gf.) (piscis, i. rurnbus 1, Gf., silurus l aeeipenser v. a. i6is) stor (12, 23, 4, 75). hd. stur-i (121). -e (Sum., Gf.), -ian (1); stur (75), stohr (125), store (10, 74), stoer (64b, 110, 132), stoer (3)y steri- (13), ster t stur l stor (v. a. ìeis), stey-r 0. -bi (64c); stuby (64b), stiiby (64a). ag$. sturid (Gf.). Stur-, star- (5b, 17) ster- (121), stor- (94), stro- (136, GÌ. Aelfr.) -nus, stur- mus, -io (aids, cf. ste-, este-rnulus. tur-nus, -dus. graeulus.) hd. nd. star, steer (22b, 49). hd. star-a (141), -0 (121), -e, -he (verb. in -e 17.), -en (75, noa, Megenb.), -11 (64, 69, 110b, 132); staher (17, 77), stair (5), staur (76), stor (75); stor n (1), -m (18); spra (12, Gf.), spree (12), sprehe (fis), sprew (110, 132), spryne (19. wett. sprìn /. aus sprehen), dytrich (9). nd. en spraen (11). ags. stsern (Gì. Aelfr.), sterni l drofaxg (136), dropfaag (94). *Sturpus (cf. struppus) in den scheep die lederei! of lijnen bend dair men die roegryemen myt byndet (147). *Stus v. Seus. *Stutos stegereif (Sum.). *Stutula (aus scutula?) v. Stiua. Sua-, im Hss. oft swa- ; cf. squa-. *Suacte v. Suapte. Suadela hd. rat, ra- (no), rau- (68) -tung. Suadere hd. nd. ra-, rae- (20), ro- (21) -den. hd. ra-, rat- (6), rau- (76), ro- (8, 9) -ten. *Suades v. Suates. Suadibile gloublich ding &c. (65). Suadibilis einer der jrn lafit raten in gehorsamkait &c. (65). *Sualdam ags. duer- (94), dur- (136) -here. *Sua- v. Sag-marius. Sua-pte, -ete (36) (i. sua natura 65, i36)noch sin werken (17). williglich (110). Sua- (74), swa-randare (aus war.) swerin (8, 9). schlieren (74. X sweren vlceraret ! cf. schlier bubo, panus in- guinum h. vv., Fr. 2, 198. Sm. 3, 457; eher als schlieren ih. 456). Suarium sue- (20), suwe-, soegh-, swijn- (147), schwin- (68, 110), verken- (132, 147) -stai, -schot(132). Suarius suwhirt (110). verkenhijrde (132). SUB *Suas welchiß landiß selbiß (5b). *Suasi-a, -men, -um (17) (cf. sausio) rot (9). eyn rathe (17). Suas- (Br. &c), suad- (q. cf.) -ibilis raten- (nob) , rat- (noa), raut- (68), raede- (132) -lich. dem zu raten ist (110). den tzo raden is (132). rait-, var. rat-schlegig (75). *Suasi-men v. -a. Suasio hd. rat-, rad-unge. rat, varr. ratt, reed;p^. gloublich leitung t hant- 1. i redung, var. rettung &c. (65). *Suasi-um v. -a. Suas-or, -sor (cf. sausor) hd. nd. ra-, re-, ro- (21) -der. hd. ra-, rau- (76), ro- (9) -ter; rat-, raut- (68) -geber. hd. nd. rat-, rad-, hd. rait-rnan. vberreder (65). eingeber der einen etwas ratet(64). Suasum (kì.), swasum rus-tropffe l -var (9). suasus (color) ni. taneet (116). Suasus S. ratung sim. (Gernmae). *Suates (c/.suatim)ainer-?siner-(76), seiner- (1, 3) -lay. eyn siner ley (5). in s. leye (21). schinar laib (sic 6). *Suates (X suadere) radung (18). Sua-tes, -des (17) (piscis) eyn smerl-e (17), -yn (133), -ein (74), -inck visch(132). eyn schmerl-yn (66, 152), -eyn (i5i), -ing (66 sim), -inck visch (fio). skmer= ling v. (68). grundel (17, 74). Suatim uoch siner reden ( 17. X suadere?). siner leyge (23). Cf. suotum i. suo more (136). suopte i. suo etc. (110). *Svatus (i. raui-s, -dus, cf. suasum) grell, schwartz-gal, -leclit (Hen.). Suauiare, -ri kussen (no &c). ver= sunnen (110). sonen (132). *Suavi-ator, -tator, -o eyu cusser die cusset (147). *Suauietorium(aM.s,seuamietorium!) v. Rebrachiatorium. *Suauiloqu-ium, -entia sufi wort(no). *Suavi-o v. -ator. Suauis hd. suße sim., sanff (17), senft (6), wonsam (65). soes (132). nd. sote, sachte. Liickenbusser in 17: O brede= heicher. Suauissimus sußlichen suß t aller= sußest (65). Suauitas hd. suße-, sussi-, sussig-, susig- (9), siessig- (noa), semffti- 1 semfft= mudic- (20) , grussbarlich- l wonsam- l schmackhafftig- (65) -keit. sießheit (68). soefólicheit (132). i:Suavi-tator v. -ator. Suauiter hd. su&e-sim., süs- (9) -lich ; sufi-, sieß- (noa), soeß- (132) -lichen. Suauium (i. osculum cum saliua rnixtum 20 sim.) hd. kuß, eyn koß der vnkußheyt (17), vnkeusch kus (9), vn= kusche loß (sic 8). schmutzlin (126). *Suauuni daz suß von den blumen(8). Sub hd. nd. vnder. vff (68). *Subaceellare i. abscondere (76). *Subaetorium ligneum mangelholtz, vitreum schurglaß (125). Subaetus nunder, var. hinunder, gè-- bracht (65). *Subal-tare, -care (9), -tero (17) (i. exultare t cantare 76. cf. subsultare) singen (8, 9, 17). fre- (9), frau- (8), her* frau- (17) -wen. SUB *Subambulus hd. eiu vnder - lauffer (9), -knecht. eyn knecht (110, 132), vn= der-kn. (68) der knechten. Subarare wenig plogcn (14). vnter- ackern t -ahren(Kia.), -eren, eren, eckern, fa-, fe-lgen (74). *Subareare (cf. subarrare) v. Per= taxare. Subare (cf. catulire) ruh- (Kia.), rudi- (Frs.), ridi- 1 wins- (126) -len. ver= cken wynnen in der naturen (147). ram^ melii (Kib. 1. *Subarractam (sic, cf. sq.) ags. be= weddad (94b). Sub-arrare, -errare (alph. -arr. nob) (i. despon-dere, -sare) hd. nd. truwen (20); v'-tr. , hd. -druwen, -trewen, -trauten (134). ondertrouwen (132). globin o. mol schaezen (8;. gelobin t mei sdì. (9). befingern (5b). vervingerln (3. cf. desponsare). etwas daran t dor-an, -ay (75d) t hin l vor-an i -liin t zu geben (75). Subater schwartz (,68). weiùg schw. (110). wat swarez (132). Subaudire (cf. reaudire) hd. horn o. virnemen (8, 9). hd. nd. vnder-, vber- (6, 110), v'- (17) -horen. wenich b. (14). dat eyn b. et dat ander verstaen (132). anders versteen tmt mercken (110). iber hoeren (76). Subau- v. Subfer-ratus. Subauscultator (ludi equestris) luß= ner (112). *Subauus kiuds kind (1). Subbibere hd. wenig drincken sim. *Subcaleare (cf. suppeditare) wider- (76), vnder- (7ó) -tretten. *Subealcator vndertretter (75). *Subeantare hd. nd. vnder singen. *Sub- v. Sue-eanus. *Subcedere (cf. suec.) na ein ander gan (14). *Sub-eella, -col (cf. -tei) fußhole (74). *Subc-, suec-, seltener subs- (88, 91 &c.) -ellium, subeellum (22) (i. stramen= tum 4, 75, subr-, var. surb-estus 75) hd. nd. sadel-, saldel- (sic 97), satil- (9), satei- (3, 4), sattel- (6, 74, 75) -kus= sen, hd. -koßen, -kueß (4), -kussi (6), -kussin i -deck (74), -tucb l -panir, i p. am sattel, i bamsten vnder dem s. (75. cf. bams Fr. 1, 54). de reypel ane dem sadel (tos). vnder-satil (8), -schemel (9). fuß-sch. (74). vot-scb. (subellum unter s eh. wwsubcellium23). langer stuol (91). gestiel o. benck dar vff man sitzt in einem spiel (88). subsellia sidella, gesideli, scrannolon d. pi. (Gf.). gestulte , (125). winsterstadel (v. a. 1428 Sm.). sub= stellia fi- (8), ve- (9) -nsterstudel. sub= stela fenster stude (16). Subcemieulum beiitel (91). Subeibare hd. nd. heym-licb, -elichen (66), -lichen (75), -licken (23), hemlich (3) spisen, speisen (3, 75 varr., 134), speizsen (4). *Subcinare erhoben (74). *Subcinere (unter sch. von suec.) hd. singen (68); klein(no),klein-, klen-(132), kint- (18), heim- (6, 76) -lich, nd. cleyn= lick, clelklicken (22) singen. Subcin-ericius, -iricius, -ericus (76), -erius (75), succinericeus (64b), t cine= SUB rieius (74) selten s. panis vnder der (110), onder die (132) eschen kocbt (nob), ge-k. (noa), -koecht (132). aschen kuch= lin &c. (65). ascher-brot (6), -kucb (4, 74), -kuche (9). eschen-kuch (8), -brot (64b). eseber kuocb ( 64b, 76). aseheri- cbt (5), -eh (23), -g (74), -n (75), eß- serecbt (21) brot. esdierieb borit (sic 18). pogatz (74). einericius, cinerius, sub-c. ascherin; panis subeinericius aschenbrot (75). *Subcinerizare under der aschen kaieken (147). *Sub- v. Sue-cingere. *Subcini- v. Subcine-ricius. *Subeino (i. abseissione) scindatte (? Gf. 6, 525. cf. subseivum ; suecinea?). Subeisiuus v. Subseivum. *Sub- v. Suc-cumbere. Subeus v. Subtercus. Subdeeanus vnder dechen (20). Subdelegatus dem daz vnderenpfob hen ist (93). vnder richter (64). gebetten r. (9). gebider r. (17). gebetin ritter (8). Subdere vnder-don (22), -tun (23), -teynigen (4), hd. -dun sim. , -tenig machen, -geben (1), -werffen (65), -se= czen (18), hd. nd. -legen, -leygen (20), -ligen (5), -liegen (13). onderduen (11). zu legen (8, 9). bie- t nai-gen (65). * Sub destinare (i. prò alio ?nittere\i6) eyne anderen senden i vnder-s. (8, 9). fur ein a. s. (75). *Subdi gehorsam sin (65). *Subdiac-anus v. -onus. Subdiacon - ale , -ile ( i. suptile i colobium 130) suptil (130). amicte (11. i. q. amict tutulus, suffibulum Kil.j. *Subdiaconare dyaken wihen l epi= steler w. (5b). Subdiac-onus, -onis (1), -anus (17) (cf. subleuita) hd. nd. epist-eler, hd. -ler. sub-dyaken (-onus 1; 19), -diaect (11). diener t vnder-d. (65). Subd- t suppos-itieius ein wechfi= ling (125). Subditus vnder-thon i -geworffen (65), -denich l -worfen (13), -daen(20). *Subdolare vnder- (19), vnde- (20) -graben. ondergrauen (11). Subdolus gewarig (1. st. gevarig? cf. cautus). falsch (20 &c). f. verde (22), ge-v. (18, 22), zungeler (8, 9, 75), reder (9). einei der f. geferte (5), fals rid (21) hat. fals (13). betruglich (no sim.). loefi listich, schalketht (20). arcklisticht (B). bosfatig (Pict. cf. Gr. Wtb. 270). Subducere vnder- hd. -furen, -furren (6), -fuern (17), -fieren (68, 110a), -forn, -fudern, -futtern (21), -óeteren (76), -lei= ten (68), -leiden (20, 132), nd. -voren. heimlicb furen (65), nemen (110, 132). aufi furen (3). be-czihen i -haben (17). Subductio vnderfurung (75). *Subduetor vnder- hd. -furer, -voerer (132), -vorer (23). Subduetura (i. suffutrum 1) vnder- hd. -furunge, -forung (18, 133), -vorung (23), -voeringe (132), -fueter (1), -futer an einem kleid (110), -fuder (17), -foderunge (5), -fotterung (21), -zug (1, 6). hd. ein futer. Subductus vnderzogen (75). *Subellum v. Subcellium. SUB >59 *Subemptor (cf. penesticus &c.) vnder- hd. -keuffer, -kouffer, -kauffer, -keyffer, -keuffeler (75), -kauper (23). Suber (cf. tracum) hd. nd. bast. hd. past (1, 75), baist (6), lint, lynd (69, 134), lat (132). inri rinde (i. liber 93). ryud 0. baast (68). saph (141). floz-un t -en (pi. i. pe- t pi-nnulas, parua Ugna in siimmitate retis Gf. 3, 753. cf. sqq.). ni. vlothout (116. cf. suberium; vlot cortex subereus i. q. korck Kil.). *Suberare (i. ere conducere Br. cf. sufferrare) mit yser beslaen (132). Suberatus besbigen (132). Suberies bastbaum (110 sirn.). Suberi-nus, -us, -um hd. best-in, -yen (110 var.), -en, -ig (76) ; ba- (6), pa- (74) -stin; lind- in, -en; etwas von bast gemacht, fleßen (21). *Suberium (cf.prc.) haist (l?) flaischs (6). eyn floß (18. cf. suber). eyn vlote (22, 23). vlate (/. 109). Subesse hd. nd. vnder-wesen, hd. ■sin, -worffen sin (65). *Subeth (arab.) ni. de slapende sieckte (116). *Sube- v. Subi-taneus. Subex pedaneus ni. stegelreep (116). *Subexpolita fioleten (Hpt. 5. cf. expolita geuigilota Gf.). *Subfacinula (cf. sq.] sarctnula X manticae suffareinatae Gì. m. 6, 409). Sub- (kì.), suf- (108, 110, kì.) -farei= nare, -fracinare (noa) vffschurtzen. var. die schofi fullen vt mulier bene suffarcinata (110). opschorten (iTi). onder-torsen t -binden (108). *Subfarcire (cf. prc.) vnder- (19), onder- (11) -worsten. uff- t in-fullen (20). op scurten (11). *Subfeceio v. Subueetio. *Sub-, suf-feetus an eyns andern stat gesa-czt (8, 9), -cz (8), -st (17). vn= derpfìeger (75). Sub- v. Suf-ferrare. Sub-ferratus, -auratus beschlahen, vlg. vbergult (75). *Sub-, suf- (Br.) -fibulare (i. subligare Br.) schmißen (20). Sub-, suf- (Br. &o.) -fibulum (i. sub= ligaculumßr., Gi.Aelfr. cf. subdiaconale) eyn stelle (scelle?) von derspangen (23). ags. vnderh vrasdel (Gì. Aelfr.). *Subfossio vndergrabung (75). *Sub- v. Suf-fragium, -frago. Subfrigide kvleich (4). *Subfulgere hd. ein kleyn (nob), wenig (17, 110a), gew. vnder-sebinen, -schin (17), -scheinen (134). *Sub- (suf-ßr.) -fumigare, -fumiare hd. vnder- t be-rauchen ; vnder-reuchen (110), -reychen (17), -rochen (6); berei= eben (21). onder roechen (132). reyken (22). beroken (23). *Sub- v. Suf-fundere. *Sub-, suf- ( 1) -futrum, subfut-erum, -orium (74), -urum t -ura (5b) (i- sub= ductura, futrum) hd. fu- (17), fo- (5), nd. vo-der hd. futer (74), vnder-f. t -furung i -tzog (74), -futter, -fuder (5b), -foder (18), -zug (75) ; furrier (74). *Subga- v. Subgu-rginale. *Subgremiare schoit of slyp hoger op to boeren (147). vnderscnurczen t gurten (19). gurden (11). 560 SUB Sub-, sug- (108) -grunda vndergozse (20). de osene (ìos). ni. hoosdrop (ii6). *Subgur- (3, 17, 75), subgar- (76), subiur- (17,23, 75), subu'- (6. subur-?), subur- (74), subrin- (? 21) -ginale (i. rota molendini 3, 76, abrota 75) hd. nd. ein wasser-, water-rat (3), -rot (6), -rad (17, 21, 23, 76), -rade (74), -rad in der mulen t mulrad im wasser (75). Subhireus v. Subireus. Subiaeere hd. nd. vnder-legen, -ligen. Subiaetare hd. vnder werfFen. *Subicere v. Subjieere. *Subieiare v. Accumbere. Subieetari grunt han t sich grun= den (65). Subiectio vnderten-igkeit (9, 75), -ekeit (8). vnderwui-fflich- l gehorsam- keit (65). vnderwerffung (75). *Subieetiue nacli dem vnder wurff (65). Subiectum vnder-seezung (3, 4), -sacz (15, 65), -saczt (9 Anh. ), hd. -li= gunge, -legunge, -leygunge (21), -lege (62), -wurff (46, 62, 65), -worff (5b, 15, 21), nd. -leginge, -legich (23). gegen wurff (6, 75, 76). *Subieetiuum vndersetzung (75). Subiectus hd. vnder-worffen, -ge- worffen, -tbon (65, 68, 110b), -getlion (noa), -tan (8), -dane (17), -tenig (75), -lacht (133). onderdaen (132). *Subiectus v. Subueetus. *Subigare (cf. sublegare) beuelhen (9). Subigere twingen (20). be-tw. (8, 9). vnder-tun (9), -thun (19), -dun (8), -doen (20), -don t -doin (14), -sich bringen l -sich brecben (65). onder-duen (11). Sub-jieere, in den Hss. gew. -ieere vnder- hd. -werfFen, -sich w. I - thuon (iioa), -thon (nob), -leigen (21), nd. -werpen. onder doen l 0. die voes wer= pen (432). Subjiei vnderworffcn t gehorsam sin (65). *Subile v. Subtile. *Sub- v. Su-illus. Subintrare jngeen (65). vndergen(75). *Subio (st. subigo) vnder dun (17). Subire vndergen (75). *Sub-ircus, -hircus ( 74, Br. ) under= uoehs (93. cf. isella). vnteruchCen (74). Subire hd. nd. vnder gan sim. irge= bin (8, 9). vnderwerffen ; jn- l haimli= chen hin-geen (65). *Subitanee glijchhaestig (20). Sub-itaneus, -etanius (5b) hd. snel= beh, glich su. (5b. cf. prc.) ; scbnelli-ch, -cklicìi (76). nd. snel, snellick. sme- (sic 18), gè- (20, 65), ie- (23) -lich, -lichen (20). haeste-ch (20), -lich (132). vnvir= sehen (20). Subito vrberin- (Ob.), vrbri- (63) -gen (cf. exobruto, repente), zu hant£ schier (20). drade (5, 23). hd. snel sim. hd. nd. snelli-ch, -ck. schnelliglichen (110). zau= lich (5b). vrbli-tzlich, var. -pfling, als geelich (65). saen (99, 106). Subitus gee- t vrblicz- (65), snel- (19) -lich. gech (65\ haestich (11). Subiugalis vnder-tanig (1), -tenig (6), -denick (18), -denich (22), -denelich (5), -deneklichen (21), -tan (8, 9), -ton (76). vndenlicb (sic 23). vnder dem ioch o. ge-zeumet, -horsam (110 sim.). getzem= met (132). lestig (75). lastbar (kì.). SUB Sub-iugare, -uirgare (74) hd. nd. vn= der-denich. hd. -tenig, -thenig, -tanig (134), -tanig (68), -teynig (4), -tun (9) machen, maken. vnttertenigen (1). vn= der-doen (20), -werffen (20, 65), -legen mit gehorsam (75), -bringen vnder sin joch sim. t zemen (65). gè-, be- (9), eyn- (sic 8!) -waltigen (76), -weldigen (5, 18), -welligen (21), -veldigen (sic 8, 9). berocken (23. r st. i). *Subiugarius encke (125). Subiugatus vnder dem joch beladen t ein vnderworffener (65). *Subiuges scbuler (9). *Subiugus iochig ochse (9). Subiu-nx, -ng (sic 74), -x, -s (8, 22, 23) vnder tan (9). v. dem joch (110). onder dat j. (132). eyn rint in dem j. (5), in ey (sic) goch (17). nd. eyn rind, rinck (sic 23) in dem iocke (22) , iock (23). rinde, iochtzucht, ziechperling (74). yotik knecht (8. nack subambulus, entspricht subiugus 9). *Subi- v. Subg-urginale. *Subiu-s, -x v. -nx. Sublabi nd. vnder vallen. *Sublacus {piscis, cf. silago) bley (9). *Sublector hd.nd. vnder leser (5b,23). *Subleg-a , t -atus ( 75 ) (i. seruus missus 3) eyn sende- (3, 8,9), send- (75, 76) -knecht.' eyn vnder bode (17). hof5= futer (68. aus nd. -feter cf. subligar). Sublegare ( cf. subigare ) hd. eym andern gewalt geben, eyn a. an sin stad seczen 0. senden (17) ; beuellen (8). Subleg-atus v. -a. Sublesti-a, -s (75) betrubsal (9). tru- (75), trau- (74) -rigkeit. syeck-, swaeck- heit (147). Subles-tus, -us (75) (i. submestus 76, tristis, infirmus, molestus; untersch. yowsubletus i. parimi letus no &c.) tru- (68, 75, 110), trau- (74), tau- (9) -rig. betrubet (9, 75). drouìch (132). *Subleuamen auf-hebung t -baltung (75). Subleuare hd. nd. er-, vor- (22), hd. ber-, uff-, vnder- (75) -heben. verheuen (132). hd. er-luften, -hohen , hòhen (9), -lutern, var. -lichtern, t hantraich thun (65); aufhalten (75). opboren (11). Subleuatio vff- (20), vffer- (65) -he= bunge. Subleuatus (i. sustentatus) aufge= halten (75). Sub-leuita, -dyaeonus lechzger(93). Sublieius eyn treck brugghe (132). Sublidit drustit (141, Gf. 5, 266). *Subliga (ealigula) buie . . . (98). Subligaeulum (i. tenaeulum 3, 4, 76. cf. sub-ligar, -fibulum. succinctorium.) ein klammer (3, 4). vnter-pundt, -pandt (74). *Subligamen eyn nestel o. ryem (110, 132). Subliga-r, -re (11, 19), t -culum (110, 111 &c.) hd. eyn vnder-gurte (equi 8, 9), -gurt (3, 75), -gegurte (4), -gegort (17); gegurte (9). nd. gurdcl; hosueter (11). ni. opperbroeck (116). hosen nestel (19). bruoch (110 sim.). broßmen (126). nyder-gewand (126), -wat (88,111), -kleid (88, Das.). SUB Subligare hd. vnder binden, vnter= pinden (74). *Subligaris vnter-pinder , -pundt, -pandt (74). *Subli-gnium, -gumen v. -nguium. Sublimare, -ri (1) hd. nd. er-, ver- (68, 132), hd. ber- hd. -hohen, -hoehen (68, 76), -hohen (65 var., 134), -hoen, -hochin (5), -hoeghen (132), -hogen (18,23). vnder solen (23). Sublimatio erhoehung (110). ver= heuinge (132). Sublimatus erhocht (65). Sublim-e, -iter hd. nd. hoch (23/; h.-lich, -lichen, -lick. hoch- (134), hoge- (18), hoege- (132), boi- (21) -lich. hoe= liche (133). *Subliininare beystell 0. vberture (74)- Sublimior hochwirdiger, grosser, volkumlicher (65). Sublim-is, -us hd. hoch. nd. ho (22), hoeghe (132). *Sublimitare (cf. superi., sublimi= nare) drisgufli (Gf.). Sublimitas hd. nd. hoch-eit, -unge (9). hockeit (18). die hoch t hocher ge= walt l oberst, var. ober- 1 hoch-stat (65). hoch t obenkeit (63). Subli-nguium, -ngwium (8), -nqui= um (74). -nwium (17), -nguum (104), -gnium (Sum.), -gumen (9), -ngua (94a) (i. volium — st. folium — subJingva vt aues decipiat &c. 17 sim.) blat (91. cf. BM. /*. v.). vogelplat l plat der vogler (75). struchel (*. guttur Gf.). rach-o (Gf._), -e (74, 104, Sum.) mit worten t -sai (sic 74!). rotz (i. humor &c. 64). vnder-zunge (8, 9), -seezunge (17). ags. uf (94a). *Sublustrare wenig luchten i vnder-1. (110). Sublustr-is, -us (136) (i. parum lu- cens et quasi obscurus Br. sim.) dunckel (no), lutzel doncker (132). heiterlicht (Kia.)-a< soc= eus). *Succus-are, -sare, -sarius, -sator, -sor, -satura v. Succursa-re, -rius, -tio. *Succussus erhotzlung {cf. sq. 126). Sueeutere hotzlen (126. cf. Fr. 2, 471. Sm. 2, 26o). trofteren (Agr.). schut-ten, -len, hart traben (88). *Sueinus v. Sueeinus. *Sueortus {mulierum; cf. surcotus, suchorna gì. m. sim.) kurßen, var. kyr^ sen (64). Suctus sodi o. tzoch (125). ■ *Sueu- v. Suceu-. *Sudale v. Sudarium. '^Sudamina kitzbletterle , zittermal, ni. root-vonck, -bont (116). Sud-are, -orare, -erare hd. swi-, swie- (21), swe- (5b), scbwi-tzen; {{) swei-, sckwei-, schwe- (i5i), schwai- (134) -Ben, -ssen; sweyylien (19). nd. swe-, swey- (11) -ten. Sudaria {equi) wysch- (64, 93), ros^ wuch- (93) -tuch. Sudariolum facilet (91). Suda-rium, -le, -re (nob) (i. faciter- ium 75, -gium 75 &c). hd. sweiß-tueh, -ducb, -dock, -doicb (132). sweiztucb t uberdon (Sum.). nd. swet-doch, -dock, -boi. augen duecb (20). wuscbß tuch (6). Sudarium i. nebria ( 75 ) , eamisea equi (76), orarium (Gf. ). hd. sweiß-, sweys- i toten- (9), lieti - var. leich- (75), wisch- (9, 75) -tuch; dotiu- (8), doden- (5b), dothen- (49) -duch. toten- gwantt (1), -kleid (93). doyden kleyt (12, 13). henenklèt (109). Sudatio sweißuuge (20). Sud-es, -is (si, 93), -on {v. agger), l sutis ( Gf. ) {i. partica) hd. stekella (93), stacch- l stak-ulle (sutis Gf. ), steccho (21, Gf. ), rade-st. (Gf. ); zun- stecco (Gf.), -stecke, -sehit (8); steck (100, 110); zune- (19), zun-, zaun- (64c, 134) -steek, -sterck (64c); zawn steckh (16*9), zaune stecken (66); czavn-phol (3), -scheit (9); pfale (66), pfal, pfel (4), pale, palle (10), payl (5b), phoel (77). nd. stake (85) , tuu-st. , tuen stack (97), tuyn staeck ori' pael (132); pai, steele (81), alsne (99. X subula?). *Sudi-bulum, -polium instr. braxandi schirkorb (76). eyn draglie corff (23). Sudis {cf. sudes) meerhecht t spieß= fisch (Ki.). *Sudon v. Sudes. Sudor hd. swei-z (5), -B, -yß (19), -s (9); schweiß, schwaiß (6 &c), swetz (12), sweß (8). nd. swet. *Sudoriola schwaißtuchlin (65). *Sudositas sweyßheit (20). Sudum, subudum {i. ver, vertulum) meytijt (147). Sudus {i. serenus &c, a sub et vdus Br.) naß 0. fucht (8). nas fewchte (9). scbwaissig (6). swetich (23). sauuahti (V Gf. 6, 283). Sue-cia (1, 74 &c), -tia, swe -eia, -tia (75) {i. regio meridonalis 19) sue- (20), swe- (1), zwe- (11) -den. hd. nd. sweden- , hd. sueden- , schweden- (66, 110, 151), schwden- (70), suder- (19), sueuen- (5), swicen- (18), swiczern- (17), swiczer- (20, 67, 133), schwytzer- (67), swaizer- (3), schweyczer- (152) -lant. swi- (75a), swei- (75°) -tzen. sweycia sweytzern lannd (1). Sue-cus, -tus (74 &c), swecus (5b), switus (75) hd. nd. eyn swed-e (5b &c), -er, -ner (74). hd. schwe-ed (68), -d (110); sueue (5), swiz (17); swit-zer (67, 75a, 133), -en (75a); schwyczer (152); swei- tzer t -ten (75b). swieensis eyn swvcer (5b). ^Sueycia v. Suecia. *Suella v. Subula. Suere, selten swere hd. nd. negen (6, 23, 49, 65), neyen (11, 110 &c). hd. ne-wen, -ben, -hen, -en (6, 9); naegen (46), fegen (? 18), naen (134). Suere, in Hss. oft swere hd. nd. plegen; wonen (6), gè-, go- (uob) -w. (23), -won sin (110), -won(17). hd. wenen, win (17). *Suerula {herba) swertel (19, 20). zwerdel (11). *Suesi-us l -is suso; suises suis-i (141) -e (104). suses (74, i. magn-i, -e 76 canes) sus-en(Sum.), -in (117, 121, Gf. 6, 282. cf. seeutor). großerhundt (74). su= gosus {i. paruus canis 76, e. siluestris t lupus 74) klayner-, walt-hundt; wolff (74). ain welpff (76). canem seueem leiti= hunt (l. Baj. cf. Dz. wtb. 313). seudo nido (Sum. hierher?). cane rado i sius (Hpt. 10. 369). *Su-, siv- (136) -està ags. suina svadu (94, 136). *Suetia v. Suecia. Suetus {cf. suecus) ge-wont (10), -won (no), -lich (68, 132). Sueuia, sweuea (5b) hd. swaben-, schwaben-, swabin-, swobe- (77), schwo= ben- (69), swefen- (17), nd. swauen-lant. Sueu-us, -s (75), -igena(88), schue= uus (151) hd. eyn swab, t swob (7-6), swa- (133), sua- (12), swo- (17), schwa- be; schwo-b (nob) , -pp (69); swaypp (19), swapp (20), swap (10), spap (5). nd. swaue, swede (22). Suf- v. Sub-farcinare. *SufFarius ( aus fusarius ) spillings= baurn (23). Siif- v. Sub-feetus. *Suffer-are v. -rare. Sufferentia hd. gedult. gedultig- (76), lidelich- (65) -keit. Surfer-rare, -are (3), subferrare (75) hd. nd. be-slan, -slaen, -sloen (4), -sehla= chen (76), -slahen (49). beyslon (3). mit ysen beslaen(17).perden b. (132). hd. roß (64c), pferde beschlahen sim. *Sufferrator huof-smit (93) , -Schmid (64). huff schmit (6). SufFerre (i. compati 75) hd. nd. li-, hd. lei-, dui- (9) -den; vff-helfi'en (68), -hebin (8), -haben (110). vpheuen (132). auff halden (1). raubin (8). dragen (20). vff jm selbs tragen &c. (65). be-tr. mit einander im frid vnd gemach (75). do- gen (19. cf. Gth. Wtb. 2, 642). getogen (100). Sufleruere sudlcn (126). Suf- v. Sub-fibulare. Suffibulum v. Sub-fìbulum, -dia^= conale. Sufficere hd. genug, gnug, gnungk, hd. nd. genoeh sin. ge-nugen (9), -nue- gen (11). gnungen (8). imp. hat genug (68). es ist genuog (ciò), ydt ys genoich (132). Sufficiens gnugsam (65). Suffieienter genuglichen (20). gnug= SUF sainlieh (65). noch-liken £ -tinghe; noch, vuste, vele (22b). Sufficientia gnugsam- (65), genuge= lich- (9), gnungelich- (8) -keit. ge-nugde (20), -nuechde (11). Suffire be-rauchen (no), -rochen t dyenen (ministrare 132). stencho (prs. 141). *Suffisticare (st. sophist.) leychin (5b). Suffìtor fewrauffplaser (9i). *Sufna-bulum, l -bium (74), -bolum, -torium hd. blaß-, blaysse- (19), blaess- (46), bloß- (4) -balk, -balg; plaßpalck (74). nd. blas-, blaes- (132) -balch; pus= ter. -torium hd. e- t ei-ssa sim. (Gf.) ; eJBe, esse, eli (74), eyße (13), esche (8, 10), esch (12), hertze (10). Sufflamen (i. pontellus t apodia- men 147, reliquum &c. 22b) radsperre (135, Das. , Ki.). spann-strick 0. -ketten (135). loen-sel, -yng dair men op restet (147). over-floyt ^-bulgen (22b). Sufflare (i. subtus flave l appodiare) hd. nd. blasen, vnder-bl. (13), pusten(5, 23), blozen (4), v'houerdigen (132). Sufflatio blasunge (20). Suffla-torium v. -bulum. *Sufneta (*. suppeta bm.) ein bla- (75), blo- (3), ble- (4) -ser. plaßknecht, schmaicher (74). vlezkneht (bm.). flecz= knecht (8, 9). Suffocare hd. nd. er-, vor- (22b, 125), ver- (77) -sticken, t -dempfen (77, 125), i -dumpen (22b) ; dernpen (20 , 22) , er- (18) , v'- (23) -d. hd. temphen (1, sim. Gf.); ar- t bi- l for-t. sim. (Gf.); v'-dem= men (5), -thumen (66 &c.) ; er-stecken, -stricken (5b. wett.) ; her-stigken (21). hd. nd. wu-, wo-, wo- (21), erwu- (65) -rgen; doden. hd. to-ten, -tten, -den; todten (134), lessen (8), leschen (20), vß-1. (19). wtleeschen (11). Suffoeatio hd. nd. worg-unge, -inge. hd. wurg-, erwurg-, erworg-, demp- (21), ersteck- (9) -unge, fardampfit sim. (Gf.). *Suffocator wurger (65). Suffocatus ge-toet (110), -wirget(68), -worcht (132). Suffodere hd. nd. vnder-, vnden hin haimlich durch- (65), nd. vmme- graben, -grauen. *Sufforrare ( cf. suffutrum sim. ) fuederen t neren (sic 20). SufFossio hd. vnder grabuuge. *Sufibs- v. Suffu-sorium. Suffbssus (cf. sternax) hd. vnder graben. *Suffosus v. Suffusus. *Suffra- v. Subfar-cinare. Suffrag-aneus, -anius, -enius (3) hd. weych-, weyh- l tittel- (74), weyb- (3), wich-, wihe-, wy- (69, 152), wey- (4) -bischoff; wye bissnff (21), wyg byscop (12); hu- (9), he-llfer. nd. wy-, wie- (ll) -bissop; wygel bischop (22); hu- (11), he-lper. Suffragari hd. helffe n, -In (5). mit gebet helffen (110). mit gebede helpen (132). hilff thun (65). nd. helppen. Suffrag-atio v. -ium. Suffragator helffer (20). ags. mund= bora (94, 136). *Suffragena diedi (97). *Suffrag-enius v. -aneus. Suffragilatio gemeyner gelawbe (9). SUG Sufrraginare knye (110), knu (68) biegen. knyen boegen (132). Suffragi-nes, -ens (64c) (i. popliees Br.)_knye (11, 19). knye-scbibe (19), -schiue (11), -bige 0. -breche, vai: -biege o. -weych (64). schnutzling (126). deoh-, theo-pratun (Gf. 3, 285. cf. deurus. diehbrà Sm. 1, 769). *SufErag-io v. -o. Suf-, sub-(136)-fragium, l -fragatio (76, Mss. mog.) hd. hu-, hi-lffe sim. nd. hulppe. ein far- (6), fìr- (76) -bittende, geistlich (110) hilff. geystliche hulpe (132). vorgebetten hylffe (15). vorbetene (9, Anh.), gebeten (8), gebete (9), gegeben (17) hulffe. ags. niundbyrd (94, 136). SufTrag-o, -io, subfrago (v. fragus) (cf campa) knuwenki (93). biegy, kny= biege,dieche(88). pugin, knye,steltz,ham, knyeham (74). kneiibfig (Das.). wider-bug (126), -bengel (kì.). hamme (8, 9, 20).hame t eyn wan (17. cf. abdoma). wamme (8, 9). waede (20). *Sufrrannum (nomen amasie; aus sophronium) meinweißheit (74). Suffuleire (i. ornare l illuminare 4) hd. nd. er-, ha. her-luchten, -leuchten (4, 134). hd. zie-, nd. sie-ren. helfen (9, 17). arstifulen (Gf.). vnder-stifeln (9, 17), -setzen (6), -stellen (8). Suffultus hd. ge-zieret, -hulfin (8), -holfien (9). vnder-zogen, -stirt, -ge= mischt; vmgeben (65). nd. erluchtet t schinende. Suf- v. Sub-fumigare. Suf-, sub- (75) -fundere (i. ebriare 5b) hd. drucken machen. nd. druncken maken. hd. vnder-gießen, -gyssen, -gra= ben (17. X suffodere). Suffusio (X suffossio) trunkenheit (9). vndergrau-ung (23), -inge (22). Suffu-, suffus- (74), suffos- (nob) (cf. infu-) -sorium gysse vas (9). giß- (8), ol- (74), olig- (18) -faß (t?) sprewen (18). oeßvaß (132). oosvat (i. vas olei 107). Suff-usus, -osus (76) (X -ossus) hd. be-, vnder- (17, 65) -goßen, l -graben (17). begoesen (13). tru- (9), tro- (17) -ncken. druncken (8). er- (10 &c. ), v'- (13, 14) -dr. nd. dr. maket, dr. mensche. *Suffutrum v. Sub-futrum, -duetura. Sugerehd.nd. su-, hd. sau-, (110a, 134), sue- (13) -gen hd. nd. lallen; lustich ad lallen (18); vnverstentli-ch, -ken 1. (23), hd. reden, kosen (5, 74). leillen (6). vn= vernonftig reden (17). in blaßen (ISMrg. X suggerere). *Sugge- v. Suggi-llatio. *Su- v. Sug-gestus. Sug-, su- (3, 4) -gerere hd. zu- nd. to-rumen l -raden; -runen t -dragen(17), -rogen (21). hd. in blasen, ein-blosen (3), -blozen (4); raten, raden, heuniclich r. (13), heimelich r. sim., h. rat geben, h. furheben l jntragen i zubringen &c. (65). richtin (8). anfechten (no). tzo= stoechen (132). Suggestio hd. nd. bose rad t rad- unge, -inge; b. geroch (8); boße (21), buße (5) radunge. boes raetung (46). hd. boß, boß (134), boßer (65) rat, ratunge (no), beyse rat t in blasung (13). boser rot i in blosung (9). quade radinge (132). SUL 565 trugnuß (38). jnfell; haimlicher in-fal t -trag &e. (65). Suggestu-m, -s (91), sugestus (76) predigstuol (91, 110). preckstoei (132). Suggestus fursten stoil ( 147 ). f.-, richter-stul ; boserrate (74). Sug-, selten su-gillare, suggulare (18. X gula) hd. vber-, vberge- (74), oberge- (5), nd. ouer-weldigen , -walti= gen (74), -welligen (21), -woldigen (23). hd. er-, her-worgen, -wargen i -stecken (74), -sticken; v'domen sim. raden t wurgen (20). er-w. i -schrecken t v'tiiU men (9). irstrigkin (8). v'tragen; schmu= tzen; schan-den t -tzlen (126). den leib moßechtig l blutmasig machen (Das.). ar-, er-, her-demphan (Gf.). den fraß zwingen (i. gulam restringere 74). Suggi-, selten sugi-, sugge- (121) -llatio uardamf- (Gf. ), erthemp- (86) -unga, vortummung (9). saet l wurgunge (20). hd. er-w., herworg-, v'sputt-, v'spott- unge. houh i spot (121, sim. Gf.). hosc (Gf.). schmutzred; schwartz machen, kol= lisch von streichen (126). blabaug, ni. blaew ooghe (116). Sug- v. Sub-grunda. Sugm- v. Sagm-. *Sugosus v. Suesius. *Swicensis v. Sueeua. *Suilla (piscis) phafendumo (Gf.). Suillus, t subillus i suinus (147) hd. swinen, swin (8), sweyn (9), suen (17). nd. virken, soeghsch (147). *Suises v. Suesius. Suitas eigenschafft dz ein ding sin aigeu ist (65). Suleare hd. furch , furcht (67), forchten (133), forge (17), fuir (18), voe= ren (132) machen. nd. vore maken. furen (9). zagkergen (8). ackern (75). *Sulcatorium noil (Gf.). nioil (141). nueil (i3ib). nv- (8), mu- (9) -gii. nugel, stoß-, nut-eisen (74). hake (23). *Suleo voren meker (147). Sulcosus(Br.)furreth t schiffman(20). Sul-, sur- (64c, 76) -eulus firchlin (76). ein kleines f. (64). Suleus(c/.lira) hd. furch, furcht (67), forchte (4. wett.), furg (49), furhen (Fris.), forche, forg (13), fore (10), forch also mit dem pluge (21), fuir als der plock macht (18), dy mittelfohr (125). nd. voer (11, 132). eyn vore als man mit de plug maket (23), alz myd de ploge doyt(22); wagen spaer (11). *Suleus (i. sabulu-m, -s) sande, grieß, gryen (74). *Sulea v. Solea. Sul-fur, -phur, -for, solphor (5b) hd. swe-, schwe-, schue- (53), scine- (76) -bel; schwefel (66 &c); swe-ber (5b), -fel, -ffel f21) , -vii (9) , -uel (13, 23, 49, 132). Sulfur viuum quecsilber (17). Sulfurat-a, i -um (109) schweffelzoch (111). swevel-stecken t -sticken (109). Sulfur-eus, -ius hd. swebel-icht, -echt (5); schwebel-echt (noa), -echtig (nob), -achtig (68); schwebl-ig (134), -ich (76), -in (Das.), -ait (6); sweffelicht (21), von swebel (17). sweuel-in (8), -eyn (9), -echt (23), -ich (22), -achtich (132). 566 SUM SUP SUP *Sulgandarium v. Sandapila. *Sulga-, sulgo-rium (cf. farricaptio, situla) hd. eyn mele faß (17 sim.). *Sullus ags. otor (94), otr (136). a«£= mal in flumine canini capitis et est ini- rnicus crocodilo (76). *Sulsuxium v. Salsueium. *Su- (75), sa- (74, 75, 76) -ltrum (i. cultellus sutoris, sepa i gepa 75) gneyp (74, 75). genyp, var. gnyp (75). gnipp (76). *Sultrum (i. pes mense i ledi, s st. f) tiseh studel (75). Sulziea saltvat (147). Sum wesen (11). ich w. I ich bin (20). pin (75). *Sumaeium v. Suceinacium. Sumach ìli. smack, ren, rin (116). *Su-, sub- (nob) -mella (cf. stimula? anders Gì. m.) swy- (19, 132), schwi- (ilo), zwi- (11) -nge, -ngel (110, 132). schwing (68). *Su-, sub-(nob) -mellare swy- (132), schwi- (68, 110) -ngelen, -ngen (68). Sumen spunrunst (121, sim. Gf. 2, 521). schlackspeiss vom euterlin \nl. euder= bret (116). schmer o. veyßti (110). sraeer l vet (132). schwyngeweid (64). sweinjß= pauch, prufestigkeit i. pinguedo prodij, podeinlein (74). *Sumensius (cf. prc.) dat lytt van der vrouwen schemellieit (147). Sumere hd. nd. nemen. hd. zeren, ver-z. (75), eßen. nd. tereii. *Sumetum (cf. sumella) swyngel-(132), schwingeì- ( 110 )', schwing- ( 68) -stock, swynge- (132), schwirigel- (110) -block, zwingebluck (11). Sum ma hd. nd. summe. eyn sum (18), kiircz begriff (65), k. vberlegunge (8, 9). vrteil (iudicis 5b). gestimpt an zale (75). Summanus got der belle, teufel (74). Summare hd. summ-en, -ieren. su- (68, 110), so- (132) -mmen macheu. vbir- legen (8, 9), -slahen (9). voi- (13), vullen- (22), vellen- (23) -bringen. fol- (21), foln- (5b) -bringen. zesamen rechen ein teil (64). Summarium ein sum t kurezer nucz- licher begriff (65). Summat-es (75, 76) -e, -is -e (17) (i. potentes 75, viri p. 76) ge-weldig (17), -waltig (75). -waldiger (8, 9). pi. die ge= waltigen (76). Summatim hd. nd. ent-, ende- (21), sum- (18; , summen- (110) -lich, -lichen, -liken. kortelich (132). corelike (sic 100). ■*Summator summemecher (20). Summe allei- meinst (65). s. harmo= nicum sußtonigs; s. odoriferum ge= smackhaftigst (62). Summere (i. implere i bibere GÌ. m. cf. sumere) nuccen (100). Summista v. Simista. Summitas hd. ho-, nd. hoe- (11) -cheit. Summopere mit gantzem fleiß (10, 75). mit allem niß t gantz flissiclich (65). flifieclich (8). vleisigclcich (9). seer fliß- (68), ernst- (110, 132) -lich, -lichen (110). mit gantzer mue und arbeit (75). *Summotenus zobirost (127, sim. Gf.). [ Summus ( i. supremus 1 ) hd. (der) | ob-, nd. ou-erste. hd. e- (18), he- (13) -berst; hoch (17), hoe (20), hochgster (1), der hochst (65, 110b), hoechst (noa), aller-hochst (67, 134), -hochste (66, 68, 69), -hoheste (70), -hogest (17), -hoeste (20, 133)1, -hoest ( 19), -oberst (68). ho= gheste (11). Summus pontifex, s. saeerdos der hapst, var. paupst (64). *Sumpcio (sumtio) intfahen (t ?) ne= munge (20). *Sumpt-iearius, -uarius (Gì. m.) ze= rungpitter (74). Sumptuositas kostlicheyt von spyß (68). kostelheit van kost (132). Sumptuosus hd. zer-, cor- (5b) , nd. ter-, war- (sic 23) -hafftig. zer-hùfftig (46), -hafft (1), -afit (20), -achtich (132). voi kost (110, 132). hd. kost-, koste- (132), kuste- (13), zer- (75) -lich. Sumptus ptc. s. genom-en (132), -men (110). hd. v'zert. nd. v'tert. hd. ze-, nd. te- (23) -runge. zeren t libs narung (65). cost (100). kosten (no), bruch (46). *Sumultus (st. tum.) uflouf (77). *Sumulus (piscis,cf. sq.l) smerle (9). *Sumurus (piscis, i. eseorus) sture (Sum. cf. Gf. 6, 712). Sunam-itis, -ites (74), -atis (n. pr.; interpr. eaptiua l despeeta Br., dissona t peeeatrix t aliena no &c. , mortifi- cata &c. 65) einer von der stat suna (74). hd. dieren (1), unselige (100), irre wustunge (5), herwost (21), uerhundeta (Gf. 4, 965), gefangner o. vester (74), gefangen, g. sele (9j. nd. ghe wangen (sic) erre woste sundich zele i eyn derne (22). wangen rot (sic!) eren vast (sic!) kinder heit jungeling herten lipp synnen diff besunder liff (23). *Sundallo (aus subtal?) sola (Gf.). *Suo-pte, -tum v. Suatim. Su-, sup-, sub- (104) -para pi. (cf. supera) lesa (6, 104, 121, Gf. ), t winda (Gf. ), t wid t oster hemede (6). ivppel (Sum.). dopseil (110). topzeyl (132). arm golt (23). eren berge (99). Suparu-m, -s schoß, fuer-litz £-schitz (88). Su-, sup-, sub- (121) -parum (cami= sia {) lesa (Sum.). furhendi (121). vnder- (91), vber- (Kia.) -hembd. muder i bmst= gen (Kia.). schurtz t vmbgurt (Das.). Su-, sup-parus, -perus, eupparus (122) hd. hemid-i (Gf.), -e (141). schorlitz (125). saum (18). arm lang (8). hd. ein 1., langer (67) ermel, oermel (68). hang-e. an einem korrock o. an einer slucken; slaier, var. slayr (74). eyn lange mouwe off cyrheit (132). eyn mauwe in dem reichelene (23). vormane (sic? 109). hd. nd. (109) prise, hd. vor-pr. (9); brise, prylì (76); prei-sen (4), -He (74), -B (77); bries-e (10), -en (13); hrisse (21, 67), brysse (152), breise (134), kedel, vber= juntlin (128), stoß (scoß? 12), stuche, schuche ( sthuche ? 10), stuch, stuoch (93), stug (20), stawch (1, 64, 74). stuke (9, 79, 109). stuck (23). gali, roquet &c. (147). *Supeio' (st. super-o? -eilio??) run= czeln (17). *Supecia v. Suppetia. *Su- v. Sup-pedaneum. *Supedire (cf. suppe-dire Gì. m., -ditare, -tere) nucz sein (1). Su- v. Sup-pellex. Super hd. vff, off, ob (65), von. nd. opp l von (23), vp t van (22), bauen (il), bouen (20). enboben (13). s. ill-um, -am, -ud vber den adisse; s. naturam vber natur (75). Supera (i. fimbria manice q. v. 75. cf. supara. Gì. m. 6, 421) strubrige (79). Superabilis vberwinlich (20). Superabundare v.Superfluere. Exu= berare. *Superaddi hinzu thun (65). *Superaduentus zukunfft von oben rabe (65). Superadultus vber - wachsen ( 9 ), -wafien (8), -ig man-bar ì -zeitig (75). Superare wvnnen (22b). ver- (132)> ower- (12, 20), óuer- (22) -w. hd. vber-, nd. ouer-winden, hd. -bliben, -bliuen (20), -treffen i obligen (65). ober mogen (5b). leben. i teiln (9). deiln (8). i. superos i. manicas longas rugare (76. cf. supera rugatura panni Pap. ). runczeln (8, 9). fronen t croeken (i. rugare, plieare si), dy moworvsen (23. st. dy mowen runsen). *Superattendere vffmerckung haben (65). Superatus vberwunden (68, 110), verwonnen (132). Superbe hofferteclich (20). Superbia hd. hof-, hoch- (68, 110) -fart, -fert (6), -fertigkeit (68). vbermut= tig furnemung i stoltz (65). stéltee (126). nd. hou-art, -ert, -erdinge (132). Superbire hd. hoffart, horffort (5) triben sim. vber sich geen &c. ( 65 ). hochfertig (110), hoffertyck (19) syn. hoffertigen (20). nd. hou-art, -ert, -erdy (132) driuen; houerdich wesen (11). Superbus hd. hoch- (1, 5b, 68, 76, 110), hof-fertig, -uertig (1), -fertich, -fartig (5b, 18), -erdich (12), -fortig(67). nd. hochua- (23), houe-rdich; doel (22b). ein zer blasener (65). Supercedere (cf. supersedere) bouen gaen (20). Supereilia die hohe, var. hohe (65). Super-cilicium v. -pellieium. Supereiliosus (cf. nubilosus) groß von augbrawen (110). houerdich l grois van wymbrauwen (132). hochfertig 0. troßmutig (68). der wybbrren hot (hor? 3). Super-cilium, -lieium (22b) (i. ci= lium 3, ris-ieulus 74, -eulus ì super= pellieium 75) augen- l ober-bra (20). oberprae l hochfart ( 74 ). dye oberst augen brahe (18). eyn ob. ougbrae an dem auge (66 sim.). die obera augbraen (65). ober-augbraw (75b, 110), -augprau (75a), -braw (93), -brau (6). ougbrau-wen (76), -w t wynbrouwe ( 68 ). aug- (12), oge- (85b), wint- (5b), win- (5) -bran. aupren (19). dy aug-praen (125), -brame (Kia. ). oghbrawe (132). wint-proe (9)? -pra (1), -bra (3). win-brade (109), -broi (77). wyn-, i oghen- (22b) -braen (11), -bram (22b). wymbrain (22b). de har bouen de oghen (23). perg hòch (9). berg hoe (8). noi (Gf.). SUP *Supercili-um, -o (74) veneris {herba) gabel (74). garb, gerbel, schabab, nd. kelick &c. (143). ni. gerwe (ne). Supercrescens vber sicli waehsen- der, varr. -er, -ner (65). Supereffluens vberflussig (65). *Supereffluentia vberflussigkait die da vbergeet (65). Supereminens vberschweng- 1 vber= treffen-licher (65). Supereminere vber- (no), bouen- (132) -schynen. Supererogare vber-ick ^-flussig sin im werck &c. (65). Supererogationis opus werck der zu- i vber-gabe t des zugebens (65). Superesse hd. uber-, ober-sin, t -bliuen l wesen (20). nd. auer-w. (11). *Superexcessiuus vbertreffenlich(65). *Super-facuus v. -uaeuus. Superfieialis hd. vber-, ober-kebig (1, 18), -hebelich (5 &c), -heblicb, -hel= lich (6), -hemg (sic 2). nd. ouer-heuelick, -genlich i niet dyeplich (132). dieflich (sic iiob). nit d. (uoa). aufiwendiglichcn (75). Superfi-eies, -ties (134) s. adj. hd. vber-, ober-hebich (5 &c); ober-, vber-, uber- (63), yber- (67) -hebig, -hebung (18, 69, 134), -strici. (126). erhebung (12, 49). das usser teil eines yet-, ieg-hchen dinges, an einem yet-, ieg-lieben ding (110 varr.). eyn vsir deyl (5b). ausser- (1), ober- (65) -tail. das ewser teil (4). hd. vfiwen-dikeit sim., -ikeit (13), -dig (75, 76). vfier keit(17). nd. ouer-heuinge, -hinckunge (sic 23). dat breyde offt vterste plaen van ey yeglich dink (132). *Superficiosus vbir besclielicli (5b). *Superfì-ties v. -eies. Superflue ober fiufilich (5), Superfluens vber-flussig l -schweng= lich (79). Superfluere (i. esuberare 75, super- abundare 75, -habundare 5b) hd. vber- fliessen, -flissen, -flussen(G), -floefien (18), -flussig sin t machen l werden (75). nd. ouer-vleten (22), -vlieten (11), -vlitten (23), -lopen t -blyven (22b). Superfluitas vber-flufiicheit (20), -flissigkait (65), -flufi t -gufi (126), -flfiyd Superfluum oberlauff (77). ouervlode (22b). Superfluus hd. vber-flufiig sim., -flofi= ick (5b), -flosig (18), -fliefiende sim., -ig (9). iber flissig (16). ubrig (8). nd. ouer- vlodich (23, 132), -ech (22b). *Superfluxus ober flufi (20). Super-gradi, -gredi ober gaen (20). vber-geen i -treffen &c. (65), -treten (8, gebot vb. 9). *Super-habundare v. -fluere. Superhumerale uparahsla (Gf.). hu= meral (64, 74). vmler (6, 93). vmbler (74). Superintendens ein vff-, druff-, druber-seber (65). *Superintendere vber- 0. druff-, var. truff-sehen (65). Superius hd. oben (uoa), obnen (68), dar-, da- (6, 110b) -oben, -ober (18). nd. do bouen, dair boeuen (132). vffbafò (venire 125). SUP Superlatiuus gradua der hochst vbertrefflichst grad (65). *Superlaudare vber loben (65). *Super-licium v. -cilium, -pellieium. Super-liminare, -luminare (127), -limen (49) hd. vbirduri (127, sim. Gf. 5, 446), uber-thur (75), -tur (6, 9), -tor (8), -dier (49), -swelle (5b) ; ouerste suelle (20), ein oberschwel an der thuer (no), der obirste tram (4) , die vberste post ander dorn (13), der obrost pfost am tor (46); der, die (10) oberste poste in, an (10) der dorè; der vberst p. (18); daz oberst finster ober der dorè t eyn d.-bain (17); first (49). nd. ouer- (132), bouen- (126) -dorpel; dy ouer post der dorè (23), de ouerste p. in de huse (22). *Supermurale mawrschirm (74). Supernatare ouen swymmen (20). Supematuralis eertitudo gotlich sicherhait (63). *Supernaturaliter vbernaturlich (75. cf. super). Supernus (i. superus 1) hd. óbrist (lì, der oberste, uberst (19), ho- (110), ho- (67) -oliste, hoekst (134), hoechst (68), hochst, hogest (19), hoeste (20, 133), ordest (21). nd. der, die ouer-, lioech-ste. Superpel-, suppel-, super-, sup- (5b) -lieium, super cili-eium (64y), -um (75) hd. ein kor-, kér- (3), clioir- (147), koren- (67), uber- (3, 110) -rock, -rog (8), -ruchke (5b), -eleyt (132, 147), -hemmet (64), -kempt (21). chor hemat (64c).kore= rokelin (23). eyn koir ruckeln (5). ruek= elyn (19). roichlin (104). rickeln (20). rocb-olen (22b), -elen (22, 109), -len (147). Superponere ouer legen (20). Superpositio vberseez-ung t -lich= kait (65). Superpositus uber gelacht (20). Super-sedere, -cedere (22, 23) (i. supportare 75) hd. nd. vnderwegen-, v'- nacli- (110) -laßen, -laten. virlaefien(20) achter laissen (132). hd. ober-, bouen- ( 132 ), ver- ( 76 ) -siczen. vbertrageu mit der mue vnd arbeit (75). nd. ouer- sytten (11, 22), -zetten (23). v'-seczen l -sùnen (9). Superseminare i. super aliud sera. t sprenen (20). *Supersperare sin hoffenung gar dar vff seczen sim. (65). *Supersplendide vberschinbarlich (65). *Superstantialis panis vberweselich 1 brot (65). Superstare hd. vber-bliben, -ig seyn ! (9). ober bliuen (20). Superstes der, das (68) vber-blibt j (nob) , -bleibt (uoa) , -blypt (68). eyn j oberg ding daz ober bleben ist (19). eyn oberger (21). hd. vber- (1, 6, 10 &c), ober- (5, 12 &c), nd. ouer-ig (l), -bliber (10), -bliuer (12, 22), hd. -blibender, -bliuender (5), -belibnet ((j), nd. -flodungbe (23). hinder stellig (8, 9). *Supersticio uber blibunge (20). *Superstieium (i. postica) thur ge= stelle (16). Superstiti-o, -um (cjew. -ciò) hd. vn- gelaube, -gelawb (4), -glaube, -glaub l -nutzer gì. (110). abergloub; vberflussig= kait des gloubens t der falscbait ; segen; iSUP 567 zouberniß; wissagung (65). nd. vn-, 011- (132) -gbeloue, -glaue (23). apostitzlerey (126). geystlich leben (8). Superstitiosus ein vnnutz o. falsch glaubender (110). eyn falsch religioes; onge-louich l -horsam (132). lioehuert-, vngelaub-, vberhersch-iger(74). on-gleu= big (21), -glouich l ouerhers (23). vn= geleubiseh t oberhirste (5). vber hubsh (1). vn-geleuuch l -behende (20). vnghe= louich (22). abergloubiger (65). apostitz= lerisch (126). *Superstratorium (c/.hulcitum&c.) hulft (104). Supertunicale gali, sercort (122). Superuacue ydeli-ch (17), -cker (100). eytellich (9). Super-uaeuus, -facuus (76) vnnutze (20). garczu eytil (9). alzuo- (13), alzu- (12) idei, vmbsoste (10). vberczelych (19). auer talich (11). Superualere ober dogen (20). Superuenire uber komnien (20). von vben herab k.; doben- (wett.) t oben rab-kummen; vbertreffen (65). Superuidere uber sehen (20). *Superuisor uber sieher (20). Superuolare in die hoe fliegin (8). in dy hòch fligen (9). Superus (cf. sup-urus, -ernus. pe= risolidis.) vberpleibender (74). de hoeste (100). *Su- v. Sup-petere. Supinare hd. vff-richten, -rechten; hofferdig sin (cf. sq., resiipinus) t zu rock lenen (17 s».j; zuriick ligen (3), zurucke legen sim., vff den rucken 1. (110), rucklinge 1. (75), nedder 1. (20), offreygten l zuoryeligen (13), vber ruck= lingen (75). vp efen rugghe leggen (132). vfchafen (Gf. 5, 370). Su-, sup- (Hpt. 5) -pinus hd. off-, vf- (67), nd. op- (99) -gericht. opp ge-- richtet (23). vffgeriecht (21). off gerecht (5). aufgereckt (4). ruckling; vber-ruck t -rucklingen (75). ouer ruchke (100). vff dem rucken ligend t ^mit de buch nieder wartz (nob). vp de rugghe leg= gende? mit den b. nederwert (132). ha. zu-rocke, -rucke (8) gelenet; zu rucke i gelonet (sic 9). einer mit dem antz= lit hindersich vff die erden gebogen (65). vmbge- (1, 10), ymme- (13) -kart, caffender (Hpt. 5). hoch (*". supremus 1; 4).hochuertig (9). hoffartig (8). vfartis (Sum. ili zw. priuigna und cognatus). *Suple- v. Supple-mentum, -nus. *Suppletudo (cf. supplenitudo) lere^ kait (76). *Sup-lex v. -plex, -pellex. *Supl- v. Suppl-, superpell-ieium. *Suppa suppe (93). Suppara v. Supara. Supparitas (Br.)vnder denickeit (20). Supparum v. Suparum. Siparium. Artemo. *Supparus (i. deus thetis) got des wassers ; vberbeleibender (74). Supparus v. Siparus. *Suppe-cia, -eie v. -tia. Sup-, su- (64c), sub-pedaneum, -pe= danium, -pedaneus, -pedanus, -pedi= um, suppetaneus (75), subpeditamen^ tum (76) (i. seabellum) hd. schemel, 568 SUP fufi-sch. (64, 75). banck (110). fufi- (68), voefi- (132) -b. Suppedere heymliehe scheyfi lassen (68). ein furtz 1. (110). dreefi laessen (132). heymlich schyfien (110, 132). Suppeditare (i. supplant-, sueeule-, subcalc-, pessund-are 75) hd. vnder- dreden (20), -sich tretten (65), -dun sim., -doen (20), -drucken (10, 12). vnder hd. die fufi, fusche (5) nd. de fote treten sim. vnder den fuessen ligen l v. die fuefi legen (75). onder duen (11). hd. nd. die-, di-nen; hel-ffen (110), -pen (132). Suppeditatio vnder dounge (20). Suppedium (cf. suppedaneum) liilff (68, 110). bulp (132). Sup-, su-pellex, suplex (5b) hd.nd. hus-, huus- (11), hd. hufi-, baws- (9 &c), huifi- (18), liuys- (19) -rot (9, 4, 79), -raet (11), hd. -rat, -rait (18 &c), -rayd (19), nd. -gerede, -gerad, hd. -geschirre (93), -geschirr (46, 110b). geschirr (noa). hoffe staet (20). ingedo-ne (5, 23), -me (12), -mte (109). dekene (11). hd. deck (19), d.-, dock- (67) -lache (152), -lach; deck- in t -lachen (68), -en i -laken (132). *Suppeta (cf. suffleta) ein diener in dei- tabern (110 sim.). schumer (132). forbo-te (9), -de (8). fleczknecht (155). *Suppe-taneus v. -daneum. Sup-, sub-, su- (76) -petere hd. belffen; zu hulffe, hilff konien; buine dun (8), bylffe tun (9); gnug, gemìg (1), gnung (17) sin ; gnungen 0. virmogin o. frauwen (8) ; genugen i v'mugen ( 9 ) ; from-en (9, 19), -men i gefallen l vber= legen (20). nd. to hulpp kummen t ge= noch sin (23); helpen, auer vliegen t vromen (11); gevallen (79). impers. es hilfft l ist nutz (110). yd is n. I ythelpt (132). bat hylff (68). Sup-, sub-petia, -petie^Z. , -pecia, -peticio, -petieia (4), -peditio (76) hd. bu-, hi-, be- (18) -lfle sim. nd. hulp. *Sup- v. Su-pinus. Sup-, sub-plantare (cf. suppeditare) hd. nd. vnder-, v'-drucken, hd. -trucken. v'dricken (13). hd. nd. be-driegen, hd. -triegen. hd. vnder tufi tr etili (8 sim); vnder-tretten (65), -getruckt (sic 3), -doen l heymelich vmb-geben, -zunen, -ligen, -fallen (20). *Sup-,sub-plantatiovnder-druckunge (8), -truckung (65), -dounge t bedriegunge (20)._v'tretung (9). virre- (19), v'ra- (11) -denisse. Sup-, sub-plantator hd. nd. v'-, hd. viider-drucker. hd. v.-trucker, -tretter sim., -deder l trugener (20). onder treder (132, 133). v'dringer (9). verderber (65). *Suppleme-n, -ntum, suplementum , (7«) hd. voi-, hd. nd. (23) voln-bringung, hd. -brengunge. wl- (46), i- (76)-bringung. erfulnifi (20). *Supplenitudo waneheit (20). *Sup-, su- (1) -plenus (i. non pi. 4) wan (5b, 23, 3, 4). wane (17, 75) vnd lere nit gar voi (75). wann (1). wain (5). Supplere hd. nd. voln-, hd. voi-, ver- (76) -faringei), hd. foln brengen, er-ful= len (5b), -fillen (13), -statten (75). Suppletio erfullunge (20). Sup-, su- (1, 76) -plex hd. nd innich. hd. innig, ynnyck (19). oetmudich (20). SUP otmudick (79). ghenoch (22). gebogener t demuttiger bitter (65). flechunder (25). diegender (Gì. Jun.). Supplicare hd. nd. bidden. hd. bit= ten, rlehen. b. mit gebogen knuwen; hicziglich hart anligen (65). pinigen (20). sincken (11). mit andacbt, demut- i an= decbt-iglicben be- t bi-tten (75). Supplieatio hd. nd. (23) faidd-, hd. bitt-, fieli - unge, beden, pr. pynigen (20). andechtigs gefaet i g. vß demutig= keit vnd andacht (75). *Supplieatiua laus lob mit bitt- t fleb-ung (65). *Suppliciare pini-gen (19), -chen(ll). Supplieiter vff den knuwen fleelicb (65). oet- t de-muteclich (20). andechtig- lich (75). Sup-, su- (1) -plicium hd. pin, peyn, piiilicbkait t quale (65). nd. pine. Sup-, sub- ( 17 ) -plodere' (i. suppo= nere t sustentare 4 , percutere i trudere 110) hd. nd. vnder- valleu, -slaen, -ro= den, hd. -falten, -falden, -f'aln (17), -slan sim., -reden (4, 66 &c), -ràden l -rodili (6), -reyden ('^1), nd. -raden (22), -vol= den. sto- (110), stoe- (132) -ssen. Suppo-, subpo- 1 subpe- (17) -diare hd. vnder seczen. leymen (sic 9). Supponere in setzen (5). vnder- hd. -s., -legen, -lygen (19, 139), -wertì'en (65), nd. -setten, -leggen. hd. schuldigen, ent-, nd. v'-scb. Sup-, sub- (17) -portare (cf. super^ sedere) lui. vnder-, ent- (20), ir- (8), vfi'- (19), vff jm (65), vber- (65, 68, 110), v'-, nd. op- (11) -dragen, hd. -tragen. hd. nd. li-, ley- (22, 4 &c), lye- (13) -den. hd. vber-, ober-, v'-, er-heben; uff ho= ben (6). nd. v'-, ouer-beuen. *Supportatio vberhebung (75). Supportatus (i. superficies 75) vberge- (68), ver- ^110, 132) -tragen; -dragen (132). vberbebig (75). Supposit-io, -orium hd. vnder le= gunge. Supposititius v. Subditieius. Suppositorium (i. lixinium 74. cf. -tio) suppositori-i (medici 1), -e i pille (ni. 116). zepiflein (74). Suppositus vnder geleget (19). Suppressiovir-(20),vnder-druckuuge (8, 20), -truckunge (9). Supprimere vnder- hd. -drucken, -trucken, -drocken, nd. -drucken (23). v'drocken (17). swygin (8). sweygen (9). Suppromus biertzeppbcr (125). *Sup-, sem- (kì.) -pronium odenburg ein stat in vngcrn (74). Suppurare v'schweren 0. cyteren (110 sim.). Supputare hd. nd. a-, ai- (6) -cbten. hd. scbetzen (110), zeln, czelen, v'- (13), vnder- (9j -cz. cziln (17). heymlich steln (8, 9). dragin (8). ausschneiteln (Kia.). kortzen (132). telen (23). teken (sic 22). Sup-, su- (76) -putatio hd. nd. (23) achtunge. zal (3, 8, 4). hd. ze-, nd. (23) te-lung. schatzung (7ff). Suppus (i. trio) tria/. (Gf. 5, 240). Supra M. vff, off (5), auff (75), oben (110), obnen (68), enboben (19). nd. vp, opp (23), bouen (132), bauen (11). SUR *Supraee-rdum (104), -dri (Sum.) (cf. epirhedium) gaginledir (104). gagen= leder (Sum.). *Suprasella (cf. prc. '? hulcitum, su= perstratorium) hulft (Gf. 4, 880). Supremus (cf. summus, supinus) hd. der oberste, aller-o. ovriste (79). *Suptile v. Subtile. *Su- v. Sup-putatio. Sura hd. nd. wade. hd. wad, waede (20), wadl (1), waden (m. 126). dat cuyt van den beynen (132). dat kute ant bein (109). brat, britt, brutte (Hen.). *Surbestus v. Sub-restus, -cellium. *Sureale (cf. fureale) runge (155). *Sure-atus, -otus v. Soreotium. *Sureulu-m, -s v. Sareulus. Sureulus ein pfropfer (4). proff rifi (8). pfroprijs (9). sprofóe t poteriJJel (13). potte- (10), pot- (135), imp- (10, 12) -ìiß, -risch (10). sprofi, rifi , zwick (49). sprot (79). est- o. zwig-, var. schwig- lin (110). ehi zamer zwige (65). her= scbofi(64bc. h st. b). schusling, vlg. iunge zwigel (75). tack l vyfibruyt (132). vz= spruz (155). abschni-t (64), -d (123). *Sureulus v. Sulculus. Surcu-lus, -s («'. iris 1) stani (5, 23). nd. ris, sprute. hd. rifi, sprofi, sprosse (17), sprufi (5), sprufie i zvelge t zwich (20), broyfi (19), eyn yngeplantet rifi (5b), inphlancz reiz (2). in peltz iris (sic 1). barhaft schofi t rip (6. cf. sq.). Sur-eus, l -us (3) (i. ramus 66 &c, r. abscisus 110 &c, in den Mss. mog. i. sureulus v. prc.) berhaft schiitzling ( 93 ). perhafft zweyg ; pawmestamm, pawmesast ( 74 ). hd. stara, ryfi, reifi, phroph-r. (3), sprosse, aufi-spr., -sprofi; absclmytz (64). Surd-aster, -ester, -us hd. daup, daub, doub l dobe (67), dauyp (19), taup, taub, toub (68), tob (6), dumm (126); vnge-horig (1), -horig (Das.), -herig (91), -horend (110), -horender (74), -ho^ render (93), -born (4); ibelgeherender (76), gehorloser (75), verspotter o. zwi= zungliger (-aster 74). nd. douff (23), dof (79), doeff (132) ; de nicb horet (79). *Surdastrum v. Surdidus. Surdescere hd. daup, tob (G) wer= den; d. sin (21), deuben, v'tawben (9), virdauwin (sic 8). nd. douen. *Surdester v. Surdaster. ;ì:Surdidus v. Sordidus. Cf. surdas= tram i. maculatimi (76). Surditas hd. daup- , tawb- • ( 9 ) , doef- (11) -heit. vngeherung (91). Surdulus wat doeff (132). Surdus v. Surdaster. *Surex (i. porcellus Gì. m.) v. Sorex. Surge ste vff hin weg zu geen i mach dich von dannen (65). Sur-gere, l -rigere (110 , 141, Gf.). Tagax, tacax (ìos) dieb-isch (noa), -achtig (nob). dief (108). dief-egghe (ìos), -fachtich (132). Tages ( fuit vir qui primus inuenit auruspicinam 110) fundling (sic 6s!). *Tages ni. tuenisbloeme (116). tunis- blum (Ki.) i. q. taget-es l -us indica (143). *Tagetes (cf. tangeta, prc.) v. Ma= tricaria. *Tagurium (aus tug.) v. Magale. *Thaya v. Cathegia. Tha-is, -ys l -yda (74) bos weib (75). poßweyp, hur (74). *Tala (st. talus, anders GÌ. m.) euchil (13.). *Tala (aus tela?) ags. webger etimi (94a). *Tala (cf. talamasca v. mascus?) dicitur sagena (cf. sagana) mare (155). Talaffus v. Talassus. *Thalamaris bettegenos (9). Talamasca v. Mascus. *Thalamista karn- (20), kem- (19), ke- (11) -merline. Tha-, selten ta-lamus hd. slaff- sim., t rug- (65), brutgamß- (64), nd. slap-, slappe-, beede-kamer. brut-gaden (93), -bet (8). brawt bette (9). trut-, var. truwt- bet l drut kemmerlin (65). *Talanus v. Talus. *Talapsum v. Thalassum. Talare sehrcyd schuoehe (19). knie= hosen (75). Talaria (X calcaria?) suftelara (Gf. 6, 174). spor-in (127), -un (Gf.). Talaris waderkleid ( 74 ). eyn lang cleit (8). eyn ci. bis auf den enckel (9). die versen (no), tzo den v. zo (132). anchallich l enchillit sim. (Gf.). enckels (147). *Ta- v. Te-larium. *Talas (cf. tallus) opper schußel (17). Tha- (Br. &c), ta-lassum, talapsum (347) (i. mare; profunditas maris 76) die, der (nob) see o. meer (110, 147), zee (132). tyeffin des meres (74). 72 * 572 TAL TAL TAN *Talassus adj. meersch, seesch (147). *Tala-ssus, -flus (147) (cf. prcc, bi- tlialassus, talosus i. marinus 76) meris teufe (9), grunt (8). eyn fuoßtritt im kat (noa), kot (nob). eyn voeftstap (132), voitspair (147) in de dreck. woner bey dem mere (74). Tala-strus, -strum (139), -trus(142), i -trum (147) (i'.collaphus 19, colaphus in tal-o, -os Gì.m.cf. talit-ius ib., -rum; vii. X talassio i. ealathus lanificum 129, sim. kì.) in der kuyd eyn reete of spleete; halsslach (147). kemmerlynck (19. X thalamista). *Talauun v. Talus. *Talbus v. Talpa. Tale sodan (22b). Talea (cf. clabula) pflantz (no), plant (132). lent (110b, 132). lentz (noa). kerb-, t kerff- (113) -holtz i bei-le (n3, Das.), -el (113). snitelinc (Sum.). Talentum hd. pliunt, pfunt, pfund- punt (18, 23). pund (22). pont (132). lot, vai: lott (.64). *Taleo v. Talio. Talia v. Tallia. Thali-ctrum, l -etrum (143) (Q-aÀix- xpov; i. aeeipitrina, sophia, eruca geratina 143) kroten-till l dystel (114 sm.)kro6e-d.(Kia.). krottendill (126, Kia). heil-blatt (kì.), -bad (U4). wellsanien t sophienkraut (143). Talieriurn v. Telia. *Tlialietrum v. Thalictrum. Tal-io, -eo (18) hd. widergelt. hd. nd. ein bose w. (8, 23), weder vorgbel= dinge (22) al su- (23), so- (22) -lkes. Cf. i. eiusdem rei rccompensatio (Br.), daher X talis in solichs (1), eyn sulchi-6 (5b). hd. ein bose, botì, bose (i5i), bos (67, 134) wider vergel-t, -ten (67). boes w.- gùlt (46). ein w.-geltung (75, 110), -giiltig (75 var.) der glichnus ( 75 ), in malo t ver-g. in boesem (no), ein ent-g. (68). eyn weder ontgeldinge (l) loenin quaden (132). weße (sic) weder vergelde (18). weyder gelden (13). wydder Ione (19 sim.). boße vmb b. (21). hart geyn h. (12). gelijcbniß (i) raeha (20). rechunge (10). ark liegen (8). talionis lex gese-tz, -ctzt einer seli-, soli-, sol-chen pien, pin (65 vot/rr.). Talis ein solli- (4), soli- (18), suli- (21), sul- (3) -cher. solidi (126). hd.&ho. a.-lich i -gedan (20), -gedaen (11), -getan (1), -dan (18), -danne (5, 22), -dauer (sic 23). Talismodi in sulcherley weyse (3, 4) i masse (3). in solelier wyseo.massen (no1'), in sollicher mauß (76), mali (6, iioa) t weiß (nob). soliclier wyß (68), mailie (133), massen (,66, 152), masse(i5i), maß (69). sulli- (17), sol- (134) -cher mali sulcher mosse (70), manyren (132). seli= cher massen (67). von soler mafie (18). in sulicbe.r (sic 21). in soli- (23), sul- (22) -ker mate. Taliter hd. nd. also. alzo (18). Talitrum knupe (110. wett. stirns= knaupe/.). ni. knip (116). knyp-chen (125), -kcn (132, Chytr.). ehi klippiclien an die stiru (H4). stirn- (111, Fr.), ster- (125) -nickel, -nippel (Pr.). schirling t klick (Fr.). schnelling (126 &c). schnaltzer (116, 125). «cimali (135). Tall-ia (sg. I pi. 76), -ea, talia (cf. Gì. ra. 1, 472. i. colleeta 12, 76. est gre= cum 65) hd. vnreclit gcit. vn-g. (13, 65). male- i rai6-g. ; l tributimi datum, varr. datz (l) zoll; sclia- t vffsa-czung (65). styere (schurwynt ausgestr. 13). sthur i stliop (12). ge-scbol3 (17), -sclios (9), -schucz (8), -werrf, stewr, lofiung, pet, zoll (74). sculte man ree. (lat? 81 ). talie pi. gesanìelt gelt (75). Talliare bescatten (81). '*Tallma (i. attaeus) hum-bil (104), -el (74). >:Tallus (cf. talas^, pi. tal-li (Gf.) -i (76) (i. vasa offertoria &c. 76) opferuaz (Sum.). opphirdaz (Gf.), -schüssel (8 -sim.). " Tallus (aus callus, X talus ?) balle als vntter den fussen (74). Tha-, ta-llus lovch- (93), laudi- (74) -kolb. kangel (126). dritte, dritt, trìtt, plendel, teler (74). *Talmus (i. oculus, inde monotalmus 76. cf. optalmus) aug (64). Thaimut iuden buch (75). Talonus v. Talus. *Talosus v. Talassus. *TaIox v. Strumulus. Tal-pa, l -bus (Gf.) (i. balphalaca grece [aus aoTtaXai] Br. cf. afFa, bilis) scher-o sim. (Gf.). -re (74), -r (1). seller ( 64, 75, 93 ). schàr (Das.). sellar (o). schermaufi (126). mult-uurf (Gf.), -worff (5 &c), -werff (19)- molt-w. (76), -werffe (74), -worff (12, 21, 4), -worm (18). mul-werff (64, 75, 77, 88, no), -we'f (102), -wirtf (113), -welf (49, Ob.). mulewolffe ( 10 ). maul-werff (113, 126, Das., Fris.), -Wurff (74, 114 sim.). molde- (99), moude- (106), wende- (23) -werp. moL- (22), moyt- (85b), wint- (22b, 77, 78, Chytr.), want- (109) -worp, -worf= fer (77). windwope; wurf; moldwurm (Fr.). mu-werfo l -uri' t -werft (Gf.), -werfe (sum. ), -erff (68). muwelp (13). maukurrff (1. cf. wett. molkworf). moli (132). mol (107). gòrt (109). ags. uuand l uuandae uuiipae (94), uuond ì uuon= dae uuerpe (136). *Talparium eyn niulweiff loch (no); mols 1. t boli (132), muerffhol (68). *Talpedium ( cf. calopodium sim.) leyst (23). *Talpiriola scherwrz (Sum.) *Talumbus ags. giscad- (94), gescau- (136) -uuyrt. Tal-us, i -anus (76), i -onus (147, GÌ. m.), -auun (GÌ. Cass. cf. Dz. Wtb. 340), te^ elauum (q. v.) anchlao (GÌ. Cass.). ankeli (93). ancl-ow (22b), -e (81). enchila (141). enkel-e ^85), -lin ^25), -1 (1). hd. nd. eukel in pede, hd. an dem fu6, nd. an den voyt (147), in de vote (22), o. versen an dem moli (no), voes (132).ynckel (13). eengkel t toppelstien (11). bai, swel in pede (talus 1ÌS 71). kliod (12, 64, 76, 91, 134, Das.) am fuß (134, Das.). kno-che (20), -rren (pedis 111), -rr (Kia.). cnoesele bouen die versene (108). bickelein (112). kun= chel t pickelkothe (125). pi. ni. koten in bubus, bi- i pi-ckelen oft hilteken in ouibus (116). terlinck (132). dobbelsteen (108). dobel- (132), doppel- (20) -steyn. hd. wu-, wo-, woy- (19), wi-rffel. nd. worppel. Talus leporis haasensprung (Eia. Mrg.). Tarn hd. nd. also. a.-groß t -dan l -gelieh (iiob), l -geleich (noa), -danich (132), -fest (65). als beide (5b). *Tama (t. mater) moeder (147). *Thamantia v. Thaumantias. *Tamara (ciu. Britanniaé) tauer-stock (114), -storck (126). *Tamari-ca v. -seus. Tamarindi (cf. oxifenieia) indiani= sche datteln (114). Tamari-seus, -ca (Das.), -x (116, Das.), thamaristus (74) bartz (74, 93). portz, birtzenbertz (116). batzwurtz (74). tamari-se (91), -schken(ii4).danimarisch= kenstaude (Das.). *Tamarum v. Tamus. Tamdiu also-lange l -zijl (20). Tamen hd. dodi. e-d. (5b). io-d. (23). sunder d. t ali eyn e ye-d. (20). ye duch (17). doche (152). dach (21). aber t nichts desterminder (88). nach- (nob), noch-dan (68, 110b), -tan (85b, 132). Thamesis (fi.) die terms bey lun= den (135). Tametsi wie-doch (68), -wol (noa). al ist (uob). Tamgrande hote fere grot (22b). Taminare (ì. at-t. 147, aduersari t farinam purgare i lanam traherees, no. cf. Gì. m., Br.) beflecken i intreynen (20). widerwertig sein (64). tegen sijn; wol schraden off teysen (132). ie-, ke-, te- gen l weder wesen (147). *Taminatio raytzung zu zorn (74). *Taminator raytzer zu zorn (74). Taminia v. Tamus. *Tamir est vermis cuius sanguine mar- mora per fusa t spersa facile sectantur (76). tamir ist ein wurm von des plut hertstain zuprechen (74). Tamlongus hd. also lange, lanck. *Thamos (i. adria &c.) mere (74). Tamquam v. Tanquam. *Tamque (Mss. mog.) hd. nd. also. *Thamus (i. truale; st. chamus?) eyn seyle (5b). Tam-us, l -arum (143. ital. -aro), -inia (116, Ki.) i. bryonia belg. bryonie, brab. alffpape, quartelsbeyen, iris. schae= pentel (116). schwartze zaunrabeo. stick= wurtz (143). Tana-eetum, t -zetum (85), -neetum (Sum. vi), -ceta (104, Sum.), -eeum (47), tenace-tum (90), -tam (87) , -um (146, Sum. v), tenateum (87a), pan-aeeta, -deca, -alota, anatheca (_&c. q. v.), da= neta (v. athanasia, ital. daneto) (cf. potentina, sicheon) reinifano ; churbiz reba; chirbizwurz (Gf ). reyne-fane (20), -vane (47, Sum. v), -vaer (11), -var(tanac. 85). reyj!-fano (Sum. vi) , -fan (Ì7 &c), -van (95), -fayn (19), -varn (110b, 132), -farn (noa), -faren (114 sim.), -fahr (125), -var (9, 91). rene- (tanaz. 85), raine- (104), rey- (90) -uane. rainvan (87a, 146). waldfahren (Fr. ). tenhy (90). bau-reif (kì.), -repff (114). wurmkraut (114 &c.). mann-lein (Kia.), -chen (Kib). TAP Tanais (fi.) die Dohn (112), Don 0. Altan (ili). *Tanan- v. Tana-cetum. *Tanare v. Tannare. *Tanat-a, -or (110 &c.) (i. cerdo) loe- ber (19), -rre (11). Tha-, ta-natos, tenadus (74) , tan= tos (i. mor-s ì -taìis 76) dot t dotlich (17 sim.). tode, todtlielier (74). *Tana-zetum v. -eetum. *Tanca (cf. tinca) sley (9). Tandem hd. zu (nob), zu dem , nd. to, ton lesten. zu dem letsten (68, 110a). tzu leste (19). ten leesten (11), laetsten (132). entlich (65). ■^Tangere v. Tingere. Tangere hd. nd. ta-, ra- (sic nob), da- (19) -sten; ro-, rue- (11), hd. ru-, rie-, anni- (4, 65) -ren. hd. ruern (17), gry-, grif-, greif-fen; be-gr. ; tre-, dre- ffen. rei- (110), rae- (132) -clien. raken (22b). gripen i drepen (23). liden (t. penosa 65). *Tangeta (aus tanaeetum) v. Atha= nasia. Tagetes. Tangibilis tast- (110a, 132), rast- (nob), rier- (110) -lich. *Tangibilitas tastunge (20). *Tangistrum (st. ang.) v. Ventosa. *Tangris (nach dem D. ?) tannen reys (9). • Tan-, ta- (108, 110) -nare beyssen {pelles 110, 132). wesclien(68). letten (ios). Tanquam hd. also. als t in der ge- stalt; glicherwifi (65). *Tantalida nater (74). Tantal-lus, -us, -is v. Tantulus. *Tantanus v. Curcuma. *Ta- v. Tarata-ntarisare. *Tantea v. Taurea. *Tantes(c/. tacantes) biboz (Sum. vi). *Tantigo v. Tentigo. Tantillu-m, -s hd. ein wenig (20), also w. , alsust winezig (9). nd- alsus luttig (23), a. luctick (22). Tantisper hieren binnen (11). en-b- (19). also lang (110 sim.). *Tantos v. Thanatos. *Tantrum v. Pantrum. *Tant-, l tart- (147) -ulus (74, 100), -alus (74, 144, Br.), -allus (gì. in.), -alis (Pap.) (i. ardea) reiger (74, 100, 147). rayge-r, -1 -ulus; tyer im wasser das des wassers nymmer sat wirdét -alus (74). Tantu-m, -ndem, -mmodo hd. also vii, a. vele, alleyn, eyn leyne (5). Tantum (cf. prc.) so vii (9). nvrt (4). ockern (20). nu ock- (23), and-(22) -ers. also viel i alleyn (23). also- i so- fest l so grofilich (65). Tantundem hd. nd. alleyne; also vii, a. vele, alzo fil (5b), als vii (1). Tantus hd. also, alzo (3), als, so vii, groz, grosse, grofi, grufi (17), gruyse (13). nd. als viele l grot. *Tantus, g. -us l -i {aus eantus) spaiche an einem rade (74). *Tanum, tannum (ai. m.) lo (Sum.). Tape-tum, -tium, -cium, -ta (94 &c), -tia, -zia, -te, -tis, -tieium, -s, t tape TAR (147), tra- (alph. ta- 76), te- (1(3) -petum, teupeta (136) («'. strapedium 76, petas= ma 1) tepp-ech (9, af.), -ieh (16, af.), -et (22, 23), -it sim. (af.). tept (8). gedebt (93). tap-ijt (11), -iscerie (132), -ijte l -ecerie (147). ta-? te- (75), the- (m)-bich. dep-pich (10,_12, a, 88), -che (17). te= wich (1). debg l banglagen (13). decke= lachen (20). ein gemalt decklach (64). hd. banck- t stfile-duoeh (19 sim.); stul- ach (88), -tuch. eyn stoe doech (97). stuellaken (11). matbe (5b). gezi-erd(76), -de (5). zunft(49. cf. zumpften faler-, t orn-are af.). ags. hryhae (136), ryae (94), reowu (bosw.). *Taplaminaris v. Magnes. Cadmia. *Tapp- v. Tab-ardium. *Tappula v. Capula. Tapsus (8, Ki.), t. barba-tus (3, Sum- v), -ssus (17), -ricus (9), t. bar (47), dapsus barbatus(74), taxus b. (74, 153) kongis crone (8). konigs cr. (47). koni= gis corone i kercz (9). kunigskerz (116). comen ber kerse (sic 85). konigefi worez i wil..de (17): w^lede (Sum.). wulli-ua (Anz. 8, 410), -n, welwutz, kunigefihertz (74). ni. wolblat, wolle- , tortsen-cruyt (116). himelprant (3, 153). *Tapula v. Capula. *Thaphos v. Tophus. *Tar-aca, -ata t -età (ai. m.), -ea (q. v.) koenyngs cleyt (147). *Taraceus v. Tararieenus. *Taracus (i. barbalus, piscis , aus taricus, TapiXOS? tarmus?) barb (64). *Taradros (cf.vz. wtb. 341. terebrum &c.) napugaera (Gf. 4, 225). *Taraneula v. Tarantula. *Tarantantar- , tarantar- v. Tara- tantar-. Tara-ntula, -ncula(76), tantala (91) (i vermis venenosa 76. cf. seorpio) hd. nd. tara-nt, -n (76). stellion (91). *Tara-ricenus (Sum., Gf.), -eeus (104), trac-enus l -tus (Gf.), -mus (Sm.) (aus xapv/OZ ? cf. copadium) cente rinc (104). c.