DIEFENBACH, NOVUM GLOSSARIUM. iOVUM GLOSSARIUM LATINO-GERMANICUM MEDIAE ET INFIMAE AETATIS. DER NEULATEINISCHEN UND DER GERMANISCHEN SPRACHEN VON D"" LORENZ DIEFENBACH, ZWEITEM STADTKIBI.IOTHEKAK ZU FliANKKURT A. Jf., CORRKSPONDIBRENDEM MITGLIEDE DER K. AKADEMIE DER WISSENSCHAFTEN ZU BERLIN, DER MAATSCHAPPV DER NEDERLANDSCHE LETTERKUNDE ZU LEIDEN, DES INTERNATIONALEN CONGRESSES FÜR PAL.EOANTHROPOLOGIE, EHRENMITGLIEDE DER BERLINER GESELL- SCHAFT FÜB DEUTSCHE SPRACHE, MITGLIEDE DES GELEHRTENAUSSCHÜSSES DES GERMANISCHEN MUSEUMS ZU NÜRNBERG. FRANKFURT AM MAIN. J. D. SAUEßLÄNDER'S VERLAG. 1867. Druck von J. D. SauerULuder. Seinen verehrten Freunden Dl W. J. A. Jonckbloet, Professor zu Deveuter und Dr M. de Vries, Professor zu Leiden gewidmet dem Verfasser. Einleitung. Das vorliegende Glossar steht mit meinem „Glossarium latino-germa- niciim mediae et infimae aetatis" (Fraucf., Baer 1857) in vielfacher Wech- selbeziehung. Es berichtigt dasselbe an vielen Stellen und bewegt sich mit seinem ganzen Inhalte auf gleichem Boden. Bruchtheile des alten Glossars: Glossen, Erklärungen und Vergleichungen, sind nur dann wieder abgedruckt, wo die Beleuchtung nach beiden Seiten es gebot, die Spar- samkeit des Raumes es gestattete. Wo diese Bedingungen nicht auftraten, genügten genaue Verweisungen. So geschah es, dafj das neue Glossar zum vollen Gebrauche des alten unentbehrlich ist, zu seinem eigenen aber die Nähe des alten sehr wünschenswerth. In den meisten Fällen sind die lateinischen Stichwörter des alten aus praktischem Grunde beibehalten, selbst wo die Theorie eine andere Anordnung verlangte. Im Anfange der Artikel unterscheiden sich jene herübergenommenen Stichwörter hinlänglich durch ihre Stellung, im Texte durch den Zusatz ,,Gloss.''. Somit gehören die voranstehenden Wörter und Worttheile ausschliejjhch dem alten Glossare an, wenn nicht die Signatur der einzelnen folgenden andeutet, dafj jene zugleich für den Rest der gegenwärtigen Glossen gelten. Den Antheil des alten Glossars schliefet das dem Artikel vorgesetzte Kreuz (f) aus; der Stern (*) bezeichnet die Abwesenheit der Formen in Du Gange (Gl. m.), Breviloquus und Kirsch. Welchen Formen eines Artikels indessen diese beiden Zeichen gelten, die im Innern desselben die Uebersichtlichkeit hindern würden, erhellt in jenen Fällen, in welchen die alphabetische Folge keine Sonderaufstellung der be- treffenden Wörter gebot, erst durch die Vergleichung des alten Glossars. Im entgegengesetzten Falle sind nur den Sonderwörtern die auf sie bezug- lichen Zeichen vorgesetzt, nicht dem Artikel, in welchem sie verhandelt werden; trägt dieser gleiche Zeichen, so gelten sie andern Bestandtheilen seines Inhaltes. Jene Sparsamkeit des Raumes, welche mit dem Umfange auch den Kaufpreis beschränken soll, bestimmte mich, die zahlreichen Auliührungen VIII Einleitung. einzelner Formen (mit Verweisung auf das Sticliwort des betreÖenden Artikels) nach den Anfangssilben (ohne etymologische Rücksicht) zusam- menzureihen, damit nicht jede den Raum einer ganzen Zeile in Anspruch nehme; der Druck sorgt für die leichte Auffindung. Wie hier, jedoch nur bei etymologischer Verwandtschaft, sind in den zusammenhangenden Artikeln die gleichlautenden Worttheile durch Verbindungsstriche mit den ungleichen verbunden, wo die Deutlichkeit die Wiederholung der ersteren nicht er- forderte. Dagegen vermied ich ein Kunststück des alten Glossars, das dem Leser ein gleiches auferlegte: die Zerlegung aller Formen je eines Artikels in kreuz und quer, während jetzt die Zusammenbehorigkeit immer nur von je einer Stichsilbe abhängt. Es galt dort freilich auch um die stärkere Hervorhebung des Gemeinsamen und des Trennenden ; aber diesen Vorzug überwog die Schwierigkeit des Gebrauches. Am wenigsten durfte der Raum gespart werden, wo das Gewicht des Inhaltes seiner bedurfte. Dieses legte ich besonders den mundartlichen, zeitlichen und bijjweilen selbst nur graphischen Varianten der deutschen Wörter bei, welche die Uebermasse des Stoffes in dem alten Glossar oft nicht hinreichend berücksichtigen lie^. Sodann habe ich für die Ver- weisungen auf Erklärungen im alten Glossar reichlichen Ersatz durch neue und ausführliche gegeben, welche oft die Gegenstände in neuem Lichte erscheinen la|^en. Neuhinzugekommene Glossarien gaben erwünschten Stoff dazu, Gleichwol möge der Leser nie die Reihenfolge der Glossen un- beachtet laßen, durch welche ich den (wirklichen oder möglichen) Zusam- menhang andeute, statt ihn zu besprechen. Um die genannten Eigenschaften der Varianten zu beurtheilen, mu|ü der tiefer eingehende Leser Ort und Zeit der angeführten Quellen kennen lernen, worüber ich in dem unten folgenden Verzeichnisse nicht immer genügende Auskunft geben konnte. Ich habe neben den seltensten und ältesten Wörtern mitunter aucii sonst hinreichend bekannte, theilweise noch lebende aufgenommen, damit man erfahre: wann noch oder schon (zum ersten Male) sie vorkommen. Nicht immer lebten alte Wörter und Formen noch in örtlicher und zeitlicher Gegenwart des Schreibers, welcher ältere Glossarien abschrieb. Es fehlt jedoch nicht an Merkmalen für das Ver- ständniss des Schreibers und seiner Umgebung, oder für dessen Gegentheil, Häufig wird dieses durch Umdeutung, durch oft leblose und sinnlose, jenes durch lebendige Umänderung beurkundet. Treu eihaltene antike Formen, namentlich Endungen, sind nicht innner blofies Verdienst des Abschreibers. So z. B. erhielt sich die altdeutsche Femininendung a bei bestimmten Wörtern mehrerer Glossarien durch Pietät oder Formelhaftigkeit , wie ja auch noch heutzutage Aehnliches vorkommt. Bei manchen grai)hischen Verschiedenheiten ganzer Glossarien liegt vielleicht auch eine lautliche zu Grunde. Es fragt sich z. B. : ob kch in P. V. = chk in den Voce. 33. 34. eine und die selbe stärkere Aspiration bedeute. Reichlichere Ver- Einleitung. IX gleichimg der lebenden Mundarten in diesen und andern Fällen bleibt Andern und mir selbst vorbehalten. Bei seltenen, wenn auch durch Verlesung und Verschreibung ent- standenen, lateinischen und deutschen Varianten ist das Vorkommen in mehreren Glossarien an sich schon wichtig für die Geschichte der Glosso- graphie, die Wechselbeziehungen der Glossen- und Glossar-familien. Ver- schiedenheit der Ausgabe wird manchmal nur durch einzelne Druckfehler gekennzeichnet. Da bekanntlich der Irrthum zahlreiche Nachkommen zu gewinnen pflegt, sind verderbte Glossen und Varianten oft als erklärende Mittel- glieder wichtig. Die Verderbniss hängt grojjentheils von dem Bildungsgrade des Schreibers ab; außerdem wirkte seine heimische Mundart oft auf die Gestalt der lateinischen und latinisierten Formen ein. Anderseits haben von den ältesten Zeiten an die lateinischen Wörter deutsche Neubildungen an- geregt. Diese bezeugen immerhin mit der Willkür der Bildner auch die bif5 in späte Zeit fortdauernde Kraft und Freiheit der Sprachbildung, die sich der Vermehrung und Verfeinerung der Begrifle anschmiegt. Dieselbe zeigt sich sogar in den lateinischen Neubildungen, die nicht immer Miss- bildungen sind. Zu den Kennzeichen des lebendigen Sprachgefühls im 15. Jahrhundert rechnen wir auch die Trennung mehrerer Wortbestand- theile, darunter auch der Präfixe, in der Schrift; dagegen wurden Prä- positionen (wie deutsch und lat. in, lat. a) oft mit den zubehorigen Wörtern in Schrift und Drucke verschmolzen. Glossarien von der Gattung der meinen sollen Hilfswörterbücher für alle Glosscnleser bilden. Diese wi[3en aus eigener Erfahrung, welche Thätigkeit die — oft scheinbar leichte, ja selbstverständliche — Vereini- gung des Zusanmiengehorigen, die Trennung des Scheinverwandten kostet. Die alphabetische Anordnung ist für jenen Zweck die geeigneteste. Jedoch verwischt sie den Charakter und damit manche Vorzüge der Sachwörter- bücher (Vocabularii rerum), ohne durch Verweisungen völligen Ersatz zu gewähren. Indessen beruhen ganze Abtheilungen der Sachwörterbücher auf alphabetischen Vorlagen. lieber den vielseitigen Wertli der alten Glossarien für die gesammte Kunde ihrer Zeiträume habe ich mich bereits in der Einleitung zu meinem alten Glossare geäujjert. Sie spiegeln, wenn auch nicht in zusannnen- hangendem Bilde, das ganze Leben der Vorzeit ab, sowol das äujüere in Haus-, Staats-, Gewerbs-, Kriegs-wesen u. s. w., wie den Umfang und die Beschaffenheit der damaligen Bildung in Kunst und Wiljenschaft. In dieser P^igenschaft übertreffen nicht selten die von vornehmen Forschern übersehenen Vocabularien vom 14- 1(). Jalnhundert die früheren, deren sprachlicher Werth dagegen mit ihrem Alter wächst. Doch lohnen auch die ärmsten und verderbtesten Vocabularien jener späteren Zeit bifj ins 17. Jahrhundert die aufmerksame Durchsicht durch sprachliches Sonder- X Einleitung, eigentluim. Dief^ gilt in Bezug auf den Wechsel der örtlichen und zeit- lichen Sprachfqrmen denn auch für die verschiedenen Ausgaben der Druck- werke. Für die Menge der erst durch die Vocabularien des 15-17. Jahr- liunderts und eben auch durch meine Sammlungen den Lexikographen bekannt gewordenen Wörter zeugt jeder Bogen der von den Gebr. Grimm und von Benecke gegründeten Wörterbucher. Und doch hat letzteres mein erstes Glossarium noch bei weitem nicht genug ausgebeutet, indem es viele wichtige Wörter gar nicht verzeichnete, und bei solchen, die es aus andern Quellen als iinica aufnahm, die zahlreichen Belege und Varianten in meinem Buche übersah. Einige Artikel des mhd. Wörterbuches fallen durch die in meinem vorliegenden Glossare enthalteneu Auflvlärungcn über die Be- deutung der mit. Wörter ganz weg, wogegen ich den Fortsetzungen dieses Wörterbuches vielfachen Dank schulde und durch Citate bezeuge. Ueberhaupt müfjen die Germanisten die lateinischen Theile der Glossen nicht weniger verstehen, als die deutschen, wenn sie letztere nicht öfters missdeuten wollen. In vielen Fällen sind auch alte lateinische Bestandtheile der Glossen als deutsche aufgefajüt worden, selbst bereits von den älteren Abschreibern, wofür ich mehrere Beispiele gebe. Mir steht allerdings in meiner neuen wie in der älteren Arbeit das Deutsche nur räumlich in zweiter Linie ; dennoch gilt mir auch das Lateinische darinn als Selbstzweck, so Viel ich dabei auch Kundigeren zur Beleuchtung übrig liefj. Arbeiten dieser Art schliefjen sich überhaupt noch lange nicht ab. Noch ist die Zahl der unbenutzten Glossarien unbekannt und unül)ersehlich. Ihrer viele liegen noch in Klostern verborgen oder gchn dort verloren, sei es durch die Schuld der Mönche oder unverständiger Secularisierer. Ein Mone sollte seine einst so fruchtbaren Streifzüge wieder beginnen! Nachher in unserem Quellenverzeichnisse wird sich manche Autforderung zur Veröffentlichung merkwürdiger Handschriften von selbst ergeben. Eine Nachlese aus bekannteren und früher benutzten Quellen habe ich hier nur gegeben, wo die Vergleichung mit dem Neuen sie erheischte, oder wo sie selbst einer neuen Beleuchtung bedurfte. Die^ war öfters u. a. bei dem lat.-franz. Voc. 122. der Fall, welches Scheler mit kritischen Anmerkungen begleitet hat. In einer mäfjigen Auswahl blofj lateinischer Glossen gab mir namentlich die Hs. 37. in Verbindung mit dem schon früher benutzten Voc. 70. Anlaß. Jene gehört zu den Donaueschinger Hand- schriften, deren Benutzung ich der Güte des Herrn Dr. Barak verdanke. Zu den hochdeutschen, resp. alemannischen Vocabularien aus Donaueschingen gesellten sich die für die fürstliche Bibliothek daselbst neugewonnenen niederdeutschen aus dem v. Geissels'schen Nachlaf^e zu Köln, sowie die hs. Glossen und Vocabularien aus Frankfurter und Würzburger Bibliotheken. Die niederländische Gemme habe ich um so reichhcher ausgeschrieben, als sie die späteren niederrheinischen und hochdeutschen Gemmen sehr Einleitung. XI häufig erklärt und berichtigt. Die Herren Peters, Schroer und Riegor werden mir die ausgedehnte Benutzung ihrer werthvollen Samndungen nicht als Plagiat anrechnen. Im übrigen verxveise ich auf die Bemerkungen bei meinem Quellenverzeichnisse. Auffallende Abkürzungen (ausser den Quellencitaten) und Zeichen suchte ich zu vermeiden, „shii." besagt: dafj Aehnliches in andeiii Glos- sarien vorkommt, womit bei den Donaueschinger Voce. 27-34. nur sie selbst geraeint sind, wenn nicht ausdrücklich andere bezeichnet werden. Die Ab- kürzungen der Sprachennamen (mit., ahd., ags. u. dgl.) setze ich als bekannt voraus. Von den mathematischen Zeichen kommt häufig das der Multipli- cation (X) vor, das hier der Vermischung gilt; selten die des Mehr (-f ) emerkungen gibt das Folgende. Bei den Quellenzeichen bezeichnet die stehende (Antiqua-) Ziffer die Handschriften, wie die fette im vorigen Glossar, dessen Numern hier fortgesetzt werden , und dessen Quellen ich hier nochmals kurz aufzähle, weil viele derselben in dem neuen citiert w^erden. Die liegende (Cursiv-) Ziffer bezeichnet die gedruckten Quellen. Quellen. I. Ilaiidscliriftefi. 1-26. des alten Glossars, 5-23. aus der Mainzer Stadtbibliothck, die meisten aus dem 1. Drittheil des 15. Jh. Die Nrr. 11. 16. 22''". 23. 24. sind niederdeutsch, die meisten Mainzer Hss. in rheinländischen, zum Niederdeutschen neigenden Mundarten. 27-38, Hss. aus der fürstl. Bibliothek zu Donaueschingen; 27-34. latei- nisch-hochdeutsch, aus den dort mit 54-58 numerierten Bänden; 35-38. niederdeutsch, war zur Zeit noch nicht numeriert, aus einem 0. erwähnten Bande der früher v. Geisselschen Bibliothek zu Köln. 27. (Blbl.-nr. 54). Alphabetisches Wörterbuch vom J. 1421; mit 33. verwandt. Von Columbinus an beginnt neue Hand und Mundart, vielleicht auch, eine andere Vorlage, da eine Reihe von Glossen Co -Cr hier noch einmal und zwar theilweise mit neuen deutschen Bestand- theilen vorkommt. Randglossen von gleicher Hand und Dinte mit 28., die mit 65. verwandt sind, habe ich nur selten ausgeschrieben, 28. (Bbl.-nr. 54 f. 184"-7) gehört zu K. v. Megenbergs Buch der Natur und enthält einige von Pfeiffer nicht gekannte (oder nicht genannte) Wortformen. 29. (Bbl.