-rich, eentrinch, zentring (Sum., Sm. 4, 274. Gf. 5, 686). Tarata v. Taraca. Tara-tantara (Sum. &c), -tantura (5b), -tantera (155, Gf.), -ntantara, -ntantula i -ntareum (76), -tantula (74), -ntara (1, 46, 76), -taranta, -tarantarus, -ntarus (9), -tantrum (3, 74), -rimen, -risamen, tanrantarum (alph. tar- 76) (i. polli= tridium t tritonisatorium 74) hd. by= tei (76). rede-, ryd- (21), meel- (5b, 19), nd. mele-, sicbt-budel. wege sich (sic 9). red-bittell (6), -stab (64, 75) in der mii-, var. mo-len (75). peutel, p.-fafi (74). mel-pewttel (1), -peutel (74), -bewtel (71), -butel (46), -beitel (75). ein beytel (64c), beutel den die myle trybt (64b). muli= sebi vtele t rennele (Sum.c/. Gf. 6, 427). meeb budel, seve, tempse (147). syb (68, 76). zyff (132). schrot des mels (75). mul klachel (3. cf. Sm. 2, 352. bm. 832). tromp (68, 132). tateringhe der trompetten (ta= ratantara Kil.). *Taratantari-sabilis, -talis (23) gut czu reden (17). red- (6, 74), bude- (18), sicht- (5, 21), zicht- (23) -lich, -eklichen (21), -perlich (74). *Taratantarisa-men, -tio mel-redung TAR 573 0. -peutlung (74). red- (17), reyd- (21), bydel- (18), bevtel- (3, 4), sicht- (5, 23) -unge, -inge. Tara - tantarizare , - tantarisare, - tantarisari , - tantisare ( 1 ) , - ntari= sare, -ntantarisare (147), tantari-zare (155), -sare (74) (cf. tractulare, polli= triduare) budelli (12). b. daz mele (21). budeln (13). butiln (155). pewt-eln (1, 3, 74), -tlen (1). bevtelen (3). bitteln (49). mel-pudelen (74), -beitlen (75). sich= ten (23). s. daz meyl (5). red-en (17 &c), -den (6). trompen (132). trumpen, ba= suynen (147). *Tara - tantarisator , l - tantator, -ntantarisator (147), -ntarisator (4), -ntarisor (76) hd. reder, mel-r. (4), -byt= ler (76), -beitler (75); budeler (5), schro= ter(75).sicht-er(22),-inger(23). basuynre, trumper, claretter (147). *Taratantari-talis v. -sabilis. *Taratant-rum v. -ara. *Taratarrum (cf. prc. &c.) stablein an der ka auff dem mulstein das da lautet tarr tare (74). Taraxac-on, -um,troxsimia(-suuia ? 17) rolkraut (91). pfafifenblat; munchs= kopf; saudistel (kì. sim.). sue disteln (17). apostemroslein (Fr.). •'Tarbale v. Trabaie. Tarda tiapp (74, kì.). stockaer (74). Tardare hd. nd. sumen. v'-s. (nob^, -saumen (noa), -spaten (65, 68, 110), -dragen (132), -zihen (65). dregen (19, 20). tragen (11). sum- (6), sew- (9), sye- (13) -men. spoeden (20). fulen (19). toeuen (132). Tardatio langsamkait (65). Tarde hd. lang-, lanx- (18), nd. lanck-, lant- (23) -sani, -seme (85b). spat (110). spate, lafi, nicht fru (74). spaede (20). dregelichen (17). trag- (68), traech- (132) -lich. Tarditas hd. trag-, spode- (20) -heit. traecheit (11). toeuinge (132). langsam= kait (65). Tardiusculus etwafi treg (110 sim.). wat traich (132). *Tardo (aus teredo X tarmus ?) holcz mut (16). *Tardula (aus cardula) wollekamme (74;. Tardus hd. nd. trage (18 Mrg. , 23). nd. trach. hd. drag (5), drege, treg, eyn dreyger (21), fule, langsamer (74), lenc= sam (14), lanfiem t spaed (18Mrg.). spoede (20). ein karr (74 bis). *Tarea (cf. taraca) purperen cleyt (147). *Tareafra puch von den zwelff pro= pheten (74). Tareta v. Taraca. *Tareuma v. Toreuma. *Targedus (aus trag.) kronickschrei^ ber (74). Tar-inca, t -inga (gì. m.), -menta (i. ferreus clauus 75, 76), t potius tor= menta (75) eiserin nagel (75). sarnagil (117. Cf. Gf. 6, 267. Dz. Wtb. 740). *Tarma v. Tarmus. *Tarmenta v. Tarinca. *Tarmositas madecheit (20). Tarmosus (cf. carniosus) voi made 574 TAU TAX TEC o. madig (no sim.). madetht (20). mae= dachtich (132). Tarm-us, l -a (no &c), l -es l tar= iius (Gf. ) (i. vermis lardi l piscis', cf. taraeus, tur-ieus, -mius, -mus, ter-ma, -ina, -mus, -mes ; senta) hd. nd. mad-e, -0 (Gf.), -en (1). hd. maede (20), mayde (19), mad, modo (Gf.) ; fleisch-mad (111), -wrn (93); speckwurra (64); slie, sleye (3), schleye (4), schly (6), slege (18). *Tarriditas ( aus tarrida dì-omo ? ) snelheit (147). Tha-, ta-rsis hd. eyn lant, l.-schafft, o. mer. *Tarpina i. sonus (76). Tarsus (pedis) ryß (111). ober-rist (Kia.). *Tartalus v. Tantulus. Tartar-eus, -inus schùcz- (9), schùB- (8) -lidi, hel-licb (nob), -lisch (68, 110a), -sclielich (132). Tartaria (vltra poloniam) tartarland (75). tadterey (74). Tartaris (cf. sq.) win liefin (5b). Tartarum ein steyn (6). li d. nd. wyn- steyn, -heff (64, 88), -heef (11). heffen (68, H0a, 132) t truosen (noa), t trußen von win (68), l drosen van wyne (132). hefen (8, 110b). drusen (nob). Tartarus hd. nd. winstein sim. wijn- steen (85). wyne-stene (13), -heue (19). hd. belle, beli, hel. nd. heelle (11). hd. nd. ein tart-ar, -er. tartbern ( 75 ). tzar= ter (12). tadter (74). *Tarticare (i. freqventer tangere, aus tactitare) zwicken (75). *Tartitimi i. heretici, verbieten fleiscb zu essen (110 sim.). *Tartu-ca, -ga (Gì. m. cf. tortuea. turtus. Dz. wtb. 343} scborp i mer-sch. (93). tortuea scborpe (95). schilt- (23), schilde- (109) -padde. *Tasi- v. Tipsa-narium. *Tasp-a, -ia stertzelkrut (77). Tassea (cf. Gì. m. h. v.) scbuole (19. st. scbale ?). *Tasser (cf. tessera &e. ) hd. wu-, wo-, wu- (151), wi-, we- (13) -rffel. nd. worppel, weruell (132). *Tatiliosus (1. gulolus, vabulo &e. ; aus eatillo sim.) fressiger (74). *Tas-sis, -tis (-eis ? 9) garn bret (8, 9). *Tataria tatern lant (4). Tatula igelkolb, stachelnuß (kì.). *Tatus (cf. prc.) scbaligel (140). *Tau-an, -anius, -enus v. Tabanus. *Tau- v. Tab-ernarius. Thauma, tauma wunderung (68). ver-w. (no), -wonderinge (132). Thauman-tias, -cias (69), thaman= tia (nob), teumancias g. -tie, -eie (Br.), -eie (147) ein regen-bogen (no sim.), -baicb (147). Taura ein gelde-ku (4), -kuh (Kia.). eyn vnfruchtbar kw (9), vnfrochber kùw (8), vndfroclitewer kue (17), vnbarhaffte kuh (128), melekende kuw (76), rit 0. zwitor (126). Taurea, tantea (75bcd) pytsche (8). pische (9). oelisen-zaihm (Kia), -ziemer (Kib.). geisel von o.-zen (75bcd). geiscliel von o. -leder (75a). Taurinum (ciu.) rab in vngern (74). Tau- l Tu-rin in Pehmund, im hertzog= thumb Soplioy (114). *Taurip-aca, -oca (Mss. mog., i. claua cum qua tauri verberantur 20) hd. kolbe. kule (20). *Thaurium (aus thesaurium) schatz-, preyß-, treß-kamer (74). Tauru-s, -m (76), thaurus (65, 147) hd. stier, ochse (9), ochs (76), junger stir t ochß (65); osche, osße, osch (10), oschß (6). hd. nd. osse, pha- (93), vo- (99), ve- (108) -rre. vare (100). far (6, 65, 75). rnummelstier (128). zeichen (8). ertz= wevel gelick en eghel (147). Tautones ags. bruwa (94a). Tax geisselklapff (126, Kia). eyn buff= streich (128). puff, poff (114). Tax-a, -ata (4), -ta, -atio hd. scha-, sche-, bescha- (68), sa- (21) -czunge. schatt- (23), ding- (20) -ung. tax (132). ein achtung wie gut ein ding sye, var. sey (no). *Taxale v. Texale. Taxare t tazare (74) hd. nd. wegen, dingen, netneu, nennen(74), achten, kiuen (11). kynen (sic? 19). nomen, tellen, scatten (23). hd. zelen, scha-, schai- (19), sche-czen; wie-, wi- (17), wey- t di- ( 13 ) -gen. czeycen ( 13 ). wi- (114), we- (132) -rderen. uteren i ploy= seren (22b). tura, varr. teurn (75). prufen, fisìrn, vai-. fißiern, pawsen, baygeln (74). *Taxat-a, -io v. Taxa. *Taxati-, taxi-, tax- (76) -uneula ein clein tax 0. schatzunge (no sim.). kurtze sch. (75). Taxator hd. sche-, se- (21), scha- (5, 132) -czer. werderer (110b, 132). ach= ter (noa). nd. schatter. Taxea (147), toxea (20) speck (II. e). Taxeus (X toxieum) buchßbemy (68). ybein (9). ybin bamen (8). gifftig (110). venynich (132). t. areus eyn eibener bogen, var. ybner boge (64. cf. arcuba= lista). Taxillator ein dobb-, dob-, dop-ler t spiler (110 varr.), dobpler sp. (noa). toppler (7,4). Taxillus hd. wu-, wo-, wi-rfFel ; wor= felchin (10). dobbel- (11, 110, 132), dobel-, dopel-, dobpel- (no varr.), dupel- (20) -stein, -stien (11). dobbcler l ter= linck (132). *Taxis v. Taxus. *Tax- v. Taxat-iuneula. *Taxta (anders GÌ. m.) v. Taxa. *Tax- v. Taxati-uneula. Tax-us, -tus (18), -is (155) (cf. daxus, melota) huls (22b, Fr.). li. -boni (22, 23), -baum (12), -baym, wan de wol ge= smecken zo sterbin sin (5b). bulsen-bam (17), -boem (t. fem. 132). hulze (statt des ausgestr. pulßez baum 13). hd. holez- (18), baws- (1, 2), hams- (53), han- potten- (155), buchs-, buchft-, bufi-, busch- (133, 152), bosch- (10), fui- (12), iwin- (Sum.), yben- (19, 64b, Kia.), eiben- (64c), himper- (17), tax- (kì.) -baum sim. ibovn (93). weyden-, eyben-, Imlßen-, var. ebin-, hulßein-pawm, scliarpff von plettera vnd ist smmer (sic) vnd winter grune (74). iwin (102). iuua ì iigo (Gf.). iwenboem (11). iben (49). ybin (8). ybe l yb (9). ige (87). esche (20). ruve (arbor 105. vgl. die ags. Variante), ags. riu (94). iuu (136). eyn veninich bees.t (t. msc. 132. aus t. m. tachs X /. i. ar- bor venenata 110). fliegenschwam (i. bo- letus 85). taxus est arbor i animai in in petris habitans hundachs (155). *Taxus (X taxa) summe l achtunge (17). *Taxus barbatus v. Tapsus. *Tazare v. Taxare. *Tea- v. Crea-, te-gra. Theatralis nd. spellik. The-, te-, de- (einmal Gf.) -atrum (i. capitolium 1) hd. spici-, spil-, tantz-, danez-, rat- (1), speel- (19, 132), kaerfi- (132), spole- (11), danczel- (22, 23) -hus sim., -huys (132). eyn tantz hust (6). spilhof (93). plon (49). blon (47). loub (110). kapfeloube (bm. 1048). kaufleup (8). koslawb (9). cleybe (16). anger (10). ein offen stat der weltlichkait da man zusicht vbi fiunt . . . osterspill (65). *Teballus (cf. tebellus) poltzestza= gel (74 : boltze Katerf). *Tebe v. Tabedum. *Tebel-lus (11, 20, Gf., Gr. ), -us, tepellus (20, 23) (cf. tebal-, leuil-, sabe-, seba-, eebel-, gebel-lus ése. ) zob-il (84, Anz. 8, 94. Gf.), -0,1 (Sum., Gf.). zabel (20, 23). zadel (11). beltzeszagel (Gr. Wtb. 2, 236 aus Twinger, cf. teballus). Theea, teca, toea (q. v"), teta (ein= mal 75b) (i. follieul-a 75, -us, sagitta, catapulta, capsella sim.; ricinus q. v. KU.) hd. nd. stra-le, -ke (22), hd. -1, strol (4), strolle (21). sclioten (3, 4). erbesscliroten (3). schote hulfe (sic 8). schute hufe (sic 9). balk (8, 9). pelg-el, var. -lin, am getreid; hel an dem getraid; am (cf. paleare) darin daskornlin lit; ar= beiß schei, vlg. hilse; pollen der linsat des flachs (75). kaste (11, 20, 93). kast, lade, tasch, snude, deck, gesetz, korn= pelglein das korn ligt, schafftel dorauff man etwas legt, cyfer (74). kyst (19, 110). kystcken t spynt (132). spinde (11); teke t hondsluys (Kil.). tike (99). tieke; scaprede; kesecorf t casse daer men iet in legghet (108). gestelle (93). hd. sehanck. scheyde (11). swert-sch. (20). vinger-huet (20), -hoet (11), -huyd (19). *Theea aeuaria nadelteschle (91). *Teea (st. tela) aranee spynnenweb (74). *Teeadis (cf teerisis) schatz (74) *Teeanus v. Tetanus. *Tecera (cf. tex-ea, -ale) vveppisin (104). *Teelauum anchlao (Gf. 1, 344 s^. aus talauum cf. o. v. talus, obgleich erinnernd an lah, gladi Gf. 2, 100. i. q. teclatu-s, -ra gì. 6, 547). *Tecri-, teere-sis (i. thesaurus, gaza, repositio auri X XP^ao^ °f- teeadis) hd. schatz. nd. schat, saczhe (21). :i!Tecti-men, -tamen (i. imbrex t tegula, cf. stillieidium) schei- am tach, var. schar am dach'(75. cf. Sm. 3, 383). Teetor hd. nd. decker. Teetorius deckerlich l declich sin (20). Teetum hd. nd. (23) dach. daach (19). tach (76, Das.). dack (11, 22, 132). Tectura hd. deck, decky (76), deke (9). hd. nd. (23) deckunge. be-d. (18). TEG *Teet- v. Coth-urnus. Teetus hd. ge-decket, -dakt (4). Tecum hd. nd. (23) mitdir, dijr (132). myd dy (22). Teelina v. Tegna. Teda, in den Mss. mog. oft i ted-ale, -arium, -ifera qq. v. hd. nd. brant. prannt (1). brauck (3). cliien (taedae Gf.). kien (93). k.-o. tall-baum (Das.). aggele (99). *Teda (>< teca) cieke (st. tieke?) t weer (ìon). *Teda-le, i -rium (74, Mss. mog.), t -lium t tedifera (75), tetale (Druckf. no11) (cf. teda; i. ferrimi super quo pon- untur Ugna in foco 75) hd. nd. brant- ysern (5, 23), -yser (132), hd. -ysen, -eysen, -reyde, -reyd, -rcyte (9, 66), -rete (4); brandreid. herdeisen, vlg. fuer-hut, varr. -liunt (75). prantreyt (74). Tedere hd. v'-drießen, -triessen (nob), -drißen, -drissen, -drisen (17), -drotzsen (12); verdrifi, var. widertrieß, han (65); drissen (18). nd. v'-dritten, -noien (99). Tedet/id. (o/ites)v'-drust,-drufit(iio), -drußet (133), -drusset (66, 152), -drusset (67, 151), -dreußt (110a, 134), -dreust(70), -truß (inb). iß vir-drußet (20), -druyßet (19). mich verdrieß (18). ydt verd'riest (132). et v'drut (11). Tediari (Br.) hd. v'-drießen sim., -tryssen l -trossen sein (nob), -messeri l -drossen sein (sic noa). *Tedifer v. Cauan. *Tedifera, thetiber (76) (cf. ted-a, -ale) eyn brandt-reid (nob), -reig (noa), -trager (68). prantreyt (74). eyn brant- reyft (49), -eysen (64, 7J), -roede dregher (132). prannt eysen (1). *Thedios v. Thetys. *Tediositas virdrißlicheit (20). Tediosus hd. v'-droßen, -drossen, -drießlidh (5), -drißlieh (20), -dryßlich (5b), -dryßigkt (21), -driessiger (6), -driissig (Das.). vr-dr. (113). virdryßelich (19). nd. v'-drietig, -dritig -dret (22), -noilec (99). voi ver-druß (68), -driets (132). Tedium hd. v'-drießung sim., -triess= ung (69), -droßung (133), -drossungc (151, 152), -droßenheit (8, 9), -drosse (17), -druße (18), -druß (noa), -truß (nob), -dries (114, 132), -dryß (5b). vr-trurtz t -trieß (74), -druß (113). nd. v7-driet, -dretnisse, -dritnisse (23), -noi (99). *Tega (i. benedictio 76, theea GÌ. m.) hd. nd. alter-, hd. aitar-, hd. -tuch, -duch, nd. -dock, -dock, elter doich (18). Tegella ein clein deckel (110), latt (68), latken (132;. Tegel-, tegu- (110b, 147) -laria zau-, var. zeu-berin (110). zoubererin (68). touen- (132), vergev- t vergift- (147) -ersche. *Tegena (cf. teges?) hurnhauß (74). *Tegera v. Teges. Tegere hd. decken, czu-d. (5b). hd. nd. be-d., hd. -scliirmen, nd. -schermen; deecken (11). Teges, g. -etis, -itis (76) (pastorum l custodurn 17, i. pania domus, p. d. pauperum &c. i. augurium i eausula 76 st. tug. t eas. ! cf. tegurium; i. lupanar Ki. =: tegera 76) decke (8, 9). cleinhuß- 0. deck-lin(no), hnyß- off dex- ken (132). peiirisch deck; kotz (Das.). schawb (9). matz (88, Das.). butte (11, TEL 19). h.-chin (17). saltner- t gartenpawr- hutt (74). Tegillum v. Tegulum. Tegimen (cf. sq., teg-men, -ulum) hd. nd. deck-unge, -inge, -sei (132). I dack (11). Teg-imen, -imentum, -umentum (cf. -meri) deckunge dez baubtes (18). en degung des lienpes (21). Tegi-, tegu-mentum (cf. prc.) deck= unge (23). be-d. (19), -deeckinge (11). keimelieheit (11, 19). "^Tegla (i. tigillum gì. m. ; hier x tegula) steyndack, die decksteyn dair af; teg-la, -ula latt (147). Tegme-n, -ntum hd. deek-e, -ung (18), gedecke (13), dacb, daach (19), vberhanek (125). Teg-men, l -imen (76) deckunge des houedes (23). be-d. des boups (76). Teg-, tech- (110, Br.) -na, t -nula (147) (i. dolus latens, aus TS^VV] x te= gere) vntruwe (20) verdeckte v. (nob), vntrcw (noa). be-trug (68), -droch i loe& heit (132). drochloysheit <&c. (147). tru= gung (74). traginrhe (11)- czergynge (19)- *Tegra (aus teagra) knebel (i. furca ad nee-, varr. neet-andum 75). Tegula (i. atramentarium 75, tigil- lum 4. cf. teetimen) latta (Gf.) hd. nd. latte, latt (3, 64b, 74, 75). laat (13). laitte (10). laet (97). panne t leye (132). uaß (6). bone (5b). zie- (no), tey- (22b) -gel. muffel (Agi-.), hd. sebi-, sci- (6) -noci, rafen (64c). scaelgie of decsel van enen huise (107). dachkenner (74). hd. swertz-, sebwertz-, swirtz- (17), werck- (76) -vaz, -vaß, -vas, -kubel ( 75 ) sutoris. swartz i'uiße (18). nd. swart-, swert-vat. tegule de- l eol-liciares spanlatten (125). Tegulare latten 0. decken (no &c). d. die daeken mit steynen; deckstein maken (147). Tegu- v. Tegel-laria. Tegularium ein bafen deckel (110). pannendack (132). lattenbuß (68). ziegel- bùtte (Ki.). Tegula-rius, -tor decker (110). lat= ten-, pannen- (132) -d. (68, 132), -mecher (20). Tegu-, tegil-lum, tegimen deck-el (68, 110), -Sei (132). Tegumen schutz^tacli (Ki.). warff (8, 9. X subtegmen sim.). Tegu- v. Tegi-mentum. Teguri-um, -a (cf. Gì. m. 6, 495) hd. nd. butte, t keue (19). Tela n. pi. pfyl t scboß (110). pijlen (132). Tela/, sg. hd. nd. webbe. hd. weppe, wepp, wceb (19), weff (125), wep^ webel (10), weffel. nd. wefel (97).wopp (6). wubb n. (kì.). gewupp (126 sim.). lin-wat (64b), -wot (17). leyn-wot (9), -wat 0. gewepff (64c). leymbat (4). ducb (65). spfil (67). hd. nd. pil. hd. ein pile, phil, pfil, pfyle, pfeil. Tela aran-ee (22b), -ia spynne- (10), spin- (17) -wep. spennevel (22b). *Telalineamentum linen gewant (5b). Telamones ni. portanten in mans gedaente (ne). TEL 575 *Thelaneum v. Telonium. Telare (i. longare, pro-I. 20) iencken (20). ver-lengen (110,132), -lengern (64), -ziehen (110), -trecken (132). Tela-, tala- (117) -rium, -tium (64) (i. stamen textoris 75, instr. texendi (110 &c.) ein spuoi da man mit webet (110 sim.). weber-spul (68), -stuol (64). ge= studel der w. I wirpff (75). woberhuß (20). wevens gereyseop (147). ;i:Telarius (anders gì. m. Br.) ein pfyl- macher (110 sim.). *Telatium v. Telarium. *Telator (raro inuenitur) poltzmacher (75). *Tell-a (74, 93), -us (93), tella- (23), telle-, tele- (4), delle- (5b) , telli- (1), talie- &c. (gì. m.) -rium (i. diseus, lista, teolonarius 76. cf. Sm. 1, 439. Dz. wtb. 339) hd. nd. te-, hd. de-, ta- (75d) -ller. talir (1, 3). teiler (4). teler, plen= del (74). taliure, telner (147). *Tellenon (st. toll. ?) baumsluder (125). *Tellerium v. Tella. Tellina tellmuschel (140). "'Tellirium v. Tella. *Tell-o i. depositio ad inferos (74, 76), helliscberstul (74); -ones opera l sedes infernales (76) ; -orem i. terrorem, in=- ferita sedes (Pap.). *Tellu-s, -m (aus mantellus &e. ? !) regenmantel (74). Tellus, g. -uris (auch nom. 75d) i. terra frugifera ; -udis i. locus in Roma (Br. &c.) erde (8, 9). frucbtbar (110), vruchtber (132) erde, red (sic nob). pifang (75). t. erde dye vruchtber is, ind oere vruchtbeyt tollinius, g. -nii (147) aus tellus &e. a tollendo quia fructum eius tollimus (Br.)! tellud-es t -e ind. i. locus vhi consueuerunt viguli (sic) ter= ram accipere (76). Telo (i. tolleno q. cf. Ki.) ein brun- o. pfutz-hack (110), pan- t putz-baeck (132). sod- (126), prunneu- (74) -stang. brunensail (76). brunbengst (75). swe- (3, 49), sebwe- (4) -ngel. Telon (gr. i. lat. vectigal 76, longum i trihutum Br. cf. gì. m. h. v ) langwage (125). schemel (textricis 19. aus /SÀCovic; X tela?). Telon-, telone-, teloni-arium zol- huß t -kamer (110 sim.). Telon- , telone- , gew. theolona-, teolona-rius, i thelonius (64), i tel= lerium (76) hd. zol-ner, -ler, -dner (4); czollner t geleiczman (3); czulner (5b, 17), mawt-er (1, 9, 71), -ner (75a); mau= ner (75b). nd. tol-ner, -lener. Te-, the- gew. theo-, teo-lonium, -loneum, theoÌomum,thelaneum, theo- lus (123), telon l tenomum (i. peda= giura q. cf. 76) hd. mawtt (1). mau-te (9, 75), -tten (75a), -ssen (75b) ; zolle, zol, czul (5b), czale (17). nd.tol, toll-e, -ent (22c). theolonium dare tollen (22b) *Telonium (i. monoeordium, instr. mus., aus /eXamc ) scheit des seiten spils (75). Cf. teolonium i. testudo (76. cf. sq.). *Telonum (aus Xe^{uv1'] X telum) werffzeiig darmit man in die stett wirfft (91). 576 TEM *Telopopia (aus zelotypia) lieb zwi= schen eeleuten (74). Telum geschutz (110 sirn.). sehoz (20). schoyß (19). schos (93). schot (11). schegt (99. = hd. scliafft). hd. bu-, bo-, pò- (1 , 74 , 75, 76) -ltz. nd. bolte. hd. pile, phii (8), pfil (65), pheyl (9), pfeyle t lere (i. doctrìna 74). ags. uueb (94), Uliel (136). *Telum amentatum feurpkyel (125). *Telus (aus eeltis?) mayßl (1). Thema, tema vor- (5b, 8, 12). voir- (13) -rede. vor red (1). mat-erie (9), -te (sic 22). *Tema pi., g. -orum (st. ten-a, -ia?) huben stryck (19). buwen strijcb (20). huuen strick (11). *Temacium (cf. terracium X tami= siurn) semyß (19). *Temeare v. Temerare. *Temelent-ia, -us, -um v. Temulent- ia, -us. Temetum. Te- v. Thy-melicus. Teme-rare, -are (74) hd. v'-dommen, -tummen (5), -dampnen (74) , -derben t -malgen (ss), nd. vor-domen, -dumen. dom sin (21j. freuel-en (20 &c), -ichin (8). nmt- (9), mùtt- (8) -willin. virtwosin (19). ergeren (100). zerbreclien (68). vio= leren (132). *Temerarie freuelicb (20). Temerarius tnm kun (4). dum-kune (5, 125), -kone (12), -keyne (13). ein doni koner (21). dui kone t fristhich (23). vrislik (22). freuel (125, 126). freu- (10, 05, 110), freb- (5) -elicli, vreueler (8,9). vermess-ender (nob), -ner (noa), -ende i geck sonder reden (132). rumorß (125). gahestutzig i vnbesinnet (126). dorlicher zu vii geherczer (65). ries (99). stoltz (no). Terneratus zer-rissen (68), -stoert (110). ge-freuelt (75), -eorrnmpeert (132). Temere hd. vreue- (9, 65, 110), vreuen- (126), frefe- (68), freffe- (8), dor-, tor-, dui- l dump- t druncker- (20), vnbesin- (126), vnuermmfftig- (65), dwase- i be= roeme- (132) -lidi. nd. doerlicke (11). *Temericus v. Thymelicus. Temeritas dum- (5, 23), thum- (74), doer- (20), kun- (18, 74), vber chun-(l), vermessen- (110, 132), freuen- (126), freuelicb. dor- (65), ris- (99), geek- i dwaeß- (132) -heit. dump- (20), fraß- (74) -licheit. freue-1 (20 &c), -Ikeit (74). vnbesinte (126). vor vbel (10). *Temer-us, t -arius (1, 74) vber ehun (1). dum- (5, 17, 22), dol- (18), dui- (23) -kone, -kune (17). kuner, tummer, frei-, fre-ßlicher (74). *Te-, the-mesatus (i. temulentus) druncken (20). Teme-tum, selten -ntum, t -lentum (74), them-etum (1), -itum (5b) wyn (5b). wein (1, 74). starck w. (9). starcker w. (75). starg wyn (8). doln- (8), luter- (19) -dranck. reinual (potus 1. cf. Sm. 3, 95). got des weins (74). *Temiela v. Tenuela. *Temigator (st. rem.) roeyer (147). *Themitum v. Temetum. *Themo (piscis) v. Curonilla. Tem-o, -on, -us (Hpt. 5), bissvi. them- o, -on (94a, 147), tymo (8) (i. liynum TEM &c. in carro Br., curru, aratro t guber- naculum navis; cf. emo; G-r. wtb. 2, 908) hd. thilisila (Hpt. 5. Gf.) ; dich- (75a, 93), dieli- (93), dych- diob), dech- (noa), dihs- (5), deyli- (9, 126), deich- (1, 2, 74, 75b, 134, Ki.), de'ieh- (Das.) , diech- (46, F.is., Das.), di- (17 &c), dlS- (12, 43, 132 &c), diis- (19), deis- (4, Kia), teich- (9i),. tey- (3), tus- (18) -sei (m. 126, /. 43, an einem wagen noa); tischel (6), deysil (9), dychßel (69). deyehffel (70), deicsell (111), dyßel (68 &c), dußel (10,13), deistel (Kia.), dy (sic 8), gysel (5b. wett. gaisiln f.) ; seyl (9); grin-tel (127), -del (Gf.); girintal (127), stewrrudel (74). des scheeps roeder ; gestelle van en waghen of ploich(147).Mrf. dysse (23), disle (22b), stoelle (gub. 11). ags. thysle (94a). *Temograeia v. Demoeratia. *Temo- v. Thyme-lieus. Temon &e. v. Temo. *Themonale deybsel seyl (9). *Tempa (cf. tempe?) kem-enade (11, Sm.), -menayde(19), -nate£kammern(20). *Tempa- v. Tempe-ramentum. Temp-e, -is (Gf.) (i. vmbraeulum 104, Gf., locus temperatus 74) loub-a (Gf.), -e (104, Gf.). lieb 0. meßige stat (74). platz (110). genoiehliclie pi. (132). won- (8), wonnic- (9) -lich stat. lustige stat 0. end bei dem wasser (75). lip- l lust-liche ort o. stet der platz, feld, werd (8s\ anger (10). awe (125). ags. scea- (136), scae- (94) -dugeardas. *Tempera (Mss. mog.) hd. meß-, mess-, miss- (17) -unge, mesiching (18). *Temperabilis meßlich (20). *Tempera-men v. -tio. Tempe-, tempa- (Gf.) -ramentum mittelkait i menge der rnaß der miltig= kait (65). salba (Gf.). Temperans messig l maß haltende (no sim.). maeßigen (68). *Temperaneus abintroto (Gf). Temperanter meßlich (20). Temperantia hd. messig-, messe-, meßi-, massig- (134), maßig- (65), meifói- (10, 133), mis- (17\ muße- (21), getemper- (132) -heit. maß (12). misch- t temperier- nng (es). kuschhait (6ó). nd. mate. meti= cheit. Temperare hd. mefi-, mess-, mes-, meiß- (10), mass- (6, 134), maeß- (68), meße- (5b), nd. met-igen. mischin (17). den win mu-, my-, mi-schen (65 varr.). mengen l mitteln (20). besaessen (132). temper-ern (20), -iren; hermiltern; mil= tickait t temperament l mittelmessig t lide- l treg- t messic-lich machen &c. ( 65 ). ^Temperare v. Temporare. Temperate meß- (20), messig- l zyt- (110), maeßig- t temperier- (68), meese- l getemperijr- (132) -lich. Temper-atio , -amen , -ies ein tem= perieruug (110 &c). Temperatura meticheit (23). Temperatus hd. meßig, messich , rnissig (17). nd. metich. lidelich gemacht (65). ge-messiget i -temperieret (nob), -sat (132). Tem-, tep- (5b) -peries (cf. -ratio) hd. meßig-, messig-, mittel-m.- (65), massi- (134), missi- (17) -keit; meßig, messig, TEM rnissig (17), mesich (13), meißig (10), massig (6), maessig (132), mesichig (18), mittel (1, 5b, 71), milt (alph. mittel 75), nd. metich, mechtig (23) weder, hd. weter, wetter, watter (6), weyder (13), wedder (10). messig werden (sic 67). giuuetiri (Sm. 4, 197). senffmutig gewitter (4). hd. bequem zeit. bequeemheit (132). temp- (8, 9), milt- (65) -erunge. stilheit, gestumheit in wasser (74). Temperius gizitor (86, Gf.). citlihhor (Gf.). Tem-, te- (5b) -pestas weder (5b). nd. vn-, on-, hd. vnge-, waesge- (20) -w. hd. wasse-wetter (93), wages w. (74); vn-w., -uuitari (Gf.), -wider (13), -gewitir (155), -gewitter, -gewider (18) ; gewi-tter (3), -dder (21); giuuiteri (Gf.). hd. nd. storm. hd. storme, sturme, sturm (in aqaa). sturmweter (155). stormwint i plage (20). zerstor- i vnvernunftig beweg- lichkait (65). *Tempestat es wettert (125). *Tempestinus czytliche ( 133). ghae (100). Tempestine zyt- (68, 110), bequem- (68) -lichen, -lich (68). kazito (Gf.). Tempestiuum cytlich (100). Temp-estiuus, -estus, -oralis, -ora= neus, -orinus, -oreus hd. zit-, zeit-lich, -ig, czydyck sim. nd. tijtlick, ti dich (1 1), t vroe (147). Tempestiuus (cf. prc.) czierlich (9). *Tempestuositas vngewitter (65). Tempestuosus unuuitari (Gf. ). voi vnwetters 0. sturmes (110 sim.). *Tempestus vnwedder (23). bequem zyt (68). *Tempest-us adj. v. -iuus. *Tempis v. Tempe. Templarius temp-elherr (75), -leerers (pi. 132). tot den tempel hoerende, des tempels verwaerre (147). *Temp-lor (75, 76), -or (*. argilla cf. timolea) laim (76). mirg-il (8) , -el (23). merg-il (9), -el (75, 76). vlg. geschmack im tranck (75). molt (i. terra 131). Templum hd. nd. bede-, hd. beyde- hxis_sim. ein wite (65), gottis (8) huß. tempel (75). *Tempnere v'smaen (13). vov-smahen (10) -smehen (8, 9). *Tempor v. Templor. Tempora v. Timpus. Tempora anni quatuor boli. czau= kauka (aus czast roku ? ? ) , t. der lencz der hebt sich an seint peters tag; der sumer; der herbste ; der wynter (4). Temporalia uuerltzitelichiu guot (Gf.). Temporalis (cf. tempestiuus) tzydig (12, 132). tijtlick (147). vnbleiblich ; will= wenckig; leichtferig (126). Temporalitas czite- (13), czeitlich- (4), zytlich- ( 65 ) -keit. zitlich (65 var.). Temporaliter zitlich-o (Gf.), -en (110 sim.). *Tempora-lizaré v. -re. Temporaneus v. Tempestiuus. Tempo-, tempe- (132) -rare, l -rali= zare (147) die zyt leyten t in der zyt leben (110 sim.). tijt verdrijven (147). Temporeus (Br.) v. Tempestiuus. TEN Temporixius (i. mollis Gì. m. cf. tempestiuus) zitig (Gf.). *Temptamentum chorunge (Sum.). Temptare, melius tentare (q. cf. no) hd. v'-suchen, -sichen (13, 18), -suggen (21). bedregen (12). prufen (19). erfaren (13). nel. v'soken, besueken i prueuen (11), waren, bekoren. *Temptatio versuchnitò ; anfechtung; pinlich vbel (65). Tempus (cf. timpus) hd. zit, zijt (8), tzijt (19), cziet (13), zeit, werigkait t gele= genhait der zit (65), vrist (9),lust (8, 9). nd. tijt, tije (99). wile vnd zyt; non habeo t. ich han nit w. (75). slaff (9, 25b). schlaff (6). slaiff (10). tunne (27b). tinn (93). Temul-, temei- (74) -entia, t -antia (76) truncken- (9, 68, 74, uoa), druncken- (110b, 132), wyn dr.- (8) -heit, -schafft (68, 132). v'drunhenheis (23). begiessung, nassung (74). Temu-, teme- (74) -lentus truncken (1, 68, 75, 110a). weyn-tr. (9). druncken (110b, 132). drenker (23). begosner, nasser (74). *Temulus wyn drunckin (8). *Temus v. Temo. *Ten-a, -ea (cf. sqq., tenarus) einganck zu der belle; geheng an einer infel; hawennestel; harsnur (74). Tena hube (19). buue (11). baspe (9). Ten-a, t -igna (pi. 75), -ea, -ia (i. extrema pars vitte &c; sunt cada [aus cauda, frz. queue? cf. gì. m. h. v.} pendentia ad mitra &c. i. q. naseula 76) nestel (6). huben-bende (pi. 125), -snur (20). hare snore (10). har snor (12 sim.). korschnuer (in infulis 75). Te-, t ve-nabulum eyn schwynspyfi (no), swyn-spijß (132), -speet(147),swyen spyet (97). 'Tenaeetum &e. v. Tanaeetum. Tenaeitas hertig- ( 4 ), habig (128 Das.), karg- (Das.), kundig- (126) -keit. behebe (Das.). karig- (10), karg- (110), kark- (8, 9), cze- (19), ta- (11) -heit. zahe (126). vracheit l vastnaldende (132). ♦Tenaci- v. Cenocita-torium. *Tenaculare spanghen (147). Te-, ce- (q. v.) -naculum (cf. tetenda. subligaculum.) heb-ysen (64, 76, 93. cf. BM. 756), t -holtzlin (scriptoris 65). ein clam (8, 76). clamm (75b). clamm-e (16), -eh (75a). eia- (3, 6, 9, 4, 74, 75), ka- (17) -mmer. vorspan i czange (19). tzang, tenackel, stul-, var. stub-sewl (74). voer= spange (11). heftel als an einem schuch (74). hettelen in den steucken (22b). halt- hafft (Kia. ), -nufis (1;, -er (132, Kib). behelnifò (77). ein ding damit man etwas heit (no), tena-kel (6), -ckel (kì.). hd. czu-, czo- (132, 133), czo-(21) -gel. zyehel (5). stil als an emem apffel (i. reeia= culum 74). hd. nd. stel (22, 23) piante (5b), also an ey appel (22b). stehel (77). steli (2). stoll (1). steyl (13, 18). stiele (10). stile (12). *Tenadus (x tenarus ?) v. Thanatos. *Tenara helle stro-ße (8), -sse (9). Te-, tre- (9, 147) -narus, trenera pi. (147). tenerus (76) (cf. tena) dye berch of dat dal dayr men ter hellen neder stijght (147). belle (8, 9, 74). ab= ganck zu der h. (74). DlEFENBACH GLOSSARIUM. TEN Tena-smus, -Bmus (111) (i. tetanus 93) krampz (93). zwangk (111). *Tenateum v. Tanaeetum. *Tenatio v. Tentio. Tenax hd. czah (4), zach (1, 2, 75d, Kia. wett.), zach (6, 134), zaech (46), zeche (67), zech (76), zehe, zeehe (es), zee(5), zeyh (60), hàbig (88, Das.), hebnig (25), hart (19), hert (65, 76), czu herte t schark (9). kar-k (8, 9), -ig (10), -g (110 &c), -eh (132); hart- 1 be-heltig (65) ; vest- (110), vast- (122) -haltende; gytig (88), geyttig t kundig (64). vrack (132). ta (23). morwe (106). Ten-ea, -cha (in, 137), -ta (11, 19, 64, 74, 76) (piscis, cf. tinc-a, -ta) slye (19). sley (3). schley (74). schlei-e (4), -en (111). schly (76). schlyen (64). zielt (11). lu (108). *Tenculum hanthabe an einer thur (74). Tenda (cf. tendicula) trapun (141. Cf. Gf. 5, 480). Tendere hd. dencken, gè-, ange-, hd. nd. an-d. hd. czu dem ende d. (8, 9) ; willen han, wihi haben, hegern i geen i daruff g. (65), irre gan (20), recken, vft-r., dunn r. (1), rechen (6), anderichen t recken (vero, aus reiczen 18), strecken (65, 110), span (17). hd. nd. spannen. nd. gan, gaen (132), reeeken (11), rucken (23), keken (sic? 22). *Tendère geczelt machen (9, 17). *Ten-deta, -età (76) (cf. tenda Gì. m., eadurcum) hd. tentai- (18), tcndel- (4, Stieier), dentei- (21, 76J, dendel- (74), grempel-, trimpel- (76) -marckt (6, 76), -marck (4, 74), -mart, -marte (152), -mert (21). nd. tentel- (23), trendel- (109) -mar= ket; eyn tendel morbus (aus market! 22). Tendi-eula, l -culum (Mss. mog.) hd. rime, reme (17) , raim (6), lage (12, 13), an-1. (5), stricke, str. an eyn lage 0. spanne (18), eyn klingk (in ianua 21). Tendi-, l tenti- (94b, 110, 132, 147, Br.) -eula, i -culum (i. tentorium 74) hd. ryeme, reme (67), ryem o. reym (74), riem, garn (110, 132), haUen-, varr. hasen-, hafen-, 0. zug-garn (74); stricke, strick, netz (76), vogels str. o. n. (no, 132); lage t lag (74), vff laeg (125), auf- schlag (Kìa.), getzelt (74). druw, spryn- ckel, stappe (147). ein krieg vt habetur in balistis t ausworff (4). ags. welman, snearan, -wocie (acc. 94b). *Tendiculum (cf.prc.) ram (panni 1). rame (5b, 23). reme (22). anlage (22, 23). vogel-garn (8, 9, 66 &c.) , -necz (8, 9) 0. strig (8). strit (23). stecke (22). Tendinosus haarwachsicht (kì.). Tendo haarwachs - flechse &c. (kì.). *Tenea v. Tena. Tenebr-are, -eseere hd. vin-, du-, duy- (132) -stern, -ster machen; dinster m. (21), dunckel m. (no), fiustrin (6). nd. dustern. Tenebre pi. hd. fin-, din- (21, 74), di- (13), nd. du-, duy- (132) -sternisse sim. vinstrin (93). finsterheyd (19). duusterheit (11). die dunckle (126). blin= dighait l vorhell (65). *Tenebrere duestern; duester sin t wesen (20). TEN 577 Tenebrescere (cf. tenebrare) vinster werden (68). Tenebrio, nebulo, vatinio &c. ni. ghuyt, rabaut, scharluyn, schudde, co= ckijn, fielt, netboeue &c. (116). Tenebrositas duster-unge (20), -nisse (11). finsterniß (19). Tenebrosus hd. fin-, seer fin-, fun- (65), din- (5b), due- (20), nd. du-, duy- (132) -ster. dusterich (23). *Tenedissa (herba) ags. helde (94a). Tenella hd. czange, zang, sczwag (13), kloft (17). nd. tange, cluft. Tenellus adj. etwas zartes (no), wat tzaert (132). clenli-ch (132), -k (23). kleyn (8, 9). iunck i weych (17). murwe (20). morwe (11). donne (20). *Tenellus s. (i. cardo) doirhaeck, tore, hespe (147). *Tenellus s. (piscis) smerle (3, 9). schmerling (75). schmyrrel (4). Tener hd. zart , czaar (13) , weich (68, 110), cleyn-, czern- (17) -lich, klain (76), smal 0. cleyn (8, 9), iung (65). dunne (11, 19). murwe (20). morwe (100). merre (99). rogel (74. cf. rarus). Tener-e, -iter certliche (100). czert- (8, 9), tzart- t clen- (132), zart- (no), klein- (68), murwe- (20) -lich. -lichen (no). Tenere hd. nd. ha-, nd. hae-, ho-lden. hd. halt-en, -i o. tragi (38). beheben &c. (88). hant- t vfFent-halten ; t. seruum vt bestiam ab- i vß-mergeln (65). Teneri werden gehalten (110 sim.). hd. schuldig sim., schyldich (13), ver= bunden (65) sin , sein. nd. sculdig sin, schuldigen. Teneritas dunheyd (19). murwekeit (20). *Tener-iter v. -e. Teneritudo hd. iung-, klein-, zart- (110, 132), rogel- (74), nd. dun-, yoghet- heit. ion- (18), man- (23. aus iun-?) -cheit. jinckeit (5). Jung- (21, 65), zarti- (1, 65), weylich- (17) -keit. cleyn-, clen- (132) -licheit (5, 22, 23, 132), -ikeit (13). Tenerum corpus zertlich lip (8). ein zertlicher leyp (9). *Tenerus v. Tenarus. *Teneta (cf. tendeta) haldunge (8, 9). ofenstab (74). Tenia (cf. tena) bendel o. sichelfisch (137, Ki.). *Tenignum v. Tena. Teniola nestilun (i4i). *Tenis bedekin (23. st. tenia bende= kin?). *Tenoeitarium v. Cenocitatorium. Tenor hd. haldunge, v'-h. (18), hal= tung, h. im gesang (74), beheltniJB (20), weyse (3, 4), glichnisse 0. synne der schrifft sim., gleichstàtigkeit (126). nd. holunge (23), hae-, ho-ldinge. bord-e (22), -un (12, 23). pardun (5, 74). bard- une (18), -u l buhart (ausgestr. 13. vgl. u. a. parda. pumhart Hoffm. Fundgr. 1, 332. nhd. pommer &c.). eyn vordon (21). done (10). don; gestalt (74). eyn ten-ore (110), -oer (132). grofi weise des gesangs (75). *Tenorare7*(£nd. vnder-singen, -halden (cantu 1). tenor s. (110). 73 578 TEN *Tenorista vnder- (68, 132), tenor- (no) -singer. Tensa ehi bedeckter wagen (no sim.). Tensare dick vii spannen o. beschir= men (no sim.). *Tensarius i. qui frena &c. accomo= dat, ni. die t'peert inslaet (ii6). ^Tensile v. Retheum. *Tensum (st. pensum?) dysene (109). Tensura hd. vfi reckunge. nd. wt reeckinge (11). spannynge (147). Tensus v. Tentus. Tenta (cf. tenca, plagella, stueh lum) wieche (no), wyche (68), wieke (108,132) in vulnere. maissel (74). tente is gestalt als meelre verniss (147). Tentare (cf. temptare) virspe-hen (9), -en (8). versuchen (110). temtyren; bekoren; prouen (132). T. bellum scharmutzeleii (64). *Tentaticon (cf. folu) .stinca (Sum. vi). *Tentia (st. tentio, in-t.) will (76). Tent- v. Tend-ieula. *Tentieum ags. sprindil (94, 136). Tentigin-osus, t -amus(147) ragende (20). vnkeuschiger (74). oncuysch (147). Te-, ta- (122) -ntigo ragunge (20). reckung des zerß (75). geilsucht (kì. ). eyn czwickel ((9). gygel (i. q. in vulua apparet 74). gali, landie (122). Ten-tio (74 &c), gew. -ciò, -atio (74), hd. haltung, be-, hant- (65) -h. ; haldunge, be-h., nd. -haldinge (132). fall- t begriff- (65), bedenck- (5) -unge, willig (8. cf. tentia). sicherheit (8). be-sessen (17, 18), -sitten (23) sicher-heit, -licli (18). besetten seckerheit (22). besyczughe syecherheyd (19). synn, synnung (74). Tentorium hd. zelt (76), ge-z., zel 1). eyn telt (22). en-t. (sic 23). tente 99, 132). paulu-en (97), -n (12). hut (65). Tentum gestelle (9). Ten-tus, l -sus (126) ge-halten (110 sim.), -spannen t zerthan (126). Tenuare hd. nd. dunnen. hd. dun, dynn machen sim. Tenu-, themi- (104) -eia, -scula t -eula (sum.), -eia (131, 141, gì. m.) (i. serum) chazi- (141), chasi- (131), casi- (127), chese- (104), clias- t ches- (sum.) -wazzer sim. *Tenue v. Tenuiter. Tenuela v. Tenuela. Tenuis hd. nd. dunne. hd. tim (6), dunn, dun, dunne (67), dinne (13), din (18), dynn (134), donen (21), lober (dampf vapor 62), kleynfug (126), subteil (Das.). schmale l ran; clain in der habe &c. (65). Tenuissimum das aller-dunst, -minst, -clainst (65). Tenuitas hd. nd. dun-, hd. dunne-, donne- (20), dynn- (68) -heit. dun- (5b), geringi- (9) -keit. armut (8, 9). Tenu-iter, -e dun- (110, 132), dynn- (78), donne- (20), nacbgiltig- (126) -lich, -lichen (110). *Tenum v. Tena. Tenus prp. hd. nd. by. by-nahe (110), -nach (68). nae (132). bestere (100). *Tenus (a um adj. Mss. mog. ; s. i. summa pars sagitte Br. &c, laqueus 110 ; TEP anders GÌ. in.) hd. dunne. weych, kleyn, smale, iunck (17). gering (9). zwing an eineiri poltz (74). Theo-, selten Teo-. Theobaldus diepolt (74). *Theocia v. Theotoeos. Theodoricus dyetrich, tyle, tylinan (74). *Theofebia (st. -phobia) v. Latria. Theolo-gia, -yga (93) gotlich-i (93), -e schrift (8, 9), kunst (64, 93). gschrifft die da von got sagt (65). gotslere (62). gotlick handel of spraick (147). Theologiee gotlich (20). Theologicus ein meister in der got= heit (110 &c). Theologus ein gotlich lerer (64). gelerter in der (65), doctor der (74) hei= ligen geschrifft. eyn gelarter in (5b), meyster (8, 9, 4) der hey ligen scrilìt, schrift (4). helger scr. kunner (18). eyn hilch scr. (22), heilig scrifF (5), hellich sc'pfft (23) k. Theol-onium, -us &e. v. Telon-. Theo-phania, -fania, -phonia (17) hd. nd. bewis-unge, -inge, hd. bewey= sung eines vnbekentli-chen , -ken, vn- bekanten (23, 74), hd. -kuntlichen dinges. bewisunge rei non note (6). der helligen dry ( 68 ) , der dreyer ( 110 ) kunig tag. der dertziendach (132). Theophilus gotes lieb (9). *Theophonia v. Theophania. Theorare gotlike dynge bemercken (147). beschoulich leben (75). Theor-ema, -isma metenskonst (147). *Theorema (cf. sq.) v. Theutonia. Theor-emata (Br.), -eumatha (65), gew. sa. -euma, teorena (76) schau- t scheu-lichkait l gaistlich gesicht zu got&c. (65). Theoria schau wlìchkait (65). beschou= lich leben (75). beschaw-, contemplier- ung ; vermerckung gotlicher ding (74). Theorica planetarum (i. astrolo= bium &e. ) daz sinth bucher von dez bymmels laufft (5b). *Theor-isare, -are (Br.) (aus tì-scupò) X ■frso?) hd. gotlich ding beschauwen sim. Theor-isma v. -ema. Theosebi-a, -um hd. heylig nd. hillich dinst sim. *Theosica gewelb (74). Theo-toeos, -tica, -teca, -eia ( 16 ) hd. ein muder nd. moder godes. gotes muter (1, 9). gotz m. (16). muttir gottis maria (8). *Theoton- v. Theuton-. Tep-efaeere, t -idare (110 &c.) hd. warm, wilch (8), lau (68), lab (9) machen. wermen (9). wlak maken (109). Tepefaetus hd. wtì!.ge-wermet, -lauet, hd. -lauwet, -wormpt (17) ; law gemacht (6, 67), lo- (4), willich- (21), milek-warm. lau (75). *Tep- v. Teb-ellus. *Te- v. Tor-penta. Tepere lau (68, 110a), lae(itob) wer= den. wermen (66 &c. ). flak sein (74). wlac (23), walk (22) sin. Tepe-re, -scere lawen (20). blauwen (5). law sin (6). lau werden sein 0. trege TER (75). warme ( 17 ), wilch ( 21 ) werden. melchwarm (18), verdrossen (17) sin. Tepeseere anfahen lae zu werden (110 sim.). lae, warm, kalt, ablessig werden; abnemmen (65). swinden (75). *Te- v. Tem-pestas. *Te- v. Ta-petum. Tepidare v. Tepefacere. Tepide lawe- (20), lae- t nit hitz- (65), ablessig-, lassig-, lessig- (75) -lich. lewe (75). laelichen (110). Tepiditas v. Tepor. Tepidulus wat law (132). lawlecht (Das.). Tepidus lawe (20). lae (65, 110). law (11). lau (68, 75). law (Das.) lab (3). lo (49). lovlicht (3). hohe (9. st. lohe?). warm (68, 110). halp- (49 sim.), mittel- (1), mylch- (19 &e.) -warm. w.-licht (5), -elecht (18), -iclichtig (17), -elichtig(21), -elechtich (22). werm-elicht (66 &c), -lich (67, 134). lassig l ablessig (75). wlacheit (sic 23). welich (12). welch (77). wilch (8). kalt werden (ptc. 10). *Tepitudo laßheit (75). Tep-or, -iditas hd. nd. warm-lich= keit (5), -lechkeit (9, 17), -elicht (21), -heit, -hait t lauw (76). hd. werme-keit, -cht (20). milchwarm- (5b), lau- (68), lae- (no), lab- (1), lawe- (20), la- 100), lawig- (Das.), laß- (8), las- (9, 17), drag- t flack- (74) -heit. lawe (88). lawe (Das.). labung (75). low-, swil-igkeit, tragkeit (74). Tepor tenuis dunnerloher dampf (62). *Teporosus trage i lawe (20). *Tep- v. Tem-peries. *Tepres (st. vepres) dorn (20). Ter try male (no), dru mal (6). dry maal (68). dri ber (21), werbe (5 &c). drie werff (132), warf (11). drige (22). dri (23). drei-maln, -werb, -weyd, -stund (74). *Tera (anders gì. m.) gruyt (ìos). schapp (i. capella 23). *Terabr- v. Terebr-arium, -um. Te-, the- (8, 9) -raphin, -raphim (23, Br.) (i. vestis sacerdotalis l idolum) hd. ap- (8), apt-, abt- (110), nd. afF-got. messe ge-want (8), -bette (9). *Terata (st. cer.) gewechst (74). *Terciona v. Tertiana. *Terculentum ags. gsotig (94). *Tereus (anders gì. m.) v. Terricus. *Terdina v. Sistra. *Terebare durchborn (64c). *Tereb-arium v. -rarium. *Tere-bella l -do (i. pidona t cor^ nutes) holtzwurm (76). *Tereb-ella v. -intina. Tereb-ellum, -ellus (Gf.), -rum hd. borer, nabager sim. (Gf.), neb-iger, -eger (66), -ber (69). neffiger (132). naper (134). nagewer (Gf.). nawiger t neiger (75rt). baer (132). Te-, ce- (22b) -rebellum (cf.prc, terebrarium) ne- (18), ney- (21) -beger. negwer (77). naegber (46). negbor- (64, 93), napper- o. borer- ( Das. ), neber- 0. borer- (75) -lin. en veniger (23). borchin (20). bore (18). wyndel-b. (13). bor (23). swyk eyn yseren hor (sic 22b). *Te-, ter- (94) -rebellus (cf. prc.) ags. nab-eger (136), -fogan (94). TER TER TER 579 Tereb-intina, l -ella (74) harz (Sum. VI), pull-pech, -hartz, loriet (74. cf. lo-, le-rget Sm. 2, 489). Terebintus, eerebineus (q. v.) (cf. iuniperus) ephaw- i pullehartz- (_74^, terpentin- (110, 132), wirauch- (5 sim.), wirauchs- (133 sim.), wyrochÒ- (67), wirach- (17, 23, 69), weirach- (53, 74, 134), wyrock- (12, 22), ler- (102), lir- (155), lerch- (Gf.), loriet- (74), gloriet- (12) -baum, -bom sim. sporchun (tere= bynthum Gf.). aspa (nach tremulus id. 93). Terebra ne-pper (126), -ber (91, Kia.), -per (Kia.). porer (111). eyn groes baer (132). Terebrare hd. nd. boren (mit dem nebiger 110 sim.). hd. bor-n, -ren (21). nd. baren (11, 132) mit den neffiger(132). *Terebr-, terabr-, teribr-, tereb- (4) -arium (i. terebrum, terebellum, magnum t.) hd. ria- (4) , ne-, ney- (3) -biger'; nebe- l nep-cher l borer (17). bor (20). borrer (21). neueger (22, 109). ein groiJ neybeger (21), napper (6), borer (110). groiß nebeger 0. bore (133). hd. ein grosser borer, bore (152), neb- eger, -iger (68), -ber (69), -er (67), naper (134). grot veniger (23). Terebratio borunge (20, 77). Ter-ebrum, l -abrium (76) (cf. tereb- ellum, -rarium) hd. borer, ne- (75), neb- (21), na- (104) -biger ; nag- (2), neg- (64, 93), ne- (67) -bor, -ber (64b, 67). eby= cher, Mrg. ey ber (18). neper (76). nap= per (6). neuiger (23). necger (99). neg= gher(108). spickelbaere (11). eynspicher bore (19). Tere-do, -mitas boltzwurm (74). Teredo g. -inis i. vermis lignum terens (Gemraae, Voce, ex quo), putredo (5); WUrm- melb, var. -mei (64) ; g. -onis (74, i. vermis &c. 64, Mss. mog.), i ter-ido, -odo (ib.), -edona 1 23), tredonas(acc.j?£ ns) (cf. ce^ redo, terebella) M.holtz- (Gf. &c), hultz-, kupffer- (114) -wurm. nd. holt we- 1 wo- rmekin (23). wurrn mele (terèdo 75). alts. matlio (118). ayter (74). sauwer t sluwerlein (112). seurle l beissende blet= terle (V. a. 1618). ni. sier-e, -ken (116). tiredo g. -inis (ì. putredo) slym (11, 19, 20). *Ter-efìmium i -efomium (3), -efu= mum (4, 74) , -phinium t -sinium (75. -phirium v. catile), -iurium (76) (i. fructus fagi 3, 4, 76, eieer 75) puch-el (74), -acker (75). ein buchhackerlein (4). bucli erckern (3). biecbel (76). *Terefolium v. Chaerephyllon. *Teref-omium, -umum v. -imium. *Terellum (cf. terebellum) neper (76). *Teremitas v. Teredo. *Terenta-rium, -le (16) (cf. taratane tara) rede stamp (9). redde stap (8). rore stab (16). *Terenus (c/.teres) langkscheibelech= ter (74). Terere (prs. terio 65) hd. ri-, rei- ben, zu-, selten zer-r. nd. wriuen, to-wr. ; voryven (85b); zo furen (? 23). zuo risen (13). zu-rißen (10, 12), -riten (aus= qestr. 12). maln (17). zu-m. (8, 9). zur= knissen (49). knisten, varr. knii-, knit- schen (65). zer-kn. (65), -knutsehen i { verschleissen (Das.). *Terereus zerribener (74). Teres (i. longus et rotundus) hd. schib-, scheb- (152) -elecht, -ilicht (66), -ili eli (i5i), -elicht (67, 69, 152), -let (6), -elechtig (17) ; scheib-elicht (134), -licht (4), -elich (70), -lig (1); schweblich l simbel (3); sin-well (74, 126), -wellechtig (126), -wel (75, 88, Das.), -walcz (12); syn-newel (9), -ebel (8), -bel (1); sen- ewol (13), -wel, -ebal (5b). nd. ze-, se-newolt. rotund (no), runt (10, 23). rondt (68, 132). rund als ein stock (74. cf. rotundus). trint (12). trendel (99). een trindel (108). hd. nd. laiu-k, hd. lang, gew. durch vnd, selten durch oder mit schibelecht, runt, sinwel sim. ver= bunden. cfile (100). welczelecb (13). saw= ber (2. X tergere?), ags. sinuu-lfur(136), -rfbul (94). *Teretra (i. portatrix, st. fer. ?) tregil (141. cf. Gf. 5, 500), *Teretrum v. Teristrum. Tereus wedewale (ìos). *Terga v. Palla. *Tergena v. Terrigena. Tergere hd. drueken, dr. machen ( 20 ), drocken , truken ( 6 ) , trucknen, tricbnu (trichot tergeret 38), drugen (20), dreygen (13), wiiseben (20, Das.),. wischen (1, 9, 17), weisthin (8), busen (l) brodeln (5b). nd. dro-, droe- (132) -ghen. *Tergermanorum (i. tres fratres ; X germani X, gemini) trizvinilingo (127). *Tergetenvis v. Tergotenus. Terginum ocbsen-zimbel, -zahm, kar= batsebe (Kia.). *Tergirisatio ( aus tergiuersatio ? ) vbung der lerer ; entschukligung der mißtat (74). Terg-iuersari , -iuertere , -umuer= tere hd. den ruk kern; den rucken zu keren o. betriegen (no sim.). ymme-k. (13). Tergi-, tergum-, bissw. t. è (est) -uersatio, l tergurisatio (74) hd. vmb-, zuruckvmb- (74), vmme- (23) -kerunge. vnwerlicheit (74). Tergiuers-ator , -or (76) wanckel- (65), mankil- (sic 9) -mutig. betriger (9 sim.). *Tergiuer-tere v. -sari. Tergoreus (Br. ) ruckig (no sim.). ruggich (147). *Tergosus groyt ruggich (147). *Tergo-tenus, -tinus, tergetenus (4) hd. binder-, hynter- (66, 70), hunder- (17) -rucke (5, 66, 70), -ucke (67), -uck (4), -ruck (3, 67, 69, 134), -rogk (21), -ruck= ung (16), -in ruggen (6), -wartz (110). acbter-ruck (18, 23), -rugge (22). rùgg= lingen (46). tergo tenus (due dictiones) by dem ruck (no), ruggbe (132). Tergum (hominis Br. ) hd. rucke; mensch-en (9, 68), -is (8), -rucke, -ruck(68) ; vicbslmt anhar (93); ruck (no), rugk (1), rich (13). nd. rugh, rugge. *Tergumuersa-ri, -tio, tergurisatio v. Tergiuersa-ri, -tio. *Terguri-zare, -sare (cf. tergiuersari) uber keren (8, 9). Tergus (g. -eris 147, pi. -ora, qua= drupedum Br.) ruck (19). rucke (20). vili- (9), fehes- (8) -r. rugge der vier= voetiger beesten (147). rugleder (20). hut (110). huyt (132Ì. abge-schunden l -zogni (93), -zogen (75) hut. Theriaca v. Tyriaca. Theriacaria v. Sistra. *Teri- v. Tere-brarium. *Terieia v. Teripalma. *Terido v. Teredo. Ter-idrium, -ridirium (9), -iduum (i. mantile 148) (aus tersorium, manu= ter-ium, -gium x teristrum?) hant= tu eh (8, 9). handdock (v. Hamb.). *Terifolium v. Chaerephyllon. *Terilis hd. zu ryblich, selten zer-r., -reiblich ; ribelecht t murbe (5) , rebe* licht (69). wriuelich t weych (132). gut zu ryben (110). morbe, morb, miirb , merwe (75). morvve (12). m'wer (18). mowir (13). in orbe (sic 67). murg (6). mar (1). mar (2, 3). als (23), mor alse (22) dat nicht ta en is. *Terina (st. terma) mad (53). *Terio v. Terere. Therioma eine schlier (114). *Therio- v. Nemo-pbylax. *Teri-palma, -eia (76) i. Victoria (76, 110 &c); i. palma t v. (76). vberwindung (74). Tberistotides ( aus theristrum ? ) ags. wade wan gie sela (gì. m.). Teristr-um, t -a l terristrum (74) (i. vestis estiualis &c. ; camisia decolo- rata mulierum 75, plandellum 74) uuim= pai (Sm. 4, 78). sleyer (75). wisser man= tei (65). ein frawen m. (110). eyn vrou= wen oif m. (sic 132). summer m. (8). donne sumer m. (9). fano, sumar-f. (Gf.). ki- (93), kyt- (64, 74), kiit- (64a, 74), ket- fi25) -tei. kedel (20). schurtz (76). schut- (94b), schliit- (64a), schlyt- (64c) -lin (cf. Fr. 2, 203); var. schlytlen (Sm. 3, 460). schlucken (75). sluck t bulle (74. cf. multiplicum). heide t haspel (23). eghede, linen rise (v. Hamb.). risa (Sum.). teretrum i. mafortia (136) ; aber i. Ug- nimi putredine pollutum i i. traratrum quod perforai lignum (76). *Teritas runtheyt eyns langworpels dynghs (147). *Teritudo (i. feritas) wredicheit &c. (147). *Teriurium v. Terefinium. Therma, terma, pi. -me bat (9). warm bat (8). w.-pad; wild- t wil-bad f75). bad l agepinige (86). natiirlich bad (93). naturlich-, wil-pade ; salbuughauße (74). der salvyngen stede (147). stove (81). *Term-a, l -us (108, 110 &c.) (cf. ter- mes, -ina, turm-ius, -us, tarmus &e.) hd. nd. made. hd. madeu(l), mad, maad (68), mod (2), mayde (19), matte (18), mar (49. >< terilis?), fleischwurm (110 sim.). pent (108). Thermarium ag-s.baeth-hus (Gl.Aelfr.). Termes (i. teredo 68) boltzwurm (68). olen- 1 vlmen-stock (20). ni. vleesch= made ; eenen tack metten vruchten af- gebroken (116). *Termina-bilis , -lis hd. ent-, selten end-lich. nd. eyndelic (11). Terminalis lapis marck-(65), merch- (116) -Stein. 73* 580 TER TER THES *Terminalium alantwurtz (il 6). Terminare hd. nd. enden. vnder= marchen (126). Terminarius terminierer (74). Terminatio ende t vnderscheidunge (20). Terminus hd. nd. ende. eynde (11). zill (,65). termpt (99). march t vnder-m. (126). *Termitum na-, fu-rung (74). Termo-pilas, -filas (94) (cf. gì. m. 6, 552) ags. festin t anstig-an (94), -a (136). *Termosus madyck (19). *Termus v. Terma. *Termus lupi wolfwrz (Sum.). Tern-arius, l -us (110) hd. dri zal, dru zale (18). zal von tryen (nob), dreyen (noa sim.). calwondren (sic 100). nd. dri-, dre-tale. driling (nummus 125). Ternus (cf. prc, trinus) der drytte (19). die darde (11). dryecht (5b). dri= gich (23). *Tero, g. -onis steck (t) osse rent (19). stake t en as (11). *Terodo v. Teredo. *Terofolium v. Chserephyllum. *Terphi-nium, -rium v. Terefimium. Terra hd. nd. erde. erd (1, 18, 75, 110). ertrich (75). der boden (65). T. ampel-, pharmac - itis , vulgo saxei earbones ni. steen-, smits-colen, éburon. pehoulle (116). T. eimolia full-, stiff-erd, waskelet &c. (116). T. figularia than, leim, ni. leena, kleye (116). *T. figuli (herbd) kres (87a, 146). *T. merita (i. curcuma) gilbwurtzel (143). *T. pnigitis schwartze creiden (116). *T. pharmaeitis v. T. ampelitis. T. salica seil- (104), seli- t sei- (Gf.) -lant. T. sancta hillich lant (5b). Terra sigillata t staraconita kreyd, gipfi (74). *Terr-acium, -icancrum (20)(e/.tema= cium; anders Gì. m.) zùmeß (19). temse (11). zeue (11, 20). theems of seeff (132). Terra- l rura- (81), terru-gium hoeve lands (8i). houe landes i lant= schaff (20). *Terranea (t. domus Gì. m.) erdhus (Hpt. 5). *Terrealis v. Calamintha. Salimita. *Ter- v. Te-rebellus. Terrefacere erschrecken (20)- *Terregena v. Terrigena. Terremot-us, t -io (75) (auch getrennt) hd. erd-, ert-, erdt-bidem, -bidmen (69), -pydem (70), -pidm (1), -piedem (66, 151), -bidunge, -bidmung t entwegung (76), -biebunge, -bibunge (4), -bebunge (21, 133, 152). ert beuinge (22, 132). erde- bel'ung (18), -bebenunge (23). Terrena irdesche gutter t zitlich richtum (65). *Terre-neus, -nus, -stris erd- hd. -isch, -ischs (-nus 6), -esch (22), -i6 (21), -ich (18, 132), -ic (23), -in (8). hd. i-, ir- (134) -rdisch. von der erden (110). ertlicbe (67). Terrere hd. nd. erscrecken, er-, ver- veren, hd. -fern. hd. er-, her-schrecken, -srecken, -screken. berschrickin (5b). erscricken (22). gruwen i eysen (20). erkommeren (75). Terr - estris , s - osus (8, 9 ) (cf. terreneus) erd-iscb (23, 75), -ig (8), -enifì (18). irdi-g (9), -scbs (6). *Terre- v. Terri-torium. Terreus erden (22). Terribil-is, i -osus (147) hd. scbreck= lich, er-schr., -schreckélich, -schrecken= lich (64), -scrocklich (8), -scbrockenlich (65, Das.). nd. ercric- (23), verschreeke- (132), verver- (137, 147), hd. grusse- (6), greusse-, gius-, greuß- (i5i), greulS- (134), grysse- (19), eysse- t erfer- (20), nd. grese- (22), grijst- (11), gest- (23) -lich, nd. -lick. grusame (10). more (22b. X teribilis). *Terribilitas erschrecklichkeit (4). *Terribil-osus v. -is. *Terrib-olum, -ulum (Gì. m.) alreleye pijn (147). *Terricancrum (cf. taratantara) v. Terracium. *Terrieus, tereus (8) drog- (9), draù- (8) -unge. *Terridirium v. Teridrium. Terrificare erschreck-en (110), -t machen (68). verueert m. (132). *Terrificium (cf. circinus, cucius, territabulum) gali, cambre (122). *Terrifolium v. Chaerephyllon. Terri-, terre- t ter- (76) -gena (i. terrenus 9. pi. i. gigantes 76) eyn lant man (8, 9, 17). geboren von der erden (ilo sim.). erd-ischer (75), -puuo (Gf.). *Terripudium (cf. terracium?) ein wasse budel (23). *Ter- v. Te-ristrum. *Territabulum (in hortis ad terren= das aues 110 &c) ein hanpgeck (132). Territare dick erschrecken (110), verueren (132). *Territigo, g. -inis die etens begert ind nyt en kan (147). Terri-, terre- (22b) -torium hd. eyn lant 0. gebiete sim. eyn lant-gebide (17), -gebite (3), -reeht l -gericht (75), -schafft t eygenode (20. cf.nhd. einod n. ?). her= schafft (75). ein clein landtschafft (68). ein clain land (1). land-ichen (4), -eken (22). lend- hd. -lin, -eleyn, -iche (3), -ichin (5), -eken (23). ledighen (22b)'. laendli 0. ertrich (46). zwing vnd bann (126). die esche (cf. Sm. 1, 123), marck l ban (Das.). mar-cke (12), -te (10). vich= bilde (sic 9). wipilde (155). pauwelun (99). krawel (18). Territus hd. er-schreckt, -scrocken (3), -ferit (20). nd. erscricket, verueert (132). Terror hd. er-, her-schreckunge. nd. erscreckung (23), scherk- (22), verschrick- l veruer- (132) -inge. erfer- l eyss-unge t focht (20). vorchte (8, 9). forchtung (noa). er-f. (nob). Terrosus v. Terrestris. *Ter-, te- (8) -rudrium vih trift (9). wy diff (sic 8). *Terrugium v. Terragium. Terrulentia eerdicheit (132). Terrulentuserdig(iio). eerdich (132). *Tersinium v. Terefimium. *Tersor (ì. mappula Gì. in.) wuscher (20). Tersorium druckeduech; wùschduch; hantwel (20). eyn ouenwoysse t fuer= doche (19). auenwisch t vordueke (11). *Tersta (aus stateri) gewicht, wag= tzung, eynyglich ding das man wigt (74). Tersus hd. ge-trucknet, -drockent, -druget_, -reynigt, -seubert (,9), -feget (15), -wischt, -wuscht (20). nd. ge-droecht, -reyneghet. *Ter-tiana, gew. -ciana, -ciona (76) dri- hd. -dageiich, nd. -deglik (23) vresen, fresin (5), frifien (21). dredachelick vresent (22). dry taegich ritt (46). wan eyn frust ober den dritten tag (17). ags. lene- (13 6), lec- (sic 94) -tinadl. *Tertianaria (c/'.j)rc.)feberkraut (143). Tert-, terc- (74) -ianus der dryttest (75). tercian i. famulus bursalium (74). *Tertiola (cf. prc.) feld-andorn (143). Tertius hd. der dritte, drit. nd. dridde (22b), dy dret (23), die darde (11), der derde (132). *T. decimus der dryczehendest (19), druezehende (20). drutiende (11). Ter- v. Strig-ula, -ulare. Terun-tium, -cius (135) (nummus) eyn ifileber (125), ortle (135), knacklein (112). *Te- v. Tes-sarius. Thesaur-, tesaur-arium (1, 5, 110), -izariùm (74), -isarium (17,22,23), -ium, -um (9) schacz- (3, 17, 19), dreli- (5, 8), dres- (9), drese- (23), trese- (22), gerwe- (20), garw- t schat- (11), gerbe- (19), treß- t preyß- (74) -kamer, hd. -kammer. schatzhauß (116). Thesaurizare sim. hd. schatz, sacz (21) sam-eln, -len, -enen (5), -en (20), mach (sic 18), vergaderen (132). nd. schat sammen, scatgadren (99). *Thesaur-izarium, -um v. -arium. The-, te- (1) -saurus hd. schacz, sacze (21), schacz-kammer (4), -ekamer (20). nd. schat. Tesca v. Tesqua. *Tes-eua, -tua (130, 147), g. -orum (i. loca vbi pecora castrantur Br. &c. cf. sq., tesqua) ein platz da man dz fìch verschnydt (nob), viech verschneidt(no)i platzen dair beesten werden gelubt(132). der b. lubstede (147). scoph (Gf.). scopf (130). Tese-, test- (11, 20), tess- (11) -uare (i. castrare Br. &c. ) thi-, di-eren ver= schn-yden , -eyden o. mu- , mi-nchen 110 varr.). luppen (68). lubben (11, 20,) 132). *Teseuator lupper (68). lubber (132). Tes-qua, -ca (64, 68, 74, Br.), t tusca (alph. te- noab, cf. tuscha &c. GÌ. m.) (i. loca aspera i amena 76, in-a. Br. &c.) vnwonsam stet o. ende (110). sebarpe platz (132). ein verlegner acker (64). vn= gepawt vnliepliche scharffe stete (74). ruwe scharpe stede (147). wildinen pi. (128). *Thessala zoupar (Gf.) TES *Tessalas v. Tessera. Thessalus carminati (Gf.). *Tessalus v. Seacus. *Tessara (i. praestatio agraria GÌ. m.) v. Tessera. *Tessare v. Tesserare. *Tes-, t te- (3, 76) -sarius, -serarius (Br.) (*'. prepositus curie qui bellumnunciat Br., cu- 4, co- 3 -rruum (sic!) I aduo- catus 3 ; pr. qui in bello mittitur 76) ein wagen (18), w.-, wogen- (17) -voget (23), -foyt (4), -woyt (3), -fot (17), -fent (6), -kneclit (21), -vorer (5). *Tesse-larius, -rarius vatmekor (147). *Tessell-, tesser-arius wortaiffelbret= meker (147). ^Tesser wur- (20), worl- (19) -ffel. dubelsteyn (20). Tess-era, -ara (22), -eras t -alas (127), tasser (q. v.) (i. signum bellicum, quadrangulum 94, 136) wu- (8, 9, 110), wi- (46) -rffel. nd. worpel i w.-tafel. ags. taf-ul (136), -ol (94). uurfzabal (127, Gf.). dopp- (68), dobb- (132) -elstein. dubbel= sten (99). kéten (pi. 114). tenue von czigel (9). gemerck eins koren haufes, var. kornhauffen (t. frumentorum ) ; kreyer (militum 64). kraid (135). creyden (Avent.). ikreid (mil. 75, 91). krei (64c, Das.). kry (Piot.). chrinna (141). Tessera rotaria ein drewurffel (125). *Tessera-, tessere- (no) -decas, tes= seriditas (i. quatuordeeem 74) ein zal von virzehen (110). eyn getzael van vier^ tzyen (132). dry wirff (X tessera !) ver= ziehen (sic 68). viertzig (74). Tess-erare, -are (76) wurffelen (110). mit w. (75), wirffeln (76) spileu. dopp- (68), dobb- (109, 132) -elen. *Tesse-rarius v. -larius, -Uarius. *Tesserarius (cf. tessarius) der die kreiden (112), loss o. die gey (116) gibt. ni. wacht-meester, -atelier, die de looae gheeft (116). *Tesserator dopp- (68), dobb- (132) -eler. spieler mit wurffelen (75). *Tesseriditas v. Tesseradecas. Tesserinus v. Agripennus. *Tessuare v. Tescuare. Testa test (22b, 74, i. puluìs Agr.). t.- achirbel (Agr.). testa (74). taha (Sum.). ti- (43), te- t tie- (74) -gel. eyn yrde-n, -r bafen, tigel o. h. (no varr.). irdin= tegel dorauff man silber prennet (74). eyn erdeyn degel (22b), erden d. of cop ; eyn kestehen off veefichen ( 132 ). topb (10). taae (Gf. 3, 459). achirbe (10, Gf. &c). acherbel (125). schirue f die acelle von ey appel (23). eyn dop scbelle (22ab). hd. nd. eyn sellale de pomo , ouo ( 11 ). ein achal (1 &c.) von dem ey 0. von eym anderen ding (110 sirn.). ein acballe (77), aphel- (3), apfel- (4) -schal. ein achelf (1 &c.) de pomo 0. ein duppen (66, 70, 134, 151). ein schelide de poma (67, 152). eberschele (13). acne- (12), acni- (133) -ltze. aebilcz 2). acbin-t (3), -ten (pomo= rumi). sneekenhufi (8). gebil (104). kibilla (Gf. 4, 188). hernepanne (t. capitis 109). Testa noua nuw haffen t geacbirr (65). Testabilis v. Testimonialis. Testaeeus dahiner (Sum.). *Test-adulus gara- (8, 76), garen- (9, TES 23) -bret. garn wynden- (20), gar w.- (19). garwinder- (11) -stock. -abuius(75), -allus (9, 75), -alus (8, 76), -ulus (19 &o.) hd. winde (-allus i. trochlea 75). garen- w. (9), garn-w., -wind£ -stoll (76), -rocken (75). • Testa-, testi- (1) -meritare hd. be- aetzen (5); lest willen (46), den letz-, leta-, hd. nd. les-, leuta- (6),-ten w. b., beaitzen (6, 21, 46, 67) t beezugen (21), nd. beaetten. dat teatament b. (22). t. maeben ( 1). Testamentarius testameut-yer (110), -oer (132). sei werter; geschafft ael war= ter herr (75). Testainentator be-seger t -zuger (20). Testamentum (i. negociamen 75) hd. bezug-unge, -niaae (5b), -niz (5); be- siezung (18 &c), -setzunge. aaczung; die leat s.; sele-s. t -geret (65). nd. tug-, besitt-inge. geach-afft (75a), -efft (75b) der toten. testament (110 &c). erbgemàclit (126). hd. aelgere-de, -te (9), -tht (77), -ite (3). wartzeich t orkunde (18 Mrg.). gezuch (l ?) 0. (20). gelo-bde (9), -bste (5), -fte (22), -fft (23). gelubd (ti), globe (8). Test-ari, -incare hd. zugen, be-, ge- (10) -z. er- (no), ver- (132), vir- (20) -kunden. Testari hd. zu-, nd. tu-gen. swer-en (9), -n (17). *Te-, de-stata (anders Gì. m. ; cf. testadulus?) swengel (8, 9, 74, 76). Testatio zuigunge (20). Testator ein macher von aynem teata= ment (110 sim.). Testatus der syn testament gemacht hat (no sim.). gezuget (20). *Testieula-rium, i -men (75) hd. ho= den-, nd. hant- i clot-sack. Testieulus (i. testis 93,, 147) liodo (93) hd. nd. hode. bedlin (64c). eyn geyle (5b). gail (1). kloz (5). dot (23). musen- clote pi. (85). kulen pi. (109). kulleken (132). heck- t hey-drufi (74). mannaglid t ruten (75). tuych, konde (147). *Testiculus vulpis v. Satyrion. Testificare v. Testari. Testifieari hd. zugeu (20), be-z., -zuigen (76), -stedigen (18). tzuygen U32). betugen (23). worheit bezeugen (9). war= besthauen (sic 8). Testificatio be-zugniase (8), -czeu= gung (9). tuychniaae (147). *Testificator hd. bezuger. nd. betuger *Testi- v. Testa-mentare. *Testimentum (untersch. von testam.) gezuchenifi (18). Testimonialis, l testabilis (147) be= zuglicli (110 sim.). tuychlick (147). Testimonium (i. testis 9) hd. be-, ge-zugniase sim. ge-zug ( 8 ) , -tzuych (132), -zuch t vrkunde (20). nd. tughinge, betugnisse. Testin-ium, -um (74) (i. oppor- gì. m., op-tunum) notdurftig (74). Testis (cf. testi-eulus, -monium) hd. ge-zuge, -zug, -zuch, -zyek (19), -stzuc ( 13 ) , -czewg ( 9 ) , -tzuych l oer= konde (132). nd. tuuch (11), tuck (23). gromen 0. hoden (pi. 113). testes de= TET 581 ponere zeugnuß geben o. einlegen, var. ge-z. geben 0. zeugen ynlegen ; t. negare zeugnuft, var. gezeugen, verwerffen (64). *Testitudo v. Testudo. *Testua v. Tescua. Testu-aceum, i -m (kì.) ein tzwerg (esca 125. cf. quark), aturtze i dorten= pfanne &c. (Kib.). *Testuare v. Tescuare. '*Testudinare welben (20). ge-w. (75). Test-udo, -itudo (64c) ,(cf. ostrea) hd. sne-ggo (93, Gf.), -cke (10, 20, 102), -gel, -ckeuhus; achneck (64, 110), achnag= gen hufi (6), meraneck (93). slecke (20, 106, 132). slec t weltf (sic 97). snigenhua l kamer (23). welue (23, 78). wolfte (22b). wulffael(132). hd. ge-welbe, -welb, -welle (21), -welme (wetterau. <Èc), -wolb (6), -wythte (20); kemnat (6), kommet (21), kennode (17), kamer t harpff l ordenung (74), achilt. sch.-padde (1.32). ritter-sch.; auffganck in einer kirchen als ein aneck (74). katze (machina 74, 93) domit man slofi gewynnet (74). spin-wep (17), -webe (9), -newoppe (8). ags. aceld-hreda (136), -reda (94); brodt- (136), boro- (94) -haca; faen- (136), faer- (94) -ucae. Testula skirbi (ut). *Testulus v. Testadulus. Testum v. Testuaeeum. *Testus schneckenhaua (141). Tesus, thesus (68) langwilig (no), vertriefi- (noa), verdrisse- (nob), ver^ drofi- l hefi- (68;, haaae- (132) -lich. ^Teta v. Theca. *Thetha eyn cleyn kese (23). *Tetale v. Tedale. Tet- (alph. tec-3), tee-, thec- (74) -anus est morbus der dem menaschen dy adern tzu aammen tzewt daz er nicht mag vmb aehen (3 Mrg.). seuche daz dy sena= deren so aere aich atremgin daz man den hals nicht mak gekeren (4). halfi= starre (126). atarrige dea hals (Das.). krampff (74). *Tetenda spann do man ein puch mit zuspannet (74). i. tenaculum apang eyn boick of anders wat mede to sluyten (147). Tet-er, -rus (8, 9), theter (9) hd. swartz, fi-, wi- (9) -nster, tunckel (1), grusam (75), gr.-liher (76). nd. swart brune. Teteranus (i. ypodromus) duyater stede (147). *Thetiber v. Tedifera. Thetys (Br.) , thetis t thedios (147), tetis i. mare t vxor oceani (Br.). wasser (8, 17). meer l see (147). *Tetradina kropel (22b). *Tetragamus (cf. sq.) einer der vier wiber hat 0. gehebt hat (110, sim. 68). eyn die ini wijff hefft gehat (132). Tetrag-onus, -anus, t -anismus (74), -amus (76) hd. vier-ortig, -artig (6), -eckig (110), -eckechter (74), -winckelig (9), -hornig, -hokich (132). ver- (22), mer- (18) -ordich. eyn vier-o. berch (? 23). das vier ort haut (76). *Tetrahit (cf. exupera) idecle (Sum. v). *Te- v. Ce-tramentum. Tetramet-er, i -ricus, -ieus (132) das vier verfi hat (110). dat v. versen hefft (132). 