-nr. 55). Vocabularius rerum a. 1466 von Nie. Liebinger zu Landau, welcher viele Interjectionen und Rufe der Jäger und Hirten an die Thiere wegläfjt, weil entsprechende lat. Ausdrücke „nun- quam vel raro repcriuntur." Ziemlich nahe vrw. mit 30., weniger mit 34., obwol die Rubriken ähnlich lauten ; stimmt oft zu 5**., auch zu 1 . 30. (Bbl.-nr. 56, 1. Abth.) V. rerum, „aureum Vocabularium," a. 1486. Im allgemeinen schlecht geschrieben und abgefaßt, jedoch wiederum nicht ohne wertlivoUe Eigenheiten. Sein, auch bei lat. W^örtern vor- kommendes ii ist (wie ü in andern Hss.) = u; bisweilen hat er ii, das (wie anderswo li) = nhd. u, ü sein mag. 31. (Ebds. 2. Abth.) Nach einer neueren Bemerkung am Bodensee ge- schriebene Hs. von Bracks V. rerum (64.), dessen erster Druck Quellen. XIII ebenfalls im letzten Viertel des 15. Jh. erschien, und dessen kleinerer Ausgabe ein hier gegebenes alphabetisches deutsch-lateinisches Wörter- buch (nach Isidorus 1. X) mangelt. Ich habe nur auffallende Va- rianten von 04. ausgeschrieben. 32. (Bibl.-nr. 57). V. rerum ohne Jahrzahl. Die 1. Abtheilung enthält blofi lateinische „Synonyma reuerendi magistri tulij nominum et ver- boruni," von Michael Schiesser geschrieben. Stinnnt öfters mit K. V., 40. und 93., weicht aber sonst in Anordnung, hd. Glossierung und oft auch in lat. Wörtern von allen mir bekannten Voce, rerum ab, oft auf alte Urschrift deutend, mitunter auf niederdeutsche oder (s; V. Eutrapelia) niederländische. Hat schwäbisch au aus ä, selbst öfters in lat. Wörtern; bisweilen deutsch e. 33. (Bbl.-nr. 58, 1. Abth.). Alph. Wörterbuch a. 1502, geschloffen von Mathe US Kranhey bei dePraw; stammt aus der ,Jiberaria in Millestatuis" (Kloster Milstat). Mit f. 87 beginnt ande.rartige und kürzere Abflifjung, minder reich an seltenen lat. und deutschen Wör- tern, durch welche die Hs. bi[j dahin mit dem merkwürdigen hd. Voc. 6. und mit den nd. 22. 23., demnächst mit 75. 76. und (in ausschliejj-^ liehen, jedoch bekannten Glossen) mit den Gemmen übereinstimmt. (Das unverstandene nd. nl. wretheit feritas deutete dei- Schreiber in frech ait um.) Ferner stimmt es in der Mundart zu 34. und (oft auch in deutschen Glossen) zu P. F.; in deutschen Glossen öfters zu 5., auch zu 91. 34. (Ebds. 2. Abth.). V. rerum ohne Jahrzahl, Stimmt — auch in der mit 33. gemeinsamen streng hd. oder alemannischen Älundart (mit oft gehäuften, auf rauhe Aussprache deutenden Consonanten und Diphthongen) — zu 1., demnächst zu 2. Die sehr deutliche und schone Schrift hat er mit 33. f. 1-18'' (von da an wird dort die Schrift enger) gemein; aber der Schreiber verlas häufig die Ur- schrift, besonders die lat. Wörter. 27-33. sind in Baraks musterhaftem Kataloge näher beschrieben. Auif'allend ist der bei 33., mitunter auch den übrigen Hss., mit Ausnahme etwa von 31., bemerkbare Anschlufj an die Glossen der nd. Vocabularien meines alten Glossars und der (ursprünglich nl.) Gemmen, wo diese von den andern niederrheinischen abweichen. 29. 30. 32. lieben, wie auch 93., die schone einfache Bildung der (besonders abstrakten) Sub- stantive durch das Suffix i (nlid. e) mit erlialtenera klingendem Vocale, selten in vollerer Form in 33. 34., und schieben, ähnlich wie das ÄJul, oft Vokale ein ; ein in Schlufjsilbon vor m und n eingeschobenes e (e) wird gewöhnlich durch einen Bogenstrich über beiden Schlufjkonso- nanten ersetzt (z. B. arm); aus Im wird oft Ibem (z. B. Halbm), um das, gleichwohl aus m erwachsene, b leichter weich aussprechen zu laf^en. Besonders, nicht ausschließlich, in 33. 34. steht über a, XIV Quellen. selten über u, ein an den griechischen Circuniflex erinnernder Sti'icli (ä) zur Bezeichnung des Umlautes, namentlich in der Masculinendung är (aJid. ari mhd. äre nlid. er^; dagegen scheint ä, wie sicherer und weit häufigei" ü, eine nur graphische Unterscheidung des reinen Vokals (u von n, m) zu sein. 35. Alph. Wörterbuch (f. 1-10" des Kölner Bandes, s. o.), lateinisch mit wenigen ud. Glossen und desto längerer Vorrede, die sich auf „Ysiderus, Papias" u. A. beruft. 36. Lat.-nd. V. rerum (ebds. f. 10^-11), von anderer Hand, als 35. 37. Lat.-nd. Alph. Wörterbuch (ebds. f. 12-240"), wiederum von neuer, aber ganz von Einer Hand, geschlo[^en a. 1417. Dem Hauptalpliabete folgen zwei kleine der Verben und der Indeclinabilien ; die nd. Glossen fehlen öfters im ersten, fast ganz im zweiten, ganz im dritten Alpha- bete. Die, an sich meistentheils bekannten, nd. Glossen weichen von denen anderer Vocabularieu ab. Seine zahlreichen Raritäten stimmen so stark mit denen des hd. Voc. 76. uberein, da|fj beide aus gleicher Quelle geschöpft haben müjjen; diese konnte ich bijj jetzt nicht ent- , decken, wol aber ein drittes mit 76. nächst verwandtes Glossar vor 1469 zu Ulm von Ludw. Hohenwang gedruckt, dessen Bruchstück K.D. Hassler im J. 1840 veröffentlichte. 38. Nd.-lat. Wörterbuch (ebds. f. 241-320), mit Voranstellung des Nieder- deutschen in alph. Folge, von abbet abbas - wünsch er adoptator. Von neuer Hand geschrieben, weicht es auch mehrfach in der Mund- art von 35-7. ab; so setzt es ou neben seltenerem 6; -schop neben, hier seltenem, -schup in 37.; 3. prs. pl. meist -en, in 37. -et; -lichbi|^w. neben -lic, -lick. Es hat viele speciell- und alt-nd. Wörter, darunter nd. numdartliche Varianten, bijjweilen durch „saxb- nice" unterschieden, oft nur in Lauten (z. B. anl. w r neben jüngerem r) abweichend; wenige Male auch hd. Formen; werthvolle lat. und nd. Synonymen und nd. Erklärungen, die auch wegen der gram- matischen Formen wichtig sind. Lat. ce, ci wird häufiger, als in 37., mit se, si verwechselt, folglich so ausgesprochen. Oft zeigen sich Begegnungen mit 74. 40. Auszug aus einem lat.-hd. hs. alph. Wörterbuche in einem, ver- schiedene Schriften umfafjenden, Bande der ehemaligen Martinen- goschen Bibliothek zu Würzburg. Es stammt vermuthlich aus dem Anfange des 15. Jh. und hat gleiche Urschrift mit dem jüngeren Voc. 48. (Niger Abbas zu Metz Hs. p]. Nr. 86 fol., Papierhs. des 15. Jh., Auszug in Mones Anseiger V 234 if.), dessen völlige Ver- öffentlichung sehr wünschenswerth wäre. Jene Urschrift war viel- leicht eine alph. Redaction von Heinrici Summarium und den dazu gehörigen deutschen Glossen. Au(jerdem stimmt 40. vielfach zu 74. 93., auch 75. Oft steht 11, pp statt 1, p; w statt v, bes. in deutschen Quollen. XV Wörtern; c und t, sc und st sind oft nur nach der alpli. Ordnung zu unterscheiden; i neben i, ohne mir erkennbaren Grund, bleibt auch in unserem Drucke unterschieden. Bif^weilen erscheinen sud- deutsche Eigenheiten, wie au = a, die Suffixe i und li. Auf 40. folgen blo[i lat. Wörterbucher und auf diese ein lateinisch deutsches: 41. Es enthält meist flektierte Formen, ursprüngliche Int er linear gl ossen, von welchen ich durch die Zeit gedrcängt, vor mehreren Jahren leider nur wenige ausschrieb. Ihre grammatische und lexikalische Bedeu- tung verdient Aufmerksamkeit, ob sie gleich oft verderbt und dunkel sind; au für a, die antike Endung u für ältere ö (nhd. e) und so Mehr deuten auf schwäbische Heimat. Eine wenig verschiedene, sogar in einzelnen Fehlern übereinstimmende ßedaction gemeinsamer Urschrift bietet die „Expositio super missale a. 1396" der Inders- dorfer Hs. 383 zu München, die ich nur aus 3Iones Ans. VIII 100 kenne und hier bei den wenigen Parallelglossen durch „Indcrsä. Hs.'' bezeichne. Ebd§. VI 347 zeigt ein Interhuearglossar des 15. Jh. zu Tubingen (Hs. 163) manche Analogie der Vokale. 42. „Buch von der Gesuntheit," fol. Papierhs. M. S. III 25" der Stadt-^ bibliothek zu Frankfurt a. M., deren wahrscheinlich erster Besitzer das Jahr 1412 zeichnete. Das in hd. Sprache abgefape Werk hat gleiche Urschrift mit K. v. Megenbergs Buch der Natur, mit welchem es häufig wörtlich übereinstimmt. In naturwifjenschaftlicher Hinsicht beschreibt es einen engeren, in medicinischer einen weiteren Kreiß, als dieses. Es enthält auch gereimte Segenssprüche. 43. Jo. Michaelis Celle gium practicum a. 1664. Hs. der Frankfurter Stadtbibliothek M. S. 24. HI. 44. Hs. lat.-hd. Wörterbuch mit der Schrift des 16. Jh. Frankf. Stadt- bibliothek M. S. IV. 1\ 45. Hs. Voc. ex quo, „Voc. bonus et vtilis," a. 1476 4^. nr. 1986 der Frankfurter Dominikanerbil)liothek, ebenso reich an deutschen Glossen, wie an verwegenen Umdeutungen in denselben, und an ungeheuer- lichen Fehlern besonders in den lateinischen Wörtern, deren ur- spriingliche Gestalt grofjentheils durch die Reihenfolge der Artikel in den gedruckten Voce, ex quo erhellt, über deren Vorrath jedoch die Hs. hinausgeht. Spuren .niederdeutscher Vorlagen sind häutig; die Mundart selbst gehört zu den rheinländischen. Besondere Berührungen zeigen sich namenthch mit den Voce. 5. 40., auch mit 74. 12. 13. Viele Curiosa und Varianten habe ich nicht ausgeschrieben. Die Mundart zeigt mehrere Eigenheiten; u. a. die Praeposition bit neben mit; i für kurzes e vor Consonantengruppen. 46. Ein dem Voc. 45. beigebundener alphabetischer, lateinische Wörter griechischen Ursprungs mit nicht vielen hd. Uebei-setzungen ent- XVI Quellen. haltend. Einige merkwürdige lat.-hd. Glossen zu einem Werke von Galenus theilt er mit 12. 47. Lat.-mhd. Glossen des 13-4. Jh. aus einem, lateinische naturwifjen- schaftliclie und medicinische Pergamenthss. 4*^. unifa^enden Mischbande nr. 1405 der eben genannten Bibhothek. Einige derselben boten keinen Anlaj^ zur Aufnahme. Unglossiert kommen dort vor „in wlgari" die hd. Pflanzennamen: allant, himelsuzel (aus -sluzel, um- gedeutet ?) , s vv r z e w r z i , w e g e w a r t ; sodann : faciat 1 a x i u a m kaltgozen. 48. Eine kostbare Reliquie aus dem Zeiträume des vollen Vokalklanges, Marginal- und besonders Interlinear-glossen in ahd. oder altrheinländischer, zur nd. neigender Sprache, welche nebst weit zahlreicheren lateinischen zu lateinischen Gedichten meist biblischen Inhalts gehören. Ganze Theile der letzteren sind unglossiert. Die wohlerhaltene Pergamenthandschrift nr. 139 der Frankfurter Dom- bibUothek 4«. trägt die Zuge des 12. Jh. 49. Hs. des 15. Jh. ebds. nr. 154; auf dem Schlufjblatte Namen der bib- lischen Bücher. 50. Megenbergs Buch der Natur, Papierhs. des 15. Jh. fol. in der Frankfurter Carmeliterbibliothek. I. lin. 5. nr. 1.; schliej^t sich an Pfeiffers Ausgabe an, weicht aber in der Mundart und in Namen be- deutend von ihr ab. Am Schluße steht: Das ist dz tut seh buch von megenberg; darauf eine Variation des Verses in jener Aus- gabe, beginnend : Wer das ein r i s v n d n i t e i n g u t w e r ck (aus getwerck umgedeutet!). Oefters kommen Verdeutschungen vor, wie abestaii (-oii Meg. Gloss.) ab es te in (Asbest). 51. Hs. nr. 4446 der Frankf. Dominikanerbibliothek gr. rj"""-, deren Schreiber 1419 starb; nächst verwandt mit 25, und 0. san., desshalb nur wenig hier ausgeschrieben. 52. Hs. hd. lat. Voc. ex quo 4*'. nr., 1737 der selben Bibhothek. Am Ende steht: Explicit vocabularius per manus laurentii de hallen (hau) in ualle eni (Innthal) fiuitus in die sancti laurentii martyris a. d. 1429 hora quinta (?) noctis. Deo gratias. Umfangreich und ziemlich korrekt, enthält er viele seltene und einige (uns) neue Glossen und selbst bei den gewohnlichen lateinischen groüjentheils andere deutsche, als besonders die gedruckten Voce, ex quo. Höchst merkwürdig sind seine engen Beziehungen zu 75. (teut. ante lat.), demnächst zu 74. 76. (nebst 37.), ferner namentlich zu 3. 8. und 9. 17, 40. 4. 05. 110. Voc. a. 1420. Ich traf etwas reichlichere Auswahl. Für den derweile schon ge- druckten Beginn des Glossars ist etwa nachzutragen: Abliguritor fra|!j. Abliomiiiatio grausichkait; abomiiiosiis glückselig. Aborti-re tod ge- peren; -uns tod geporen; verwm'ffling; abersei {vgl. Gloss. v. Peripsema), *Abori-go (Gloss.), -eues ein vngepältzter pawm, *f Abrotauum Quellen. XVII (Gloss.), abratum abrauten. *Al)resta sunt folia vitis. Abrepo verre weg kriechen (smi. 4.). *Abrotare siben. Abroga-ns ein ainfaltiger i. Jnimilis; -tus ein gewaltiger. Acidi dentes i. stupefacti czend er- gen. *Accellerare ser iagen o. leiden. Accentus ein lanck den. Acies ein her spitz, ain scharfter aug apfel. *Acroiii-oii (Gloss.), -eil stiuckend wurtzlach (Suffix wie in 41.). Die schief über einander stehenden Punkte über Vokalen geben wir durch wagerechte; sie be- deuten wenigstens in vielen Fällen keinen Umlaut, für welchen ähn- liche aus übergeschriebenem e gebildete Zeichen sicherer gelten, welche ich durch ^ wiedergebe. Von Suauium und dann wieder von Supendium an wechselt die Hand und einigermafjen auch die deut- sche Mundart des werthvollen, aber nicht gar leicht zu lesenden Vo- cabularius, der auch in manchen Anordnungen von seinen Genofjen abweicht. 53. Ms. a. 1460 aus der Frankfurter Museumsbibliothek, kommt nur wenige Male vor. 54. Einzelnes Blatt, der Schrift nach aus dem 15., vielleicht aus dem 16. Jh., der Gymnasialbibhothek zu Frankfurt a. M. angehorig, in welcher es Hr. Prof. Rumpf daselbst nebst einem schonen, weit älteren Bruch- stücke eines bloß lateinischen Glossars (dessen Veröffentlichung und Er- läuterung durch ihn zu hoifen steht) entdeckte. Es enthält die folgenden Glossen, die zum Theil in auffallender Weise zu dem Voc. Theut. ante Latinum (unserer nr. 75.) stimmen und hier und da Merkmale der Ausschrift aus einem alphabetischen deutsch-lateinischen Wörter- buche zeigen. Die deutsche Uebersetzung weicht oft von der der uns bekannten Vocabularien ab; auch ihre Schreibung und Mundart ver- dient Aufmerksamkeit. Blolj lateinisch ist nur die Glosse; Siibdolus falsus homo. Wir stellen die übrigen in der vorgefundenen Reihen- folge auf. *Cirilliis (o. 8. 92 verdrucM Cerilliis) ein syr. *f Tra- cum saltz wasser. '^fAttega hassel huon. Labrusca ein heck. * Naseale nestell, Cassidolabrum hellenn bartt. Hilus fedder kenn- gell. *Tritula ein flegell. Loliuiii ratte vflf dem feld. Spica ein aber. Iiisipare, iiiterere in prockenu. Protliospatarius mart- schalck. *Priiiiipiliis, satrapa ein houpt man. *Hoiioriuiii er trung (ebenso 75.). *Scissitari ein ding erfaren. Phag'ifacetus ein erlicher gast. *Esculus esch loseil. Esula wollfs milch Ji. *Popiiiare essen bereiten (ehenso 75.). *Epilenti-a gesiecht; -cus der da|^ gesiecht hatt. Qresiiiia (qiiadragesima Gloss.) carte mo- nachortmi (vgl. quadrageiia karr-at 34. -ed 1. 