582 TEX TIA TYB *Tetrangulus vier-hornig t -eckich (20), -eckig (no), -hoekich (132). ver- hornich t -ecket (12). *Tetranomium ein wort das vier ding bedeut (no), eyn naern dat v. na- men beduyt (132, sim. 68). Tetra-, tetro- (68) -polis eia stat habens domin-ium , -um (noa) super iv oppida (110 sim.). *Tetrapolitanus einer von der stat (110 sim.). Tetrareha (a tetra quatuor 66 &c, cf. sq.) fierdilinc (Sum.). der ein vierden tei], deil (132) be-setzt (no), -sitzet (68, 132) im land, verste (100). eyn herre vbir funff rytter (5b). f. r. herr (1). Tetrarch-ia, -a (68) die herlicheit (110 &c). *Tetrare (awsterebrare?) dorch holen (23). *Tetraremis ein schiff mit vier rie= men (110 &c). *Tetra-, tetri- (gì. m.), tetris- (141), retris- (147) -sitare, restieitare (147), reerissare (gì. m.) anatum vox. der enden geluyt (147). gwackatzen als die enten (75). Tetri-eus, -tus (76) trawrig (9, 64). Tetri-, tetris- v. Tetra-sitare. *Tetritus v. Tetrieus. *Tetro- v. Tetra-polis. *Tetrus v. Teter. Teueri-um, -on (cf. chamaedrys) grosser batbengel (kl). *Teumancias v. Thaumantias. *Teupeta v. Tapetum. *Teure (st. treuge) vrede tage (23). *Teutlomalache v. Spinacium. Teut-ona, -anus (Gf. 5, 384) anes cynnes gesceot (i. claua i cateia gì. Aelfr.). *The- te-utonia, the- (71), te- (1) -wtunia, theorema (sic 6) ha. dutsch-, dusch-, dutsehe-, dusche- (18), deusch- (uoa), ducze- (20), duscz- (21), tutsch- (6, 75), tewtsch- (1), dewtsch- (71), hoch= teutsch- (75), teusch- (noa), rad dudesch-, dude- (23), duus- (11), duytsch- (132) -lant. Teutonicum ditscli (99). tutsche red 0. sprach (75). deuscli sprach (noa). Theu-, teu-, theo- (76) -tonieus, l -tunus (75a), -tonus (75b) hd. dutsch. duutsch(ll). tu-(6),ti-(76),teu-?hochteu- (75) -tscher. eyn du- (21), teu-(75a) -scber. hd. eyn dutsehe, teusche (uoa)mensche, man (17). duytschman (132). eyn dudesch (23), d. man (22). Theu-, theo- (76) -tonisare, -toniz= iare (uoa) hd. dutschen (20); dutsehe, dutsch, tutsch (6, 75a), tytsch (76), teutsch (75b), teusch (noa) s|Drechen, reden. nd. dudesch, duut (11) spreken. *Teut-onus, -unus v. Theutonieus. *Tex spere (5b). *Te-, ta- (75) -xale (i. verti-bulum t -eulum 75. cf. tex-ale, -ile) hd. ein spul- (3, 75), weber- (4) -eisen; richt- kampe, -kamp. rid- (74), ride- (23), rede- (23) -kam. kam textoris (21). dunck (6). *Texea wepìsin (Gf.). *Texera (cf. prc.) wepp-isarn (i3ib), -esarn (141). Texere hd. weben, weyben (13), wibin j (5), wi-, we-rcken ; sticken (17), buch machen (9). nd. weuen, veuen (97). *Texile (cf. textile &e.) hd. webe ysen sim. weuber- (19), weuer- (11), weeb- i^68) -kam. *Tex-ilis, -tilis, -tile, -tilia hd. webe-, web-gezauwe, -gezaue sim. -gezeug, -gezug (69), -gezieg (49); web-zug (6), -gezeug(134); weybegeczucg (13); weber- gezauwe (10), -gezau (18), -gezauet (12) ; geczau textoris (21). nd. ge-touwe (99), -towe (79); towe, i weue -t. (23). *Textale weuer camp (20). ride-kam (5), -kampt (18) textoris. *Texternus (cf. textrinus) weuelick (11). *Texti-bilis, -lis (cf. texilis) webe- (nob), web- (noa), weue- (132) -lich. *Tex-til-e, -ia, -is v. -ilis. *Texti-, panni-mola walckmoellen (147). *Te-, t de- (76) -xtor hd. weber, wober (8, 20). nd. weuer, wefer. wurcker (65). *Text-orium , -orinum , -rinum, -rinium (nob), -rina, -rium, -ria hd. webe-, web-, weber-, weyber- (13), nd. weue-hus sim. hd. webe-, web-, honer- (20) -stat. nd. weue stede, wober stul (20). webe kammer (17). *Textorium web-gezug (68, 110b), -gezeug (noa). weffgetzauwe (132). Textrin-a, t -um (75b, Gf.), dextrin- a l -um (75a, Gf.), t textorium (74) web-stat (68, 110), -gaden&c. (Das.). tunk (64, 91, Gf.). dunck (75). weber-d. (74). dung (Gf.). tong (93). Textrina gewurchte (75). ags. uueb (94, 136), web (94a). *Textri-num, -um (23) (cf. textorium) towe (23). ge-t. (79). Textrinus webelych (19). Textrix hd. weber-inne (5b, 9), -in, -sche (5); wober-in (8), -sin (21); wer= bersin (18). nd. weuersche (22, 132), wefersen (23). *Textu-ra, -s deck-ynge, -sei (147). Textura hd. web-, dech- (1), tek- (6), hd. nd. deck-unge, -inge. gedecke (10). wupp t gewupp(126).ge-wurehte£-wicht vom weber (75). gewepft (141). Textus ptc. s. ge-waben (17), -weben t -sticket t -zunet (20). guldeyn borte (9). syden gurtel (8). text (22b). ordelich gweib der gschrifft, var. ordenlich gewebe der schryftt, da da ein sentenez fin ge= flochten ist in den andern (65). kocher, kopert, puchdeck (74). Thia (i. amita) basa (141). *Thiadaris v . Tiara. *Thiamus bachuus (11). dorn (i4i). *Thiaphes v. Tiasses. Ti-, thi-, gew. ehi-, ci-, ey-ara, l thiadaris ( 74 ) , i citiera (76) , eyera (21) hd. eyn bischoff-, bischoffis- (5b), bißoffz- (21), 0. apt-, var. abt- (64), nd. en biscopes-crone. hd. eyn bischofiFs- (9, 17), bischouis- (8), bisoff- (7) -hut, -hute (17). pischoff-hut t -infel (75). in fel (sic 1), iniffel (71) des pischolfs. eyn ysel (22). ponit (Sum.). *Thiaspis (herba, aus thlaspiP) ags. lambes cerse (94a). *Tiass-es t -is (76) , thyasi (Pap.), tiaees (142 q. cf.), thia-sis (139), -phes (66 &c.) i. laudes xArginum. tyas-es pi. lobe der iunckfrawén (74); -us spere mit krantzen vertzijrt (147). *Tibadium (? st. tiburnium?) v. Grabatum. *Tibarii (cf. tibialis) peinrefta (Gf.). Tyberis (fl.) teyfer (74). *Tibes, g. -is dack van byesen ind roiden (147). Tib-ia, -ea, tybia, thybia (151) hd. nd. schinke, schenk, schene; knyschibe (23 &c), schulder (11, 19). hd. schin-ck (133) -bein; schenze (18), senckel (21). nd. schenne (109), scene (79), eyn scheen van de been ofi° pype (132), kne schiue (22). Ac?.knie-,kny-schibe, -schib, -scheibe; kne schibe, kny schevbe (3); schalm- eye> _ey) -eyde (12) ; scalmei (13), eyn cleyn bosune (5b) ; swe- (74) , swa- (6), schwe- (91) -gel; schwag-ele (Das.), -len (126); pfeyffe (9), phiff (8), floet, var. net (64), fleyt (19); bu-, pu- (18), nd. bo-, bi-nge. (Xarmus?) buge (69); bug (134). biese (i. iuncus 11). *Tibia miluina acuta tzinke (125). *T. succentoria bomart (125. i. q. bumhart parda, bombarde t pommer Fr. 1, H9a. cf. tenor). T. vtricularis sack-pheiffe (125), -pfeiff, ni. lulle-, ruys- pijpe (ne). Tibiale (cf. tibricus) beyn-lych (adj. 20), -lynck von eyner bruoche (19). be= nelic (11). decksel van den beenen (132). streifHing (114, Kia.). hosen (pi. 91). ni. neder-h., onderkoussen (116). *Tibialis (cf. tibarii) ags. baan-ryft (136), -lift (94). Tibieen bu- (5, 23), pu- (18) -ngen. bugker (21). pfey- (9), pfi- (65), pi- (8) -ffer, vff der schalmien (65). schalmeyer, paucker, swegel (sic 74). schwegler (88, 126, Das.). liier (25). stender ( i. fulcro, bifurca &c. 97). stutte (i. destines 147). *Tibicilium vadem die verrot ind vuyl is (147). Tibicina (i. tibieen 110) pfeyfferynne (9). ein schwegel 0. fleuten pfeyffer (no). eyn wijtìf die vp der fi. spelen kan (132). *Tibicus (st. typieus?) reetlic (11). Tibin i. seirpus (74, Br., gì. m.), spin- arla t -Scia (74), genus vasculi (Br., GÌ. m.). pintz (74). tib/in, tibxina (? 146) (herba) fsunnenwirbel (87a, 146. X ausge= strichener Buchstabe? cf. tybsynna?). Tib-, i tu- (74) -isare du heyssen (19). eyn du heyfien (21). eynen du heyschen (5), hetten (23). hd. du-, tu- (6), tuy- { tau- (74), dau- (1, 134) -czen. tuwon (6). ^Tibise v. Tipice. Tibraca v. Deurus. *Tib-ricus, -iale (cf. prc.) schorteU doick (147). Tibris hd. die tiber, t. zu rom, rhom (68), rom (1). Tybrucus v. Deurus. *Ti- v. Li-brugna. Tybrugus v. Deurus. TIG *Tybsynna (herba, i. turbulus; cf. sq.t tibin?) turbit (74). *Tybsma v. Cardopia. *Tibur-a, -ea v. Tubera. *Tyburnium, ciburneum (aus eibo= rium q. v. x thurnum i. toral GÌ. m. ? e/", tyburium ib.) v. Conopeum. Epi- ciclus, -stylium. G-rabatus. *Ti- v. Ci-butum. *Tibxina v. Tibin. Tiea i. panieula trag- 0. weberschiff; Iein (74). tela fili densioris (gì. m.). *Tieia &c. v. Titio. *Ticionarius v. Flammarius. *Tictico est pr. passerum (17). *Tieus f/rece (tsT^O?) muyr (147). *Tifla v. Crinaeula. *Tiga(e. tornus, roflfanus, transtrum, vasambus, eircus, instr. cum quo vasa tornantur; cf. ziga transtra?) raiffe (7.5). *Tigillare schlegeln (75). Tigillum {cf. tegula) hd. nd. latte. hd. latt, laitt (6), latlin (Das.) , sparre (132), ein klein sparr 0. latt (68), raf (93, 141), rauen (Anz. 8, 98), slegel (8), spangi {in longurn 104. cf. tignum. Gf. 6, 349). ziegel' (110). pi. tremlein; don, (yetzo) dumb-holtzer (Agi-.). _ *TigilIus {muratoris 1, instr. diuidendi Ugna 3, 4; parua partiea 11) hd. sle-, schle-, fle- (18), ingese- (12. x sigillum !), nd. sia-, sne- (23) -gel. slage (22). tyn= boen (11). *Tigis {st. cf. tig-a, -nus?) airi ram (76). ram zu den fenstern (75). *Tigla v. Trigla. *Tignare latten (68,110). 1. {{?) rech= ten (132). keperen (ios). Tign-, trigi- (136) -arius tubilare (Gf.). bawmeister (4). decker (8). latten- (110), rafen- (74), sparren- (74, 110) -ma= cher (no).lat-?sparre-mechers {pi. 132). ags. hrof-uuyrcta (94), -huyritha (136). *Tignatus ge-lattet (68, 110), -rechtet (132). *Tignella latta, Mrg. lat (20?). *Tign-itas (75), -ositas, tiguitas {sic 75°) {i. to-, tube-rositas 74, superbia 66, 76 &c. cf. sq.) hocb-fart (75), -fertig= keit (74). houerdicheit (132). liofferkeit {sic 110). *Tignosus {i. superbus 5, 66, 76 &c, yperfanus, supercil-, superstit-iosus 74, als sparrenhaft, einen sparren habend ? in 110 missverst. x tiliosus? dignosus?) hochfertig (68, 74, 75). houerdich (132). hoferecht t krum (110). Tignu-m, -s hd. nd. spa-re (5, 12, 79), -r, hd. -rre, -rr (64), -rren (75), -rne (10), -nga (Gf.). spai- (ìe»). hd. balcke. hd. ni. (ne) latte, ni. earbiel ("6)- °apor (11). keper (107, ìos). kesper (20). raff ì latt (ss), raue (95). raf-an (75b), -en (1, 75a), -e (74). tach- (120), dach-raffe (Das.), -raf (126 , KR). gibret (141). bloch (126). ags. tin (94, i36j. *Tigo {%. colorare, st. tingo) veruen (97). *Tigrassare i. dis-ponere l -cordare (76). Tigris dier (20). tigirtir (102). tygei- thier (64). hur (74). *Tiguitas v. Tignitas. TYM Tigurium {cf. gì. m. 6, 495. te-, tu- gurium) butte (11). *Tila canta?, cinte (Gf.). zint (Sum.). Cf. zinn arri rechen (Alber.) i. q. r.-zahn (Fr.), nd. tinne. *Ti-, titi- (136) -laris {a voce?) aqs. lauuer-cae (94), -ae(136); laurice(Hpt.'5). *Ty- l il-las (£. turdus minor) w'in- sel i -tze /., gix-, bom-erlein, coln. bitter (140). Tilia, t cillia (76) hd. li-, nd. ly-, ley- (97) -nde. hd. lin-da (141), -den (1), -d, -th (66). ags. lind (94, 136), lutra (? Hpt. 5). *Tili-aeus (147), -atus (Br., gì. m.), t -osus i. flex- t ras-ibilis (Br., gì. m.x iraseibilis 147!) tornlick (147). *Tylibetes infirmitas (74), x diabe= tesP *Thylindrus {aus chyl., eyl.) plewl (74). *Tilineus lind-ein (9), -in (8). *Tilio {cf. tilia) ags. lind l b§st (94, 136). Tiliosus (*. ad tiliam pertinens t ras-, flex-ibilis Br., cf. tiliacus) voi von, van linden-boumen (68), -boemen (132), -holtz (no). *Tillo {cf. eillo) gepaur (74). *Tillus {herba, cf. thallus) kolbe (64t>). kolb (64°, 123). *Tilodosa v. Hermodactilus. *Tilus {st. talus) enckel (16). *Tylus v. Oniseus. *Thy-, ti-ma {i. trifolium , i fios 76. cf. thymus) von dryen bletteren (68, 110). van drey bladeren (132). kle (9, 16). klee (voce, ex quo), kleber (9). clavere (85). *Timallus {cf. tbyma-, time-llus; tithymalus) bracwort (47). Thy-, thi-mallus, -malus, -malis, ti- (141), tri- (104) -mallus, tinallus (75) {piscis i. vmbra t trongrus 74; cf. span. timalo &c. Dz. wtb. 344 ?) asco (Gf.). asc (121). asch (6, 74, 76, 141, Anz. 3, 98). askh (104). esch (64, 95). asebe (75, 137). esebe t iser (137). escz (87). umbra (95. lat.). *Timbanum v. Timpanum. Thymbr-a, -eum (125), timbr-a, -e (131), -ia (75), tumbra (9), tinba (Sum.) {i. cunila, sature-ia, -già 131) conela (131). kunel (114). kummel {sic kì.). eyn queden {sic 17). quendel; hunerfull; sergenkraut (Das.). saturey (114, 126, Ki.). sadoney (126, Das.). ebresso (I4i). cress-o (Gf.), -e (Sum.). bornkerße (125). pe- (17), phe- (87 sim.) -fferkrut. gardcoel (85). gartuel (9). zwibel- l garten-ysopp (kì.). hispen (75). *Timbra v. Thymbra. Tubera. *Time {cf. thymus) binsug (6). *Timeama, thymeania v. Thymiama. Thymel-, temei- (66 &c), temol- (110 &c), temer- (76), emel- {q. v.) -ieus {i. musicus) spilman sim. (Gf.). si- (68), se- (110, 132) -nger. *Timellus l tumal-lum, -um (11), tumellium (147) (X humulus?) boppe (11, 20). hopp (19). boppenkruyt (147). *Tymen {i. preciosum, aus Tifxiov sim.) sele, geyst (74). TIM 583 *Timentum {cf. sisymbrium) weys minez (9). bifmynte (85). Timere hd. for-, fur- (6, 65, 68), fu-, fo- (5), foy- (19), nd. fru-, fro-chten. fur= tben (20). ontsien (132). schuwen l er-, var. en-zittern (65). Thy-, ty-, ti-miama, gew. timea- ma, -nia (1), thimioma (76) ein wol= riechend ding (110), specery (68). eynre-- bande salue off species seir walrukende (132). tym-eam (5) , -gen (21) , -ian (23, 110). thionean (1). tbimeam (5b). deiment (Hatzi.). reiiebung (Das.). hd. wi-rauch, -rach, -roch (Mss. raog.), nd. -rock. *Timiamateri-a, -um (gì. m.) roucb-, weyraucb-faß (74). thim-aterium, -iama^ torium wyroicksvat (147). *Timiatarus ( aus thymiaterium ) raukhelle (Gf.). Timiaterium {cf.prcc.) rachfaß(74). *Timieator v. Chironomus. Dimica= tor. Timide fortlicb (20). Timiditas fort (49). forthtsamkeit (20). czagebafticheit (12). *Timidulus forchtig (110). wat ent= siende (132). Timidus hd. fur-, for-, fu-, nd. fru-, fro-chtig. hd. forcht-, futht- (20), nd. vroch-sam. furcht- (68), vrucht- (11), fort- (19), ontsi- (132) -ende. blode; vn kene t driste (22b). verza-gter, -ckter t clin-, clein-mutiger ì erschrock-ner, -enner (65 varr.). Ty- (Br.), ti-minum honich (147). Ty- (Br.), ti-minus suete (147). *Thimioma v. Thymiama. *Timius v. Tinnius. *Tymo (timo Gì. m.) v. Temo. *Timo (i. fios Br. &c. cf. thymus &e.) pinuuirz l feltquenela (Gf.). *Tymograeia v. Democratia. *Timolea ( aus terra eimolia ; cf. templor) mergel (9). Timor hd. fo-, fy- (19) -rchte; for-, fu- (18), fo- (12), nd. fro-cht. furthe (20). noyd (19). anxt (132). t. noeturnus nacht forebt; t. seruilis knechtlich f. (65). Timor-atus, -osus {cf. conseientio» sus) voi forebt (110). furcbtig (68). got-f. (-atus 5b). vresich (132). *Timpana bubel (16). *Timpanare bu- (11, 19), ru- (20) -ngen. paucken (9). taburen (20). sloffern {sic 8. timp-anus, -us!). *Timpan-ator, -isator (75), -ista {nicht in Mss. mog. ausser 14, 16) hd. nd. bu-, pu- ( 19 ) -nger. hd. ein paucken slager (1); bucken meclier o slaber (133) ; bau-, bou- (134), bo- (67) -cken macher 0. scbla-her, -ger, -cher ( 67 ) -ista; pau- (19), pu- (5b), pei- (75), bau-, beu-cker; buckeler (67, 152) -ator {so untersch. in 1, Voce, ex quo), bogger t scbellen schlaher (6). bucker (21). bu- (11), bo- (132) -ngener. bumbel (18). bu= beler (16). bommenaer (107). glockener (8). tamboerre (ìos). trumpper (23). *Tympanella becklin (64c). Timpan-istria, l -otria (110) eyn bungen- (5), trumppen- (23) -sleger; buken sleyger (21). beuckerin (no), tympinara (Gf.). 584 TIN *Timpanistrum lang- (20), lane- (11) -wagen. lenckwyt (19). rong (11). hd. runge. Tym-, tin-panites (cf. asoli) wind= sucht (Ri.). *Timpan-otria v. -istria. Timp-, timb- (99) -antan (cf. sam= buca) hd. nd. bung-e, -en (11). bumge (ìoo). punge (10). bonge (132). puk (74). pauck (9, 74). pawck-e (4), -en (1). peicke (75). hd. baucke, beuck(65, 69, 134); buck-e (5b, 64b, 152), -el (12). buck t dz getkon mit schellen (65). boucken (Fris.). becke, var. beiigke (64). bock (65,67). bok (Hedion). bouch (49). bougbe (82). buch t drom= pel (21). tapure, dramme, runge (20). trum (6). trnm-pe (5, 23), -be (93). tru- l bu-mpel (18). bumbe (79). sumpper (V. sec. 15. Sm.). tambuse (99). timpana (Gf.). schelle (109, 132). glocke (8). bauck; tieffe sehissel 0. napff (91). ein kranch rade &c. (Das.). *Timpanus (cf. sq., timpanare) don= nig t sloff (21). Timp-us, -or (94a), -ora (104, 127, 130, Gf. 1, 895. 5, 148, Sum. ), tympUS (74), temp-us (74), -ora (85b, 109, 125, Chytr., Gf., GÌ. Lips.) (cf. prc, tempus) tuniwenge (104). tine- (130), duna- (Gf.) -wenga. dunwengi (127, Gf.). tu- t to- -uuinga (Gf.). tuwenge (sum.). dun-unge (5), -ninge (125), -ning (23), -nig (22b), -nige (85b, des hovets 109), -egge (109), -eggen (85b), -ig an dem haubte (74), -uck (18). dynne (74). tunewende (GÌ. Bias.). fhinnengun (gì. Lips.). de àxm= ningen (Chytr.). tonung (6). dum-unge (133, 152), -munge (66, 69, 70, 134, 15l). aqs. dhunwange (94a). slaph (Gf.) (eyn) slaff (1, 5, 16). slaffe (13, 133). hd. sema- Se (70, 74), -fé (66), -ff, -f (68) by den oren (75), am haupt (75, 88, 110), an dem haubt (68). sloff (8). der schloff (4). slos (9). den slaeff van de hoeffde (132). die slape (109). schlau-f (76). -ffe (67). *Timula (cf. thym-a, -us) kleblete= leyn (9). nibwrz (sic ? 87). tynula trypp- wurtz (74. cf. trib korn 87 oline lat. Glosse). Thy-, thi-, ti-mum pinesuga (105). heyd-e (20), -blumen (110 sim.). Thy-, thi-, ti-mus (cf. tinus &e.) suga t bine-s. (127). pine-s. (Hpt. 5), -bluome (127). bini-s., -wurz, -bluoma, -krut, timiam (Gf.). bey- (85), beyn- (47) -sugne, binsoge (Sum. ). benefuge (sic 100). heid-a (127, Gf.), -e 79, 100), -elber (9), -krut (16). beid (110). ags. haedth (136), haeth (94). klee (17). thym-us, -os, -um klee, pynen-, wyß-plum, py= saug (74). Tin-a, bissw. -um (mss. mog. ) (cf. tornarius, stunsa) hd. schaf (Sum.) ; zu-, zuo- (13), zo-, zob- (19) -ber. butte o. grosser zuber (110). kubel (65). kybel (49). touer (23). teuer (109). eyn tzynne (132). tine t ringel (11, 20). r.-krut (68), -kruyt (132) also ge-nennt (68), -noempt (132). Thi- (76), ty- (Pap.), ti- (76, Br., GÌ. m.) -na Ugna erant qd. que in multa parte similia sichin valde nobilia et fulgentia; (tina) l. in putì •ebilia spinosa in similitudine albe spine (76). *Ti- v. Tintin-nabulum. THYN Tinaie (i. tina gì. m. ; dolium in quo colligimtur coquinalia 68, 132, baculus quo portatiti- tina 65. cf. veetis tinae zoberstock Fr. 2, 48i) eyn vas da man spuelet in samelt(no). ein vaß of stande in quo e. e. (s. o.) pr. spolinge vor die vercken (132). ziberlin (76). hd. ehi c?uber-, zober-stecken, -stange, -stang, -baum sim., -b. stang (18). nd. touer boni. *Tinallus v. Thymallus. *Tinba v. Thymbra. Tinca (cf. te-, ta-nca &c. tin-eta, -ctus, -eus, -età, -ea, -ta, ta. thynna. thuma.) slio l sliza (Gf.). sley (9, Gf.). karff (64). tineken (atramentum 1.). tinkeh (71). plawe dint (74). mele t noppe (109. X tinea). *Tinet-a, -i (94, 136) (cf.prc, carpo, c.-tinta. anders gì. m.) hd. nd. kar-p, hd. -ph (2, 5), -pfe, -pff, -ffe (152), -ppe (3). chapph (1). blad (18. st. blac?). ags. sii (II. e). *Tincti- v. Tintin-nabulum. Tin-ctio, -etura, -tura hd. nd. varwe. hd. farbe; far-, fer-, wer- (133), we- (sic 1) -bunge. nd. verwing (23). weyt (tintura 8). *Tincto verber (76). Tine-, tin-tor hd. nd. ve-, va- (11, 12) -rwer. wer-ber (133), -uer (22). weber (1. cf. prc). hd. fé-, fa- (134), fa- (18) -rber. *Tin-etra, -tra (12, 23) stonfeder (12). eyn scone 'vedere als inde slutte (23). schyzzenedder (13 Mrg. cf. sehießedder lacerta im oberhess. Hinterland?). Tinetrix verwersche (132). Tinetum farb (no). Tinctura (cf. tinctio) nasse farb (no). *Tinctus (p>iscis, cf. tineus &c.) ags. sliu (94a). *Tinctus ge-ferbet (20, 65), -netzet (20). *Tincus (piscis cf. tin-gus, -ea) slio (Gf-). tink-a (Gf.), -e (Sum.). Tin-ea, -ia, -nia(i3i)(c/. lumbrieus) hd. nd. mo-, hd. mu-, ma- (4) -tte. hd. mut (16, 19), motke (5b, 17), mot (8), maden t schaben (65), maid t schaib (6), schabe, gew. sebab. mil-wa sim. (Gf.), -win (pi. 93), -we (13), -ia (Gì. Tr.), -he 102), -b (9), -de (5b). mol-we (8), -be 21, 74, 77). mel-he (77), -e (23). pyer 109). snebeltzin (pi. 93. cf. ciconid.es). scurf (i3i). gryndt (74). *Tinearia li. aureola, chrysocome; cf. areola) motten- l rhein-blurnen (143). Tineosus mottetht (20). sebabechtig (Das.). Tineta (st. tincta, anders Gì. m.) ein karpe (4). Ti-, gew. t ta-ngere hd. nd. meren; va- (10, 11, 22), ve- (12, 13, 132) -rwen. hd. mer-n, -ren (21); ferben; tunc-ken (9, 75, 110), -gen (6). werken (t?) duch (17),geducken (8. t't) wesehen.ynmengen pannum in aqua (19). wer- (22), we- (23) -uen (cf. tinet-io, -or), neczen (20). doepen (132). ■''Tingus (piscis, cf. tineus) slie (Anz. 8, 97). *Tinia v. Tinea. *Tinire v. Tinnire. *Thynna, tinna (87) (piscis, st. tinca) sclio (i3i). slio (87). TIN *Tinna (i.&os t glos. e/.tima)pluem (1). *Tinnia v. Tinea. *Tinni-cus (17), -tus (i. herba circa fontes 66 &c.) fotel (17). Tinniens hd. nd. kling-, klinck-(132), clieng- (22), sews- (9) -ende, -ung (18). *Tinni-go v. -re. *Tinn-ilis (no), -ilus (132), -ulus kling-lich (110 &c), -en (ptc. 65). clar (110 sim.). Tinni-re, prs. -o, -go; thin- (2), ti- nire, tin- (cui- ?) -nere (1) hd. nd. klin- gen, -cen (13), -cken (132), -gelen (68, 110). slingen (22). susen (9). luden ^20). tlionen (65). tliynn- (2), tinn- (tumm- ? 1) -eren. *Tinnitio klang l lut (20). Ti-, thy- (9) -nnitus kling- t ton- alo), i don- (Das.), klingl- (68) -ung. clynckinge (132). ein klang (9). susen (in aure 49). *Tinni-tus v. -cus. *Tinnius cleyn rynck (147). *Tinnius (piscis 110 = timius 132. cf. sq.) klingenden (21). Tynnulus (cf. tinnilis) senffteß ge= done (74). Tinnunculus (auis) wannen-, wand- welier, wannt-, wieg-weben (140). stein- gall, -schmatz (140 &c), -schmalz (kì.). ni. steensmetzer (116). *Tinnus rauo (i. tig-num, -illum Gf.). *Tinnus (aus thynnus) milicha (piscis 87, Gf.). *Tin- v. Tym-panites. *Tin- v. Ty-phonieus. *Tinso ili snitin (121). *Tinta (cf. tinea) dinten (21). tincte (22). blac l tine (23). blacktinte (6). Tint- (gì. m.), zinz- (147) (cf. cine-) -iare merularum vox. der merlen geluyt (147). *Tintinallus v. Tithymallus. Tintinare klinglen (68). dick-vil(no), -wyl (132) klingen. Tintin-, tyntin- (5b), gew. tinti-, bissw. ineti-, ti- (2), to- (q. v.) -nabu= lum, tintin-abilum (49), -nabutilum (i. bacillus 75) hd. nd. seliell-e, -ekin (20), -egyn (5b). sclieelle (11). hd. scliell, schei, ein klein schei (21); scbelglocke (125), glock t schal (6), gluck (17), glock- lin, -lein, -elehin (5), -en kloppel (8), -en klengel, var. glogen-kl. (64). clo- (75a), clii- (V5b), (alph. eia-) -pfel in der glocken. klachl t clains glocklein (1). klocklike (23). glochen-swengel (49). kleeppel (11). galle (93). sing-oz (ui, Sm., Gf.), -os (75), t -osel (75b), -oßel (3), -ossei (2, 71), -azzel (1). (ini bòhm. Wald zingklaiÓel ). trincklen, ni. rinckele, belle &c. (ne). *Tintinulus v. Titrullus. *Tintitio (x tundere?) visel (107). *Tintor v. Tinctor. *Tintra v. Tinctra. ^Tintura v. Tinctio. *Tynula v. Timula. Tinum v. Tina. Tinus, thynus (Gf.) (cf. rubeta, ci= nus, thymus) heyde (11, 19, 20). pim= boum (*. pinus Gf.). wilder lorbeerbaum (Ki.). TIP *Tinxio die eyns anderen eygen ma^ ghet tot eynre echter huysfrouwen neenipt (147). *Typabrum lebenderswefel (74). Typarium insigel der kunig- o. key- ser-lichen maiestat (74). *Tipias (cf. typus 9) valsch von der angesiecht (sic 8). Tipiee, tibise (2'à) hd. bezeich-, be- zaichi- (6), beczeichen- (9), bezeigen- (20), bezuge-, nd. beteken- (79) -lich. bete-kelic (23), -lech (22). gelijchniß (20. X typus). Tipieus be-zeichlich (5), -deutlichen (no), -dudelich (132). *Tiplea i. sfrata pastoris (76). *Tippula v. Capula. *Tiprum brenten (Ob. cf. dolium, la= bium). Tipsan-a, t -e (Gf. ) (cf. pti-, ti-, dip-sana &c., smigma)spriu ; hirsi-sprru ; fesa; genschorn (Gf. ). hd. ge-stoßen, -stampfte (9), -schelte (8, 75), trucken (4), truckene (74), truken (6), drucken (18), drocken i dor (17), nd. dro-ghe, -che gerste, garst (6). hd. gersten waßer. *Tipsanare v. Pistare. *Tipsan-arium, -erium v. Ptisana= riunì. *Ty- (74), ti-psare (cf.prcc.) stampfen (74, 75). schlahen, außslatien (74). Tipula v. Capula. *Typus (i. rector nauis) verg (74). Ty-, gew. ti-pus hd. gelich-, glich-, gleich-, gelic- (100), nd. gelige- (79), liic- (23), lick- (22) -nisse sim., ha. -nusse sim. eyn gelichen (18). figur; betid-, varr. betut- , bediit-ung ; gestalt ( 65 ). figure t bezeigenunge (20), vorzeich-en ì -unge l vorspil (15). worczeichunge t beyspel (9). wortzeichnunge (8). vor= scheyn (9 sim.). valsch wan l ange= czichte (9. cf. tipias). schade, scheme (147). behe- l heerken-lic (79). Typha ( cf. sceptrum morionis ) dodde, donse (Hen.). *Tipho i. princeps eoriptis i traeo (76). tifìearibdes princeps (139). *Typhonia i. gens tartarea tattarisch volck, v. auß der tartarey (74). Ty-, tin- (Ì122) -phonieus (i. ventus 76) phoimo (Gf.). Cf. dü fònne, bi der phònnun (Anz. 8, 504. schweiz. fon von fauonius?). tripbonieus , trisponitus nortwinde (74). *Tyra v. Tiro. Tirannia, tyrania (cf. seuitia) hd. nd. wider-, weder-sinnicheit sim., -schi= nicheit (12), -sindegkcheit (21). frecheit l boefiheit (20). wutri-cheit, -gkeit, durchechtigkeit (74). *Tirannice wutterlich als ein wut= tender thut, var. hund (65). Tiranni-eidium v. -dis. Tirannicus wreyd t bose (19). wreet (11). *Tiranni-dis, et hoc e (-de) l -eidium (i. occisio tiranni 75 ) wueterunge (75). wuttendigkait (65 var.). Tirannia, g. -idis (i. tirannus, dia^ bolus, crudelitas &e. Gemmae, Voce, ex quo) bosewieht (17). tufel (8). tewfel (9). tyrannenschaft (68). wuttendekait (65). wietery (88). DlEFENBACH (ÌLOSSARIUM. TIR Tiranni-zare, -sare (i. grossare 76. q. cf. st. grassari? cf. seuire) hd. nd. grimmen. durchechten (no), tyranschafft treiben (no), tzonen (132). wietten (76). wueterichen (75). Tirannus s. adj. (i. tyrannis l cruci= lentus t infaitstus 1) hd. wét- (93), wute-, var. wutte- (65), wiette- (no), wuete- (75) -rich ; vngehorsam wotrich (6) ; wutreieh (1) ; eyner der wyeder gehorsam , die gehorsame (67) thut, doit sim. ; eyn bose herre (8, 9); tyran, twinger, grymmich sim. , frech (20), vreydig (9), vreslich (100), vnd v'son (17). nd. eyn dy weder horsam dut, doyt. Tirare v. Liminare. *Tyrea v. Tiria. *Tiredo v. Teredo. *Tireus v. Tirius. *Tirgus (i. laqueus quo capiuntur catti) ein strick (no &c). *Tiria, tyria (66, 70, 108 , 110), tyr- ea (5b), -ium (20, 106) (i. stiria q. cf. 20 , stilla congelata ; glacies de tecto pendens l purpura precisissima 76, ianua t ostium 110. X ostrum : ty^ rius!) hd. ys-, iz- (51, yfi- (8, 133), eyU- (152) -kachel; (glaeies X) gles-ein (66, 151), -in (134), -en (66, 70) -k. ; izkackel (5b), eiß-kageln l -czap (21), -zapf (75), -zappen (4); iß-czap, -zapff (6, 67, 76); eys-zappf (9), -zapfin (16); ein czapphe (3), iße czapen (13), eyn insel an dem dach (46), kegel (20). nd. kekele (106, 108) , jokel (22b) , ys-yokele (22) , -tapp (t) kachel (23) gali, roupie (122). Ti-, ty-, te- (4, 132), (the- kì.) -riaca, tiria-eo t -ta (76), triaca (75b) der ty= riack (4). tyryakers (1). tiri- (11), tri- (23), dri- (12, 22, 132) -ackel. hd. dri-, tri-ackers; dri-, dry-akels, -ockels (19), -acker (9, 110), -ockel (18), -acors (75a). dry ackerß (68), ackir (8). acclas (21). drey ockers (4), alter (9).tàgarß (triag. 6). *Tirieus von den schlangen ( 110 ). van den slangen wesende (132). *Ti- v. Cy-rillus. *Tirisus v. Thyrsus. Tirium (cf. tiria) blanc-keit (genus tinctoris 20), -heit (11), -kkeyd (19). Tir-ius, -eus hd. einer von der stat (se. Tyrus), schar (18. X tiro ?). Tiro, tyr-o (Br.), -a (74) (i. miles, angustia) hd. nd. ritter. hd. niuwe (93), nuwe sim., new (9), junck (20) r. nueri= rtere (sic ìoo). ridder (20). angst o. not (74). *Tyroeinari neyer riter werden (64). Tiro-einium, -manium (11) hd. rit= terschafft sim. ridderschap (11). Tyro-cnestis, -euestis (sic 125) rib= eysen (91 , 111). ni. rijuer, raspe (ne), pfeffermole (125). *Ti- v. Chi-rogrillus. *Tyrolaganu-m, -s (kì.) keßeflade (125). *Tiromanium v. Tiroeinium. *Tyrones v. Triones. *Tironilla (untersch. von tur.) grun= del (11, 19). *Tirosus v. Thyrsus. *Tirsa i. sei- (4, 74), ci- (3) -ssura TIT 585 ani. (cf. clunis. bm. 882) eyn ars- (3, d), arß- (4, 74, 76) -crinne, -krin (76), -kerb (74). *Tirsula astlein (74). Thy- (125, Gf.), ty- (108), ti-rsus, tiri- (8), tiro- (18) -sus (cf. alga) cholbo ; tutil-ch.; stingila stengila ; torso ; repa-, ruopi-t. (Gf.). stengel t tutelcholbe (Sum.). tucel colbe (100). tuto cholbo (101). tu= ten- (6), tudten- t tutten- (74) -kolb. stange (Hpt. 5). ein krut dorsch (no). die dorse (kì.). torsen (Fr.). strunck (8). strank (9). kole- (10), kol- (3) , kel- (49) -stock, coelstronck t eyn tac mit den loneren (132). klotz t stude (125). eyn dingk daz ufi sleget t. somer lade (18). hd. eyn sproz, sproß (omnium herbarum), spruß aller i allerley kreuter (74), ast. nd. sprut, telge. qui- (132) , que- (108) -spel. ober czopp (19). *Tirtieare v. Cineiare. Tirunculus ein klein ritterlein (110 sim.). Tirus, tyrus (74) hd.nd. eyn.slange i ein lant sim. slang 0. ackerwurm o. lande also genant (74). driakel wrn (93). Ti-, ty-sana, tis-eina(3), -ena (76), -ona (11) (i. tipsana 76, sonst untersch.) hd. nd. gersten-, gerthyn- (sic 5b) -was= ser , -water, schar- (II), scher- (109) -bier (cf. ptisana). tyseyn (107). *Ti- v. Pti-sanarium. *Thysanum v. Museus. *Tysanus (cf. tisana) cliuua kirstino (Gf. 4, 265). *Tisicare (von phthisis, cf. sq.) kei- cken (75b), -schen (75a) vt pueri flentes. Tisieus (potius ptis. Br.) i. qui pa= titur infirmitatem &c. ein krankheit do einer gantz vßdorret (110). da- (8), de- (17) -mpig. dampfeger (9). lungensueh= tiger (75). terende mynsch (147). *Tisipolis (atisis poena, ciu.) quide- i quel-lenburg (125). Tisis, thisis (6) (cf. tisieus) brust kistr-in (93), -n (6), -ie (74). das abnemen (Gemmae, Voce, ex quo), dam-ph (17), -f (8, 9), -p (11, 19). terende suyek (147). tzer- t droeg-inge (132). lungen-sucht, -such= tung (75), -siechtag (74). *Tysula (aus thyrsus?) astlein (74). Titan sunne (75). ni. de sonne (116). Tytania mayn (147). *Titanus cale (Sum. Vi). *Titellare (cf. sq.) titelen (22). *Ti-, tit- (110) -tellus, ti-, ty-tillus (h.aufig in Mss. mog.) hd. nd. ti-, hd. tit-, dit-, tu- (5b, 75), dut- (5), dot- (21), rut- (23) -tei. tutel in der geschrifft (75). *Titemallos v. Tithymallus. *Titeranus v. Kappadenarius. *Titiare passerum vox (141). Titillare, -ri, titti- (23), tutil- (42) -lare (i. titubare, accendere) hd. chi- i chu-zilon (Gf.); ki-, ku-, ku- (21, Das., kì.), ko- (9), kru- (42), kru- (3) -tzeln, selten -tzlen. kitzellen (19). cocc- C100), kitt- (23, 132), ket- (11, 22) -elen, -ein (23). stameln (74). vacken, waghen (i. vacillare 147). *Titilla-mentum (Gf.), -tio hd. chizi- lod, i chizel-, t chuzel- t quizil- (Gf.), kitzel-, kytzl-, kitzyll- (19), kutzl- (6), 74 586 TIT TOG TOL kurczil- (9) -unge, kuczeln (21). kitte= linge (132). *Tit-illator, t -uus (74) kiczeler (20). kutzler; staml-er, -iger (74. x titubare). Titilli-cus, -tus (93), titrullieus (11) (adj. s. cf. neapol. tetelleea Dz. wtb. 399) hd. kitzel-ig, -hafftig (68), kytz-lich, -elych, kutzliger o. beweglicher (74). nd. ketelicli (11), kettelachtich (132). kuzel- (64, 93, Gf.), kutzlig- (74), kiczlig- (64c) -fleisch, -fleich (93). sulcz (i. gelu l exta (Sm. 3, 241. = kuttelfleisch). *Titim (aita ci-, sei-tim?) lernlich, an-, vnder-weißlicn (74). *Titimalla gallante (Sum. 11). Tithymai-lus t -us (Ki., Das.), titi- mallus, -mallum t -mellus (74), -mulus (132), -nallus, -nalus, -nallum t tinti= nallus (74), titemallos (94a), bitumai lium (alph. tit- 87a, 146) {ì. esula maior 74, herba laetaria 110 &c. X lathyris) wise- (i3i), brach- (9, Sum. 11), rag- t prach- (74), braken- (87a, 146), brant- (85), sprinck- (74, 85, 125), spring- (20, 68Mrg., 75;, sprang- (12) -wurcz, -worcz, nd. -wort, ald braci (-wurtz 87a, 146). hundestille (9). milcbkrut (93) krut da milcli vfi gat (68, sim. 132). wolffs- (74, 91, Ki.), teuffels- (75, 110) -milch. wolff- milich (74 var.). limila (105). holff (titi= nalus 19). ags. singrene (94a). *Tytymalosca ags. lib corn (94a. cf. laecyride). Titi-o, -us, -um (94a), tiei-o, t -a t -us (74), bissw. titon, dieio (1) hd. nd. brant, br.-holtz (110, 132). gloschner br. (111). bremiholtz (68). hd. ags. brand, bant (8). prant (74). zantro (i4i). *Titionare, -ri (147, Gì. m.) die brend scbyren (no), furter schuren (68). die brenden vort stechen (132). vuyrstaicken of maken van brenden (147). Tit-, fie- (q. v.) -ionarium bertstat (20). brantyfien ino), staeckyser (132). *Titirillus v. Titrullus. *Tytirus, tityrus (Pap.) animai ex hirco et oue natura (74, Pap.). laconum lingua aries maior (Pap.). wider; birte (74). Titiuilitium schleyß vom tuch (135). *Tit-ius, -ium, -on v. -io. Titru- v. Titi-llieus. *Tit-rullus, -irillus (74), tintinulus (75) (i. dyabolus 20. aus titillus ?) duuel (11). teuffel (74, 75). *Titt-ellus, -illus, -ilare v. Titellus &c. Titu-bare, -are, -lare (23) (i. fremere, dubitare, tit-, vae-, fae - illare) hd. wanek - , czwif- , hd. nd. stainm - eln, hd. -len. stam-mellen (3, 19), -meren (20; , -eren (132). staczgen (46). lispen (13). lurcken t mit der zungf-n anstoÙen (Das.). ga- (Ki.), gika- (75) -tzen. svend- (100), struch- (18), zitt- (no), dorck- (111), serank (22, 23) -elen. sebotteren (74). stotern (22). beuen (132). *Titubatim lurckecbtig t anstossig mit der zungen (Das.). Titu-batio, gev). (Mas. mog.) -us hd. stame-, stack- (126) -lungo, gikatzote red (75). das gatzen o. stoddern (Kia.). *Titubator stame-rer (21), -lei- t gi= katzer (75). *Titubus stammericb (22, 23). stultern (23). *Titula sebaffunge (8, 9). i. protectio i defendiculum (76). *Titul-ae, -e ags. gata- (94), gatan- (136) -loc. *Titulare v. Titubare. Titulare zeycbin (8). beezeygen; nennen; mirken (17).tytelschrijven(147). * Titula-rius, -tor tytel sclirijver (147). Titulatio czeychuuge (8). *Titula-tor v. -rius. Titulus tytel (20). eyn tittel von einem (no), vber eyn (68) buch. t. da bij sieh einer nennet (75). vber- (9, 65), obev- (8) -schrifft. lob (9). erlucht- l vffsecz- (65), benenn- (5b) -ung. mercklicb ampt &c. ( 65 ). kurez ver- (9) , korcz war- (8) -merckunge. zeieben (8, 9). pe= tapur (-li pi. Gf. 3, 18). leuuo (Gf. 4, 1093). *Tituus v. Titubatio. Titillator. Tius oyme (147). Thlaspi besemkraut (iuJ- Toalia (cf. togilla; GÌ. ni. 6, 572) dwehel (Sum.). *Tober (i. cito) altohant, rysc.h, tou= welick &c. (147). *To- v. Ta-bernarius. *Toea (cf. teca) nulße, scbale, schelff, truhen, var. schal, thruhen (74). *Toeulus v. Taculus. To-da, -dus (129), -ga (68) ein fogel der altzyt fleugt (110 sim.). *Toda-nus, -rius v. Todonus. Todere wag-en, -len (147). Todi-nus, -uus, -fus (18), -us (20) adj. s. (i. velux 20. cf. tod-a, -ere ì. mouere t tremerà 20 sim.) hd. ein leu-, lau- (17, 74) -ffer. nd. lo-, loup- (23) -per. die haist of snel vellet todinus i. ca= ducus (147). Tod-onus, -omus (76), t -arius (110 &c), -anus (147) (i. gallus, a toda Br.) ein han (74, 110 sim.). hane (147). *To-dus, -fus v. -phus. Toga (i. vestis pauperis 66 &c, pax 19. c/.toda)kulter(17). eleit (8). zwiuacb ci. t jopp t Iride (9). frid-el3klaide (74), -cleid (93). ain romer klaid (91). jupi) (110). ioppe i badhemmet (64). gip (21). kedel (5bj. kitel (74). kittel (75). mantel (2 1 &c). heucke (20). beuck (19). hoyke (11, 78, 109). suckeney (74). ni. languii tabbaert (ii6j. *Togal (i. cussinus qui sodi imponi^ tur sic 76. cf. leetega. seampxiale.) panekuß (74). stuolkissin (76). kussen (23). Togare (i. togam facere t induere 76) cleyden (8, 9). kittel aulegcn (75). *Togarina kuitzesleben 0. inwonung (74). Togatus geboyket (132). Togi-ferum, -ferium (147, gì. m.), -forium (Gì. m.) stat do man scbuleri= sche ding disputirt (74). disputierstede der geleerden (147). To-, co- (3, 67, 76) -gilla (i. mamu ter-gium 3, -ium 76; tog. ì. mappa l mensale qq. v. 76; mantile, par aa toga = tog-ella, -ula) tyschlacb (74). twele (109). sweel (23;. To-, co-, si-gillatim besunder-, eintzecht-lich (74). Togipurium payr heuck (147). *Tola (aratri, aus \or&q. cf.) gieehal-m (Gf.), -n (131). *Tola (anders prc, Gì. m.) wurm der in prunnen laufft o. wonet (74). *Tolare (st. tonare) dundern (49). Toleno v. Tolleno. Toler- v. Toller-. Toles pi. mandelgeschwer (m). triesen (110). clyren (132). Tole-, tolle- (76), tolen- (1) -tura (citi.) tol-ent (1), -ig (23). Tolle nim bin; lialt; thun abe t dun ab (65). Tol-leno, -eno, -linum (108, 110, Gì. m.), -inum (132, Br., GÌ. m.), -ium (110, 132), -lo, -lonis (cf. tel-o, -lenon) eyn gnepff-en (126), -baum (128). wasser= knepffel (Kia.). brunnen-scbwengel (Ki.), -schwenckel (128), -galgen l hengst(Fr.), -back t abbrech (110). putz-haeck t -windel (132).put-w. ^-hout ^een tsinxene (108). ni. wippe (116). Toller-, selten toler-. Tollerabilis (quod faciliter ferri, fieri 110 potest) hd. lide-, lede- (17), leid-, vertrage- t gnad- (65), lijd- t verdrech- (132), virdech- (20. X v'dog-?) -licb; lidesam. duldich (11, 22). geduldyck (19). Tollerabilitergedultig(65).leid-licben (Das.), -entlich (Kia.), -iglich (Kib.). Tollerans hd. nd. lide-, hd. leid-sam. Tolleranter lydesamelich (23). Toller-antia, -encia (1) lidesam- _(5, 23), ledesam- (17), lydsam- (68), leidsam- (1, 110), sàm- (sic ti), leidlich- (4) -keit, -heit (110), -echeit (23). lidelichait (76). gedultig lid- t bit-, var. beyt-, t trag- ung; vffent- baltung (65). hd. nd. ge- dult, -dolt (8). verdrechnisse (132). Tollerare hd. nd. geduldig sin t liden; dogen (20); ge-d. (109). hd. lei-, le- (13), dui- (20) -den. tragen (65). ge- (68), ver- (110) -tr. vir- (20), ver- (132) -dragen. dolen t ver-d. (3). du- (12), di- (13) -ldigen. gedolligk sin (21). dultig= lidi leiden (no), ge-d. (65), -dulclichen (17) liden. zulassen l nit zu weren (65). Tolleratus v. Pertinetus. *Toller-eneia v. -antia. Tollere hd. lidin i dragin (8 sim.\ wegthun t tragen t bin nemen (110); er- (9), auff-, vfF-beben; ab-wysen, -weysen; lupffen (126), vuten (9). vpbeuen (132). *Tollinius v. Tellus. Tollinum v. Tolleno. :icTolor, g -oris (i.hasta 139, aus dolori?) ein speer (110, 132). *Tholosa (130), tolos-o t -e (Gf.), t tullum (130, Gf.) (ciu) tùl. *Tolus (st. talus) wurfel (1). To-, tho- (8fi, Gf.), col- (q. v.), tu- (9, 75), tul (8) -lus (i. summitas templi, scutum breue, eminencia 20) rouhhus (se, Gf.). wintfane (130). uirst (104). vierst (Gf.). first-baum (8, 9, 75), -e, -paum l pinackel (74). pyniàspel (20). gibbel (64, 110). geuel (132). gewelbe (68). die toeken t schloßsteine (114). ni. sluyt- steen, -balck (116). vbergebeuse (74). verste van tymmer (147). knorre (8, 9). pokil (8). puckel, kewlecht, boger (9). TON Tolutarius zelt-nef (no, m), -rofi (Das.). nd. tel-ner (162), -le i hakeneye (128). Tolutim weltzig t schelligklich (Das.). t. ire zeltnen t im zelt gehn (126). To-, selten tho-maeulum , i -mac= lum (88) (i. intestinum boum 20) hd. hirn-, brut-,' leber-wurst. ni. leuer- (116), met- £brayt-(132) -worst, l -linck (116). inge- weyd (46,68), -wede(23). manig- 1 manch- falt (20). *Thomar (cf. Gì. m. 6, 577a. Dz. Wtb. 442. Gth. wtb. 1,207) uberscuhi; piz spiz SCOph SOC (Gf. 6, 134, 367, 418). Tomentum ein flock von tuoch (no), eyn vlock-e (132), -eri eft noppen (109) vanlaken.flocken (9i).stop-fl. (Kib.), -flecke (Kia.). pflocken (125 Mrg.). schopp- (128), seher- (75 Mrg. sirn.) -wollen. hd. bu- (Kia), hd. (126) nd. (128) bo-lster. pambst (125). kuder ; plack ; hulsel (Fr.). burren (126, Das.). to- (Gf.), fo- (cf. lec= tega), zo- (1, 2, 6Anh., 8, 9, 11, 19, 67, 75, 76, no, 127, Gf.), so- (74), gew.\ ze-, zi- (2), zedo- (6) -mentum, -metum (no) zie- (127, Gf.), zeie- (141), zei-(Gf-). -eha. zieche (8, Gf.). pettes ziechen (1, 2). zieeh (6). pet-z. (74, 75); z. t zich vber ein beth (75). zeicli (6, 75). eyn bijt zich (18). czich (9). cziche (17). ezychge (21). deckin (19). bet-d. (67). deeckene (11). bedtdeck (134). hd. bet-, beth-, bette-, nd. bedde-decke, -berre (22). deckbett (2, 75, 110). teck- (67), teg- (76) -lach. bottug (6). fedderridt (2, 74. cf. Sm. 1, 512). ingus(74). tume-ntum, -tura (64a, 93) (a tumere Br. ; i. ceraia cai 76, affamentum v. a. 1477, st. du= mentum) usspon t awurk (i. stuppa 93). werck, var. a-w. (64). noppe (107, 108). nop (68). in den vadem die dicke knorren (147). veltpereth (Gì. Mar.). Tom-ex, pi. -iees dy ftelen (pi. 125). halssbulsterlin o. kussle, ni. goreelen (116). *Thomis, g. -is cleyt dat lichtferdich ÌS (147). *Tomu-£ tomun-culum stendel( Tisch= geràth Gf.). Tomus scheyd- (8, 9), sced- (100), teyll- (9) -unge. *T. aselli (cf. t. i. intestinum Gì. m.; Fr. 2, 128C) rotschàr t spunden (Chytr.). To-, t tyntyn- (147) -nabulum ge= leut 0. schall (110). gelut 0. schell (68). sehellen klepel (147). Tonare (cf. sq., tonitruare, sonare) hd. nd. luden. hd. lnten , lawten (1, 9). sere (9), laut (Das.) schreien. thonen (65J. vast donen (Das.). dunren (20). turren (6). don- (Das.), thun- (65), tori- (126) -dern. dorn (23). tonern(21). hellen(l). inschellen (2). Ton-are , -itruare (q. cf.) don-ren (13, 22, 68), hd. -ern, -nern, -deren (88). dunnern (5). durnen (88). . *Tonatus v. Bombizare. *Tond-, top- (nod) -aees menschen mit groissen hoefden (132), grossen hoeptern (68), gr. hy-, var. hu-fften (sic 110). Tondens einer dei- da schirt als sehauff (65). Tondere (per ototondi &c, sedper TON u tutudi &c. 110 &c; i. metere 1 &c. cf. tundere) hd. scheren, abe-, ab-, aff-, be- (65), schof- (9) -sch. kirczen (17). v'kùrczen (9). ab-schroten , -murpffen i -fressen (126). meen (1). meyen (74). *Tonditare v. Tonsare. Tonellus olfafó (74). *Tongrus (piscis, st. congrus) gros ol (9). Tonica (st. tun.) polimita (q. cf.) ags. hrinfaga (rotunditate circulorum 136). Tonitr-u, -uus, -ium hd. nd. (132) don-, do-, dun- (5) -ner. tunre (93). donre (11,22). to-(126), do- (Das.) -nder. dor (6). Tonitruare (cf. tonare) to- (6), do- (11, 20, 22) -nren. donnern (21). tundern (75). *Tonitruifuga holwurtz (143). Tonitr-uum, -uus (64, 75, 91), -us l -u (88) donder- (88), donner-sJag (16). -schlack (10,88), -klapff (88, 91). donnei' klopf (64). donr- (12), donne- (13)-slach. tunder (65). t.-schlag (75). don-rung (68), -der (132), -ner (no). To-, tu- (22b, 125, 127, Sum., Gf.) -nna, -na (22t>, Gf.),'-nsa (22b) hd. fafi, offer- (Gf.), leit- (Sum.) -vaz; chuofa (Gf. sim.). ad. nd. tu- (22ab, 125), to- (68, 132), do- (5) -nne; ton (6, 23). hd. don, dunn (no), struse ys also eyn tover (tun-a£ -sa 22b). *Tópaces v. Tondaees. Tonsa (i. remis 110. cf. pila, ton= siila) riem (110). reym(132). ags. rothor (94), rohr (136). *Tonsa v. Tonna. Ton-sare, -sitare, -ditare (68) click (no), d.-wil (432) scheren. *Tonseo v. Tunsio. Tonsilla^, forpicula (147, Br.). schere hair mit to snijden (147). Tonsi-lla, t -1 (Gf.), -lia (6415), i -ta t tonsa (147), tosilla (130), tunsillae (pi. i. malae Gì. m.) (i. sinanche 91, glandela 130. cf. tusillus) phall t hack daran man das schifi" henekt (2). pfal qua ligatur nauis (64). marste-cho (130), -kko t -e (,Gf.). swirn (nauis 93). schwir das ist ein pfal dar an man die schifi pindet (74). schwirren (126). roeyryem in en schyp (147). zàpflin (gutturis 91). mandel (126). druoselin (130). *Tonsio schaff- (9), schap- (8) -schere. bescher-, mee-, einmal meyn-, hack-ung (74). *Tonsi-o, -taeio scherunge (20). *Tonsio (X tundere) stot-, huff-, prekel-yng (147). *Tons-io, gew. -ura (cf. prosa) hd. nd. plat. hd. pia- (18), bla-tte; platen der priester (75). blat (13). pletken (132). hd. scherunge, kron. crune (lofi). ton= sura eleriealis i. corona sacerdotis platten; prima t die erst weych (1). *Tonsita v. Tonsilla. Tonsitare v. Tonsare. Tonsor hd. nd. scherer. duch-sch. (21). seberrer (18). scheerre (11). balbi= rer (111). Tons - orium, - trina ( 74 &c. ) hd. schere-hus sim., scher-hufi, -gaden (74, Kia, Das.), -stub (74). TOR 587 *Tonsterna scherhause dorinne man schaffe beschirt (74). Tonstrina v. Tonsorium. *Tonstrinum (st. -icum?) forcipes zanga (i4i). Ton-strix, -trix, tunstrix (88) hd. scera (i4i), schererynne sim. barbirer= sche (132). Tonsum (st. tunsum?) khnitan (Gf. 4, 580). Tonsura v. Tonsio. Tonsus ptc. hd. geschoren. Tonsus s. (i. palmula 147, trudis 74, 93) schalt-e (93), -ruder (74). schalt (2). des roeyryems bledse (147). kolbe ì geschorne piatte (kì.). *To- v. Tu-ntorium. *Tontrix v. Tonstrix. Tonus hd. ton. hd. (18) 'nd. done. don (17, 76). hit t schalle (17). eyn czu schal (5b). hai (76, 110). luit (5). luet (20). lutte (18). luyd (19). lud (21, 22). lawt (9). luut (11). Iute (23). lautùng (Das.). wiße (in cantu 77). Topa-sius, -sion, -zius, -zion, -smus (64c), thopasius (5b) hd. edel-stein, -ge= Stein (110). ein kostlich Stein (68, 132). goltstein, cuphr (Sum. ). topa-s (1), -6 (5b, 64). • Topi-arium, t -um (144) opus ain hitten werck (9i). hiittìe, gehfild &c. (144). Topic-a, -us, -orum (1. se. liber Aristotelis) von der pesten red (1). buch der rechten erkantniß l ansehung (65). Topicus (i. totalis) alynck, heele, clackloise, gar &c. (147). *Topigraphia beschreybung einer ge= gende (74). To-, tho- (Br.) -phet (heh:) die hell (no &c), helle (132). To-phus, -fus, -frus (88), -sus (127 &c), -dus (68, 110), tufus (Gf.), tha- t tho-phos (74) (a todeo, tedeo 110; i. porus 111; cf. stofus) tuf- (Gf., Kib.), tub- (127, Gf.), topf- (Kì. ), dup- (12), duyff- (132), dob- t aug- (74), dufft- (88), tufft- (64c), toph- i tewch- ( 74 ), tug- (6, Kia.), duchi- (121), duch- (64, 123), duech- (20), tung- (93), kalck- (10), rau= her sand- (Das.), ein rauch- (64b), r. lo- chert (no), reyb- (111, Das.), rib- (33) -Stein, -sten (12). *Tora salutifera monraut (143). Thora, torà, phthora valdensium &c. waldenser thora (143). w. wolffs- wurzel (kì.). *Thoracifex platner (75a). *Toraeina ags. haeslin (Hpt. 5). Toragium eyn getzyert vyant (147). Thora-1, t -le (no &c), tora-1 (11, kì.), -le (74, kì.) (i. torus 1, 5b, lectus 76. cf. eorai, leetega) hd. deck (19); d.- (9, 74, 76), stuol- (76), panck- i stu- (74) -lach; decke-n (20), -lachen sim. dekene (11). gulterdecke (126). kulter (8). haupt- (110), oer- (68, 122) -kussen. bedde (23). herren pett (1). hern bethe (5b). serg (74). sidilla sim. (Gf.). *Thoralis, eon-th. gemahel (64). *Toran, thoron (66 &c.) ciu. in prus= sia, brucia torà (74). 74* 588 TOR TOR TOR Torath(Mbz/s«)funffbueeher(iiO^'m.)' Thorax, torax (11, 75, 94, 136) (cf. pectorale, thoros) hd. brust (76, 91, ìoo, Das.); br.-blech, -beltz (Kia.), -latz (Kib.), -kleid t -harnisch ( Das. ), -platt (68), -salbe (nach tropheum q. v. 9). brost- (17), prust- (74) -piedi, hd. nd. piate, borst-pl. t -wapen, -e (132). placte (18). playd (19). Watt (6, 134). har= nasch; blat- t pla-ten des h. ; blat (75). krebs (74, 75). prust l krexs (31). burst= roc (Gì- Mar.), hals-hemde , -perge, -berge (74), -bercb (23). foderteyl (m). ba- (67), pa- (133) -ntzer. kuriß (74). wam-mas (91), -meß (Das.), -bòs (109). ags. fel-ofearth (94), -ufreth (136), torax st. eorax? *Torbus v. Toruus. *Torcellus puckler (74). ♦Torcere v. Torquere. ♦Toreio v. Torsio. ♦Toreium v. Torticium. *Torelea (aus trochlea X tor-cular, -quere) ein winde (3, 4, 74). breßspin= del (75). prelì (74). Toreula (i. spira) trotspille (93). To-, tu- (5b) -rcular, t toreul-are t -um (no &c.) hd. pre-sse, -B, -s (19), -sßs (1); wyn- (69, 110), wein- (75) -preß; calc-atura l -ture (Gf.) ; ke-, kae- (76), ka- (70), ky- (21) -Iter; kelder (13); tro= tte (93), drotte (75), trot, drot (49), trot= tenbaum (126), dorchel (Das.), targel (6). pars-e (12), -se (11). wynpersse (23, 132). Toreulator keltherer (16). *To-, tu- (10, 12 &c, alph. to- 68, 110) -rcus, torplms (5b) hd. tur-cke, -ck, -chen (10); to- (5, 12), do- (5b), du- (70), tu- (67) -vcke; torg (21), durck (69), durcken (3). nd. to-, do-rck. *Torcus v. Troeus. *Torda winde zum armprost (74). ♦Torda v. Astureo. *Tordela v. Turdela. *Tordeo (cf. torclea) wind (18). ♦Tordus v. Turdus. ♦Toredula v. Coredulus. ♦Toregma v. Toreuma. , *To-, tho- (20), tor- (1) -rela (*. dieio 1. st. titio ; von torrere, cf. torris, dor= rella, thorelagium gì. m. ) prarmt in igne (1). brantyser-n (20), -eri (11). brand ysen (19). prantreyt (74). Tore-urna, -gma (Gf., Hpt. 5), -eum (94), thore-uma (8, 9), -gma (Gf.), tor= neuma (147) (x thorus cf. gì. m.) drey- ginge (llj, -ynge t gedreyet vat (147). eyn dreynghe of ejrn vaß gedreit (132). ein g. ding(no). dreung t gedreyet vaß (68). ein getregtes werk ( 93 ). ein auß= balliret &c. werckstuck t getràter becher (Das.). tratazvaz; trauaz; dra- 1 thra-sli (Gf. ). treit kepff 0. trinckgeschirr, ge= graben werek 0. gehawen (pi. 88). drage- fali t -bette (20). ynnedragunghe (19). uastor natile (sic 86. st, vas tornatile!), scanc (Sm.). scaf-reita (Gf., Hpt. 5), -raida (121, Gf. ), -reide i schaftreide (Sum.). slipi- t slif-stein (Gf.). ags. eduell-a (94), -i (136). konigis bette (9). konnig-b. (8). tareuma kynd-er (9), -e (8) gurtil; wasser-blater (8), -bloter (9). gedreet vas (9). ♦Torgere v. Turgere. *Thorifex (cf. thoracifex) hd. nd. pla= ten-er, -mecker (12), -meker (22). hd. plat-, platt- (74), blat- (6, 67, 134), plette- (17), plethe- (5b) -ner; platten- (1), brust platt- (68), harnst- (49) -macher. boret= plaet- (132), depieh- (10. X thorus) -me= cher. *Torium v. Torrum. Torm-en (cf. -entum), pi. -ina (cf. colica) grym (111). die (91), das (Das.) grymmen. der rotschad (-ina 91). Tormentare hd. nd. quelen. hd. py-, pei-nigen nd. pyne-gen, -n. torneyen (68. X tornamentare). Tormentarius (i. tortor 91) buchs= Bengysser (125). bichsen- l zeiig-maister (91). *Tormentatio pynunge (20). Torment-, torn- (79, 105) -illa, -ella (6, 74, 105) (i. ratil-la Sum. vi, -ia Gf. 3, 459, viola 93 , ari- l betu-laria 143, gamandria 100) fic- (Sum.), fig- (6, Gf.), vig- (87), syge- (100), sig- l veiol- (74), fng- (101, Gf.), fri- (95), berg- (Fr.), birck- t blfit- i rot heyl- (73), ruhr- (kì.), creutz- (3) -wurtz. bladelose (85). siben bletter l s. finger kraut; vigelblueme (93). tor; mentii (4 sim. ). turne-lla (Sum. Vi. Gf.), -1 (105). ratte (74). *Torment-osus l -uosus voi pyn (68), pynen (110, 132). Torme-ntum, -n, turmentum (5b) (etiam est funis nautarum 76, sim. Gì. m.) hd. nd. pyne. hd. pyn, peyn; pi- (5), pey- (9) -nunge; pi-, pey-nigunge; pin= lichkait (65); quale (5b, 65); quel- (21), gicht- l vollter- (126) -unge. strafF (65, 88). buchs (88). bycliß (no), buesch (132). ein ietlich gewerff &c. (Das.). *Tormentum ( X tornamentum ) torny (67). *Tormido (t aus f) veder en die an pijlen stralen bolten vyeren synt (147). Tonnina v. Tormen. *Torna (cf. tornus) dryll (147). *Tornabana (torna bona Ki.) v. Sana sancta. *Tornabilis (i. tor-tus 4, -nalis &c. 75. cf. teres &c. ) hd. schibe- , scheibe-, schevbe-(3), trysse- (66), tresse- (69, 134), treisse- (70, 151), drysse- (67, 152)), druß- (133) -licht; schyb-elecht (21), -elich (69), -lich (110), -elichtig (17), -let (6), -lot t trulicli (18); dribelecht (20), scheiblig (74, 134). drebe- (5, 17), drief- t schyue- (132), tre- 1 turnier-, var. turneyer- (74), drey- (no), trag- (23) -lich. dregelick (22). sinewal (23). se- (22), sen- (109) -nevvalt. Tornacum (ciu.) tornaw (Das.), dor^ nick (kì.) in flandern. *Tornalis ( etiam instr. tornandi ) v. Torn-abilis, -atilis, -us. *Torn-, tome- (no &c. ) -amentare (cf. torment-, torn-, torner-are) torn hd. -eren, -ieren, nd. -eyen. *Tornamentator torneren (sic 20). Torna-, tornea-, tor- (q. v.) -men= tum hd. nd. to-, tu- (18) -rney. torn-ir (1), -ering (23), -ieren; stechen; ri-, spri- ngen ; schirmen (65). schimpf (v. a. 1428 Sm.). ey touerig (tornam 22. X torna= rius). Tornare (i. fortiter sonare 66 &o. [X tonare], in gyrum voluere) hd. dreen, treen, draen (75d), tre-, dre-, tro- (67) -wen. dre-ben (18), -gen (12, 23, 75), -selen (20). draben (21). tragen (6). dreyen (11, 68, 110, 132, 147). draien (Das.). dreen becher 0. koepff (64). hd. nd. torn-eren, -en (22), hd. -ern, -ieren, -iren. dryllen, wryten (147). Torn-arius, t -us (4), -ator t (127, Gf.) (i. tina, x tonna?) trahi- (127), trah- l drah- (Gf.), trech- (91, 141) -sii, -sei (91). trechß- (;69, 70, 134), drechs- (66) -ler. draier (Das.). eyn boden dreyer (110). eyn bode off dreyer hijr vnd dair lopende (132). putte, standte, wanne (74). hd. zu-, 550-, czob- (21) -ber. nd. touer. wasser zober (17). turnirer (3). torni e= rer (4). Torna-tilis, t -1ÌS t -tUS (Gemmae) (i. habilis ad tornandum) ge-drewet (8), -trewet (65), -dreet (9), -dreyt (110, 132), -dreselt (10 Mrff.), -traiet t -balie^ ret (Das ). To-, tu- (5b) -rnator (cf. tornarius) hd. tre-, var. trey- (65), dre-wer, -ber (21); dreer, dre- (75d, 111), dra-(l) -chsel; dregse- (9), drechs- (4, 66), trechß- (69, 70, 134), drese- (10, 133), dresse-, drisse- (17), dresc- (5b) -ler. dreger (23, 75). dreyer t wryter (147), winder (110 &c). dreer der kopff o. schussel-dr. (64). Tornatrix (i. saltatrix Gì. m.) drachs= lin (1). Tornatum sayger (74). Tornatura dra-endi, -unga; gidra-ti, -unga; thrat (Gf.). dreyynge (147). hd. torn-erij, -erey, -eyunge (17); tonerie (5), turnierung (18). Tornat-us v. -ilis. Torneament- v. Tornament - are, -um. ♦Tornella v. Tormentilla. *Tor- v. Turo-nensis. *Tornerare turnieren (1). torneyen(lO). *Torneuma v. Toreuma. *Tornio (i. torneamentum Gì. m.) drachßl (V. a. 1618). * Tomista v. Torotusta. *Tornorasile giscapilih zi drati (Gf. 5, 239). *Torn- i tor-ositas (i. superbia, cf. tor-nus, -uus, -tuositas, -osus) hoch= fertigkeit (74, 76). Tornum (*'. q. tornus Das., anders Gì. m.) tre- (91), dra- (111), drag- (Das.) -eysen. *Tornus v. Toruus. Torn-us, t alis (74) (cf. tiga) trei- (88), drey-, drewe- (8) -messir (8, 1), -beytel (147), -holtz (110 &c), -zeug (88). treyer- (641)), dreg- (75), drecsel- (75d) -ysen. dreer- (64c), tra- (126) -eysen. dregsel (9). trechßel; tre-tzeug, -lade (74). dreseler (10 Mrg.). kranch (6, 17). *Thoron (cf. tolus? thorus? i. ciu. in prussia 66 &c.) vorste (23). *To- v. Tu-ronilla. *Thoros (st. thorax) platten (1). ♦Tor- v. Torn-ositas. Tor-osus, l -nosus t -nus (74) (i. toris plenus, pinguis, superbus; cf. tor- tuosus &c.) fleischhafftig t mauwechtig TOR (Das.). ni. vleesch-, poesel-achtich (ii6). mausicht (kì.). voller, vaister, grewli= cher, hochfertiger (74). *Toro-, thoro- (1), coro- (71), tor- (8, 9, 155) -tusta, -nista (9), -resterna t -restrinum (155) (i. tustula 1, torta 74, pastesis 75) troge- (155), trog-, krog- (8), trag- (1) -scherre (8, 9, 75, 155), -scherr (1, ?l). trocsherre (155). kuch, zelte (74). Torpedo (i. torpor) tracheit t slafc heit (20). traurung (74). Torpedo (piscia, cf. tropedo) mer sneck an httslin (93). zitterling; schlaf= fer ; krampf-fiscli (Ki.). rame (v. Hamb.). *Torpellus (st. tortellus) panne- (11, 20), pan- (19) -kuche, -kucke (11). *Torpen v. Tortipes. *Tor-, quasi te-penta lahe, varr. lohe, laß, t fule; treg (65). Torpere hd. nd. kranken, tragen (22, 23), v'-tr. (132), -wondern (11, 19). slaken (23). hd. sia-, slae- (132), slay- (19), schla- (no) -ffen. treg (1, 9, 65), sckwach (no), laß (17), vnfrutig (Das.), versumlich (65) sein, sin. traen (19). laßin (8). lassen (9). ab-1.; 1. lummeln, var. liimlen, i fallen ; 1. hin-flissen t -schliffen l -geen; vcrdriß han durch draghait; gut begird nit zu werck le= geD ; fulen (65). fewlen (1). bedrouen (132). Torpeseere faul t maßleidig werden (Das.). tragen (23). *Torpeta knopffwurtz (74). *Torp-eus, -idus treger, seuchender (74). *Torpiditas tracheit (20). Torpidus (cf. torpeus) treg t schlef= ferig (110). v'schrick- 1 wonder-lich (132). siech ; trage ; slagich ; krang (20). zieck t traech (11). To-, tu- (5b) -rpor (cf. torpedo) tra-, i sia- (20) -cheit (20, 23). hd. trag-, track- (66, 134), las- (1), lufi- (20) -heit; drag-, trag-, tra- (3), trege- (5b), vnlu-- stig- (74), fule- l liederlich- (65), faul- t maßleidig- (Das.) -keit. vnwille; trau- erende seuche (74). anxt (20). angst; virwonderunghe ; drocheyd ; syeche dage (19). zuze d. t traech ( 11 ). dra- (67), trauri- (4) -ckeit. smigung (9). verzie= hung zum gutten (65). *Torphus v. Torcus. *Torquarii topelseldner (91). Torquatus mit dem halßband gezirt (110 sim.). Tor-quere, -cere (1) , -vere (2) hd. pressen t pi-, pin- (65), pei-, pe- (13) -nigen (furerà), bras- (5), par- (11, 20), per- (23, 132) -sen, -ssen (11,23). pingen (23). pynen (20). hd. nd. quelen. hd. queln, drucken sim. (telurn), winden (funem 10, 12), keltern (19), pfrengen (62), flechten t derren (9. X torrere). dreyen t scheis= sen (132). Torqueri gekrumpt -werden (65). Torqu-es, -is (I4i, Br.) hd. rad.hals-, hd. halß-, halz- (8) -bant , hd. -gurtel, -ring (13, 93), -ringkch (]), -rinck (9), -bug (6), -berg (8 , 9 , 20) , nd. -gordel. ringk (141). fassunge (74, 77). ge-smide (100), -Schmid (76). goller(9i). krag (91, ili). TOR *Torquia (cf. toreus. turcia.) turg= ken (1). drukchen (71). *Torquilla v. Tortula. Torqu-is v. -es. *Torrela v. Torela. Torrens (i. riuus 22b) hd. einrußend, rawschen-ds (1), -ts, var. -B (75), ruw= schenß guß- t gschwindgiß- t sußenß t vngestimß t vber-flussigs, var. -flissig (65), lauffend (110), loeffende (132), fliß^ ende (20), snurrenst- t schnurrendt- i see- (74), walt- (74, 93), regen- (8, 9, 74, Das.) -wasser. ein ruschens i schwinde groß w., var. guß-w. (65). nd. ruschen water, beken- (22b), gieß- (88, Das.), ragen- (Das.) -bach. eyn gieß (88, Das.), giessen (126). guße (74). ueltgusse (75). syfe (100). ryner (ryuer?) t mere t ein waßer daz du flußet (20). ein tal bey iherusalem (74). gesprink, klinge (155). Torre-re, t -scere (110 &c.) do- (23, 65, Das.), doe- (88), de- (8, 9, 110), ta- (6), bo- (13) -rren. dorn (18). dura (5). durr t digen magen (Das.). bra- (110), bro- (8), ber- (20) -ten. harden (sicud ferrum 11). brae- (132), bin- (20) , wen- (20, 74) -den. pren- (74), bren- (110), ber- (132), bur- (8), wi- (13), truck- (88), truck- (126) -nen. drowen (22). droe- (132), trew- (9) -gen. irschrecken (8. X terrere). beyen (88). peen; wel-gen, -tzen, wachsen (74). *Tor-rere i -scendere (cf. torrens) rauschen (75). *Torrest-erna, -rinum v. Torotusta. Torridus (i. vstus, robustus, tostus, velox) hd. tru-, dru-, dro-cken. ge-druck= ent (5), -trucknet (6), -dragket (21), nd. -droget, -senget (8, 9), -braten (110). hd. du-, do-, nd. de-rre. tur (6). dor (22). durr-hait (1), -echtig (5b). brand-ich (11), -yck (19). brend-ich (20), -lich l droegh (132). bloedich l druge (20). ersigen; vor frost verstrupfi't (126). hd. nd. snel. schnel als das wasser i ruschende (75). Torris (cf turris. torela.) hd. nd. brant. hd. prant (141); durre, eyn durrer, durrer (67), nd. dorre brant. brandich holtz (132). ain prinnends scheit (91). branttreid (66 sim.). schurstange (152). schurstang (67). fewer; i. egis schilt(74). *Torrorium tharre (Gf.). *Torrosus brendich ( 20 ). kund-ich (11), -yck (19). *Tor-rum, -ium (8) czel (8, 9. st. zelt torta?). *Torsare zusammendrucken (8, 9). *Torscendere v. Torrere. Tor-sio, -ciò, -tio hd. pin-, pinig-, peinig-, twing- (8 , 9) -unge. nd. quel= linge (132), pin-inge, -gen sim. pi. quale i stechende pin (65). Torsor v. Tortor. *Torsum v. Tortieium. ^Torsura (cf. tortura) qual£peyn (9). Torsus (cf. tortus) ge-presset (19), -parst (11), -quelet (19), -ijyniget (nob). To-, co- (1), tu- (5b, 147) -rta, l tortula (3 , 76) (i. libus t mellitura 147, cf. torotusta) hd. kuoch, kuochan ^fladan (tortasi4i), kuch, kuch-en (70), -e; chuch 0. vorprat (1), chuech 0. vor= prot (71. cf. vorbrot arto-crea t -rea 75); kage (13), zalt (6). ayer-kuchen, TOR 589 -zelten, strutzel (75). koeche (132). koke (23). kueke (11). Tortas facere koken (22b). Torte schelb(i26. Kia.). scheel (Kib.). entzwerch (126). *Tortela v. Bruca. Tortellus («'.tortula 110) hd. kuch-, kogg- (21) -eler. nd. kokener (22, 23). ! ein kuch-lin (134), -elein (66 , 151), -le [ (ti), kuche- (151), kiech- (110), kiche- (3) -lein.klein kuchlin (68). *Tor-tieium, -ticinum (69, 134), -ti= num (68, 76, 110), -cium (1, 16), -sum (11, 19, 68, 110), -ticia (133) hd. ein ge= wunde-nne (3), -n, gewon-den, -nen (9, 10), bewnder (13), wandel- (18, 1, 16, 74, 76), geflochtene (4, 74), nd. wonden kertz, kerse (22), hd. ke-, ki-rcze, kreutz (sic 69, 134), licht (8), (-kertz l) liecht (76). wayskyrczen (19). tort-ijs (11) , -yß (66, 69, 70), -eyß (134). *Tortilio v. Mediamnis. To-, co- (v. crispus) -rtilis hd. nd. krum, krus, knorechtig. hd. krum-p, -pe (152), -b (134), -pt(67); krom (17), kruß, craus (3); knor-ig (18), -rig (68), -richtig (5), -ret (76), -het (75a), -eth (49), -tzig; knarret (6), knotzicht (67, 152), korre= thic (13), astichtig (10), est-ig (6), -elecht (21). gedreit t guot zu peynnigen(no). bequeem tzo pinigen off tzo stricken (132). *Tortilitas knor-heit (75b), -icheit l kromheit (132). *Tortillus (cf. tortellus) struczel o. chùechel (Sm. 3, 69i). *Tortilum eyn baast (68), bast (132). *Torti-num v. -cium. Tortio v. Torsio. *Tor-tipes, -pen (75bcd) hd. nd. krom-, hd. krump-, krumper- (75), krumb- (134), kromp- (21), krum- hd. -fuoß, -fuß, -foß (21), -fiessig (no), -voessich (132), nd. -fut (23). *Tortis (intestinorum, cf. tort-ura, -io int. Br., tormen) grimmung (6). Tortiuum tresterwein (91). Tor-tor, -sor (i. speculator t lictor 1. cf. tormentarius) hd. nd. pin-er, -gei- ; stocker. hd. pi-, pei-niger, eyn hangend dieb (68). hancdief i een ondadich (ìos). henger (4). dief-h. (132). hencker (110). gichter (1 6). pre- (19), par- (11) -sser. gjueler (8, 9). wizzari (141). Tortorium (i. career gì. n>.) hd. nd. strick. Tortuea v. Tartuca. Turtus. Tor-tula, l -quilla (kì.) (cf. tort-a, -ellus) kuch-lein (9) -el (4). kochlin (8). dreh- o. wende-hals (auis Ki.). Torturo. ( machina lapicide 125 ) ein kippher (125). ags. coecil (94. 136). Tortuos-itas, -us (var. 65, 110) (i. ciuitas 152 aus euruitas; cf. tornosi= tas) krump- (75), krum- (no), krom- (132) -heit. ruchig- l vnebeni-, var. ruch- t vneben- (65), hofferti- (sic 69, 70, 134, 151. cf. sq.) -keit. Tortuosus (cf. prc, iniurius) hd. hof-fericht, -eret (134), -fartig (sic 70), -fertig(i5i); hog-ericht, -erich (70), -erig (18), -kerecht (5b, 21), -erechtig (5); huckerechtig (17), hòkerig (1); hoeck- (110 varr.), hock-ericht (152), -richt (4), 590 TOT -ig (no); hagget (6). nd. hoker- (22), hokel- (23) -echtich. krump (8,9, 75). krum i voi pynen (no), krommich (132). vmbgewunden (74). vn-gelijch l -slet i -behende (20). meli (65). Tortu-ra, -s (cf. torsura) hd. nd. (23) pinunge; quel-uiige, -inge, -linge (22), -igung (68). hd. quale (ìoo), pinig-, peinig-, press- (19), pars- (20) -unge, krumde (20). Tortura {cf. tortis) grim im leib (75). Tortus ( cf. torsus ) hd. nd. gewon= den. hd. ge-wunden, -bunden (sic 5) sicut candela; ge-flochten; -krumpt i -drucket i -parset l -pyneget (20), -pei= niget (nob), -piniget (110b, 132), -pijnt l -perst (132), -presset (19). krum (no &c). krum-me (19), -p (ìoo). krom (132). tortos sinauuella (ui). Tortus 5. v. Tortura. *Tor- v. Toro-tusta. Torue krumlichen (no), grymme- (68), hon- t scheuz- (126), wreet- (20) -lich. sehelb (126). *Toruere v. Torquere. Toruitas grul- (no), seheeu- (132) -icheit. honlich- l scheutzlicli- (126), grymmig- (68, 74) , grimmsichtig- (Das.), vnwirß- (74), scheulich- 1 graßlich- (Kia.) -keit. hohne (Kia. ). wreetheit (11, 132). schalbe (126). krumheit (74). *Torumda (aus torus = eorus X eoura = eoxa q. v. ?) diech (1). To-, gew. tho-, co- (q. v.) -rus (cf. museulus. thoral.) hd. bette sim., botte (67); trut- (64), gulter- (126) -bett. nd. beedde, bruut-, vorst-b. mauwe (Das.) mvse (pi. 100). das pretig (9i). halsadra (Sum.). feyste an dem kyn (64). graße= tisch (in agro 125). krapff, kr.-steyn (112). Tor-uus, -nus (76), -bus (136) (i. coruus 5 &c. X curuus) hd. nd. grimm- ig, -ich, -sichtig (Das.). gremich (13). eyn krannich t coruus (sic 21). krum (65, 74). gru- (8), grò- (sic 9), grausam- (110), scheiitz- (Das.) -lich. swarcz (s«'c9). seheuich l wreet ( 132 ). dwerhes (100). vnwirser (74). *To- v. Ton-silla. *Tossis v. Tussis. *Tossorium dre- (19, 20), tree- (11) -ebter. Tosta verbrent brot (68). gebrant brot 0. krusten (no), ghekorstet broyt (132). ' « *Tostanus v. Tuseanus. *Tostrin-um, -ium (4), trostri-um t -num (75) (brasii; i. siccinum 75) hd. da-, do- (134), de-rre. eyn dar l tur (6). ein derrhuß zu bier (no), derr dar vff man das maltz dort (75). eest (132). *Tostulum broedworst (125). Tostus hd. nd. ge-dorret, hd. -dort, -dorret (67), -derret; -terret (3,69), -roest ' i -broten (3), -róst (9), -rost (8), -riist (4), -bachen t -baet (126), -braten 0. verbrant (no sim.). Tostus (herba, cf. eostus) mos (9). tost (74). Tot (oft i. tot-idem, -tot 5b) hd. nd. also-vele, -voel (11), hd. -vii, -manig(20); alzofel (5b), als vii (1, 5), alii vii (76). Tota (i. exactio ? cf. Gì. m. h. v.) bote (11). bocke (20). TEA *Tota bona (gali, toute borine) guter t stoltzer henrich, schmerbel (143). Totali-s, -ter hd. gantz (9, 65), g.- (68), gentz-, follenkomme- (20), nd. gans- (22, 132), gens- (11), gent- (23), ghehee- (132) -lich, -lik. hd. zu- (20), alzu-, nd. alto-male sim. ganez mit einander (20). algader (99). Totalitas alheit (20j. Totaliter (cf. totalis) vlbedille (22b). Totanus (auis Gi.m.) eilimosa (genera) meerhunlein, pful- l pol-schnepff (140). Totidem (cf. tot) hd. also-menig, -meniger, -vii. zofil (5b). das selb (no), dat selue (132). allike vele (85b). *Totidus yoft i. totus) also hd. man= cher, manig-falt, -faltig, -ister (1), nd. menig, m.-falt (68). als mancher (5).. Toti- (toei-) -ens, selten -es hd. nd. also-, selten als-dicke sim., hd. -dig, nd. -digk. *Toti-, totu-plex, adv. toti-ple, -plum (i. totiplus 66 &c.) also hd. manig-, menig- (6,68,110), manch-faltig, -faldig, -feldig, -fel'tig (6), -faltigklich (68), nd. menieh= voldich (22). zo manche falt (5b). als manch-faldich (5), -iekfeldig (4). * Toti-, totu- (75) -plus (cf.prc.) al so hd. memg-er(i 10), -l'alt, mangfalt(21),manch= walt (21), nd. manichvolt (22). als (-plex also 1) manigfel-dig (1), -tig (75). zo mannichfalt (òb). *Totitus (indecl. 20. cf. totidus) also- mancher (5b), -dicke (20). *Tottennis alzo vii jarick (5b). *Tottot v. Tot. Totum alles ; t. simul alsmiteinan= der (75). *Totuplus v. Totiplus. Totus (cf. totidus) hd. gantz, gaer (18), alzumale (20); also-mancher, nd. -mennich. gans (11). Toxa, eoxa o.^s. thung (94a)- Toxa Ièna (Sum. a. d. lat.'i cf. t. i. vestis i stracjulum GÌ. m.). *Toxea v. Taxea. Toxieare hd. v'geb-in, -en, -ben (13) cum veneno, mit v'gift (17). nd. v'geuen, venynen (132). v'giff-in (8), -ten (9, 104), -tigen (23). Toxicatio hd. v'-gebunge, -gifftunge -gift (8). nd. vorgeuinge. *Toxicatiuus vergebendig (110). *Toxieator hd. v'geber (mit gifft 110). nd. vorgeuer. Toxi-eum, -tum (76), bissw. -una hd. gifft. hd. nd. v'-g. ven-yne (19), -ijn (11, 132). kieitarti (141). *Trab est nomen aque (76). Trab-ale, -rale, tarbale (22b) (i. lignum, seabellum in curru 75, super axem; furcale t limo 75. cf. trag-, trah-ale, trattile) hd. nd. sche-, hd. scha-mel. hd. nd. ni-, nd. ri-nge. hd. ring (in cwrum 6); r.-, rong- (132) -stock, ge-stel (110), -steel (132). kipff= stul (75). schwell (76). luehßel (6). liu-, (Sm.), lew- (1, 3) -chsen. leuchse an eim wagen (74). linse (5b). lunse (22b). lonß (17). Trabalis gipretlih (Gf.). Trabaria, t treberia (76) schiflin (93). remischiffe, zulle, nache (74). ags. punt (94a). TRA *Trabatum (herba, aus trapetum missv.) oelmag (76). *Trabe v. Trabea. *Trabe eertare (ludus) bauschisßen (125). Trab-ea, -ia, -e (2), trebea (74) (i. vestis &c, stragulum l elidas 1, cic'las 2. cf. trahea) nd. eyn gemalt (22, 23). hd. eyn g. , ge-molt (21, 4, 49), -pildet (1, 2, 74), -bildet, -billet (21) tuch, duch. nd. ein gebeldet doch (23), gevoldet dock (22). be- (23), bo- (12, 13, 22ab, 147), ba- (109) -ldeken, -Idiken (13), -ldeke (22b) ys syden want (22b). bulle-, pulgen-deck; baldeckin, ein seidintuch mit golde (74). bad valt ecke (sic 5b). willen decken (18). edeler Iute (8), ediler lewte (9), keysers l gebeelt (147) cleit. wissheit= kleid (93). pecksken van syden doick (147). *Trabea v. Traha. *Trab-ea, -itum, -etum (141) (aus trabs, cf. trabetus Gì. m. ? missv. aus veetis st. vestis?) dremil (Gf. 5, 53i). tre- (i4i), trem-, treim- (Gf.) -bil. Trabea (i. porticus) halle (147). Trabeatus kostlich gecleid (110 sim.). *Trabellum (i. pereipollex) schuch= zugel (Gf. 6, 417). *Tra-bena, -dena (8) i. materia va= lida (76). togelich matirge (8). tegliche materie (9). degelich materge (17). *Trabenus (cf. tebellus &e.) zobel (102). *Trabersia (ì. lignum quod ligatur equo ante culum) ortscheid (75). Trabes v. Trabs. *Tra-beta, t -pedia (76) (cf. trape- ta, -zetum) wechselbang (76). zelbret (16). ^Trabetum v. Trabea. *Trabeus v. Iroleus. *Trabia v. Trabea. *Trabiea (nauis tr. Ki.) eyn weyd^ schiff vß eim balcken (no), eyn schiff= gen gehoelt vyß eyn balck (132). Trabilis balcki-g (no), -eh (132). *Trabis v. Trabs. *Trabiseta v. Trapezeta. *Trabistetum v. Trapezetum. *Trabitum v. Trabea. *Trabrale v. Trabaie. Tra-bs, -ps, -bes, -bis (133) hd. nd. balk. hd. balck-en, -e (20), trame (93), tram (65, 74, 91), trome (Das.), drom (49, 75), draum (75d), grosser thram (Kia.)_, gr. trom (88, 126), tremmel (25), gibreitti (104), geWetto sim. (Gf.), kibret (141). *Trabula (anders Gì. m.) bake (vake? aus balke?) en cruus (11). *Trabulus v. Tradulus. *Trabuona v. Deurus. *Tra- v. Tarari-eenus. *Traeinius v. Fraxineus. Trae-o, -on, eraeo (i. cumius 74) (comiter per t Br., melius per d 76. cf draeo) eyn trach (no), track (76). eyn gang (68), hol-g. (110 sim.), weg (8, 9, 17) vnder der erden, v. erde (9), v. die e. (68). dol, erthol das ist ein hol vnter dem ertrich dadurch man schlos 0. stete gewinnet (74). TEA Tractabilitas bruch- (65), lide- (8) -lichkeit. ledickeit (9). Traetare (». con-tr. 1) hd. nd. haud- elen, hd. -leD, -eln. angriffen t halten in eren (65). ge-h. init nandelung (75). ent-h. (68, 110), onthalden (132). dick vii zu zieheu (no), dick wil trecken (132) stetis czihen (9). scheldin st. (8). tractieren (no &c). *Tractarius dre- (19), tre- (11) -chter. *Traetata ags. (hd.?) zangi (136). Traetatio handel-ung (68, 110), -inge (132). vbung (65). Tractator handeler (132). Traetatus hd. nd. tract-at, -ierimg (no), -ieringe (132), handel-ung, -inge. ein clainfi buchini (65). *Traetibilis trecklick (ni). Traetim lang- (10, 12), lanck- (4), lanx- (13), lari- (11) -sam, -sem (11, 12). lonckse l dregelych (19). traechlic (11). Tractio v. Traetus. Tractor, dueillator tepper (ut). *Tractuca (aus trueta X tartuca?) vorhenna (piscis 87). *Traetula (instr. cura quo trahitur ignis de fornace; i. forna-eulum l -lium 75) hd. nd. krucke. hd. krucken , ofen- kr. (75), chrukch (7i), kruck , krugke, krog (21), krogke (8), crug t kist (17. wett. kist n. Kolilen-, Koth-scharre), chissà (pistoris 130, Gf.), kiss-a t -el (Gf.). airi ziechbruck (76). lote i harke (22. cf. traetulus). Traetu - , l traeti- ( 74 ) - lare hd. wenderi, vnib-w. als daz korn. k. vmb- w. 0. fegen (74). um-w. als hoew (76). om-w. als dat korn off boy (132). rechen (5, 21, 76). kole raken (22b). r. t raymen aever wech (*. notare 147). handeln (X traetare) als man dat korn vmmereckent (23). also dat k. keret l wendet (sic 22). reden 0. fegen als k. (i. tantarisare 74). *Tractulus (dem. gì. m., cf. -la) eyn kapp lote (23). Traet-us, i -io (68, 110, 132, 147) (cf. tararicenus) ptc. hd. geczogen. s. re- gunge (8, 9). griffung (5b. X taetus?). sùclie widerczeme ding (9). ziehung(no). zu-z. (76). trekinge (132). treekynge (147). landsrifier i gegne (128). langer stridi des ertricb.fi &c. ; gesang der ziehung l des furgangs &e. (65). *Traeula v. Traha. *Tra-, tro- (alph. tra- 76) -eum, i -tum (74) (i. suber in quo voluuntur alleca 76. aus tapi/oc?) laeke (4). fisch- t heringfi-1.; f.