71). *t(jrlos osis, noctiluga füll holtz dz bi nacht schinett. Agoiiisare vmb dz leben fechten. *f Rubigiiiator ein schwert feger. Fieulueus ein fygen muß. Fiola ein eng glaalj. Electuariuiii lattworg. -Iguile fyer gezyg. Exteiitiis flach, (ebenso 75.). *fCeruicula flachs brech. XVIII Quellen. (Gloss. miä hier v. Crinacula). *Turiciis fleisch madenn (sim. 75.). *Strueii holtz floos (s aus z geändert; tiof^, var. flo^e 75.). Acal- uester a um kaal. Violeiitia freueil. |Temerari freueleii. *Alio- pliilus ein heimlicher biioler. Carrata ein fuoder. * Suppetjineiis fiiojj schemell (sim. 75.). ■^- Altertus ein jungtillill. (sim. 75.). *fBa- burmis i. stultus. (Gloss. und hier v. Baburrus). *Vernisium firni|^. *tCami)estra (-re etc. Gloss.), aiiag;Io(1iuiit schirtz duoch (d aus t geändert?). Fuscinula dein gebeil vt soleiif Itahere coci. *ßeciacu- lum garn. * Girgillare garnwinden. Gesliciilari gouckelen. Arra gotz pfennig. * f Barbieiuiu (-iua 75) geisbart. Ladum ein hack bret mitt Seiten. *Meiisula [.sc. hack bret] dar vfif man hackt, (sim. 75.). '^ Sdilimbria hackmesserr (sim. 75.). *Steri»ales hantgifftt. (sim. 75.) *AuirO[)liormita ein bild hower. Cainbiica bischoff staab, Muscus bissemm. Olfactorium bissemappfell. *Flaueiis blow. *f Palidus pleich. Caiididare pleichenn. - Campiducere geleitenn. *Anipliiatriim ein scliranck. Pustula ploter. Pustulare geschwellenn. (sim. 75.). • Lamen brüst plech. *Attrillus ein pluell. Germen bluost. *('urulus pluotriechter. *Merobs griener speck. *Culper frowenhindell. Soleuuisare prangen, (sim. 75.). II. Dnicksclirirten. 1-155. Die in meinem ersten Glossar benutzten Druckschriften. Ich bezeichne hier nur einige, vorzugsweise im neuen Glossar citierte, noclmials näher, jedoch nur kurz. 48. s. o. 40. — 64. Brack, Voc. rerum. — 65. Voc. praedicatorum. — 68. (verdruckt 69. nr. 1 im alten Glossar Einl.) steht zwischen den Gemmen und den Voce, ex quo mitten inne. — 74. deutsch-lat. Voc. theutonicus Nürnb., Zeninger 1482. — 75. Voc. incipiens teutonicum ante latinum in verschiedenen Ausgaben, zu welchen auch neu benutzte (^' ^) hinzugekommen sind. — 76. (s. 37.) lat.- deutscher Voc. alphabeticus s. scripture. — 93. Voc. optimus ed. W. V^ackernagel. — 94. ags. Glossen aus Mones An- zeiger und Quellen. — 99. 106-9. nd. und nl. Glossare aus Hoff- manns Horae Belgicae VII. — 110. hd. Gemmen, in verschiedenen, auch neubenutzten Ausgaben. — 122. lat.-frz. Glossar des 15. Jh. aus der Bibhothek zu Lille, her. von Gachet 1846; 122^ das selbe, her. von Scheler 1865. — 124. Castelli Lexicon medicum 1746. — 125. V. rerum, a Baldassare Trocho Ascaniense a. 1517; eine reichliche Nachlese neulateinischer Wörter bleibt zu machen. — 132. Gemme vom J. 1507 in halb nl., zumeist kölnischer Mundart. — 136. ags. Glossen, von Oehler (Archiv für Philologie 1847). — 142. Pariser lat. Glossar, her. von Hildebrand 1854. — 147. Theutonista, von Gherard van der Schuerenj ich laße reiche Nachlese übrig. Quellen. XIX Andere Bezeichnungen der in meinen beiden Glossarien benutzten Druckschriften : BM. Mittelhochdeutsches Wörterbuch von BeneclvC u. s. w. 1854 ff. Br. Breuiloquus 1478. Ds. Wfb. Fl-. Dietz, Etyni. Wörterl)uch der ronian. Sprachen 2. A. 1801 ff. Fr. Frisch teutsch-Iat. Wörterbuch 1741. Gf. Graff", Althochdeutscher Sprachschatz 1834 ff". Gl. Aelfr. Aelfreds ags. Glossar (aus Du Gange). Gl. m. Du Gange, von Adelung als „Glossarium manuale" bearbeitet 1782 ff. Goth. Wtb. (m. = mein) Vergl. Wörterbuch der gothischen Sprache 1851 ff. Gr. Wtb. Deutsches Wörterbuch der Gbr. Grimm 1854 ff". Haupt. Haupts Zeitschrift. KL Kirschii Cornucopiae, vorz. die Ausg. 1723. KU. Kiliani Duffleei Dictionarium tevtonico-latinum cur. Hasselto 1777. Lq)s. Die in Haupt Z. XHI 2 aufgestellten Glossare Lipsii (nur wenige hier eingefugt und erläutert). Naturb. Naturbuch etc., verdeutscht durch C. Mengenberger (v. Megenberg) 1540. Nmn. Nemnichs Allg. Polyglottenlexikon der Naturgeschichte 1793 ff. Pap. Papias 1485. Sm. Schmellers Bayerisches Wörterbuch 1827 ff. Sum. Hoffmanns Sumerlaten. Für die im vorliegenden Glossare neubenutzten Druckschriften sind etwa folgende Bezeichnungen zu erklären: Aelfr., Clp. (Cleop.) s. Goch. Goch. 0. Cockayne, Leechdoms, Wortcunning and Starcraft of early Eng- land. 2 Voll. London 1864-5. Besondere Chiffern seiner Glossarien: Aelfr. 0 clerice ! au educational exercice by Aelfric Bata. — Glp., Gleop. Cleopatra. — Duii. Durhamer Glossarien. — Hb. Herbarium Apu- leji. — Lor. Lorica oder Lurica, angeblich von Gillas oder Gildas mit ags. Glossen; dazu gab ich bijjjweilen Variauten aus der Ausgabe mit irischen Glossen von Stokes (Irish Glosses Dubün 1860). — Bald. Rawlinson. Bun. s. Goch. Bs. Altr. Gll. Altromanische Glossare, berichtigt und erklärt von Fr. Diez. Bonn 1865. Erf. Gl. und Marb. Gl. Erfurter und Marburger Glossen, von Dietrich in Haupts Z. H 204 ff HI 116 ff G. voc. Nl. Gemma vocabulorum, Erweiterung der Gemmula v., verm. her von Jac. de Breda Deventer 1500 (die Schlu|^zeile meines Ex. ist abgerif^en). Ihren Werth für die Berichtigung der übrigen Gemmen rühmte ich bereits. Ihre Mundart nähert sich mitunter den nd.; so XX Quellen. hat sie dat für nnl. het; ol für nl. ou, das sie bifj weilen missdeutet; die p]ndung er, ner für nl. är, när. Gloss. Mein Glossarium lat.-germanicum 1857. H. Ph. S. Hildegardis Pliysica etc., nach einer Pariser Hs. des 15. Jh. her. von Daremberg, mit Prolegg. und Anmm. von F. A. Reuss, in Migne Patrologiae Ser. 2 T. 197. Paris 1855. Ann. bedeutet die von Eeuss zugefügten lat. (linneischen) Benennungen; Fd. die aus der 1513 nach einer (verlorenen) Handschrift in Strafjburg besorgten, in Krautii Experimentario 1 544 neu abgedruckten Ausgabe. Lese- und Druck-fehler scheinen in der rubricierten Ausgabe häufig vorzukommen. Leider erhielt ich erst nach der mühevollen Ausbeutung dieser Aus- gabe und am Schluj^e des Druckes den correcteren und bequem ge- ordneten Auszug von Eeuss in den „Annalen des Vereins für Nassauische Alterthumskunde" u. s. w. VL Wiesb. 1859. Was Sprengel und E. Meyer über die Pflanzennamen in Hildegards Schriften gesagt haben, liegt mir nicht vor. Ich verweise dafür auf die „Botanik der Gegenwart und Vorzeit" (Lpz. 1864 S. 120 ff.) von F. W. Jessen, welcher eine weit ältere und befjere Handschrift der Phjsica, als die Pariser ist, in Wolfenbüttel entdeckt hat und die Ergebnisse seiner Forschungen in einer Abhandlung über Hildegards naturgeschichtlich - medicinische Schriften veröffentlichen wird. Von ihm dürfen wir ein gesundes und parteiloses Urtheil über die be- gabte, aber schwärmerische Meisterin der deutschen Pflanzen- und Arznei-kunde ihrer Zeit und über ihre Werke erwarten; Keuss gibt gläubig auch die albernsten Wundergeschichten aus Hildegards Leben wieder. Der urkundlich von dem heil. Geiste in sehr mittelalter- lichem Latein inspirierte Text der Physica ist mit vielen einzelnen hd. (i-hein- oder nahe -ländischen) Wörtern maccaronisch gemischt, welche, theilweise aus älteren umgebildet, dem 15. Jh. angehören und oft uns neu sind. Aus der Urschrift mehr und minder erhalten sind die latinisierten und vielleicht an ahd. Formen angelehnten deutschen Wörter der Ueberschriften und des Textes, wie u. v. a. swertula neben swerteln oder gar schwertein (flectiert); sogar spiczmus erzeugt den Ablativ spiczmo! H. l. i. S. Hildegardis lingua ignota, nach W. Grimm in Haupts Z. VI, mit Fz. Roths hs. Verbesserungen nach der Wiesbadener Hs. Hier hat die merkwürdige Heilige vermuthlich eine ahil. Handschrift wört- lich abgeschrieben und die Missgeburten ihrer eigenen Sprachengabe grof^entheils aus deutschen oder auch lateinischen Elementen hinzu- gefügt. H. S. Heinrici Summarium; die Zusätze D., Mon., Tr.. Vind. bed(>uten die Redactionen und Hss. zu Darmstadt (Perg. hs. 6 kl. 8'^., nach Riegers Auszuge in Pfeiffers Germania IX), München (Diut. III 235-266. Quellen. XXI Schmellers gl. a. 641-691.), Trier (Hoffmanns Ahd. Glossen, Graff) Wien (Diut. 1. c; Graffs Diut. 1. c, Sprachsch. 2. Hs.; 1. XI voll- ständig in Hoffmanns Sumerlaten, wo 21-4 Krauternamen aus der selben Wiener Hs. 39"). Ich verglich noch das Zubehör in Symb. D. (s. u.) und Bl. d. i. St. Blasien, in Gerbert Iter aleni. Anh. S. 15-108; Schmellers gl. i. 35-47. gl. o. 10-166.; Hs. von St. Florian (nr. 100 m. alten Glossars); den Auszug der Straj^burger Hs. in Wackernagels Lesebuch IV. 177-182 hatte ich nicht zur Hand. Weitere Beziehungen von H. S. wurden o. bei 40. erwähnt; sie kommen oft bei den Mainz. Hss., namentlich 11. und 19. vor, mitunter auch bei 76. Hb. s. Cock. Ho. Holtzmanns Ahd. Glossare in Pf. Germ. XI 1. K. V. Voc. rerum ex officina J. Keller in Augusta a. 1468. kl. fol. (scheint J. Grimm unbekannt geblieben zu sein). Von den mir bekannten hs. Voce, rerum sehr abweichend, nähert er sich bijjweilen dem von Brack (nrr. 31. 64.), häufiger den Voce. 22. 40. 74. 75. 93. Seine lat. Erklärungen sind sehr lehrreich und selbst seine, durch den Druck fixierten, Fehler merkwürdig. Die Redaction Z. V. s. u. Lor. s. Cock. Marb. Gl. s. Erf. Gl. Meg. Konrad v. Megenberg, Buch der Natur, her. von Pfeiffer 1861. Vgl. 28. 42. Naturb. K. v. M. hat viele schon vor ihm geläufige hd. Be- nennungen, und unter den bi(j jetzt anderswo nicht vorgefundenen viele von ihm selbst nach Bedeutung und Missdeutung griechischer und lateinischer gebildete. Pfeiffers Glossar ist sehr sorgsam ge- arbeitet, enthält sich aber fast aller Vergleichung und kritischen Er- klärung. Oe. V. Indroductio quedam utilissima s. Vocabularius IV linguarum Latine Itahce, Gallice et Alamanice etc. Augspurg, getruckt durch Erhart oglin 1516. Die gleich seltene 1. Ausgabe dieses (ersten?) poly- glotten V. rerum erschien zu Rom bei J. Mazochi 1510. 0. San. Ortus sanitatis (Herbarius von de Cuba), nach der 1. hd. Ausgabe Mencz 1485; bi^w. nach der mir leider nicht unmittelbar zugäng- hchen niedersächsischen. Or. Eiir. Meine Origines Europaeae 1861. P. V. Petters Auszug (in Frommanns D. Mundarten IV 289 ff.) aus einem hs. Voc. ex quo a. 1432 in der Bibliothek des Prager Museums nr. 355. Sein halbvokalisches Zeichen zwischen Konsonanten gebe ich, seiner wahrscheinlichen Aussprache gemä(j, durch e. Verwandt sind unsere nrr. 8*''- 9. 33. 4. V. a. 1420. — P. V. e. q. bezeichnet einen von Petters bij^weilen zugezogenen V. ex quo s. 1. et a. Pf. Grm. Pfeiffers Germania. Mawl. s. Cock. XXn Quellen. Sedul Sedulii Cannen paschale, Hs. des 12. Jh. (Pomraersfeld. Bbl. Perg. 4". nr. 2671) in Haupts Z. V 209 ff. Symb. Suhiii-Nyeriips Synibolae, die ich revidierte und nach Bedürfnisse ausschrieb. Für sie sind Holtzmanns Bemerkungen über die alten Glossare in Pf. Germ. I. VIII. nachzusehen. Die Abtheilungen ent- sprechen Schmellers Glossennummern wie folgt: Ä. gl. i. 145-173. B. C. gl. a. 62-166. D. gl. o. 288-367. D. App. gl. i. 175-181. E. (ags. vgl. Haupt V 194; nach Holtzmann aus dem Leidener Cod. Voss. Lat. 69) gl. i. 183-196. F. gl. i. 199-201. H. gl. i. 202-8. (7. bei Graff Spr. I S. XLV. 1147.). M. gl. o. 368-371. (auch Sumerlatenl Str. V. Voc. des 15. Jh., Papierhs. der Stra^burger Stadtbibhothek C. 107., bei Haupt V 413 ff.; verwandt mit 8. 9. F. a. 1410. Voc. von Konrad von Tanne in der Pommersfelder Bibliothek, her. in Manuale vocabb. exot. industria Academiae Wirceburgensis 1736, nach HaujJt V 372. V. a. 1420. her. von Schröer. Presburg 1859. (scheint im Buchhandel ver- schwunden; ich fand es erst kürzlich durch einen glücklichen Zufall und benutzte es unmittelbar vor Beginne des Druckes). Es berührt sich näher mit den schlesischen Voce. vrat. 8"!* 9., mit 5. 65. 75. und den Gemmen. Mehrere lat. Glossen theilt es nur mit den mit. Wörter- büchern (Br., Gl. m.), die sonst in den lateinisch - deutschen nicht vorkommen. V. c. q. D. und V. e. q. Flach (selten citiert) bedeuten zwei Voce, ex quo 4*^., ersterer sehr schon (von Zeninger?) gedruckt s. 1. et a., der andere zu Strajjburg a. 1490 von Martin Flach herausgegeben. V. St. G. Vocabularien zu St. Gallen, nach den Excerpten in Toblers Appenzell. Sprachsatz. V. tril. Vocabularium trilingue etc., latein, bomisch und teutsches Wörter- buchlein. zum Nutz der Studierenden Jugend eingerichtet. Pragae, Typis W. Wickhart 1723. Ein Voc. rerum, der trotz der spaten Zeit in unsern Bereich gebort. V. vrat. Breslauer hs. Vocabularien, nach Hoffmanns Excerpten, mit 8. 9. nahe verwandt. Zu ihnen gehört auch das von Conrad de Hiurichowe (in uns. nr. 155.). Virg. Virgihus, Berliner Hs. Lat. 4". nr. 215. aus dem 11. Jh., nach Haupt V 208 ff. Wir^b. Hs., W. in Graffs Spr., abgedruckt in Eckhard Coram. K. Franc. Or. n. Z. V. (Zainers V.). kl. fol. Eine fast durchaus mit K. V. (s. o.) iden- tischer V. rerum, dessen Typen von Zainer in Augsburg herzurühren scheinen. Quellen. XXIII Einige Nachtrage mögen hier noch ihre Stelle finden. Agon strift, hinzug, schar 3Ione Anz. V. 236. vgl. BM. II 2 S. 690. Cacabns storze V. mit. vgl. BM. l. c. 646. Condicioiiarios zinsara Sahh. Gll. ed. Wals, in Pf. Germ. XI 5. Coutus storle contari storlen V. vrat. Cuiieus sträczel 3. strotzel ader wecke F. erat. vgl. BM. l. c. 698. Gloss. V. Lolifa etc. Detruncator strunzere Symb. B. vgl. Sm. III 688. BM. l. c. 704. Eqna strenze V. vrat. strincz 9. vgl. Gloss. V. c. BM. l. c. 676. Falauga loßboum, zobei-stange F. erat. Gubius stinz 74. V. vrat. vgl. Fr. II 336. A. A, ab, de, inde aif, aiie, van 38. * Aar 011 s. Aroii. *-j-Abac-es s. -iis. -ia, -ra s. Abbas. -tor s. Abigere. Abaciis entwerftawel 40. ain kawn (aus ghawn?) tailler (vgl. Gloss. v. Tel- ia) mit aim messer mit 3 mitein V. a. 1459 hei Mone Anz. VI 215; vgl. abacus /. pinax, und als ch-eitliciligc (Mcss-) Recltentafel JBr. — abaces eyn sliclit disch, eyn stal; abax eyn sucht hoff 37., vgl. abaces ?f>?f/abax (planatHya)76. Gloss. r. Abacus; hoff' ans hoffei (JJmdeutimg ! ) ., vgl. plana Gloss. Abali-enare, -geiiare guet ver- pringen o. verfueren 27. -eiiatus Gloss., abolioiiatus sere vorverd 37. Abamita. abaiitica (X antiquus) i. soror ani 37. '••■fAbanaceus eyn prester gordel 37. abiiee priester gurtel 40. abaneth i. snhucnla 1 camisia linea \ ciugu- luni sacerdofale etc. JBr. i. camisia \su- hnncula 37. Sim. abaneck 76. Gl. m. V. Abanec. äks Itehr. abhnet (L:3nx)- * fAbaii-tica s. Abamita. -iis s. Abaims. ■J- Abarim die. mons in quo ohiit Mogses Br. der berg F. a. 1420. * t Abartoiiims na imm vnhoues 37. abarteiium i. inlioncstum, aus UTcd^i'^EVov Gl. ni. Abasa. abso eyn kranghus 37. *Abati-s, -ssa s. Abba-s, -tis. Aba-ims eyngrote vader 37.vrenn 27. uuerano H. S. D. Symb. B. 265. der an herre F. a. 1420. -wus 1 -wa müter anen eni 40. -iius vranher F. e. q. B. Abax 6. Abacus. Diefenbach, Novum glossariimi. Abba pater lieber uatter 41. 