-sule, -sul, -saltzwasser (74). ba- (109), be- (23) -rinck lake. ha= ringsultz (75). hering wasser (76). Trachea (cf. trahea) aten- ( D3),atheni- l lung- (Das.), atem- (74) -ader, o. -zug (74). lungenror (64). *Tradalus v. Tradulus. *Tradena v. Trabena. Tradere hd. geben, dar-g. (65), raden (21). hd. nd. v'-r., hd. -raten, -rauten (6). nd. geuen, vor-, oner-g. ; leueren (1 32). *Tradi-eius, -tus (9) (i. vari-us ? -cus t profugus 76) wankelmudig (17). wandel-bere (8), -bar (9) 0. vnstete mensch. TEA ! Tradi-tio, l -mentimi (75) hd. nd. j vorretnisse. hd. v'-rettenis sim., -retnifi, ! -ratnufi (6), -rattenes (21), -retung (9;, -rautung (68), -reterey (75, 110), -ratrey (164); geb-, dargeb- (75), saez- 1 vffsecz- (65) -ung; lere (8, 9, 65). eyns dings wandelunge (8, 9). Traditor hd. nd. v'reder. hd. v'-reter, -ratei- (75), -ratter (6), -rauter (68). geber (21). dar-g. der verreterey (75). vber-g. (110). ouergruer (132). *Traditrix verre-terin (110), -derscbe (132). Tradi-tus v. -eius. *Tradix (st. tradux) winstog (23). Tradueere (vxorem GÌ. m. ) hd. nd. (23) vber-, nd. ouer-, hd. ober-, ober-, i hm- (3), beym- (4, 25), brut h.-, beme- (14) -voren, hd. -foni, -funi, -furen. vber= fieren von einer zall, zal (nd. tal lingua) in die andere-n, -ren (110 varr.). uber- t heume-ueren (13). ober- (19), ouer- (132), auer- (11) -leyden, t -setzen van eyn tzaell in die ander tzael (132). hd. zu der ee nemen sim- seden (17). scbe= den (8, 9). Tradu-ces v. -x. Tra-, l vltra- (76) -ductio offenbar- (9), vffenbor- (8), vberfur- (75) -ung. Traductor (i. ductor 3) hd. nd. vor-, hd. fur-, t flos- (74) -man. foyrmane (152). eyn fuerer (17) , fierer (76) , vbir forer (20), vber-furer (74), -fieren (sic no1-'), -setzer (68 . ouer-s. t -leider (132). ferge (no). *Traductorium (i. nauis 76 , fiuuius qui traducit naues 4) hd. flofi, fioefi (76), nifi (17), fiose (74). eyn vlote (23). eyn ouer vloes t locus dair men ouer setzt (132). vberfart (no), ein scbiffreicb was= ser (4, 74). *Tradu-etorium v. -lus. Traduetus vber-gefiert(no), -gesetzt von einem tal (sic 68. tal hd. vallis x nd. lingua!), auer- (11), ouer- (132) -geleyt, t -gesatzt van eyn tzail in die ander (132). *Tradu-lus, -la (104, Sm., Sum., Gf.), -das (i3ib, 141. acc. pi.?), -etorium (147), trudas (i3ib), tra-dalus i -bulus (75), { cradula (11, 19) (i. alabrum, girum t gagia 75. cf. dragma, cerilla, testadulus, hispa) hd. nd. baspel. garii- b. t -werffen (75). weyfe (3, 4). czal-, ezail- (3) -spinnel (4), -spille (9), -spiel (8), -spil (3, 17). garwynd (147). riste (Sm., Gf.). wolli-cbambe (104), -ehamp (Gf.)- wolla-champ sim. (i3ib), -kamiiun (141). wolle-cbam t -kamp (Sum.), -ehamben (as Gf.). Tradux (msc. i. traductor, gen. orm nis i. propago; cf. tradix) luì. nd. (23) ober-, hd. vber-, ober- (3) -vorer , -ley= der, hd. -furer, -furrer (6), -foyrer (152), -fierer l ferg (110). eyn offinbar furen (4). hd. ge-slecbte, -sliecbte (8), -schlecbt. sprung(no). oerspronck (132). vberschu- tzling (126), -filing (Kia.). vrfar (i. por^ tus t littus) i vberfurung (75). gesenk (Kib-). rebscbofi (Kia., Das.). pi. traduces estlyn von den bauuien (no), sprutele-n (132), -sse (107) van den bo- (107), boe- (132) -men. sprofien von boumen (68). Traga (i. verriculum 130. cf. tra-ba, TEA 591 -pha, -gum. erpica.) radi bucb egt (6). zugegarn t ase baino (130). Tragacanthes (herba) mettram (kì1'.). Traga-cantha, - canthum ( succus kì.), -canthus (Fr.), -gantum i -ntum (succus? 93), dragantum (q. v.) tra- (74, 93, Ki.), dra- (Fr. ) -pant. bocks-dorn t -distel ; fucbsbart ( Fr. ). trackenplut (*. demathan 74. aus trag- ?). *Tragale (cf. trabaie &e.) leysen (2). *Tragantum v. Tragacantha. *Trage (zwischen eapillus und eesa= ries) widis (Sum. ni), pi., g- -arum i. argumenta t carmina de rebus luctuosis (76). Trage-a, -ma (i. eleetuarium 12. cf. Dz. wtb. 354) tres-ereye (12), -et t -net (iua.). trisinet (112, Kib., Fr.). tràge (112). pi. tragemata zucker- i sehleeker- werk (Fr. ). traiemada van aifft off vruchte snoede gaven (147). *Traged-a, -us t -icus (74) lyt- (9), snoede lyt- (8), vrling- (74) -dicbter. berold (9). Tragedi-a, -um (9), eragedia (q. v.) hd. nd. laster-sanck, hd. -gesanck, -ge= sang, -gsang (134), -gedicbt (68, 110). van stynekender snoeder materien (147). laistergesankeb (1 in m geschlimrnbessert 2). eyn schendig liethe'(17). snode liet (8). boze lied (9). Tragela-phus , -fus (i. platoeer-o 100, -us 94, 136, hireoceruus 100, Br., ceruus emissus ìoo. aus emissarius X promissis barbis Gf. 1, 235?) elih-i (104), -0 (Gf.). helabo t elbo sim. (Gf.). ags. elch (136. platoeeru-seleb sic 94). schele (100). scelo (i. e-, ad-missarius, ona= ger cf. elo i schelo Gf. 6, 475). halp h'cz oder bog (8). brandthir-sch (114), -tz (116). *Trageli-da, -a (67, 133) (i. fabula composita 76, Voce. exquo,«M< res seuacum asperitate compilata 76. von tragedia untersch.) mere (8, 17). zusamengesetz^ tes mere (74). ge-tycbte (9), -dicht (17), -diecht (8). Trage-ma v. -a. *Tragenice v. Tragoniei. *Tragentea geperkraut (74). *Tragerdia (cf. sq.) gelyc der ghey» ten sanck of lof dat is van styncken= der materien (147). *Trageria (aus tragedia; anders Gì. ni.) gedicbt das hern schiltet (74). *Tragia bur (i. meretrix &c. 74). *Tragias (g. -atis qd. eutta magna t spinosa 76. X seutum=: targia gì. m. cf. tragus?) grofie tarcze (9). grofi brejr tarsch (8). *Tragilla v. Tragula. *Tragma v. Dragma. Binio. *Tragmatiea {aus dram.) v. Didasca= licus. *Tragoniei (X traco) lude dy slan^ gen eten (23). tragenice vt art Salomon sunt populi in timis libie qui specus cauant 76. aus troglodytae). Tragos v. Tragus. Tragoselinum v. Pipinella. Trag-ula, i -illa (132) (genus teli 110 &c.) eynre hande geschutz (132). geschot, pijl (147). schaffelin (126). schebelinchen (125). 592 TRA Tragu-la, t -m (125) hame (125). ein visch ham 0. berren (Das.). wade t sencke (Fr.). ni. schaeckel (116). *Tragulatus (*. tragula lesus i ar- rnatus) ge-schossen (110), -quest (132). Tra-gum, -hum (64, 69, 134) (i. vert- Br., verr- Gì. m. &c. -ieulum; nauis i rete piscatorum ; cf. trag-a, -ula) eyn kan (3, 4). nache t rete (66 &c). em nach oder rete (sic 69, i34j. waid= ling, vischerschiffe, vischgarn, watt (74). zugnetz (64). Tragus, -os, -on (herba) kamelkorn (114). meerstache-n, var. -1 (Ki.). Trah-a, -ea, -ae (43), trabea (147), t tracula (12) (cf. erpica, tra-ga, -pha, -uellus) slit-e (104, Sum., sim. Gf.), -ten (43). schli-ten (4), -tte (74), -t (110, 141). slede (100, 132, 147). scelyde (97). schilt; kart (74). har-ck (132), -ke (12, 13, 22, 23), t kricce (13), bricke {sic 22), eyn krut (sic 23). hd. krucke, t krug i kruck (74), kuck (sic 49), krogk (21), krug, korbe (9), rech-en, -e (9, 18, 74); rech, sleyff; eg-e (100), -gè (110), -ghe (i32\ -de (74, 132), -le (100); eyde. eyn mist tragebere (16). panckschab 74). *Trahale (i. longale 74. cf. trabaie &e.ì langwid an Jeinem wagen; langk= wyde (74). seel an den w. (147). sele (22b, 74) in dem w. 0. wayne (74). sii (1, 3). eyd t ege (17). *Tra-hea, -bea (75d) (a traho; X trachea) lungrore (75). *Trahea v. Traha. *Traher dystel (68, 147). Trahere hd. nd. ru-, ri- (13), zu- (76), tre- (132), tree- (11) -cken. hd. zien ; zie-, cze-, czi- (17), nd. te- (23) -ben. ten (22). tzen ( 12 ). czehen, czugen, vbir werffen (21). tappen (147). *Traheri-a, -um (74) (de aratro, i. epirhedia, cf. trahale) silo (130, Gf.). zugsayl, leyne (74). Trahi, var. tradì, ad iudieium furnemmen an zulangen vor dem ge= richt mit eimanß, varr. ye-, y-mans, zu rechten (65). *Trahico v. Traieere. *Trahile (cf. trabaie) einzen im kar= ren schlitten 0. im wagen (75. Sm. 1, 81). *Trahulus (i. qui semipiene profert) lurehonder (95. cf. titubare. Sm. 2, 489). *Trahum v. Tragum. *Trahus v. Thrax. *Trai-, selten traji-, traij-cere, prs. trahieo (17 &c.) hd. werffen (18); ober-, vber-, dar- (110), durch-, vfi-, ouer- (20, 22, 132), nd. vor-, to-, dor- (132) -werf= fen, -werpen. ouer-setzen t -voeren (132). dorgczigen (13). *Traieet-a v. -um. Traiectio hd. v'wandelunge. Traiectum (citi, in holandia) hd. nd. vt-, vte- (tr. inferma 97) -recht. hd. vt- ericht, -ricbt (21), -rich; -rech (1, 71). v-, l vch- (74) -tricht (tr. inf. 74, 147). vprecht (sic 10). trecht (110, 132). tricht (20, tr. sup. 147). trich (13). mastrech (tr. superius 97). maist-erreich (71), -riel (1). *Traiemada v. Tragea. Trajicere v. Traieere. *Tralis v. Sisymbrium. TRA Trama (cf. subtegmen, tram-en, -is) snade ; traben t vasen (i. extrema pars vestimenti); wintisen (Sum.). hd. spu-, spo-le, spuoi, spul; schoß- (21, 66 &c), schuß- (5b), schiiì-, schieß- (74) -spul sim., -spolle (21). nd. spuel (11) ; eyn schot spole (22), schete vede! (? 23). schutzen (textoris 1. scliutz Fr. 2, 238c). tram (Fr.). weffel (64°, 65). inschlag (65). weuel t ynslach (132). wafel l eintrag (126 &c). weuil (20). wefil (155). wefel (64b, 74). wafel (6). intrag garn (68). *Trama-lga (127), -ratia (Sum.). -ritia (74), -ricia (147, Br., Gì. m.), -rga t -rgra t -racia (Gf.), -tica (11), -eia (147), -sa (141) trama ratia (Gf.) (cf. aeer) mazz- (127, Gf.), mass- (i4i) -altra, mazalter (Sum.) maßalterpawm (74). qd. arbustula (Gì. m., Br.). brame, gynster, brymmen (147). heyde (11. -eia 147). *Tramatrix werberße (20. st. web.). *Trambus (i. sanguis) bloyt in den lijve (147). Tramea v. Hirna. Tramellum v. Partipollex. Tra-, fra-men (i. termes, vimen, sarmentum Lye ; st. fragmen) ags. spraec (Gì. m. &c. hd. spach cf. Gf. 6, 320). Tramen, l tremen (gì. m.) (i. trama) wef-il (9), -el (67, 75), -fel (76). wesil (sic 8). intrag garn (no), g. das inge= traren (sic) wirt (68. cf. trama), g. dat ingcslagen wort (132). intrag (75). Trames ( i. lignum in scala; via t semita, via parua transuersa per agrum 4 sim.) hd. stick, stig, steig, stigel (49) ; richt-, rich- (4) -steyg (9, 4), -etig (sic 8). nd. stich t pat. foß pat (21). fuyß phayd (19). pbad (tramites 141). weg (65, 110). wieg (65 var.). wech (20, 132). ein zwerrh (68), zwerch (Das.), zwer-cher, var. -ichter (64) weg. weg der vber ein acker gat (75). trame in der ledderen (22b). drame (12). tram (1). trome l ppal (si. spai; 77). trepp l stufi (17). ein spro-ße (13 &c), -ssen (4), -ssel (3). soum (in veste 49). Tramis, triamis (no) (i. trama 8, 9, 76. cf. trames) spuoi (76). spayl l spruß (5b). der saum vom rock (no), soem van de r. (132). som (58), sam (74) an einem kleide. ger (74). ebecher (8). ebich (9). Tramoseric-a, -um (gì. Aelfr.), -ea (cuius trama ex serico 64), trami- (147), ipo- (q. v.) -serieum eyn syden (68, 110, 132), halb-s. (64) cleid de lineo stamine von, van lynem wep (110), linen werck (68, 132), sed trama serica von, van syden (esj, s. in-trag (no), -slach (132). sijde, sijdtwerck (Ì47). Tranare hd. vber-, iber- (76), ober-, o. an dem land (64), nd. ouer-swymmen, -swemmen (12, 23, 132), -swemen (13), -schwummen (6), hd. -schwimmen, -fligen (8, 9). *Tran-ferre , -figere , -fingere v. Trans-ferre, -figere. Tranquillare hd. frid, frede (17), freude (74), stede machen. nd. vreude maken. stillen (65, 75). gestumen, sanff= ten (74). Tranquillari zu stillung gehracht werden l zu der ruwe, varr. ruge, rug (65). TRA Tranquille geruwiglich; nit entrust werden (6ó). Tranquil-, transqui- (76) -litas hd. nd. stil-heit, hd. -lekeit, -lkeit,-lung (65), -leheit des wedders (21), -le weder (5b). merstilli (93). frede- t ersum- (17), geru= sam- (8, 9), fridlich- t stetig- (cordis 65) -keit. ruwe l fri r. (65). gestumeheit (74). Tranquillus hd. nd. stille, beschei= den. nd. sacht. hd. stili, sanfft, senflt (21, 72), s.-mietiger (76), gestum (74, 75), klayre (mare 19), fridlicher (65), freud= macher (74). Trans hd. nd. dor eh. hd. durch, durche (133); v-, o-, y- (110) -ber; ^bir (21). nd. doer (122); ouer, auer. Transactio (*. translatio) hd. nd. v'ander-unge, -inge. hd. v'andrung(134), anderweytunge, vbergebung (68, 110). ouer-geuinge t -lydinge(132). eynskriges berichtunge (9). eyn kriegis rieclmnge (sic 8). *Trans-agere v. -igere. Transalpinare vber die gebirgegeen (110). Transal-pinus, -phinus (68) vber die gebyrg wonenden ( 110 ). ouer dat geberchte (132), vberzwerch (sic 68!) won-, l wes- (132) -ende. Transcendere hd. vber, obir- (20), ober-, ab- (6), nd. ouer-stigen, -steigen (110, 134), -sagen (sic) i -gaen (20), -climmen (11, 110, 132), -treffen (65). *Transcensio ouer stigunge (20). *Transcensorium stapp aver to clymmen (147). *Transcreare vber naturlich wande= lunge (9). *Trans-cribere v. -scribere. Transducere ouer leyden (20). *Transe-n, -ntina gelavy, speer, lancy (147). Transenna eyn dach- (no), tach- (68) -fenster. eyn stytz in einem f. (no), eyn dack vinster of eyn stock om dat v. mede tzo ondersetzen (132). ahi gang vor ainem hauß (9i). gàtter (128). vogel- hutte (125), -bógel t donnen (pi. 114). gegitter, bouenet (Hen.). *Transentina v. Transen. *Transe-ntina, -thna seel of repe of touwe uytgerect (147). Trans-, bissw. tran-ferre hd. nd.vber-, ouer-dragen, -brengcn (11, 19), hd. -tra- gen, -holen l -horen (20). v'iegen (8, 9). v'wandeln aus (9), wandern vß (8) eyner czungen, yn dy andern (9). furbaß wen= den von eim zum andern (65). Trans-, bissw. tran-figere, tranfin= gere (8) hd. nd. dorch holen. doer- (132), hd. durch-holn, -hulen (6), -boren (68), -boeren (132), -hefften (65, 110), -stechen (20, 132 &c), -stecken t -stoßen ^lochern (20), -luchern (17). stechen (65). Transfigurare virwandeln t uber^ wilden (20). ufi glichin (8, 9). gheliken (22). glicken (23). Trans-figurare, -formare hd. gli-, glei-chen. glich uJ3bilden (17). Transfiguratio virwandule (sic) der figuren (20). vber naturlicher wandel der gestalt; ver-stellung t -clarung (65). TRA *Transfindere durch-spließen ?-zerren (20). Transfodere durchgraben (20). Transformare (cf. -figurare) uber- (20), ent- (62) -formen. verwande-len (62, 68, 132), -ren (no) von einer forni in die anderen (no sim.). bringen ein andern gestalt l von einer g. in die ander; verstellen in ein anderß (65). ontliken (106). Transformari gancz gebracht wer= den (65). Transformatio virwandelunge (20). Transfretare hd. vber-scliiffen, -farn (65), -f. mit dem schifi" ( 75 ). -furen t -swymmen t -rugen(20).«d.ouer-scheppen, -scheffen (132). vber mer faren (1, 75). Transfretatio uber schiffunge (20). Transfug-a, -us (9) ein vorlauffer (no), ouerloeffer (132) voneinem,van eyn heer in das, dat ander. fluchtig (6, 9, 74). hd. vor- (10), ver- t vber- (74), ober-, nd. ouer-fl., -fruchtig (sic 22). vor-flucht (12), -flicthin (13), -flittig (49). vber herer (9). weder kerer von den finden (8). hol» wager (74). *Transfugare vir- (20), vber- (19, 75), ouer- (11) -iagen, t -triben (75). *Transfugatio viriagunge (20). Transfugere vberfliehen (75). *Transfug-us v. -a. *Transfusiuum vßgiessig ding dz sich selbs gußt in ein anderfi (65). Trans -glutire, i -gulare (no &c. ) hd. nd. v'slinden. Transgredi hd. ober-, nd. ouer-tre= den, sa-, hd. so-ndigen. hd. vber-, iber- (76) -treten, -tretten (6, 76), -dreden, -gen sim., -stigen ( 76 ). ein vber gang tnun (65). sunden (21). Transgressio iibertretung (4). Transgressor hd. vber-, ober-, nd. ouer-treder, -dreter, hd. -treter, -tretter (75, 110), -treiter (3), -dreder (der ee 110, 132). sunder (21). Transgulare (cf. -glutire) hd. nd. v'slin-den, -gen (10). *Trans-ieio v. -itio, -ieetio. Trans-iectio, -ieecio, t -sieio (3) hd. vber-werffunge, -gang (6. X -ieio). nd. ouer werpung (23). Trans-igere, -agere, -ire liden (20). aflazen (-igere 14). vol-furen l -bringen (65). krig (8, 9), krieg o. wiederung (110) entsclieiden. mit willen ab- (12), abge- (10) -scheiden. krik voi varen (9). die pleytinge oeuer geuen (132). Trans-ilire v. -silire. Transire (cf. transigere) hd. gan, vber-, nd. ouer-gan sim. far-, ver-, zer-, dannen-, von d.-geen l vber faren (65). Transi-tio, -ciò hd. vbergang. ouer- ganck (132), -fart (20). Transitorium vergenglich ding; pi. -a gutter die verscbwinden t geen (65), Transitorius hd. ver-, vber- (110) -genglich, -gancklich (1). hd. nd. vor gencklich, -genlich t zitlich (77). ain ibergenglicher (76). ouergencklick (22). Transitus ptc. s. (i. meatus 1, pasca 65) hd. gang. hd. nd. ganck. hd. vber-, durch- (20), nd. auer- (11) -ganck, -gangen (68, 110). ouergegaen (132). fursich gang (t) wandelung (65). DlKH.VBACH Gl.OSSARIUM . TAA Translatio (cf. trans-sumptio, -ac= tio) hd. nd. ( 23 ) v'anderung sim. ( der sproch 21). v'enderunge (6, 76). vber= setzung (no), ouersetzinge (132). hin- furung t -nemmung; der ander text (65). missesezzeda (Gf.). Translator hd. nd. v'anderer. v'- ander (21), -enderer (6, 76). eyner der eyn ding v'andern ( 17 ). vber dreger (13). ouersetzer (132). außleger (no). Translatus vbergetragen (68, 110). ober gebracht (19). ouer-brachter (11). -gesetzt (132). v'andert (23). ge-bracht, -flirt, -kummen (65). Trans-meare , -migrare hd. vber-, t durch- (75), nd. ouer-gan sim., -farn (17). v'-scheiden (8, 9), -huysen (132). Trans-migratio , l -meatio (75) hd. vber-gang, -ganck, -geung, -farung (8, 9); vbir genung (21), ober gegunge (5). ouer-giue (sic 23), -ganinghe (22). ver= huysinge (132). Transmissio vberscendung (4). Transmissus ober gesant (19). Transmittere hd. vber-, ver- (76), nd. ouer-senden, -seynden (11). Transmutare vber- (9), vir- (8) -wan= deln. Transmutatio verenderung t ver= genglich wandelung (65). Transna-re, -tare hd. vber swimmen. Transnatare (frequ.) click wil ouer= swemmen (132). Trans-par ens , -perans (4), -pares (19) (i. dia- 2, dyaf- 1 -fanus) hd. durch-schinig, -scheinig (1), -scheinicht (134), -schinen (5), -sinigk \2\), -sichtig. nd. dorch-schinich, -sinlich (23). *Trans-parentia , -perancia (4) hd. durch-schinekeit sim., -scheinikait (134), -sichtigkait (76), -sichtickeit (4), -singk= keit (21), -lichtikeit (110). nd. doerluch= ticheit (132); dorchsehin-cheit (23), -heit (22). Transparere hd. durch-, nd. dor- schinen. *Transpare-s v. -ns. *Transperan-s, -eia v. Transparen- s, -tia. Transponere hd. v'iegen. Transportare vbertragen (75). *Transquilitas v. Tranquillitas. *Transsa v. Transtra. Trans-, tran-seribere hd. vber-, vß- schriben, -schrieben. nd. ouer schriuen. Transseriptum hd. nd. widder- sim., hd. ober- (5), vberge-, ab- (17), abge- (64), vfi- (8, 17), vnderge- (76) -schrift, -sc'pff (23). aus geschrif (9). *Trans-sicio v. -ieetio. Trans-, tran-silire hd. vber-, nd. ouer-springen , -sprinen ( 13 ) , -hupffen (75). Trans-, tran-sub stantiatio hd. nd. naturlich, hd. vber-n., -natuerlich sim., iber natirlich (76) wande-lunge, -runge, -ling (23). vber - wandelich i -naturlich (9) ; -n. wandelung (65) , ver-w. (3 , 15, 75) des wesens (15, 65). wyßlichkeit i vorspil (63). wechsilkeit (9). verenderung einß wesens in das ander (65). Trans-, tran-sumere hd. vber-, vß-, nd. ouer-nemen. TEA 593 *Trans-, tran-sumptio, -sumpeio (i. translatio 3) hd. vber- (3 &c), iber- (76), vß-, nd. ouer- (23) -neinung, -neymunge (3), -niemung (76). Trans-tra, -sa (5b), t trastra (94a) pi. sg. schiff-gerust l -rùger (17), -stuie (75). eyn schep banc (23). schèf pankeh (1). seße bencke (5b). ziga (131). gaziug (Gf.). pi. obi. dostun l sedalun (Gf. ). sezzon (Hpt. 5). ags. scip sed and thof= tan (94a). Transtiberinus entrig (Gf. 1, 368). Transtrum (cf. tiga, stibulum) sedei (67, 133, Gf.). vorpret am schifi (75). sch.- banck (10, 12), -banch (49), -stuol (93), -geruste (8, 9) f wircke schiffeleyn (9). sceffmannestat (100). roff (23). ruef (11). zwerg- (no), roy- (132) -banck. bayd schylt (19). ags. ses (94, 136). *Transu- v. Transsu-. *Transuada vber-farer, -gefurter (74). Transuad-are , -ere ober waden (8, 17). vber- varen (9), -furen (75). Transuectio uber farnnge (18). Transuehere ober fuern (17 sim.). vber faren mit dem karch pflug 0. wa= gen (75). *Transuersio hd. vmbkerunge. Trans-versus, -wersum hd. vber- zwerch (65 &c), schals t schlims (Das.). nd. dwer-ch, -s. Transuertere v'- (9, 17), aus- (9) -kern. ußweudig (sic 8). Transumptum i. littera vidimus, antigraphus transumpt (i) vidimus brieff (147). *Traol-e, -ium (Gi.m.) gali, troni (122). *Trapasetum v. Trapezetum. *Trapedia v. Trabeta. *Trape-dum v. -zetum. Trap-es , -etes ( Das. ) , -età , -etus, -etum, -itum (gì. m.) 6l-trott t -mule (Das. sim.). ol-trotte t -zwing (74), -mule (110), -mól (9), -presse (9, 74), -stampff (64, 123), -fleck t ole kelter (8). oly- moel (132), -molen l visel (107). *Trapes-a, -ia, -etum v. Trapezetum. Trape-ta (cf. sqq.) v. -s, -zetum. Trapet-a, t -um (147) muntzanpoß (74). anbylt der munter (147). Trapet-a, -um, trabeta (q. v.), tra= pizetum ( 75 ) (et. herba t vas in quo herbe teruntur 66 &c.) hd. zal-, zel-, czele- bret. Trapetum (herba 74. i. conca 141. cf. gì. m. 2, 616. Gf. 4, 454) v. Trape-s, -ta, -zeta. Tapetum. Trapez-a, -ata v. -etum. Trap - ezeta, gew. -iseta, -izeta ì -eseta (75), -iceta (11), -seta l trabiseta (76) (i. eampsor t numularius 75, 76, venditor pannorum 7fi, Ctrapus Gì. m.) hd. nd. wesse-, wisse- (11), wiß- (13), wesch- (6), hd. wechs-, wechß-ler. muntzer (6). Trap-ezetum, -esetum (3, 4, 75), -asetum (64c), gew. -isetum, -etum, -edum, -eza (46, 49), -esa (132), -ezia (Br.), -esia (68, 110), -ezata (10), -età, -edia (76) , trab-eta (q. v.) , -istetum (5b) (i. campsorium t bancus 75) hd. nd. wessel-, wissel- (11, 49, 81 ), hd. wechsel-, wechssel-, wechßel-, wechsil-, waschel- (6), weschel- (46) -banck, hd. -bang, -bret (11). weichselbanckt (3). 75 594 TEE -wetliselpanck fi), weisbanch (13). czele- (17), zal- (6) -bret. *Trapezopaeus tyschdiener (in). *Trapi-ceta, -seta, -setum, -zetum, -tum v. Trape-s, -ta, -ceta, -zetum. *Trapiseta sg. kram hutten o. stat (75). *Traps v. Trabs. *Trapseta v. Trapezeta. *Trapha (cf. tra-ha, -ga) barke t rake (22b). *Tlirasea (st. thrascias, &paaxia<;) v. Ventus. Thraso spitzknecht (v. a. 1618). *Trastra v. Transtra. *Trasturus (i. trabs, xtranstrum?) kebret (Gf.) Tratega v. Drotheca. *Tratum v. Tracum. *Traueus stiglila (86, Sm. 3, 624, Gf. 6, 626). *Trauellus (cf. traha?) sleifa (Gf. 6, 810). Trauersarius spannula (Gf. 6, 347). Thrax (Br.), trax, trabus (76) (popiu= lus, pi. traces i. truees &e.) freydig (68), wreet (132) volck. *Trebea v. Trabea. *Treberia v. Trabaria. *Trebuchetuni (cf. Gì. m.) v. Balista. Trecensus, -eensa, -tensa (11, 19) (i. redditus i axisia no) hd. czyns (19), zynii. pacht (11, 132). packt (68). *Treeent-eni, -ini (novarr.), tricen= teni mit dreyliundarten, varr. mit, mi drykunderten, zu mal (nob). mit drie hondert tzo gader (i) tzo male(132). Trecenties v. Trieentesies. Treehedipna v. Keeidiua. Tredeeies dartien warf (11). Tredecim hd. dri-, drey- (no), dru- (18,22, 132), try- (6) -czeken, -tzyen(132), -tteyne (22). drycen (21). tritteen (23). dartien (11). Tredeeimus hd. der dry-, drey- (no) -czehendest(19,iio),-czehest(68),-zehenste (75). die dertzyenste (132), dartiende(ll). *Tredonas v. Teredo. *Trefuna v. Tremia. *Thre-, tre-ma v. Threna. ^Tremare ouer woldigen t vbel rech= ten (23). *Tre- v. Cre-marium. Treme-, tremi- (eòvar.) -bundus voi angst (no), beuende (132). ein erschro= ckenlicher vor dem mari erzittert (65). Tremefacere erzitteren (68, 110), verueert (132) maehen. er-schreeken (68, no), -schutten (126). doen beuen (132). Tremefactus erbydmet ( 110). zitterig (68), verueert (132) gcmacht. Tremen v. Tramen. Tremendus forchtsam (no). zitter= haftig (68). verueerlich (132). Trem-ere, -iseere, -ulare (i. trepi= dare 110 &c.) hd. be-, bic-, bi- (3, 18, 4), by- (18) -ben; bid-men, -dem (9), -emmen (65); erbydmen (no); zit-tern, -teren, -erri (134); citteren (3). nd. bibben t zittern (23), beuen, tze-teren l -ren (22), vruchten (11). furten (19). sich f'orchten i ]j( wegpu ; er-zittern, -sclirecken (65). TRE Tremia (Br.). trefuna (147) l antica eyn deyl van der kerrken (147). *Tremiale (i. geruìa) ein bar (.no), baar (68), bore (132). ;;Tremi- v. Treme-bundus. *Treinidulus v. Tremulus. *Tremidus (cdlgemein, ausser 110 &c cf. trepidus) hd. beb-ig, -endig (133, 152), bybiek (18); bidm-endig, -ig (134), -ender (76); zitter-ender (76), -ig (67); wegig (1). nd. bibbig (23). Tremiscere v. Tremere. Tremissus v. Bisantius. *Tremon v. Tbrena. Tremoni-a [ciu. in westualia) dorpp= mund-e; -ensis -er (74). Tremor Ad.daz pidemen (4) ; bidmung, er-b. (no;, beb-, byeb- (5;, byb- (18), zitter- (65, 67), weg- (1) -unge. nd. bibb= ing (23), beu- (11, 132), sehudd- (132) -inge. forcht (65, 110). tr. capitis sclilot- ter, var. -ern des houptfò (65). *Trém-orosus, -ulentus voi angst (110), bydmung (68), beuiuge t anxt (132). *Tremul-a v. -us. *Tremula eauda v. Caudatremula. Tremulare v. Tremere. Tremulentus v. Tremorosus. *Tremu.linus ( cf. sq. ) espeyn ( 9 ). esphin (8). Tremul-us, -os (3), -a, tre-midulus (67, 152), -nuius (76) (arbor) hd. asp-a (93, 141, Gf.), -e, -en (1, 10) ; asp (2;. hd. nd. espe. esspen (13). esphe (8). ast(23). erlen bauem (-a 20). ags. espe (94, 136). Tremulus zittereut lichtlich(no). 1. bydmeu (68). lichtelieli beuende (132). *Tremus v. Threnus. Thre- (110, Br.), tre-na, bissw. -ma, l -ni (pi. (66 &c), t -num (147), -nus (1, 8, 9, 76), -no t -mon (76) (i. lacrim-a, -e; lamentatici) zaher clagens vnd weinens (75). zacheren (1). ezeher 1,4). ehi trehe- ren (110), -r (64, 68). trahen (23). trayn (5). trene (17). dryen (21). hd. ein ougen dropi'(67),augen-droppe(152),_p£-tropffen. ogendrup l eyn sanck ouer die doeden (132). weclage (8, 9). weyn- t beweg- (17), beweyn- (8, 9), sehri- (20) -unge, ein gesang vber die todten (110). clag bey t. (75). scìirey (i) carm-, sucht-ynge; droef saiick (147;. *Trenarus &c. (x trena) v. Tenarus. *Trenetieus &e. v. Trenosus. Tre-, tren- ( 1 ) .-norum (se. liber) buch der ze- t tre-hern, var. trehen, t der clage (65). das puch der clag (1). Tren-osus, l -eticus (147) (i. la= ment-, laerim-osus) voi trelier (68), zàherii (134), bescLreyens l 'droefflich (132). zaherig (75). carmelick (147). *Trenulus v. Tremulus. *Trenum v. Threna. Thre- (Br.), tre-nus, -mus (67) (i. lacrimosus 51', lamentabilis Br. cf. threna, einoth) trenjg (5). trehen-, zaher-iger, klegliclier (74). traym (5*1). driennigh (23). weincnd mit zeheren (no), treher- (68), traen- (132) -achtich. schreylich (132). Trepe-dia, -tia (130), tripecia stelza (130, Gf.). TEI *Trepida (aus cr.) stiffel (74). Trepi-dare, -tare (3) (cf. tremere) hd. nd. zit-, cit- (3), tzet- (22), zi- (134), ziet- (10), schot- (8, 9) -tern, -teren. czedern i sluckern (17). for-chten (65, 110), -then (20). beb- (23), hd. be-, bye- (18) -ben. beuen (22). ontsyen (132). schvveben als einer der da fallen will &C. (65). Trepidatio schwebung in zwifel; verzag- i zitter-ung ; forchtsamkait (65). Trepide forchtlichen (no), beuelich (132). Trepi-, tripe- (Gì. m.) -dieam (acc. cf. tripos) chu-chmun sim. (i. cacabum Gf.), -hbmun (gì. m.). disc i. ferculum &c. (Gf.). Trepidus hd. nd. (23) zitter-lich, hd. -leich (1), -icht, -et (134); erschrocken (no), verzagter (65). ontsi- t beu-ende (132). tzeterlick (22). ^•Trepi-tare v. -dare. *Trepheris v. Treueris. *Treris v. Trieris. Tres hd. nd. dry. drij. dri (5). drie (11). drye (19). dre (22). drey (22b). drù (20). dreii (111). try (6). trei (126). Tressis drey (9, 110), drie (17) scherf (9, 17), pfennig wert guots (110 sim.). dry scherbil (? 8). *Tresteca v. Tristega. *Tretensa v. Trecensus. *Tretiees v. Pecten. *Tretrus ({st. tetr-us, -ieus) drurig (8). *Treuehe v. Treuga. *Treuerensis trier-, tryeì-ischer (74). *Treu-, i treph- (76) -eris (ciu.) hd. nd. trier, die stat von tr. (68, 132). trere (5, 22b). treer (13). drier (17)." dry- l dy-re (5) (trier l) tryl (74). Treuga friedis sicherheit (8). frid l s. (9). gheleyde (8i). treu-ge, -che (23) (pi. tantum, i. inducie) frid-tage (4, 67), -tag (6 &c), -dag (21), -dedal (sic 23), -ung (no), frey teg o. gelait tag (1). frey- (3), fry- (76) -tag. frede tage (5). vrede dage (22). frist-d. (5b). soene (i) frede (20). verharrunge der tage (75). trawung (68). dignisse (11). bestant (132). treugas dare eyn fryden, var. frid, nemen; emittere ein fryd, var. iride, absagen (64). Treugare soenen, friedemaehen, ve= lichen (20;. frid setzen (75). sichern (64). Treugarius ein frid- (no), bestant- (132) -macher. Treuge v. Treuga. ^Treulus (i. q. traulus Gì. m. aus TpaoÀÓO slurcker, lureke-r, -nder (74). *Triaca v. Theriaca. *Tryambos v. Triumphus. *Triamis v. Tramis. Triangulare dryeckig maehen (68). Triangul-aris, i -us (110) dri-wincke= lidi (5, 23), -eckich (20). try winkelet (6). drey-egket (134), -eckig (no), drie huemich (11). *Triangularitas dri eckeyt (20). *Triangulariter dri eckig (20). Triangulum first (8, 9). hornaff (115). Triangulus (cf. -laris) dri winckel- TRI icht (5 sim.), -ich (-23), -echtig (17). dreywinckelig (9). dri-eckecht (9), -eckieht (17), -ecket (75), -eckecht o. -ortecht (8), -cantich l -hoekich (132). trei-schrot t -eeket (126). *Triangulus s. wildergalgan (74). Trias dreyung (110). *Triasantali sandelpulver (143). *Tribida (cf. tribula?) trisela (Sum. ili). *Triboeus (machina, cf. GÌ. m. 6, 624) tribok (93). *Tribuc-a, -na, -us, -es v. Deurus. Tribuere hd. gehen; liaim-g. i zu- legen t -schriben (65). nd. geuen. Tribul-a, i -um (Das., Br.) (i. tritula l)hd.nd. fle-, hd, Aie- (21), pfle-, Schle- gel, slegel an der arisene! (1). vleil (106). vlogheler t liarcke (22). harck, egede; kaff (23). hd. stoßel t roeb (6); rech-e, -en; ein trosch wagen (Das.); tre- (69), dre- (134), tri- (70, 74, Gf.), dry- schel; dri-schil (Gf.), -ssel (67, 152), -Bel (133). ackerpoltz (74). *Tribulaculum flegilbant (Gf). Tribulare hd. vmb-tryben, -treiben; be-truben, -trieben, -triben (76), hd. nd. -drouen (20, 22), -droeuen fi32), -drufen i pingen (23). peynigen (9, 74). vertrie= ben (110). treschen (65, 74). dewschen (74). anfeebten (65). gedrueuen (11). quellen (132).' *Tribularius (cf. tribu-nus, -tarius) der obire stain (mole 104). Tribulatio hd. be-trubnuß sim., -dru= beniz sim., -triebung (110), -kummerniß ( 65 ) ; peynunge sim., pinlichkait t tre= schung &c. (65), vmbtribung (65, 68). nd. be-droeuinge (132), -drofnisse (22), -truffi; nisse (23). *Tribulator bedruber (20). quel-er (110), -ler (132). Tribulatus bekummert t getrosehen (65). Tribulis (adj. de eadem tribù Br., ■pertinens ad tributum 110. s. i. consan= guineus de vna tribù 110) ein frund (110). freunde (-les pi. 9). maech 1 neue (132). konlinc (Gì. Jun.j. Tribulum (cf. -la. deca cf nhd. distel /. iron. id?t) hd. stoße-1 sim., -r (68); stoyssel (152), stoyßel (19, 133), stosel (3). nd. stoter. stoesserstock (132). ryb keule (4). strempffel (76). pumpel (109). eynmursel kul; sweppe; deghen; phisel (23). ysel (22). ni. dorschwaghen (116). Tribulus hd. nd. di-, dij- (11), ti- (23) -stel. herte (93), clein (43) distel. weg-d. t burtzeldorn (kì.). hag-in (Gf.), -en (87, 102). hiuf-o t -olter (Gf.). hufol= der (121). cluppel (campane 20). aqs. gorst (94a). Tribuna-I, -le (9), -lis (23) hd. nd. richter-, richters- (9), riechter- (21), rech= ter- (18), ryechte- (19), richte- (23) hd. -stuol, -stuel, -stul, -stùie (19), nd. -stol, t ding banek (23). *Tribunalis adj. (s. Br. cf. prc.) hun= nilih (Gf.). *Tribunarius v. Tributarius. *Tribuni-tius (i3i), -cius (*. eenturio) hunno (131, Gf. 4, 976). Tribunus hd. nd. richter. ober-r. i TRI ritter (110). ridder (132). hd. re-, rie- (21) -cliter. rethter (20). landtzinser, dinsther, losunger (74). kamrer i. tribu- larius ; lannd zinser ( s aus h verb. i. tributarius; furstat i. preses (1). steu= rer (75). steur- (74, 75), stur- (6), zunft- (93, Ki.), rent- (74), zinß- (65, 74) -meister. czyns- (8, 9), recht- (15) -geber. heim= burge (Sum.). Tribus hd. nd. slechte (13, 22), ge-sl. sim., hd. -slichte, -sliechte (21), -slacht (1), -schlacht (sic 134). Tribus (?) west nort west (23). Tribus vicibus dry mal (75). *Tributa v. Deurus. Tribu-tarius, i -narius (75), -larius (q. cf. iron.f cf. tribunus) zinser (8). lant- hd. -z., nd. -tinser. hd. czyns-, zynß- haftig, -hafftyck, -geber, -gelte (Sum.), -man (10, 12, 75), -leut (pi. 110), -meister (20). nd. tins geuer; tijns-acbtich f -meister (11). der tribut gibt (110), schub dig ist (.68). der tribuyt schuldich is (132). Tributor zinftman (76). Tributum hd. zinli, zins, lannd-z. sim., z.-gerichte (9). erb- (68), erf- (132) -lich z. z. vom lande (75). lant- hd. -z., nd. -tins, -tinfi. czin sich (sic 18). hd. rentlie sim. czùlle t pacht (20). tribut (125). steur (74, 125). bett (Das.). bede. vngelt, stur, gilt, eigen gab, varr. bette, bedt, stuwre, steiiwer, giilt (65;. maut t gewerff (74). nd. tinsse, tijns, schot. Tributus gege-ben (19), -uen (11). Tri-ea, -eha (Br.) (i. impedimentum, mora, deceptio, d. meretricis 76, meretrix, radix, inuolutio capillorum Br. &c.) hd. nd. flech-te, -t; vlecte t copht (ìoo); fleth (49), fleyten (13), flocht (69). hd. zopfF, hor-z. (7), czop, czophe(18), zopfe, zopph, sthopp (8), zompff (6), strene, rù6e (20). nd. topp (copp? 23). isin-gelta (Sum. 1), -halt (Sum. iv). huyr &c. (147). Trieamerata v. Tristega. Tricare hd. nd. flech-, flich- (23), fliech- (21), flec- (6), fleu- (13) -ten. hd. hare, bore flech ten; be-triegen, -trigen; hindern (8, 9), czoppen (21). Trieari zirl^n t schwinnen (126). *Trieatio flethtunge (20). *Trieatura gali, tréchure (122). *Trieatus (i. deceptio 110 &c.) be-trie= gung (68), -drieginge (132). *Trieena-le t -rium dreyssig zalig (110). ein dryssigest (68), dertichste (132). Trieen-arium (gì. m.) v. -tenaria. Tricenarius (cf. trigenarius) sbst. (legere vnum -um cf. prc.) dreyssigist (no), dertichste (132). Trieeni v. Trigeni. *Trieenta trei hundert czal (3). *Tricent-a, seltener -i, -e, hd. nd. dri-, hd. dru-, try- (6), trui- (76), trù- (67), nd. dre-, drie- (132) -hundert, -hondert (11, 132). *Trieentarius truihundert zal (76). drihunder-ste (23), -gheste (22). *Trieen-tenaria, var. -aria plura concurrunt in vna missa (cf. tricenariu- m, -s) vii trissig lesun-g, -gen der mess (65 varr.). TRI )95 *Trieentenarius hd. nd. drihundert zal, t tal (23). Tri- v. Tre-centeni. *Tricentenus drißig (8). dreyschter (9). Tricente-nus, -simus hd. nd. der drihunder-ste, -st (no), -test (68). der trihundergest (6). die driehondertste (132). Trieentesies, tri- (110, 132), tre- (68) -eenties dri hundert- hd. -werbe, seltner -mal, -fert (75), nd. -worbe (23), -werue. *Triee-ntesimus v. -ntenus, -simus. *Trieentuplus drei hundert mal (110). dri h. valt (68). *Trieenus v. Trigenus. Triceps (cf. bibellis) wurff-hack o. -biel (75). *Tric-, trig-esies hd. drisig-, dryßyck- (19 sim.), dryfie. (21) -werbe, -werff(20); drissig-mal, -malen (110), -fert (75). trißig worbe (23). druchtich werue (22). dartich warue (11). Tric-, t trig- (110 &c), t trieent- (4) -esimus (cf. trigenus) (der) drysigist (110), dryczegest. (21), dreys- (4), driz- (5 sim.) -igiste; clriß- (18), dryssi- (75) -geste; triss- (6), driß- (23) -igest; druchtegeste (22), dertichste (132). Trielin-ium, i -eum (i. cenaculum cum tribus ordinibus mensarum 76), l -us (74, domus cenaculi 76) hd. mus hus, mufi-huß, -haus t sai (91), sedai i hosi= del (Gf.), camere (110). ein kammer mit dreyen betten o. timi hauß mit dr. kammern (110, sim. 132). win kannen (kammer? 23). ein ruge stat l einß huß mit trien dischen(65j. herlicheß- l furst= lichmuß-hauße ; sitzstule (74). Trieo uuidarfart (Gf. 3, 583). pi. -ones zanckechtige hadcr leut (Das.). *Tricola-gum (Sum.), -num garthago (121, Sum.). gardago (Gf. 4, 257). *Trie- v. Trieh-omanes. *Tricomum v. Tritonium. *Trieorinatorizatorium (cf. tritoni^ satorium) temesbudel (20). Tricornis dreyhornig 0. mit dreyen hornern (110 sim.). Tri-euspis, -eospis (». lancea que habet tres acies 76) hd. spiß (8) ; eyn dri-, drey- (134) -ortig, treyortig (i5i) spiß, ding als eyn spiß (17); dryectig sp._ (21)_, eber-sp. (12), ebberspiße (13), strimspieß (49), trispitz (6), das tr. hat (88); dryeckter spieß, kron-lin t -il do mit man sticht (75). krendel (76. cf. kronlin? oder grandel sueula &c. ; gechrindelt bm. 882. krinnen incisura sagittae V. a. 1618 sim., vii. auch krempel fuseinula &e.), grelle (9. cf. bm. 569, anders Fr. 1, 37ia?). strale (19). strael (11, 132). eyn ouer peck (22). en drior= tich p. t sper (23). eyn speer mit dryen hacken (68, 110), drye tacken (132). Tricha v. Triea. Trieho-, trieo- (Sum. vi) -manes (i. eapillus veneris, poljrtriehum t poli= trieum, empetron, saxifraga, fllieula, eineumalis &e.) steinpharn (Sum.).maur- i stein-rauten ; abthon ; venus- i frawen- har; klein steinfarn (73 sim.). wider-thon l -todt; ziperell; steinbrech (kì.). *Triehada v. Pilaris. Tridenarius hd. dri-zehen, -cen (18), 75* 596 TEI TRI TRI der dreiczenhe (4), treiczehen (3) czal. nd. drichteltal (22). dritenta {sic); eyn grepe i eyn gauele drij tenich (23. x tridens). Tride-ns, -us (22), t -ntula (74) (cf. prc. ; i. ereagra 20) hd. eyn gabe-le, -1 mit dreien zenen, drien z., dr. czin (17), drin cenen (5), dren czen (18); drey= zennig gabel (1); mist-g., t -hack (74), -gab (76), -gabal (141), -cabile (104); drizendich (20); kre- (20), kra- (110), krau- (68) -wel, mit dryen zenen (68). eyn vorck mit drie czeenden (132). grifi' (20). greif (49). greype (13). grepe v22, 109). gaffele t dre tennich (22). ags. met-" tOC (136). *Tridental vat dat dry pynappel of pynnen hevet (147). Tridentum (ciu.) Trynt (125). *Tridenus (Mss. mog.) hd. dri-zehende sim., -zehenick (5), -czenste (18). nd. drichtech (22). *Trideus v. Tridens. *Tridifieus v. Trifidus. *Tridraehmum anderhalb ort (111). Tridu-anus, -us hd. dri dagig, drey tegig. Triduanus (cf. pie.) dri tagi-g (6, 75), -eh (23). dre daghe (22). *Triduo drey tag lang (no). Triduum dry tag (75). Triduus (cf. triduanus) drei tagig (1). dri-tagig (75), -tagechtig (5), -daechtig (23). dre dagich (22). drißig dagig (sic 18). *Tri- v. Trig-ellum. Triennalitas drùjericheit (20). Triennis hd. nd. (23) von drien jaren. hd. von drin, dreien jarn, bissw. garn. dry iare alt (19). drie iaer aelt (11). drey-iarig (1), -erig (uob). dry- (8, 9), try- (76) -ierig. dry- (132), dru- (20) -jarich. Triennium hd dri jar zijt sim. ; drey jar-zeit (134), -lang (110); drie gar czit (17) ; dry iarig (68). nd. drij , dre iar tijt; drye iaer (132). Triens hd. drey tail (9) , dafi drit deyl ( 17 sim. ) eyns dings. drey lott (110). Trie-, trige-, tre- (76) -ris (cf. dureo) ein schiff (9, 17), grofi schiff (8,9, 76) mit dreyn (9) , dren (8) mast-bawmen ì -pawm (9) , -bamen (8) , mit drin mas beymen (17) ; quadrig-, pent-, hex-eris mit vyren, fùnfen, sexen (9). trieris (*'. nauis magna 86) kiel (6, Gf.). kiol (Gf.). durco t kiolmigna (86. aus kiol + magna ; It. durco, pi. -ones cf. h. v.). ein droche munt (23. mhd. tragmunt sim.). *Trifans (cf. trifarius) dryua-ch (9), -cht (8). Trifari-am, -e drey faltig (no), dry faltiglich (68). drier hande (8, 9). Trifarius (X fari; i. triafans 66 &c. cf. trifans; trilinguis 68; tribus modis 110) hd. drierley, dr. spraach (68), drey-, tri- (76) -erlay, driueldich (20). nd. dri= ger leyge, trierley (23). Tri-faux, -fax (68) i. habens tres fauees drey kinbacken (110 sim.). *Triflfa v. Crinacula. *TrifFera(medic.s<.tryphera,xpucp£pa 124) tressei, var. trifieny (64. cf tragea). Tri-fidus, -dificus (20), -sidicus (19) hd. dry-faltig, -faldig (8), -feldig, -ueltig (76), -ueldyck (19), -spelich(9). dristrenig, trivaldic (155). dreyfaltig (no), nd. drij- veldieh, -voldich. Trifinium dryendich (20). drey end (110 sim.). *Tri-folium l -fillum (74), -folia gouches ampfere (Sum.). goiesamphera (131). gaches-, var. gahes-ampffer t klee (74). Cf. accedula, euculopanis, trifo= lium aeetosum. Tri-folium, t -phonium (125) (i. pianta leonis Das.) hd. nd. eie, eie- (8, 9, 75, 97), cleuer- (132), dre- (23), tri- (77; -blat; kele bleter (16). hd. elee, clehe (17, 75a, 125), cleh (75b), ein dry= blctterig elee (no), nd. kle-, kla-ver. caruel (11). kyrbel (19). lowen tapen (Das.). *Triformare driformich machen (20). Triformis hd. nd. dri-, hd. drei-for= mig. hd. drey- (4), trei- (3) -formick; drierleye gestalt sim. *Triformiter dri formelich (20). *Tri-, tru- (136), truf- (Hpt. 5, 7) -fu= lus ags. felo-spraeci (94), -spric (Hpt- 1. e.) ; felusperici (136). Aus tribulus X friuolus? trufa? cf. felaspecol loquax? Trifur ein grosser dieb (88). *Trifurca tryzinglet, var. dreyzingget, gabel (64). Trifurcus dry gablet (67). drey ge- belig (9). heugabel (75). Tri-ga, -juga eynn wagen mit dreyen pferden (110 sim.). Trigamus dreiweibig (no), dreyer weyb (9), dryer wibe (8), dreier weiber (75) man. *Trigecuplus dryssig- (68), dreyssig- (110), dertich- (132) -valt. *Trig-, tri- (49) -ellum(awstigillum?) slege-1 (13 &c), -n t klipfel (49). Trige-, l trice - narius , t trigenus (68) dryssig iar alt (68, 110). Trigenarius hd. dri-ßig, -sig, dreis= si-g, -ck (3) czal. drißig zal (23). drich= tich tal (22). *Tri-geni, -ceni dreyssig (110). mit dr. zemal (68). dressich vnd dr. tzoga= der (132). *Tri-genus (ì -cenus, -eenarius 110. cf. -genarius) (der) trise- (5), dreyssi- (66), treyssi- (70) -giste, dryssi-g (5b), -goste (67), -gst (133). trys- (69), tre- (3) -sigste. dreyssi- (134), dritti- (23), drifie- (21) -gest. drißge- (18), drisgen- (17) -ste. dryßigst (133;. drichteghet (22). *Trigenus (i. trium generum ) tripur= tig (Gf.). Trigeris v. Trieris. Trigesi- v. Trieesi-es, -mus. *Trigi- v. Tign-arius. Triglia v. Trigula. Triginta hd. dri-ßig, -ssig (17, 75), -sig (5), -ssich (20), -yßyck (19) ; dreyßig (110), trissig (6). ria. trid- (23), dress- (132), dritt- (22b), dricht- (22), dart- (11) -icb. Tr. tres & tria dry vnd dryssig (75). Trigla (cf. mullus) meerbarbel (126). *Trigona i. tritorium mortiersteyn, vysel,; i. tela webbe (147). Trigonus dreyeckig (1 10). dry-eckach= tig (68), -cantich (132). *Trigr- v. Tign-arius. *Trig-ula, -ila (gì. m.) gali, treulle (122). *Trijuga v. Triga. Trilex v. Trilix. Trilibris hd. nd. dri-, hd. drei-wich= tig, -wichtich, -wagig (22), -wachig (23), hd. -wechtig. drei wegick (4). trei wicn= tigk (3). Tril-ix , -ex , drilex (q. v.) tril-ich (64b, 88), -che (Anz. 8, 98), -eh (6, 126). drilch (17). dreylich (64°). drylich von dreyen faden (110). van diye draden off malgen t eyn panser van drye m. (132). eyn dri-, drei- (110) -feldig (17), -fach (9, 110), -facht (8) pancer. feder-rith, -it (Hen.). *Trilla ein muele spinnel (quo molen= dini vertuniur 110). mulin spindel ( 68 ). mulen spundel (20). molen-spille (11, 132), -spyl (19). *Trillare tryllsingen als trill trill; kindestillen (74). *Trimagister ( -mgr cf. -megistus ) dreyer meister (9 sim.). *Tri- v. Thy-mallus. Trimatus dry (110), von dry (68), drier (17 sim. ) iar czit, zeit (no), dry ierig (8). drey jar (9). Trimegistus ein meister seer grofi (110 sim.). Trimembris von dreien glideren (110 sim.). van drye leden (132). dryer glid= der (8). drygliddig (75). *Trimens ein buch, boch (17) von der sel-e (9), -en (8) tugent (9), dogende (8, 17). Trime-nsis, -stris von dryen mone= ten (110 sim.). drimaendich (20). *Trimera (i. taratantara, baculus mobilis super molarem; cf. deuorancia) kamprade, redpeutel, schutzstab (74). Trimodus hd. dri-messig, -massig (6), -missig (17_); drei-massig (134), -me= sig (4) ; treimeissick (3). nd. dri mettig. Trimus von dryen iar alt (110 sim.). *Trina (i. luna) mayn (147). *Tri-, dri- (1) -narius hd. dri-, drei-, trei- (3) -czal; dreyzalig (66 &c). dry= zelig (75). nd. dri tal. *Trinat hyrundo (123). *Trinidus dryualtiger (74). *Tri-nies, -pliciter drystunt, vgl. zu dry malen (75). *Tri-nio, -o (93), -uio (64a) (in ludo) eyn try 0. try augen (64b). drey (64c). drie (93). dry vff dem wurffel; i.q. tri= nitas dryualtigkeit (75). Trinitas hd. dri-faldekeit, -feldekeit sim., -faltikeit, -ualdicheit sim., -vellikeit (5b), -feldig (18); drei-faltigkeit (110), -ualtikait (1). nd. driualdiket (23), dre voldicheyt (11, 22). *Trinius (aus tri-mus X -ennis?) drey ierig (9). Trinoetium eyn cyt von III nach= ten (110 sim.). Trinodis von drei knopfen (68, 110). van drye knopen (132). Trinodium (i. infundibulum Gì. m.) eyn ding von dreyen knopffen (110). dry naatig (68). drye naedich (132). *Trinodus s. driuolt knop (13). TRI *Trinorrri-us, -s (i. tria habens nomina 66 &c.) dry-, drey- (no) -namig (68, 110), -naemieh (20), -nemich (20). Trinus (Br. i. ternus 1) hd. dri- (134), try- (6) -faltig; drey feldig; dri-f., -flit (8), -ualt (19), -uach (9), -zal (75); try= feltig (69), treifeldick (3), treyig (2), der dritt (1, 75). nd. dri-gich (23), -uolt(ll); dre (22). *Trio v. Trinio. Suppus. Trio i. bos (Br.) oss (147). Triobolaris nachgultig t schlecht (Das.). Triobolus ringferig (Das.). Tri-, tyr- (74) -ones (cf. septem-tr., trio) wagana (127, sim. Gf.). wagen am hymel (74). zacker- l pflug-ochsen (Das.). Trip-a, -pa (75), t strip-a (q. cf. 75a), -pa (75b) (cf. briton. stripen) (cf. oma= sum) hd. sultze sim. nd. sulten t pensen (109), wamme l zulte (11), pletz-e (109), -er t pansé (132). bletz (68). bletzer (110). wammenbletz; kuttel-, wampen-, var. wapen-fleck (75). kottfleisch (74, 110), rampanyge (19). *Tripandium v. Tripondium. *Tri-partire, -ptire, t -ptiri (nacli ptitus 110 &e.) in dri hd. deyln, teyiln (5), nd. delen. in drey teylen (110), tail tailen (134 sim.). an drie deyl gedeylt (17). in dre del ghedelt (22). Tripar-, trip-titus hd. in dri, drey (no), drien (132) ge-deilt, -teilt (no). *Tripeeia v. Trepedia. *Tripeda v. Tripes. Tripe-, tripi- (110) -dalis hd. dri, drier, dreier fuß lang. nd. dre vot lanck (22), driuotich (23). Tripe- v. Trepi-dieam. *Tripedio v. Triployda. *Tripedius (von -dalis untersch.) drey-, dry -fuessig,-fìessig(i 10 vcwr.). dryeuossich (132). *Tripela trippel (terra 135). *Tripenda v. Triployda. *Tripendium v. Tripondium. Triperti- v. Triparti-re, -tus. Tripes adj. i. tres habens pedes sieut scabellum als schemel. sbst. (untersch. von tripeda i. mensa cum III pedibus 66 &e.) hd. dri-, bissw. tri-, drey-fuß. driuoß (12). eyn drye-ffoß (20), -voiß stoel (132). dri vuet (11). driuet (23). dreuot (22). drebs (13). eyn ding mit drin beyn (17). *Tripi- v. Tripe-dalis. *Tripid- t tripart-itus indreygetaib ter (74). *Tripidium v. Tripondium. Tripl-are, -ieare /iddri-feldigen (-are 5 &c), -feltigen (-ieare 5, 75), -felligen (21), -faltigen; drei-feldigen (4), -falt machen (no), nd. dri-, dre- (22) -voldich maken, t -voldighen (22). *Tripl-eida, -enda v. -oyda. Tripl-ex, -us (q. cf.) dri -feldig (5 sim.), nd. -voldich, -vollich (23). drey= faltig (no). *Triplia ags. lebel (94, 136. hd. st. laefel? cf. ahd. label). Tripl-ieare v. -are. TRI *Triplieat-io (75), -ura driual-dunge (20), -tung (75;. *Triplieitas hd. drifeldekeit, drei= faltigckeit sim. nd. drivoldicheit. *Triplieiter (cf. trinies) driueldeclich (20). dreifa-ltig (Kib), -chig (Kia.). *Trip-loyda, -leida, -lenda (6), -enda (18)., -edio (22) (mss. mog.) dri- hd. felde= keit sim., -faldikeit (17), nd. -voldicheit. *Triplois (cf. diplois) jopp t schopp (74). treie t troie (ziem. 475). Triplus (cf. triplex) drifeltig (5). dry (5b). Trip-oda v. -os, -udium. *Tripodium (cf. GÌ. m. h. v., 0. v. tripes) dry-beinecht (8), -beckecht (9) schemel. ein sch. o. ein ding mit drin fußen (17). *Tripofonium gali, treffonier (122). Tripolis landt 0. statt von dreien stetten (no sim.). Tripolium (herba) turbit (126). poley (Ki.). Tripond-ium, -us, tripun- (1), tripen- (66 &c), tripan- l tripi- (75) -dium (i. stater &e.) hd. nd. eyn gè-, i g- (75) -wicht. hd. eyn gewichte, dry- g., (-us) -wichtig (17, 75). *Tripor (cf. sq.) buffheit (20. hd. ni. Kil. frz. buffet). *Trip-os, -us (109, 112), acc. -oda, -odem, pi. -odes, ahi. -ode (Gf.) ein schra-ge i -eh (109), -g (110 sim.). disg l chuhnara (acc. sg. cf. ehytropus, tre= pidieam); drispissi pi., trispize abl. (Gf. cf. trispietum). dristich (-odes Sum. ili), aitar o. tryfussiger tisch ( 74 ). esel, schalck, geiß (112). Trips, <7.-piseinholtzwurm(no sim.). *Tripta (st. erypta ; cf. braehitensa) eyn grube vnder der kirchen (17). claff= ter (75). Tripudiare (i. eorisare &c.) hd. nd. hant slagen sim. hd. frolich sin. nd. vrolick wesen. dan-sen (99), -czen (17, 20, 65) vor frey- (17), freu- (65) -den. singende frauwen (8). s. t frewen (sied) sich frowen; vff-springen t -hupffenmit schritten vor freuden (65). seer fryen (110), verblijden (122). schri- (20), schre- (8, 9) -cken. gumpen (126). *Tripudiosus freudenuol (75). Tripudium (t -poda 76. verm. eig. zu -peda) freude (8, 9, 75). groß (no), vffspringend (65) freud, die da gezelt wirt mit dem trit (65). tretenód (Gf.) groisse blijtschafft (132). frolichkeit mit schreckin (5b). eyn reyg (12). Tripulare dri volden (23). *Tripum vìtse (108. vimen, vieia Kil.). *Tripundium v. Tripondium. Tripus v. Tripos. Tryphera v. Triffera. *Tri- v. Ty-phonicus. *Triphonium v. Trifolium. *Triqua-drum, -rum (94) tri- fm), thri (Gf.) -feorscozan. ags. trifoedur (136), dhrifedor (94). Triremis eyn schifi" l gal-eye (132), -le (no) mit dry, dryen (no) ordinan-tz (no), -cien van (132) ryemen. gock (74). *Triseus een driesch(i08.veruactum &c. Kil.). TRI 597 "Trisicum v. Medica. *Trisidieus v. Trifidus. Trisilis ags. thrifotad faed (gì. Aelfr. cf. GÌ. m. h. v.). *Trispietum drisbizic (104). Cf. v. tripos; venet. el trispide der drispicz (Sm. 3, 583); trispedium (gì. m.). *Trisponitus v. Typhonieus. *Trissa (piscis, i. aiosa; a. d. D.t) alose (kìi.). Trissago v. Trixago. *Tristagium v. Tristega. Tristare, -ri hd. be-truben, -druben, -driben (13), -droben i -drobet sin (21), -trubet sin sim. Tristare (i. eon-tr.) tru- (68), trau- (110) -rig, drouich (132) machen. Tristari hd. trurig (68), traurig (110), betrubt, bedrubyg (133), nd. drouich, be-dr. sin, wesen (132). drouichen (11). bedro-uen (11, 22b), -mmen (? 23). moyen t troren (22b). *Tristator betruber (75). Tristeg-a, -um, tr istiga (67, 152) (s*. locus tricameratus i Cloaca Gemmae, Voce, ex quo, seeutorium q.cf. 125. c/.ambotum. trumento. priueta.) eyn volger (125) ; v. der, in der (21) schan-den (6, 21), -de (135, 152), -d (67). eyn fulger in eyner standen (17 &c); fulge (5), volghe (22, 23) inder st. ; huttenfogler (-a 74). eyn hauß von dreien kamern (no), huß von dry kameren (68, sim. 132). eß gadin (8). esse-g. mit dreyen vnderscheyden dachen (9). eyn degk (21). tri-, t bri- (Gi. m.) -stega ein buthe deckil (5b. X dolithega?). scheißhauß, prifet, stieg (74).stige tr odea (s^.troclea ? 1 04). tresteca (i. tricamerata) dhridilli (Gf. 5, 133). eri= stoga (2), christega (i. lat-rina t -erna 1, aber crist-ogum, -egum i. cristallus gì. m.) scheyß haus (1). (Cf. praestega vor- t wetter-tach; schoi^ff Kia.). tris= tegum waerderebbe; heymelecheit; sciit= camere (108). dry camerigeistede (147). drygadung (74). trist-egum (2), -egium (2, 74, 76), -igium (74, 76 &c.) , -agium (74) (i. propugnaeulum q. v., specula- re t -r 75, phala 74. cf. Ob. 336. Gf. 3, 214) hd. er-, t ar- (4, 75b), a- (75a) -cker, t berg-frede, -fryde (67). nd. erkener t berchvrede (23). erckel (76). argger l berg(6). hd. bergfrede (v. a. 1477), berck= fryde (66 &c); bergk- (21), burg- (134), burck- (69) -frid; perckfried (74), ber= pferd (4). solari (Gf.). *Tristieiosus betrubter (75). Tristis hd. betrub-it, -et, -t; be-triept (76), -drubig (12); dmbyek (19), tru-, trau-, dru- (8) -rig. nd. bedrouet, drueuich (11), druue (99), vnhogen (22b). Tristitia hd. betrup-,betrub-, bedrup- (67), nd. bedrof-nisse. dribniß (13). trur- (68), drou- (132) -icheit. traurig- (110), trauri- (134), triiri- 1 widerwerti- ^lidlich- (65 Mrg.), drure- t drube- (20), drubye- (19) -keit. kranckheit; trub- t quanck- (gnanck-?) -sai; anfecht-, vnterdriick-, v'derb-ung; smertzen, leid, angst, not, jamer, kummer (65 Mrg.). k.-niß (65). *Trisus (aus tirsus?) eyn strang (17). *Trita (anders gì. m.) v. Trueta. *Tritaphus v. Tritauus. Tritare dick-vil zerryben (68, 110), -wil wryuen (132). 598 TEI *Tritaua hd. die elter muter_(6), eyn dritte e. muder sim. nd. eyn drit grote rn. die eltest an (91). Trit-auus, -tauus, -aphus (3) driuat= ter (75). hd. drittelter- (74), der drit elder-, eyn dritte elter-, nd. eyn drit grote-vader, hd. -vater, -vatter. die bijste aelder vader (11). der tritte alter- (3), dritte alter- (4), funffte a.- (19) -vater. tritt elter ani (6). der eltest ene (91). vr-ani t -anher (74), -eni (110). des vrane vatter (r>as.). *Trite- (74 &c), trito- (1, 22b, 74, 77, 125, 132, 147) -rium (cf. crucibalum) hd. eyn stoessel (76), morsel (5, 76), rn.- stossel (18), -stempfel, -stempel (133); stoßer l morser (17); m.-stossel (2), -stèssei (1), -strempffel (74), -stien (noa); m.-, morßer- (i5i), morßer-stempfel ; rnar= ser (6); stam-phe (3), -pfe (4), -pf (74, 75); tuppel (2. cf. Sm. 1, 388. u. v. trun- eus); rib-kule (74), -yßen (125). repyse= ren tot vlass (147). eyn mosser- (21), moser- (22), moyser- (23) -stempel. fissel (in martorio 77). visel t kule (22b). v.- steyn l moerser (132). reybkolb, rnelpeu- tel (74). *Triterium (cf. prc.) v. Tritonium. *Triterius v. Stibulum. Tritie-eus, -ius (75) (cf. frumenti; ceus) wei-ssenen (75), -Ben (20). von weyssen (68, 110). van weytzen (132). tarwen (99). *Tritieosus v. Frumentosus. Tritieum hd.nd. (23) weiß. hd. weiss-o (93), -e, -en (110); weiz (5), waitz (134), waiß i keren (76), weiß kerren (6), weytze, weiyß (19), weße (13). nd. ter- (132), tar- (99), tra- (109) -we; weyte, weit? rogge 1109). Tritilis gut zu ryben (nob). guot zu ryeben (noa). bequeem zu zerryben (68), zo wriuen (132). *Tritillum hd. sto-ßel, -ssel; stèssei (67); stoyße-1 (133), -r (19). *Tritolus v. Tritula. *Tritonisare ( cf. taratantarisare ) melpudelen, peuteln (74). biitlot (-at93) *Tritonisator butler (93). melputler (74). *Tritonisatorium (cf. taratantara) biiteluas (93). peutelfaß &c. (74). *Tritonium (abl. -io) biitel (93). tri- eomum, -terium melputel (74). Tritor stoßer (20). Tritorium v. Triterium. *Tritualis dry wetig (18). *Trituare v. Tritulare. *Trit-ula, bissw. -olus, -ulus (22) (cf. tributa, percussorium) hd. fle-, ple- (76), pfle-, fley- (13), sle- (21) -gel. nd. vlegh-el (11, 22), -e (23). dreschel (75). *Tritulacio ein dresser (sic 4). Tritu-lare, -rare, -are (i. tribulare 1) hd. dre-, tre-, dro- ( Das. ), nd. ders- (i32j, der-, dor- l dur- (11) -schen. hd. dre-ssen , -Ben (10), -Belen; das korn auß-treiben i -trucken ( Das. ) ; zu-, zer- ryben, -reyben. nd. to-wriuen (22), -wro= men (23). zermullen (74). *Tritu-lator, -rator hd. dre-, tre- (6, 75, 76, nob), nd. der-, ders- (132) -scher. hd. dre-sser, -Beler (21); zu-, zer-reiber. TEO Tritu-ra, -ratio, -latura ( 75 ) , trifc tura (75 var.) (i. messis) treseh- 1 flegil- unga; dresca t gidresc (Gf.). tre- (68, nob), dre- (1, iioa) -schung. dreß- i dress-unge (20). zerrybung (110). dorseh- i wryu-inge ( 132 ). ein korn hd. -hauff, -Ijuß (6), nd. -hopp. hd. ein kauffkorn-s, -B. ein banf koren (i. grauum canapi sic 4!). huffen stroß o. ge-str. varr. -stros, -strbß (wett. -stros); strohauffen (75). Tritur- v. Tritul-are, -ator. Tritus (i. confractus &c, abili s , et. expertus 3 i. q. nhd. gerieben) hd. be-, gè-, zu-reben (Mss. mog.); be- (5), gè-, zu-, zer-riben; ge-rieben l -ubt (no), -tro= sclien (68); scheffti-g (10, 49), -eh (13), -ck (3); retlich (49); lewfftig (bis 1. cf. Sm. 2, 445Ì. hd. nd. bescheyden. bereuen (23). to- (11), gè- (132) -wreuen. berfarn (21). klug t behende (17). Triuia (i. Diana) eyn gottin der weld (no), eyn goedynne van die iaeh^ ten (132). Triuiales (-ium 110) drey kunst scz. grammatica rhetorica loyca (9). Triuialis hd. triwechig i wegig (76), dri-, drey-wegig. hd. dri- , nd. dre- (22) -wegicb, -wegicht (21). trijwagig (6). drwech (23). *Triuio v. Trinio. Triuium tri-wäg (6), -wege (i4i), -wegich (23) hd. dri we-ge, -gig (46), -rg (20). dre weghe (22). drey weg (9). drie wege sebeidege (5b). hd. wegscbeyde. Triumphalis hd. sig-, sege- (17), strit-, streit-hafftig; sig- (65), sieg- (62), sege- t vberwonde- (20), vberwint- (75), kyfe- (5) -lieb. lobelich vberwunden (8). 1. t streythafFt (9). strit-baffig (18), -hef= tig (6), -bare t kone (17). beselicht (21). nd. kiuelic. Triumphaliter vberwintlicb (75). Triumphans gesiegende (20). Triumphare hd. vber-winden, -sigen (1, 75); ge-s., -segen, -siegern (5b); vbar= sigiron ( Gf. ) , obsiggen ( 75 ) , vechten, herrschen (64). hd. nd. sege-, zege- (11, 19 &c.) -v., -vachten (23). wechten (21;. syg haben darum freyen, var. fryen (110). verblijden van groissen victorie tegen die vyande (132). den sig gewinnen t obliegen ini strit (65). frogen (19). vrou^ wen (11). Triumphator obsigger l vberwinder (75). segebafft (20). eyn syg-halter, var. -behalter (110). Triumphus (i. tropheum 1, tryam^ bos 74 , nicostrum 75 , piena Victoria, vana gloria, cantus trium puerorum) der sig (1, 65, 75, 76). syge (no) seghe (20). eyn segunge (18). obsigung (75). gesig (74). volkummen sig (9). volkom= men strit (8). vberwind-ung (74, 75), -er (10). hd. sege-, seghe- (13), hd. (12,19) nd. zege-facht (5), -vaeht (23), -vecht (22), -vecbtinge (11), -fechtung (5b, 19), -haft (12, 13). drifeltig freud (65). Triumuir der selb drit gewalt (se. het 93). dreiherr (Das.) *Tryuncula ingrun (74). Trix-, triss-ago (cf. chamaedrys ) gamanderlin i bathengel (116). Troas die statt troy (no), eyner von troyen (68). *Troca v. Tructa. TEO *Troc-, trot- (19) -alus (auis 110 &c, vogel 107, eynre hande vogell 132). eyn weckholdervogel (68). drap (19). drappe (11, 107). *Trocare, t troeulare (110 &c. ) (i. cum troco ludere 66 &c. X trotare) topfTen (74). doppen (20). dreben (19). drauen (11). *Troeatio doppen (20). *Troe-ea, -ia (3, 4, 74), throeea (23) (aus troch-ea, -lea cf droteea) grieß= pret (74). lunner (76); runge (3, 4, 74, 77) in curru (76, 77), super axem (4). eyn tuwing (t? e? 23. aus runge'?). *Troees (cf. prc. ?) balk-zappe (8), -e zapft (9). *Troeia v. Troeea. Drotheca. *Tro-elea, -ehleas pi. (111), -eleis (d. pi. i. rotis modicis 94, 136), -chea (66 &c, Br.), t troclea (68, 132, in 110 untersch.) (i. torcular l parua rota super puteum; cf. torelea, troeea, droteea, colista) hd. nd. wind-e, -elsten (22b). runge (9 Anh.). rulle (125). kelter t wind (68). preß (-chea 110). persse (132). wyndaes (108, 132) van putz (132) cf. windasium (Gì. m.). prflnscheiben (pi. 111). schib wind { haspél (76) ags. strikilum (d. pi. II. e.) ; trogleis hl§dr§ (Hpt. 5, 194). *Troclodite v. Trogodite. Troeta v. Tructa. *Troeulare v. Trocare. *Trocum v. Tracum. *Tro-cus, -ehus (114, 135, kì., Piot., Gf., Fr., Br.), toreus (109) (spel 22b, lu- dus i instr: ludendi puerorum, i. trope-, copa-rillus q. v.; turbo 114 &c. cf. glo= bulus, droteea) hd. nd. dop; ku- (17, 22b &c), ko- (22), hd. kru- 1 krau- (109), kreu- (114), krau- (Ki.b), krei- (Ki.a), trie- (135) -sei. hd. doph (18), dopi*, doppe (8, 20), topf (6, 110a, 128, Sum.). boß kule (8). bos kewle t treibe keul (9). bustuìe (t si. e), dryveklòt (109). kloß (135, Das.). glotz (Pict.). tol (132). dori (Fr.). peitsch-torl t treibhorn (Kia.). radscìpa (i. poples Gf.). Trochea ( cf. troc-ea, -lea, ancia) zugscheyb; scheybein einem zug; prun= nen-rade, -sayl (74). wijn-, oley-parss ; cleyn putrat (147). Trochilus (auis) kung- (Das.), konge- l golthenn- (126) -lin. glothanichen (114). Troeh- v. Troe-lea, -us. Drotheca. *Trogleis v. Troclea. Trogo- (noa, 132, Br. st. troglo-), troge- (68), troclo- (iiob)-dite («'. ethio= pes) mor-en (68, 110), -ianen (132). *Trogus (cf. troclea) winta (Gf. 1, 760). Troia die stat von troy (68), dem kunigrich von troyen (110, sim. 132). Troja suu (gì. Cass.). Troi-anus, -us, -ugena, tros eyner von troyen (no sim.). Troita v. Tructa. *Troius &c. v. Troianus. *Trolla (cf. trulla) kelle (5b). murer- (8), mawr- (9) -k. *Trollius flos hunds-gifft, -tod (143). *Trona (instr. carpentarii ; i. ascia 75) hd. mei-, mai- (76) -ssel (der zimer= leut 75) ; meisseil (3) ; may- (74), mey- (17), dachs- (75b Mrg., dech- Fr.), nd. TUO TKU TRU 599 des-sel. neper (76). borer (9 &c). beiel Spenu (75b Mrg.). *Trongrus (aus eongrus) v. Thy= mallus. Thro-, tro-nus hd. tron, selten thron, dron (5b), troyn (5), stuel (20). konnig- (8), koniges (9, 23), kung- i kaiser- i got-licher (65) stul (der wirdickait 65), stole (123). trone (23). pi. throni die gestulten engel vff den got siczt (65). engel schar (9). kure o. rustul (74). *Tropa brychen-, (verb.) buchen-hulcz (19). bucken holt (11). Tropea v. Tropheum. *Tropedo ( piscis, cf. torpedo) bley (11, 19). blyck (19). bleke (20). *Trope- (147), eopa-rillus (i. troehus) dop, tol (147). doppe (8, 20). Tropiee hd. glich-lich, -lichin (8). nd. geli-ekick (22), -chit (23). tropi-eus i. conuertibilis &c; -tus est homo conuer= satiuus (76). *Tropidus i. strepidus commotus(i6). *Tropium v. Tropheum. Tropolo-gia (Br. &c), -ya (76, 93) ein betutung din lert tugend (93). rede tuschen got ind der syelen (147). Tropologica intelligentia sitlicker sin der da gut sitten antrifft (65). *Tropolo-ya v. -già. Tropus (i. similitudo l deceptor 66 &c, modus loquendi l cantus in ecclesia no &c.) hd. glichnis; gleich-nyß (4), -neß (3); gelijchniße (20). nd. gelicnisse. lut (8). laut (9). eyn reden waelstaen of guede manyere (147). *Trophator (cf. trufa) v. Leeeator. Tro-phum, i -pium (76), -pea (pi. 94, 136) (*. Victoria habita de hostibus in fugava sed non piene deuictis a trophos conuersio et die. spolium belli; cf. triumpkus) ein vberwintnuß l ein zei= chen eines sigs (110). lob 0. sig (9). lop 0. vorsalbe (vor torax q. v. 8). zege(19). verwynnisse (132). ags. sigbeacn (94); signa i beane (latJ 136). *Tropheus (*. Victoria) sig (76). *Trophium (st. str.) gurtel (20). gor= del van gold off siluer, en duysynck (i. stromacium 147). Tross-a, -ellum, dem. ella l -ula (20) (cf. Dz. wtb. 347) paek-eel (11), -eil t trosse (20). pac (108). gepac (19, 99). tors-el (99), -eel (108), Trossare tors-en (99, 108), -sen (20). packen (11, 20, ìos). *Trossellum &e. v. Trossa. Trossulus (i. torosu-lus, -s ko.) rytter 0. trosser (110). ryter 0. trossierer (nob). ridder (132). poeselachtigh (Kil.). Trostri-num, -um v. Tostrinum. *Trotalus v. Trocalus. Trotare ( cf. troc- , succurs-are, trutinans) hd. draben (19 &c), czelden (19). Trotatio (cf. suceursatio) drabunge (20). *Trotator v. Sueeursarius. *Trotorium (cf. trit-erium, -onium) melpeutel, stampff (74). *Troximum v. Ciehorium. *Troxsimia v. Taraxacum. Trua (i. trulla t tudieula; truna i. trulla longior 125) ballye t to- (132), tu- (109) -bbe. bai o. topff (no), zuber ader wanne (hd. 109). schaufel 0. hand= becken (91). brente (Das.). koch- 1 wasser- kelle (125). gelte; ruhrloffel l querl(xi.). *Truale v. Thamus. *Trub-ilum, -lituo, (i. parapsis 147, Gì. in.) dyssch t blayter (19). platteel, grote schottel (147). *Trubuena v. Deurus. *True-a v. -ea, -ta. *Trueca (Gf.), truca (gì. m.) tru-ha, -a, -he (Gf. 5, 511). *Trueeus (st. truneus) stock (5b). Trucidare hd. mo-, mu- (6, 134), mi- (76)rden; stechen (21), dot-st, -schlahen sim. ; ze tod sebi. (76), zu tod schlagen sim. ; er-dotten (55), -slahen; doden sim., verderben (65), krencken (debilitare 8), pingen sim. krigen (17). zu- (17), doet- (132) -slaen. Trucidatio pyng- (8), tot- (9) -unge. Truciditas v. Truculentia. *Truci-diter v. -ter. Trucilare turdorum vox (141, GÌ. m.). Truci- v. Trucu-lentus. *Truci-ter, -diter (68) wreet- (132), freyde- (68) -lich. *Trueium v. Tuciura. Tru-cta, -tta, -ta, l -tuia (74), -ca (68, 107), -ita (Gf.), tro-cta (5b), -ea i -ita l trita (Gf.), tur-ta (gì. m.), -da (75) d. varus t mertus 74, cardua l io-, rio-rena 75) hd. vor-, for-hana sim. (Gf.), -hen (46, 75b, 111), -henn (68), -na (87), -en (75a, 63), -n, -ha (Ara- 8, 98), -ich (1), -eh (74), -h (9), -hel, -el, -heln (110), -aln (21); far-hain (6), -en (75); vurn (19, 74), vor (3, 5b), far (4), ferhyn (64). nd. vorn-e (22), -ken (107), vuern (11), voernken (132), werne (109), worme (23). hueche (v. a. 1618). huch (Fr. 1, 47ib). rupa (Gf. cf. capito). *Tructaria (st. tract.) trehtere (131). Trueulare (et. turdorum vox 147, Gì. m. cf. truc-, trut-ilare) dot schlahen 0. wurgen (no sim.). TrUCU-, truti- (67, 74, 133, Mss. mog.) -lentia, l truciditas (no &c, Br.) pyni= gunge (nob). peynung (noa). wreetheit (133). vredesami- (22), vressam- (23) -cheit. vnfrid- (74), frid-samkeit (6, 74), -esumkeit (21). hd. boß-, poß- (74) -heit. Trucu-, trutu- (9), tutu- (8), truci- (Br.), cruci- (v. tirannus), truti- (Mas. mog.) -lentus hd. nd. bose. hd. boß, boße (21), bossi (6), bochmutig(9), goch mùtir (sic 8); peyn-, var. pynig-ung (110. X prc). wreet (132). vressam (23). *Truda schlit (46). *Trudas v. Tradulus. *Trudases (cf. trudes) eyn ysernkolse (20). *Tru- t nu-datus enploster, nacken= der, auffdeckter (74). Trudere hd. sto-, stoe-, stoy-ßen, stossen, ste-chen, -cken (76). nd. stoten, steken. Trud-es, -is (80) (i. conehi t fustes ferrati Br. st. conti ; cf. tonsus, truda= ses, tudes) schalt (so), sehalt-y (64°, 125), -e (Das.), -ri (64b), -en, -baum (75). treibkàule (Fr. ). trib-, stemp-, stoss-el (125). puthake (nauis 11). besehlagc-n boumen (68) , gheserte bomen (132) qui= bus naues impelluntur. ags. spreotas (pi. 94a). Truell-ium, -um (147) (anders Gì. m.?) cirkel (11, 19,20, 147). pesser (147). Tru-fa, -pha, selten -fifa (cf. Dz. wtb. 359, 360 sq.) hd. tuscherie, dußery (21), tnsch- (20), duyss- (19) -unge; gedusche (20), betrug 0. biebery (110), bedroch t bouerie (132). tusch (23). teutsclr ( 74 ). getusehe (109). tuyschinge (li). boßhait (70). Tru-fare, -uare (cf. vexare) hd. nd. tu-, tuy- (11, 132), hd. teu- (74, 134), tue- (20), du-schen. hd. dußen (21); spot-, spo-, sput- (17), bespot- (74) -ten. betrie= gen (no). buedrien (6). gecken (22, 74). belachen, leichen, geilen, muen (74). Trufaticus dùyslych (19). Trufator gecke, teuscher, lecker, leicher (74). *Truf-fulus, -ulus v. Trifulus. *Trugulum (st. strag.?) fehiz lahhin (Gf. 3. 426). *Truita (frz. truite) v. Tructa. Trulla (instr. lapicide, muratoris 1, cimentariorum 3. cf. trolla , trua ) hd. chella (121, Gf.), cheli (1), kell, murers-k. (no), hd. nd. kelle (dar men mede mu= ret 22b). keel-le (11), -e (19). koell (76). kel (97). kled (21). brente (Das.. Hen.). bolle (13). schu- (11), truf- (69, 134), truyf- (132, 147), triief- (20), druf- (66 &c), dru- (10) -fel (der steinmetzler 132, 147). phanna (Gf.). scheuwer, trinckkopf (112). irdinfaß (74). asche topf (8). furcz (8, 9, 74). druntz (i. bombus Tw. ). truntz (74). vort; schete; stotere; heye; tru= weel(108). ags. crucae(92, 136); seofl (94), seolf (i3«). *Trullare (cf. prc, trulliare; anders Gì. in.) v. Strullare. Trulleum ein breit vaß da man hend in waschet (nob), darin wescht (noa) sim. hand-faß (Ki.), -beckin (91). *Trulliare (cf. trull-a, -are) varczen (8, 9). *Trullura herhorn (33). *Truma (aus turrna?) herre vber dreyssig ritter (74). *Trumento (cf. erumenta) eyn fulge in einer standen (17). *Truna v. Trua. *Truneal: (st. -uli?) dy klauchen (125\ *Truncanus (cf. trutaneus? trunca= rius i. deuorator gì. m. ?) gi- l pet- (2), sy- i byek-, var. bieck- (74) -ler (cf. Fr. 2, 97b). Truncare hd. nd. v' , be-, gè- (9), aff- (20) -sniden. hd. ab-schniden, -schnei= den, -howen (65, 76). hawen (9). glet virhauen (8). haupt abschlagen (64). verhouwen t stummeln (100). be-st. (17). stocken (20). block ( 110 ) , blocher (68), bloechen (132) machen. Truncatio v'suid- (17), v'schrot- (9), virsrot- (8) -unge. *Truncellus (i. pila) ball o. pali (75). *Truncula v. Crinacula. Trunculus clot- l block-lin (75). ein clein bl. (no), bloexchen (132). 600 TRU Truncus (cf. runcus) hd.nd. bloch, tlock. bluch (17). ploch (69, ìu). bloc (14). blocge (13). snyde- (19), dz stamm- (Das. ) -bloch. ranplit (3. cf. Sm. 3, 91). roone (22b). klotz (3 &c). stock (20, 93). stam (20). stump (126). strumpff (m). duppel (metaph. Pict., Das.). *Truntula v. Crinaeula. Truo (i. onoerotalus) elff (125). on= vogel (140). Trupha v. Trufa. *Trus-ile, -ale (10, 12, 13), t -orium, -ibulum (147) hd. nd. (23) stech-, sthec- (10, 13), stìche- (5), steig- (77) -messer, -mes (23). steke rnest (22). steckmetz i doelken (132). dol-, t knoip- (147) -mess, -messe (109). dolchlin (no0), ein tolcben (noa). stecher (75). hd. te-, de-gen. pock (74). dag, degben (147). Trusio stoeßunge (20). *Trusor stoeßer (20). stosser (75). Trusorium (i. stima 75. cf. trusile) da man mit sticht (110). daer man mit steycht (132). ein ramme (3, 5, 12, 21, 23), raim (6), rame (5b), span-r. (67), rame (5b), ram (77), rammel (4) , ninne (22), ding (17) da (do 6) man dye pele (pfal 6) mit in sto-ßet in dye erden (21), -Beit (5) , -st (6) , slete (17) ; dar men pale mede stot (22). ein spane rame ialden (133), czu felden (152). rurschiben (75). kloppel (10). haver (1). haier (3. cf. Sm. 2, 128). hoyer do mit man die pfel stosset; stechmesser (74). Trusus gesto-yßen (19) , -eßen (20). Truta v. Tructa. Chytropus. *Trutan - eus , -nus (i. deceptorius) trugenhafftig (no), truwan-t (108), -tich ofF steck worden (132). Trutan-ia, -nia trugenheit 0. vntrew mit boesen worten (110). tru- (108), on= truw- (sic 132) -anterie (mit losen wor= den 132). tru-antscap (108), -wantschafft (132). Truta-, trutan - nizare mit worten betriegen (no), tru- (108), traw- (132) -anten. Trutilare (cf. trueulare &c.) turdo- rum vox (123, gì. m.). pfeiffen wie ein krammetvogel (Kia. Mrg.). *Truti- .v. Trueu-lentia, -lentus. Trutina hd. nd. wage, w.-balck (110, 132). wag-b.? -boltz (Das.), -palcken (111). wagen zunge (8, 9). z. in der wage (64). *Trutinans equus (cf. trotare) celtin= dis ros (104). zelt-end roß l -er sim. (Gf. 5, 660). Trutinare (i. attemptare 75. cf.prc, gustare) hd. nd. wegen. glieli w. (33). wighen (20). pfachten, vberschlahen, vlg. ane gewicht (75). *Trutinatio v. G-ustatio. *Trutinator (cf. gustator) weger (110 &c). Trutta v. Tructa. *Truuare v. Trufare. *Truuator (cf. trophator) v. Mimus. Trux adj. s. hd. nd. pin-e, -igung (110). wreet (132). wrey- (100), frey-slich (12, 100), -dig (8, 9). winderlichen (13). palpit-at, -rat (136) l (ags.) unhyri (136), hunhieri (94). Tu hd. nd. du, l tu (75). Tu idem, gew. tu-idem, -ijpsius(75), TUB -ipse, -met (5b), -imet hd. du sei -ber, -bst (17), -b (68); din selbs (75), dersib ber (8). nd. du so-, su-, se-luen. tuam ipsius animam din-sien l -selbß. var. dein-sein t -selbs, sele (65). *Tuates (Mss. mog., sg. tuas de tua gente Gemmae, Voce, ex quo) hd. nd. diner- ley, -leye (23, 133), -leyge (22). deinerley, von diner partby (68). Tuatim noch diner sproch (17). van dynes lantz zede (132). *Tuba v. Tuber. Tumba. Tuba (i. buccina 1) hd. nd. ba-, bo-, be- (13, 22) -sun, hd. -sune. hd. bus -un (6, 75), -aun (134), -aum (66, 70, 151), -am (66), -one (97), -on (76), -an 0. tromet (68, 110b). bas-aun (lioa), -um l druntt (77). pusawn (1). ber- (65, 75), hor-(Das.) -horn. blasa (Gf.). Tuba duetilis ein mossene tromete; lignea alpenhorn (Das. cf. rhaetorom. tiba id.). *Tubalia gedichte worte im gepete (74). *Tubalus &c. v. Cubalus. *Tubana (i. tumores i. q. tubera Br. cf. tubora, cubana?) hd. vff-, off-, auf- blasunge, -blausung (76), -blaisunge (133), -blosunge, -blozung (4); offblaßen (21). *Tubanus v. Cubalus. *Tubar v. Tuber. Tubare pusaunen (75). *Tubaura v. Tubera. *Tu- v. Cu-bella. Tub-er, -ar (66 &c), -a (g. -eris sic noa) (i. inflatio pectoris, gibbus in dorso; i eleuatio in superficie Ugni i alterius corporis vltra planiciem, et. prò Ugno et baleto 76, fungus, tumidus, peccatum cf. tub-eria, -eres, -or; cuber, rubur) ein brust gescliwer i eyn schwamm (no). eyn geswell vp die borst (132). ge- schwulste ^plater (Das.). puchel, swamm (74). swam (75, 141, Gf.) an den baumen (75), terre (141Ì. erdsuam (127, Gf. ). peddenstoel (132). eyn piffer (21). pfiffer= ling; lorch; morche (Kia.). zun-der (5b, 3), -ter (1). kopf (49). krop (13 &c). bu- bel (6). bulte (109, 132). buler (lat.f 141). kno-rre (Das.), -e (67), -rr (76), -r (75), -rtz an holtz (74). mas-er (74, 75, 141, Das.), -ser (arboris 19), -seln (125). ast (8, 9). spruyß (19). sprute (11). hoeker (9). hock (8). ags. ofr (94, 136). morocb (herba 104. cf. searindra). *Tubera blader (11, 20). blayter (19). tipflin (91). kleyn rosyn (125 Mrg.). *Tub-era (74, Gf. &c), -ra (9, 87a, 146), -ura (101, 105, Gf.), -urea (Sum.), -aura (86), -ulta (104), -ulea (74), -ista l ti= bura (17), tyburea (47), timbra (Sum. Vi) (i. tubana t voletus 74 ; cf. tubeta i. stercus terre 134 &c?) erd- (127* Gf.), herd- (131) -nuz. ert-nuz (104 Sum.), -noz (101), -nd'z (sic? 105), -noß (tib. 17), -worcz (9, -ista 17), -wurtz (16), -wort (47). erdtnuß (74). eertmisch (85). herdmiz (86). hertz muntz (87a, 146). Tuberare (i. infiare t superbire) ge= schwellen (64, 110). thun g. (68). doen swellen (132). bulten vergaderen (147). *Tuberes sg. pfyfferling (125). *Tuberia (cf. tuber) ast (£)hoger (17). Tuber-osus, l -iosus (76) geschwob len i blaterig (110 dm.). TUO Tubie-en, i -ena (75), -ina l -inus (75), -inator hd. nd. ba-, bo-, hd. bu- suner. hd. busau-ner, -mer. bas-auner noa), -ummer t druntter (77). pusaw-ner (75), -mer (1). bos-uner (21), -unen blo= ser (20). herborn-bl. (75).trum-etter (64c), -meter, var. -pter (65). trom-eter (68, 110), -meter (64c), -pett (132). Tubie-ina, -ena (64) bosuner-sen (21), -schen (22), -sche (23). basunersche (5). tru-, var. tro-mmeterin (64). Tubicinare (cf. tubare) hd. nd. bo= sunen sim. hd. bus-unnen f75a), -unen (67, 75b), -aunen (134), -umen(69), -aumen. pusawenen (2). pò- (1), bo- (9) sawmen. besuren (sic 13). Tubicinator v. Tubicen. *Tubicitaes v. Cuniculus. *Tubillus v. Cubalus. *Tubilus (i. baeillus, cf. prc, cuba= lus) klupffel (74). *Tubista v. Tubera. *Tubo v. Tumba. *Tubolofola v. Andela. *Tubor (cf. tuber) tunder (23). *Tubora (cf. tubana) oppblasinge (23) . *Tubra v. Tubera. Tubr-agus, -aeus, -icus (i. tibiale Br.), -ocus, -ueus v. Deurus. Tubul-ca, -ta v. Tubera. *Tubulus v. Cubalus. Tubu-lus, -s tunchel, ni. buyse, loo= den gote, pompe, watereonduyt (116). *Tuburca v. Tubera. *Tuburcus v. Deurus. *Tuburta (i. timbra, cf. tubera?) gartkonele (47). Tubus (cf. tubulus) pfyff (110). pype (132). tun- (93), deii- (128, Das.), teu- (126) -cbel. bornseul (125 Mrg.). prunnen= saul (71). *Tubus aromatarius krudebuchße (125). Tucet-, tuten- (74) -arius wurstma= cher (110 sim.). kott-, metz-ler (74). Tue-, tut- (74) -etum spyß mit (88), von ge-rostem (88), -restem (noaj, -rei= stem (nob), -hacktem (68) fleisch, fl. ge= machet(68).spijse van geplucket vleysch l gepluckte vincken (132). kunig- 0. kost- liche spieß mit fleisch (88). gefultwurst (74). *Tucia, tutia (i. cadmia gì. m.) hut= terauch, ein stam als eyse ; tuttian (74). tutzi (i. spodium Grozcorum rr. 2, 395). Thucy- v. Tuchi-dides, -s. *Tuc-, true- (75), tug- (9) -ium (cf. pollitriduum) mel-butel (8), -beutil (9), -beitel (75). *Tucos v. Tucus. *Tucula v. Crinaeula. Tuc-us, -os (104), tuchus (147) (auis, i. cuculus) goub (104). gauch (74). cuy= ckuyek (147). ossen-oge (11), -eyche (20). *Tuehi- (110, 132), thucy- (Br.) -dides, tuchudes (68), tuticides (76) (n. pr. i. fortunatus, aus $8Xo5i'St]<; x xk/yì) abentuerlich (110 sim.). *Tuchis, tutis (76), thucys (Br.) (i. fortuna, cf.prc.) abenth-uwer (nob), -eur (noa), -yer (68). euentuer (132). *Tuchus v. Tucus. TUM TUM THUR 601 Tuda-tus, -cus (74) (i. tudes t mah lem Br., gì. mi. &c adj. t. häbens caput gross-atum, -um) hamer (74). wede- (11), wydde- (19) -hamer. wedderhane (aus- gestr. 19). *Tudecula v. Tudieula. Tudes (pi. tutides 110 &c. cf. tuda^ tus) hd. sto-, stoe-, stoy-fiel. nd. stoter. eyn Schmid- (110), vor- (68), smede voer- (132) -hamer. reibkaule (Fr.). boehheye t buttnersscklegel (Kia.). *Tudicare v. Tuditare. Tud-icula, -ecula (111), -iela (94), -iea (136) (cf. trua) koch-leffel (91), -loffel (111). kuch- 1 schopff-1. (Kia.). koch 0. kollofel, ni. pot- t pol-lepel (116). zeich- t brenn-eisen (Das. sim. cf. Gr. Wtb. 365) slèf (109). ags. thuere (IL e). Tudi-tare, -care (11, 20, 64, Br.), tutidare ( 68 ) ( i. percutere i negociari 110 &c.) stoßen o. sehlahen mit dem hammer (68). stoefòen (20). stoten (11). hemern (64). *Tudo (cf. sq.?) v. Cimex. *Tudor stanck (1], 19). Tueri (gew. tuor i. inspicio, tueor i. defendo; cf. euere) hd. sehen (8, 9), an-, vur- (20) -s. lugen (1). luegen (3). nd. anseen. hd. nd. be-schirmen, -scher= men (22), -scharmen (11), -waren (20). Tufus v. Tophus. *Tugire blecken als die hijrtz (68). ropen als (132), schryen von (sic 110 !) hertzen. *Tugium (cf. sq., tucium) hutte (8). Tuguri-um, -en (cf. prc, te-, au- gurium, teges) hd. nd. hut-te, -e (4), -lin (110), -chen (132). hùte (46). huett (1). hitt (49, 77). hude (77). ein hutt in vinea (65). hiittelin (30a). vogel-hut t -huslin (64). budde (10). bode (12, 77). bitt (49). schire (77). sehur(22a). schoppe (kì.). schupffen (75). halle (22b, 77). *Tugur-, tuguri- (gì. m.) -unculum hiitteleyn (9). *Tuibilis ansie- i beschirme-lich (20). *Tuicom (vrm. -co = -tio) bester- menisse (sic 100). *Tui-dem, -met v. Tu idem. *Tvin- v. Dwin-are, -um. Tuips-e, -ius v. Tu idem. Tuisare v. Tibisare. Tuitio sicherheyt (13). *Tuitus ptc. s. ain-gesehen£-seheunge (19). angesiehen i beschirmen (20). aen= gesien (11). Tullum dole 0. dulen ein stat (74). dull in burgund (Kia). *Tul-lus, -us v. Tholus. Tum dan (110 &c). *Tuma (aus tuina) zwyrnetgarn o. netz (74). *Thuma (piscis, st. tinca) sclio (Gì.). *Tumallum v. Timellus. *Tumatio v. Inflatio. *Tumax i. qui cito emittitur (76). der lichtlieh geschwilt 0. vff-blost, -blofit, -lofit von hoch-, hof-fart. (uovarr). der lichtelich swellt off ym verhouerdicht (132). Tumba, tub-a (136), -o (94) i. manseolum i libidina &c. (76) gra-ff (132), hd. -b, -p. sar-ch (6), -g (76), -ik JlEf'ENBACH ULOSbARlU (109). houfa (117). tumbe (110, 132). ags. thru-ch (136), -u°h (94). *Tumbra v. Thymbra. *Tumbus (i. q. tumba gì. m.) wolbe o. vbersehufò an einem dache (li). *Tumellium v. Timellus. Tumens daz zerbleiet (30b), zarblegt (30a). ruschende wafier (5b.X torrens). Tu- v. To-mentum. Tumentuosus (Br. cf.prc.) noi^pachtig (68). Tume-re, -seere (cf. inflare) hd. nd. que-, swe-llen, hd -In. quelen (22). hd. vff-, zu- (8, 9),ge-(1, 74) -swellen ; schwellen (10 &c), gè- (6, 68, 110), zu- (65) -schw. op zweellen (11). hd. vff- sim., auffge- (70), nd. vp-bìasen, -losen (23). erplasen (74). auff bleen (64). vff dronsen (12). ari- (108J, dry- (20), dre (99, 106) -nten. lmfftig sin (8). hoch-fertigen (74), -uart triben (9). houerdegen (ìos). vber sich erheben (65). Tumescere ( cf. prc. ) anfahen ge= schwellen (110). begynnen tzo swellen (132). imp. et kellet (85b). *Tumet v. Tu idem. *Tumetum v. Tomentum. Tumidulus geschwollen 0. hochfer= tig (68). wat geswollen i houerdich(132). Tumidus hd. nd. gè-, hd. zu-swollen. off gewoln (17). suell- t drynt- (20), drent- (99), drem- (100) -ende. czudrun= den (4). getrunten (23). zu dunsen (9). hd. vff-, nd. vp-geblasen sim. offgeblay= sen(133). ain geschwolner£vffgeblausner (76). vorzworen (85b). hd. hochfertig, gew. hofferdig. Tumor hd. swu- (20) , swo-, geswo-, geschwo- (6), geswu- (1), geschwu- (65, no) -lst; swellunge, vff-sw. (19), schwel= lung, ge-sch., -schwollung (76), -swollen (21) ; vff-blasunge, -blosunge, -blaysunge (133); menschlichs bleunge (9). nd. swile (85b), geswell (132). opzweell- (11), ge= swol-, drintt-, upblas-, vpdriu- (132) -inge. T. mentis ble-mut ( 155 ) , -unge (8, 155). T. peetoris borst swellinge (85b). Tumorosus (Br.) voi ge-schwulst (68, 110), -swels (132). Tumulare (cf. eumul-, tumult-are) hd. nd. begra-ben, -uen. hauffen (20). zur erde be-stattigen (Kia.), -statten (Kib.). Tumulator v. Plictor. Tumulatus nd. begrauen. *Tumul-entus v. -tus. *Tumult-are, l -ari l -uari (74) (cf. tum-ulare, -ultuare &c, -ere) hd. vff-, off-, auff-lauffen, -blasen, -blausen (67), -plauseu (74), -blaysen (133), -stozzen (5), -hewffeln (]). nd. up-lopen, -blasen; op loppen (23). bulderen (20). stormen (10, 12j. geschellmacben, kriegen (74). Tumultuare auff-lauffen l -blasen (69, 134). Tumultuari (Br.) vff-louff (68), -lauff t -ruor ì geschrey (no), auffruer (75) machen, o. werden (75). rauschen, ru= meln , toben (74). Tumultuarli die vff-lauff(nob), -leuff (noa) 0. vneinikeit machen. die ein vff= louff in der ( 68 ), die gerucht in eynre (132) stat machen. *Tumultuator bulderer (20). Tumultuosus voi vff-laufls (110), -louff o. zwytracht (68), geruchts t twists (132). Tumul-tus, t -entus (74) (cf. sedi= tio, tumulus) hd. vff-, off-, auff-lauff; uff loff (6, 76), auffgeleuff (91), eyn off blofi (21. X tumere?). nd. vp-, af- (22) -lop. ge-streus, var. -streiifi, vom volck (75. cf. strauß). strump t ge-rusche, -bro= che, -bulder, -ruchte (20). ge-rucht (132), -schelle (74), -schrey (110), -taub l -rumpel (126), -rammel, -polter, -tummel (Fr.), -tummel, var. -timmel (65), -wommil (8). gluwier (9). murm-elerey (Fr. ), -elung (68, 110), -uryrung t twist (132). blast, bocliselung, planek, zapel (Fr. ). juch= czen ì vngestum betrubung &c. (65). kriege (74). *Tumulum gra-ppe (133)|, hd. -b, -p, nd. -ff. Tumulus (i. eumulus 93) grab (110). graff (132). huffo (93). hugel (125). klein berglin (64). reyn i buhel (126). *Tumulus (x tumultus) hd. auff= lauff (1, 70 &c). *Tuna v. Torma. Tune hd. nd. dan, danne (5), denne (22), ten (6). *Tunda (i. rotunda q. v. cf. v. pila. ital. tondo Scheibe) schive (2'2b). *Tundare (aus tunda X tundere) v. Filare. Tundere (X tondere q. v.) hd. stos- sen (8, 9), zer- (6, 134), in stucken (110), zu-stossen, -stozzen (5); stosen (13). nd. stoten, to-st. ; stempen (22b). knii- (Das.), kni- (126) -tschen. boren (126). slahen (9). slan, mewen (8). geden (10). hd. nd. scheren sim. als schaff, als schappe, also eyn schap (22). *Tund- v. Tunt-orium. Tungris (ein stat) dungers (74). Tunica (cf. lima) hd. nd. rock. hd. rocke, rog (8), ragk (21). tabbart (107). Tunicare (i. tunicam induere l facere) kleiden (20). an thun rock (5b). Tunicatus gekleidet (68, 132). be- kleidt (110). Tunicosus i. pann-osus (76, 147), -ueius (q. v.) t cincinosus (147), tunicis plenus (Br.). Tunna v. Tonna. *Tunresma (cf. turestina) verbrent schwartzbrott (33). *Tunsa v. Tonna. Tunsillae v. Tonsilla. *Tunsio, tonseo (17) (i. percussio 76) slaunge (9). eyn slag (t) stosunge (17). pi. straich (i) schlagung (65). *Tunstrix v. Tonstrix. *Tunt-, tont-, tund- (49) -orium (aurifabri) hd. nd. stem-pel, hd. -phel (3), -pfel, -pie der goltsmede (22b). stenf= fer (49). *Tunules kyme (8). kyne (9). *Tuomus (-um GÌ. m. nur formell zu vgl.) tuom (131, Gf.). *Tur (i. turba) menigin &c. (74). *Thur-are, -ifìcare raw- (1, 8, 9), reu- (20), berou- (65), wyrau- (5b) -chen. rou-, reu-chen mit wirach, wyrauch (65 varr.). wyroicken (147). tufo i. turisco (76. hierher ?). 76 602 TUR Turba hd. nd. schare. hd. sellar, sch. volcks o. zerstoerung (no sim.); schaer (20), eiD vngeordenot mengin (93), auff ruor (9i)- wloem (109). Turbarebe-truben(4,65),-trieben(no), nd. -drouen, -drueuen. droeuen; stoeren i turbiren (l82). Turb-are, -idare hd. truben (9), be- ti\, -druben, -droben (21). *Turb-atio (anders GÌ. m.), -edo, -ella, -er betrub-igkeit, -ung (74). Turbatus zerstoert o. betrubt (no sim.). Turbedo (cf. turb-o, -atio) winds, varr. windß, winß brut (65). *Turbella (anders Gì. m.) v. Turbatio. Turben v. Turbo. *Turbentus v. Turbulentus. *Turber v* Turbatio. Tur-bidare v. -bare, -pidare. Turbide droefflich (20). *Turbiditas drubekeit (20). *Turbido stnrm o. finsterheit (no sim.). Turbidus hd. trube (65, ìoo), drube, drobet (14), betrubt sim.; dru-big (9), -rig (8). zer- (no), ver- (68, 132) -stoerig, -stoerung, -storlich (no varr.). vnluter (65). nd. bed-, bet-rouich. wlom (12, 22b). vlom (Chytr. westf. vlaume). Turbinare v. Obstrepare. Turbinosus voi sturms (no sim). *Tur-biscae, -biseus (87, 141, isid.), -piseus (127), -pisci semen t laureolae (131) (herba, span. torvisco Da. wtb. 540. cf. alypium) stole (127). stoch (87). stuk (84, Gf.). zugelindes bore (i3i). *Tur-bith, -bithum, «pethum turbith (143). *Turbo, g. -onis (cf. sq. ; aus furbo ? ) schwert-furb, -feger (74). Turb-o, l -en (110 &c. , Br.), t -edo (65) g. -inis, -O, g. -Ollis (in Gemmae, Voce, ex quo als n. pr. untoseli. ; cf. turbus, troeus) hd. wint (1). hd. nd. storna-, hd. sturai-, stum- (6), stom- (67), vngestiuiaer (65), cirbil- (155) , nd. dwer- (Chy r. ) -wint, hd. -wind. storni (132). st.-weder (13). sturm (20, 68. tur^ ben von wynd 68). hd. winds-, wyndß-, winß-brut, -braut (procella mit regen 75 Mrg.). windsprewl (Bibl. a. 1483 Fr.). urdrasil (Gf. 5, 239). distel (20). dopff (ss), ein kwssel toph o. torn (125). tof (g. -onis i4i). Turbulentare i. obtenebrare o. be= trieben (no), bedroben (20). viuster wer- deu (68j. verduysteren (132). Turb-ulentia, l -ido (q. cf. 132) hd. betrub-, bedrub-, bedrup-, nd. bedroff- nisse sim. druppenis (13). betrub -ikeyt (5b), -ung (1). fynsternyß (no), storna i duysterheit (132). Turb-ulentus, -entus (9), i. -idus (no) hd. be-trubit, -trubt, -truebt (2), -driept (67), -trubischer (74), -trubig (9). drobetht (20). nd. bedrouet. (oder) vn- lauter, var. -clor, t mestus (110), -hog l trawriger (74). onelaer (132). *Turbulus (cf. turbith) v. Tybsynna. *Turbus (ludus, cf. turbo) spul (11). dop-pe (20), -ffung (74). *Tureia (cf. torcus) turckei (75). Turco-is, -sa v. Turchois. *Tu- v. To-rcular. TUR Turcus v. Torcus. *Tur-chois, -cois t -eliesia t -cosa t -china (Ki.), -gens (74) (gemma) turckiß (64b, 123). durckis (74). tyrekisch (64c). * Tur da v. Trucia.. Tu-, bissw. to-rdela, tur-, tor- (64 var.) -tela (20, 64), -della (74, 94at>, 136, Gf.), -dula (3, 4) hd. nd amsel. amel-se (22), -B (17). hd. am-ßel, -bsel (2), -pssei (ti), -bstel (1), -essel(5) ; throsc-a t -eia (Gf.), dros-cha t -seia (Gf.), -gila (84, Gf.), -le (ìoo, 102), -chel (74, 75, bm.), -el (9); driißel (20), drusehel (Alber. wett.), troschella (87), troschei (93); tros-kele (104), -chil (95), -chel, -tei; spree (13), stare (10). ags. throstlae (il. e), sceaifor (94a), Tu-, to- (77) -rdus, l turnus (Gf.) (i. eoturnix, iunifagus 75 : iuniperus) hd. bradi-, brodi-, brauch- (76), brueh- (17, 49), baroli- (12), prach- (1, 74, 104), proch- (1. cot.) t kranbit- (75), kranwid- (74;, kramat- 1 reckholder- (Das.), kramet- l wecholder- (114;, kromat- (64a, 91), kromet- (6415), kmmpt- (125), nd. brok- (23) -vogel. hiufoltrun (141). brockwige (22). blaifogeii (93. cf. blau- vogel cya-- nus 137, -zieiner turdus pilaris Nmn.). ziemer (75, 114). zemer t speeht; kra= rnatuolgcl (sic 74). sternula (cf. sternu= lus), stara ; spra (Gf.). spreu (22b). spruiie (77). mistler l schnarre (Fr.). sehnerrer (114). wede-wale (11, 20, 109), -wayl (132), -hopp (19). hd. (voce, ex quo) wid'hopff, -hoppe, -LorFe (152). drosle (102). troschei (75). durstel &c. (140). ags. sene (94), screc (136). Turdus luteus hiltrof (74). *Thu-, du- (74) -rego (ciu.) zirich (76;. zurcli i zwyrich ehi stat iu aidt- genossen gelegen (74). Turelupini lolharte (62). *Turestina (*. panis de folio factus 75, aber turistina piscis qd.marinus 76. cf. tunresma; to-, tur-restina gì. m. torotusta &c.) ratenßbrot (75). Thur-eus, -reus, l -idus ( 147 ) von wyrauch (no), wyrock- (132), wyr- (68) -achtich. wyroicks (147). :i:Turgellus (auis) mewe (11, 20). meuwe (110b, 132). *Turgens v. Turchois. Turgere (sicut pondus ; prs. turgro 76) hd. bu-sen, -Ben, -schen (6), -tzeu (1) ; husen [sic 134) ; bau-schen (75), -Ben ; pussen (1); paw-sen l -Ben (74), -schen zusamen (75); biauseii (76), vff blasen sim. hd. nd. bussen (22, 23), sweh len, vft- (19), op- (11), gè- (74) -sw. drin- tten (23), -gen (20). drunten ^109). start= zen (126). zu-dinsin (8), -dunsen (9). zurnen, hochfertigen (74). Tui'gescere anfahen geschwellen (no sim.). Turgiditas swulst (20). Turgi-dus, -us geswollner, pawßen- der (74). vffgeschwollen (68, 110). vpge= swolleu (132). pauchsiclitig (1). butzend- er (74), -ig-'(l). bus- (17), buss- (22), pus- (5), suell- t dring- (20) -ende. gedruutten (23). bußeuden (21). buschen (6) zu donsin (8). hochucrtig i czornig (8, 9, 74). zuornik (14). Turgiolum (vas interius turgidum) pawsenfaß (74). vat dat bynnen grof ind dicke is (14?). TUR *Turg-is, -e, -or ban- ?pau-schen (75). Turgor (cf. prc.) ge-schwellung (110), -swuist, zorn, hochfertigkeit (74). swel= linge (132). *Turgro v. Turgere. Thu-, thur- (110, 134) -ribulum, thurribolum i turricremolum ( 76 ), cf. thuricrem - ulum (147 &c. ), -ium (Br., GÌ. m.) hd. rauch-, rach- (74), roch- (6, 76), revch- (3), wyrock- (68), wyrocks- (132) -vaß. wyrauch fat (23). wyroicks= vat (147). *Turieus (i. tustis 75; cf. turmius &e.) flaisch-niad (76), -maden (75). *Thuridus v. Thureus. Thu-, thur-, tu-rifer wyrauch- (110), wyroch- (68) -trager. der wyrock dra= ger (132). Thurife-x, -r (noa) der wyroch gibt o. bereit (no sim.). Thurificare v. Thurare. *Turilla broitstede; i. toles an den wijndruyven die knorreken &c. (147). Thu- (1, 20), tu-, du- (71) -ringia, -ringa doring-e (5), -en (23), -er (133, 152), thuringe-n (69), -r (134), turingen (6), du- (67), dur- (75), dir- (76) -inger, durin-gen (i5i), -g (4) lant. durringen (20). turgen (1). diircken (71). Thu- (10), tu-ringus (i. dorieus 10, thurius 125, quasi durus incus) dorinck (10, 12, 23). hd. thu- (5b, 69, 134), tu- (6), du-, dfi- (67), di- (76), do- (5, 125, 133, 152) -ring. Turio der dolcìen (126). *Turi- v. Ture-stina. *Turitus v. Turritus. *Turlamentum \cf. torneam.) turnay (Anz. 8, 102). Turma (i. turba Gemmae, Voce, ex quo, centum milites habens 76) eingeordenot mengin (93). schare (20, 23, 110) von XXX ritteren (irò), vergaderinge van XXX ridders (132). von XXX fuß= ganger (68). XXX ritter (9). drißig r. (8). hd. schar. mengung (23). geineyn ber (5b). *Turmella v. Turonilla. *Tu- v. To-rmentum. Turminosus (i. contractus) ags. for= togeil (GÌ. Aelfr.). *Turmi-us, -s (141) (cf. sq., terma &c.) fleisch made (16). *Turmus (cf. senta) fleyfi made (8). fleys machen (9). *Turnator v. Tornator. *Turnus (auis, anders GÌ. m. ; cf. tur- dus, sturnus) stare (12). spraen (11). Thuro-, thuro-, turu-, tor- (22b) -nensis, turoneus (11) (nummus) tbor= nußs (1). torn-usch (22), -esch (19), -eß (20), -eß phennig (23), -osen (Fr. 2, 377c). turnaß-er, -genoj^ ( 74 ). torensche eyn grot silveren peniche (22b). groß (20). *Tu-, l to- (74), cu- (q. v.) -ronilla, tur-unilla (3), -mella (76), -onista (75) (piscis, i. suates 74, fundiculus 76 sim., gradius, eiforus 1) hd. grund-ila (130), -ella (87), -el, -elinck (3);' stiche, stich-, steche- (17), stech- (75) -ling; stechel (20); smerlein (74). nd. stekel-e (22), -ing (23), -barß (132)- stuer bersch (19). kulp-e (6), -erske (9). TUR TUS TWI 603 *Turonis (ciu.) turnas (74). Turpare schenden (no). Turp-edo, -itudo schande (no), -t (6), -nt (1). hd. nd. schentlicheit sim. sehende- (20), schnodig- (65) -keit. bofi- (20), lelich- (68, 132) -heit. laster (20). Turpere (i. tumere 22b) snode t ergeren; unreyn machen; lesteren; schenden (20). dusuwe (22b). *Turpethum v. Turbith. *Turpidare (alph. turb-) ver- (132), zer- (no) -stoeren. Turpiloquium schandliche wort(no). *Turpiluer-ium, -um (Br., gì. m.) sehentlike nerong (147). Turpis schen-tleich (1), -lich (13), -dich (20), hd. -tlich, nd. -tlik. sche- (alph. scham- 75), scheucz- (4) -lich. hd. schnode, schnod (67), ytel (75). snode boese vnfromme bofiheid (20). *Turpiscus v. Turbiseae. Turpiter schamlich (38). *Turpor v. Torpor. *Turre urrea (Gf. 1, 459). *Tburreus v. Thureus. *Turrieremolum v. Tburibulum. Turricula (in ludo, cf. fritillus) der trachter dardurch man in die prennten wirfft (9i). *Tburri-bulum , -bolum , -fer v. Tburi-biilum, -fer. Tu-, to- (5b) -rris hd. nd. torn, toern (11). hd. thurn, turn, turne (67), torm (125), doren (152), doni (5b, 8), durn (70, 157). ein tur Stein (6). *Turris decumana tzwenger (125). *Turriscremus i. turris cremator (76). *Turrit-is,--a thurnkraut (143). Tur-, tu- (151) -ritus kachranztaz (ntr. Gf.). hd. nd. ge-tornet, hd. -torn (17), -turnet, -thurnet, -durnet (67, 88), -dirnet (76), -tormet (3), -tormt (4), -turmet (6, 9), -dormeln i swindeln (sic 21 !). *Tursana (cf. thyrsus X ptisanari^ um?) murselkolb (74). *Tbursio (i. pboesena; cf. thysus i. sus Ki. ?) meerschwein (140). Turta v. Torta. Trueta. *Turtin- (Sum.), berti- (Gf.) (aus truti-) -nula gezunge (l. e). Turtur (auis, masc. piscis, visch 110 &c.) turtu-r t -latuba sim. (Gf.), -ltube (102). hd. nd. turtek, nd. tortel-tuba (87), hd. -tub, -tawbe, -taub, -bubli (6), nd- -dune, t h urti thawb (1). turter- (68), dnrttel- (65, 67), trittel- (125) -tube, -dube (67) durtel-tuben (75), -taub (69), -duue (23). hd. durcel-, dortzel- (5, 8, 133), dorttel- (152), dorkel- (16) -dube. durkel (19). gurtel tawb (2, Sui. 2, 72). mertub (piscis 93). Turturus (aus tityrus) berdde die pypt (147). *Turtus (cf. eortus; to-, ta-rtuea) schilt kroth (16). *Turum (st. durum) hertt (76). Turunda (cf. eirmenta) wolger (Fr.). ganse-w. (Kia.), -wulger (Kib.). wieke o. meissel (ki.). waitzel (medie); zelt o. kuoch (91). mundbißen (Kia. Mrg.). broit (147). *Turu- v. Turo-nensis. *Turu- v. Turo-nilla. *Thurus rachfaß (74). Thus, tus (76) g. -ris, -rris (110) hd. wi-, weye- t weyer- (4) -rauch. hd. nd. wy-, wey- (1) -rodi, wirach (21, 6ó). wy- (22), wie- (11, 132) -rock, -roeck (11). ^Tusea v. Tesqua. *Tuse- (71), tust- (1), tbust- (5b) -ania (i. tussia 5b) tusoanien (7i), thustan-ien (5b), -ein (1) land. Tuse- (74, alph. tust- 66 &c), tust-, tost- (5b) -anus, t -us t -iamus (74) hd. nd. tusta-, hd. tuste- (17), tuUta- (21), tust- (76), tusea-, coste- (5b) -ner. Tusei (pop.) tusculari (Gf.). Tus-eia, gew. -sia (cf. tuseania), thuseia (no) hd. nd. tussen-, thussen- (1), tusen-(5), tustanien- (23) -lant. tuscan (Kia.). *Tus-eina, -Sina (t st. eP cf. eussi- a, -nus, doch auch tote eueullus &e. kìl?) bettezieche l zussa, zuzsa (cf.). *Tus-, tusti-eula (cf. tustula) kuch= lein (74). *Tus-eus, -tus (6, 26) (*. vi-^i-seusGf., iustus 6. st. uiseus; aoer i. rudi$,span. tosco GÌ. m. Cf. Dz. Wtb. 540, vii. VOm Volksnamen, wie u. a. turcu &c. ib. 547) rnist-il (Gf.), -el (6, 127). mos (47, 85), myes (26) >< museus? *Tusiniu (?) missafart (Gf. 3, 583). Tuscba v. Tesqua. *Tussia v. Tuscia. *Tussieare v. Tussitare. Tussi-, l popu- (116) -lago i. fars= aria, bechion,vngula caballina(73).rofi- (73), esels- (Das.) -ìiùff. h. lattich; brant- 1. t -letschen (73). bustenkraut (Fr.). ni. hoefbladen, peertsclaeuwe, brantlat= touwe, sint Quirijns cruyt (116). *Tussillus (cf. tonsilla) crop (11). kropp (19). *Tussina v. Tuseina, *Tussio husten (42). hustyn (155). boestunge (20). Tussire hd. hue- (19), buo- (noa), hu-, nd. ho-sten. Tu-, to- (5b) -ssis hd. hust, huosten, husten (/. 4). hu- (5b, i5i), "noe- (20), hoy- (152) -ste. host (14,22). hoest(132). huest (11, 19). Tussis sicca kinkhusten (Chytr.). Tussit-, tussie- (20), tustis- (5b) -are (i. tussire 76) huo- (76), hu- (5b, 20), dick vii huo- (110 sim.) -sten. bul= stern (20. wett. pòlstern). Tussitus hustunge (8, 9). *Tussum (cf. tundere) gemawet (8). *Tustieula v. Tuscula. *Tustis v. Turieus. *Tustisare v. Tussitare. *Tustula v. Torotusta. *Tustus v. Tuscus. *Tusus paucli, palg, leip (74). Tutarnen hd.nd. besehirm-unge,-inge, -nisse (8). hd. sicher-, syecher-, nd. ze= ker-heit. muberschap (11). *Tutamentum (i. tut-umen76, -amen Br. &c.) entsch-uttung, -iittung, -ittung von dern tod. thor, dotter (65 var.). Tutare hd. sicher en (1, 3, 13), ver-s. t beschirmen (65), sicher machen. nd. secker maken. Tutari (untersch. von -re) beschirmen (110 sim.). Tutatus v'sichert (20). Tutel-a, bissw. -la hd. nd. besehirm-, nd. bescherm-, schirm- t sicher- i vor= mund- (65), beschutz-'(no), warn- (20) -unge, -inge. hd. sicher-, gewar- (100), nd. secker-heit. hude (100). huede (20). ags. scil- (136), slin- (94) -dinnae. Tutelare (Br.) huden. warnen, sicher-n t -unge dun (20). Tutelarius be-schutzer o. -schirmer (no sim.). Tutella v. Tutela. *Tutellus v. Tutulus. *Tuten- v. Tucet-arius. *Tutetum v. Tucetum. Tutia v. Tucia. *Tuticides v. Tuchidides. *Tutidare v. Tuditare. *Tutides v. Tudes. *Tu- v. Ti-tillare. *Tutis v. Tucbis. *Tutius v. Cucius. Tutor hd. nd. vor-, hd. fur-, fur- (67) munder. vor-munde ( 12, 4 ) , -mind (1), -minne (13), -muder (19). hd. schirmer (64), be-sch. nd. schermer, be-sch. mum= mer (19). *Tutula v. Crinacula. *Tut- v. Truc-ulentus. *Tutulum v. Cuculum. Tutulus (cf. attacus, subdiaconale, Gì. m. 6, 692) fele 0. pristersmantel (74). tutellus ( anders Gì. m. ) i. palleum quo sacerdotes caput tutabant (76). *Tutumen sicherhait (76). Tutus adj. hd. si-, sie-cher; seger (13). n>1. secker. *Tutus, g. -us s. angesicht (65 vari: st. tuitus). Tuus hd. nd. din. deyn (4). *Twinum &e. v. Duinum. 76 * V, u, w VAC *Vabulo v. Vapulare. Tatiliosus. *Vacandium veyrabent (74). Vacare (cf. vacuare) hd. nd. ledi-g, -eh, hd. mußig, mussigli sim., vberflussig (65), eben (20) sin. ledig gen (100). ledyek gene (19). ledi-chen (11), -gen t beque= melich wesen (20). musig geen (9). mies- sig gen (67). fleißen t darben (8, 9). doruen (132). mangelen, ytel machen, flyß geben (110, sim. 132). andencken (20, no, 132). ymmesen (16). ler sten, bliben ansten , sich anhangen , gar vnd ganez vff ein ding geben t mit eim d. bekum= meni &c. (65). wurckung geben mit wil= len der arbeit vnd mue (75). imp. vacat es ist vnnutz t zymlich (no), ydt ys ydell l tzo paß i tzemlich (132). non v. milii ich kan es nicht gewarten (125). Vacari-a, -eia v. Vaecaria. Vaeatio led- l ler-igkeit (i. vaeui= tas no), leer- (68), ydel- (132) -heit. ledicheit (132). an-denckinge (132), -ge= denckung (68), -hangung (110). fulkeit (65). Vacca hd. nd. kue. hd. kuwe, kuowe (19), kuw (67), kwe (111), kw (9), kuo, ku. nd. ko, koe (132, 141). *V. muls-aria, -a (Gì. m.) ein melcke ku (3, 4). Vac-, va-caria, -caricia, -earitia (sg. pi. Gf.) i. arment-arium (Gf.), -ran (6, Gf.) (cf. vicaria &c.) suueic- (Gf.), suaic- (104) -bus. suueiga sim.; (vacea= ria) rinderswaide ( Sum. ). schwaig (va= eari-a, -eia 6). vaeeeria suaige («'. armentaria t bucerna pi. ? 104). Vaccarius eyn kuo- (uoa), kue- (nob) -hirt. koeherde (132, 147). kuhieter (68). *Vaecera v. Vacerra. Vaeeeria v. Vaecaria. *Vac- v. Va-cerra. *Vae- v. Va-cillare. *Vaccin-eus v. -us. Vac-einium, -inium (9i,Das.), -ci= neum, -einia (48, 131, Br., Gf.), -tinium (1), -einum (sum.), -einnum (67, 152), uati-cana (sic ! v. mora) , -cinium (sic 2!) (cf. faeeinium, vaeeuna) beri (pi. Gf. ). hd. nd. heidel-, hedel- (152) -ber, -beyr (22j, hd. -bere, -bier (5). heudel= beren (21). heitper-i (131, Gf.), -e (Sum.). heidber (75). haid-ber (9i), -per (1, 3,74). swarzbere (.Sum., Gf. ). schwartz- (75, Fr.), ert- (9), erd- (76) -ber. eertberen (132). waerwere (20). waelt bese (11). crakebeyse (108). drumpel-, bruch-beeren (Hen.). brombeer; hyacinth- o. blau mer= tzen- (Kia.), meer- (Kib) -blumen. braun violen 0. rittersporn (i. nyaeinthus Das.). VAD *Vaceinum (cf. baeinus) beck-in (8), -e (9). Vaccin-us, -eus coeyen (147). *Vaeciola (i. clittella) esel satel (75). *Vaccula (cf. bac-ula, -illa) thuua- t thuui-hal (Gf. 5, 268). Vac-, va- (76) -cula (cf. baceula) kaelblin (76). kleyn ku (8). eyn clene ko (23). kuleyn (9). *Vaceuna (cf. vaeeinium) kraczber (9). *Vaeedo v. Bacidones. Vae-erra, -eerra (17), -cera (9) pherd- (9), roß- (9i) -heft. eyn perde hisse (17). heu-raffen (kì.), -rauffen t stand (126). raufft (113). stud (126, 128). taub (126). schellig (116, Das.). Vacillans czwiu- t wack- t stam- elende (9). czwifellende t wancken (8). Va-, vac- (Das.), fa- (3) -ciliare hd. nd. wank-elen, -len, -ein; t wangelen (132). hd. wa-, swa- (6), schwa- (Das.) -ncken; waekeln l schlo-, var. scblu- ttern (75). struchen (6, 17, 75, 76). nd. stra- (22), stren- (23) -kelen. hd. zwiffe= len, zwif-, scviu- (100), stam- (4) -ein. gnappen (Das.). Va- v. Vac-einium. *Vaeisca (cf. lycisea) brahsine (104). *Vact- v. Vace-inium. *Vaeuabilis ledeglicb (20). Vacuare ledi-ch (13, 132), -g o. leer (110 sim.) machen, magen (13). led-ygen (19), -ichen (11). leyd-igen (1), -en t yde= len (20). *Vaeuatio ledeg- t ydel-unge (20). Vaeuitas hd. nd. ledicheit. leerheit (68). ydelkeit (20). *Vacula v. Vaccula. Vacuum lerigkait t ode, vwrr. ode, ede (65). Vacuus hd. nd. ledi-g, -eh. hd- ydel, lere (10), leer (68, 110), laer (76), lar, i od (126, Das.). ler-, vnnuez-, beroupt-er (65). wuest an dem lijbe (75). *Vach, vah (int. deridentis Gemmae, Voce, ex quo) geschent siestu; schem- l pfi-dich (65). aha t botz (126). och (110, 132). *Vachari (st. vagari?) verdrungen werden (74). Vadare hd. nd. wa-den, hd. -ten, -then, -tten. wetten (6. cf. vadeare). roß w. ; naß machen (64). uber-waden t -wasser gaen i -furen (20), -faren (10). ober forn (12). furten (9, 75). vorchtin (sic 8). wandlen (46). wae-, prs. ich we- sseren (132). VAGT *Vadari v. Vadiari. *Vadatus der in gelibt steet (91). Vade ga (22b). * Vadeare wetten (76. cf. vad-are, -iare). Vadere hd. nd. gan sim. waten (3). waden durch eyn fort ader gene ader riden (17). *Vades hd. burge. *Vadi v. Vadimonium. Vadrare, -ri (75 var.) hd. wetten, wethen (19), weyden t pansecen (13). pant setzen (12). phand (8), pfant (9), ein pfand (noa), zu pf. (nob) geben. tzo pande geuen t stellen (132). phe- (8), pfe- (9), pe- (17) -nden. gelten das darvmb man gewet hat (75). *Vad-iari, -ari (110) zebyrg (68), zu bue-, var. bu-rgen (no), tzo borghen (132) setzen. *Vadiatio wettunge (20). Vadiator wetder (20). Vad-imonium, -i (136) gelòbde (9). globe (8). tag-leistung t -satzung (126). ags. borg (94, 136). Vadi-monium, -munium(76), -men= tum, -um, fadium l adis t adimonium (i. pignus 76; f gilt fur die 3 Formen; cf. ih. fumare l igare sim.) hd. nd. pant. hd. panthe (17), pliant, pfan-t, -d; vernuegung des rechts 0. versprechung zum rechten (88); weth (49), wedde (20). weedde (11). *Vadio is (i. eo ; vado si sum i. transeo) gon (76). *Vadir wanderer (9 Auh.). Vadium cf. vadimonium) wet-pfant, -pant (75). Vadu-m, bissw. -s hd. furt; for-te, (3, 17, 4), -de (12); vort (100), fart (8); eyn forte da man ober fert ; furt durch ein waßer (20); steg (19, 110) o. furt vber ein bach o. ein wasser (110); eyn steg, steyg da man vber get sim., ober gehet (133). nd. eyn varde dar man ouer get oder rit (23) ; vor-de (22*), -d (22"), -t (22at>); voert (11); ghewat l een wa= terscap (108). Va-fer, -uer, -fex (76) hd. li-, lu- (10) -stig ; behend-e (17 &c), -ich l dap= per (20), hoehuertig (9, 74), geyl (12, 49), geile (10), vals man (100). schalck= hafftiger, gescheider, weyser, veßter(74). Vafre listlich t behenne (17). ge= schwind (126). *Vagabunde wiltlich (20). *Vagabunditas wildicheit (20). vß= schwaiffigkait (65). VAG Vaga-, vagì- (76) -bundus (t. vagus q. v. 76 &c.) vnnutzlicher vmbwanderer; lantfarer; mußig genger (no). onste= dich, ledichgenger vnd in dat wylde gaen lopen (132). Vagari, -re (5b, 22b) hd. wand-ern, -eln, -l^n- hin vnd her wandeln (65). heer ende deer ghaen (108). hon vnder werffen (5b). vmb- (no), vß- (65) -schweif= fen. wefern ; schlingen (62. cf. serpere), irre gaen ; duasen t wilden (20). wande= len wyldelich off dwalen (132). wyspelen (22b, 77). von einem ende lauffen zu dem andern (75). Vagatio wande-mng (es), -lung(uo), -linge (132). ydel- (20), wildi- (17 sim.) -keit. vßschwaiff-ikait l -ung (65). V. mentis dez herzen wildic- (9), behende- (8) -keit. Vage lediglieli (68). vmbschweiffen^ lichen (no), wider vnd fur verlauffen= lich (126). wanderlich (74). *Vages (i. tunna; st. veges) dunne (5b). *Vagi- v. Vaga-bundus. Vagiens weyn-ende (9), -de (8, 17). *Vagila (a. d. D.t) feyle (23). Va-, fa- (q. v.), la- (141) -gina hd. nd. scheyde. schede (23). bagena ein swert-scheide (6), -schede (22). *Vagbia-eulum v. -rium. Vaginare scheyden machen (75, no, 132). *Vagina-rium, t -eulum (3, 4, 74, 75), vigenaculum (9) (i. vagina 76. cf. bm. 132) hd. ortbant. orpandt (74). art= bant an einer scheiden t ort an der scheid (75). Vaginarius scheydenmacher (110 sim.). *Vaginator scheid-er (75), -enmacher (74, 75). Vaginatus i. exa- (gì. m._), exeo- (76) -gitatus. Vagire, -ri (65 var.), fagire (q.v.) (vox leporis 123, I4i) hd. weynen (sicut in= fantes); kind-e (5), -isch w. , 0. singen (69, 134). kind wainen (1). Aus kindisch weynen sim. entstellt: kind gesweygen (74), wigen (6) i weynen. kinder schwey= gen 0. singen (66 &c). k. sweygen o. seugen (133). kinde-sch (22), -s (23) we= nen; schreyen sicut infantes (132). weeken i greynen (126). peff- (Ri*.), pfe- (Kib.) -tzen wie die haasen. Vag-itus, t -or (Chytr.) hd. weynunge, kinder-w. (8), w. dez kyndes (9). nd. wen-unge (23), -ich (22) ; blarrent t kin= des geschrei (Chytr.). g. der iungen kind= lin (75). *Vago (auis) holez-cra (8), -kro (9). Vagor v. Vagitus. *Vagorrio v. Vagurrio. Vagula (i. iuuenca Br. &c. , bucula 129, quia vagat per campum;X vac= eula? cf. sq.) ver-, var. veher-, stier- l rind-lin (110). veerseken; styt- t rynt- chen (132). Vagulus (i. aliquantidum vagus i anulus, quia vagatur in digito Br. &c. X baga sim. f t iuuencus 110 &c. cf. prc.) wat wyld t eyn rinck (132, 147). ring (68, 110). vingerlein (74). vyngerlijn (147). *Vagur-io v. -rio. VAL *Vaguriosus ledych, muetych (147). *Vagurire ledych t muetych wesen (147). *Vag-urrio, -urio (76), -orrio eyn ledig- (9, 17), mußig- (8), mussig- (3, 4), miessi- (76) -genger, -gener (3). Vagus irrende (20). vagant (126). wild t ledig genger (110, sim. 132). tr. 0. leedig (68). farender man (75). Vag-us, l -abundus (Mss. mog.) lant- hd. -leuffer, -loffer, -loeffer (46), -lauffel (1), nd. -loper, -lauper (23). hd. nd. wilde. vmschwaifhg (64). vßschwaiffiger, blibet nit bi ime selbs (in vno loco) i ein vnsteter (65). wust t wanckelmodig (17). eyn wust (17), wilde (8), vnstete (9) mensche. Vah v. Vaeh. *Valamina (st. vali.) bla- t schra- ncken (76). *Va- v. Vo-latile. *Valba v. Valua. Valde hd. nd. seer, gar (22b), gar sere, iar s. (21), vast (126), swinde (22b, 77). *Valdedieo (st. valed.) gesenen (20). Vale (vb defect. quod pertinet ad sa= lut-ationem in recessu Br., -ero recedere tium 76) hd. nd. gesunt sin t by der macht (mach 6) sin (Mss. mog.). hd. sy, sey gesunt (76, 110), g. oder geseg-et, -not (69), -net (134). blyefft ghesont (132). thuo, varr. thun wol (110). fare wole (10). god hael dy (11). *Valedare i. q. sospi-dere, -tare q. v. Valefaeere hd. nd. gesunt, gsunt (noa), zunt (22), vermuglich (110) ma= chen, maken. gese-gen (9) , -ngen (1), -nen (8), -ynen (17). gedencken (132). letzen (75). Valens gesunt 0. ist wert (110 sim.). starck (76). der da ein ding vermag; pi. die wol mun-, varr. mo-, mó-genden (65). Valenter sterck- 0. gesunt-lich (110 sim.). Valentia dogent (17). dog- (8), tog- (9) -lichkeit. *Valentina (herba) biuoz (i3i). Valere (i. vigere, sanum esse, perire, infirmari) hd. nd. do-, hd. doe-, to- (5b), tu- (3), taw- (9), mo- (19), moe-gen; krancken; wol, wal (132) mu- (1, 68), mo- (5b, 110a), moe- (110b, 132), mo- (126) -gen. hd. gesunt 0. kranck, krang (17) werdt (110 sim.) sin; gelden (17, 20), gelten gelt (75). gesont wesen (132). *Valeria (i. styria 126, eroaeiaDas.) steyrmarckt (126). (auis) stock -arn t -adler (112). Va-, fa- (q. v.) -leriana, l valleiona (87, 146), fudalberane (q. v.), valenti- ana t -na i balla-, bald-riana (i. da= niamaior, antilla, naneilla, marein-, marin-, mareor - ella, maturesia 143, matueella, maura eotella qq. v.) val- erian (10, 143), -drian (A, 26), -drion (87, 146), -dran l abpiß (75). fa- (12), ba-(9, 64b, 75, 9i) -ldrian. balderian (64c). tene= marg (vai. 87. cf. sampsuchus Nmn. 2, 1544. denmarka Wiesb. gì.), grosser denn= marck, wendwurzel &c. (143Ì. *Valerica v. Pinastellum. *Valernum (i. nobile vinum et valens VAL 605 76 sim. cf. falernum) edel (68), sußer t gutter (75) wyn. Valescere wege senen (5b. X vale= dicere), gesunt machen (46). Valesia (prouincia) walleß (76). * Valet-a ( comiter ) , - e (nominaliter) letze, vlg. letz (75). *Valetr-o, -a (74) (aus balatro) lecke-r (68, 74, 147), -rin (74). Vale- v. Vali-tudo &e. *Valex muge-n, -nheit, gesuntheit, Ione (74). *Valfa v. Valua. Valgia (i. labiorum ob- Br., oris re- no &c. -torsio in derisione) eyn montchen machen (132). rympffung des leffs von gelechters wegen (74). wrympyng (147). Valgi-are, -re den muff in gespoette mit dem mundt schlagen(no). dielippen vpschortzen off eyn ander den geck vpsetzen in spotterye (132). wrympen in spotte (147). Valgus schelger (Kia.). schiege (ne). * Valida (i. inuidia 76, viuida &e. 142) nyt (8). neyde (9). Valide starck- (nob), sterck- (20, itoa) -lichen, -lich (20). Validissimus aller machtigo-, varr. mechtig-ster (65). *Validitas v. Valitudo. Validus hd. nd. stark, mogende (20), wol-m., hd. -mugende, -mugend, -mogen, -mogen (67), -mogig (5b). hd. mugig l wol-m. (1), starg, gesunt, macht- l krefft- iger (65), meichtic (100), dochtig (5b), dogende (20), togelich (9). *Valis, Balis, Helius (fi.) dy wael (125). Vali-, vale-tudinarium (i. infirma= rium) der siechen huß (110 sim.). siech- kobel (Kia.), -gemach (111). Vali-, vale-tudinarius syech- l kranck- (110), syeck- (132) -lich. der dick (8), oft vnd d. (9) sich ist. kranckich (132). Vali-, vale- (126) -tudo (untersch. valit. i. valid- l infirm-itas, valet. i. ini. 110, ab ilio funebri vale quod dice= batur mortuis Br.) hd. starck-, gesunt-, wreet- (132) -heit. wol-mugenheit (74, 110), -mugikait (1). -mogikeit (5b). ver^ mogenheit gut 0. boß (126). macht (65, 75) der sterck vnd krefft_(e. vigor (75). mu-, varr. mu-, mo-glichkait (65). mechte= keit (8, 75) der krafft (75). sterk (6). Valiturus (i. quandoque periturus) togende (9). vor-terbende (8), -dirbende (17). *Valla v. Valua. *Vallacia (cf. valla-tio, -già Gì. m., fallatia v. septum) schranckung (75). Va-, wa- (5b) -Ilare (i. captiuare l circumdare 76. cf. velare) hd. blancken (17), vmb-, hd. nd. be-bl. plancken (1, 8, 9). vmbe-pl. (3). be-bloken (6), -lien t blucken (12). ombeluken (106). hd. be- ligen, -legen (10, 49), -peln (5ab); vmb- gaen f zunen (20), -machen i -z. (8), -legen t czunemen (sic 9 !) -czunien (17), -graben, -gr. mit pfallen (6), -bestan (19), -klufften l dicken (20. ni. dijcken), -geben l -schrencken sicherlich (65), -schrancken l -setzen mit stecken (110). 606 VAL VAN VAR om-s. mit staeken om tzo vesten (132). vmme- (23), vmmebe- (22) -grauen. *"Vallatio eiu starck bolwerck o. eyn tarrafò (110). eyn staech kettinge; eyn bolwerckinge seer starck (432). Vallatus vmb-sichert t -geben (65). *Valle tal (76). *Valleiona v. "Valeriana. Vallestris v. Vallosus. *Vall-ieula, £-um(74) bastye (70). tulle, dull vmb ein schloß; graben; schut zwischen zweyen gr. ; planck (74). Vallis hd. tale, tal, tali (64c), taal t grunt-(9). tayl (6), dale, dal, daal (13). dayl (5, 23). dael («4*, 132). dal (22). V. iosaphat das tal iosaphatt (1). eyn grunt zu iosophat (5b). *Vall-osus (a vallus), l -estris {a vallis) vest 0. starck verschrancket; ta-, var. da-lecht (110). voi talen (noa), dalen (67, iiob), daelen l staechen (132), bollwerck (68). dalechtich (147). Valium (i. eoneatenatura de palis super aggerem &c. Er., e. de super agrum 76, vallicula q. v. 74, minutio circa castellimi i34,amphi-teatrum 7óa,-atrum 75b) hd. nd. blanck, planck (22). hd. blan-cke, -g, -cken i welle (10). banck (21). pia- l schra-, var. schre-ncken; sciilaggatte-ren var. -r, t fal-tboer, var. -thor (75). slaggat-teren (71), -ern (3). slach (12). sl.-gater (1). bolwerck (65, 110 &c.) mit zunsteeken gemacbt vnd vii gefult t ein schutte, varr. schutte, schud (65. cf. Sm.3, 419). eyn vffgescbut, var. aufgeschitte, were 0. ein vffg. erdt= rich (64). schoßeberg (13). walle (5). wal (12, 23). eyn hecken eznn (171, hechil • zun (8). ezawn (9). een ghestiipte oeht ghetoente van staken l de wal van ere vesten (108). till (76). getùlle (95). dich (20 &c). "Vallus eyn starck (nob), starck-er (68, 110b), -e (132) steck 0. pfaal (68), staecli i pael(132), stachel 0. pfal (110). pale (13 &c). plancken (8). zyngel (78). steck, pfal, tullpawm (74). czune-stecke (10, 12), -steyken (13). zun- ( 65 ì, reb- (64, 74), win- (75) -steck, futterswinge (i vannus 125). Valor maclit l werde (110, 132). we= rung ì wurcklichkait ( 65 ). warschafft (126, Das.). die prys (132). *Valotretra v. Faltilones. *Valpiscus ( aus vop. ) wolgeporner (74). Val-ua, -fa, -ba (94, 136), -la (76), falua (ns Mrg.) hd. nd. porte, dorè; dur l tralie (11). hd. tor, thor, dorre (17), dare (6), port, pfort(nob), lad (65 var., 76, 93Mrg.), laden (65, 110a), fenster (nna). die f.- o. sehnb-laden {pi. 91). f.-lade t -bret (Das.). velbret ald vettach (93). fellpret, fetach, lade, zwyf'alt-e tur, -ig thor (74). czwiuacb tor (9). gevalden dor (20). ester icf. Sm. 1, 119. G. Wtb. 1, 78), vie/, valther (75). vai-, l vou- (ìos) -dorè (ios), -doer t -portze (132). voude porte (108). ags. dur- ( 136), duer- (94) -beri. Hier schliesst die Hss. 22. *Valuicula (c-'w.),salzpuruc (G-f.). Valuulus tati e (i- loe- t nid-ulus V. a. 1618. cf. Sm. 1,461). kleine thàdlin (126). vndersclilechtlin(126), vnterschlag= leiri (Fris.) in kifflen o. hùlssen. *Van-are v. -nare, -ere. Vane hd. vn-, ane- (17) -nutzlich. on noczelich (21). vnmutlick {sic 23). yde= lich (17). J *Vaneeupidus ydel girich (20). Vanellus {auis cf. Dz. Wtb. 366. fa= nellus Gì. m.) kibitz (kì., Fr. ). gy-fitz, -bytz, -uitt, kynutz, zweiel (140). kifitz (Frs.). ni. kiuijt (H6). kyui-th, Mrg. -tz (125). hiinmeLzege (Fr.). Van-ere, t -are ydelen (20). Vaneseere begynnen tzo verswinden (132). Vanga, fanga (130, Gf.), uuang-a t -o (Gf.), I vanus (17) scora (130, Gf.). schora (Gf.). schor (74). hd. nel. bick-e, hd. -el. nd. bick. hd. Stein-, stain-b. t -axt (6), -agst ( 76 ), -achs (1, 74), -ax, -pickel (74), -pikl (1), -picke (4), -pick (3), -bickel(75), -bicken (21), -big (vanus 17). steinexte (109). eyn sten exe (23). hd. grabschit sim. ; stere graben ( 6 ) ; karst. spade (11, 20). heepp (20). wyn=. gar-ten messer (20), -tm. (110), -tz metz (132), -clen mes (11). wiingaert mes t sakeleer yser (ios). stang dei* murer vnd der steinmetzen ( 75 ). vuangas huuun (141). *Vango {aus mango) kauffer 0. ver-k- der leute (74). Vanidieus der ydelichen spricbt(132). Vanidus {i. vanus Br.) schnoed (68). ydell (132). *Vamloquax v. Procax. Vaniloquium eyn ane nucz rede (17). eitel r. (4). Vaniloquus hd. eyn vn-nutz , -nitz (76), -nutzlich (6), nd. ynnick {sic 23) sprecher. eyner der ane nutz redet (17). yppicher reder (10). der da yppige ding redt (65). Vanitare ypige ding reden (no), vnnutz (68), ynelich (132) sprechen. Vanitas hd. nd. ydel-heit, hd. -keit, -ickeit (12). hd. itel-, eitel-, schnoedig- (68, 110a), yppi- (10), ybe- (67) -keit. iippig-, dorlich-, stolcz-, zergenglic-, betruglicb-, lichtfertie- , weìtlich-, kain nuczbar-keit; hoher mùt (65). vnuutz- (6), schnoed- (uob) -heit. ytel (no). Van-, va- (76) -nare (*. ventilare 75) hd. wannen, schwingen mit der w. (65). w. die frucht t trustern l swingen das futer; abnemen l winnen das getreid am tennen (75). wo-, we-rffen; vor sin {sic 8!). nd. werppen. Vannus, fannus (64c) {cf. vallus) hd. nd. wanne, wan. wann (68, 134), futer-w. (75, 111), -swinge, -schwingen, vlg. wannen ; swinge zu dem futer ( 75 ). hd. wurff-, worff-, werff- (6, 65)-schufel; wurf-, wint- (3) -scbaufel. nd. worpp sehuuel. worff (21). seych- (9), sych- (8) -tuch. arbor ì bufi (77). *Vanorare {i. fumigare 76) v. Vapo- rare. *Vanum v. Fanum. Vanum yppigkait, varia-, farle-ssige wort, gailkait, hinfellig ist nit bliblicli, verschwint (65). Vanus (i. vonfermentatus, debilis &c. 76. cf. vanga) hd. nd. ydel. hd. ydele (17); y-, ei-tel; schnoed (68, 110); vn- nutz (6), -nutz (67); yppich (13), ledig (12), logenhafftyck (19), heyloß (126. wetterau.). Vapa v. Vappa. *Vapassa {i. rosina 22b; st. vua passa) rosin (22b). rasin (23). Vapiditas vngeschmack- (110), vn= schmacklich- ( 68 ) -heit. onsmakelicheit (132). Vapidum bifalti (141). Va-, vap- (ios, 109) -pidus vn-ge= schmack (110), -smekelik (109). onsma= kelich l weeps (132). weps (108, 109). Vapor, wapur (5b), i vaporamen (110 &c.) hd. nd. swa-, bra- (23, 74, 75, 100), bro- (75, kì.) -dem. hd. scbwad-e, -em (152), -en (110); bratamen t adam (13), bustume (12), brunste, brunst, brmist {sic 134), bronste (67, 133, 152), hicze (9), hicz (8), rauch (8, 9, 65); tu- (15), du- (9, 65), do-nst; dampff, tampffe (74, 75), damp { fuchtikeit (20) ; smack (10). nd. rack (23), wasem. *Vaporabilis brunstig l dempffig (110). wasemieh (132). *Vaporamen (cf. vapor) wasem (11). Vaporare {i. color em emittere, vapo= res em. 76. untersch. von vanorare q. v. cf. vapulare) hd. swademeu, vii- (5, 13), nd. ut-sw., -swaden (13). hd. schwa-de= men, -dmen, -dinen (134), -ben (6). an= zwad- (3), brod- (9), bred- (4), bryt- (109), was- (109, 132) -emen. hd. rauchen, dun= sten (6, 8); tampffig machen, sein o. werden ( 75 ). tympffen, pradmen ( 74 ). dympen (20). nd. domen (106, ios); vocht= heit vte laten (ios). Vaporarium v. Cenaculum. Vaporosus dempich (20). ta- t te- mpfig, brademig (75). Vap-pa, -a tropff- (91, 110, 111), truosen- (110), drop- l leck- (132), leec- (108), sack- (20) -wyn, -wein (91, 111). hd. (yappa Voce, ex quo) tra-, dro-cken, nd. dor wyn. (vapa voce, ex quo) wyn- hd. hefe, -hef (67), -beffe (132), -heéffe (11), -ebeue (19), -hebe i drussen (138). wassersup (64). wllido (Sum.). Vapp-a g. comm., t -idus (147) der dz sein vnnutzlich verthuot (no), der dat seiju onnutzlich tzobrenget (132).,/. ein vnweiser ringferiger mensch (Das.). versloemer, doirsleger (147). *Vap-pidus v. -idus, -pa. *Vapula {st. eap.) wasserspinne (5b). Va-, fa- (1) -pulare, vap-ulari (67), -orare (70) hd. nd. gesla-gen, -hen (1) werden. w. gescblagen (68, 119). gepla= git w. (8). prs. idi werde (20), ic warde (11) geslagen. vabulo buulit wirdo (141). *Va- v. Pha-retra. '^Varetrum v. Veratrum. *Var-ex, selten -ix, -ica {gew. geson= dert), verex (alph. va- 46) uuer-na, -n, -ra {in bone), uuarza (Gf-). urslahti sim. (Sm. 3, 428. Gf. 6, 777 sq. cf. varia), hd. die auder (46), ader (6), span- (68), sene-, sen-, seen-ader, sene aderii (21), nd. de zene vnder dem knye. knu (6), knu (46), kyn {sic 21). dye oder vnd knie {sic 17). kniadere (100). kny odir (8, 9). dye kne- (23), hd. ruck-, rucke-, rugge- (46), rag- (6), rogk- (21), sparr- (111), spar- (125, Avent.), span- (75) -ader, -adern (21), -oddern (125). ein VAR senwe (6). knorren ari waden (pi. 91). ags. a- (94), 0- (136) -mprae. *Var-ia l -cola (no &c), -ola, -ole pi., -i (Das., kì. ), -ioli (Das. ) machsel (110). maechsell (132). masen (pi. Kia.). porbel (68). die kinds plateren t purpe= len (Das.). barpe-ln (64) ; -1 1 berpel ; dy rotiu ; rote ; dy urslaclit ( 74. wett. ur= schlichten pi. cf. Sm. 3, 428). vr-sclileclit (76), -slecliten (64). dur- (e4«, 93), durch- (Das., kì.) -sclilecbt. die roten flecken l rotsucht (126). bladeren (85b). seiren (im angesicht vari Kia.). Variabilis wandel-bar (9, 20), -ber (8), -bayr (19), -baer (11). verendert werden mugen, var. verandert mogen W. (65). *Variare v. Varieare. Variare hd. nel. wandeln, v'-w., I -andern (65, 68, 110), -endern (65 var.). wandern (66). ver-w. (69). Vari-ator, -eator kriegmaeber (75). Variea v. Varex. Vari-care, -cari, -are (94) schrancke= len (109, 110, 132). binck-en (no), -ende gaen (109). gnappen (110). krummen (20). manck gaen (132). die bein zergretten (126). sebieggen i (von einander) gritten (128). ags. stridan (94, 136). Varicatio wandelunge (8, 9). Varieator v. Variator. Varicatus ge-krumpt (nob), -krompt (110a, 132), -krummet (68). *Varicinieulum (i. ara porcorum) scliwin stig (76). *Varicol-a, -us v. Vari-a, -culus. Var-icosus, t -us (110 &c), t -ieulus (75) krupel (47, 75). kropel (3). kroppil (8, 9). krum (68, 110a). krump (75, 110°). krummer, vnstetter (74). krom (132). aderich (20). vmbgewunden (75). *Varic-ulus, gew. -olus, -us (cf.prc, tradicius) krump (20, 23). hd. krumpffe, krum, eyn kromp (21). sehiegend (Kia). kretsch-ling (Kia.), -liebt (Kib.). Vari-e, -etas (65 var.) mangerlai wege (65). rnislicke (100). Varietas hd. mancherley, m.-hande= keyd (19) ; manger-leyheit (20), -licbkait, var. -ley verenderung (65). meniger-, menger- (11) -ley (6), -handheit (110), -bandiebeit (11, 132). mencherhandigkeyt (68). maniger ley (23). wandelberclieit (20).verenderung£wanckelmutickait(65). Variola v. Varia. Varium, v. opus, variopus (75) (i. diuersi coloris 68, 132, pannus 1) hd.nd. bunt (19, 22b, 68), bont (11, 132), bunt-, , hd. bont-, bynt- (9), pun- (75), wunder- (sic 3) -werck. puntwerkh (1). bunt werg (8). *Variu-m, -s (20, 91) vebefuter (74. cf. prc. i. q. buntwerck). vech (animai 91, 95). esebe (piscia 20. cf. varus). Varius (cf. prc, farius , tradicius) men-(ll), meni- (68) -gerhande. maniger- hand (110b, 132), -lay (1). hd. mancher- hand (noa), -ley; mengerlay (76), men= niger ley (12), bunt, bont, wandelbar (20), wint var (1, 3). Varix v. Varex. Varo landt- t frey-herre (74). *Varrus (cf. sq.t st. barrus?) dorè (8). tore, gecke, narre (74). VAS Varus (*. curuus t astutus 76. cf. varicosus) krump (8, 9). krom (132). schlim { sebiegend (iaa.).schlem t schieg= gend; zerthan (manus ; 126). *Varus v. Tructa. Vas, g. -dis (cf. vades) hd. nd. burge, gisel, pant. hd. pliant, pfand, gizel (20), byrg (110). Vas, g. -sis hd. vaz (5), va6, vayß (19), vas wasser (9), ein tenen gefaß (4), eyn gefesse (17). geschir, kubel, zuber (65). nd. vat. Vas cristallinum cristalline (91). Vas fi-, ui- (76) -etile eyn vas von erden 0. glafi (110, sim. 132). erden vaG (68). ni. tuytpot &c. (116). Vas musicum seitenspilgeschirre (93). Vas samium krausen (91). Vasa belli, mortis (65) hd. antwerck o. pleyde (74) ; waffen (65), wa-, wo- (9) -pen. Vasa pastoris (i.fistula &c. Br.) vlg. dicitur blassa (6. ahd. Glosse cf. blason tubis Gf.). *Vasa puerorum leyb (9). Vasa transmigracionis zer-sack (9), -seg (8). *Vasa (sg. f. ? cf. ags. basu ?) schar= lacb (16). Vasalla-, vasale-, var. vassale- (110) -gium eyn buld-ung (68, 110), -inge (132) leh-, varr. leb-ens balben (110). Vasa-, vase-, phasa- (1, 65) -llus (*. feodatarius 76, sat-rapa l -elles 1) hd. ein lehen-, leen-, le- (3), beleli-ent (10), -et (13), dienst- t ampt- (20), dinst-, edil d.- (8, 9), burg-, nd. bureb-man. burg mayn (19). lehentreger (65). be= lenher (12). *Vasambus v. Tiga. *Vasanus (cf. fasianus) fasant (68). phaysayn (19). veysaen (11). vaschoen (20). Vasare (i. vasa iiwplere i facere) va- (110), vae- (132) -ssen. vaß fullen (68). Vasarium credentz 0. pu- (126), bu- (Ki.) -ffet. anricbt (126). *Vasator vas melker (20). Vasatus gevasset (110 &c. ). uytge= reckt (i. expansus 147). *XJascia v. Fascia. *Vascarago ( i. ruseus &e. ) bulse, eyn boem altyt groen (147). *Vascigare (aus ca- X fu-stigare?) i. percuttere (76). *Vascillus enluciluaz (I4i). Vasco einer au6 vaschon (noa), v6 vascbgon (nob). eyn van dair (se. sq. 132). Vasconia (patria) vasconien ( 110, 132). Vascularius beeberer (125). feiJler (88). Vas-culum, l -illuni (110 &c.) ein klein veß- (110, 132), fleseh- (68) -lin. vesichin (9). irdiß fafi (8). Vas-cus, -tus (76, 134 &c.) (i. inanis 129 , 134 &c. , dolosus 76 , vanus t nuga= torius Br. &c. , aus vastus X vaseo?) lugenhafftig (68, 110), loegenachtich (132, 147). *Vasellus v. Vasallus. *Vasillurn v. Vasculum. *Vassal-egium v. -lagium. VAT 607 Vassus knecbt (I4i). *Vastabilis zerstoer- (no), verderfT- (132) -neh. *Vastago v. Vulgago. Vastare (i. euellere &c.) hd. wosten, wusten (10); v'-w., -derben (65, 68, 110), -storen (1), -hergen (126, Das.), -zeren (65). heren(22b). wiest machen (68). czu= storen (9). verderuen (132). besebw-eren, var. -aren (65). erésen (126). zer-schleitzen l -streyffen (126), -zerren t -zeren (65). erwyteren (110). Vastatio zerstoer- (110), verderb- (68) -ung. verderuinge (132). Vastator verder-ber (110), -uer (132). *Vasticulus v. Linistipula. *Vastigium (st. fast.) ein first (4, 76). Vastit-as, t -udo (3, 110 &c.) (i. am- pli-, solici- 76 -tudo, perni-cies, -ties, pestis, piscis sic 6, profanditas l inter= ritus 76) hd. nd. wide. hd. wit i breitt; weyt ader breit (3); wyt i brait (76); wytheit o. wuste (nob), 0. wiestheit (68) ; wythet 0. wueste, var. weitheit 0. wiesty (110); weittikait ( 1), wustenunge (19); tif w. (8), teufe wustung l eynigkeit (9); verstorung (30a), zerstoer- i verderb-ung (88), schade, sebad, schaid (6. X piscis cf. gramarus &c.?). nd. wuesten- (11), woest- (132) -beit. *Vastius verwuster (74). *Va- v. Pa-strina. *Vastrum ( i. antrum ingens 76 ) ain, eyn groß bole ì gruob (76); gr. hòle (8), hol (9, 74, 75) 0. grube (75); eyn gr. 0. eyn groß lacb (17). Vastus (cf. vaseus) hd. wit, wyt, weit. nd. wijt (11). tief (76, 110). tif l breit (9). dif (8, 17). dieff t woest (132). wiest (68). woste nuge (sic 17). idei (13). groß (8, 76). groeß (20). vnge-buwen, varr. -bawen, -bauwen (no). *Vasuictile v. Vas fictile. Vates (i. videns 1, sapiens, propheta, poeta, presbyter) wis-sag (76, 110a), -saglie (23), -ag (6). weissag (1, 16). wyfisag (nob). worsager (9). waerseger (20). proph-et (134 &c), -ete (8), -eet t -etisse (132). priester t poet (110 &c). *Vates (i. clunis; aus nates) ersbelle (23). Vati-eanus, t -tanus ( 76 ), -eanum (68) (i. deus paganorum 76) eyn berg zu rhom (68). Vaticinari, -re (75) hd. wi6-, weys-, wi- (6), hd. (75) nd. wis-, kynftig weis- (64), waer (20, 132), war- (no), vor- (110 &c.) -sagen. wis-s. pose dinge (75). warseggen (100). Vaticinator hd. v'ku- , vorku- ( 67 ) -ndiger ; verhunder ( sic 1 ) , v'koniger (21). wor- (9), war- (68, 110), waer- (132), wis- (23) -sager. Vaticinatrix warsagerin (no). waer= segersebe (132). Vaticinium (i. locus rome in quo vates contra deos romanorum vaticinane tur t occidebantur 76 ; cf. vaceineum) hd. wiG-, weys-, wey- (9), wi- (6), waer- (20), war- t vor- (no), nd. (23) wis-sa= gunge. * Vatill-um , -us (Gì. m. ), -a sg. pi. (94, 136, Gf.) (i. paruum vas 129. cf. bat-, bae-illum sim.) che- (Gf. ), ke- (117), 608 VE chei- (127) -Ha. cluft t hacun (pi. Gf. ). klotphanna (i3i). glvtpfanne (Sum.). ags. gloedseofl (II. e), schermscuuala sim., serscufla, sax. scernseuble (Gf.). *Vatrix (i. menica) hirnfel; kranck= heit des hirns (74). *Vatuli (dai. cf. vatiola vasculum Gì. m. sim.) v. Ascepo. *Vau verwunderende woirt (147). *Vau- (X vanii- ?) v. Fau-eìlus. *Va- v. Fa-uilla. *Va- v. Fa-uonius. *Vaxea v. Baxea. *Vbea (? i. fimbria, bireus, st. bir= rus) eyn gere (5b). Vber s. hd. brust, brost, pi. broste (5b),prust (<>4C), die brust (65). nd. borst. ein sack (animantium 125). ezicze (9). detze (10. wetterau.). geder (12). das eyter (kì.). eytter, var. vter (64). vtter (25). auter an dem vich (pi. 75). Vber adj. hd. nd. frucht-, frocht-bar. fruochteberyek (19). dragit (20). comp. ri-, var. rei-licher &c. (65). Vberare hd. nd. frucht-, frocht-bar machen, maken. fruch-tsam sin (110), -tbern (9), -ber (sic 8). vrewen (9). frauwen (8). ouervloen (132). Vberosus v. Vbertus. Vbertare (i. abundaré) vermen-igfal- tigen (68), -ichueldigen (132). Vbert-as, -a (1, 5b) hd. nd. frucht-, hd. frocht-barkeit. frucht-perckeit (110), -parchait (1). fruochteberkeyd (19). fruchper- (76), drachti- (20) -keit. volheit (no sim.'). vberflissig richtum (65). Vbertim hd. fruchtbar-, frochber- (8), nucz- (9), vberblyben- (68) -lich. fruchtberlichen (nob). tzo volle ouer= vloedelich (132). Vber-tus, -tosus, -tuosus, -osus frucht-bar (noa), -ber (nob). vberblybig (68). ouervloedich t drechtich (132). Vbi hd. wo, wa, waa (68). nd. wor, waer i naedat (132). nachdem (110). Vbi autem aber wo anderß wo l nach dem (65). Vbicunque (cf. sq.) hd. wo, wa, allenta halben (68, 110), soe waer (132). Vbilibet (oft i. vbi-cunque, -que) hd. nd. alien, M. ali- (6), an alien enden. aln lenden (17). alien steden (20). Vbi nune nun furbaß (65). *Vbi predicmtum vnderscheit der stat (15). Vbique (oft i. vbilibet) alien talben (5), talb (6). alt halben (21). vberal (68). oueral (132). allent haluen (23). alder wegen (22b). aire wogen (11). *Vbula v. Vpupa. *Vcelgutta v. Montapium. *V- v. E-chinastrum. Vdare naß machen (110 sim.). *Vditas hd. fucht-, feuchti-, nasse- 8) -keit. naßheit (110 sim.). fri- (20), var- 11) -scheit. fryysheyd (19). nesse (9). Vdones pedela t socka (Gf.). Vdus hd. naz, naß, nas (5), fucht, feuchte sim., friseh. nd. varsch (11), vuchtich (132). Ve, veh (88) hd. nd. we, och (11, 19). wach (t) wie (11). das ewig we t die VEC we der verdamniß (65). pfuch der schand (88). *Veaculum (st. vehac.?) i. pretium tradictionis (76. st. traduct.'ì). Vebare v. Vehare. *Vebex, superscr. veetis widerdram (i3ib), cf. ahd. dremil pessulus; aber nach Hoffmann (155) aus vervex wider l ram. *Vebridum vnsawber (74). *Vebrum v. Veprum. *Uecieendu.la v. Cicindela. *Veclis v. Veetis. Veeordia (i. dementia i furor 3, 4, 76) hd. nd. wemodicheit. hd. wemutig-, wemuti-, weemiiti- (134), wermuyti- (133), wemietig-, wemudi- (17), wemode-keit; we-mut (8, 9, 4), -mutt (1), -mut (3), -mot (12). hd. tor-, dor-, trag- (25), nd. der- (23), loz- (132) -heit. dulheid (20). kran- (10), gè- (25) -cheit. hertzwe (64). Veeorditer welichen (110). Vecors (?'. stultus t sine corde 66 &c, habens ve in e. 76, 110 &c.) we-mutig (1, 8, 9), -mudig (17), -moedich (132), -hertzig (110). onlustich t traech (132). sage (22b). Veetabulum (i. vehieulum) roß= krucke ì sleuffe (125). Veetare dick vii faren 0. fieren(iio sim.). fieren (76). *Veeta- v. Vec-torium. *Veetenilla v. Vertinellum. Vectiarius hespeler(i35,A vore- (13) -man. drecker (Agr.). Vee-, t vecta-torium trag-bor (noa), -beer (nob). ein drachborey (132). baer (68). Vectura (cf. vectigal) hd. fure, fore, VEH futer (9). furunge (8, 49, 68, 110). vo= ringhe (132). vuer t schip- (11), vor- (132) -loen. furlon (68, 110). Vedius (i. oreus) hellouuart (Gf.). Veges (i. torma 1) thunnen (1). troch (11). dreyge (sic 19). win- (6), wein- (74, 76) -vaß. Veget-, oft vegit-. Veget-, veteg- (21), veetig- (6, 151) -abilis hd. nd. erquick-, hd. herquick-, erquig- (21), erhuic- (8), erkik- (6), vode- (100), voede- t wasse- (132), wachse- (68, nob ), grunt- l wachße-, grun-, varr. gruon-, l wachsen- (110) -lich, -lic (23). wagende (9). vebetalis ì. mobilis (76). Vegetamen kiuuegida (Gf. 1, 660). *Vegetanus grunnende (19). wed- l grueg-elic (11). Veget-, vetig- ("21), vehet- (4) -are hd. nd. er-, hd. her-quicken. er-kiken (6), -kucken (76). leben als die frucht (75). starck o. lebendig machen; gruo=> nen (110). groyen (132). voden (13). voe= den (20, 132). beweglichkait geben t leblich bewegen (65). Veget-, veteg- (21), veetig- (134 &c.) -atio, vehitio (76) (i. motio 76, 134 &c.) regun-ge (8, 9), -de (9). fodunge (20). voedinge (132). grunung (110). beweg= lichkait; zu nemung; feißtigkait (65). beweygung (21). Vegeta-tiuus, i -tus t -ns (75) (i vege-, vehita-tiuus v. anima) fuor- l gruont- (noa), fur- t grun- nob), groy- (132), voede- (20, 132) -lich. lebendig (75, 110) als die frucht (75). Vegetatus (cf. prc.) erquieket (23). Vegetus hd. star-ck, -g ; ge-sunt, -stand (noa), -standen (nob) ; fest, frolich. *Vegit- v. Veget-. Veha (genus carri Br. cf. vehes) schlitt (68). sley (97). Veh-, veb- (147, GÌ. m.), vehy- (Gì. m., Ki.) -are (caprarum, t edorum GÌ. m.) pie- (4), ble- (3) -cken. meckern (kì.). des hamels of castroens geluyt (147). Vehemens hd. hastig, haßig (10), snel sim., snellich (17, 20), ilieh (5b), swinde (20), crefftig (20, 65, 110), creftic i scornic (100), gech czornig (9, 76), goch czornich (17 &c), iach l gach t gachmutig (75), (snellich i) zorn (20), bald (6, 76), resch (76), rech (6), vnsynnick (4), hafftig (1), hefftick (3), stormig (77). nd. hastich, crefftich (132). vast beweg= lich l vberschwinglich groß &c. (65). iach, vast gach 0. veintlich (75). Vehementer snellich (8, 9). sn. in zorn (5. cf. prc. 20), tome (23). schnell- ich (no), -iglich (68), -iklich (134), -elicli (6). iach- (75), swint- i dor- i sterck- (20), trungen- t treflfen- t groß- (126), ìiefftigk- (65, Das.), herttick- (65) -lich. creft-iglieh (no), -iliggen (100), -lich (132). iachlicn l gachling (75). fest, sere fast, comp. vberschwenglich, sup. aller beweglist (65). Vehementia hd. nd. hast. haesticheit ; swindi-, star-ckeit; snel-, doer-heit (20). vnsinni-keit (66, 70, 134), -eh (5). vn- suchtiket i iachmot (23). snelkeit l vnversurnelich (67, 133). onsinde- (21), an sine- l snelle- l goch czorni- (17), gachmutig- (75), tringig- (Das.), schnelli- (6 &c), kreffti- (110 sim.) -keit. gech- (9), goch- (8) -czorn. VEL Vehere hd. furen l farn. nd. vo-, vue- (11), t va- (22b) -ren. M. fuern (17), fieren, vorn (5, 12 j. voeren (13, 132). sliffen (9). Vehes (genus carri, cf. veha) fùder (135). schlitt (no), slede (132). *Veheta-lis, -re v. Vegeta-bilis, -re. Vehyare v. Vehare. Vehieularius wagen-driuer (20), -man (19, Das.). wage man (11). karcher (Das.). Vehiculum hd. nd. sled-e, -en (no). hd. slydde (19, 133), schli-t, -ten (4); slyt (21), slyte (9), wag-e (8, Das.), -en ; karch o. fùrung (65), fuor (9i). "V". birotum karn, kalesche, Marg. rolande (kì3-.). V. eameratum roßbaar, bedeckter wagen (135). ni. rosbaer (116). V.meritoriumrollwagen (135). mieth- t land-kutsche (kì.). ni. huerwagben(ii6). "V. trusatile schaltkarchlin (135). nd. cordewaghen (116). V. vnirotum schubkarn, radebern (Kia). *Vehinastrum , aeus pastoris &e. (heròa) storckeusclmabel , ni. kranen- l oyeuaeis-beck (ii6). *Vehitio v. Vegetatio. Vel oder (6, 68, 110), ader (21). aber (5. wett.). o- (132), e- (23) -ffte. zum min= sten (no), villicht; entwe-r i -rs, varr. -rß, -rsch (65). vel — vel entweders — oder ( 126 ). antweder — offte (85b). *Vela (i. affectus) begerung (74). Vela-ber, -bor v. -ris. Velabrum (i. vas in quo oleum con= tunditur i frumentum purgatur; l i. q. velis transititi' ; l locus romevbi obsonia vendebantur ; t illud quo pastilli l hrtidì cibaria velantur Er. cf. velarium, ven= tilabrum) decketuch (125). da man korn mit want o. ein wan (1 10 sim.). oelybanck (147). *Velaces v. Phelax. "Velamen (.cf. eoopereulum) hd. deck (76), d. -tuoch, -tuche, -lacb (gs), -lacben; I deckunge (133), be-d. ; dock-ung t -dùeh (67). decksell t doech (132). deeekinge i dueck ( 11 ). deglaken ( 23 ). mmnen sloer (9). nynnen slawer (8). Velamen mulieris schleier, sturcz, mantel, kapp (65). Velamen, v. oculorum (8, 76, Gerì. 20 in memoriam verecundie, in prepara^ tionem funeris , ad pepla emenda, t ele= gans est derìdo &c. Br. ) gedechnisse oder schone vorschypfunge (8). gedecht= nisse der scbande l sebone (9). Velame-n l -ntum (i. tectura ledi) ein decklocb (4). Vela-men t -rium (74, 75, Mss. mog.) hd. dee-, deck-lachen sim.; deckunge (20), be-d. (19), deck-esel (20), -Ioidi (6); docbe ( 19 ) , non sleyer i augen duch (17); tuch vor den augen (75), vmb- (10, 74), vm- (12) -hanck. bul-le, -tuch (74). Velamen tum deckesal (9). decsal (8). dechsel (132). deck-lacli (110), -schirm, sperlach, hymilitz (74). *Velanax (nach aneta id. , aus vel anas!) ags. aened (94). Ve-, vai- (8) -lare hd. nd. decken ì helen. hd. heln (17 &c); v'-h. (10), DlEFENBACH GLOSSARIUM. VEL -helen 'Te); hey- (13), hel- (49), ha- (6), hul-(9), snel-(19), siege- (20) -len; kron holn (8, 17); deckelsan t vmblegen l oberheueken (20); pergen (1), wilen (se. moniales 75). Velaris adj. (i. nauigabilis) schiff- lich zese-,var. ze-gelen (110). sege- (68), zey- l schip- (132) lich. *Vela-ris, -ber (147, Br., GÌ. m.), -bor (74) i. venditor minutorum comestibilium in locis velatis in die kramen (132). ein kremer (no), i. antionarius pfragner, grempper, hocker, mertzler (74). i. pan= tapoles vereoeper van cleynre waren (147). Velarium (cf. vela-brum, -men, leetega) ein verdeckt krom (no), kraem (132). ein kromdeck (68). hd. deck-lach, -lachen, -loche (133), -lochen (6). tegklach (76). dechlaken i tempei (23). Velarius a um declachen (17). Velarius ein segei macher (iio_), seylmecher (132). Velatio hd. deckunge. *Velatorium v. Ventilabrum. Velatum verborgen (65). Vel-es, -ites(8, 9, 126), -iees (76) ritter (noa). geringe r. (8, 9). krieger der ringer waffen ist ( 88 ). ein ringge= wapneter kriegßman (Das.). riter (nob). ruter (132). scharmutzler (126). genedig (9). *Vel- v. Veli-fieare. *Velices v. Veles. Velife-r, -rus ein segei trager ( 68, 110), seyldreger (132). Velificare, t -ri (110 &c), velfieare (17) (*". nauigare l addere 76) hd. se-, nd. ze-gelen. sehiffen (8, 9). segei sch. (17), machen (no), seylen t s. maechen (132).