1. vater Lulersd. Hs. Abbas sqq. abbacia apten l apt- ney; abbatissa äptin 27. abacra aptin (Ähfei); abatissa aptissin; ab- bas apt; abbeilane apthn F. a. 1442 hei Mone a. a. 0. abacia ebedie; aba- tissa ebdissche 38. abbacia ebbedie 37. (-tia) 23. abbatiiliis s. Prepo- sitiis. Abbatis. abatis eyn mester der niate 37. i. magister hatorum etc. 76. *7Abb-atulus, -ellaiie s. -as. *Ab- s. Abe-cedarium. Ab- s. Abs-cedere. *f Abc-ida s. Absis. -tape s. Attaciis. Abdere behuden 37. * 1 Abdica s. Abditus. Abdicar-e abkünden 31. abkynden 64. -iiiit gewidert 41. abticare ver- lechen P. F. vgl. verleycken sim. Gloss. V. c.Jedochauch u. v. Ahnegave; Fetter s vermuihetveYJecheTi, das aber sonstnicht verneinend vorJ:ommt\ schwerlich t aus 1 (etwa X abligurire verlecken Gloss). Abditu-s, -m hemelk 37. abdica verboren (aus -rgen) 41. Abdomen unslith Symb. B. 276. lappara Gf. romanisch? vgl. Pf. Ger- mania VIII 395. ■ — adomen s. u. h. v. *t Abdu-cere (c/. Seducere^ fueren 27. -ci ablayten 41. -ctio, -xio 37. vorschreckinge 37. twalbm P. F. vgl. Gloss. h. V. Gf. V 552. BM. III 160. *7 Abduxorium (X abditorium Gloss. sim.) eyn etel stede; w. u. acubitus id. 37. * I Abea s. Abire. Abe-, ab- P. F. -cedarium abe- cete i. cdphabetum 38. ein saiten o. Abedus Ablactare fydel P. V. fydel (wie sydel Gloss., s vrm. aus f) aus fybel; aus dieser Umdeutung folgt sayten! *t Abedus /. sobrius nichter F. CiL a. 1459. *Abellaiie s. Auellaua. *t Abepicus eyn tekeii gunstes 37. *Aberdiosus ( huswurz ä^mw. VI) entstand aus der Apposition barba iouis, ein nicht seltener Fall. Aberrare czweyffel 1: irgenii 27. cweyfelen o. ergerii (umgedeutet) 33. abuare i. dubitare ergeu 1 czwiffeln 45. *tAbest-on, -us furstain 32. fAbexactor hinzerrer, abniemer 41. vgl. zerrer BM. III 905. exac- tor schätz nemer Gloss. *tAbgetarius s. Abies. Abg'lomerare abereyfen Wien V. Rossii a. M02 (nr. 401 Hoff m.J; vgl. Gloss.; f atis w? yAbgrego afghescheden 37. ab- '/. se-gTCgare Br. t*Abhmms s. Abissus. Abliiiic nochher 29. * Abhomiu-ari vinnenschlich gepe- ren 33. von menschleych geporen 27.; -abilis verpannen (verbannen 3.), ver- fluchen 27. verpannung, verfluchen 33. -atio (cf. Probra) widerzem /. abo- lenda 41. {vgl. -abilis widertzcnier 74). gräwssamicliait 27. gräwsleichait 33. -osiis ungekicksehg o. tot geborn (X abortivus) V. a. 1410. luckich 37. vgl. Gloss. Abliorrere verebten, schewczen P. F. vgl. Gloss. V. Horror osus. Sm. III 339. * ; Abhortaniiiu s. Abrotaiium. Abliortari to herden 37. *Abliortire s. Abortire. *tAbi-a s. Abra. -catus s. -gere. * 7 Abicio abwerfi'ung F. dt. a. 1459. vgl. abiectio Gloss. *7Abiciiis s. Abieguus. *-j-Abida eyn land 37. *7Abides auzgängel als mertier; als lanttier ze latein astois *. e. pei- ständel Arist. hei Meg. *7 Abid-iis, -0, absidilimu (auch 147. abscidi-Hum Br., -um etc. Gloss.) angher 37., ein in 37 häufiges Wort für meßerartige Werkzeuge^ das ich anderwärts nicht finde. *tAbiecatiis s. Abigere. *tAbiec- i exposi-ticius eyn fundehng 125. *7 Abie-s tann 1 feicht K. V. tann, ze latein so vil sam ain aufgängel 3Ieg. -gnus Gloss., -imm dennen holt 37. abiciiis fiechtin holtz F. cit. a. 1459. abigena dennin holtz 40. abie -nus werker; -tarius tymmerman 37. abgetarii carx)entarii Dietz Ältrom. Gll. 25. Abige-re vertreiben! 1 fudergen P. F. (X abire, vgl. furdir ganganti procedens Gf. IV 72 ; für fuder .<^. Sm. I 561). -ntur (-iiter) abschliffen 41. (hierher?), -us fechdieb 32. wichdiep 40. eyn ko deyf 37. -atus deuerie 37. een diefte van beesten G. voc. 132. In andern Voce, abi-ecatus, -catus in einem V. ex quo und 27. 33. /. furtum, in\ii{m\\21 .,in\ciw.'S,(umged.) 33. iumen- torum ablactor (Xablator) def 37. Abilis s. Habilis. Abimere vorsagin F. a. 1420. ' Abiinus s. Abissus. • fAbinnatu s. Biennium. Abintestat-o, -us ane testament ghestoruen37.selgerettP. F. (st. ane s). *Ab int-ra von imveck zu; -us von czuweck 45. Abire. abeo afgan 37. abea (sie) hingan; tv. u. abierunt sint dannan gangen 41. Abissus abgrunt, gruntsloz (X lozV) F. a. 1410. dusternisse 37. colk in dem water i. vorago 38. dieff 5. 45. abimus Gloss., ablmnus i. in- fernus 45. helle. *Abita i. spagus trat K. V. Ab-, dis-iungere von ein ander Segen 27., fliegen 33. Abiuratio vor sekinghe 37. * 7 Ablacio si sum ouer wynen 37.. zu ablasso Gloss. v. Ablactare? vgl. n. Ablatus? Ablacta-re af wenen 37. verwenn Ablactor Abrotare (vgl. verwonen Sm. IV 93), entspenn P. V. -tiis afghewent 37. oblactare wenen 38. *t Ablactor s. Abigere. * t Ablaqiieatoriuui relnnhacke /. bbhm. ramowacka (ramowati aus- roffen) V. trü. Ablatus gewinnen o. abgenom- men 45. *t Abiego vt delghen 37. aus aboleo X<^leleo? * Ablegmuina (ablegmiiia Fest) eyn deel des ingheweydes 37. * 7 AbligiU'-ire verslickeren G. voc. lassin, stürben (^vielmehr laffin, slurben) Wien. V. a. 1402. -ritus vor stord; -ri- tor vorbrvnger ; -ritoii vor terynge 37. * t Abiomogarus s. Obsomogo- rus. *tAbltoii, ablij vespre, ronse 122^. aus batus sim.? *tAbliita s. Aliita. Abiutes een moddighe ende sly- kighe kuyl G. voc, hericlitujt 132. ; vgl. slyckich li7., slijckig Kü. lutnlentus ; Gloss. vv. Luteus. Lutum. Cenum. ahd., slih Gf. VI 786. mhd. slich B3I. 112 S. 397. nhd. schlick, schlich, (frcbik.) schleich coemim. *tAbiiee 6. Abanaceus, Abnegare versagen , verlangen, laichen (X laichen Sm. II 420) P. V. Abnepos Qxrsclir. ap iiepos) eyns broder son 45. " t Abnitor weder stan 37. (abiii- tor? m vorne punUiert) nisus 1 iiixiis suni i. e. resisto 76. Abmio weghern 37. * 1 Abolenda s. Abhoininari. Abolere abtun, entwon V. a. 1420. (vgl. Gloss). *f Abolionatus s. Abalienare. " Abolitus i. non repletus 76. Zu nr.2 Gloss.: ab- P. V. 27. 45., abs- 33. (al2)h. 27.) -ollltiis besoligt,.vn- sawber P. F. gesudelt 33., gesolgt 27. 