- Velineatio segilnnge (9). das sagen t wagspil (126). *Velipendium (cf. rei. sim.) kogel i k.-timpe (109). *Vel-itare (9, ?6), -litare (8), -itari (126 &c.) (i. eertare &e. 110 &c, pugnare l celare 76. X velare) streyt-anfahen (64), -en i heln (9). striteli 0. hellen (8). en strijt begynnen (147). scharmutzlen l haderen (126). *Velitari-us, -s strijts begynre(147). Velites v. Veles. Veliuolus mit dem segei (no), seyl (68, 132) fliegende. Velie -svi- (1, 11, 20, 68, 132), hd. we-, ■WO- (126, 134), WO- (5, 23, 70, 133), Wll- (19) -llen. Veliere hd. vf5-ziehen, -zehen, -tzin (12), -czeen (13), -czihen i -rewffen (9), -trecken (9, 20), -dreckin t -reffln (8), -reyffen (20), -reysen (17), -ruten, varr. -riten, -ratten (no), -riitten (49), -roten (4), -roden, -rupffen (Das.), -graben (6, 1 io), -ietten(68); getten(1, 49); auß-g., -gedden (152), -jetten (67) l -ziehen das vnkrut sim. gè- 0. ie-ten (75). ged- (21), gè- t ro- (10, 12), gey- (13) -den. vyßplucken (132). pfetzen (126). absundern (13). Vellicare (i. reddere, ledere, mordere 66 &c. ; cf. vellitare) vßroden (13). alleyn (8), zeinzingen (75) vß-reuffen, t -reuten (75). alentzeln l aus raufFen (9). ropffe= VEN 609 len, pfetzen, lasteren, be-kluben i -ruh= ren (126). kleuben (Das.). dick plucken (132). *Vellificare veli bereiten (no). vß pluwen (68). vyß plucken (132). Vellitare (frequ. Br. cf. vel-itare, -lieare) dick vßpluwen (68). Vellus, pellus (64c) hd. scappari sim. fGf.); scha- (Gf.), schap-(1, 6, 67), schop- (128), schep-, sche- (8), schee- (19), scher- (93) -per; scheppel(49), wolle; schepper-, scheper- (65 var.) -wol (13, 65, 76), -wolln (75);schafwolls?m., woll (64°),einpuschel wolle? coma ein schuffe (4). ein schep-per, -f t coma schoff t doctrina lere (-74). schaffhaut (75b). schoffhut (75a). eyn huff (110), hoeff (132) wollen. ein fluii woln (17). vlus (22b, 23, 155 hd.) i. eyn bunt wlleii (22b). flus (12). fluys (5). flueß (125). pleus (5b). een blieseh, een roef wollen, t een scaeps t metter w. (ìos). ein veli (110). Ve- v. Vi-llutum. Veloeitas snel-keit (8), -leit (20), -licheit (132). schnel-heit (noa), -licheit (nob). balheit, endelicheit, rischeit (20). ringfertige (126). Veloeiter hd. nd. snelli-ch, -k, -chin (5). riß- (5b), rijß- t belde- (20), haeste- (132) -lich. zuhant (20). flucks, var. Augii (65). ^Velona (i. dromo) schnelle- i renn- schiffe (74). Vel-ox, mix hd. nd. snel. snell (1). schnel-le (75) , -1 (6 &c). resche l balde (75). ro- (65, Sm. 3, 141), ro- (95 var.) -scher. ringfertig (126). uuilih (i4i). *Velt-er, -ris' (&e. Gì. m.), -rina (q. v.), -rix l -ra (Gf.), ffelter Iq. v.) ha. wind. hd. nd. eyn wint, hd. w.-, nd. wende- (22b) -huiit sim. wijnt (11). ein leit hund (6). windspil (75). wind i uuin (141). *Veltrina (untersch. von velter) ein iagbrack (110 &c). Veltri-s, -x v. Velter. Velum (i. vi- l fi-tta 75) hd. vmb-, vor-, fur-, nd. vmme-hanck, hd. -hang. hd. nd. segei, der s. im schiff (65). ha. s.-, hunger-tuch, -duch sim.; sleyer. sey- gil (8). ein hang l sagel (6). segen (77). zegel (23). zeyl (11). eyn doech off eyn seyll van eyn schyff; eyn weyldoech der nonnen (132). eyn tuch 0. segei an eym schiff o. ein wii tuoch der nonnen (nob), oder nunnen (sic noa). wiele der clos= terfrauwen ( 75 ). wijldoec der nonnen (107). weyle; hungertu'ch (74). wil (46). wile i vele, var. velum, monialium; ein fell.ob den ougen i. tenebra (65). wyke hanefftduech (20). wurhank t sloer (9). fané (10, 12). Velum templi hungertuch (64). Velu-t, -d- (23), -ti hd. nd. also, als (110 sim.). semlich 0. sogetanes (74). Veluti gelycher (132), zu g. (68), glicher (nob), gleicher (noa) wyß. *Velux v. Velox. Vena hd. nd. a-, ay- (19), od- (125) -der. odir (8). bluotader (93). vene runs= adern (77). v. exeunt aèeppate^.ieeure... schwab ader artere aut (st. arterie autemf) exeunt a eorde werk ader (6). gang (Agr.). Vena-bilis (Br.), -lis (21) iager- (75), geyge- (21) -lich. 77 610 YEN Ven-, ten- (q. v.), voc- (94) -abu= lurn, venabula (136) hd. nd. eyn geger-, hd. jeger-, seiger- (sic 6), iager- (11, 75), iage- (10, 12), iegge- (100), iaget- (13), iatg- (sic 93), weide- (Sum.), eber-, ebber- (49), swin- (1.25), schwin- (75), schwein- spiez, -spieß, -spies, -spiß, nd. -spet, -spiet (11). iagerfpiefi (sic 134). yeghers spijeß (132). spieß (i4i). ags. eborspreot (136), e. ber preot (94). *Vena-bulum (66 &c), -tulum (mss. mog.), -eulum (75, 76) hd. nd. (23) jagung. iagt, iaigd (75). jagent (1). iaid (1, 75). geiegt (75b). iacht (17). jacheit (20). jade (9). ga- (17), gey- (21) -gunge. *Venaculum (cf. prc.) I011 der verre= terey (75). Venalia v. Venilia. Venalis (cf. venabilis) hd. nd. veyle. hd. feil, vail (1), fail (6, 134). venale exponitur vßge-legt t -stelt (65). Venari hd. jagen. hd. nd. wilt j., j. das w. (75). j. mit den hunden (110 «».). wilt gagen (21). wyliagen (13). beczen (9, 13). hyczin (12). *Venaria tuber (74). Venaticà auis weid t jagefogel vt est falck t sperwer (65). Venatieus a um adj. eyn diug daß da deucbt czu dei- iacht (17). iag-icb (68), -licb (110). iachtich (132). Venatieus s., v. eanis (8), e. v. (i. silue-us, -s, melampus, leporarius 75), venetieus (74, 76) jage- (8), jayt- £ jayd- (9), iag- (75), spur- (74) -hunt. Venatio v. Venabulum. Venator hd. nd. ie-, ia-, gè- (17), jey- (19), gey- (21) -ger. Venatorium ein stat 0. end da man iagt (110 sim.). *Venatulum v. Venabulum. Venatus 4. del. ein geieg-t (noa), -fi (no1'), jacht (20, 132). *Venatus veilod (141). *Ve- v. vene-natus. Vendere hd. v'-keufFen, -kouffen, -kauffen, -keyfifeu (21), nd. -kofen (132), -kopen. vmbgelt geben t hin-g. (20). Vendibilis verkauffeKch (110 sim.). Vendicare (i. vsurpare, acquirere, appropriare ; et differt a vindieare) hd. zu nd. to vnrecht nemen, t achten (5). hd. eygen-en, -machen. aigen (75). das sein (H0a), fur das syn (nob) lialten on recht. vor sicb lialden (132). zu ym zehen nicht ordelich (5b). an-o. czu czibeu (17). vnordeuleich sein (1). zu eigen, furwenden, in sin eigen-schafft 0. -thurn bringen (65). buten (10, 12). zu-b. (8), -byten (9). wefieleu (12). Vendie-atio, -io (23) hd. nd. bu-, hd. but-, beu- (4, 134), bye-tunge, -tinge, nemung (noj. v'kauffung (sic 21). *Vendipera hokeneryn (9). *Vendiperus hòckener (9). beren of peren vercoeper (147). Venditio (cf. vendicatio) hd. v'- keuftùuge, -kaufl'ung sim., -koffuug (79), -keffunge (3). Venditor hd. v'keuffer. nd. vorkoper. Venditus virkaufft (19). v'koft (11). *Venearium v. Veneria. VEN *Venecia &c. v. Venetia. Veneti-cium, bissw. -tium hd. v'gifft- ung, -igung (65), -enis, -nisse, -macnung (1). nd. v'gifnisse, ko-, go- (132) -kelye. vergini, (110), venyiìt(132) werck. gaukel- ye (19), -ung (9). kulunge (sic 8). chokel (100). schadlich zouberniß (65). hd. boß-, nd. bos-heit. bosuergii'tufig (75). Vene-ficus, -fitus (1), -nifieus, t -narius (no &o.) (fem. vene-fica, -tica 76) hd. eyn v'gifFt-er (4), -iger (5b), -macher. hd. nd. eyn bose, boßer (21) v'gifft-macher, -meclier, -meker. hd. gifft- (no), wurm-, wurrae-beschwerer.venyiimeclier t koche= laer (132). ko- (11), geu- (18) -keler. Veneincisio leß-in, vai: -y (64). Venenare hd. v'-geben, -gifften (68, 110). nd. v'gheuen, venynen (132), Venenarius v. Venefieus. *Venenatio virgebunge (20). Ven-enatus, -atus v'giff-tig| (8, 9), -tiger (65), -tiget (17), -tet (iioa)_, -t(nob). eyn der v'geben ist mit virgiffte (20). gifft nemer (75). vorlibbert (125). *Venenifìe- bissw. Venefic-. Veneno-, viru-lentus gifftiger (75). *Venenose gifftiglichen (65). Venenosus voi gifFt (1 10), venyns(i3). Venenum (i. toxicum, virus) hd. gifFt. hd. nd. v'-g. (fem. Ms. a. 1447 Sm.). v'gifFe- (11), v'gif- (85b) -nisse. virgip= niße (20). veny-en (97),-n (132). zerstoi- lichkeit (65). Venerabilis hd. wirdiger (65), er-w. (65, 76), -sam, -samlich (13), -ber, ber= lich (68), -lich ; irlieb. nd. erlick, eerbar= lidi (132). fromlich (20). Venerabilitas hd. erlich- (9), ersam- (110), erber-keit. Venerabiliter eerlichen (110). Venerandus hd. er-ber, -bar (9), -sam (65, 110), -samen (10), -wirdig. werdich (132). Vener-ari, -eri (1) hd. nd. eren. ern (1, 21). erren (6). eeren 0. eer bewysen einem andern (110 sim.). anbyten (9). Veneratio erunge (8, 9). ere erbie- tung l ersamkeit; v. passiua ers. der (var. der der) dapfferkait, sit in te (65). *Ve- v. Fe-nerator. *Vener-eri v. -ari. Vener-eus, i -ius (65) vn-suber t -keuscb (no sim.). pi. n. -ea flaisch- t liplich werck; vnkunscheit (65). *Veneria (i. venatus Gì. m.) ags. msedere (94a) ; speru- (94), smer- (136) -uuyrt. Cf. venearium i. genus herbe in locis humidis (76)? Veneris capillus v. C. v. Vene-tia, -tie, -eia, -eie, -tis, -eis ( 76 ) hd. nd. venedi-ge, -e ( 5, 22b ), en (132), hd. -g, -ng (71) etzchlandt (-tia 125). *Venetiea v. Venefieus. *Vene- v. Vena-ticus. *Venetrum v. Veratrum. Venetum (color ; retis species gì. m. ; cf. henetus) ags. geolu (94), geholu (136). Venetusvene-dier(nob), -diger(noa), -tianer (68), -ciaen (132). Venia hd. nd. gè-, gew. g-nade. hd. gnad, friheit, bose fr. (17), ab- (65, 110), app- (20) -laß ; laube (9, 17), vrlaub t VEN erlaubunge (20), bufi (8, 9), verzibung (65). Veniale peeeatum (65) v. P. v. Venialis hd. genedec- sim., gnedi- (13), gnad- (es), ablaß- (nob), hinlaß- (Das.) -licb. genad-elick (132), -ich (11). gnedig (10). degeli-ch (20), -chs (132). ' Venialiter genade- (132),gnade-(nob), gnad- (noa), genedig- (68), ableß- (65) -lich. *Ve- v. Fe-niculum. *Veniendo wenden (17). *Venile v. Fenile. Venilia , l venalia (Br.) ghelve des waters die an dat land sleyt (147). Ven-ire, -ere (v. venundare), prs. -eo hd. nd. (23) werden verkaufFt. v. w. (7, 17)._kauft w. (8). w. v'keyfen (21). Feilen ; i. taxare beschatzen was es wert sey (75). veneunt vno obulo kumment fur ein heller (65). Venire, prs. -io hd. ko-, kom-, hd. (65, 75) nd. kum-men. Venite kumpt her, ich lad vch ber zukummen C65). Venosus voi aderen (110 &c). groß= aderig (Das.). *Ventagium (ital. vantaggio) eyn far tail ((5). *Ventari sprechen (74). *Ventelab-rum^65 var.), -ium (in quo palie ventilantur l forameli in quo exit aer 17; (cf. ventilabrum) eyn wint- lach (17), -loch, l i. pulmo quia bloßt das hercz an mit kulem lufft (65 var.). Venter hd. nd. (22b) buch. buycli (132). buchge (13). buech (20). bauch (9, 4, nob). buke (23). buuck (11). baldi (22t>). *Ventereulus (cf. ventrieulus) eyn kleyn buch (8, 17). bauchelin l wamme (9). *Venteum molen - dinum , - tinum wint-mule, -miile, -niyel (65 vari:). *Ventiapium (cf. sqq.) wiiitfanth (17). *Venticapium v. Flabellum. *Ventieax (cf. sq.) uuintfanga (Gf.). *Ventieipium (i. velum aeris 3, 75) wint-fanck (3, 75), -fang (4), -fann (76), -vanck (9), -wanck (8). segei (3). sigei *Venticosus (st. sent.) dorn-echter, -iger (74). *Ventieulator spuler (74). *Ven- (75b, 76), ver- ( 75a, 76, 142) -tigo (i. sperula, globus 75, 76, 142) kugel (75). Venti-, vente- (q. v.), t ve- (141) -labrum, l venti-, ve-latorium (141) (*. palearius ventilandi 76, omne quod voluitur vento 110 &c.) hd. wint-, wurff-, worff-, werff-, wur- (20), wor- (12) -schuf= fel, -schufel, -schaufel. vvinscuu-ala (Gf.), -ili (104). uuint- l uuorph-scuuala sim.; uuintuuorfa, werscufla, uuerafscula, uuinda (Gf.). wurf-schiffel (67), -schussel (sic 66), -schlussel (sic 151). schuffel, wirbel, wanne (25). worf- (77), worpp- (23) -schuuel. worpel (22b). wann (6, 46). wintloch, est ipse pulmo quia blast dz hertz an mit kiilem lufFt (65). eyn blos balck (4). focher (5b, 4). wintfoche (20). wijnt vanck (i) vude (11). wadel (1). wedel (20). weygel (23). eyn weyer circa VEN VEN VER Gli ignem (132). wedder- (152), wetter-hane («6, 67, 70, 151, 152. cf. Veiltilogium). weterhan (134). Venti-, bissw. ventu-lare (cf. van= nare) hd. winton, ga-." ar-w. (Gf.); wint- wan (Sm. 4, no), -wen (1). hd. nd. win= den, weygen (13, 23). weyen (11). ver- w. (nob), -weyhen (noa). hd. we-hen, -gen, -en (3), -wen (10, 12). waen (134). worrin i wechiln (8). wurfen i wecheln (9). werffen in lufft, wegen vff der den= nen ; weehen, wehen vff de den, deen, mit der werffschuffel (65 varr.). sprengen (21). erspreiten (no), verspreyden (132) 'in den wint. schudden (132). Ventilare verba im, in wind 0. lufft reden vnbedechtniß (75). Ventila-torium v. -brum. Venti-logiurh, -nabulum, vento-1. (64b) (cf. eeruehus) hd. nd. wedder-, Iid. weder-, wetter-, weter-han, hd. -liane, eyn wetter- (6), weyter- (3) -hain. weer= haen (132). wetter- (75b), wer- (75a) -fan. wintmerki (93). wyndgemerck (64). *Ventilosus wyndig (no), voi wyntz of claps (132). *Ventimola wintmule(no sim.). wynt- moelle (147). *Ventinabulum ( cf. venti-logium, -labrum) wurff schufel (75). * Ventinell-um, -ium v. Vertinellum. *Vento- v. Venti-logium. *Vent-onizare, -onisare, -unisare i -isonare (i. bombisare 76. cf. vento^ sare) fi- (8, 17), vey- (9) .-sten. *Ventonizator ferczer (8, 9). Ventos-a, -um (i. otha, seara t angistrum 75, tangistrum 76) hd. kop. nd. koppe (109). hd. laß-, loß-kopff, -kop; lase kop (5), layß koppe (133); last- (74), schrepff- (68, 70, 134), sehraff- (66, 151), pad- l bad- 1 plut- (75), schane- (9) -kopff. kopffen im bade damit man laßt (75b), loßt (75a). nd. stuge kop. stuche (74). vint-use (42), -uß (75b), -aus (64e), -auste (74). vent-use (75a, 93), -ufi (110). fintu-s (.76), -B (6). fynthuß (64). Vento-, ventu- (76) -sare (cf. scarifi- care) hd. nd. koppen. hd. kopfen (1, 4, 75), kopphen(3); kopff, kopff (1 34), koppe setzen ; schroepffen (76), ehi horn schraf= fen (75); wi- (6), fi- (76) -ntusen. nd. koppe setten. mit coppen laessen (132). scheiß, var. scliissen, o. e. laßen (sic 110! X ventonisare). *Ventosatrix koppersche (109). Vent- , ventu - ositas hd. voi win= digkeit (no); leybß-lufft t -lufftigkeit (74, daraus -lust &c); lybes-, leibs- (134), leib- (1), lib- (6) -lust; libes- (21), fip- (5ab, 17) -lost, -losth (17), -blasem (5b). lifflucht (23). Vent-, t ventu- (Br.) -osus windig (no), wyndyck (19). voi windt (68). lugen!iaf-t (8, 9), -tich (76). eyn logener (9). gizal (i. alacer Gf.). Ventrale (i. sona l vinculum, t vastia 76 [st. fascia] circa ventrem; cf. femorale) eyn bauch-ryem (110 sim.), -pinde (9). buch binde (8). bruch- (6), pruch- (74) -gurtel. schnure vmb den buch (75). leib- zier, -rock (88). lender (74). Ventralisbauchafftig(no).buch-(68), buych- (132) -achtich. Ventricose bauchlichen (no). buy= chelich (132). *Ventric-, cerebr-, cervie-, front-, impetu - ositas rappyng , ruysschyng, woesticheit (147). Ventr-icosus, -osus, l -uosus (147) groitbuyekich (147). mit einem grossen bauch (no sim.). baueheeh-t (9), -tig (Das.). Ventriculus (i. ventereulus no&e.) wamme (100). wamm (76). mago (141). mussack (77). acjs. cesol (136). Ventriloquus ì. loquens per ventrem (66 sim.), praecantator (Gì. m.) , qui spei malingnus est ventre t qui semper ma= lingnum loquitur (76). Ventrina beest of dier die den last of borden omtrynt den buyek dreeght (147). *Ventriscus (mss. mog.) hd. nd. crop. *Ventrix (aus ventriculus X matrix ; i. ventilatrix Gì. m.) wambe (Sum.). *Ventruosus v. Ventricosus. *Ventulare v. Ventilare. Ventulus windlin ( 75 ). *Ventulus vende im sehaehtzagel (74). *Ventu- v. Vento-nisare. Ventuos- v. Ventos-itas, -us. Ventus hd. nd. wint. wind (6, 9i). vn- giuuitiri (pi. Gf.), -gewitter, var. -gewutter (65). v.spiritus sancti der wint des haim= lichen intragens der ein an blaßt(65). venti (cf. singula vocabula) : wint von anfang der sonnen subsolanus, eurus; von mitten tag aifricus, auster, indir ectus fauonius; der von der syten her get vulturnus, zephirus; von der mitter= nacht aquilo ; von nider ganck der son= nen boreas; wintsprieß, vie/, sturmwindt eireinus (media curta), terrifieium, opi= lago (75). Margg. v. zephirus: zuth no= thus ost ourus zephirus -west fiat boreas nort (13, 19). v. ventus: octo sunt venti collaterales s. subsolanus ost sfide ost wlturnus ost nord ost circius west sude west fauonius westnorde west affri= cus sfldewest sùde auster sude ost sude aquilo nord e west norde chorus nord e ost norde (13). IV sunt venti principales Wochus aust Eurus Seuirus west fiat Boreas nort; Vili v. collaterales ASrU cus sut west sut Euro subsolanus aust nort aust Wlturnus sut aust Seuiro eireinus west sut west Vauonius weest nort weest Boree aquilo nort west nort Corus nort aust nort (10). nothus ost eurus zyphyrus west boreas nort (12). ventus wind der seind zwelff Aquilo i boreas. Eurus l subsolanus. Vultur= nus. Vom auffgang osten. Aphricus. Fauonius l zephirus. Chorus. Von nidergang westen. Thrasea l aquilo. Septentrio. Cecias. Von mitnacht su= den. Libanotis. Auster. Phoenix. Von mittag norden (sic 81) ; cf. libanotus sudwestwind (Ki.). *Ventusare v. Ventosare. Venula (i. fibra) klufft 0. geschicke (Agr.). Venum (i. venditio) verkauffung (110 sim.). *Venum v. Penum. Venundare (i. ven-ere 1, -dere 23, -ire) hd. v'-kauffen, -kouffen, gew. -keuffen, -koeffen (132), nd. -kopen. Venundatus ver-kaufft (110), -koefft (132). Venus der morgen stern (65). obint sterre (8). obent sterne (9). abenstuiì (17). fleyschliclie (9), fleyslich (17), fli6= lich (8) liebe. die gottin der holdtschaft (Das.). gottin der vnkunschait, nunc di= citar frouw ven-us, -iß i (mous) ven-us, -isberg (65 varr.). Venustare hd. zieren, cziren (9). schon t zierlich machen (65). vnkeuschen (74). Venustas schonlieit (110 &c). klare sch. (8, 9). geschmock (62). zirlichkait (65). tyred (5b). Venustus hd. nd. wolgestalt. hd. schoue; zier- (65), zir- (1, 8), czert- t czeme- (9) -lich. tyrick (5b. cf. Prc). virnunfftig (20). stoltz vnd hochfertig (75). comp. mee geziert (65). *Veperis v. Vepres. Veprecula (i. vepres 6) bramili (i4i). brum bom (6). ein klein bronber busche lin (68), dornstud (110), doernehen off bremcliem (sic 132). Vep-res, -ris, -eris (5b) (cf. prc, rhamnus) hd nel. dorn, d.-busch (88, no, 132); bram-e (106), -en (47, 93), -en hecke (67), -ernhetke (sic 133), -berheck (66, 70), -berhecke (i5i), -beren (13), -ber l darn (6), -ber l -berstock (5b), -birn= struch (5). eyn braymern hecke (152). hd. lieck-e, -en l eyn riche (10 i. q. hd. nd. rik pertica?), nd. braem (83), hegge (109). hd. brem, brem-e, -en (9). eyn brem- (17), biwer- (18) -struch, i dome (18). brunber- (76), braim- (88) -stud. bramper; pi. hursten o. streußach (74). brom-berhogk (134), -erbaum (21). bron= berheck (68). brimberen (12). eyn brum- mel (11), -birn strane (23). zeylach (Sm. 4, 251). *Vepretum dornbiisch (Das.). das zeilach (Sm.). *Veprians (aus vepres x eaprea?) staingaiz (104). Vepris v. Vepres. *Vep-, veb- (alph. vep- 134) -rum hd. bram-, braym- (152),brom-, nd. brum- ber. hd. bromer. Ver hd. meye, mai (6) m. hd. nd. (23) mey, lentz (m. 66 &c); die lentzen off meye (132). leinten (99). lintz (13). glentz (65, 76, 91/ m. 134, n. 64, 68, 110, 126, Das.). lengist m. {il). • Verae-, ver- (q. cf.) -itas hd. nd. war-, wair- (5, 132, 133), hd. wor-heit; -icheit (132). wòrhafti- (17), waarbaftig- (68) -keit. warhaftikaigkait (sic 76). Ver-aeiter, -e, i -um (1) hd. nd' wer-lich, -lic!.e, -leich (1), -liken; war- (6, 65, 110), waer- (20), wir- (17) -lich, -lichen (65, 110). Veraeiter waurhafftig- (68), waer= achte- (132) -lich. Veractu-m, -s (68, 147), vernaetum (91, Das., alph. veru- 110) gebuwet(68). in der meytijt vertziert (147). in dem glentz geseet (64). hd. brach-e, -feld(9i). *Ve- v. Se-rapellina. Vera-, vare- i vene (141) -trum (*•. elleborum Br., eliuoum sic 141) nyß= wurtz (no). Verax hd. nd. war-, waer- (20, 132), 77* 612 VER hd. wor-, wore- hd. -bafftig, nd. -hafftich (23), -achticli (11, 132), -saghe (22b). Verbalis sprechlich o. mechtig zu sprechen (no sim.). Verbaseulum sehlusselbluni, scha= benkraut, goldknópflein (Ki.). ni. sluetel-, hof-bloemen (ne). Verbascum wall- i katzen- (Ki.), wul- (li*) -kraut. oster- (ih), konigs- (kì.) -kertze. himmelbrand (kì.).' Verben-a, i -aca (143. kì., Das.), t fé- (87, 146), t he- (Ki.), t be-(73) -rbena, ver-bigena (22b), -minaca (143) (i. centrum galli t eolumbaria &e. 73. cf. dameria. botanica.) is-, ys- (4, 87) -arna (Gf.), -ere (n. 4; Sum.), -enarre (Sum. ), -mina (87, Gf.), -inu l -ni (87a, 146), -nwurze (105), -inchlete (Su*.), hd. ysern. y.-hart (12, 22ab), -hertze (21), -krud (23). yserenhar-t (85, 97), -d (85). yser- hart (20 &c), -baert (11). hd. nd. (47) ysen-, eysen- (9) -bart. hd. eyn ysen krùte(67); y.-, eysen-krut, -kraut; eysen chrawtt (1), eyssen kraut (3). eiser-n i -idi (73). eisen-reich t -bart (kì.). tiseìi= rich (sic Kia.). isen- i iiseren-bart (Sum. vn). ißern bar (13). tauben- (73, Kìb.), trauben- (Kìa.), opfer- (kì.) -kraut. altar= blume (Kìa.). Verber hd.nd. slach. /iS.slag, sehlag, slack, slayck (19), slatli (12). Verberaculum sweep (132). schvve-b, var. -p (no). Verber-alis v. -o. Verberare hd. sia-, schla-heu, seltner -gerì, slaen (20, 132). slan (8, 23). spetis (st. stetis, cf. verberitare) slahen (9). tùlppen (126). smyten (22b). Verberatio sehlag t streichung (75). Verberator schla-her (75b),-cher (75a). *Verberat-orium, -rum ags. cordr l fletu (136). corti- t fleti (94). ' Verberi-tare, -care (8) stetis slan (8). dapperlich slaen (132). dapferlich schlahen (68, 110). Verber-o, i -alis (Das.) (cf. verbo) der geme geslagen is (132) , sehlahe-t (68), -11 ist, varr. geschlahen ist, sehlecht (110). streyehling (126). loter (Das.). Verberosus (i. verberibus plenus) sehlag- (noa), schla- (nob) -hafftig. slagachtich (132). *Verbex v. Veruex. *Verbigena (*. christus Se. Gemmae, Voce, ex quo) v. Verbena. "Verbi graeia glijch-niß i -erwijfi (20). *Verbi-predicantium l -uieissitudo vnderhebnusse; stundliche wandelkeito. wiéderlegung in gut ete. (74). Verbix v. Veruex. *Verbo (cf. verbero) schlacbper-er, -lich (74). *Verbo-cinare v. -tenare. Verbosare v. Rabulare. *Verbosari vii wort sprechen (68). ^Verbose kleff-lichen (noa), -enliclien (nob). elappe- (132), clapper- (68) -lich. Verbositas clapp-erung (68) , -inge (132). menge der wort (65). scbwetzig= keit (Das.). Verbosus kleffig (65, 110). clafler, sweezer, merseger (20). voi wort (no). die vii w. hefft (132). VER *Verbo-tenare, -tinare (9), -cinare (Sin.) elaffen (8, 9). smetern (9). smetzen l chlaffen (Sm. 3, 478). Verbotenus eyn wort czu w. (18). et- (21), entz- (5) -lich w. ent like w. (23). ußwendig w. (là), von w. zu worte (9). mit worten czu w. (17). mit w. (68, 110), den w. (132). *Verbot-inare v. -enare. *Verbrum v. Verebrum. Verbulum snodes wort (3). Verbum_M. wort. nd. woert (Ili. rede 0. betrfgunge (8, 9). gotis sun (9 ò%m.). *V. impatum vnge-seguet t -wicht brot (76;. V. inearnatum menschlich wort (15). fleischlich worte (9). fleftlich mensche werden (8). flaischiger menscb i uner= schaffen unnàtuirlicn wort (76. cf. sq.). V. inereatum vngeschaffen creatur= lich (cat. 8), vng. vn-cr. (9, 15) wort. V. in diuinis ein anschlag furnemens (65). V. in ore (duorum t trium) gezugniß (65). V. inspiratum in- (8), ein- (9) -geweet wort, i mgesant (9). *Vereare est vrsorum (76). i. mieare i seuire des beren dat geyn vercken en is; i. lineare linx des lyntworms (147). Vereellae (ciu.) ein stat in Pedemont, vlg. Bemund (Das.;. Wertzel in B. (ii4). *Verdemarium (in Hetruria) spanisch heylblat (143;. *Verdinium (ciu.) virdun (74). Vere (cf. veraeiter) wairlicli (132). twar (22b). *Vere-, ver- (133) -brum (cf. Ut slav. werba &e. G. wtb. 2, 598) hd. widen- baurn, -bauem (20). nd. wilgen boem (11). *Verebrum v. Vertebrum. Verecundari hd. nd. scha-, scha- (134), sche-, hd. schey-men. schot-tern (74), -en (22b). Verecunde scheme- (nob), scbeni- (noa), scham- (68), schaeme- (132) -lich. Verecundia (i. pudor, genitalia 134 &c.) hd. scharn, scham-e, -baffte (126), -hafftikait (1, kusch sch. 65); sebem-de, -d (69), -ung (65), -me (13). schamd (134). schaemde (132). scheymde (133). scìiand (G, 75). hubischeit wolgezogen (20). hon (12). honne (77). Vere-eundia, -nda (q. cf.) schem- hd. -de, nd. -ede. scheemde (11). Vereeundus scham-ig (68, 75), hd. -hafltig, -chafFtig (1), -rott (64), nd. -el (132). schem - hafftig (18), -hefftig (23), hd. -ig. scha,- (134), schey- (133) -mig. hubsch t bloede (20). Vereda reità (141 . Veredarius (i. auriga, quadngarius, nuncius ) hd. schlitten furer , schliten filerei- (134), slitten forer (133). louffer (75;. wagen- (110, 132;, ker- (108) -man. schollerpott (2. cf. Sm. 3, 351. 4, 38). eyn auriga (17). ritende (8), eyn ridiìder (17) bode. reytenter bote (9). postbott (Das.). Ve-, vi- (9, 11, 19, 33, 74), vo- (16), VER he- (64b) -redus (i.equus veetans rhedam l laboriosus Se; eirpus 74; auriga; custos nemorum i lignorum 76 ; lue- t forest-arius, silu-anus ^-ester 75. X viridarius GÌ. m. cf. prc.) hd. nd. ein sleden forer. hd. schlid-f. (21), sliten furer (1), schliten-f. (74), schlit furrer, sleden voeren (13). wagen-pfert (9, 16, no sim.), -roß (68), -man (110, 132). waghe- (108), karnne- (19), karre- (11) -man. carren- (20, 74), wagen- (74) -pferde(74), -hengst (20). kerhinxt (108). ein karre-n roß, var. -r ros (64). pert dat die slede trect (147). postroft (125 Mrg. ). bhend lauffend roß (91). bùuwart (33. e. e. baum-= wart). buschhueder(ll). buschhùder (19). gertener t garten-hutir (8), -hutter (9). forstrer (74, 75), -maister (76). *Vere- v. Veri-ficus. Verenda (i. pudibunda, genitalia. cf. verecundia) hd. scham (1, 46, 110); sche-, scha- (134), schey- (133) -mde. sehamelleden(132).lende(no.xleden?). v. occultare verbergen die naturliche scham (65). Verendus ist zu forchten vnd zu eren (65;. Vereri (i. verecundari 110 &c.) hd. fur-, fair- (134), vor-, fu-, nd. vru-chten. fochtin (5). vochen (13). vorten (20). ont= sie-hen (20), -en t schaemen (132). sich schemen (110). schuwen, forchtsam sin, betrubt (l) geschent werden in jme selbs (65). *Vere- v. Veri-simile. Ve-, ver- (Das.) -retrum (i. virga virilis; fenestra Gì. m.) eyns mannes scham (noa), manens schame (nob), mans schemde (132). vede, de scacht (107, ìos) van dem manne (ìos). das manlich gelid (Das.). pute t kyntte (9). kunte (8). pynte (20). *Verfex v. Veruex. Vergatus v. Virgulatus. Vergens kir- t fedite- (17), kerir t nechu- (8), neyge- t kere- (9) -nde (czu dem obent 9). Vergente (i. deci-, determ-inante obli, cons.) vergangen (73). Vergere hd. nd. keren. vmb-k. (8, 9), -drewin (5), -drauwen (21), -driben (18). wurblen t vm tragen (6). y dragen (13). weruelen l vmme dreghen (23).zwirblen t vm triben (76). we- (1, 5), wo- (21) -rbeln. bey- (8, 17), beu- (9), ney- (9, 75), ne- (17) -gen (zu dem abent 75).nederen (132). ny ders (sic 68). wenden (110). sich w., lenden &c. (88). geen (65). Vergilie das sibengstirn (91). *Vergo (i. sirtis 74. cf. vertigo) eyn wirt (17), wirtil (8, 9), wertel, wurten, ansp-ìn, -ynne (74). *Ve- v. Vi-rgulatus. *Vergulum wiruil (131). *Vericundose v. Procaciter. *Vericus v. Veritus. *Veridicare( cf. verificare) war ma= chen (18). *Veridiecio ware sage (20). Veri-dieus, -ficus (17), l -loquus (q. v. 1) (i. vera dicens) hd. nd. war-seger, hd. -seyger, -sager, -sack (18), -hafftig, nd. -achtich. eyn wore seyger (17), wor sager (6). ein war-, var. wor-hafftiger VER (no), der waar sagt (68) in worten. eyn die waer seyt t waer in worden (132). waerhafl'tig (20). vorsichtig (83). ' Verificare hd. nd. war, hd. wor, wor= haft (9), warhaftig (8) machen, maken. weren (22b). *Verificatus sbst.f war sagen (76). Veri-, vere- (68) -ficus (cf. veridicus) warhafftig (68, 110), wairachtich (132) in wercken. Veriloquium hd. ein war, wair (5), hd. (75) nd. ware rede, red (6, 75). ware= sag (74). *Veriloquus (i. veridicus 1) eyn war- sage (5b), -sager (1, 18, 74), -seyger (17), -reder (74). war zegig (23). wair segech (5). wor sagig (6). *Verire (cf. verrere) scharren (74). Veri-, -vere (17) -simile hd. der war-. wor- (17) -heit glieli sim. Verisimiliter bewer- l gloub-lich (65). *Verissimum dz aller warest (65). *Ve-, ver- (132, Br.) -ritare i. scele= rare (74), pugnare, celare, attrahere (Voce, ex quo), p., celerare, a. (Gemmae), p., atrahere, solari (i&),frequenter verrere (Br.). ernstlich schrabben off wroten (132). misthun, streiten, gutzielen (74). Veritas (cf. veraeitas) hd. nd. war-, waer- (132), wair- (5), ware- (19), hd. wor-heit. *Veritrum v. Feretrum. Veri-tus, -eus (17) (i. verecund-us GÌ. m., -atus t timens Br., t. auctor 76) vor- (9), tu- (17) -chtig. *Veriusa (i. salsa; cf. vernisium) salsse, veyrnyss, sapoir (147). , *Vermenaca ags. rsedic (94a). Vermeseere wur-, var. worm-messig werden (65). *Vermex v. Veruex. *Vermicula wormichin (9). Verm-, vern- (76) -iculare (i. sca- turire t ad modum verrnium effluere Br., vermiculo colore rubeo colorare &c. 110 &c.) hd. nd. malen. verben (9). werbin (8). varuen (20). in maniger wyß malen o. weben (110). om eyn dinck tzo malen geschakeert als eyn wormchen kruypt (sic 132). Vermiculari milbstofiig o. wurm= stichig werden (126). von den wiirmen geletzet werden i kleine werckstiickle machen (Das.). Verm-, vern- (17) -icularis (*. herba 'muris t sedum minus 144) bladeloß (17). katzentreiibel, klaffenkraut (144). kleine hauswurtz (Ki.). trufiwurtz (74). maur- (74), mauwer- (143) -pfeffer. ni. muerpepper (143). *Vermieul-atura, -um hd. nd. mal- unge, -inge. Vermiculatum wurmgemelde (74). Vermi-, vernu- (100) -culatus ma- (110), me-nigerlei wyß bemaalet (68), gemalt l geferbt als wurmlin (110), ge= maelt beworpen off verscheyt (132). ge= malt als ein wurm; gehalbiert i. diuisus (75). ge-malet (9), -maelet (11), -maylet '(19), -ferbet (8, 9), -farbet (20), -ferwit (8), -wurmlet (126), -rodet (100), -stopp= filt (9). stopplecht (8). versehroten (126, Das.). verwet (23). misvar-wet (11), -bet (19). VER Vermiculosus wurm-, worm- (132) -hafftig (no), -achtich (68, 132). Vermi-, vernu- (100) -culum (i. formica; cf. -latura) a-, var. -e (no), om- (68) -meilJ, -meis (no var.). eempte (132). minie (100). *Vermiculus v. Vernaculus. Vermieulus (dim. i color rubeus; cf. vernaculus) hd. wurm-, wurme- (66, 151), wurm- (67, 134) -lin, -lein (1, 66, 151); wurli (6), worchem (77). hd. nd. worm-echin (5), -ekin (23), -ichen (5b), -gin (21), -elin (8), -elein (152). rote farbe (8, 9). rot ver-we (11), -big (66 &c), -tig (151). roit verbi-ch (5), -g (152). *Verminaca (cf. vermen.) «.Verbena. *Verminalis berewinke (Sum.). Verminare den wurm lyden (110). wurmen (16). Verminosus wurmesig (126). wiirm= ecbtig (Das.). Vermis hd. nd. worm. hd. wurm, wurme, wrmli (93). V. infernalis funckel der vernunft t der wurm der da nagt (65). V. intestinus spil- t pyl-worm (85b). Vern-a, l -aculus (1, 5b, 93), -acula t -ula (93) hd. nd. knecht. gemyt kn. (5b). vermiet kn. (1). kneckt (97). hd. mag-et, -it (20), -t (69, 76, 134); mayt, meyt (21). meytsen t serzant (108). eyn schon dinst knabe 0. mayt (8). sebone d. i knecht l d.-mayt (9). ein eigen monsche mit friien in bus erzogen (93). *Vernaeiolum v. Vinum. Vern- v. Ver-actum. Vernacula (cf. verna) ein dienst magt (110 sim.). Verna-, verni- (76, Mss. mog. ausser 8, 23), vermi- (67, 152) -culus (cf. verna) hd. nd. ein kneckt in domo nutritus. eyn boni kn. (8, 9). inkneht i. seruus l do= migena(Gl. Henad.). ein knap (68), knaep (132). heirnisch, eigen, schlecht (Das.). Vern-alis, t -us (q. cf. 75, 110 &c.) lence- (100), gleutz- (110) -lich. lentelec (99). lentzisch (75). meysch (147). liecht (76). luostig, clar, gruonend (110). ge^ nuglich o. klaar (68). lustich (132). ver= naie tempus zit des glenez (65). Vernare (i. ornare, florere, lucere, letari; seruire 76 X verna) hd. nd. lu-, leu-. (9), li- (6) -chten; scili-, schei- (74) -nen. blue-, var. blu-geu. (110). blyen (68). bio-yen (132), -en (20). blu-wen (65), -en (8, 9). pluen, zieren (74). meyen(147). gruo- (64), die- (8), dy- (9) -nen. wun= samlich. clarer lichten (65). lustig sin (20, 65), sein (74), machen (65). *Vemeta v. Erieine. *Vernice v. Vernisium. ""Vernieular- v. Vermicular-e, -is. *Verni- v. Verna-eulus. Vernidies lustbar tage infra pascila et pentecostis (9). *Vernilagium (i. aprina, chameleon niger, earduus n.) eber- 1 saw-wurtz (73). Vernilis knecht- t lotter-isch (Das.). *Verni-sium, -tium (77), -sior (5b), -x (125, Kil.), -ce (125), veriusa (q. v.) (cf. Gf. 3, 696) hd. firn-iz (5), -ieß (T6), -eli (77); vy-, fy-, vi-, fie- (6), fu- (68, 75, nob), we- (21) -i-nifi, -rnyß, -rniilJ (75b), -rnieC (68). vern-y6 (132), -isse (152). VER 013 v'n-iß (18), -eyß (17), -isse (67), -us (23). viern-eyz (2), -eilSs (1). vi- (3), ve- (Kil.) -rnis. *Vernu singrun (Sum. vi). ■•'Vernueul- v. Vermicul-atus , -um. :*Vernuculum (sic) spiefi (91). Vernula (cf. verna) ein cleiner dien- er 0. -erin (110 sim.). Vern-us, t -alis (q. cf. 1) schin- t blow-ende (20) clar licht zijt (8). lust= bar t clar (9; 76), l lichte czeyt (9). inay- zeitig (2), -zeit (1). meyczydich (5b). luchttìr (23, 109). leinten (99). Vero hd. aber, aiber (6). nd. auer. warlich i fuorwar (110). waarhaftiglich (68). mer (110a, 132). Veron-a, -ea (5b) (ciu. in lom-, lum-, longo-bardia, lam-pardia 3, -pdya 76) hd. pe'ren (1, 71), dewtsch p. (71), tewtsch perii (1), tewsch p. (3); ber-en (5b, 10, 4), -n, -ne; vero-11 (110, 114), -en l beerne (132). dieteri-chs (114), -eh (126, Das.) bern (in Lambarten 126). Veronica (i. facies christi in sudario Ter onice illius mulieris impressa 110 &c, sif/num quod portatur de roma 76 sim. cf. Gì. m. h v.) eyn veroni-ck (5, 133), -g (23, 66 &c, 76) -zeichen (66 &c). fro= nick-z. (134). feroni-g (6), -cen anczles (21. i. e. facies). Verositas wairheit (147). Verosus voi wairheit (147). *Verox v. Ferox. Verpus (cf. pod-ex, -iscus, lupus) est digitus medius longissimus quo jjodi- cem den hindern mit bewegen judei fluentes sanguine propter verba dieta ab eis in passione Christi: sanguis eius super nos et filios nostros (65). percussit enim Deus iudeos in posteriora, nam singulis annis in crucifixione domini emittunt san- guinerà per posteriora ; et. v. prò iudeo Br.!!!). der, die (132) la- (68, 132), le- (88, 110) -ngste finger, mittel-f. (74, 75) an der hant (75). iud (74). *Verrare (cf. ver-rere, -sare) scìia= ben , stechen , abe tium ( 19 ). schauen, steken, afdoen (11). schauwen (20). verro aui atum t si sum i. auerto, subtraho, purqo, mundo , dissip>o, nauigo; inde euerro extra p. I n.; et v. as i. rodo t sarco (76). Verrere scher-en (19, 110a), -ren (107, nob, 132). schra-, sera- (107) -beleu (110), -uelen (107, 132). vegen (109, 110). vaglieli (107). wroeten (10?, 132). wroten (109). wulin (sicut porci 155). traheren (64). Verr-es, -is (40, 100) hd. nd. bere, beer (20, 132). hd. ber (4, 147), pere (74), per (1, 75), barg, hus-b. (93), borg (Ki.), eeber (nob), vane (12), eber, zam e. (40). beimlicher l hodiger e., schwein-e. £-ber (75). e. -swein (74). e.- (111), beer- (Fr.), burg- (114), gemest (64) -schwein. klet (18). wyder (74). geschnittener rok ( Kia. Mrg. i. q. rig Sm. ). wiir-gel t -fel (Fr.). *Ver- v. Ve-retrum. Verr- (Br. &c,), vert- (68, Br.) -iculum, l verris (155) (i. trag-a q. v., -um l nauis piscatoris 66 &c. ) asc i zugigarn (Gf.). zunecze (20). kerebesemo sim. (155). besem^groß netz (110 sim.). visch scheep (147). scoup (117). bechérunge (Sum. ). reclie (Gì. iun.). 614 VER *Verr-is v. -es, -iculum. Ver- v. Ve-ritare. *Verritosus v. Verrucosus* Ve-, fé- (8b, 127), be- (94, 136, Hpt. 5) -rruca, t barruma (11), veruca (85b, 104) hd. nd. (23) wartz. hd. vvarca (104), warz-a (Gf.), -e, -il (9), -el (3), -ke (125). wairza (127). wercz (2). worczel (18). nd. warte, wart, waerte, wratte. ags. uae- (136, Hpt.), imea- (94) -rtae. blotir (9). blatir 0. pocke (8). Verruearia (herba) ryngele (9, 47, Sum.). sonnenwirbelkraut (Ki.). Verrue-, verrit- (20^ -osus voi wartzen (110 &c). wartz- (Das., Ki.), kupf= fer-, schrof-, holper- (Ki.) -icht, -echtig (Das.). '■■Versale (i. Etera capitalis) hd. ein großer, verß, hd. nd. vers, versai (46) hd. buch-, bu-, bo-stab, nd. busthaff. versale (5b). Versans wandel hat (60). *Versapum v. Sapa. Versare (i. frequentervev-rere, -gere, -tere Br. cf. veritare) click vii keren i ernstlich scher-ren (nob), -en (noa). kirn f vmb dreen (17). wenden (1, 17). vmme-w. (8, 9). Versari gesell-schafft haben (no), -schaff haen t hebben (132). mitwonen (no), verkeren (68, 132). wandeln, leben, rumher, varr. ru-, ri-mrner geen t welczen (65). Versatilis (sicut gladìus; i. gì. bis accutus vt ensis 76) ein ding das gut zu wenden ist (no), dz da ist vmb l rum zu w. (65). vmb wendig (Das.), ke- (18), ki- (17) -rlicli. vmme-kcrlig (23), -wendiclicb (9). vmwendelich (8). warb= licher (i4i). wanckelbar (126). bequeem tzo schudden (132). bekerung (13). eyn besseler (19. b st. w?). Vers-atus, -etus (23; (X -atilis gla= dius Gen. in. cf.prc.) hd. nd. beker-lich, -He. bederlieh (18). hekerlinc t gense (109. machaera Br. wtb. 2, 498 ). eyn ginfi (23). eyn kamp swert (23, 109). gewant (20). Versicolor vón vii (110), van vijl (132) varwen. falb von farben (68). rnis= faro (Gf.). *Versiculari (i. eoneidere, vertere &e.) verkern das antlitz (75). Versieulus eyn cleyn verßlin (110), veerßken (132). versickel (5b). Versificare hd. etwas mit gedicht sagen (65); verse (5), verß maclien. nd. vers maken. *Versificatura ein verßmachung (110 sim ). *Versio (currus) rad schemel (9. an- ders reit-scli. Pr. 2, 160). Ver-, v- (17) -sipellis (i. vertitoga 19) hd. ein scbalck, scb. in der hewt (3 Mrg.); sch.-haftig (no), eyn heucken wender (19), listig (76), 1. betrieger sim., falscber b. (65), arclistic (100), argelist (17), verdaucher &c. (88). versipelli walluuarpingun (i4i). Versura anauuanta (141. cf. Gf. 1, 762). die pflugkeer (135). Versus ptc. s. prp. hd. ge-keret, -kert, -kort t -want (17), nd. -kiert (11). wanth t bokert (77). ha. ver-s, -B, -scb VER (5); ferse (17). eyn veerß, haeck, off eyn reghel schrifftes (132). ryge i tzyle (125). ein maisterlich gedicht, stoßt sich nit et exit os àls ob es gegossen si (65). stollel an einem liet ( 76 ). hd. gegen, ent-g. sim., engeyne (133), eyn geyn (21). nd. darwart (99). Versuti-a, -ca (v. a. 1477) (i. astutia) hd. nd. arge-, hd. arg-list. hd. arglisti-, swinde-, snodi-, schnode- (v. a. 1477), schnodi- (134), kùndi- (25) -keit. snoy= decheit (sneyd. ? 23). betruglich listig- l verborgen betruglieb-kait (65). betrie= gunge l boße listige betrigung (9). Versutus (i. astutus) hd. listig, 1. off bosheyt (17), bose-, arg-1., argelist (18, 21, 152), argliistig t geschwind (134), gschwind 0. geschmitzt (88), swinde, sehwynde, swyn t snodig (21), slende (18. 1 st. w wiev. vertiginare), bebende (10, 12), klug, kluck (5, 21) in boßheit (21). schal-ck (132), -ckig (no); fest betruglich &c. (65); hoffertiger (6), houertich (5), hamisch (75). Vertagus selbiagender hund (91). ni. duynhondt (116).. *Vertamnum ringelo (Sum. Vi). Vertebra {cf. fertebra) knieschyb, spickerbor, thur angel (no), knuschybe (68). knyschyue, spijkerbaer, die henx= sei van der doer (132). der wirten (126), wurtel t wirbel (Kia.) eines gleichs. knu= chel i glaycli (74). ein kothe (ludus 125). * Ver te-, verti-, vere- (74) -bruna (i. alabrum, lapillus pendens in fuso, i. q. vertit molendinum, vertibulum q.cf.110 &c.) hd. nel haspel. eyu wan nabe (17). wirtel (3, 4). (vertebrum) ein e-, re-rspin, spin, 0. wu-,wi-rten(no varr.). rade wirtil t molle- (8), mòli- (9) -spille, mulstein (64). milysen (quod vertit molarem 76). peffer= mole (19). werve (98, 109). approdi vert. quod pendei in fuso ; ver. knuwe= rat (74). knurad (93). hyrn-schedel i -becken (20). *Verteca ein geschwer (manibus 110), suer (132), siere (107), zier-e (108), -de (sic 68). *Vertefiubea v. Vratislauia. *Vertellum ags. hweorfa (94a). *Vertende hoke (98). *Vertendex (v. dignis, dabitur baU buca malignisi quia vertitur lac in pinguedinem) mylchrom (68). raum (no). roem t smant (132). :|:Verte-, forti- (93 Mrg.) -nella (cf. verti-nella, -nellum,-bula, -eula) auge-, Mrg. angel-loch (93). gali, vertunaille (122)^ Vert- ere, -teré (76) hd. nd. wenden, keren, ver- (68), vmb- (20 &c.) -k. kieren (11). handeln (65). storczen (77. cf. wett. heu &c. stiirzen == wenden). Ve-, ì VO- (75, 125, Br.; Das.) -rtex, vertix (i. tuber 75, barba i36j noi (hnol), nella, nulla, sceltila (Gf.). hd. nd. schei- dei, hd. -tei, -ttel. schedel (12). scheidel vpt hoefft; eyn ghelue offwaghewassers (132). ein wag wasser (74). wi- t zwi- rbel (Das.). der kol (capitis) ; kolck i. vortex( i25).hirnekop(85b). knoch ; knopff am holtz (74). holcz knorrc 0. cyns ig= lichen dingis hòche (9), hohe (8 sim.). knor t maser; alst, vlg. holtz knor (75. VER ! cf. ast sim.). das prossech ader daz kneupfel daz oben ist de humulo der hopf (4). tolder (93). *Vertibola v. Vertibula. *Verti-bosa, -nellumhespe, angel(74). *Vertibrum v. Vertebrum. *Vertibula l fertebra haspel (76). *Vertib-ula, -ola (133) (pi. sunt car= dines21\ c.ostijd, hostii i, iauue Gemmae, Voce, ex quo ; sg. est instr. quo carbones ver= tuntur in fornace, cf. sq. ; etiam uerti= boia sunt ossium partes l uertebra 76; cf. prc, so., return, vert-ebra, -ieula) spulzeug (75). haspel (3). eyn h. (21). ha,- (4), he- (23) -spen. hd. angel; thur-a. 0. gehenck (110). angen (133). henxsel van der doer (132). ein quirrel (4. cf. sq.). kunckel (76). cuozre (? 100. cnorre?). beyn knorre (8, 9). luten wendel (6). •■^Vertibulator (cf. vertic.) spuler (75). Verti-bulum, -gulum (75 varr.) (i. vertebr-um Gemmae, -a Br. ; alabrum 69, 134 ~ vertibrum 66 &c. ; instr. <&c. wie vertibula ; cochlea 1 ioa, colchea sic no1', cf. texale. ital. vertovelloDz.wtb. 369) spuolisen (64, 93). spuleysen (74, 75). reyde 0. werbel als an fenstern; leyrn- r. 0. -wendel ; armprostauß ; quergel(74). twirgel do mit man etwas zu tribt; schur= stange carbonum (75). stock (quo car= bones vertuntur 11, 19). ein vorck (132), vock (110) quo e. v. ein we- (no), wy- (132) -ndelsteyn. der wock jnder spiln (67 Mrg.). haspel (69, 74, 134). *Vertieillaris v. Herba rutinalis. *Vertieillum (herba) kleiner hanen= fuß (143 nach Apui.). *Vertieillu-s, -m. spinwir-tel (Kia.), -tlin (126), -bel (Kib.). anspa (ili), espe (Fr.). Verticosuswirblechtig(Das.).gumpig, strulicht (Fr.). cruyss hairich (147). Vertieula (cf. return &e.) angel (3, 75) an der thur (75). tur-a. (4). tor- (9), dore-angil (8, 9), -ange (17). durnagel (2. cf. Sm. 2, 685). hd. ein spul-zeug(75), -geczaw (3),-geczeug(4) ; spule-geczauwe, -geczewg (9). *Verticulator spuoler (76). spul-er (8, 4, 75), -man (3). tor spuler (9). Vertieulum (i. ver-tieillum Gi.m., Ki., -rieulum q. v., -tibulum 75. cf. texale. tragum. ital. verricello? cf. Dz. wtb. 369) ensp-e (91), -indel 0. wirten (88). spinwirt (126). spindelwirte (Das.). anspin (104, Sum.). spuleysen (75). *Verticulus (cf. prc.) ein wu-, var. wy-rten (no), eyn weruel an der spillen (132). *Ver- v. Vec-tigal. *Vertig-are, -enare v. -inare. '■^Verti-gillum v. -nellum. *Vertig-inare (i. circumuertere Gì. m.), bissw. -inizare, -enare, -inari, -are (77) hd. swindeln sim., vir-sw. (20). spindeln ([infirmitas 1 ; dodi cf. vertigo ). swim= meln (77). swy- (22b sim.), swe- (23), sle- (18. cf. v. versutus) -melen. Vertigin-osus, t -es (76), vertinosus (132) ainer dem schwindlet (76). schwiii= del-achtig (iiob), -echtig (uoa). swind- (75), swindel- (74), wirbel- (8, 9) -suchtig. schwindlig (68). swymelachtich (132). Ver-, fer- (v. gurges) (cf. ven-, im= VER pe-) -tigo (i. bombus Sm., Sum.) hd. nd. (Chytr.) swindel. hd. hovp-sw. (93 i, schwin- del, sehw. deß houptz (i. globus t motus circularis 76); swin-del t -tei (1), -delen (3), -delunge san., -delnisse (8). swende= lunge (ìoo). swim-meln (13), -el (21b), ■elinge (11, 132), -elnisse (23). semel (18). dusicheit (Chytr. ). du-, vai: dii-rmel (65. watt, dorme!; cf. Fr. v. turmeln). storm- wint; wirbel sucht (8, 9). wintwirbel (17). uuarb (Gf.). wirblung, wegung (74). zitter= mal (i. inpetigo 93). anspin (Sm., Sum. ). *Vertigula ( i. vstarius ) ofeustangc (75). *Verti-gulum v. -bulum. *Verti-, fFerti- t a- (5b) -labrum haspel (5b, 147). wir-te (12), -t l -bel (49). werbe (13). *Vertilago (herba) wolffmilich (74). *Vertillum wyrtel (19). wiruel (11). *Verti-nellum, l -bosa {q. v. 74), -nel- lus (147), -nella (8, 9, 74), -mellum (23), -fellum, -gillum (18),. £ vi- (75), ve- (74) -etinella, vectenilla ( 81 ), ventinell- um (2), -ium (1) hd. tur- (75), tor- (6, 134), thore- (69) -rigel. dore-r. (70), -rig= gel (66), -regel (133). eyn dor-r. i eyn, hulcern sloß (17). r.-holez 0. sloß (8). rigel l slos (9). riggel t wirtel (21). ein doir regel (18). ein thur l ein rigel an einer thur (110). eyn weruell van der doer (132). wervel (109). grindelgat (81). ri- (75) , an- ( 74 ) -gelloeh. locli an der narb ,des scbloß ( 75 ). krampe van der dòr (109). dor-kr. (23). eyn dore-kramp (5), -krapff (21). krapff (-nellum 74). eyn kropf (67, 76). thur trapp (2). thur trapptt (1). tore, hespe, doir of wynster- haick (ì. eardo 147). *Verti-nosus v. -ginosus. Verti-pedium , -podum (74), -roe= dum (47) {herba) isinina (Sum. vi), ysen- deke (si), -deck (47). eyserdock (74). eisenkraut (kì.). *Vertitoga {cf. versipellis) wendeb hoick (147). *Vertix v. Vertex. *Vertoli-a gali, virole, -um ver-teul l -eul (122). *Verttere v. Vertefe. *Vertuba {aus -bra) aqs. hweorfa (94a). *Vertulum v. Sudum. Veru {cf. verutum) hd. spiz (141), spiß, brat-, braut- (76), brot- (21) -spiß, spisse, spieß (20), prodt-sp. (111), brat-, brot- (9) -spis, speß (5b), speeß (132), nd. spyt, spit (11), spet (108), gew. sine carne, s. eambus (21. sì. carnibus), su- (11, 20), so- (68) -nder fleisch, vleis (11), an fleyß (17). veribus spisan (141). *Veruea v. Verruca. *Vervecal scephestal (gì. Zweti.). *Vervenicum widerih (Gf. 1, 779). *Veruentine earnes schuczein fleisch (9). Ver-uex, -bex (Gf.), -bix, -fex, -mex (76), perpix (Gf.), berbex &e. {q. v.) {i. aries non castratiti!, spado, eanterius 109. a verme quem vehit i habet in capite, i. vermis in e. 75) hd. wi-, wyd- (8, 12), wed-, we- (20), wey- (13) -der. stere (17). ster (4). steer (9). stier (5, 9). be- lili), barn- (110, 132) -mei. ram (110, 132). scheps (114). schoiJS i sehutz (Kia.). VES schofie (75). botlink (109). frischinch (Gf. 3, 833). *Veruex {st. vertex) schaitel (7). Veruina hi. rijsweert (116). *Verulus {arbor, aus ferula?) ein bircke (3, 4). pirgk (74). Verum hd. werli-ch, -chen. mer (110, 132). sicher, fuorwar (110). seker, vor= wacr (132). sunder t aber (126). Verun-, verump-tamen hd. war daeh; war- (6), wor- (17) -doch; vnd d., (18), abber d. (76), d. darbij (65). naeh- (19), noch-dan (19, 20, 68, 110), -tan (11, 132). Verus ware (19). war (18). waer (11 20). wair (5). wor (6, 23). warhafFtig (68, 110). waerachtich (132). Verut-umj -rum (Das.), t verricu= lum (stieier) (i. veru cum carne) hd., spiß (5); spiß, pratspis (1) 'mit fleisch, fleyß (17), dem braden (8); bratspiß cumearne, brate (93). nd. spitmit vleische, brade spit. spee-6 t -r (132). schàf-elin (115, 126), -lin (Hen. ). schafiin, dardan (112). darden (ii5). dard m., dremel ni. (Stiekr). pi. lange geschoß (91). Vesania {cf. ins.) hd. nd. vnsinni= cheit sim.; dol- (no &c), virwoed- (20) -heit. wutichait (1). *Vesantes {i. bub-, ruff-alus) buch= fel ein wilder ochße 0. wildes l'inde (74). Vesanus {i. infirmus cf. ins.) hd. nd. vnsin-nich, -nick (3, 4), -dich (13). hd. vnsynnig (66 &c), eyn on syndiger (21), sinnloß 0. doli (110 sim.); wutig (1), virwoed (20). *Vesarus v. Vesius. Vesea {i. parità comestibilia Br.) speise i ein anbiß (no). spiiß t eyn ontbyß (132). eyn clein spijß (68). *Veseada ags. munleuu (i36. cf. rnund- leowe peluis Bsw.). Vesci hd. eßen, essen, esten (5). nd- eten. vberkummen t bruchen (65). ge-br- (110 sim.). nies- (68, 126), spi- (8), spey- (9) -sen. ernern (64). Vesc-, vest- (74) -ulentia lecker-heit 11), -heyd (19). lustper-, grunsam-keit 74). Veseulentus leeeker (19). leckerer (110). "Veseu-s, l -lus (110 &c.) lecker (11, 68, 132). 1. spyse (19). l.-hafftig (no). esig (126). asig (Das.). Ve-, ves- (136), vi- (5b) -sica hd. nd. blasé. M. blaß, blaaß (68), blaese(20); bio-se (17, 75a), -ze,(4), -Be (9), -B. blat- (6, 64, 110), blau- (46, 76) -ter. plat-eren (1), -rn (3), -er t blater des harns (75). barn- (75, 126), furtz- i seich- (93), was= ser- (126) -bl., -blateren (126). blader i ein fogels krop (20). ags. blegnae, ble= drae (94, 136). *Vesi-catio, -tatio (76) i. superbia {d. i. Aufgeblasenheit). hochfart (75). Vesieula (*. struma, strama 75b ouis) schaffki'uph0(75t|). schofrkrupff(75a). ein klein bleterlin (110), blaß (68), blae= seken (132). ein kropf an einem fogel (no). • *Vesitare wedder laten, ut sprecken, weder op ston (23). VES 615 *Vesitatus {i. superbus) bochfertig (76. cf. vesicatio). *Ves-ius, l -arus {cf. prc.) i. bubu= ÌOSUS (76). Vesp-a, -e (64), t -ia (75) (i. dea ignis sic 23 st. vesta ; cf. vespis) hd. nd. wespe, weespe(ll)./id wesp ; wespe-1 (49, 75), -n (75); wyspe (10), web-el (5), -s l -sen (75); westen (75d), waftz (6), wefftz (64, 67, 91), hu-, ho- (69) -mmel; hurnuß (C8, 110a), horn-uß (uoh), -se (132). ags. uuaeps (136), woefFsas {pi. 94). Vesp-arium (Br. &c), t -etum i -is (75) hd. wespen-, weßpen- 1 weffen- (74), ì websen- (75), weftzen- (76), hurnußel- (68) -nest. *Vespe v. Vespa. *Vespel-io, -lio v. Vespilio. *Vespello uuefsa (Gf.). i. vespa foich. wepffgs. (141). *Vespelus vespelbom (Sum.). Vespe-r g. -ris l -ri, t -re g. ris (110 &c.) abint (5b). abent (noa). a.- t nacht-stern (126). obent (nob). vesper- hd. -zijt, -zeit, nd. -tijd. auent (132). auont (11). spat zu vesper zyt so die sunn nyder gat o. wann es anfahet nacht werden (110). die tzijt tot den auent ghaende (132). der weft alter (75). Ve-, t he- (147) -spera hd. vesper= zijt, zu v. (76); wesper (5b). habent (100). die zyt zwiseben tag und nacht 0. zw. n. vnd tag (110). die vre tusschen n. ind dach (147), d. & n. olite t. n. & d. (132). Vespera-re, -scere abent werden, sin o. machen (75). Vesperare a-, var. o-bent o. nacht (110), vespertijt of aevend (147) werden, abent machen (74). aubent nahen (63). ten auent naeken (132). vesper maken. syngen of lesen (147). Vesperascens abentwerden (20). Vesperascere nachten 0. abent wer= den (no), begijnnen aubent zu (68), auent tzo (132) werden. *Vespere, g. orum t arum vesper dat getijde dat men heldt; g. arum v. die men luydet (147). Vespere hd. zu nd. to vesper , v.- czijt (5b). nachtz am abent (65). Vesperie die letsten werck (no), laetsten werken ( 132 ) doctorizandi in vniuer sitate. Vesper-tilio, l -Ugo (mss. mog.) {i. auis volans in vesper-e, -is t est qui mor- tuos sepelit 76, sim. 4. X vespilio) hd. eyn fleder-, nacht fi.- (12) , fledder- (8, 10), t fleyder-, (17) -muß, -muz (5), -maus, -mauß, -musch (10). nd. vleder= mus. ags. hreadamus (136). ein toden greber (4). *Vespertinale vesperbuch (64). Vespertinum spade vespertijd (23). Vespertinus spat (no), spaat (68). spaut (76), spaut (76). spode (8). spaede (20). spede (100). specie (17), spad (5 &c), spat (B), spot t (21) vesper-zijt, -zit (6). v. -zijdick (5b), -zeittig (1), -czeit (2), -lick (147). Vespe-rugo, -urgo (74) {i. hesperus, vespe-r, -rus 74, stella vesperi 136. cf. vespertilio) apand- (Gf.), abent- (74) -stern. > 616 VES VET VEX *Vesperum bedemerung (5b). vesper= tijt (147). Ve- l he-sperus («. Dyana 1) est stella des abencìes (5), deli abentis (21). eyn (sic) sterne (18i. hd. abent-, obeot- (iiob), aubent- (68), aben- (6), obint- (8, 9), nd. auent-sterne, hd. -stern, -steren (1), -sterre (8), -lieht (9) ; in mane luci= fer &e. dagestern (20). Vespetum (Br. &c.) v. Vesparium. *Vespeurgo v. Vesperugo. ?Vespia v. "Vespa. Vesp-ilio, -elio (Br.), -ellio (136), -ilio (74, 132), -ertilio (q. ».), vi-, phi- (q. v.), iu- (76) -spilio, vispellones pi. (94, 136) (i. pirata q. cf., funerator ca= dauerum; sepulcrum iusp., vispilio i. vispolians 76 ; visp. u. vesp. in Mss. mog. gesondert, dock gleichbed.) hd. nd. morder, hd. reu-, rou- (68), rau-, ro- t ro- (6) -ber, in Mss. mog. pr. mortuorum. ein rereyber pr. m. (17. rerouber ziem. unbelegt cf. G-f. 2, 357). rau-uer t -fer (23). struch reuber (1G). waldrauber (75). rou= berer (68). der doeden beroever (147). phadehuckir (8) , pfadebucher (9) , cf. latro, buobe (93). grabpruchel (74). ags. pi. byrgeras (94). Durrgenas (136). Cf. bisp-illum i. mortuos portans (i4i); -ilus (Glvm. , vbi mortuus povtatur Br.); -ellio l -elio vsxpocpópos (gì. m.); -illus locus dair meu en doden dreget (147). *Vespis (cf. vesp-arium, -a, wovon getvennt in Mss. mog.) hd. we-, he- (5), wi- (18) -spe. weftz (6, 76). weffs, wesp, prem, hornautò (74). *Vesta-nica, -rica v. Parchanus. *Veste- v. Vesti-plica. Vester vwer (6). ver (5b). vrer (5). neh (18). iuwe (23). Vesti-arium , -uarium ( 4 ) , bissw. -garium hd. kleider-, klaid- (46), ge= wand- (76), nd. cleder-hus sim. gerwe= kamer (20). kleider-kammer t -kalter, Mrg. trentel, drodel (Kia.). gwangadin (Eeg. Ben.). Vestiarius (i. prozeneta 125) cley= der (8, 9). der ci. bewaret o. verkaufft (110, sim. 68). die ci. b. off tzo hueren hefft (132). grempler (125). mentler (qui proest vestibus 74). Vestibulum (est locus circa altare 18, introitus &c. 110 &c. , saeristia 74, eaebertuum 136) vor-, for-lauben (75), -leube (3, 4), -schopff (64c, 126), -sehoff (64b), -haufischupff (91), -hoffe templi (65), -hus t firschopf (76). ehi furzogan einer kilehen, Marg. forzaichen (93). port-al (noa), -el (nob), -igayl (132). heimlich stat sicut por ficus t vßer kirch (65). hd. cleider-hus sim. , -kamer (9 , 68) ; k.-cl. (sic 8). hd. nd. dres-, gerwe- (20, 106), ger- (97), hd. drefi-, trist- (6), trese- (12) -kamer sim. garwe- (5), gar- (18), gere- (13), gerb- (49, 74), ger- (12, 23) -bus, -hufi (18), -haus (74). eyn sackkast (21). sportieh (Sum. cf. Gf. 6, 363). eyn sindener (18. aus sanctuarium?). Vesticeps ein iungling (110 sim.). Vestigare, -ri (cf. vestigiare) hd. nd. spo-, hd. spu-, spu- (3, 134), spi- (67) -ren. hd. spora, fulgen sicut canes (17). folgin t forschen (8, 9). er-faren, -fur= schen; vnder winden (20). fragen (110). *Vestigare (st. vestire) bestedigen (18b). *Vestig- v. Vesti-arium. Vestigator spurrer (6). Vestigiare (Br.) spuren (110). sporen (132). ondersoechen t vraeghen (st. -are 132). Vestigium (cf. peda) hd. fuoß-, fueß-, fufi-, fuyß- (19), foeß- (20), fofi- t fo- (12), fu- (8), voeß- (132), nd. vot- (23), vuet- (11) -spor (12 &c), -stap (8, 11), hd. -spore, -spure (70), -spur (69), -spiir (134), -spai- (1, 5b), -por t -pat (20), -pfad (6, 110), -wege (77), -spoire l -stab (19), -stapff(75, 76,110), -stapffen (65), -stapffel (68), -tap (4), -staff (132), -drappe (3). spur, vlg. gespur (75). spor (9). eyu nacli= gang gottis (8. cf.sq.). einlichkait trinU tatis; ein wite feri- zeichen, var. ziehen (65). Vestigium vniuersi eyn nodi spore godes an (17), n. gespore gotes in (9) aller dinge ordenunge. Vestimentum (i. vestis 66 &c.) hd. nd. gewan-t, -d (3, 76). cleyt (20). klaid (76). *Vestipliare cleyt valden (147). Vesti-, vesto- (132) -plica, -plicus (Ki.), -plicator (20) der kleider faltet (110). die kl. valt (132). kl.-falter (20). zwik- (7), zweg- t kyttelmach- (74) -erm. Vestire (cf. vestigare) hd. kley-, klai- (134), chiai- (1), beklei- (110),' nd. cle-deu. anthuu (110). kleyder a. (68), aentrecken (132). biuaho (prs. 141). Vestis (cf. vesti- tus, -mentum) hd. nd. kleit, cleet (11). hd. kleid, gewant (20). zirst (38). Vestitura anauanch (141). Vestit-us, l -io (no &c.) hd. kleyd= unge. nd. cleding. Vestfcus ptc. hd. gekleyd-et, -eit (5). *Vestiuarium v. Vestiarium. *Vestor (i. linter, cf. velter) wint (Sum. IV). :'Vestrapte noch vber dat (17). Vestras hd. uwers, wers (5b), uhers (21), vres (5), nd. iuwes landes. van eu- (110), v- (ss) -werem land o.geschlecht. van vwen lande off geslechte (132). *Vestratim vber rede (17). *Vestvalia v. Westualia. *Vestuc-a,-abulum,-aliumz;.Festuc-. *Vest- v. Vesc-ulentia. *Vesula (aus vesicula hùnerkropf ?) ein hunner-krop (8), ,-korp (9, 17), 0. neste (17). ahi hiernkropf (76). Vetare hd. nd. v'-beden, hd. -bye= den, -biden (17), -bieten, -bietten (6), -byten (9), -bitten 133). *Vetega-bilis, -tio v. Veget-. Vet-ellus, -ulus adj. (s. v. -ulus) etwas altes (68). wat alt (132). *Vetellus (X vitricus?) ags. sueor; vitelli suecras (136). Veteramentarius (cf. sutor v.) ein alt-ruße (125), -reuß (111, Ki,».), -reiß l -fiicker t -butzer (126), -gewender (135). schuch-bletzer (126, Das.), -flecker (91). *Veteranda kauuigini (gì. 1, 702). Veteran-us, -nus (132) hd. nd. eyn alder, hd. alter, elder- (13), vfigearbetter (65) man. viraldet (20). orhalt (100). ur= alt (6). seer ali (110, 132). Vet-eranus, -ernus, -érnosus, -er= osus, -osus, -ulanus altt (76). Veter-are, -ascere, -escere (76) hd. alten, alden, v'-a. Veterare (i.antiquare 76) alt (110 &c), ald (23) werden, 0. machen (no &c). aelden (11). Veterascere alt werden (110 <£c). Veter-a'tor, -nator l vetreator (76) (i. antiquus tergiuersator <èc.) ein alter (110), geschwinder (Das.) schalck, der alzyt boli, varr. boeli, beU getlion hatt (110). dievijllaldequadegewonten hefft & dair iune blyuet (132). alt (8, 9, 76), ir= faren (8), erber (76) man. Veteratus virali (8). veraldit (?)sùche (9). ^Veter-eseere v. -are. *Veteritas v. Vetustas. *Veternator v. Veterator. Veternosus (cf. vet-us, -eranus) der, die (132) seer alt schynt zu syn (68, 110) von sichtagen (110;, tzo sijn van syecten (132). Veternu-m, -s (66 &c.) (i. morbus antiquus; vetustas Gì. m., infirmitas que facit hominem diu languere Er. &c, nf. faciens diu 17) lang were (17). ein alt kranckheit (no), alt sucht (8). eyn alde syeete (132). Veternus (Br. &c. cf. pr-c, vetera= nus) hd. vast alt. eyner der schynet alt syn von kranckheit (no), die schynt alt tzo sijn off quellende (132). traeg (63). *Veter-osus v. -anus. *Vetidus v. Vetitus. Fetidus. *Vetigare v. Vegetare. *Veti-tus, -dus (i. prohibitus 76 &c.) hd. v'bo-ten, -tten, -den. *Ve- v. Be-tonica. *Vethosia (i. lasciuia &c.) geyli-, broes-cheit; loeyheit (147). *Vethosus geyl, loey, broesch (147). *Vetosus v. Veteranus. *Vetreator v. Veterator. Vetula hd. ein alt wyp, wyb, wibe (65), weib, weip (21), wyblin (68, 110), wijffchen (132) ; uher alt wip (46). nd. alde wiff; qwene en alt vijff (147); quene (22b). v. impia ein kuplerin (65). *Vetulanus v. Veteranus. *Ve- v. Vi-tularius. Vet-ulus, -ellus hd. nd. eyn alt man, men-chcn (132), -lin (68, 110). etwas alts (75). karl (vetulus gì. Jun.). Vet-us, -ustus, -ustuosus (11), -erno= sus hd. alt. nd. aelt, olt. Vet-ustas, -ustitas, -eritas hd. nd. a-, ae- (11) -lder. "aelte (126). alt-er (65), -heit (20, 68, 110), -ikait (76). *Vetustuosus v. Vetus. *Vex v. Fex. *Vexamen moweniß (20). '^Vexanter mucwelich (20). Vexare (i. tribulare, trufare 74) geylen, teuschen, leichen (74). gilen (6). gyln (21). qwelen (20). quellen (132). mo- wen (13, 20), -hen (5ab), -gen (23), -yen (132), -en (12). mu-wen (20), -hen (8), -geli (6), -en (1, 9, 17). myen (68). hd. VIA VIB VIC 617 gè-, ga- (74), je- (18), nd. ie-cken. gekn (1). vben (18, 75). die narren v- t trej- (75a), ye- t try- (75b), vmtri-ben; vlg. raytzen; affen (75). raissen (76). reifien (10). vmbdriben (49). hd. spotten. v'sput= ten (17). clemmen (22b). aiFen (75). Vexatio muw- (20), mug- (8), mu- (9), my- (68), spott- 110), anfecht- l vmbtrib- (65) -unge, trib (1&6). moynge (132). Vexator muer (8, 9). queller (132). Vexatus bemyet (68). ge-quellet t -moyet (132). Vexillarius vanen meeher (20). fan= ridi; paner-herr l -meister (126). "Ve-, fé- (v. ferenarius) -xillifer hd. baner-, banner-furer, -forer, -dreger sirn. vanen-dr. (20). fané treger (23). eyn banyr herre (5b), beyner fuerer (17). *Vexillifex ein baner macher (110 sim.). Ve-, fife- ( q. v. ), vi- ( v. labrum) -xillum (i. banerium) hd. nd. fané, vaen (11, 132), banier. hd. van, fan, vayne (19), fayne (5b), fauehn (125), ban-crr, -er, -der (13), -ner (10), -nir (8). zaichen regis (65). Via (i. iter 1. cf. viagium) hd. nd. (23) weg. nd. weeh. hd. weeg (19), weyg (21), wee (13), weck (17), stra-fie, -sse, -fi ; straifi (133). straufi (76), strofi; ein lant stro-ze (4), -s (3); gangsteig (91). Via faeti weg der dat t der geschicht on ordenung des rechten (65). Via militaris landstrafi (91). Via publica frey (64, 91), lant- (64) -strali. Via reg-ia, -um (5b) eyn lant-, i here- (10), her- (12) hd. -strafie sim., -strofi, -straufi (46, 76). -straifi (10); offinbare gemeyn strofi (8). nd. strate. *Via seeta ags. iringaes uueg (94). iuuuar ingesuueg (sic 136). *Viabundus i. metuens (i&). vorclit- inde (8), -ender (9). *Viaculum (i. semita Gì. m.) furlon (3). Viagium (ì. via 110 &c.) weg (68). wegewal (20). bidde- (20), bede- (132), bilger- (no) -fart. reyfie (no). Vial^e, l -is (76) (i. ad viam pertinens 66 &c, lignum super quod transitar 4, 76, tributum &c. Gì. m.) hd. steg (9 &c), selt= ner steyg (9 &c), stegk (10), steck, stecke (13), stich (5), stog (8). nd. stegh, vun= der (109. ni. vonder cf. methodus). *Vial-e, -is v. Fiola. Viantes weglùt (25). Viare (cf. deuiare) wand-elen (20), -len (76), -ern i geen (110 sim.). in den wech gaen (132). scheyden (8, 9). *Vias (cf. iteti, via) enweg bye i by hin als tu das hin (74).- *Viastrina v. Pastrina. Viatieum spyfi ( no ) , sp. von not (68) vff dem weg. ein ding das man vff dem weg brucht (no), spise van noede vp den weeb. (132). hd. wege spise. weg- speys (3 Mrg.), -brot; brot der wegfer= tigen; wegfortig ding; weigfertig spise t brot; zerung vff dem weg (65). selin spise l gottis licham (8). gotes leichnam (9). altir steyn (8, 9). wandelbuch (64. cf. sq.). pott.en- t weg-lon (75). *Viatieus s. (i. liber portabilis per viam; 1. 1 victus &c. 76 ; under s GÌ. m. &c.) IllflfNBACH Glossarium. ha. breu-ier, -ir. -ierer (6) ; briefer (76). weg-ewyser l -furer (75), -iwiso (121). vyhat (5b). eyns lauffers taglon; leich= nam christi (74). *Viatinus ain wandelber man t est i. q. viator (76). Viator hd. nd. eyn wander-, hd. wandern- (5b), gewanclert man. wandler ( 68, 76). wendeler (132). hd. wegewan= deler (20) ; wege-, weg-fertiger, -fortìger (65 var.), -fertig, -firtig (8, 15); wech= ferder (12), weglauffer (10), genger (no), wellere (100). fronbote ; klepper (equus; 126). *Viber (cf. fiber) hd. bi-, bie- (5), be- (21) -ber; abschneydt von reysern o.pirckpawm (74) ; byrcke baume, birck baum. nd. beuer l eyn berkeman (23). *Vibe-r, -x (cf. fibe-r, -x, vipex) hd. bircken (10), b.-; bercken- (21), krichen- (18) -baum sim. berke (13). *Vibernum v. Viburnum. *Vi-, fi- (75) -beus hd. bircken, von b. gemacht (17), pirek-in (75), -ein (74). eyn kerben (18). Vib-ex, t -ix (110 &c, Br. ), l fìbex (q. v. 75), t viuex (141) (i. arbor; virga mimita20; Usurai; stigma l plaga facta (110), virgula /'. (109, 110), lesura in culo pueriei,76 cum virga; liuor 75, penosa 6 cf. h. v., viber, stri-ga, -ma) rifi, kreifi, kr. des risses, stram in der hut, straim, vlg. streim; kreifi 0. strame in der hant nacìi dem streich (75); vlg. ein pirckrifi von papir (75a), pirgk rifi von bapyr (75b). hd.^nd. strime. hd. strim, streym (134, Das.) von streichen (Das.); straym (ili), strim-e (i5i), -el; reu t stritzel (88); bir-cha (101, sim.Gf.), -cke, -ck, -eh (93), -g (17). berke (23, 100). evn stmel? eyn kercke (sic 18. cf.prc). eyn kerben ( 21. cf. prò. ). ein birk l i. penosa bir kan (6). eyn bircken baum (110). eyn cleyn wyden (no), wedeken t eyn lyclaw (132). pi- o. be-rcken (75). bvieke edder serine (sic 109). vese (106). schnatten 0. streichmafi (126, Das.). snade t zincke (20). zan-ka.r, -gar (Gf.)- sum= merlat(i4i). ruck- (8), ruke- (9) -streiffe. *Vibex (piscis) v. Dentex. *Vibic-enus, -inus (9), -eus (75) pir= ckin (75). bir-cken (8), -keyn (9). Vibix v. Vibex. *Vibra v. Fibra. Vibrans scliiiteiide (9). schotinde (8). *Vibran-tia (74), -eia (76), viprantia (74) (cf. vibrella Gì. m.) i. iaeola a uibrio as i. concutter e ad iaculum (76). geschofi i. iaculum 0. netz t resplendentia wie= derscliein (74). Vibrare (vt gladius; cf fibrare) hd. glicz-cn (6, 4, 75, 76), -ern; gli-, glur (6) -nstern ; glisteren (3), gli-, glei-ssen. gly- (23), seby- (8, 9) -mmern. glieeen t scU then (100). scliynen l schiden (13). scliud- en (12), -den (132). schutten (9). er-sch. (nob), -schitten(noa), -scliuteln?-schwin= gen (es), -schutten t -blitzen (126). scho= tin (8). slaen (20). zwiczern (65, 126). gletten, weezen, \B> zucken &c. (gladium 65). swancken (gì. t vas cum liquore 75). *Vibratilis e (X fibra ) ein ding dafi man kan geedern (17). korenlic t sfm= terliek (23). *Vib-, vip- (st. mu-!) -rena (piscis) lampr-ey (68), hd. -ede, nd. -eyde. *Vibula v. Fibula. Vibur-num, -ium (76), vlg. vio-, viu-rna («'. vitis alba, vitalba 143), vibernum (v. vitiligo) wydlin (68, 110). wedeken (132). nielen t faulbaum (126). sprute (23). ags. uuidu-uuidae (94), -bindae (136). *Vibus (aus vibex X ficus?) veig- plater (74). *Vica een veken (108. elathrum &c. Kil.). *Vicalis v. Camisia. Viean-ei (Br. &c), -ii nachburen (68). vyfi eyn stede of ghebueren (132). Vicaria ein vica- (110 &c. ), vicca- (22b), vike- (11) -rye. Vicaria (x vaccaria) sveige (Gf.). Vicariatus stat haltung (65). Vicarius (i. altarista 5b) hd. nd. eyn stede-, stet-(133), stat- (20) -helder, -halder (132). hd. stat-, statt-halter ; sted heller (21), vorsteer (8), stat-v. (9), -besse- rer (17). vicar-ier (5b), -ijs (152). leute^ nant (126). verwasig eins anderen (Das.). verweser siner stat (65). V. in pontiflcalibus hd. eyn wyhe-, wich- (6), wi- (13) -bischof. nd. wigel bissop. *Vi- v. Fi-eatum. Vieecancellarius hd. eyn vnder= schriber (46, 67, 76), v. sim. eyns hern (17), grofien h. nd. eyn vnder scriuer eyns grot herren. Vieecomes burggraff (68, 110). borch= greue (132). Vice-dominus, -dus (23) vitz-tumb (1), -dom (Ki.). wycedum (23). *Vi- v. Fi-cedula. *Vieedus v. Vicedominus. *Vicegardianus eyn vndergardiane (17). *"Vicella (i. cochlea minor Gì. m.) v. Fiscella. *Vieellum v. Vitellina. Viceplebanus lutpriesters verweser (93). eyn pherner an eyns andern stad (17). Vices by wylen (110, 132), stunden 0. stetten (110), stonden off stede (132). vnderlibung; v. temporum in stetten o. verenderung der zit (65). stunde (100). *Vie-, vig-esies (in Mss. mog. getrennt, doch gleichbed.), vigies (mss. mog.) hd. zwentzig fert (75), mal, malen, werbe, werffe (20); zu (8, 75), zo (20) zw. malen, o. férten (75); zo XX molen (9); cuineig werbe (100), zweintzig w. (152), zw. mal (67, 134); czwingber (21). nd. twintigh wor-ue, -ff. Vie-, vig-esimus (in Mss. mog. cf.prc), VÌce-nUS (75, Mss. mog.), -SÌUS (11) (i. vigentis 76. q. cf.) hd. czwenczi-g (-esimus 17), (der) -gost (6), -giste, -geste (19), -gste, -gest (21), -xte (-enus 17) ; czwenczegiste sim. ; zwai-, zwei-ntzigost, -ntzigest; czwinezig-is t -est (18); zwengste (20), czwayngiste (4). der tzwentichste ( 132 ). twintighst i dy twingniste (23). die twinstichste (11). *Vici- v. Viti-. Vici-a, -um hd. nd. wick , wick-e, -en, -el (65 var.). nd. vicken (97), witse 78 618 TIC VID VIG (108), crocke (107, ìos), hocken (98 nach vertende). fogalkrut (Gf.). ags. fuglaes- (94), flugles- (136) -bean. *Vieiare v. Vicinare. *Vicimola v. Vicinula. Vicina naeh-burin (68), -beuiin (no). ein naebur wijff (132). Viei-nare, -are (20) sich neheren o. by-, var. be-kummen (no), neken t by koinen (132). nehen (20). Vicine by o. nachburlich (no sim.). Vicini-a, -tas hd. nachbur-, nachge= bur- (10), nochper- (9), naychwer- (19), naber- (20), neber- (13), gebur- (ìoo) -schafft sim. nd. nabur- (132), naber- (11) -schap; buerscheit (11). nacheit(8). naekeit (17). *Vicinium (i. ■peccatimi, a vicio 76) eyn kegenote (8), geynet (17). laster (76). *Viei-nula, -mola (17) kocb kelle (8, 9), eyn kocb; eyn kelder beslißer (17). Vicinus hd. nach-bur (65, 76, 110a), -buer (nob), -bur (18), -buwer, -baur (65 var.), -bawr ( ii3, 126, Fris. ), -pawr (Das.), -bar (13), -wer (21), -per (4), -gebur. ria- l na-g. (20). seer by naeb (68). nahe t naycbgebuer (19). noch- were (17), -per i nogentbawr (9). nacke- buer ( 125), -ber (8). naeburman (132). na-bere (23), -were (22b). mitburger (65). anstoßer (126). Vicis hd. stat (65), eyn stat (6), stadt t male (17), stad (21). hd. nd. stede, stunde t weyl (9). stonde (8). mol czydein (5b). behen eyn wech (22b). fart, vlg. ein male (75). Vicissim hd. nd. vnder-, gegen- l wider- (65) -eynander, -nander (13), -stunden (20,' 100). -wylen (110). einer nach dem andern (110). by boerten (132). onder - wijlen t -linghe (132), -tu= schen (11). hd. stede-, stat- (6, 46), sedde- (21), sunder-, wandelberige- (9) -lich. widerumb (65). Vieissitudinarius wandel-bar (75), -ber (76). eyn male hebber (5), mal- (6), mol- (21) -heber. mal heuer (23). eyn stathalter, eyn zyt vmb die ander (110 sim.). Vicissitudines rependere wider ver- gelt-en i -ung erzeigen (65). Vicissitud-o, bissw. in Mss. mog. -inis obumbratio vnder- hd. -habenis, -hobe^ nis (21), -hebnuß (6), -heltnis (49), -lang= haltenes (10), nd. -heuenisse. hd. wider= gelt, vnstete-, wandelbar- (9, 17) -keit. ordenlich eyns vmb das ander 0. nach dem anderen; v. omnium rerum alles dings eyn wyle (no), onderstondenisse (?) wylinge des tzijts (123). verenderung i wandelung eins dings vmb das ander (65). anderheit t nach einander; v. ob. naclil'ulgig (20). stundlich (6. t'ì) wan= der- (6), wandil- (8, 155) -ber, -ber cijt 0. cecbunge (155). wandelber der zijt (15). w. in stetikeit (67), stettikait (76). lane verezog (13). malhaffticheit (23). smah hait (1. cf. vieissus). *Vieiss-us, -iuuus (5b) hd. nd. mal-, mail- t stat- (74), smal- (1), man- (67, 76) -liafftig. Vieium (i. ìninus gì. m.) v. Vicia. Vitium. *Victa (i. colus , aus vitta?) gali. queneulle* (122). *Vie-, l -do- (75) -talieium (a victu t a vita 64. cf. vital.) lyb- (64), lip-, varr. lypge- (65), libge- (75) -ding. Vict-are l -itare leben (68, 110). leucn (132). cost weruen (147). Victima {prò victis &c.) hd. ein opffer sim., viech-o. (1), getod o. (65); o. des fihes (6), der vberwindung (75), fur die vb. t von der uberwintnuli (91), des sigla t s. halb (65), fur die fynd (110 sim.); eyn opper des vehes (5 sim.). nd. offer, 0. des vees. V. pascalis 6-, osterlicli opffer l opffer des ostergan-gs, -B des herren (65 varr.). Victimare (i. adolere, libare, ymmo- lare) hd. oppern , vehe o. , lich offern, opfern, viech o. (1). *Victinella v. Vertinellum. :!Victis v. Veetis. Victitare v. Vietare. Victor hd. vber-, ober-, nd. ouer- winder. yir- (19, 20;, ver-wynner (20, 132), -winre1 (11), -weimer (19). Victoria hd. vber-, iiber- (91, 134), ober-, nd. (23) ouer-windunge, -vvinnunge (5b), -wintniß (8), -wintnuß (91). obligung (65). siegenuntft t sieghe (20). syg (9). zege (19). *Vietorial-e (94a), -is ags. cneowho= len (94a. cf. ruscus). siegwurtz (143). schlangenkraut (kì.). allermanns harnisch (Fr.). Vietoriosissimus aller siglichst (65). Vietoriosus hd. sege-, sehe- (5b), sig- (1, 76), sich- (6), krieg-, kryg-, nd. seghen-hafftig. siegeloeß (20). *Victrie- v. Vitric-a, -us. Vietrix vberwinderin (68, 110), ouer windersin (23). verwinnersche (132). *Victuale {i. victus 110 &c.) nerung (13). cost, spijse, eten (147). Victualis narlich (no), tzo kost be= hoerende (132). Victus pie. s. hd. ober- sim., nd. v'- wonden , -wonnen (11, 132), -winninge (11), hd. -wunden, -wyndunge (19). hd. nd. spise sim. hd. not-, noyt- (19), nd. noet-durft, -dorfft (19, 133), gew. hd. -turfft. hd. narynge, lip- (10, 12), lips- (65) -n. ; bruchuug (76), ge-br., zerug (6). voetseii l kost (132 •( Viculus wil-er (6, 76), -ler (95), -er= lin t doriflin t gatò das da klain, var. gas die da kein, mure bat (65). cleyn gafi (8), steteleyn (9). gaeß- (76), gaß- (75bj -lin. geßgin (20). gassel (75). *Vicus v. Ficus. Vicus, ficus (22b) (i. platea, stricta pi., stricta, strata, villa extra ciuita- tem &c.) hd. nd. gass-a (93), -e; gaß, gaiß (10) ; ein enge gaß ( 69, 134 ), gassen (70); tewerg. t stat (9); geßchin t steyg (19). hd. straß sim., pian, blatz, platz (75). dorff (6, 110 ). dorp (132). clainß dorff- t Viler-lin (65). wyler, var. weyler (64). strare (22b). stege (11). Vide versorg l erkenn (65). Videlicet hd. nd. als ; also, als (18), als vii (76) mit namen. Videns (i. propheta 76) hd. sehend-e, -en (20). syende (132). prophete (8, 17). Videre hd. nd. sehen, fur- ì an-s. t erkantniß han (65), syen (18, 132), zieu (11). gucken (75 wett.). Videri sich beduncken lassen (125). erkant, gescheczt, angezogen, geurtailt werden (65). Vidua hd. wit-, wyt-we, -twe (9), -wen, -win (nob), -be (64), -tib (1), -tibe (75d), -fraw (114, 126;. hd. nd. wet- (8), wed- (11, 21, 132), wid-we, -wen (18), -uwe (5), -uè (11). wiedewe (20). wydde= bin (19). withe (64 var.). Viduare, t -ri (75) hd. beraiiben; wide-, wit-wen, witiben (75d) machen; witwan m. (6); wiede- (20), wied-, (5b), wede- (8) -wen ; wittiben (1), veruit-wen, var. -eben (75). nd,. berouen, widwen maken. Viduatus widwet gemaket (23). Vidubium v. Viduuium. Viduitas hd. witwen-, wedem- (20) -schafft, -heit (152). hd. witwe-, wytbe- (74), wittewe- i manlosic- (9), witwan- (6), wetwe- (8), widewe- (5). widwende- (21), witwelich- (65), wedewe- (17) -keit, t -schafft i -stul (74). Vidulum wetschger-£bulge-liu(126). wad- l kuap-sack (Kia.). *Vidus leuchter (9). *Vidu-uium (76), -bium (Gì. m.) i. que duos viros amisit (76). Viduus hd. nd. wid- (17, 23), wide- (5), wed- ( 132 ), hd. wit-, wede-, wedi- (13), witte- (9), wet- (49) -wer; wydwar (5b), witiber (1), wedeber (8), witling (64), wytiger (74). Vi- v. Pig-ella &c. Vienna v. "Wienna. Viere binden (no), mit wyden (68), wyßken (132) b. Vietor binder, winzieher (88). Vietus (sine g i. curuus &c. 76 ; i. vita detritus, vulgatus t famosus 129. X vigetus = vegetus Gì. m. ?) krum, kranck, gebunden (110 sim.). luck (126, 128). lasch (Kxa.). schlott- t ludel-echtig (Das.). ludenl- t lamp-echt (128). *Vi- v. Fi-gella &c. *Vigellicen (cf. prc.) viedeler (11). *Vigellula ein clein fiedeln t gige (20). *Vigenaeulum v. Vaginarium. *Vigena stige (l) twutich, (22b). *Vige-, vigi- (76), viginte-narius hd. ezwe-, zwei- (6, 76) -nczig zal, ierig (vigenarius 8, 9) ; czwinczig czaill (18). 1 nd. twintigh male. *Vigentiana (Apui. ) wasser-fenehel, 1 -garb, f.-g, ni. water-venchel, -gerwes I (1«). *Vigenus (cf. vicesimus) hd. zwentzig der zweintzgost (76), cuinciggeste (100), eyn vnczwinczig (18. X sq.). *V. primus der ein-vnzweintzigost (6), -vnd zweneziges (21). Vigere {cf, vigit) hd. gruo-, gru-, grii- (134), hd. nd. gro-nen. grun (17). groyen (132). bluo- (19), blo- (23), blie- (10), bli- (13), hd. blu-wen. hd. bluen, bliien (134), bliegen Us), bloen (21), blieen (76), bluyehen (133), blomen (12). blueyen (11). louen (23). krefftig sin (8, 9, 65, 76). imi- (6), mo- (8, 9), do- (20) -gen. hd. ober hant nemen. Vigesi- v. Vicesi-es, -mus. *Vigeta (i. dieta 76. cf. dyota. aus veges?) stande (8, 9). stand (76). VIL *Vige- v. Vigin-tuplex. *Vigies v. Vieesies. Vigil hd. nd. we- (8, 9 &c), wey- (19), wa- (75, 76) eliter wethter t wacher (20). wetter (49). weker (11). • * Vigila (i. q. trifoliumf aus nigella?) corn. melhyonen (Zeuss). Vigilans wachende (20). Vigilanter hd. nd. wech-, wecher- 1 merck- (65), wecker- (9), wacker- (9), wache-(no), wach- (6, 75) -licfi, -lig (23). Vigilantia hd. wach-, wacht- (18) -unge, wech-tig (6), -erlichkait (65). hd. wacker-, wacher- (nob), nd. waker- (11, 132) -heyt. hd. wacker-, wachir- (8), wachi- (134) -keit. Vigilare hd. wachen. nd. waken. *Vigilaria wechterynne (9). *Vigilaris wachter (75). *Vigilaris (i. vigilantia no) hd. wa= chunge. wakinge (132). Vigilator wachter (75). wethter (20). - *Vigilator (X figulator) ein heffener (69 ftlrg.). Vigilax wache-r (20) -rig (no). wae= cherich (132). Vigilia hd. wach-, nd. wak- (23) -ung. wecìierlichkait (65). eyn wigellge (5b). wathte t abent (20). hd. heilig a. sim., vier-, fire- (21), vir- (5b), feyr- (134) -abent. pi. wachung (65). *Vigilis (untersch. von vigil ; i. lucerna vitrea gì. m.) wachir (8). wacker (9). *Vigi-, viginte- v. Vige-narius. *Viginta ( cf. sq. ) vnum eyn vnd ezwinczig (5b). Vigint-i, -a(5b)/id. zwe-, zwi-, zwei- (75, 111) -ntzig. zwen-ezyck (19), -tig (6). nd. twintigh. *Vigintu-, vigetu- (3, 4, 75), vigu- (5b), vigi- (76) -plex hd. czweiiczig-fel= dig, -falt (6). zweintzigfeltig (75, 76). Vigit milvMS (141, gì. m.) inf. vigere (ui). Vigor hd.nd. stercke, krafft, kracht (132). krefft (5bj, kraff(21), sterck, gru= nende st. (65); stirck(18), steke (sic 13), macht, bluung sim., blust (126), dugende (20); blu-, blu- (i5i), bluow- (19), nd. bloy- enisse. Vigorare krefftigen t stercken (20). Vigorosus hd. nd. kreff-, mech-, kreffmech- (18) -tig. seer starck (no &c). voi krafft (68), macht (no), machts (132). *Vig- v. Vigint-uplex. Vile-re, -scere nicht to- (8), tó- (9) -gen. snod- t ei'g-eren (20). bose (20), schnod (65, 68, 110), snoede (132) werden, wesen (no), halten (65J. cyiaden (99). Vilefacere , vilificare snùde (19), snoede (132), schnoed 0. vnwert (110) machen. ergern (20;. Vileseere (cf. vilere) schnode wer= den, klain vor nicht gehalten w., klein seheczen (65). *Vilicusortus (herba) steyr (74). Vilipendere hd. snoden. hd. nd. v'- sn., hd. -schnoden, -schnoden (134), schne= den (6), -sehmahen (no sim.), -nichtin (8, 9). nit (110 &c), snode (20) achten. schnode halten t schnedg wegen (65). schenden l lestern (17). *Vi- v. Fi-lipendula. VIM Vilipensio ver-schmechnisse £-schma= hung (no), -schmachnuße (68), -smaet of smaenisse (132). *Vilire (alph. vii-; i. eoadunare) vireynen (20). Vilis hd. nd. sno-, hd. snù- (19), schnu- (4), schne- (65) -de. hd. schnod, snòd (1), schnoed (no), schnod, sned (49), schned(6). lilich (20). ellenczdig, licht gescheczt, wolffel ding, vnachtbar (65). . Vilitas snudeheyd (19). snoetheit(ll). *Vilix v. Filix. Villa hd. dorff. nd. dorep (22b), dorpp (23). statt (68). megerhoff, vorweg, vil= laet (125). ain bawrs hauß (91). * Villa (x vill-us, cf. -osa) ags. ly- (136), lin- (94) -nin ryhae. Villagium dorff (68). Villana dorffweyb (64). Villanus hd. dorff-, nd. dorpp-, do= rep-nnan, -gebur (20). buwer t bur (22b). Vill-icare (1, 110 &c. ), -icari, -are (1) hd. schaffen, scharffer (sic 10), ein scheffen(6); ber-, ir- (18) -werben; mei= gercn o. regieren (110 sim.). Villieatio meige- t regic-rung (68, 110). meyerschafft (20). meyringhe (132). dorf vor- (9), vir- (8) -steunge. Villicatus meger- (68, 132), meiger- (110) -schafft. Villicus dorf- man (1, 8), -herre ( 9 , 75 ) , -hirt ( 4 ) , -hirtte t scheiffer (3). hd. scheff-er, -ner (21, 65 var.); schaffner (65, 75) vff dem dorff (75); dorf- (71), ampt- (75), hoff-man; mey-er, -ger (6, 110 &c). regierer (no &c). pfle= ger (65). schult-heiß (20), -eiJ i greue (19). voyt t hobemeister (125). hofmester (Chytr.). dorp-er (5), -per (23), -rechter i -scoute (si). *Villifex v. Ferenarius. *Villorus (cf. villósus) hàrdicll (Reg. Ben.). Villosa ags. ryhae (94, 136). Villósus voi locken t harß; wollen, noppig (no sim.). ruch (17). rauch (8, 9). *Villosus i. multas habeas villas rei= cher (sic 74. X raucher). Villula dórffeleyn (9). cleyn dorf (8). Vil-lum, -um (64b), t vin-ulum l -ellum (110 &e.) hd. seyger (21, 49, GÌ. lun., Gf. ), saiger (74, Sm.), seger (3), swacher (75, Sm.), arger (64, 75), zeher l geringer (75), kranck, snoder sim., hd. nd. snode win, wein (3, 21). snode eyn win senger (sic 12). weich (12). w. wine (10). eyn weißlin (Das.). Villus haar-lock l -fotz (Das.), -zot= ten ikì.). eyn lock hares (68, 110) o. wollen (no), eyn vlock haers (132). nop (110 &c. ). zott ( 126 ). wolfs-hare (21), -hore (17). gewand knopf (76). gewant knowfil (9). *Villusa uilzìus (104). *V11-, vel- (Gì. m.), vo- (74) -lutum i. fluetum fluweel (Kil.). sammat (74). *Vi- v. Phi-loreium. *Viltrum v. Filtrum. *Vilum v. Villum. *Vilux (cf. Gf: 1, 794) wulluch (127). Vimen [cf. silex) hd. wit, wid, wijt VIN 619 (18), witchin (17), zvinke (cf. zinke vi=> bex) t clein widekin (20). wide (i) Rù- digken (100), wede- t ryfi- (132), teen- t wisse- (107) -ken. vijs (107). wete (23). czeyne t reysecht (9). eyn ryGlin da man kerb von (noa), kerblen vii (nob) machet. viphil (Sum). zen (8). liei (93). eyn summerlade (17). schmellen (*". vir- gula mollis et graminea, wett. schmélen cf. sq., merica) t windpant (75). band (t wyd 88). pi. vimina uuid-a ?-ahi(Gf.). cemwide (sic ? 102). *Vim-enius, -ineus, -ineum (Gf. ), -eus ( 75 var. ), -inenus, vinmeus (i. factum ex finibus sic 76) schmelhen (75). rysig t voi ryß (no), czeynen (9). ze= nen (8). zain l krett (7fi). uuidinaz (Gf.). Viminetum (Br.) wideham, een ham van widen (108). Vina-cium, t -cinum (74), -eeum, -sium (q. cf), -rium (q. cf. 75, 76, Gf.), bissw. pi. -cea, -eia, -tia (65, 155), -ria (i. vinuum posterius; omasiirrn 76, se= neciae, amurca, aeinum, mustacea Gf.) hd. nd. wyn-, win-hulse, -bere h. (17), -holsen (5b), hiilzz (1), -holcz (21), ' -hals (18), -beffe (132), -heff (nob), heffp (noa), -treiber t -truosana t -drussina (Gf.), -kern (8), -gleger t treber l -naige l naigwyn l neige des weins 0. von wein (75). weyn-korn (9), -Stein (Das.). wyne beren hulsen (19). weinper-heut= lein, -pelglein (sic), -hulse, treubelkorn= lein (74). windruosnun (Gì. Zweti.). druo- sen (no), trußen (68), droeiì (132) von, van wyn. arm hulse (6). trest-ir (Gf.), -er (6, 64, Das.). tr;ist i trabern (pi. 126), trappen (74). lur-a, -ra, giura sim., gi= tros (Gf.). Vinago wilde traube (Ki.). *Vinale p. Fiola. *Vinalus win man (23). Vinari-um, l -a (110 &c), -a cella (65) (e/, vinacium) hd. win keller. k. des winß (65). weyn keler (9). Vina-rius, l -tor (75) (cf. vineator) ain gartner (76). win-gerter (18), -man (17), -zurel t schroter der wine (75). *Vina-sium (75), -scium, var. -cium (75) (untersch. von -cium t -rium) win vaß (75, 76). Vinator (i. tabernarius Gì. m., qui colit vineam 76. cf. vinarius) win garter (76). Vinca, v. per-v. (144, Gf., kì.), vU nea (Gf.), berwieus (25) (cf. peruinea) ber-ewinca (Gf.), -winckel (9). ingruene ( 93 ). inn- t sinn-gvun ( Ki. ). eriumke (Snm. v). strite (87. vinea Gf.). streit, ingrien (144). singrien (25). *Vinea (auis, i. frigilla) vincke (kìi.). *Vineella v. Viticella. Vincere winden (5b. X -ire?), hd. ober- sim., nd. ouer-w. uber- (20), ge- (12), v'- (11, 99) -winnen. obligen den striten i vberwerffen (65). Vincetoxicum schwalben- ( 143 ), schwalmen- (144) -wurtz. schwal wùrtzel (25 Mrg.). v. alterum modelgeer, spee= renstich &c. (143). Vincibilis ( a vinc-o l -io) binde- llo &c), vberwint- (68, 110), verwynne- (132) -li eh. *Vinciboseum (ital.-co) v. Volucrum. Vineire binden (8, 9). 78* 620 VIN , Vino -ire, -ulare hd. nd. biuden. vesserén (20). vber luden (21). "Vinetus hd. ge-bunden, -bonden (132), -fangen (20, 65). *Vinctus s. wildergalgan (74). *Vincula (carpentariorum) panni (1). Vineulare (cf. vincire) pinden (1). feßern (8). fessemi (9). Vineulum hd. nd. bant. hd. band- pand der fenckniß (75a), gefeucknufi (75b). veßer (20). hette (22b). *Vincus, uuinus ( Gf. ) ( arbor, ital. vinco cf. Dz. wtu. 447) ueluer (104). fe= larn (G-f.). *Vinda (fi.) die wertack (74, 9 1). "Vindeliei die lintzgawer (126). Vindemi-a, -um hd. nd. win-, wyn-, hd. wein-lesen (4, 65, 75, 134), -lesat t -ernde (74), hd. -lesunge, -lessunge (102), -scknydung (68, 110), -ern, -erd (46), -kerbst, var. -kerpst (64), -mait (75), -garte (19), nd. -garde (11), -arne (23), -snijdinge (132). hd. kerb-est (6) , -ste, -st, -s (8), -stung (Das.1); kirbst (18), laise (20), leset (126), ablesung des winß t der nuw win (65), dye wkinerne(125), windem-at (93), -unge l wintemod (Gf. cf. messis); der wimmet (Das.). wyniung i weimat (74). Vindemiare hd. nd. win lesen, ab-1. (75), ). i stuplen (76). ab-1. jme kerbst (65). winberren abe-1. (17). den wyn snijden (132), scknyden (68, 110). win ern (5). uuindernon (Gf.). wymen (74). kerb-estèn (6), -sten (88, 110). Vindem-iator, -tor (4) (cf. vinea= tor) leser (6). hd. nd. win-1. , -snijder (132), -scbnyder (68, 110). eyner der win bere abe lest (17). kerbster (126). gert-, varr. garte-, gart-ner (65). *Vindemi-ura v. -a. *Vindem-tor v. -iator. Vindex hd. re-, wre- (20, 132), fre- (5), wur- (74) -cber. nd. wreeker. rack- sam (110), -ig (1), -e (5b). ri- (4, 110), re- (18) -ckter. reck-ener (133), -ner(ii4), -iger (74). racken (6). kestiger (74). *Vindie-a v. -ta. Vindicare hd.. re-, l fre- (5), ra- (13) -cken. wrethten (20). rickten (18). wrec- (23), wre- (99), vre- (97) -ken. *Vindicatiuus (i. index 1 10 &o.) wraeck= acktick (132). *Vindicator v. Vltor. Vindic-ta, -a (110 var.) hd. rack-e (20 &c), -sai (65 Mrg. cf. manus), -salunge (74), -unge, -tunge (18); rack (1, 38), rock (8, 9), reycke (19).; re- (17, 110), ro- (4) -ckung. wraeck !(132). wrake (23). *Vinea v. Vinca. Vine-a, l -tum (74) hd. win-, wein- garte, -gart, -garten, -garden (13), -wachs (74). nd. wingarde. eyn eben koe (8, 17). (instr . bellicum) cattus (95. lat. ?). hd. ein katz (6, 74) ; sturm-, storme- (19), schirm- (91) -katze. *Vineago v. Perdicium. Vineare wingarten (68). w. buwen (110). wijngarden (132). *Vineatica v. Scrophularia. Vinea-, vinia- (5b), vini-, t vitisa- (64) -tor (t vin-arius 74, 75, -demiator 74. i. coionus 64, sarculator 75) hd. nd. win-, hd. wein- (74 &c.) -man, -gartman VIN (20), -gertener (ób, 17), -gartener (1), -gartner, var. -gertucr (64), -warter (8), -bauer l -besc-knider (75), -zurl (74, Gf.), -zure (Gf.), -zum (93), -czorle (9). wymer (74). reb-man (64, 74), -panwart (74). vrneator wingarter (68, 110). wijngar= der (132). vinitor eyn wyn-man o. -gart bewarer (110 &c). Vinellum v. Villum. *Vinenea katz (instr. beUi'-um); wein- gart, -wacks (74). Vinetum (cf. vinea) hd. wingarte sim. *Vin- v. Em-icedo. *Vini-copium, t -potum (20) [cf. li= copium, mercipottis) winekauff (20). wijn-, lijc-koip (147). *Vini±lora rother steinbreck; filipen^ delwurtz (143). *Viniforus v. Vinoferus. *Viniolus v. Cathedralitius. *Vini-potum v. -copium. Vinitor v. Vineator. *Vinmeus v. Vimenius. *Vinnicosus (i. neuosus) vyn-, coer- nick (147). Vinoferus (Br. &c), viniforus (147) eyn wyn-trager (68, 110), -dreger (132, 147), of kaeler (132). Vinolentia volkeit von wyn (110). truncken-, druncken- (110b, 132) -keit (110), -sckafft (68, 132). folle des winJ3 (65). Vino-lentus, -sus hd. wole, wol, voi ge-truncken, -druncken. -drucken. folle wins (17). winig (75). Vinolentus (cf. prc.) druncken (110 &c.) van wijn (132). wiu-dr. (8), -wol-dr. (23). weyn truncken (9). hd. voi wins, wyn (64). voi gedruckt (18). win-luome (Reg. Ben), -Scklucll (65). Vinosus (i. appetitor vini no &c. cf. vinolentus! wein-ig t -sicktig (126), -sucktig i -kafftig (kì.). wol winnecht (23). *Vinulum v. Villum. Vinulus v. Cathedralitius. Vinum hd. nd. win. hd. winc. nd. wijn. V. aeinaceum rappeß (135). V. acutum sckarpff o. stark (se. wein 9i). V. adustum (91, 135), ard-ens, -iens (1) (i. aq.ua vite) ge-brant (5b, 23), -brannter (135), -brent(46), -brennt(9i), -prannt (1), berne- (22b) -win, wein. V. album weißwein (91, 111). V. alsaticum elsafier- (111), elsesser- (135) -wein. V. arnineum v. Amenium. V. annotinum ferniger wein (112). V. apianum muscatel-1 (oi), -ler (ili, DasJ. V. ard-ens, -iens v. V. adustum, V. aromatites ippocras (135). V. aruisi-num, -um v. V. malua= tieum. V. austerum sauerwein (91, 111). wreit t wreder (Fr.). *V. austricum osterwein (111). V. belnense t bibractense belner^ wein, ni. beane (116). V. bibornum furnwein (Das.). VIN V. conditum kruter 0. gemackt wyn (64). V. crematum bernwyn (147). V. cretieum v. V. rnaluaticum. V. crudum vnmilt wyn (64). *V. cru-tium, -cium (kì.) fuerwylm (125. f st. s?). magenkratzer (kì.). V. defeeatum lautter ?abzogen wein (91). abgetzogen wykn (125) abgelassen win von keffen (65). *V. dilut-ium (91), -um gwsessert wein (91 sim.). V. domesticum keimtówykn (125). V. dulee su6- (in), sieß- (9i) -wein. V. et panis weinsawf (1. cf. 6m. 3, 204). (V.) falernum raiufal (91). V. fecatum sackwein (Das.). V. francicum franckenwein (111). V. fuluum gelb wein (91). V. grecum krygiscken win (5b). V. guttatum v. V. stillatum. V. heluolum ni. pijlget, pillet, gali. paillet (116). claret t schiler (135). sckik lerwein (kì.). traminner, drumminer, drauminder, pfederskeimer (Hen.). elb- ola, -ida wijnckuyff die nyet swart nodi roit nodi wit en is (147). V. hispanense roinaney, ni. romenye , wijn sec (116). V. honorarium (cf. honor-arium, -inum) ijlaine-, klene- (155), kele- (Gì. Jun.j -win. V. hornum (cf. hornotinus) kuer= wybn (125). keiirig wein (Das.). V.inelinat wird naigickt (Kìa. Mrg.). V. infertum sckenck 0. opffer wj^n (64). V. languidum der absteke-r (112), -t (115). V. lene inilt wein (91). V. limpidum luter- (Gì. Bias.), clar- (64) -wyn. V. limphatum gemisckt wyn mit wasser (64). *V. mal-masinum (Das.), -masetum (Gì. m.), -vatieum, cretieum, aruisi- num t -um (Das.), passum (125) (cf. malmasiaj malm- (91, 125), malu- (111 &c.) -asier, -oscky (125). V. medicatum geartz wykn (125). krauterwein (Kì.). V. merum lauter wein (115). V. mueidum kon-ig (91, 125 Mrg.), -ickter (112), -iger (135), -ecktig 0. blfìm= ecktiger (Das.), kanickt (Kìa.Mrg.),nuckt= lender(H6) wein.w^. kaen-, kiem-acktige, vaetsche wijn (116). V. mulsum (cf. h. v.) klaret (125). *V. neecaricum neckerwein (111). V, nigrum sckwartz wein (91). V. nigrum sckwartz wein (91). V. passum (cf. v. malmaticum) ge= sotten wyn (64). hd. ni. bastaert (116). V. patrium lantwybn (125 sim.). *V. pendul-e (1), -um (cf. pendulus) zacher (1, 75d), weicker l seuger (135), seygir (155), segir (5b), zeker (75) win, wein. V. pigmentatum gesmerV (se. wykn 125). V. plenum starc^wein (111). VIO Vili VIR 621 V. protropum vor-schutz (135, 144), -laß 0. geleiitert wein (Das.). "V. rhenense reinwein (111). V. rhetieum rainfal (111). reinvai t veltlyner (135, Das., Chytr.). V.' rube-llum, -um v. Amenium. V. rubrum rodtwein (111). "V". sanguineum rot wein (91). V. seeundarium ni. lower oft luer= wijn, doorspoelinck (116). "V. stili- 1 gutt-atum trouff wine (75). V. tortiuum trester-wyhn (125), -wein (91). nachtruck (Das.). *V. treb-inium, -ellicum (kì.) ein trebeler (125). V. turbidum trubwyn, var. trieb weyn (74). *(V.) vernaeiolum vernatscher (91). V. uetulum ferne wylm (125). Viola (cf. fìola, fiala) hd. nd. vi-, fi-ole. fyoel (11). vyale (23). hd. viol, v.-blum (98), violn (87), vial (9), viel, fiel, veiol> (74, 9Ì); vey-, fey-hel ; fey-gel (64c), -al (1). ein viol-ate (Das.), -at (alph. fiola 6), -ette (132). ags. simering wyrt (94a). V. alba ni. vilieven, damaschbloeme (116). *V. aurosa v. V. purpurea. V. flammea (i. luteola) rotgelbveyel (111). freysam, dreyfultigkeit blum, ni. penseen (116). V. lactea weyfiveyel (in). V. lutea (i. ealta) rindelblume (125). negelviole (kì.). " V. purpurea, et aurosa (94a) rot= braunveiel (111). ags. banwyrt (94a). Violabilis brechlich (no &c). Viol-aeeus, i -entus (110, 132), -atieeus t -eus (68) viol-enfar (20), -echtig (110), -achtig (68), -ettich (152). *Violactea v. G-alaxia. *Viol-amen, i -entia t -entum (110 _&c.) bevleck-unge (19), -inge (11). ver= brechung (68). krafft, macht, gewalt. freuel-y, var. -ieheit (no). Violare zu- (20), seu- (ioo), v'- (8, 9), zer- (65) -storen, -stórni (9). brechen (20). zer- (65), mit krafft zer- (no) -br. vn- (3), vorun- (8) -reynen. hd. nd. be= vlecken. notzwingeu (126). ober widdi= gen (18). vber- (1), iber- (76) -weltigen, gewaltigen vnd verseren an der iung- frawschafft (75). verkrecbt-ichen (11), -en t sehoeren (132). Viol-are, -entare (qq. cf.) hd. ober-, nd. ouer-weldigen, -welligen (21). hd. vber-weltigen, -weligen (13), -willigen (10), -gè weltigen i entgentzen t freueln i endtern (74). gewalt doen l e-, driben (20). Violaria vigalkrut (93). blaue mer= tzenveil (Kia.). *Vi- v Fi-olata. *Viola-tieeus v. -eeus. Violatus mit gewalt zer - stort 0. -brochen (no), ver-br. (68). verkrecht l gbecorrumpeert (132). Violens gewalt vnd freuel dunde (nob). gwalt vnd fr. thuonde (noa). ^Violenta v. G-alaxìa. Violentare (e/', violare) iber gewalt ton (76). g. doen (20). ubergewaltigen (6). ober wenden (18). nodigen (10, 12). zwingen (65). *Violentator nottiger (65;. Violenter gewelc- (20), gewaltie-, zvving-, groß krofftic- (65) -lich. Violentia (cf. violamen) hd. nd. gewalt. vber-g. (65), -bcltikait (1). ge= welde (19). macht, geweltig m., zwing= uili &c. (65). wreyvilkeit (8). ghe-waelt (11), -wolt (97).' Violentus hd. ober-, vber-, hd. nd. (11) gè-, nd. ouer-weldich, -weldig, -weel= dicii t auerdedich (11). ober dedyek (19). vber-beltig (1), -geweltig (6, 74, 76). gewal- tig (68), -die (100), -tiger, machtiger, garheft'tiger, vngestimer (65).frefler, enfc gentzer, endterter (74). vreueler t ge= waldiger (8). vor evil gewaldig (sic 8). freuel l mechtig (110). frefflicli (64). *Violentus v. Violaceus. *Violetum (anders Gì. m.) vielfarb als die tuclier haben (75). *Violeus v. Violaceus. *Viona (i. vena oculorum) augader (75). *Viorna v. Viburnum. Vip-a, -pa (i. merata 74, offa facta de vino; nhd. wipp; cf. ipa) hd. win-, weyn-, nd. wijn-merùnge, -merrunge (13), -m. yn wine (5b), -soppe, l -soeff (132), hd. -suppe, -sup, -sauff i wal i -mal (74), -warm (64, 76). suppen; gemiscbter wyn mit brote i. auinium (75). win vnd brot (76). weyn vnd prot (1, 74). wasser vnd brpt (9, 75). w. vnd brot meninge (8). brot inwine (93). merot als prot im wein (74). *Vipare meren (74, sicutpueri in scic= iella offam 77). win m. (20). prot aus wein essen (74). Vip-era, -pera, -ra (1, 5b) (i. nepa 1, 18) hd. na-, nat-, nayt- (19), not- (9, 49), ot- (Das.), ad- (12) -ter. nother (5b). adere (23). ader t slange (132). schlang (25, 68, 110). arant- i brandt-schlange (114). eyn niftel (sic 18. aus nep-a X -tisi). "Viper-eus v. -inus. ^Viperina (i. platofilum 136) naterwrz (74, 87). nader wort (85). ags. nsedder-winde (aids?), -wyrt iherba 94a). Viper-inus, -eus naterig 0. schlangig (110). aderich l van slangen (132). *Viperus hd. na-, nat-tericht. na- (5), not- (18) -terich, i slangicht (5), flaulich (sic 18)." slang (21). nattr'ig schlagung (sic 6). *Viperus (x vepres) (natericht sim. o.jeinbramber-(i_5i), braym-(152)-baume. s. f. ein braunborbaum (134). *Vipex (cf. vibex &e.) birke (Sum. v). Vippa v. Vipa. ^Vip-pera, -ra v. -era. *Vip- v. Vib-rantia. *Viprena v. Vibrena. Vir hd. nd. man. Vir frugalis et vtilis piderman (75). Virago hd. men-, me- (9) -ninne, -nung (18); mainimi (6), mannjn (134), mennin, manne CC7 , 152); man-, men- (10, 12) -lich wyb (68, 110a), wyp, wijff (132), starek frouw (65). manhaftwib (93). mean= nig (71). starg fraw (8). friedela (121, sim. Gf.). * Virago (st. vorago; hoii (Gf.)- *Virata ge-mannet (que nupsit 110 &c.j, -mante fraw (9j, -mant fraù (8). Viratus hd. men-lich, -Heller (9). *Virea(?.ciplex, cf. vria?) milben(75). *Virebus (i. custos l ortulaitus uiri= dary; cf. veredus) gartner (76j. Vireeta ( i. virida saia l prata, varr. brata, virentia sic 65. cf. sq.) hufdiV hustdiV (Gf.). ags.f c^incae (94). euique (136). Vireetum v. Viretum. Viredo (i. vir-or, -iditas) hd. nd. (23) grun-, groeii- (68;, grien- (noa), grimm- (67. cf. viror) -heit. *Viredus v. Veredus. *Virendula v. Cicindela. Vireo (auis, i. oriolus Chytr.) wei= tenwall (126). byrolt (Chytr.). grunfinck t hirsvogel (kì-)- scbwunitz (Fr.). Virere (prs. virio 76) gruonen 0. grien syn (no), groyen (132). Vire-re, -scere hd. nd. grò-, hd. gru-, gruu- (6) -nen, grün (17). hd. blu= wen. blueyen (11). wachseu (9). waschin (8b). Vires v. Vis. Vireseere anfahen zu gruonen (no), begynnen groen zu werden (68), tzo groen of tzo gronen (132). Vire-tum, -etum (i. viridarium 93) grun piatz (110 sim.), stat (8, 9). gruen- (93), rut- (74. x virga) -gewechst. grunlJgwachs ( 75 ). gruugewechli (64). worczgart (17). prye-el (132), -1 (110). gron pian i brink (109). Virga hd. nd. ro-, roe- (20, 132), rote- ili), ruo- (19), ru- (8, 18, 133), roy- (13) -de. hd. ruot, rute sim., ein were-r., var. wer rflt (65), girt, gert_(6), rueten i gi-, vlg. ge-rten (75); yerte (8). nd. gerde, struck (22b). zwie i zine (Fr.). V. aurea heydnisch wundkrant (kì.). V., virgula (110 &c.) pasto-ris, -um (85), -alis (4) (yt textores habent, die die wòber bruchen 25) stabe des hirttens (65). hd. nd. kar-te, -de (47, 85), hd. -ten (3, 25, 125), -t, -th, -p (21). chart (1). gart (6). gi- i ge-rten (75). kolb (67, 76). rott tistel (64). rot- (64 var.), rod- (125), kart- ( 110 ), wilde karten- (Kia.), w. garten- (Kìb. ), sprot- (123) -distel. wolstral (93). wolffstrel (no). *V. regia neunkraut (74). fingerhut, waldglocklein (143). *V. regni ein cepter des richß, fur= stin e, furst ruten, stab des gewal-ts, var. -scs (65). V. sanguinea (herba, cf. sangwina= ria) hartriegel (Kì.). V. textoris (untersch. von pastoris) kart (67, 76). *V. visearia limruten (75). leymrut (74). Virgarium gerter (93;. getar (74). Virg-arius, -ifer ein rutendrager (110 sim.)~ *Virg-ena (66 &c. ), -inai l -inale (110 &c.) die muter in den frouwen (68). Virgeus roidicb (147). Virgifer v. Virgarius. Virgina-1, -le v. Virgena. 622 VIE VIR VIS *Virginale v. Flammeum. Virgin-alis, -eus jungfrauw-lich (75), -enlich (20). gunffraulich (IO), iunckfraw- lich, -isch i meglich (nob), -lich meid= lin (noa), -lich "megtlin (noc). iunck= frew- l megt-lich (iiod). mechdelich (182). rein (no &c). Virgin-alitas v. -itas. Virgin-eus v. -alis. Virgin-itas, bissw. -alitas hd. nd. iung-, hd. iunk-, gew. iunck-frauwelichet (23), hd. -frolicheit (6), -froelicheit (ie), -froulichkait l kunschait (esyfrawschafft sim. ; junffrau-, junpfrauen- (21) -keit. mag-, meg- (nob) -ethum (19), -etdom (68, 132), -tum (no), meetlicheit (20). Virgo hd. nd. iung-, hd. iunck-frau, hd. -frauwe. ioncfrow (11). junc- (85b), ion- (132) -fer. junf-rf (21), -frauwe (5), -frau (18). hd. iunck-frow (6), -frouw, -fraw, -frauw. jumpffrauwe (19). maget (6). magt t degen (74). eia manlich bild i m. frouw; v. mas jungling der da kunsch ist (65). Virgula (X virgo) rute- (9), rut- (74)_-leyn. rietlin (9i). cleyn r. (noa), rutlin (nob), rute t gerle (8). gi- t ge- rtel (75). gerdken, roideken, thene, weede (147). firgel (5b). jungfreuwelin (20), iunckfrewlein ; straym des rouchs (74). *V. eaballina v. Vngula e. *V. pastoris v. Virga p. *Virgulare roden (20). *Virgulatio rodung (20). *Virgulator (i. qui virqis mensurat) roeder (20). *Virgulatum (herba, cf. virgultum) sumerlatt (74). *Virgul-atum l -tura opus (ad fene= stram) rutentwerg (125). Virgul-, vergul- t verg- (147) -atus (i. virgula ornatus Br.) stryfflet i stry= chait (76). gerodet (20). geroidt (147). Virgultum (i. beta t frutrex 75. cf- virgulatum) hd% nd. eyn garte (18,23); g.- (6), zwyg- (64b, 123) -rut, -rutlin (64b) ; zweirietlin (64c), lode (22b), lade (20); sumer-, summer-, somer-1., -lode (12, 13, 22b, 47). rude (5). rodechìn (20). rifi(8). reys-ach (74), -echt (9). vii vi gender este (93). volneit der roiden, dar vele r. wassen (147). daruderwassent (100. st. dar ruden w.). ein platz da ruten o. riser o. iungbaum wachsen (no sim.). clein sprissen (nob), spryfilin (noa), sprossen (68), spraytchen (132). schusling (\.i. q. sureulus 75). schufilinge der cleinen gertlin die vsser der wurtzen wachsen; menigung der ci. g. 0. rutlen(75). bortzen (pi. -a Hen.). Virguneula (i. iuueneula 75) hd. jungfrau sim., iunckfrew-lein (1), -lin (75b); jungfrauwel (75a). hd. nd. clein jungfrau sim., maialili (no), mech= dekcn (132). ruteleyn {sic 9). *Viria (herba, anders gì. m.) winter- grun (64), -grien (91). • *Viricolor groenvarwich (147). Viridari-um, bissw. -us, -a (125) hd. wurcz-garte, -gart, -garten (1, 110a); worcz-, wircz- (6), grafi- (110) -gart; wortze- (125), grafi-boff, -bofi (sic 6); graysboyff, eyn grofi hanff (sic2ì). eyn groen (68, 132), grien (110) hoff, greshof (11). grafi hoffe t wortegarden (23). bungarte (5). *Viride hispan-um, -ium, -icum, v. spopanum (75), virid-ispaneium (17), -rifFanum (18) (i. spameca 75. v. spa= nieta) hd. span-griin (134), -grune, -grone (5), -greun (2) ; spon-grun, -groen (68), -griin (77), -gryen (110); spane-, spanes- (18) -gran; spaun grien (76), spayne grune (19). spaenfigroen (132). spe'nes grone (23). gran-, grun- (Sm.) -spat (1), '-spach (75, Sm.). *Viridia wortzegarte (125). Viridis hd. nd. grone, gruen (1, 11), groen (68, 132). hd. grane, gran, gran (67), gruen (134), grouner (141), ein grun= ender der da one sund ist (65), garten huder (17). v. cera granfi wacbs (75). Viridispancium v. Viride hispan= um. Viriditas (i. viror 65, 110 &c,) hd. grun-, grone-, grien- nd. gruen-heit. grunung (9). die grune (65). *Viridriflfanum v. Viride hispanum. Viril-e, -ia pt. die manlicheit zwi= scben den beinen (nos^m.). hd. nel. mans- gemacht (6, 23), hd. -gemacht (134) -ge= mecbt, -gemiebt (17), -geren (1). Virilis hd. nd. men-, man- (63, 110a) -beli, -lig (23). manlicher (134). Virilitas hd. menlicheit sim. man- hait (76), -heyd (19), -beit (11). Viriliter hd. men-, man- (68, 110a) -lich. *Virilius ags* pintel (94a). *Viris-are, -sare (Gì. m.) menlich tbun, leben, werden (75). *Viro- v. Viru-lentus. Viror (cf. vir-edo, -iditas) hd. nd. grun-, gruen-heit sim. grimmekeit (67). stark-eit (20), -ede (11)'. Virosus (i. virulentus 125) voi grienfi, giffts, krafft(no), groens, venyns, machts (132). fuenstich (125). *Virtualis geslachter, kust-, tugent- lich (74). *Virtualiter tugentlieben (no). Virtuose cracht- t doecbde- (132), tugent- (75) -lich. Virtuositas togentsamkeit (8).' Virtuosus hd. tugent-, dogint- (5b), tugen- (65) -sam, -lich (68), -hafft (no), -hafftig (5b, 65, 74, 75) ; tu-, du- (67), to- (8), do-gentsam; doggantsam (21); geslachtafft- i kusthafft- (74), krefft-(65) -iger. doeehdelich (132). Virtus hd. tu-, du- (20), do-gent; tug-int (5b), -end (6, 110b). dog-gant (21), -ode (11), -het (23). doeget (13). doecht (132). kust, gèslacht (74). hd. macht (65), matbt (20), krafft, hoeste kr. (8), hóch (9). cragt (99). mugliebkait der sele, stercke des gemutfi &c. ; pi. die kreff= tigen engel (65). V. affectiua (cf.h.v.) begirlich krafft (65). *V. appet-, digest-, retent-, expuls- iua die crafft der begierlicheit, der douwung, der behaltung (essens vnd drinckens), der naturlichen vnd orden- lichen vfitribung (25). V. eardinalis ( cf. e. v.) czù (17 sim.), czuchtlich dugent (8) czu gode, czoehtlich dogent (17). czucht (9). pi. zytlich tugend (63). _ die zuchtiglichen t. (15, 75), o. engel togende (15). V. dei krafft t macht dèr almach= tigkait (65). *V. generatiua v. h. v. *V. maturatiua v. h. v. V. motiua beweglich krafft (65). V. naturalis ein naturlich schickung, ordenlich crafft, geschepfnufi (63). V. politica sitlich tugent (65). Virtu-s, -tes (15) theolo-giea (64), -yea, -yealis (17), -gice (15) got-lich, -lidie (15) tugen-t (9), -de (15), -d (64), dochent (17) allain von got ingegossen (64). *Virui-cal, -leal (141) (st. veru.) sca= pho (141, Gf.), scephe (131) stai. Viru-, viro- (23, 65), veneno- (q. n>) -lentus hd. nd. giffti-g, -eh. gew. hd. v'-g. veninich (132). Virunculus menlin (64). Virus hd. gifft (9, 76, 88, 110). ayter, v'-g., muteruer-g. ("74). eiter- (93), hd. nd. v'-g. venijn (132). vnrein (sic 20). boeser geschmack in einem alteu menschen (88). das rim- l miis-selen ( 126 ). hundtper= pawm (74). . Vis hd. macht, krafft, gewalt. stercke, muglicheit, viele, menge, gnugsame, gehe, vngestumme (88). gesuntheit vnd krefft des leibes (75). Vires anime krefften der sele (65). *Vis apprehensiua hd. (die) begreif- liche (3, 4, 74), -fenliche (74), inwendig (76), erst i., erste inwendige, nd. e. in= winnende, hd. e. woneude (18), e. in-w., zuzihende (74) krafft. dye erst inwa= nunge ader inwinge kr. (17). entphaerin gegenworffs (15). *Vires cognitiue crkentlich krefte (62). Vis concupiscibilis beger-liclie (3, 4), -nde (17, 74), aufikysige ( 74 ) krafft. begernder lust l gyrige kraft (9). der will (65). Vires inferiores sinlichkait; faifit-, varr. fyescb-, friseb-kait jm lib (65). Vis irase-ibilis , -entia, -itiua (65 varr.) (die) haß- (10),_hocb- (12)_-dra= geude, zorn-ende (5), -ige (6), -ichie (3), -isch, varr. -sch (65), krigende (17), v'ky= sender t kr. (9), torn-en, Mrg. -ie (23) krafft. die zornscb kr. die hangt an ( 65 ). ein sme-, trig-ende kr. inwonende (15). verkieserin, kriegend schmehe-nde, -ria (63). liplich stritend begird (93). Vis ration-alis, -is hd. v'-nemende, -nement, -neymende (3), -nunftige (9), nd. vernemen die (sic), Mrg-. vorneymie (23) krafft. dy spiegel vorbebilderin (63). redsamkeit l andach spigil (9). eyn sp. l eyn vorerbilden l eyn vornernende crafft (15). wilde freybeit l gemeyne ynnikeit derrew (9). '■'Visca (aus vesica) blasa (Sum. IV). *Viseardus v. Bistardus. , Viseare mit lym (110, 132), lymen (68), ther (132) vahen, vangen (132). *Viscaria leym ruot (64). Viscarium lime (65). Viscatus ver-lymt, var. -liemt (65). VIS VIT V1T 623 *Vis- v. Fi-eedula. *Viscella (aus fi- x visch?) revvße, vischkorblein (74). Viseera (cf. viscus) inadir l darmi (104). jnnerlich gederm i krefften; die jnnerlichen schloß (marie); . glid der barmherczigkait &c. (65). die derme ì ingevveid (110). Visceralis exultatio froud die da gat durcn al glider i d. ali krefften der sele vt faciant animam grunen et fructum ferre (65). *Visoere v. Visere. Viseerosa deuotio andaclit die da kumpt t ist vjß jrmerlichen geda-, varr. gede-, gedi-rmen des herczens vß jnner= licher liebe ( 65 ). Viscide (i. fortiter gì. m.) ags. tocht= Head (136). *Viscina (st. fi-) v. Mulerum. Viscositas schlim t lyme (65). Viscosum ein lymech-tz, -ts, liinecz ding daz da ein, an ein ander bicht, becht (65 varr.). Viscosus (i. tenax 76) slim-echtig (5, 23), -etht (20), -eth (49), -ehafftig (18), -ick (13 &c), -e (17). hd. schlim-ig, -echt, -lechte(67); schleym-ig (134),-echt (70);^sleinig (1). lini-, lym-etht (20), -haff tig (110), -achtieli (68, 132), -ig l zeeh (76). voi limich (23). *Visc- v. Vist-uarium. Viseu-m, -s (6, 17, 47, 64, 74, 94), -s querci (9) (i. affolter sic kit. 73. cf. tuscus) hd. nd. mis-til ( 9, 94 ), -tei (m. 73), -pelbam (17), i -pel t eyclien ge= darm (73). kinster (Chytr., Kil.). Visc-um i -us, g. -i lym (110 &c. ). ther (132). katzengu'mm-i (nob), -e (noa, 132) quod colligitur de arboribus. Viscum lijm (si), i. virile (76. : frz. vis?? cf. sq.). Viscus (i. pellis intestili- i testicul- orum, et. sartina 76; g. -ci »'. biturnen; g -ceris i. caro 110 &c, gew. nicht un= tersch.; cf. prec.) hd. nd. lime, fuogel-1. (19), lym, vogel-1. , hd. -leim. hd. lyen (49), slime (17, 133), bude! (lì) si. (17), slim (100), sehlime, schleim (134), klab (Das.). quodeunque latet in pelle &c. wayß yn sycli vette ist als oley (19). hd. nd. darm, ars-d. (21), dorm (23). hd. darme, daerm (68), bluotnar ingweid (93); das gerick (128, Sm. 3, 43), grick (126). *Viseus (herba) v. Aparine. -*V. querci.v. Viscum. *Visela (i. mustela) wesel (Kil.). Vis-ere, -cere (23) schouwen t gocken (12). scliawen (1, 3). begevlich (20), mit be-gir(75), -gird (68), -girde (25) sehen, siehen (20), sechn (25). be- hd. -sehen, -seclien (67), -seyen (21), -syn (18), -sene (23). v'such (sic ti), wizen; deckebezucen (100. i. e. hd. dicke besuchen). Vis-ere, -itare hd. be-sehen (65, Mss. mog.), -schowen sim., hd. nd. -schauwen, -sin (23), -warten (9). suehen (19). be-, lieym- hd. -s. , nd. -suken. be-sicligen i -segen (,13), -suehen (21). stitlich sehen (17). vanden (11, 132). visiterei! (132). Visibilis hd. sichtig. dz man sehen mag (110). gesicht- (i4i), gesieg- (20), sehent- , (19) , sehen- (68), syen- (132), zien- (11), sen- (23) -lich, nd. -lik. Visibilitas siohtberlichkeit (75). seh- (68, 110), sy- (132) -enlicheit. Visibiliter sicht-lichen (110), -berlich i -igklich (75). *Visica v. Vesica. Visio (i. somnium 75) hd. ge-sichte, -sicht, -s. des tanffs (75) , -sehung (74), -sengen (18); seh-, senh- (76), sey- (21), beschauw- (20) -unge, sen-unghe (23), -uge (5). visioen (132). trawme, hungse (74). *Visiomia v. Physionomia. *Visiosis gr. ìndecl. i. forma lat. ge= staltnusse (74). Visitare (cf\ visere) hd. be-schawen l -suehen sim. Visitatio be- (9, 17), heym- (75, 110) -suehnnge. beschouwung (68). tag der b. (v. marie 65). Visitator hd. sucher (67, 133;, heim- s. (75) ; be-s., -schawer sim. nd. besuker. *Visitator (aus vitisator) rebman (64°). Vi- (143, Ki.), bi- (143) -snaga (*. dentisealpiaria , gingidium ) zahnsti= cherkràut (143). *Visonomia &c. v. Physionomia. *Visonta ( cf. vison gì. m. ) wisint (Sum.). Visorium (i. ^/), elle (99, 132), eellé (11), eln (6, 67, 68), elen (9), eel (64), eil (13); el- (12), eln- (64<=) -meli; ellemaìBe (20). vorderarn (93). arme (65). gmund (i. extensio manus 75. cf. palmus. Sm. 2. 597 sq.). Vlnare hd. messen, mit elen m. (no sim.); elemaeßchin (20). nd. meten. *Vlna-rius ( adj. Br. ) , -tor eyn elen messer(no), m. mit der ellen (132). einer der mit der eln misset (68). *Vlneus v. Vlmeus. *Vlninus (vitis) rame (19. cf. vlpi= trum?). *Vlnus helna (141. zu vlna heline Gf.? vlmus?). *Vlnus v. Vlmus. *Vlpie-ium (74, 93), -um (114, Ki. ) (cf. sq., cueulum, aldonium, bm. 1044) holl-auch (74), -ovch 193). großer knob= lauch (114). *Vlpitrum (herba cf. vulpieum, vlni= nus) ramese (9). Vlteriora furbaß andere ding (65). Vlteri-or, -us hd. vo-, fu-rter. hd. nd. vorder. mer-vber (noa), -yber (nob). meer; ouer vorder (132). furbaß (6). fìr= bas (,76). *Vltertus v. Vltroneus. Vltimare lest machen (20). Vltim-ate, -atim, -o, -e hd. zu nd. tenleste, leesten (11), t vtersten (132). nd. to lesten. zu dem 1. (5). zum (110), zu dem (6) letsten, 0. hindersten (110). zu-lest (17), -letst (134), -letzt (68). ì listen (18). *Vltimatio die lest i hochst volkum= menhait (65). Vltimum terre das lest ende t tail des ertrichs (65). Vltimus hd. der leste, leczte (3, 4), letscht (76), letzt o. ferrest (110), aller letst (68). dy lest (23). die leeste (11), leste i die aller veerst (132). Vltio hd. rech-, rach-, roch- (9, 21), reche- (10), rechn- (133) -unge, rache (20). rach (1, 65). rach (6). roeh (8). wrake (23, 132). frake (5). straff (65). Vltor (i. vindieator 110 &c. ) eyner der sich selbs recht (110). hd. re-, i ri- (65), fre- (5), ra- (6) -cher. riechter (21). vrrechter (74). straffer (65). nd. Vreker. Vltra hd. nd. vort. hd. furt (3, 110, 133); furt-e (67), -er. fur- (69, 70), fiir- (134)--wertz. vorwer-t(19), -tß (66), -tersse (67), -terß (133). furbaß (68). yber (110). vber (6, 65). truber, wite tr., varr. wyt'se daruber, wit druber; witer (65). hd. ober-hin sim. , -hene halbe ( 5 ). ferd (6). genssyet (125). nd. ouer (132); ouer gehene halue (23); auer t vorwart (11). *Vltracras vbermorgen (74). *Vltricia faz (Gf.). Vltrix wreker-in (68), -sehe (132). Vitro hd. nd. mit willen, hd. wiln- hd. willig- sim. , mutwillec- (25) -li eh. nd. williclick. willen-s (132), -cz (20). Vltron-eus, -ius (23, 76) hd. gut willig. nd. eigen willich. williglichen (110). *Vlt-roneus, -ertus (i. poledrus) Jung i ein iungs roß; fui, potius foel o. phoel (75). *VLtrum (i. instr. maratro; st. cuU trum?) kulter (19). Vltus hd. nd. gè-, er- (75) -rochen, -rechet (19), -wrochen (132), -wraken(ll). Vl-ua, -na (99, 122, 151), ?-ula (141), l -uula (74), hd. swerte-1, -In; schwertel, schilff, schiff (6, 76). schel-ff (9, 12), -fé (77), -pp (19), -p (23, 47). sceleph (85). lyßkrut ( 110). luys (132). lisch (107). linsch (10). lesge (99). lecz (20). liescn, schim, bimissen (75. cf. alga), rùthe (21). riet- (74), rieth- (141) -grafi. grieß (64b, 123). gries (64c). schlatten (111). slatten-, schwertelen-gewechst, slat,slefe, mos-e, -echt, -acht (74). moßkraut (126). schordel (23). gali, ronche (122). *Vluarius (i. qui vendit vluas 110 &c.) eyn luys snyder t verkoefer (132). Vlu-, vluul- (74) -etum seni- (9), sche- (8, 9) -lfecht. mos-echt, -ig; sle= fen-, swertel-, riet-, slatten-gewechst(74). *Vluia v. Vliua. , *Vlul-, oft vllul-. Vlula (vii. i. auis magne cornicis &c. t vermis 76. cf. vliua, vlua) hd. nd. vie. uele uoo). ul l uwel (6). eule (4, 66, 70). ewl' (1). eyl (134). yle (13, 110). yll (67). ahi yl i wurm (76). hule (21). huwel (93). huw ( 68 ). ein Stein- (3, 75), nacht- (i4i) -eul. holez-morga (i4i), -moua (Gf. 2, 604). Vlulare (vt canes &c.) hd. nd. hu-, hue- (75a), huy- (132), hy- (67, 76, 110), heu-len. huiln (13). honen (1, 75, Gf.). hóen (2). huenen (3). heulen vnd wins= len als die hund vnd wolff (75). hew-len 0. -en als die w. ; weineri (74). Vlulatus' hd. nd. hul-ungé, -inge, hyl- (110), hewl- 0. hew,n- (74), -weyn- (5b, 74j -ùng. hu- (8), heu- (9) -lende. Vluosus voller sletten l slaffen (74). luyßachtich (132). *Vluul- v. Vlu-a, -etum. *Vmbasius v. Bombieinus. Pareha= nus. Vmbella ein breitter dolder o. bu= schen (135). die d.; bausch t schopff (Hen.). Vmbi-, vmbe- (125), vmb-licus hd. nab-el,-bel (19). nd. nauel, afifel (109). das biitschge an opflen vnd byren (144). ein paternoster Stein (cf. paterlestein Nnm.?) ; vmbel. i. ornamentum librorum dy po= cken (125). Vmbilieus veneris, t vmblieum= sueueris (74) (herba) eyuber (9). mayen= plum, vichdistel (i±).nl. nauelcruyt (116). *Vmbilieum (herba), ags. berwinde (94a). *Vmbla (piscis) rotelin (140). *Vmb- v. Vmbi-lieus. Vmb-o, l -us (100) (cf. buceula) rant pouc (104, sim. Gf.) hd. buck-, bhuc- 79 626 VNA (100), bock- (no), puk- (155), nd. bok- eler, -elare (106), -elyer (110, 132). pockil (9). gupfambugler (93). daz yßen oberi daroffe (nach antile 5b). schilt (no). bupff 0. mittelhohe im puckler ( 74 ). vmbonibus ags. randbeaum (94b). Vmbra (cf. scena, vmbraculum) hd. (8, 77) nd. scheme. sch. van (132), der schaat von (68) der sonnen. sterri (sic 97). sehin (20). hd. seba-de, -dt, -tt, -te (9), -ten (4), -twan (5b) ; sche-de (10, 12, 16), -d (18), -t (133), -tb (49) ; schey- de (14), -d (13). schuw (19. wett. schau= wen m). varen-d man, -der scbuler, o. sele vom leybe gescheyden (74). doten mans sele (25). V. legis schatt der bedittung (65). V. mortis vorhell '65). *Vmbr-a, -o (125) (piscis i. asehia 125, ti- 93, thy- 74 -mallus) esch (93). asch (74, 125, 140). escher, iser, omber, seerapp, meer-schatten, -wertzen, wert= zer, magerfiscb (140). *Vmbra-, super -eilium ougenpran (74). "Vmbraeuliira (i. vmbra, scena) botta t lòba (121, sim. Gf.). schirm (20). liecht- sch. (in), seb.-bret (134). sebirme bred (19). sebemekin (23). scheemsel (147). gezelt (8, 9). bufi (8). eyn meygenleub= reten (125). schaubhut l parasol (Kia.). *Vmbraculus scatebòt (104). Vmbrale (sacerdotis) vmbrakel (5b). Vmbraliter als in eim schaten t zaichen, nit in weseliclikait (65). abge- schattet (kì.). Vmbrare hd. schaden, schad (6), sched ( 18 ) geben. nd. sebeyd-en t -e gbeuen. sebemen, Scbatin, dqcken (8, 9). be-d. (20, 110), -schettigen (110), -schei= digen (20). om-schemen l -decken mit dem scade of seberne (132). sebetthegen (5b). vmbgeben (110). Vmbraticus beschedigit (20). Vmbratilis hd. sebedde-, sched- (18), schete- (5), sebet- (6), schett- (76) -lich. schedilig (23). schatig (9). sebemig (8). scheemlick (147). duster (10). finster (12). *Vmbrificans (terram) beregenonte (Gf.). *Vmbro v. Vmbra. Vmbrosus schat- (110), sebet- (6, 76) , sche- (5) -tig. sched-dig ( 21 ) , -icb (18), -ecb (23). fynster (12, 13). voi scheems of donker (147). *Vmbus v. Vmbo. *Vmidus v. Humidus. Vna (i. pyter 9. lat.f) hd. mit 0. sampt (110), zusamen. tzogader (132). mallyck (85b). vna cum eyn mede (23). *Vna sabbat-orum, -i (110 &c.) vff den nechsten tag i d. n. t. t ein tag der wochen (65). Vnanim-is, -us, -es (65) willich (23). eyn-hellig (65), -hertzig (68), hd. -mutig, -miitig, -rnietig, -muttig (65), -mudig (66), -modici], -drichtig (17), hd. nd- -drechtig. omodich (23). eyns-willen (10, 20), -syns t semenclich (20). gesellihc (100). "Vnanimitas hd. nd. eyndrecbticbeit sim. hd. eintrachtig- (68), eintrachti- (6), eintrechti- (9), eindrochtig- (21), eyn= drathti- l einwilli- (20), ainmutig- (75), eynmodcc-, eynmieti- (no), ainig- (76) VNC -keit. eyns willigheit (10). semelicheit (20). , Vnanimiter ein-trecbtig(no), -drecli= telich (132), -belliglich (68), -mutiglieli (75) , -mutticklich t glieli mit einander (65). Vnanim-us v. -is. Vnaqueque ainitzliche (75). Vnare hd. nd. eynen. hd. eynigen, v'eyn-igen , -gen , *en (4). ver-gaderen (132), -fuegen (110). *Vnealis v. Vncialis. *Vneanus v. Vneinus. "Vncare (i. curuare Br. &c. , alligare 132. cf. vncire) krammen als ein hack (110). haacken t krymmen (68). haeken t krommen (132). hachen i beugen (20). Vne-are, -care (76) est proprium ver- ris 141, vrsorum (76, 123, Gì. m.). *Vnec-inus, -io, -us v. Vne-inus, -tio, -us. *Vnceol, vnzeol (141) (: vncia, cf. Gf. 1, 665) widiruuagi (ni), widerwage (104). Vneia (i. duodecima pars assis, vncie i. curue acus 76) hd. vntz-e, -er (9), vntz (1), gewichte, eyne stige (20), zwei lot (no), nd. eyn wicht, en stighe (11). tzwe loyt (132). Vnci-, l vne- (76) -alis groß stabe (8). gros buch-st. (9). ain grosser buoch= stab (76). Vnciare (Br.) wegen (110 &c). *Vncila (i. cathena, e. que collo im= ponitur) halß isen (76). hals ketten (75). Vne-inus, -cinus (23) , t -anus (76) (adj. s. i. vneus, curuus, caluus 76), -inum (s. 66 &c, 76 unglossiert) chrauuil ; scerg- 1 uurc-ula (Gf. 4, 586. 6, 542). hako (141). hd. krum-me, -p; krum, krineher (18), bogen (134), hock-, hog-ericht. krapp t haycbyck (19;. hakicb{ll). baech adj., haych s. (20). hechelin (100). truich (23). Vneinus ignis fuerhakeii (75). *Vne-inus, -osus haechetht (20). *Vneio v. Vnetio. Vncire (Br. &c), vincire (alph. vne- no) (i. alligare; cf. vncare) haacken (68). haeken (132). *Vncius v. Vncus. *Vncla (st. vngula) nagal (Gf.). *Vneo v. Vncus. *Vncosus v. Vneinus. Vnc-tio, gew. -ciò, -io hd. ol-, ol-' (134), oel- (76), salb-unge. nd. olging. Vnetio extrema die, var. der, iungst tauff 0. elung (64). Vnetio (65), v. sacra die hailig 0- (65), oe- (76) -lung. heilig 0. (9). , Vnctuosus hd. salb-, selb- (18), nd. salu-echtig, -aclitig (6), -l'àchtig(i), -ick (4), -ig (68, 110), -icb (132), -ekeyt (5b). gesalb-et (3), -t (1). Vnctura hd. nd. smer - , salb- (20) -unge, -inge. *Vncturarium thereymer (125). Vnctus (cf. vncus) hd. nd. ge-smert, -salfFt (132), hd. -salbet. *Vneulus ein hecklin (nob), klein h. (noa). Vncus ad), krum (68, 110). krom(132). Vnc-us, -cus, -tus (46), -ius, -o (121) VNG- hd. nd. hake. haeck (11, 132). hd. haech (20), haych (19), hack-e, -en (1, 10), hack, haack (es), hagk (21, Fris.), hagg (6, 88), haugg (46), haucke (67), hock (17), hock-e (5b, 9), -en (75), hache t crapphe (100), krap. crouuil; scilaf (X iuncus? cf. eippus); uberzan i. anchora curua (Gf.). eberzant (121). grope i. for= fex; vnco aeneo erenen gropen (85). Vnda wasser (68, 110), eyn w. (17). w.-bulgen (114). tewff w. (1). tief w.(53). vnd-e (20), -en (114). iind(93). lunde (19). gelue (132). bach (65). *Undaciones v. Feria. Vndare (non est in vsu 110) vloyen (132). Vndatio vndunge (20;. Vnde von wenne (5), weme (s*c23) wanne (74), wan (21), wannen (no, Das.) van waer t w.-atf (132). hd. wo-von, -van (18), -an (6), -her (19, 65); wa-har(Das.' -von (67, 68) ; war-vmbe sim., -ab (68' -aff i -an (20). worher (22b). da selbst herr, darumb, weß dings halb (65) wannan (74). Vndecies hd. eylff werff sim. nd. eelff warue. Vndecim hd. ainlifi (6), aynlef (4 eylffe, ailf (75, 76), ailfe (75), alfe (21, nd. eelue (11), oluene (ehi.? 23). Vnde-eimus, -nus hd. der ey-, a- (75d), nd. e-, ee-lffte; elft (6), alft (76). Vnde- v. Vndi-cunque. *Vndela v. Vndeolus. Vndenarius (Br.) eylff (21), ailf (76), XI (5) zal. der eilfft zail (18,. elffte tale (23). Vndenus v. Vndecimus. Vnde-olus, -la (68) wasser vaß (68, 110, 132). *Vndeus (st. vndenus) eluich (23). Vndi-, vnde-cunque, i vndelibet 110 &c.) (cf. vndique) von- (6), war- (5) -wan. van-wen l -soe (132). war- (23), vor- (21) -von. so-wanne (20), -wanee (19). zo= wanneer (11). allenthalben (65). *Vndimia ( aus vnda X oXÒT]\i.a) ni. waterighe swellinghe (ne). Vndique (cf. vnquam) hd. alien, an a., in a. (18) enden. alien t-halben (20, 65, 110), -halb (76), -alben (23). alle- go), aire- (11) -wegen. ober al t war wan (18). ouer ali (132). vmb vch l vmb vnd vmb (65). Vndisonus rauschen von vnden 0. bulgen (114). rauschig von gewell 0. wasser (Das.). *Vndo v. Vndulata. Vndosus voi wassers (no sim.). wellechtig (Das.). Vndulata vestis, vnd-o t -ulato (125) eyn grob heryn kleid, var. keid(no). eyn grois haerich cleyt (132). kamlotten clèt (Chytr.). fluelll (125). Vnedo hagapffel, eltzbeer (135). Vngaria (cf. angaria) hd. nd. vnger- lant, -en (1). Vngarus hd. nd. eyn vnge-rer, hd. -r, -re (5). *Vnge- 'V. Vngue-. Vng-ere, -uere, -uentare, -entare (11) hd. nd. smeren. hd. salben, oleyen (6b). nd. saluen. VNQ *Vngf i10r (22b. st. vnguis horn?). *V- v. I-ngluuies. *Vnguea tataina v. Vngula eaballina. Vnguen &e. v. Vnguentum. *Vngw-, vng- (11, 74) -entarium salben-busscli (19), -stat (74). busse der saluen (11). Vngu-, vngw-, vng-entarius hd. salben-, salb- (68, 76), arczdie- (20) -maeher, -mecher (66,Mss.mog.), -machen (sic 1, 20). saluen-mecher (20), -meker (23), -maker (11). crude -r (20), -ner (11, 19). Vng-uentum, -entum, -uen, l -en (76) hd. salbe sim. (20 &c). hd. (20) nd. salue. *Vngui - miluia, -s miluinus v. Da= tisea. Vng-uis, -wis hd. nagel. Kd. nd,. finger-n. ; eyn n. an einem f. (68), dem f. 0. zehen (110). eyn n.-f. (sic 5b). men= schen-n. (9), -nal (8). ein vinger vogel (sic 3). neyle (17, 4). claw (110, 132). eia (8, 93). clau (6). clae (20). krouuil (Gf.). Vngula (i. vnguis l species aromatica 76. cf. gì. m. ; furca 75) hd. nd. eia. hd. clawe, claw, clau, klauwe, claen (75), klae (17), klee (5), klog (49). tier clawe (8), klaweke (13), huff l horner anfussen (65), dy liuffen t ein sphare (125), huob t marter krewel (93), chrouuil t crapho (Gf.), kraul i kreil der vogel (75); nagel. nd. neghel (11). *Vn-, vir- (22b) -gula eaba-, kabe- (9), eabe- (25, 74), tabe- (74) -llina, -Ili (87), vnguea tabina (26) (cf. tus= silago) huff- (9), hus- (26) -latich. hof= ladeke (22b). hufladich, roßhuff, kalen wurtz, seeplat, wasserplum (74). selodke (47). prant- (91), brant- (25, 125) -lattich. roseh&b (87). quiten ledeken (85). *Vngula equi (herba) esels voet (85). *Vngula - nus, -tus (kì.) der click vngestalt negel hat (91). Vngulare kra-, kre-tzen, krellen (74). Vngulus ein vinger-ring (no), -ling (68), -linck (132) mit einem Stein. *Vngumphus (aus vnguis X gum= phus) huof- (76), huff- (67), huff- (75) -nagel. *Vnibilis vireinlich (20). *Vni- (136), v..- (94) -brellas sunt alii to (ags.?) fuglum (94), staluto fluglum (136). Vnieolor Von einer farb (110 sim.). Vnicolorare mit einer farb ferben (no sim.). *Vnicordes eindrachtig (20). Vnieordia ein-hertzigkeit (110), -drecliticheit (132). Vnicomis adj. ein-hornig (110 &c), -hurnigo (Gf.). Vnicorn-us, selten -is, -um, -ium (no15, Gf.), vnieurnus (152) (i. rinoceros sim.) hd. nd. eyn-horn, hd. -harn, -horen (3, 4), -hurno (Gf.), -hor (65 var.), -gehurn (1), -gehurne (bm.), -kiren (88). ainhirn (76). Vnieors ein-hertzig (68, 110), -drech= tyck (19), -drathtikeit (20). eendrechtich (11). ein van hertzen (132). *Vnicurnus v. Vnieornus. Vnieus ( i. solus ) hd. nd. ey-, nd. e-nich. hd. eyni-g, -gk. aìnzelliger (75). VNI *Vnifolium (e/, laneea Christi) ein= blatt (143). Vniformis hd. nd. eyn-formig, -fel= dich (20). hd. eyns gestaltis (9), glich gestalt. von einer gelychuulì (68), glich= nulo o. gestalt (110 sim.). Vniformitas eyngestaltli - (nob), eyngestatli- (sic noa), eynformi- (68, 132) -clieit. Vniformiter eynform-lich (20, 110), -iglich (68), -ichlich (132). Vnigenita hd. nd. eyn eyn-, eynig- (21) -geborne, -geborn, angebarn (6), einige (110) dochter, hd. tochter. Vnigenitus (*, vnix 11) hd. eing&= born. hd. nd. eyn eyn-, eynig- (21) -ge= born sone sim. ein gebarner sun (6). ee'n- t eiiich-gebaren (11). *Vnimode ainmaßleich (3). Vnimodus eyn- hd. -mefiig, -messig, -massig (134), -mafiig (6), -massig (1), -mifiig (17), nd. -metig, -manijrlich (132). einerley manier (68). vimessig (sic 5b). Vnio (i. as 75, canis 93) versam: lung (68, 110), -inge (132). samenunge (ìoo). ain-ung (76), -ìgung (75). eyn-unge (9), -gunge (5b, 8). winkelsteyn t punct (.9). esso (,93. esse bm.). eß (64> oei3 (t) wirffel og (76,). aug vff (64), es- an (75) dem wurffel. efi ani' einem w. ; perlein; zunehigkeit (74). *Vniola grafi (143). Vnire hd. nd. eynen. hd. eyni-gen, -chen ( 17 ) ; v'-eynen, -eynigen. enden (21). samenen (100). gadren (99). Vnirotum sehuffkarn Mrg. radewer (125). Vnitas hd. eyn-zal, -heit (8), -ekeit, -icheit sim., -cheyd (19). eyn tal, enicheit (11). Vnitio vireyn- (9, 20), eyng- (8) -unge. *Vnitiue vireinlich (20). Vniuersale ain glich gemainikait aller ding t ainung (76). lichkeit (sic 8), vornem-liche (9), -lidi gemeynlichkeit (15) aller dinge. meynunge der dilige (9). Vniuers-alis, -us hd. nd. gemeyn sim. "» Vniuersalis (i. transquilitas desi- deriorurn 76. cf. sq.) eyn gemeynheit (21). nd. gemenich-, meyn-lic. gemeyn= lidi (68). àintweder, ein ig-, varr. ieg-, yegk-licher (75 . Vn. tranquillitas omnium deside^ riorum eyn gemeyne sache aller bege= rung (9). Vniuersalissima aller gemainst (65). Vniuersalitas gemeyn - heyd ( 19 ), -icheit (11), -licheit (20), -sehafft (65). Vniuersaliter hd. gemeynlich; in einer gemain, ganez bij ein ander (65). Vniuersi perfeetio hd. aller dinge folnkommenheits2'm.,uolkumlichkait(7tì), volkommen ordenunge (15). Vniuersitas hd. die, eyn meynheit (13), ge-m., -meynde, -meyne, -main. gemain t hohe schuìe, samlung der maister, ali menge, brudersehafft &c. (65). Vniuersum hd. die gantz hd. (102) nd. gantze werlte (152), werlt (3, 23, 4, 133), hd. welt (5), wernt, welte (i5i), voo 627 welt. hd. dei wernde (5b), alles dinges au ym selbs (15), eyn summe aller dinge sim. gemain samlung aller creatur, die ganez menge der welt, allerhant &c- (65). vn. mundum n. scj. ? die gatz welt (sic 76). "Vniuersus (cf. vniuersalis) hd. ge-= meyne, alle g. t ganez (17). gemeyn- ig (21), -heit (20). ali (1, no &c). Vniuoea ainer stim der vfflegung o. der be-tutni!3, varr. -dutniß, -deiitnufi (70). vn. res ein ding eins nam-ens, -en, -men (65 varr.). Vniuoee mit eyner besundern sty mme (9), st. besundir (8). nach einer wese-, var. t ne-liehen vrsach (65). eyn gemeyn eynlichkeit (15). ainzelìig (75). Vniuocumeyn nemmelich eynyckeit (15). Vniuocu-s, -m ein-nemik (9), -neinig (20), -stymmig (10, 12, 20). eymenig (8). *Vnix v. Vnigenitus. *Vnnio (aus vnio) ags. ynneleac (34a). Vn-quam, -dique (sic 134) hd. vm- mer, -er (6), -ber (21); immer. immer mer l in ein-er (110), -igher (132) tzyt. Vnum eyne (5). eyn adv. (18, 23). ains (6). *Vnuplex eynfeldig (5). Vnus hd. nd. eyn. hd. eyner, ains (75). Vnusquisque eyn itz- (5, 75), ieck- (18), iett- (6), iet- (76, 133), itte- (21), ìoder- (23) -hcher. mallich (85b). aliewe- t ys-lick; ytwelt (22b). * Vnzeol v. Vneeol. *Vo- v. "Volu-bilis, - "Vobis t vos juck edder jock (12b). Vobisare hd. i-, y-, 0- (5, 133), hi-' (4) -rtzen. eren heysen ( 17 ). eynen ir (3, 5), uch (18), eyn hern (21), gy (23) heitòen, hetteri. ieren (6,46, 76). ira=' tzen (75d). Vobiscum hd. nd. mit uch. *Voeabulariu-s, m ein vocabel buch (110 sim). *Voc- v. Ven-abulum. Vocabulum hd. nd. wort, woert(ll), wart (21)j vocabel. ginemida (141). Voealis adj. (i. vociferatus t sono= rosus l vaeuum 75) stimlich (75, 110). vlg. he- t hei-llig (75). nen- t sprech- (17), es- (23) -lich. hellautig, stimmig, redig (Das.). lautpreehtig l gehorig (126). sbst. ein vocal. buchstab der thonung(65). Voealis, v. arter-ia (5b, 75, 109), -ra (1), v. i ar-, at-teria (75 vari:) hd. ein acler 0. ror, rore sicut in collo, eyn rùer als an dem halse (17). atmen roren in dem halß (75). eyn adim- (5b), adam- (21), adern- (5) -rore, t heyschen (5. X vocare). eyn adem (sic 18), a.- (1, 23), autem- ( 76 ), auten- (46), oder- (6) -ror, -rock (23). luchtstrate (109). Voeare vt in baptismo 76) hd. ruffen, be- (65, 110), an- (65) -r., -rieffen (no); ruofen (19), rofen t heusehen (13), ne= men (65 var.), nennen (65, 76). nd. roe= pen (132), ruepen t heyten (11), heten t eschen (23). Voeare, -ri hd. hey-ßen, -schen. Voeari, gew. prs. voeor hd. heyfien sim.; ich werd, werd-e, -en ge-h., -ruf= 79 * 628 VOL VOL VOL fen (20, 133), -rufen (19), ruffen (67); ich kaiß (134). beriefft (ilo), geroepen (132) werdeu. ich warde g. t ich heyte (11). Voeatio hd. ruffunge siin., be-r. (65)- rieffung (no). Vocatiue hd. ruffelich sim. Vocatiuus hd. ruffe- sim., rieffe-(iio), heysse- (110, 132) -lich. rfiffig (Das.). ru- (10), ro- (12) -ffer i heifter. rueplick (11). Vocatus benenter, beruffter; v. ad iudicium gerùgt vnd beclagt (65). v. ad officium berufft vnd vff genummen (65). geforrlert (75). Vociferare, -ri ( 126 ) hd. ru-, rii- (124), rie-, ro- (21) -ffen; stymme, ein stym-me, -m machen ; stim-men (75), -en (46) ; schrien (8, 75), schreyen (1, 9), o. gestymbt (1). prachten t bochen (1 6). gockern (galli Kia.). heys- (19), ey- (11) -schen. roppen i eyn sterri maken (23). Voeiferatio hd. xuS-sim., nenn-(no), heysch- (20), schri- (8), schrey- (9) -unge, grofie pràcht (126). Vociferatus (cf. voealis) gestim-mit (8, 9), -t(17).wolbe-stimter, varr. -stiimp= ter, -stumpter (75). Vocitare ruffln.'(8). stetis r. (9). dick wyl roepen (132). schrien (75). Vogesus daß elsas gebirg (125). Vola (i. equa, e. sterilis 75, 76, ir; media pars l concauitas manus, pedis, alarum ; fructus Kcuj . arboris X volema; cf. defluì) ten-ar t -ra (Sm.), -er (9). denr (74). teur [sic 1). thern am fues (Avent.). terren in der hant t schwiel (75). eyn in-hant (17, 25, 93), -hende (95). gausch (75). gawch-ße, var. -B (74). gayse (139). der gusel (135). der gauff (74, 111, 126, 135, 139). ffiß-g. (111). das mittel in der hant o. in den fiessen (no), die paline fhoì van der hant off van den voessen (132). der handteller (114). bai (100, Gf. ). clessal (sim. latJ v. h. v.). wyntmole (19). eyn vule (20), fulch (75), perde muter (17). vnperhaff-t, var. -tig= feldpferde (74). ein quite (4), kute (3), pforsich (67). Volare hd. nd. vliegen; fli-chen (8), -gen (9), -en (13). Vo-, va- (1) -latilè gefidert thier (1). das ge-fogel (75), -fogeltz, -fiigell, -fugel das daflugt (65 varr.). Volatilis hd. ge-federt, -feder (6), -feddert (69), -fidert (4), -fidderet (18), -widderet (21), nd. -viddert. alles das fliegen kan (no), bequeem zu (68), tzo (132) fl. flieg-lich (75), -ig (Das.). Volatus ptc. s. hd. nd. vluch ( 20, 23; ; vlieg-unge, -inge. hd. flyg-, flieh- (20) -unge; fliessuug (sic 134); geflogen. flu-ck (3). -gk (21), -g (6, 9, 17, 4), -cht (17). flochte (5). flok (8). * Volema (i. quantum manu potest capi 76. cf. vola) hantuol (75). wiugifte (species pomi Sum.). Volemum (i.fructus volerai Gemmae, Voce, ex quo ; cf. vola) pyrsyck (19). per- Byeh (12). pfe- (68), pfì- (74) -rsich. klulnig pirpawm (74). pi. grosse o. handvollige bini (Kia.). winegifta ( 101, Gf. 4, 125). , Vol-emus, -imus (19) hd. pfersich-, pfirsich-_ (74), pfirsig (69), pyrs- (19) -baum sim. persekenboem (132). Volens woliende (20). pi. die gut- willigen (65). Volenter willenclich (20). *Voletago v. Vulgago. *Voletus (st. boi.) v. Tubera. *Volgago v. Vulgago. *Volgaris v. Vulgaris. *Volgor v. Fulmen. *Volhoetecra &c. v. Faltilones. *Volica (aus volta q. v. ; est lustrum capiendi lupos 110, aus wolf-sell-wwssu. /) eyn boge in ecclesia (19), ynt wolfsell (132). *Volicus v. Volitus. *Volimus v. Volemus. Volitare hd. Aie-, ni- (17), fle- (Fi) -gen. flihen (18). fleen (21). flitt- t flod- eren (126). sweben (1, 2). sweven (147). swymen (22b). 'sweimen (77). ^Volitare v. Volutare. *Volitatio fliegunge (20). Volitio will-ung, var. -iguug (64). *Voli-tus, (i. boletus gì. m.), -cus (11) hd. nd. vvillich (Mss. mog.). Voloetena &c. v. Faltilones. Volpiscus (aus vop.) i. vir nobiliter natus (Br.). gebaeren edelick (147). Volta (cf. voliea) en baghe in eccle- sia (11, wo ein Blatt von hier biss Zeo fehlt). *Volua i. phalli, buf- t cacodeem- onum oua unghers eyeren (Kil.). Volubilis ad], hd. nd. bewege-, went- (68, 132), hd. beweg-, bweg- (134), beker- i20), zergenek- (65) -lich, -lichen (13), -lie. schi- (17), schey- (9) -belechtig. schibe- (8), kü- (8), keu- (9) -lecht. welcgeletht (20). weltzbar l sinwel (126). Volubilis, v. major (47, 85), vobi= lis m. (26) hofFe (26). hop-fe (9), -pe (47, 85). mauerkraut, tag- vnd nacht- schatten (kl). windglocke (pr.). Volubilis media winde (25). Volueer (i. velox, Ictus) hd. nd. snel. scimeli (6, 76, 110). ge-rad (no), -rade (109), -raede (132). Voluerare (sicut gOllus supra galli= nam) vo- (.68, 110a, 132), fu- (nob) -gelen. *Voluere megenkefer (125). Volucris hd. nd. fo-, fu- (20), fio- (21) -gel. Volucrum (i. ficatum) lever (147). Voluerum packel (20). (herba, i. vinciboseum &e.) wald-winde, -lilgen (143). *Voluctare v. Volutare. *Voluctra v. Faltilones. *Voluella («.spira 75) hd. eyn schrube, winde ; w., wind an einer pressen, preß, bressen (67); w. als an der pressen (5), spilen ist (18). spindel t sp.-baum in der winpreß 0. des glichen; drotgert (75). eyn presse (17). eyn windhals (si. w. als!) an der presen (21). schraube (4). schrawff (1). scruue (23). trou an ainer kelter (76). Voluere hd. weltze-n, -In, -ren. wal-cn (126, Das.), -tzern (12). wàlczen (9). we- (21), win- (18) -czeln. wentzelen (132). wenden (20, 110). keren (110 &c.)- vmb-k. (20). weheren (77). wel-tern (22b, 23), -keren, t winden ; v. ad pennulam spolen (22b). ro- l tro-llen; tuiinlen l vmb-t. se. orbem; vberburtzlen se. in caput (126). trolen (128). vber die vnd dise siten furnemmen (65). *Volugena v. Caehina. Volui vmbgeen, welczlieh sin &c. (65). Vo-, ffo- (5b) -lumen hd. buch. eyn gebunden hd. buch, duch (sic 18), nd. bok. eyn gebonden boch (21). *Voluntare hd. will-ig, -en (20) machen. Voluntarie hd. will-eclich, -iglichen, -cnclich (20), -ychen (19). Voluntarium eyn willig ding 0. werck (65), Voluntarius hd. willichj eygen-, nd. eyn-w. Voluntas hd. nd. wille. wil (6). wyle (21). aigen will (76). beger-unge (19), -inge (11). begirlich krafft t gutwillig^ kait (65). loit (18. st. lost). *Voluola (herba) ags. uuidubindae(136). Voluolus waltz, walbloch (135). Voluox wurm (88). ni. wijngaert -worm (116). , Volup-e v. -tuose. *Volup- v. Volu-tabrum, Voluptare, -ri (65) (aus voluptas X volutare cf. prc, sq.) hd. weltz-en, -ein (5), -en ini wollust des flaisches (65). ' in w. leben (67). wollustigen (76). wol- nust (67), -lust (75) haben. Voluptas (a voluendo das eyner weltzt in re immunda 65) hd. lust, luste, loste (133). hd. nd. wol-, wo- (10, 23, 65) -lust (m. 126), -hit (22b), hd. -luste, -lest (8, 21), -loist (18), -est (19), -lustigkeit (75). wllost (13). be-girde (110), -gird (68, 110), -gerte (132). fleischlich lust 0. begirde (110). fiaisch-, ìip-, lust-licher wol-, wo- lust; w. t sussigkait des libs; sugung der suss. als ver sie verbotten ist; ein lustig leben, wole lebung(65). mùtwil (25). Volup-tuose, l -te (67, 110, 133), -e (68, 132) lust-lich (132), -lichen (110), -ig= lich (68). wollust-iglich (75), -liche (67, 133). gnochlich (132). Voluptuositas wollust (4). vnorde= liher wolust (65). Voluptuosus hd. lust-ig, -ich, -lich (8). wol- (18, 23, 75, 110), gè- (9) -lustig. listich (6). voi lust-ìicheit (68), -icheit t genoechte (132), -iger freud &c. (65). gantz begirig (no). Voluta (gr. eXli cf. s^^tìgalen (126). Volu-, volup-tabrum, t voluta (76) hd. phul-e, -le (133); phole (21), pl'uol (110), pful (6,65, 74, 75), pfiil (134),pfulle (67), puel (13), pole (17), waßer-p. (10). hd. (20) nd. (107, 132) poel. een perel= zaert van ghore daer (108), een vuyl gote of gorre daer die ( 107 ) , eyn vuyl gate dair die (132) verken in wi- (107, 108), we - ntelen. wintelinghe in onreynicheiden (108). wule (112). saw= waltze (115). sol, gisol, sol-aga;, -unga, -agunga (Gf.). sole (8). zole (£)zùde(9). sutt (74). pfutz (110). pfutzen, vlg. kat= lachen (75). pficz, var. pfiitz (65). putte (23). Volu-, t voli- (1), t voluc-(75)-tare (cf. voluptare) hd. welcze-n, -rn (8), -ren (13). dick vii welczen (68). in pful wallen (25). solen t walczern (9). dick keren t wen-den (110), -telen (132). offte VOR vou VRB 629 vmb t stet-es, -tes vnd offt waltzen (75). walge-n (1), -ren (2). wulen (65). burtz= len (126). nd. weltern. Volutari gewel-czt, -cz £verwicke-lt, -1 werden (65 varr.). Volutatio pfitz- l pfuol- ( 76 ) , wul- (75), sul- (9), besul- (4), besul- (3) -unge, ein pfutzen (75). *Volutio (i. fornix Gì. m.) welczel- l vmbker-unge (20). *Volutum v. Villutum. Volutus gewelcze-lt (20), -rt (19). Voluus (herba i fungus Br. ) bulte, drieslyng, peperlynck, peddenstoil, swaui (147). *Volux (fornacis ) hufte (Sum.). Vom-er , -is , bomer ( 145 ) , bemer (i36c) (i. cauda, cada 76 aratri; ferrum dentatum &c. 76) waginso t scaro (121, Gf.). wagen- (75, Sm. ), pflueg- (Sm. ) -sun, am pflug (75). weg-eysen (64c, 74), -ysen (64b, 93), -eyii (126), -ense t -enese (Pr.). wagili (Das.).' wages (6). hd. eyn pflug-, plug-ysen, -eysen. eyn plug- (5), ploech- (20, 132), ploch- (22) -ysern, -yser (132). eyn pluck yfiern (18), plugk sedie (21). hd. sedi, i sechte (74). seecb (68), seg (1), zecli (9, 17), schar, sehore (17, 65). var. pflug-schare (65), -sach(9i). culter (20). couter (ìoe). ags. scar (145), scaer (i36c). Vom-ere, t -itare (1, 75) hd. nd. spyen ; widder-, ouer- (132) -geben, -geuen, oft sumpta, dat he yn hefft (132). weder gefen t brecen (13). hd. spihen, i speihen (75), speyen, vß spien l virletzen (20). spigen (23). spuwen (68). breken l coren (22b. kòren Br. Wtb.). brechen (75). wu- (75), wo- (18) -rgen. hd. ko-, ku- (9) -tzen. vn-dewen (74, 75), -deuen t -willen (88). wullen (74). *Vomex (cf. mucco) snegil l rotz (Gf.). Vomica (cf. putres) ayli (111). pfotz t bl'àterlin (Das.). *Vomica \(i. eenomia &e.) vlyeghe (147). Vomis v. Vomer. Vomitare v. Vomere. Vomitoria (cf. gì. m. 6, 89i. Gf. 4, 386) vurichelli (141). Vomi-tus, t -ta t -x (74) (i. nausea 20) hd. spy-, spey-, spuw- (68), kotz- (110, Das.), wull-(20; 74), dow- (128) , vn= dew- (75) -unge. nd. spig- (23), spu- l ouergeu- ( 132 ) -inge. vnwiìl (9i)- der vnwill-e (Das.), -en (126). brechen (25). ad vomitum incitare walgen (85b). Vo-, fo- (1) -racitas (cf. sq.) hd. freiierye sim. (so einer in sieh wirfft 65); frafiheit (1, 8), vrosickeit (9), geiti= kait (1), slindunge (19), vir-sl. (20). Vor-ago, -zigo (1) (1. ba-, a- 134 -ratrum ; vortex, vorac-, edac-, gulos- itas) hd. uueruo sim. (Gf.), frali (8), vros (9), slindunge, l slunt (slunc? 20). slunt, offenunge, thuffe (100). schlindung, ver- schl. t fressung (110 sim.). sehlyedung (sic V. a. 1477). eyn wasser- (1) -slump (5), -slinge (10) -sling (12, 13), -swal (1, 2), -schwail (6), -bruch (18), -stram (4), -storm (3). swalch i water ba'ch (23 j. hd. eyn swalm, wa.1 (6). kes-- sei (49). wiederswalm im wasser (74). colk in den watere (22bj. cuyl (132). cute (97. wett. kaute). wi-, var. wii-, i zwi- rbelung im mere (65). V orare, -ri ( 1 ) hd. nd. slinden. hd. v'-sl., schlunden ( 126 ) , freliin , vressen, vereiien (10, 13). nd. vretten. Vorator freiier (17, 76). Vorax hd. frali, fras (76 ) ; fress-, freli-, frass- (134), fraeli- (68) -ig. vresic (ìoo). fresych (20). friJByg (12). v'eliich (13). geitig (1). geicz (9). gyr (97). slyndende (19). yer-slindieh (132), -schlindig (68, noa), -schlindung (sic nob). frali, fres= ser ; wieder swalm im wasser ( 74. X vortex). *Vor- v. Vorti-cinare. *Voredus v. Veredus. Vorena v. Forena. *Vormela wormlein (genus mustela^ rum 140). Vort-ex, -ix t wlt-ix t -ex (11) , l fortex ( 74 ) (i. vo-, fo- 17 -rago, ver= tex 76 &c. qq. v.; circularis reuolutio aque, nodus tri Ugno sim.) werbe (95, sim. Gf.). weru-o (Gf. ), -el l oest of knoest an den boemen (132). wiel 0. werb, varr. werffe, werff (74), wirbel (33, 110) im wasser ( 33, 74). w.-flut o. wiederswalm (74). ein krum ast (110). eyn winde (8, 17). eyn holcz-w. (9) ; h.-,hulcz-(17)-knorre (8, 17), -knor (76). ein ast ader knorre (4). knopff o. knoch an holtz; gumpp, tumpffel, hell (74). *Vorti-, vor- (76) -einare (i. voluere, est aquarum) walczin (8, 9). *Vortix v. Vortex. *Vorzigo v. Vorago. Vos (acc. (cf. vobis) ym (85b). *Uoscera (aus fossoria sim. ?) cambr. serr (zeuss). Votare (i. vertere) keren (110 &c). Votiue begyr- (68, 110), beger- (132) in- t gedetht- (20) -lich. indencke (20). Votiuus(«. voto ad-, a-strictus; suplex t cernuus 1) hd. nd. an-dechtig, -dachtig (1), -dachtig (134), duch (17). inwen an= daechtig (46). hd. gedathtig (20), innich, gotlich, g. gelubd (110); got- (134), gotti- (13), geloue- i beger- (20), gelub- (68, 69, 70), begir- (65), deuot- (132) -lich; hey-, he- (74), gel- (49) -lig. nd. god- t bill-ich (23). godelihc (100). gelobit (9). gelubdhaffter t begirlicher (74). Votum hd. eyn geystlich ge-lubt, -liibt (134), -lubdnus o. -lubde (74), -lobe (6), -ìobde (9, 133), -haiss (46) ; glob, ge= lubd(65, 110), glubd (65 var.), lobede (12) ; ge-lùbt (46), -louede i offerungc t wille (20) ; be-gerunge, -gerlichkeit, -girigkeit, -gir= licheit t -girde des gemuts (74), -gird t -girlickait t gutwilligkait (65). nd. eyn geystlick loffte. eyn behegelicheit; be- lofft t -geert (132). eyn gotlich beken= nis (21). stimme 0. mithellung (74). Votus (i. antiquus senex 76 , votiuus 129) ge-lobt (68, 110), -loefrt (132). v. deo eyn geg-, var. ge-lobter gots l ver= bundener got (65). Vouere hd. globin (8); gì., geloben den heil-igen, -gen; gel. helgen (133), den heyling glauwben (1) ; loben (10, 12, 18) i helbing (sic 18) ; ge-1., -laben (17), begern. nd. louen, den helgen 1. ; glouen (132), ghern. Vox hd. nd. stymm< i wort. sturarne (3). stim (65, 68). stemme (132). luet (2(ì). luyt (19). Vox accuta; aspera; bassa, var. passa; rauca; suauis, tennis scharpff vnd refi, var. reseli; zittarende stim; heysere stim; grob vnd nyder; ein milte stym; ein zarte cleine stymme (64). Vox clamantis stim des ruffende-s, var. -ns (65). *Vpe-cus, -tus v. Huso. *Vppania (i. ecclesia t -gsjnis x>ro deo datus) almusen des prots (74). Vpu-pa, -ba (127, 141), -ppa (23), vppu-a (76), -pa (75, 76), -be (87), hu-, hup- (8b, 75) -pupa, opopa (141), vbula (75) ha. wyd-hopffe, -hopff, -hoff (nob), -hop (18); wede-hop, -hophe (125), -hopfe (9), -huppe (20); wide-huppe (8b), -happe (16); witehoffa (,141) , wyddeho-pp- (10), -ffe (152); withopfen (87), withhop (102), witihopfa (127). wed- (13), vvid- (21), wide- (3, 4), widde- (23), wede- (132) -hoppe. hoopte (108). hoptop (107, 132). hopf (Fr.). hoep (97). hupke (107). wide= wale (85b). huchar (20). kaathan (128). *Vr v. Vrus. Vr (i. ignis lingua chald. Br. &c, grece 66 &c.; i. pir, lar, fifocus 5b) ffuer (5b). *Vra (i. priaspicus, herba) hasenhode (74). , *Vragen v. Grygallus. Vran-ia, t -e (Br.), -ies (147) i. ad. mus*a celestis (Br.). hymni'jlsche pyp (sic 147! cf. musa). Vran-ieus, l -ius, -eus, -enus (4), aurameus (18) (i. celestis; ignitus 4 : vr, vrere^; cf. vra-nus l -mus i. celum 76) hym-elsch (noa), -lich (nob), -lisch(68), -melischer (74). hemels (132). fewrig t ent-fengig (74), -zundig (4). l'uriche ent= phengich (5). fuerlich l enphinglich (18). enpfindig (6). nd. iiuer-, entfeng-, ent= bern-ich (23). *Vrani-es v. -a. Vranos - copus , -tapos (74). (i. cal= lionymus 140, ypotamus 93. cf. pecte- nus) halfuisc (Gf.). ein visch der ein aug an seiner stirn hat (74). mer-ros (93), -ro6 (74), -pfaff; sternenseher, himmel= gucker (140). ni. hosemont (116). Vra-, bra- (5b, 75) -tislauia, -tislaua (1), verteflubea (18) (ciu. in schlesia; bolonie, sed nunc bohemie 75) hd. nd. bres-lau, -law (4), -la (75), -lan (5), -lauwe (10), -sei (21). hd. pres-law (12, 69), -lau (13), -lav (3), -la (1), -lauwe, -louw (67), -len (18). prefi-lau (134, Kia.), -low (6j, -lauwe (70). Vrbana borgersche (132). burgerin (68). Vrban-e, -iter hoflichen (110). hoff= leke (100). hoeffsch- (132), stet- vnd hubsch- (75) -lich. Vrbanitas hd. hof-, scbimpff- 1 frunt- t holtse- (88) -licheit in sitten &c. (65). hobi- (8), hubi- (9, 20), hoef- (132), hofeu- (100) -scheit. Vrbaniter v. Vrbane. Vrbanus adj. s. hd. hoflich, hubi= sche (9, 20), hobisch (5. 8), hubsch (18), hibsch (76), hibs (13), bobìst (sic 21). nd. houesch, hoeffsch (132). stetisch, vlg. hubsch nach der stet sytten (75). stat- 630 VEI man (no), -lyt pi. (76). steter pi. (9): burgere (ìoo sim.). *V- v. O-rbicularis. Vrbs lui. burg, burch (12), borg, morge (13), stat, stad, staid (18). nd. borch. *Vr-bus, l -nus (alpk. -UUS Gemmae, 147), -bum t -uum (kì.) (i. sulcus, i pars aratri no &c. ) eyn furch sim. (Gemmae, Voce, ex quo). VOÌre als eri ploich buwet (147). eyn pfluog ysen (no sim.). Vreare lyncum (141, GÌ. m.). Vre-eolus, £-iolus (3, 23, 7«),-iolum (acc? 136), -inulum (74), -ellus (104 (i. vrnula 75 ; cf. orceolus) hd. gieß-, hd. nd. hant-faß, -vat. emer- (9, 75), zuber- (64), zubir- (104) -lin, -lein (9). czober (17). ags. cruce (136). Vre-eus, -ius (23, 64c) (i. vas aqua- tile i maneipium 76, orca q. v., hausti= nabulum 75) kant- hd. vaß sim., -faße (10), -uas (13), -napff (74), nd. -vat. hd. gieß- (110), wasser-faß, -vayß (19), -krug (8, 17), -kruck (4), -emer (9); ey-, ai-, eu- (19), em- (132) -mer; emer zu dem wasser (75); kruog, krug, kruc (13), kruck (3), krucke (10), kroke (13). kruke (12, 109). kroch (23). zub-ir (104), -er (74, 93). kut (49). late (109). fulltopflein (141). ein irdin 0. arin gesehirr (126). gartz (cf. gatze Pict., Fr. 1, 326. gatzen Sm. 88), sckapff (74). *Vrcihulura &c. v. Vrceolus. Vred-o, l -a (75, 76) (segetum; i. ventus vehemens et vrens 76 ) brunnido (141). brant im getreid (75d), in der friicht (75). brenner (135). ein vnwetter 0. verderbniß im korn o. samen (110 sim.). derrina, durri (Gf.). miltau (74). kibele (131). Vrere (i. porcos incendio mactar e 7 6) hd. nd. ber- (13, 23, 132), hd. bur-, bor- (10, 12, 133), v'bor- (5, 4), bren-, v'bren- (6, 76), pryn- (9) -nen. born (21). bro= hen (20). swellen (22b). schuren (155). pss. brennen tag vnd nacht; prs. ich brin vnd wurd, va.rr. wiird, wird ge= schnitten in corde (65). Vrgere (X vrere) hd. nd. twi-, dwi- (132), hd. betwv (20), zwi-, zwe- (10), tri- (6, 65) -ngeh. tru- (65, 68), dru- (110, 132) -cken. queln l piunigen (65). bu- (5), bo-(133), be- (23) -rnen. born (18 &c.). prinnen (74). *Vrgidus (cf. prc.) hd. zwin-gich, -gung (67, 76), -eh (18), -ig t bornig (21); tringig (6), betwenlicli (17); bu-, bo- (18), nd. be-rnich. nd. twingich feu- riger (74). *Vria (i. vrtica, subtussilla) wurm- krawt (74). *Vria v. Juria. *Vrias (auis) ducherlein, al. meerente (140). "Vrica (cf. iuria, eru-ea, -go) miU taw (13:.). coil-, loiek-ruyp (147). *Vriculum bornyßen (125). *V- v. E-rigeron, *Vrigina- v. Vrina-le, -rium. Vrina hd. nd. (22b) seiche. hd. ge- t g-s. (75); har-n, -m (4, 8, 91), -em 0. seiebet (74), pruntz, bruntz, br. -wasser. nd. mighe (22b), pisse. VRT *Vriria i. vstrina (141). huouisin (ferrum &c. 104). Vr-, virg- (23) -inale hd. bruntz-, seieh-faß; s.-doppe (21), -glas (46), -glaß (75), -scherben (66, 75); haren- (9), harm- (8, 17), harn- (64, 68, 75), -glas, t -kachel 0. ander scherwen (75). nd. pissevat, pyßpot ( 132 ). eyn glaz da man netze yn be syet (5b). Vrinare (cf. mingere) hd., nd. (22b) seichen, pyß machen (132), pissen (5, 23). hd. pru-, bru-, gepru- (4) -ntzen; har-nen (68, 75), -men (74); hermen (4), binkeln (109. wett. Kinderspr. pinkeln). ■*Vrinaria v. Corona monachi. Vri-, vrigi- (132) -narium, -narius (64) (i. vrinale Br., locus vbi mingitur 132 &c.) off eyn 'pyßpot (132). séych= winckel (64). gieß- 1 schutt-stein &c. (Ki.). *Vrinus (cf. vr &e.) feuriger (74). *Vrio v. Juria. *V- v. O-riolus. *Vri-tides, -eidis (74) blatter lochlin (64). sunt pori vesice plaßens\yayßloeh= lein (74). *Vrius v. Vrus. Vrn-a, -ale hd. nd. ey-, e- (75), ay- (74), nd. em-mer. krug (68). cruch (132). badkibel (9i). tottenpar, todtenpare (vrna 74). Vrnarium schefflin (91). *Vrnarius eyn eymer macher (110 sim.). *Vrnea v. Vsnea. *Vrnia v. Orion. "Vrnula aimer l schopffer (91). *Vrnus v. Vrbus. Vro- v. Gry-gallus. Vropygium der stertz (114), bu- (126), bo- (Kia.) -rtzel. Vrruneu-s, -m (126) stilfesen (126). * Vrrus huchbovn (93). Vrsa ber-yn (16, 4), -rynne (9). beerin (68). wath (12). Vrsa, orsa (v. areturus) mayor der wagen an dem hymel (1, 110). Vrsa minor (cf. septistellium &e.) hd. das siben-gestirn, -gestireu (1), -stime, varr. -stirn, -t gestirò (110); daß se= bende stirn .(17), daz siebin gestirin (21 Mrg.); dye sieben, sebyn (5) stern. nd. seuen sterne. *Vrsina bercnwurtz (123). *Vrsinus ein batzen ( a figura vrsi 135). Vrsulus steinberlin (75). 1 Vrsus hd. nd. bere, beer. hd. ber, beyr (13), per, vlg. steinber (75). Vrti-ea, -ka (4), orthica (5b) (cf.. vria) hd. neß-, ness-ele, -ein, -el; nezzel l nessil i nessln /. (4), nesßil ( 5b) , nißel (18), neysel (13), habereßlen (126. cf. sq.). nd. netele. * Vrtica gra-, gre- (131) -natica, -tuita (26,47,74), graeea- (85) germa- (103, Gf.), grena- (130, Sum.), ga- (104) -nica; (ohne vrtica) grec- (24), garg- (Sum. m), girer- (47) -aniea, greganega (Sum.), gratuita (26) heitirnez-zili (103), -ila (Gf.). hedor-- nezzola (i3i). hayter- (74), haitter- (6) -nessel. heyter-nezela, -nescel, -neschel ( Sum. ) , -nessil ( 9 ). eyter nesso-I (26), -In (17). habernezzele (Sum. HI). habir= VST nezzile (104). hader- (24, 47), herder- (85) -netele. *Vrtica mortua pinsaug(26).bensuge (47). hombescrut (85). dot nesseln (25). *Vrtieare nesselen (68). ver-n. (110, 132). *Vrtic-atus, -us (132) vernesselt (68, 132). *Vrtic-ìnetum, -etum (Br. ) neßelen bussch (19). *Vrticus (cf. vrtieatus) zerßleiden (i. priapismus 74). Vrus, vrius (76), vr, g. vris (141) awrochs 0. vrhase ('74 bis), ein wilder ochs (110 sim.). vrosse (100). vrind (93). puffel (64). wisintier (95). grosse visend (126). frosch (i. rana 1, 75). vri urochssen (6). vu°rim (102). Vruum v. Vrbus. *Vsaga (calcificis, aus spagus?) dràt (Sum.). Vsi-a, -o (74, 93) (cf. sia &c.) svinis- lus (Gf.). sweynlaus (74). swinvvrn (93). verkensluys (132). Vs-ia, -ion (71), -lon (i. substantia i36) das (110) dat (132) wesen. selb-w. f74). form der materie (75). Vsialis v. Vsiolus. % Vsibilis gebruch- (68, 110), gebruych- (132) -lidi. *Vsio v. Vsia. *VsÌ-oluS (Mss. mog., 4, 76), -OSUS (21), -alis hd. mater-, materge- (5b), materg- (6), matir-lich. mertelic (23). *Vsion v. Vsia. *V- v. Ver-sipellis. *Vsitabilis bruchsam (75). Vsitare hd. v-, v-, o> 0- 1 1- (13), ie- (76) -ben; wonen (10); ge-w. , -wenen (68). nd. ouen, gewennen. vsitieren (no&x;.). Vsitatio gewonheit (20). Vsitatus ge-wonlich (65), -wont t -usitiert (110 sim.)'. *Vslon v. Vsia. *Vsnea (i. muscus arboris, st. vrnea Fr ) mieß (73, 153). moß (25, 73). *Vsoeus ags% seolh (94a). Vs-piam, -quam irg-, yrg-en (18, 21), -on (6), -ent (5), -ents (Das.), -ens (noa). hd.nd. erge-n, -ns (68), -nß (132). yerge-n (126), -s (iiob). ir-gn t -n (17), -ne (9). vmmer (5b). Vsque biß off l bis ane (17). biß al her(8). alßlang biß (65). bet i byt (85b). 0- (5, 17), v- (6, 18), a- (21) -ber, ouer (23) al (6), alle (17), a. t wolen (21), a. wente (5), ali w. (18), al w. (23). Vsquehuc biß amie (17). bis byher (9). Vsquequaque allenthalbin (8, 9). gar vnd gauez (65). Vsquequo wie (65 var.). wie- (17, 65, 110), wi- (65 var.), wy- (8, 9), woe- (132) -langa (17, 132), -lang (65, 110), -ferre (8, 9, 17). alle wege (68). *Vst-, vstu-, vstul-, ostul-, osti- arius, i vst-arium (75), -us (76) (cf. vertigula) vst- schur- (1, 75), ofen- (1, 71, 74) -stab; ofen- (75), ouen- (8, 17, 20), sclior- (8, 9) -stange, -stacke (20). halder i gerstel (19). vstul- ofen-stang (76), -wisch (9, 75, 76), -wifi (8). ouenstab (130, Sum.). vst- l vstul- ofen-busch l vsu VTE VTE G31 -wisch (75), -stange (4); offen stangen (3). ouen-staf t -staph (Gf.). ostul- offen= tang (9). osti- 0 -stange (8). vstu- 0.- heisser (110). ofen- (68), ouen- (132) -stock l -wiscn. *Vstatio burnunge (20). *Vstator birner (20). Vs-, t ur- (-uer-? 6) -tilago {cf. dietairuius) wolfs millich (6). brander- (Kia), brand- (Kib.) -korn. *Vstilar-e, -i v. Vstulare. *Vstile shurstecke (155). "Vstio brennung (68). Vstorium ofenkruck (74). *Vstrigo der brenner an aller frucht (135). Vstrina darre (19). eyst (110b, 132). nast (108). prennstat {corporum 74). *Vstuarius v. Vstarius. *Vstula kertzstall (76). Vstulare, vstilar-e, -i (42) sengen (17, 42). be-s., prennen, protpeen (74). ver-s. I -brennen (110 sim.). singin (8, 9). singhelen (108). *Vstularius v. Vstarius. *Vstum berninge (132). Vstura brant t birnunge (20). 1 Vstus {cf. vstarius) hd. gè-, v'-brant, -senget. Vsualis hd. bruchlich i ge-br. (65), -wonlich. dz in gewonheit ist (110). van gewonten (132). Vsualitas hd. gewonlicheit. Vsualiter hd. gewon-lich, -lichen. Vsu- v. Vsur-arium. Vsueapere von gewonheit nemen (8), czu czihen (9). n. in bruch (63), ,ge= bruch 0. besitzung (110), besytzinge tot sijn profijt (132). Vsueap-io, l -ium (110 &c), t -sio i -tura (76) vberkomm-, besitz-, gebruch- ung (110). eynverkrig- off gebruych-inge eyns dinges als lanckheit van tzijden (132). vn-, vnd- (21), an- (17) -recht, bose (8, 9) winnung (23), winnunge (8, 18), ge-w. (5, 9), -winnen (6), -winne (17), -wind (21). Vsufruetuare vromen (68, 132). Vsufruetuaria eyn tochterse (132). Vsufructuarius eyner der frucht nußt 0. erjpfaht(uoa),nyßt o. entpfacht (uob). rente (132). Vsu-, vsus- (8i) -fructus nucz (9). noez (8). nuczung (110). frochniezcen (13). lib-frucht (68), -frogt (100). lyep- guyd t -czothte (19). lijpzutht (20). lijff-tzueht (132), -recht (si). *Vsuparare {cf. vsurpare) ceannemen cuim rechte (100). Vsura hd. wuo-, wu-, wo- (20, 49), wou- (77), woe- (132) -cher. woger (13). woker (23). genieß (126). perssinge (132). Vsurare hd. wu-, wo-chern. nd. wokern, perssen (132). Vsur-, vsu- (68, 132) -arium lybge^ ding (68). tocht (132). Vsura-rius, -tor hd. wuch- sim., nd. wok-erer. wfieher (46). wucherner (18). woch-herer (21), -erher (10). woechener (132). *Vsuratio wocherunge (20). *Vsura-tor v. -rius. Vsurpare (i. vendicare 75) hd. vn= recht, zu v., nd. to v. nemen. zu v. neymen (19), gewynnen (4). mit gewalt vnd vnr. vberkummen &c. (65). mit vnr. nemen (8), czu beuten (9). vnrethte n., an-n. (20). vndrecht n. (18). onbe- horlich n. (132). zueignen an erlaubniß t an recht mit gewalt; zu-schriben, -messen, -legen; -geben einer im selbs o. ander leuten vnrechtlich (75). vnder- winden (20), -vinden (19). Vsurpatio hd. vnrecht nemunge, an sich n. (65). zo vnr. nemuug (23). eyn n. o. gebruchung mit vnrecht (110 sim.). vnderwindung (9). gewonheit (141). Vsurpatiue vnrecht-lich, var. -iglich (65). Vsus ptc. s. gebrucht (110 sim.). hd. bru-, brau-chunge, ge-br., -bruckunge l siede (20); ubung (4). wonung (23). hd. ge-w. (21), -wonnunge (5), -wonheit, -wonte (132). woning (6) brukinge (23). Vsus- v. Vsu-fructus. Vt hd. daz, das (6), vff daz, also, eben als fest (65). nd. dat. Vtcunque etlicher maß wie es mug= lich mag sin (65). Vtens-ile, -ilia pi. -ula {i. suplex sic 5b) hd. nd. hus-, hd. huß-, -haus(l), hauß- (74), hauz- (4), hueß- (20), huysse- (19) -gerat (1, 23), -rad (22b), -rate (74), hd. -rat (20 &c), -rait, -rayd (19), -raut (68, 76), -rot (4). geschirre (9). huß-g. (65, 75), -gerede (10). gereitschafft (74). gereschop (22b). ingedo-met (22b), -ne (74). Vtensilis nutz- i gebruch-lich (110). behoerlich zo orbaren t noitlich ge= bruychen (132). Vter sbst. g. -ris, -eris hd. pu- (1, 71), bu- (3) -lgen; pulg (74), bulge, bulg, fulge (21. cf. volge sim. seeutorium &c.); ledern sacke da man win mit ablet (133), zu flißen dingen als zu win sim ; eyn leder sack (6, 17, 74) zu fhe= fiendingen (74), zu fliessenden ding als zu wasser t win (6); ledern sag czu flissin yme dinge(5b); ein lid-erin, -rin, -ern sack do man wyn mit ab-leßt, -laßt (134), abe let (66, 151, 152); eyn sluch da man mit abe list (17) ; schluch, schluh (68), slauch (74), schlauch (75, 134), win- sluch (21), wynsclauch, var. weinschlauch (64), ein flesch t ein schluch win in ein faß zu laßen (110). nd. buch {unt. von uterus) l ledder sack to vletende dinghe als to win (23); butseel t leghel (108). put- (74X, bù- (93, 95), bu- (Sm. 1, 225. Sum.), bit- (6) -ridi, krug (1, 74). waschen- giel (1). Vter, g. -rius pr. weder (,126). iedt- w. , ir yder (74). waders (Das.). wilihc (100). meyde iclich (17). wye van tzwen (132). *Vte-, vti-rina v. Soror maternalis. *Vterini bruder von czweyn vettern (9), fetern (8). eyn halp ge-br. von der muter wegen (17). *Vterinus {cf. frater vt. ) hd. eyn halp (5), halber bruder von der muder (5), muter, m. wegen (110). half broder von muder w. (23). Vterque hd. paid (1), beyde, al b. (132), alle beid (68, 110), die bede (65); eyn ietlicher (76) ; ein ic-, iet- (6), erst- (18) -licher vnder czwin (18) , zweyn, zweien (6); ein ietzweder vß den zw. (75). iowelig (23). Vterus, t vtrus (76) (i. siluus sic 1) hd. pauch ( 1 ) , buech ( 20 ) , buch ; swanger b. , bauch (9) ; lip (65), buych (133). buck (23). bort/. (85b). Vti vb. hd. bruchen (10, 65), ge-br.,' -brauchen (9, 134); brugen (13). nd. bru= kcn. niessen (6). nuccen (100). nuczen (65). Vti conj. hd. also. Vtilis hd. nutze. nd. nutte. nuczlicher l fruchtbar (65). Vtilitas nucz - t frucht - barkait, bruchung (65). Vtinam hd. ach daz sim. i, vnd (18) wolde god sim. nd. och (23, 132) ader w. g. (23). hd. 0 das (Das.), ach das (6 &c.) wel got (6); ab daz (21); woltegot (68), wolt got, ach w. g. (110), wolt (3ib), w. gott (65), w. got (134), ey das wolte Gott (Das.) , ob goyd (19) , geue got (20), ich welt (76). *Vtinum {ital. Udine) weyden eii» stat ligt in fryawl (74). Vtique on zwifel (65). sicher- (68, 110), siker- (100), seker- (132) -lich, -liche (100). ymers (1). vmmer (20). ia v. (133). ja ja ja v. (5). ja ja vmer (6). ia vmber (17). ga vmb (18). vorware (21). jo grot t jo doch (22b). *Vtirina v. Vterina. Vt-puta (Br. &c), -pota (Ki.), -potè, -pute (gì. m. &c.) hd. nd. also. Vtquid warumb (65). *Vtra {i. butyrum) ancsmero (Gf.). Vtrieularius sackphieffer (64). Vtrieuli v. Lomentum. *Vtri- (110), vtro- (132), vtrum- (68) -libet {cf. vtrobique) von beyden syten (noa). e'ige- (nob), eygent- (nod), ieg- (68), yge- (132) -lich von b. (68), von b. s. (nob), van b. syden (132). Vtrim-, vtrin- v. Vtrum-que. *Vtrobi vff beyden sijten (10, 12). Vtrobique {i. vtique 66 &c.) hd. al enden, an alien e. in a. syten (68), sij= den (132). Vtro - bique , -libet ( Mss. mog. ) hd. beyde-n, -nt (17) halben; baiden halb (6), von beyder wegen (21). nd. beide haluen. *Vtrolibet {i. vbi-, vbieun-, vndi- que; cf. prc.) an alien enden t an aller stat (75). *Utromenadel in pyramide irmsùl (Gf. 6, 187). Vtrum {i. an t si 74) ist es 0. ist es nit ( 68 ). weder ist es also 0. nit (110). off is off niet en is (132). off (20). welt effte (23). effte, ef (22b). aber (5 &c). 'abe (17, 18). ab (1). aber wie dan (66 &c). abe wie danne (133). abdas war sey (74). wye dan wyse t offt l ader (19). Vtrum- v. Vtri-libet. Vtrum-, vtrim-, vtrin-que hd. bey- der, wan b. (20), ,vor b. (19), nd. beder wegen. hd. beyd-e (20), -enthalben. an (no), von (es) beyden syten. bedensi- den (100). *Vtrus v. Vterus. 132 WAR VUL VUL Vua {i. granimi botri ecc. cf. virala) hd. nd. wyn-, win-, hd. wein-bere, -druue (132), hd. -bir (5b), -berri (93), -korn, -trube, -trub, -trawbe (4), -drube (t10, 12), -drub (67), -trevbel (3), -drubel, -tribel t rosm (49). eyn wine-trubel (19), -korn (13); wen-k. (i5i); trub (6), drube bircke (15). birkorn (21). berckern (20). czulber (77). blat {colli 130). hauchblat t hueck (Fr.). *Vua canina v. Solago. *Vua earbina stopffen wurtz (75). Vua crispa, spin-se, -a krausel-, stachel-, stichel-, kloster-, hergotts-beer (Kia.). gruntzel (Fr.). pi. ni. cruys-, ste= kel-, steecke-besyen, brab. cnoesselen (116). Vua fecula try-, var. trei-bel senff (64). *Vua lupina, t vua vulpis (116) {cf. strychnum) salt-rian (9), -amer (85). nachtschad (116). Vua pas-sa, l -sia (1), -ma (23) hd. nd. rosin. hd. klein r., roßin, roßyn (151), resin-en (110), -ken (132); resine, ros-ine (13), -syne (10), -sin (20^), -en (19), -enken (9), -emek (8). r'sinekin (5). trucken weinper ( 74 ). roß stickel, scbwelke winber (6). riß- (17), wyne- (19) -bere, mer trybel (110). carentken (132). vayle (19). Vua preeoqua {cf. preeoque) zytig trube (68), wyn-tr. (110). eyn vordrune (132). *Vua versa dolwurtz (25, 125). *Vua vrsina s. iolians treublin, ni. aelbesye (116). *Vua vulpis v. Vua lupina. *Wabulca v. Battudo. *Wa- v. Waran-disare. *Wallare v. Vallare. *Wamasius v. Diplois. *Vuàpinus {aus vua x pampinus!) win plat (5b). *Vuandalus uuinid (141). *Wang-a, -o v. Vanga. *Wangi v. Wanti. • *Wanna {vas, i. gregaria) vvani (104). Wa-, vua-nti, wangi (Sum.) uusti^ linga {Gi.). fustelinge (Sum.). hant- (Gf.), han- (127) -scuoha. vuantaos hantschuch (141). *Wapur v. Vapor. *Warandalizare v. Disbrigare. Warand-are v. -izare. "Wa-, vua-randia, -randa (5b) hd. war- (6), wer-, sicher-unge; werschafft in eim kauff (110). nd. war-e l -scap (147); mer- {sic 23), seker- t schudd- l ward- (132) -inge. beschermnisse (132). "Warand-izare, -isare, -alizare {v. disbrigare), -are (74), -iare (147), vua- (152), wa- {ausgestr. 19) -disare war= scap doin ten recbten (147). werschafft thuon (110). waren (6). weren (74). wa= ren (19, 147). vulstan (19). wàyre ver= stayne (152). waranden l beschermen (132). *Warania fi. in recia wernitze (74). War-anio l -nio &c. (Gì. m.), -an= nio, pi. -niones \pl. 104), -annones (Gf.) (i. ad-, e-missarius) reinno (Gf.). rennun (104). auarniones {alph. vua-) reinun (141). *Wa- v. Ba-silia. *Vuea (membrana vuea Ki.) aug= apffel (64). *Vuedus v. Vuidus. *Wehregeldum (wereg. &e. Gì. m.) welir-, mann-, suhn-geld ; die solch g. nehmen heissen schwerdt magen (Kia. Mrg.). Vue-re, i -seere (110, 132) {i. humere l impinguescere 66 &c.) fuehte (8), feucht (9, 110), vuchtich off vet (132), feißt (110) machin (8, 9), werden. *Wesera (fi. ) wesere (22b). *West-, best- ( 1 ) -ualia, t -ualio (tiuitas 76), -falia (23) west-ual (76), -falen (5), -folen (21), -f.- (23), -i'oln- (17), -felen- (18), -uale- (5b) -lant. uestual land (6). best-ual (1), -vai (71). * "Westu-alis westuale l -uola id. das lant o. der darin wonet (75). *West-ualus, -falus (23) eyn west- fale (23), -feling (18), -ueling (5 &c), -ueliger (17), -folingk (21). Mrg. in 3 : westualus est raptor, ffur friso, saxo que latro Dunne preye grob brot lange meyle Pnt in bestvalia si non vis credere tempta. *Wet-phlaria, -pflaria {ciu. ) wet-, var. wetz-pflern (74). Vuidare (Br. ) feucht (110), vuclit (132) machen. *Vuiditas naßheit (110 &c). feuchtig= keit (110). vuchticheit (132). Vui-, vue-dus hd. naß, feucht (110). nd. nat t vucht (132). *"Wi-, wy-enna, wygenna (23) {ciu.) hd. win, wyen (1), wene, wenne, nd. wein, gew. in oste-, ost- (23) -rieri. *Vuigena (genus anatum) teling, angl. teele (140). *Willielmita {i. vnus de ordine wil= helmi 76) wylhelm-er (5b, 74), -iter (1). *Windasium v. Troelea. *Windicas pi. uuintinga (GÌ. Cass. cf. Gf. 1, 761. Dz. Wtb. 654. Holtzm. Kelteu 174). *Wyntus {aus ventus x) wynt (5b). *Uinus v. Vincus. *Vulago v. Vulgago. *Vulerare 0. Sangwinare. Vulga {i. sacculus 110 &c. cf. bu-, pu-lga) wat- l leder-sack (88). wetsch= ger (91). Vulg-, wlg-, wulg- (3), VOlg- (85, 95), vul- (17), l volet- (74), vulf- (91), vast- (47) -ago, t -anie (26), vulgame l bulganica (Sum.), fulga (87a, 146) {cf. asarum, eyelamen, perpensa) hd. nd. hasel-, hasell- (2), basili- (4), haisel- (6), liasen- (47) -wurtz, -vurcz (3), -wortz, -wort. swerteln (17). erd-ópffel (25), -epffel(9i).6o/(.kopilnyk (4. al. kopytnik, kopidlen). *Vulgar {populus) pulgar (127). Vulgare hd. gemeyn-en,- machen. wd gemeyn. V. prouerbium gemein sprach wort t sprech-w., varr. sprich-w., der volcker (65). *Vulgaria {cf. gì. m. h. v.l aus magaria?) gartenhut (74). Vu-, vo- (16) -lgaris hd. gemeynè. g. folk (8, 9). folichlich (16). V. sermo gemein rede deß volcks (65). Vulgaritas gemeynheit (20). Vulgariter hd. gemeynlich. Vulgatus dem (68) in das (no) volck geoffenbart, l vßgeriefft (110). Vulgo gemeyn-lìch (132), -lichen im volck (110). *Vulgor (st. vultur) gyher (20). Vu-, w-, v- {v. plebs) -lgus hd. nd. volck, gemeyn v., g. bieffel v. (88). eyn g. 0. v. (110). g. fulg (5b, 17). gemeyn- ne (5), -heyd (19), -te (132), -de (20). wolc (100). velt volck; pouel (75). bu- l pu- (75), bo- (91), pò- (Das., Kia.), b6- (46, 126) -fel. gepouil (9). das meere (66 &c), mer (67), more (70), mor (134), more (151). Vu-, w-lnerare hd. nd. won-den, -nen (17). hd. wunden. Vulneratio wundunge ^20). Vulneratus ge-wunte (16), -wont (20). *Vulnetrum ags. moldcorn (94a). Vulnus hd. wu-, wo-nde, wund. nd. wunne. Vulpe-, wlti- (5b) -eula, t vulpissa (74), wlpella {dim, Br. &c. cf. alopieia) fuss- (5), foß- (18), fuchs- (9, 75), fogss- (5b), vos- (23) -inne. hd. fußin. ^usch- (6), fuch- (46) -sin. foysinde (13). vohin (74). foch-in (74), -e ' (93). fuch-lin (16, 75a), -sa {i. vulpes 141), -sei (75), -Bin, var. -sin (74), -Bliu, var. fychßin (64). Vulp-es, -is, wolpis (5b), wulpis (25) hd. fuhs (25), fuch-s, -B, -z (93). nd. vosse, voß (132). uohe (104). fogiß (5b). foysse (19). foys (13Ì. foße (10). fos (12). fosche (133). fosch (18). vusch (77). fuschs (6). fußsch (5). fußsche (12). fuße (20). fuß (17). fiiß (49). *Vulpi-eum, -um (4v) {herba, cf. vlpitrum. herba salutaris.) remese (85). paules (47). *Vulpidis {i. magnus) großer (74). Vulpinus fuchßi-g (68) , -n (110). vossig t loeß (132). listici (68, 132). fuyssen (19). *Vulpis v. Vulpes. *Vulpissa v. Vulpeculà. *Vulpium v. Vulpieum. Vulsella nopeysen (Agr.). *Wlter v. Vortex. *Vulterinus v. Vulturnus. *Wltieula v. Vulpeeula. *Wltix v. Vortex. *Vultuositas trurigkeit (68, 110), droeuicheit (132). Vultuosus grung-, gremp-, ibe-ler t seltzen (125). trurig (no), traurig (9). drùrik (8). vnwiirschig (Das.). Vu-, w-ltur, l vulturius (125) hd. nd. gyr. hd. gir (6, 34), giyr (13), gire, gier, geyif, gyher, geier (4), guR (102). "W-, wo- (5b) -lturnus, vulterinus (147) {cf. ventus) hd. nort-ost (1, 5), -west, -wind (67). ost ' wint (23). nord dost (5b). n. oìst (147). PER POL RUN 643 *f Oeul-tus, -us (cu.) christi vnser fra= wen mintz (26). Olfaetus smackuug (25). Olibanum wyl3 wyroucli (25). wey= rauch (26). *01iuaris arbor òlbòm (25). Omasrim, omeri tum budmg (buduig!*) ist veistikeit dcs buchs (25). *fOmopoteya s. Emopotoyca. Onager tanesil (physiol,). *fOnosus s. Anasus. Opium mahen kopff (26). *f Opopan-ete, -ax (gì.) lubestickel(26). oppoponacum ein safft (25). *fOrant (deutsch) also gcuant (25). Orariuni oucfanun ( 154. cf. Gf. 3, 520 sq.). Orbita wagihleise (155). Organum Memaeze (155). Origanum (cf. cyclamen) tosche o. wolgemut (26). dosten (25). *fOs de eorde eerui beyn vii des hirtzen hertzen (25). *Os mundi sant cristoffels krut (25). *f06 sepie vischbeyn die die golt= schmide bruchent (25). Ostrucium ( Gì. ) . astrens meister wurtz (25). *fOtuea (cf. acuta) das ist leger o. die süclit, bezeichet roten liarn der mit gelber farbe gemisebt ist (26). *fOzinum s. Oeimum. lalatum rache (25)- *Palester, pitaeium vlec (155). *fPaleta s. Sara. *Pallaeium leporis hasen struch (25). Palma gestreekt bant (25). Palmus zugethon hant (25). *fPalp-abre, -ebre (gì.) broge (i. ci-- lium 25). *fPalto- s. Platy-eerps. Palus rack beyn spitz (25). *fPaneia s. Braeteus. Panis poreinus id est suw distel et (?) brot (25 Mrg.). Panus secundum textores dicitur spule sed vero textrices dicitur shifehin (155). Papauer maben o. m.-òl (26). Papilio crani (GÌ. Iun.). *fParalitica gicht kraut (26). Paralytieus pralisichtiger (25). *fParda v. Mordale. *Paritaria tag vnd nacht (26). Paro- (gì.), pora-xismus rittenhitz (25). *fParrieulus (cf, parillus) legele (Gì. Iun.). Passu-le, -1 (26) clem rosin (25). welchweinper (26). *fPassum (herba) gotz vergessen (25, 26). Pastinaca (Gì.), petinata (bis) mor- he, -che (26). pestinaca domestica heymscb moren (25). Paxillus grebil (155). Peecatum actuale selbtegete sunde (155). *fPedegar s. Bedugar. *fPeglossa &e. s. Anagalido.Buglossa. Pellis fel o. eins thiers hut (25). Pelta s. Sara. Penis zers m. (25). *fPenthasilon, pentaphyllon (Gì.) funfpleteriger kle (26). Peripsema, arulla (gì.). Zu ebitz u. dgl. vgl. henneberg. òpuzze Abfall beim Putzen von Ruben, Kraut u. dgl. (zum Aufbewahren), wie òkrazze Werg (prom- mann Mundarten III. 2, 137). *fPernica s. Peruinea. Perseuerantia bantwort-, kunst-, ewig behende-keit (155). Persicaria pfirsich krut (25). Peruinea (gì.), permea (?) singrune (26). berwicus v. vinca. Pes eolumbinus duben fù8 (25). *fPetinata &e. s. Pastinaca. *tPeuceda-mus, -num (Gì.) barstrang (25). pondedanus horstranck (26). Pya mater inner fel (25). :i;-|-Pibulus grindil (155). Picea kynbom (155). *fPieinus kynerein i kynyn (155). *Piganum t ruta raute (26). Pinnula or leplin (25). *Pinum kyn (155). Pinus kynbom t kyn l fyehte(155). pinboum t fielit l kien (Gì. Trev.). kien= pawm (26). *Pyonia pyong (26). *Pipinella pibnelle (26). Pyrethrum (gì.), baretrum berthram (26). Pirola winter grien (25). Pysa erweifi (25). Plaga masca (155). Pianta sole; ein lebendiger lyp on verstentnuß (25). Plantago beist wegericb nicht vmb sust vnd pringt zu. samen mit irer kraft vnd wellet zü samen das zeproeben ist in dem leip vnd verseret. Ein meister heist Auicenna der ging eins tags einen weg do begegenten jm kaufflewt mit wol geladen wegen do sach er an dem wege ligen ein grosse slangen die von den wegen vnd von den pferden vast vnd swerlich was gedruckt die richtet sich auff vnd ging oder krocb von dem wege vnd sach ein wegerich do sten czu dem kam sie vnd peis ein teil dar von vnd kaw es vnd leget es hin vnd her in die wunten des wundert Aui- cennam sere vnd sprach du heist billich wegerich wann du wert zerdrucket vnd nahent tod vnd bist wider lebending worden deiner grossen krancheit (26). Platy- (GÌ.), palto-ceros i. hirco= cervus ì tragelafus schei (gì. Bias.). Plecta vlechte (155). *|Plectum (c/'.pleetaeulumGi.) kamp= rat (155). *|Pliris (aus ptisis ? pleuresis?) lungen geswer (25). *|Plumbus (aus phlomus?) (t) posi= ligon wullen krawt (26). Pluteus bettebodym (155). Pobles knfi radschyb (25). *f Pod-ellus, -illus (Gì.) ars dermlin (25). *|Podius darm (25). *Podogra gesicht der fùB (25). *Po- s. Pu-legium. Polenta (Gì.). Cf. geysslitz m. /. nebst Recept dazu aus dem 14 Jh. bei Haupt 9, 366 #\ *fPoligadum (aus polygranum rogo (155). Polipodium steyn wurtz (26). *fPolism-us, -a (gì. id.?) gartz vnd hóseh t hesch, die dysekrankheithabent sintalwegen lùstigzu essen vnd mag man sie nitwol eriullenmitdeheynerkost_(25). Politus ge-lichit, -bruniert, -planiert, -slichtit (155). :l:fPolus s. Bolus. Poma citrina (x cedrina?) citrin òpffel (25). *f Pondedanus s. Peucedanum. *fPora- *. Paro-xismus. ^Porculata burgel 0. aschlauch (26). ^fPorrus s. Porus. *f Portalae-i, -tis (gì.) hertz ader (25). *Porten-tula radeber, -eula mistber (155). Por-us, -rus dunst-, sweyß-loch ; pi. sweysslòclicr (25). *fPosiligon s. Plumbus. Precipitatio endelich-, snellemute- keit (155). *Premula s. Primula. Preseientia vor-gewizheit, -wizze, -bekentnysse (155). Presumptio turste-, vreuil-keit(155). *fPrimila (cf. pirula, pinnula) nase lep pelin (25). *fPriapis-cus, -mus (Gì.) stendelwurtz (26). Pri- (155), pre-mula veris maßlieben (25). himelsliizzel (155). *fPriolin kerbel (26). *fProspina-ta, -eia (gì.) wegtraide /., ir plumen sein weiß tosleth var (26). *Protentilla grensig (25). Prunum prunen (25). Psillium pfist (pfisi? psisi? 25). *Ptisis s. Phthisis. Pugillus fustlin (25). Pugio degin (155). Pu-, po-legium polen (26). *Pulmonaria lungen krut (25). Pulpa brot fleisch (25). Pultrinus fulii (155). Punetus unteilsam cleyne punt(155). Radigudum klibe (26). Badius glanst des lichtis, vz-dringen, -brechen ; r. fraetus vorbrochin glanst (155). *fßame-s, -x (Gi.)scham hor (25). Baneor garst; langczorn (155). *f Ban- s. Bapi-strum. *|Bapfanus s. Baphanus. Bapi- (25), ran-strum heder-ich (25), -eich (26). Baptus hynpritunge, intruckunge des geistis (155). Baphanus (Gì.), rapfanus retich (26). *Basta, scabies rude (25). *|Beptica s. Nepita. Calamentum. Reuma houbt flofì 0. snoder (25). *Beumatica krenich snabel (26). Bibes sunt Johannes drùbel (25). *fßilis (aus bilis?), epatica leber ader (25). *Bisi reyß (26). Bisus spot (25). Bobur bole t done (155). *fßostrum poreinu-s, -m (gì.) sew= distel (26). Botare trendiln, radebrechen (155). *|Bubea tinct-ura, -orum (Gì.) kleb- krut (25). Bubeus morgen rot far (25). Bubigo miltou l gesmeize (gì. Fior. cf. geschmid rost Gì.). Bubus pusch (26). Buffus golt far (25). Buga runtz (25). Rumen, frumen indruck (26). Buncina nuhil (155). Buneo i. ferramentum &c. ad densi= tatem veprium succidendam kozze (155). 81* 644 SER STA XAN Uabana (herba) groß brott (26). Saeer ignis sant Anthonien fùre (25). *fSagia (pannus, cf. sagetum) saiat(155). *Sagw- s. Sangu-inaria. *Salatrum nacht schat (26). *fSalgem-ina, -ma (Gì.) laute saltz(26). Salinum salcz-vaz, -meste (155). Saliua seyfer (untemeli, von sputum speichel 25). Saluia saluey (26). Sambuca vloyte (155). Sambueus holer, holder (26). Sandalum sandelholtz (25). *fSandara-ta,-ea(Gi.)rotoperiment(26). Sandix s. Verminacia. Sangu- (25), sagw-inaria blüt krut (25). plut krawt 0. rot wurtz (26). Sanguis blüt wol temperiert (25). S. draeonis drachen blüt (25). *fSanthoniea wermut (26). Cf. sa-, l xa-(143)-ntoricum, à^t'v&iov aavftóvocov (143) id. (143) wurmkraut (143, iKi.). *Saphina s. Sauinà. *fSara (anders Gì. m.) i paleta( aus pelta, anders GÌ. m.) tarcze, armschilt (155). Sareocolla ein gum (25). Satirion knaben krut (25). *fSatu-eria (26), -reia garten kól (25). gart kumel (26). *Sauina, l saphina (26) segelpawm (26). seuen bòm (25). *t Saxifrag-e, -a (Gì.) lewcht krawt (26). *Seabiosa apostemen krut (25). hasen or (26). *Sca- s. Sta-fisagria. Scapha, eymba kan (155). Scariola scharl-ey (26), -acli (25). *f Seieados arabicum blomen von ara^ bien; se. citrinum ein blome (25),. sti= eados haufòwurtz (26). *f Seisoris weder zan ( 25 ) , cf. preci= sores (Gì.). *fScolcependres l splenion (l) lingwa cerui hirß wurtz o. hirssung (26). seo= lopend-ria, -ia (26) hirtzunge (25). hirU tzung (26). Scops sherteysen (155). *fScord-eon, -ium (Gì.) wilde klobe^ louch (28). Seorpio peytsehe (153). Scotonia swindeln (25). Sereare (Gì.), streo rustirn (155). Scroffula inner trùse (25). Scroffularia suw wurtz (25). *tScurtum kolsaff (26). Seeundina kindel fel (25). *fSemen limbrieorum wurm krut (25). *fSemencion s. Senecium. Semissis i. latituclo pugni curri exten= sione pollicis gemunde (155). *fSemper-nua, uiua ( Gì. ) haufi wurtz (26). Seneei-on padelkart, pein welle, -um krentz (sic) wurtz 0. pfaffen kraut; se= mencion wasser krefi (26). senaci-on bronkreß (25), -um kresse (26). Sensus synn 0. erkantnùft (25). '■^tSente-, septi- (gì.) -neruia wegwart (26). ^Serpentina naterwurtz (26). Serp-, impet-igo zittermol (25). Serpillum biesloeh (Gì. lun.). velt= wurtz, quelen, kunlein (26). Sibilare wispiln (155). *Sicheon s. Sintheon. *fSyfas s. Siphar. *Sigillum salomonis heidenisch koln o. rot wurtz (26). *fSileris mantani (26) i. q. siler mon= tanuni (gì.). Siligo rocken korn (25). Syllogismus wanewort (155). Syma lebbiel (sic nach epar leber 25). *Sympharus, simpharius, synpho= rianus star, di-, dyt-tericb (155). Sinapis sentì* somen (25). Sineiput fùrhoupt (25). Sineopis hert'zkist ( 25. cf. brust= kistrie &c. thisis). Sindon czetir ^serieum zeyde (155). *|Singult-as, -us (gì.) hòsch 0. klux (25). *fSini-, sy- (Gì.) -sindrum weifi wurtz (26). *f Sintheon, sieheon (Gì.) reinam 0. reiman (26). *fSi- t disse-nteria bezeichet roter haren (.26). Siphar (Gì.), syfas inner fell 0. dynn fell (25). *fSisamus sesams krut (25). *Sy- s. Sini-sindrum. *f Sisi-, sise-(Gi.)-leos veldtkùmmel(25). Smirma i aurifrigium porte ( 155 ). *Solatrum mortale (morie) stock= wurtz (26). *f Soldo- i. q. solda- (Gì.) -nella herba also genant (25). Solemnitas uld (Gì. lun.). *Solsequium l sposa solis wegwart o. ringelplum (26). Sopor sloffs begierde (25). *fSorde (st. sorbe) sperbern (25). *Sordion knoblauch (26). *fSorol-oga, -iga (Gì.) schirling (25). scherlinck (26). *Sorolugium (gì.) Z. 2 lies: sponsa? silugium? st. sponsasilugium. Sortiaria liezàrin (155). *Spargus spargen (25). Sparus netger (GÌ. lun.). Spatula fetida wantlùfi krut (25). Sperma natur (25). Spiea celtica ròmisch kòle (25). *fSpi-machia, -nachia (gì.) binetz(25). Spina alba hagendorn (25). wech hagen doren (26). *fSpinana winterplum (26). *f Splenion (hirschzung Ki.) s. Seolee= pendres. *fSpodar mittel- t ars-darm (25). Spodium gebrant helffènbeyn (25). gepuluert helfenpein (26). *fSpond-ule, -ile (Gì.) rücken weych (25). *fSpo-, spon- (Gì.) -sa solis s. Solse= quium. Squilla erdzubel (25). Squinaneia kelsùcht,squinantz/.(25). Squinantum camelen hew (25). Sta- (25), sca-fisagria lauß wurtz (26). hu6-w., byßmùntz (25). *fStergum rucke (25). *fSter-gus, -cus (Gì.) dreck (25). *Sti- s. Sci-cados. '*fStinci (herba) wasser eydeß (25). Storax kupffer-roucb (25), -rauch (26). Strabo scbielender (25). *f Streo s. Sereare. Submentum vnder kynn (25). Subtel fuss hiel (25). Suffrago knù welm (25). Supereiliirm ougen broge (25). *fSur-da, -a (Gì.) wade (25). lapsus barbatus kouigs hertz (26). *f Tara-ssacon , -xaeon ( gì. ) gense distel (25 Mrg.). Tartharum weinstein (26). *Tenacetum rein-fan (25), -uan o. renman ; eanazeta weipoß (26). Tenaßmus zwang (25). Tentigo est illud quod apparet in vulua gickel (25). *fTeremabin honìg dew (25). *fTeriaca tri-, dry-acus, tyriac (25). *fTermentissa s. Tormentilla. *fTerpentina terpentin (25). Tybia schienbeyn (25). *fTympuus, timpus (Gì.) slofF (25). Tymus pingange (26). Tinea milbe; tinia grint (25). *fTinti- s. Tithy-mallus. *Thisis s. Phthisis. *fTitil-ieus, -lieus (gì.) kytzel fleisch (25). Tithym- (Gì.), tintim- (25), tytinf- allus brach- (26), spring- (25) -wurtz. Tormentilla (Gì.), termentissa veick wurtz (26). Trachea athem ader (25). *f Trag-entea l -antum helfantz fleisch (26). *fTria grana *. Vyola. *fTriabas, stranguria harnwinde(25). *fTribuli marini mcrdisteln (25). fTrifolium aceutum scharpff kle(25). *fTub-ina, -ana (Gì.) ertwurtz (26). *Tueia, Mrg. t. ferri, ein Stein (25). Vena blüt ader (25). Ventriculus wamme (25). Vepres bramen (26). *fVerdipedum s. Vertipedium. Vermicularis (cf. fermicella) mur= pfeffer (25). *fVerminaeia (cf. -ea gì.) i. sandix weite (26). Verr- (Gì.), virt-ucaria ringel (26). Vertebrum s. Ferebrum. Verti-bulum, -go wirbel (capitis25). Vertipedium ( Gì. ), verdipedum eysendeck (26). Vyola l tria grana vyol (26). *Viperina naterwurtz (26). Virga pastoris kertzentkraut o. wild karten (26). *Virga regia neun krafft (26). Virgultum sumerlatt (26). *fVirt- s. Verr-uearia. *Viscus mistel (26). *fVula v. Vuula. *f Aantonieum s. Santhonica. XEN XER XPA 633 Vultus hd. nd. ange-sicht, -sich (5). ant-litze (8, 20), -litz (64*>, 65), -lutz (93), -lit (64, 76), -leit (6), -lat (23). hd. antz- -litz, -lit (75), -elyd (19). wand-el (93), -elunge (27c). wille (130. quod per eum voluntas cordis ostenditur 130, sirn. 66 &c). Vulua (i. eauea 75) wambe (Sum.). fotzen (75). fut (75, 93). freulich schlofi der geburt (65). bue (ìoo). bucli dorè o. cunnte (8). conte (108). porte (90). fravu wen scham (75), gemechte (5b). eyn saltz meste (5. nacli der alteri Form dieser. Ge= fàsse). vlg. vogelbufi (75). *"Vulua (X vlua) sehleff (74). *Vul-, fut-uaria (i. garum olens, garosmum) schaamkraut (143). Vuluula fotzel (75). *Wolmen v. Fulmen. *WQlpis v. Vulpes. *Wolturnus v. Vulturnus. Wo-, fo- (76) -rmacia (ciu.) wurm-s (74), -fi (76). Vuula, vula (25) (dim. Br.; i. exi^ reuma 75, vua t epiglottis 64) das zep- lin, var. -el (no), die huyek (132) in dem halfi. aufenplat (cf. Gr. wtb.), auf. vff der zungen, vlg. vfel (75). aten- (93), attem- (64) -blat. atem, atemplat (74). huke (Chytr.). huge in dem halse (109). houg (8) aus houg, daher honig (9). winberlin «., die layen haissent ez daz blatt (77 unglossiert). blat (25). "Vuularia i. bonifaeia, bislingua &c. hauck-, hocken-, auffen-, zungen-, ni. tongen-blat (143). ni. keel-, tapkens- cruyt (116). *Wulgago v. Vulgago. *Wulpis v. Vulpis. *Vx-, vz- (aus aux-) -esis i. amplia ficatio verwydynge (147). Vxor hd. nd. eyn hus fraw «» wyb (68). wijff (132). eewyb (110). eelichs weib (75). Vxorare .hd. nd. frau, hd. frauwin sirn., eyn fra wen sirn., wyb (68, 110), wijff (132) nemen , off truwen (132). ' wiben (20, 46, 76, 110). billigen in die ee (no), heyligben (132). Vxoratus einer der ein eewyb hat (no), hd. ge-wibet, -wibeit (5), -wybder f 96), -wipt (17). nd. ge-wyuet, t -heyliget (132). hyngeluckt (sic 68 !): Vxorius quenoman (Gf-). wyb- (68, no), wijff- (1,32), ee- (65) -ig (110), -lidi. einfiitzler (Das.). ni. en wijffwl, Jan ligt achter, die voor woont als t'huys om= gekeert is, daer t'wijf den broeck draecht (116). *Vxula bossen des flaclis 0. banffs (quando ex aqua trahitur 75. welter au.). vchse, vchfiel (74. cf. axella sirn.?). *Vzesis v. Vxesis. X Xandicus v. Sandieus. Xenia (sg. f.) gabe (8). gobe (9). clenode (100). claingabe als oster aiger t aliquid prò nono anno vt kuwe, kalb in die kuchin; et. hochzitlich tag der kirchwihung (65). Xenium hd. clein-ode (20), -node (5), -oyd (19), -ote l gabe (155), -ot (8, 9, nob), -oet (132), -et (18, 68, 110a), -heyt. eyn clainbeyt (6). clenode (23). presen-t (132), -tz (68). eyn mefi-kram (nob), -krom (noa). *Xenodium eyn gast (23). Xenodoci-anus, -um v. Xenodoeh- arius, -ium. Xenodoch-aria , -iaria ein gasthufi fraw (110). Xenodo-charius, -ehiarius, -xiarius (iiflb), -tiarius i -eianus (74), -ehus (75, 76), cenodoeharius (11, 19) hueter der bilgram(75). ein spital-^gasthufi-meyster (110 sim.). gast-knecht (75), -helder (19). spitaler (75). hospitaelre (11). verweser der ellendenherberg 0. selhaufie (74). Xenodo - chium , -cium ( Br. &c. ), -xium (75), eenodo-, eoenodo- (Gi.m.), eenudo- (67) -chium, l -quium (gì. m.), -xium (9) (i. eenobium q. v. Gemmae) hd. gastbus sim. hospit-ael (11, 19, 20), -ayl (19). spit-ael (132), hd. -al. spet- ale (17), -al (8), -tal (100), -il (9). bilger- (91, 111), bilgerin- (64) -haufi. *Xenodo-chus , -tiarius v. -charius. Xen-os, -us eyn bilg-erun (6), -erin (8, 23), -rin (46). pilg-erim (9), -erin (5), -rimin t -er (18). DlRFENBACH GlOSSARIUM. *Xenum (i. elinodium, st. xenium) klainhait (76). *Xeracus spacierstede (147). *Xeralaphus v. Zerolaphon, Xerampelinus rebpletterrot (111, 140). ni. blond oft vlas verwe (116). *Xerapelma v. Serapelline. *Xerare (i. rotare; aus girare?) raden (19). *Xerephegia v. Xerophagia. *Xeroferarius v. Xerophagus. *Xerofugia v. Xerophagia. Xerolaphus &e. v. Zerolaphon. *Xerol- v. Xer-ophagus. *Xeromirum v. Xiromyrrhum. Xeron trucken (68, 110). draghe (132), Xero- &e. v. Sera-pellina. Xero-, sero- (8, 9, 75), cero- (8, 17), zero- (8 &c), xeno-, sicco- (75) -phagia, xerephegia (76), t xerofugia (147), sero- phagion (23), -phia (17), -pha (q. v.), eerefegia (9), zeropheugia (17), nerofa^ già (74) hd. trucken (74, 75, 110), dorre, durre, nd. draglie (132), droeghe (147), droge (23) spyse, hd. spyfi, speys i kost (9), speyse^klein essen (74). durre kost (8, 9) als erbifi (8). dorre l duer kust (17). Xero-phagus, -fagus (74), -lophagus (147), -ferarius (132. X cerof.) trucken= erkostesser ( 74 ). der trucken spytò yfit (110). die draghe spijfi eyst (132). die etende is droeghe dyngen (147). frasat (pi. 46). *Xerophalus v. Zerolaphon. Xerostate i. disciplina (Br. ).' zucht (74). *Xers-on, -um (mss. mog. aus xeron X chèrsus?) hd. erde. *Xestes (i. vrceolus) cruyke (147). *Xia (vestis gì. m.) erekrud (47). *Xiliphon (i. saluia) selve, eyn cruyt (147). Cf. silium salue &c. ? *XÌl-0, -On (Gemmae, Voce, ex quo) liolcz (8, 9). hulcz (17). Xi-, si- (64, 76, 123) -lobalsamum (cf. silium) balsam-holcz (8, 9, 64, 76, 93, 123), -en hulcz (17). Xilophagi wurme die fruchte essen (74). xy lophagus i. lignum comedens, vermis ligneus ; xirophagus i. qui fruc- tus tantum comedit (Br.)." *Xim-a, -on v. Zima. *Xinon i. portus ì litus gestatt ( 74 ). *Xiofagus (aus ichthyophagus Br.) visoheter (147). Xiromyrrhum (Br.;, xeromirum (74, i47)truckene salb(74). salve dye droeghe is (147). myrrhen frucht (110 &c). Xirophagus v. Xilophagi. Xiros (Br.) vrueht (110, 147). Xp- cf. Christ-, in den Voce. geson= dert u. theilweise verschieden glossiert. *Xpa (st. crista) eyn helm (76), h.- czeichen (4). cleynod (9). *Xpana (herba) Cristian (47). 80 634 ZAL Xpiani-smus, -tas (mss. mog. ) hd. cristenheit. Xpianismus ein christenlich orde= nung o. dei- christen glaub (no), kri- (68), ker- (132) -stendom. Xpianitas cirri- (no), ker- (132) -sten= heit. ZEL Xpianus eyn chri- (no), cri- (23), kry- (19), ker- (132) -sten. hd. ein cristen mensch sim. *Xpoeeton u. Xotoeus. Xologus (i. adulator; X ehrysolo- gus?)'smecblir (t) smerer (8). swerer (9. als Anrufer Christi?). ZEL Xpo-toeus, -eeton ( 76 ) hd. gottes muoter, rnutir sim. Xpus (potius per eh no &c) ge-hei= liget o. -salbet (no), -eelter o. -salbeter (9). die heilige kerst t die gesalffde (132). crist (23) *Xuma, xungia v. Axungia. Y , I Z Zaba (i. monomentum 76 aus mu= nimentum GÌ. m. !) gisara-uue (Gf.), -uè (141), -be (i3i). kiser-we (Gf.), -vee (i3i). eyn grab (9, 17, 74, 76), grap (8). *Zabel gr., faculentia t fulgetum lat schein (74). Zab-erna, -arra (136, 147), t zalburra (147), i eaberna (Gf.) (*. arca, man-tiea 20, -dica 76. cf. taberna) scrine (Gf.). malaha (86, Gf.). maele (20). inaine l pulge (Sum.). eyn kleyder kast (17). claider- (76), gewandt- (74) -kamer. een coni (108). Zabolicus duuelcz (20). *Zabolon v. Zàbulon. Zabulinus (i. diabolicus Br. 68, 110. cf. sabulinus) zandich (132). Zàbulon, zabolon (76) [*'. filius Lie Br. &c, arena 68, 132, habitatio 76 sim., diabolus Br. cf. sabulon) tewfel (9). zant (132). starcker 0. wonung (74). Zabulum (cf. sab.) sandt (64, 68, 110). gruntt- (12, 75), trib- (76), tryp- (3, 9), trep- (8) -sant. ein leicht erdtreych (64). Za-, l ze- (Sum.) -bulus (i. diabolus Gemmae, Voce, ex quo) dufìl (8). tiuel (Sum.). teuffel i zobel (74. cf. tebellus &c). *Zabur-na, -ra v. Saburra. *Zadu-arium, -ra v. Zeduarium. *Zagauium tierwald (76. aus zogra= phium tierbild?! cf. sqq.). *Zagra-, zoagra- (110) -phium, -phia (76, 110) eyn tiwr- (9), dier- (17), dir- (8) -gemerne. *Zagrapho (cf. zalatro?) vnnueze rede (9). *Zagra-, zogra- (155) -phon, -fon, -phus (74), zoagraphus (110) (*-. script tor aninialium 110, pictor 77, aus zogra= phusj oyn rnoler (8, 9, 74), meler (17, 155). Zair v. Zar. Zalata ■*;. Zelata. *Zalatro (aus balatro X zelates q. cf. ; i. vaniloqu-us 75, -i 76, homines grandis j sermonis &c. 110 &c, defractor i oblocu- tor 75, inutiles leccatores 76, no,untei*sch. von zelotes, cf. zelator) vn nucz milì sprecher (17). an-n. messe-spr. (8). *Zalburra v. Zaberna. Zama, zania v. Zizania. *Zcima v. Zyma. *Zapo (st. sapo) seyfF (19). *Zar, zair (Br.) apprill, der manat(74). *Zarab-ara, -olla, -ulla v. Saraballa. *Zarnab-adium, -um v. Carnabum. Zarumber v. Zeduarium. Zarz- v. Sals-aparilla. Zea rofifuoter (91). *Zebuliis v. Zabulus. *Zeeha, var. eecha (sed haut latinum) zeche (75). '•^Zedo- v. To-mentum. *Zedu-arium, bissiti, -ara, -ra (76), -ar, -adum (6), za- (68), ce- (1, 26), se- (5b) -duarium, zetpha-rium, -ria, -ra (3), -r, zedoari-um (Gf.), -a i zadura, gr. Ccuépot (114, v. a. 1618), soduara (93), zit-, eie- (15) -ouale (93), -onale (1, 15), -barum (50d), ce- (96), zi- (149) -tuarium, eeduaea t zyziber ( 125 ), sedbar (3), siduar (11, 19), zod-oare (93), -ear (77), t zud-uar t -arium t -raga j 74), zuzur (Sum.), zarumber (Ki.), cytrina (26) citawar (Gf.). zìtvare (Sum.). zitwar (1, 4, 4, 50d, 93, 149, Gf.). z. baco (lat? Gf.). zitewa (r 87). zit-, czit-, bissw. zitt-war (74), -wer (3, 114, Sm.), -ber (4), -wan (6, 15, 73, 74, 76, 110b, Sm.), -wen (64, noa, 114, 123; V. a. 1618). zeitwan (1). czydw-ar l -er (19). zed-, i ced- (85), czed-ewar (5, 96), -ewer (5b, 17), -war (18), hd. nd. -uar, -wer (46), -e wort (23), -ar (20), -arboum (68), -ewen (zedua- ra i -r, von -rium untersch., ahnlich Sm. 4, 295). seduer (22b). zistwer (26). Zelare, l -ri (76) hd. lieben l bassen (110), lip han l haßen l fulgen, folgen, lyphaben?nach-f. (21), lieb k.£hasen(6), hefftig leben (1). nd. leff heuen (23). minnen (100, 132). nydin (8). neyden (9). nide haben, nidick sin, liden in jm selbs (65). *Ze-, za- (68, 129, gì. in.) -lata, zilato (q. cf. 76) (i. grando, aus ital. gelata X /a'XaCa? 1 hagel (110 &c). , '■^Zelates (cf. zalatro) er abschnider (75). *Zelatieare i. vinci-re t -are (76). Zelator (cf. zelotes) hd. hphaber sk; rechtvert-ig 1. (8), -iger (76); lip- heber (18), -hewer (17); liebhaber. nd. liefi'hebbcr (132), leff heuer (23). ein begiriger (65). eyn recht tuer der do geme recht tùd (15). *Zelificare inbrinstig t begirlich ma= chen ; grotì begird t b. zu liebe bringen (65). *Zelopipium v. Zelotypium. Zelosus begirlich mensch (65). arg= waniger, mynner, reylichcr (74). Zelotes (i. zelator Gemmae, Voce, ex quo) lieb- (no), lip- (8) -haber. Zelotypa mulier angsthafftige frouw (65). Zelotypare bflleschaffen (19). lestern l virdencken (8, 9). eifern (75). hassen, argwanen (74). wantrouwen (132). *Zelotyp-erium v. -ium. Zelotypia arg-won (no), -wenung (74). eyn arckwan der buolschafft (64). eyn quaet vermoeden (132). vnrnessig gro6 lieb (65). ebrecherin o. krieg tus= son man vnd wip (8). eebrechunge l bo= ser -won vnd argdenklichkeit czwischen man vnd weyp (9). vnwiriJkeit (74). *Zelotyp-ium , -erium (46) , "zelopi^ pium (sic 4) (i. dedecus 66 &c.) hd. nd. vnere. vn ee (sic 3). Zelo-typus, -topus (1) hd. eebrecher. zuman (zinnan?); argweniger (74). are- ZIM ZIU ZUR 635 wanic (100), -weniger l argwoniger i einer der da sine gemehelin also lieb hat das er nit mag liden das sie eim andern an= hang (65). eyf-erer (75), -riger (74), -rar (1). ein mitgemeiner i. qui arnat rneam i ego suam (64). grofi libe (8). *Zelulus strengheyt fur die gerech= tigkait (74). Zelus hd. liebe l hafi, lip t haiß (18), lybe (21), nyt, nid (6), neyde i czor (9), nide i boser zorn (65), zorni= cbeit (110, 132"). mynne (132). grolì be= girci die recbt als furig b., gundung &c. (65). ernst, folgunge, argwan (74). argwaen (20). fientschaft (25). eynbrunst (128). stede- t stren-keit (8). gut strenckhait das vbel zu straffen (65). Zema eyn dring koppe (17). trinck kopf (9). werff dopb (8). *Ze- v. To-mentum. *Zeno- v. Ceno-, Cyno-. *Zenolus {i. nodus calami) halmsknopff (74). *Zenontina zendata (Gf. 5, 689). *Ze- v. Ge-ntaculum. *Zentauria v. Centaurea. *Ze- v. Ce-phalus. Zephy-, zephi-, zephe-, zyphy-rus, eephiros (76) {cf. sephirus, ventus) hd. nort-west, -vest (76), -wint (6 Anh.,. 76); west-n.-w., ost-n.-w. (15), w.-norden, wester- (67), nort- (75) -wint. weest (11). *Zerap-, zereb- v. Serap-ellina. Zer-na, -uà (74) (i. scabies 74, petigo 23) scorri (23). grind {in Aegypto 46). *Zerola-phon, -pson (17), xero- (Br. &c), eero-?xera- (76) -laphus, -lophus (147), -phalus (noa) (*. ceruus siccus, eneus &c.) eyn gegossen hircz (17), hirs (9, 9). en hertte van metail of holt (147). *Zeropheugia v. Xerophagia. *Zerua v. Zema. *Zeta v. Ceta. Zeta, zetha, t zetula (128) {in pa- i confessione b. thome; i. vestibulum l deambulatorium t ealamus [.si. thal. 76. aus Stana) hd. nd. kamer. heyme= like k. (147). hd. chamere (Sum.) , kam- ara (Gf.), -mer, -e (18). sumer-hauß (74), -hus (76, 93), -huß i -lob (6). wasser- bauße,-laube(74). stoue (109, 132). ercker= stubicben (125). dornse (109). Zeta hiemalis tung (127). Zeta-rius, -sus (46) kame- (6), kam- (46), keme- (23) -rer. *Zetph- v. Zedu-arium. Zetula v. Zeta. *Zeza {i. caput) hoift cop ; schedel (147). Zygarus (i. aduena i auicula) citzun= chen (125). *Zilato (i. grando l est proprium mu= rerularum [si. merularum] talium vo= lucrurn 76. cf. zinzulare X zalatro?) v. Zelata. Zyma, zima, t xim-a, -on (74),zeima -(149) {i. fermentimi, peccatimi, locus se= cretus no &c.) tei-6em (no0), -sen(noa). deys-sem (8), -om(132). deychsin^heuesel (20). tesem (74). desme (149). sawer-teyg (9, 4), -deick (3). hd. suer-taig (46), -deich, -dig (17), -ding (21); hebel (Das.), heue, boefel (46), sur he- i hef-fel t teyg (9). vrhab (1, 74). zurdech (23). heeff-e (11), -el (90). gyre, gyr, hefel, sawrtaig (74). *Zima v. Cyma. Simista. Zyma. *Zyma, xym-a, -ori {cf. simma gì. m.) heymliche kamer (74). *Zi- v. Ci-malia. *Zimare suern l suer machen (21). sweren (8). brot suren (13). semern(19). *Zimata {aus sigma) ein tafel (no, 132). *Zimatus v. Simista. *Zy- v. Cy-mbalum. *Zi- v. Sisy-mbrium. *Zimus adj. {sbst. gì. m.) heuetht (20). beeffieh (11). Zingi-, gew. zinei-, zinzi-, einei-, gingi-, gingy- (125 ), gingim- (122), zynsi- t sinsi- l czineze- (4) -ber, zinz- (87, 122), ging- (87, Mrg.) -ibero, -ibrum (122), gingi-ueris (125), -brium (Gf.) {cf. quibarus) gingiber (Gf., Das.).ghengeber, gheengeuer (11). gbynwer (132). hd. ing-, yng-eber, -uber (87), -ber, -wer. eng-eber (8, 12), -ver (22), -wer (10, 23), -bir (6 Anh.). igewer (16). igwir (5b). im= bir (75). imber (6, 65, rase. 73, Das.). ym= bar (125). ymber (64, 76). inber (111). eineiber eonfeetum confect von igwer (1), ingewer (5b). *Zincula {aus zinzala sim. X eimex) wantz, wentel (74). *Zrngna {piscis) dorn (87). *Zinsilla {cf. zinzala) v. Bibio. *Zinstias i. lanceas (76). Cf. Gì. m. v. zibynnus. Zinzal-a, -ia (132), cinzala (Gf.), zi= zala {v. culex) thaha, daha (Gf.). ein muck (110), muggbe (132). Zinzalarium (Br.) ein muck- (no), uiugg- (132) -en netz. *Zinzal-ia v. -a. *Zinziare v., Tintiare. Zinziber v. Zingiber. *Zinzil-, z^nzi-lulare v. Cineillulat. Zinzulare. Zinzi- (147, Gì. m.), zinzin- (129) -nare vox pardorum. Zinz-ulare (GÌ. m.j, -ilulare (kì.), -Ululare (123) {cf. tintiare, cineillulat, zilato) vox merulae (gì. m.), irundinis (123). zwitschern wie eine schwalbe, Mrg. meer-schw. i zaunkonig (Kia.). Zir-bus, -bum, -ibum v. Cirbus. *Zisi- v. Ptisa-narium. *Zitastrum (: zythus) kofent l frifi= bier (125). *Zit- v. Zed-uarium. Zius {cf. Dz. wtb. 377) fetirro (127). *Zizala v. Zinzala. Ziz-, siz- (64c), eys- (5b) -ania {i. herba peruersa 76 &c, t seges 66 &c, \o= lium) hd. nd. rade, kade {sic 85). hd. rade-n (17), -1 (13); eyn raid (18); rat (6, 76), rath (49), ratt (37a); rat-en (8, 4), -ten (64, 65, 134), -in (1) , -te (5, 93), -teln (69, 70); ravtt (46). vn-kraut (91), -krut (no), oncruyt (132). boßer same .des vnkrucz (65). bederik (109). treffs (38). tepstz {sic), knille, lib locher ; Anh. knul t lut blech (6). knùlle l lùlleche 95). lulch (114). lulch, trepsen (Kia.), trespen(Kib.),kuhweizen, brandkorn(Ki.). ziza- i za-nia (76), zam-ia (129), -a (147, Br., GÌ. m.) est genus pdlosi monstri t de= ceptio (76 sim.). argelist, ferpeley, begrijp &c. (147). *Zyziber v. Zeduarium. Zizipha zi- (91), ci- (125 Mrg.) -beben. *Zizu-ca, -ga v. Galla. *Zoagraph-ia , -us v. Zagraph-ium -on. *Zoda hauptwetag am lincken ort (74). Zod-, zoz- (136) -iacus diertrager(fi5). der schlem circkel des himmels &c. (Das.). *Zoetieus v. Zoticus. *Zoga v. Soga. *Zo- v. Za-graphon. *Zome-ntum, -tum v. Tomentum. Zona hd. gurtel ; ein breyt (69), braite (134) g.; g.-snor sim., -schnur (6); gordel (18, 49, 132) (ader 18) snoer (18, 46). gur= del (11). g.-snor (23). snore (10, 13), senne (12) i bant. sene (5b). schnur (no), snur (8, 9) t lant {sic) t zirkel in dem hym= mei (8). *Zona bidentis wùllyn gurtel von wol= len (9). *Zona bullata gespengelt girrel,(9i). Zon-, zonol- (76) -arius eyn gurtel schnur o. seyl verkauffer o. macher (no, sim. 132). gortelmecher (17 sim.). gurte= ler (9). sailer (76). *Zonium gurtel (no), gordel (132). *Zonol- v. Zon-arius. *Zonopelicia i. vestis de pellibus factd (76). *Zoroastrum levendighe stern (147). Zo-, zoe- (110) -ticus, i -tipus (74) {i. vitalis) leben-dig (110), -lich (74). leuendich (132). *Zoz- v. Zod-iaeus. *Zuccara zuckerleutrung (74). *Zuecarum {st. supparum?) troye(Fr. 2, 390c). *Zud-arium7-raga,-uary.Zeduarium. *Zukarium, czueura &c. v* Sueca= rium. *Zunf-a, -ta (gì. m.), -fta (64cj zunfft (64). *Zura {i. pars tibie cf. sura; anders Gì. m.) ein wade (110). die wanghe ofF braede van den beynen (132). Zurgiare mulorum clamor (gì. m.). 80* ADDITAMENTA ET EMENDATIOMS. Asterisco (*) mcmet sua vis. Crucis signum (f) demonstrat singula additamenta tanquam novas rubricas e literarum ordine injungenda esse. Additamenta certis lineis rubricarurn antiquarum inserenda harum linearum numeris, signo „Z.U addito, indicata sunt. In rubricis nude positis signa „«." et „s." rubricas illud Glossarii, hoc Additamentorum indicant. Signo ,,G1." Glossarii nostri vocabula et rubricae distinguuntur , praesertim ab addiiis in hoc appendice. -j- Abaculus ein kleyns credentzlin (64c). Abaeus credentzy (64c). Abbacinare ital. bedeutet so wenig, wie abbagliare, die gewaltsame Zer= nichtung der Sehkraft. Abdicare abkynden, versagen (64c). Abdom-en (Gì.), -ina anbana (154. st. ancana?). Abece- (gì.), abe-darium ein sibel (151). -j-Abgregare zerteylen (64c). *Abhominari vnmenscb-lich geparn (151), -elicben geporn (152). *Abhominatio greuSlichhcyt (i5i). grufi- (nicht pruss-!) -lickeit (152). Abhorrere ffùrchten o. grauwen (151). *f Abhortio s. Abortire. Abiga feldcypressen (uo). Abigere zertreiben (64c). Abortire ( Gì. ) , abhortio geburt v'thunen (i5i). Abortiuus todes leibs fruchte (64c). *f Abrago s. Amphibologia. Abrotanum ebreyze (149). gartha- gen o. abrauten (26), -w, Mrg. nd. aver= rude (153). Absintheum weyrmut (152). Absonus awysig (152). *|Absordus v. Absurdus. Abste-mius (Gì.), -nuus weynkyn= diger quasi a vino abstinens (G4C). Abstraetum ge-vronit, -vriet, -eyn= litzet (155). Absurdus, in Voce, ex quo alph., in 152 wirklich, absordus. vnge-hériger (152), -hode (sic I5i). absurdum ein unge-hért, var. -burt, ding (65). Acacia slesaf (149). aceaeia slehen safft (25, 26.) Aeal-ephe (gì.), -ipte eternezzele (149), -ipha (l) agaricum ayter nessel (26). *fAcalipte &c. s. Aealephe. *Acantum (x adiantum) nezzelsat (149). Aeantus wisdorn (149). *fAcaris s. Acorus. Acat-ium (gì.), -eon (64b). *Ac- (26), a-cedula sure (149); t) asalonim sawrampffer (26). Aceidens zcuval, geshicht, des wes= ins shyn (155). *fAccliuare (cf. acclinare) biegen (64c). Accumulare, aeeruare heyflen(64c). *f Ae- s. A-cupieta. *fAccurtare (cf. accura-re, -te)fleissig v'sorgen (64CJ. *f Aecuta s. Acuta. A- *•. Ac-eedula. *Àcepha-lus ( Gì. ) , -s onhaupt (64°)- Acer mafihalter (64c). gundram (149). Aeere essig machen (64c). *fAcero gundreben (26). Aeeruare s. Accumulare. Acetosa sawer ampfer, Mrg. nd. szur (153). Acies sebe (25). Aeinus drau-, acmen dru-benkeren (152). acmen traubenkern (i5i). *fAcon-olla, -eilla (Gì.) katzentzagel (26). *Acor (Gì.). Cf. Gì. m. v. aeora. ital. acori grind (ansprung bei Vaientini, cf. impetigo; Sm. 3, 592). aeor vini kamig (155). Acorus golgilgen (25). gelschwertel, Mrg. nd. swerdick (153). acaris i. gla= diolus swertel; achonis got sw. (26). Ac- (gì.), eg-redula erdfroscb (64c). *f Acri-smus, -zimus (Gì.), senff ge= hoefflet brot o. goettin prot (64c). *f Acro-cor dines, -chordones (24, Ki.) die weychen wartzen (25). *f Actinala s. Aruiola. Actualissimus aller-snelli«te, -tuch= tigiste (155). Actus gewerp (155). *fAculeus s. Cuculia. *A- (gì.), ac-cupicta glifimat claid (64c). Acus helwen (140). Aeus muscata kranich snabel (26). Im Gì. lies: Aeus mus-, mul- (149), t mos- (143) -eata. Acuta (gì.), aecuta sücht (25). otuca s. u. , *Achari-s (Gì.), -as i. non graciosus Voce, ex quo). *Achatonia i. equitas (Voce, ex quo) aus arehotonia i. antiquitas l princi= patus (Fragm. msc. Bibl. Goth.) i. q. archu= tomam (gì. m.). Achillea t millefolium garb, var. grab, o. tausentpletter (2, 6). *f Achonis s. Acorus, Adagere me czu haufie fugen (152). *.Adami-ruoni, -niani (Gì.) ketzer (152). Adaquare trencken, wetten (64c). Adeps smaltz o. veistikeit (25). *f Adeptio(Xadoptio)zuowiinschunge, giwnst (GÌ. Zwetl.). *fAderma s. Adiantos. Adiantos (Gì.) Z 1 lies nete st. note adiant-os patonie, -um nessel ; aderma n.-sat; adpantos n.-wurtz (26). Adire czu-gane 0. -gene (152). *fAdlecta s. Athleta. Adminiculari heflich (sic) sein (152). Adoptio (cf. adeptio) zcuwunshungc (155). Ador waytz meel, var. weytzen, mei (64). *fAdoreum wyfi seboner waytz, var. weisser schener weytz (64). *f Adpantos s. Adiantos. Adragis (Gì.), atraganis burgel (26). *Affa-, tu-mentum dorn puchse (152). Affodillus wild schwertel (153). ì. adera golteck (26). *Agamus s. Armiges. *Agaones rotwurtz (26).. *fAgaricum (cf. sq.) s. Aealephe. Agaricu-s, -m (140) danswam (25). dannschwum (auch 140). tannen swamp, rautensaim ; agariens (l) fungus swamp (26). *fAgari-ens s. -cus. Agellus eyn acker man 0. eyn tbam AMA (152). .eyn eckerlein o. ein klein dam (151). *Agia-uia (64c), -ma ì. transitus hor= tatoris &c. Agnus castus schaff mulle (153). schoff-melde, -mille (25). Agon festung 0. kampff (152). Agresta (gì.), agraz m. (stuttg. Vereinsbhl. Bd. IX) nach Sm. * e » o ° «F o . * • , Gv *o_ r\^ . o « • . ^1 ^9* XA ,£. o •* 0° * " o « o - ^,> <^ -O . IL ' cr V : ^^ * . l ' • * <^ n^ o « . . <^ ^ e*0 <ì. *^»hv\\nSì * k~ * ^yVi Ver \? AV^ * » * *» "^^ 'O • * " ^4o- 0 O.V- A ^v c^ a0v - « • • ■> V » T * ° pv .«v: . v ' t j. « • » * 4' A^ ^ G^ \ *^.T^ A ^ 0 • * -A0 ^ ^ *«»°9 .^ °^ ••.*•• A0' ^••— "-^ .^,.^t>o X'^i-V /.i^-A /\.-^x , 3....v*^.^ ^.^^v v^-v %»w?y ^-^v j ' AA °o * o5-r KS*. % ^W>!i**' ^ ,A9^^-^- .^..'•••■^ .0*.-.^.% ^ .— . * •V'"' yJs&S," ' ' y .,iife>*" ' ' v'isk-x*7"'^ .• - ■ • • \ ^ *V "'^^K* 0^ "^ M-^^^»° ^^^ *^3m9' rs^^ "'51^'/ ^° DeaadifiedusingtheßookkeeperprocesJ O. *7r^.» ,0'' <#»_ *T^fo* -A^ ^ ^Ul/^s* 0^ ^j. *>^1S^!'.' AK Neutral,7,nn an»„.. m, ,, • ^ A* *^ 4 A^ ^* Neutrahzmg agent: Magnesium Oxide Treatment Date: July 2006 ^^5. ^ *rf(vV PreservationTechnologies ^^ "t^É^ * W°RLD LEADE" 'N PAPER PRESERVATI0M \ S> _ C, ^r> 1" Thoms°n Park Drire •^^n ^ V . A' (724) 779-21 1 1 VI • %/ .• /\ -JSP J\'WJ ^« '-w^s/x o • • s \ » *V J* .^'* % $* * 0 M 0 0 H 0 ° •$ v *2» v ^v% * /■©■ ^3 V >'♦**. "^ .'JQi^V >.> °" JF ....^fc — ^ o " • ♦ 'o ^3 V *feF 'bv5 ^°^ • \s •o ^ft A** ^ „/%, >> • ^. ^ ^^te'- ^ ^ *v /- ^o^ *bv* * cP ^ *7^T* A « J /Ivi-, \ / : >0^ -3 .^•^ ^> . . « \ y