1 vnrain gemacht, hd. besudelt nd. besolet Gloss. v. c. tmd vv. Volutabrum 5(^g.Maculare; ab-, abv-olutus etc. ib. aus olidus5ä\ X pollutus X volutare ? Abollados i. diplois, vestis villosa etc. KU. vgl. Cyclas. Sagulum. mü. dos Kleidung uhh. — appella maister claid 32. *7Abolutus s. Abolitus. Aborig-o, -eues eyn vngheplantet boem 37. Abortire. abliortire verwerfen 1 ingepürt vertun 33. abortiuus (-ws) vsschindeliug alder zu früge geborn 40. eyn vorworpen kint 37. uirworfe- ner H. S. D. Tr. Vind. wrfling Wien. V. 15. Jh. worffelin 17. fröwer H. S. Vind. früwer ilfovk tot hbs ft-uch 31. to- des leibs fruchte, ein tottes kind in dem bauch 64. vnzitling 32. aborsus us schnydung 29 sim. Abra s. Dula. Abrado ab (sonst immer af, äff) Sehern 37. Abralia-m abraham eynvader des iodeschen slechtes 38. -mium 37., -h 76. i.speluncavhi abraham est sepiidtus. *Abramescere snatelen, de tel- ghen äff sniden 38. Abrenuncio weder vor zeken 37. Abrepo slingen 37. 1 Abretli i. pmter l rex 37. i.p. tener- rimus Br. i.p. 76. * 7 Abrizuu s. Aurum obryzum. Abroga-re stören 33. äff bidden 38. -US otmodech 37. *7 Abroios die. ferrum quod com- muniter ah inimicis sonnatur (?)ppedi- hus equorum et hoininis (?) conclauandis vulg. i^hRdejseYi 27 Marg., vgl. ro^ei- sen Sm. I 120. BM. I 757. (phad st. phard?). Abrotanu-m, -s 42. schab- K. F., schabe- 40., stal- 31. 64., stag- (3 mal) H. Ph. (a. Ed.), gert- 40. K. V., gerte-, schoss- 42., brez- (aus abrez- sim.) 34. -wurcz. schüch schw'^rcz (aus schoj^ -v/YCzsim. umged. ?! X atramentum?^ 40. garthade 47. äbri 32. euritte 38. abrot-erium 1 -onum eberwortz 45. abhortanuin eberwurtz V. e. q. D. abrutanuin rätich (X^afanus) 33. *f Abrot-are redderen, melpeu- telen P. V. -ator melpewtler ih. müll reder 33. melfäer; -erua melschay- der 34. -ura eyn mel reder 45. Abroterium Abuare *tAbrot-erium,-oniira.5. -aniim, -erna, -ura s. -are. *tAbructa etc. s. Abrupta. Abrumpere afslan 37. *tAbrunco vt ropen 37. Abrupta 2)1 steenroets G. voc. ab- ruct-a scharpe weghe; -us mit mach ghebroken 37. * t Abriitaiium s. Abrotaiiiim. Absa legerhuue Symb. B. Abs-, ab-cedere afgan 37. *tAbscidiiiiii y. Abidus. abs- cindlum hüffmesser F. V. *f Absecare atf \mimen i. anqju- tare 37. *tAbsen-tare vjj beliben 29. en- pharen o, nit gegenwertig sin 45. -cio aui afwesen 37. *Absidilium s. Abidus. Absinthium wermu-da, -nda IL Ph. (Ed.). wernwt 47. Zu alosantus sim. vgl. Gl. ni. v. Aloxinium und Die^ Ältr. Gll. 40, welcher crsteres von letz- terem trennt. Zu letzterem gehören: die Glosse aloxino (.zu ahsinthium Pf. Germ. VIII) ; die glbd. Wörter sixin. alosna port. losna a/r^. aloisne, alogne, (nfrz.) aliiine (aloina Nenin.)-, ahd. alah-san (Gf. 1 237. alahnsan Hatte- mer I 271., nach Diez vrm. aus ala- hsnan). Dieses deutet Woeste (in Kuhns Z. IX S. 74) als alah (templum) sämo, heiliges Kraut, geivagt genug, jedoch mit Zustimmung von De Vries (mnl. Wtb.). Hierhin stellen ivir auch die Formen (bes. nl.) alsen, alsem, alse, als, alsey, eis, eltz (Gloss. Gr. Wtk Ntnn.); absinteum elsche 45. Absi-s, -dia uzloyf V. a. 1410 (vgl. u|^-laf^, -schoji etc. Gloss.). abscher- dung (r aus i), appseit 33. abcidia affsyde also anden kerken 38. absida crafft 45. (adj. ?) i. lucidahQOYht Aelfr. *tAbso 6\ Abasa. Absolere eutwonen 3 7. er wänen 3 1 . Absoluere äff nemen de bösen daat, entbinden van den sunden 38. * 1 Absolutus s. Abolitus. *t Absoinodiumschusself7?f?. ?) 38. Absonus awysich G. voc. obiczig, vnweys P. V. ab-, dis-, con-sonus (in gleicher Folge:) ablutig, mis|^lut, mittlut (mit lawt 34.) 29. ab denüng, mi[j tenung, mit denung 30. absona -re mit (st. nit) eyn luten 45. nicht geleich zu singen 33. vnrichtikleych s. 27. -ntia abweyssichait 1 abwiczikait 27. aweysichait 33. Vgl. u. und Gloss. vü. Absonus. Insolens. Vesanus. Sm. IV 207. Gr. Wtb. v. Abwitzig. Absor-bere u(j soppen o. vor- miden wollost (X ^^hstinere?) 45. vor slinden 37. -ptum verslunden o. ver- swuuden, verzucht 27. ver-schlunden, -seh wunden, -zuckt (?4. -ptus est (/>/h/.9^ firsuant Gf. VI 884. -pti verswemt (m aus in?) 41. Absque, siue an, ane, behaluer 38- Abstcniius wynkündiger 31. weyn- kyndiger sim. 64. Abster-gere abtruchen, abyschen (abwischen Gloss.) P. V. -sit ge- trügent 41. Absterreo to male vor schrecken 37. Abstiue-re {cf. Castigare) lip lost abe brechen 45. -o vphorn 37. -ntia kleyn cfjen o drincken 5. 45. Abstirpare ausgraben , reutten (aus-r. 110.) P. V. wtroden G. voc. abstripo i. eradico etc. abstrepo aui vt roden 37, *YAbstra-here,-gere äff teyii 38. -ctus abgesundert 29. 30. absund-ig 34., -erig 1. astractumgelrumme,5pä- terer Zusatz: das da dy gancz gemain macht P. V., vgl. gevr um B3I. III 430 ff., etiva cds gemcmverständlich aufgefaßt; ivol nicht ydurch gemainen frum" Sm. I 612. Oder hängt es, nebst gevronit, mit gefremdet Gloss. zusammen ^^ *Abstr-epo, -ipo 6. Abstirpare. Abstrusum besloten 37. hd. be- slofjen Gloss. Abstula s. Astula. Absurdus verhorlich l vnhörleych 27. hörleich 1 vn-h. 33. vngehort 30. übelhorig 29. sim. 34. vnbequeme 37. sim. Das. Abticare s. Abdicare. *t Abuare s. Aberrare. Abulere Accitrate * t Abulere f'„«^(5 abolere" Fetters) geliickpreclien P. V. Abimdia sqq. liabimd-ia volli 2!j. -US voll 29. fullig 34. lieblich 30. Abuti misse gepräucben, vnöiieych (aus vnordleicb shn.) leben 27. inis- braucben 1 vnerbcb gebraucht 33. ver- brucheu 29. abus-io böse gewonheit V. a. 1410. shn. 13. boze wonheyt 37. verkerte ubung 29. böfj gewanung o. pösew gewaiihait 33. -iuus awisech 37, Acacia etc. s. Accasia etc. *t Acadeus /. contiugens anval, toval37. rf//. accadere, accideiis Gloss. *tAcadiosus slim 37. *A- s. Ac-calabus. Acalephe. accaliffa iiesel ; w. u. califa kl. 40. *tAcalicul-is, -us eynboder der kelke 37. acalitulus weiiischenk P. F. *7Acaluaster s. Accaluus. Acauthis. achantis achant (auis, nicht acantbus herlja) 40. K. V.Meg. \ thistelzwig {vgl. Gloss. v. Cardiiehs) 40. i. q. carduel-is, -lus stiglicz, dis- tel vogel K. V. aclialautis galander K. V. athalantis iä. 40. (cf. Gloss. v. Caladrius). Acauthus. acliaut-US estarhor in egypto senipcr frondcns etc. Br. -as eyn bom in egipten 37. * t Acatium. accar-us eyn snicke 37. -ius /. mmkula 76. achateon mittel segel K. V. accatlie"u scliif- segel nuncdicitur cesares( X acharon q. V.) 40. *7Acautus s. Attacus. Acc-, ac- 37. -alabus seeuer 37. hengstdekch (aus hen-schreJich shn.!) 1\ V. atalab US eyn koel sprinke 37. * 7 Accaluus. acaluas-ter kacl 37. voer kael G. voc. vorneruch F. a. 1420. -cere i. mderlori caluns(sic) 76. * 7 Accaua {aus d. kanne vgl. Gl.m. Canna nr.4; X akauna f. Alcanna?) just {s. lusta) 1 canne 40. * 7 Accar-on s. Acharon. -us s. Acatium. Accas-ia ophel trankch 27. -io opfel most 32. -sia l -sus appel must ; -ium eyn sleen; -ius eyn sleen dorn 37. -ium schle; -ius sclilech dorn 30. acacius schlech torn 32. accasiu-s, -m, agacius (agatinus?) slcn 38. a- 1 ac-cacia slelie 1 unzitiger pflu- men saft (acacia phlumensaf Sum. V. unzidig prume 48.); agathia sie- ben 40. *Accates augstain 32. Accedulagrasniuk P. F. pergwurcz 34. syngrone /. potentilla: assidula sure (eyn crut) 38. artzedula ber- wurcz 30. acedula eyn voghel de singbet vor dem daghe 37. acredula {cdph. acce-) nacbtegael G. voc. egre- gule eyn hopp, eyn v'tze 37. egredule sunt rane parue in sicco agri comnio- rantes 76. Accelera-re gächen 29. zu nachen 30. -nter riscb-, snel-liken 38. * 7 Acceusus shst. anczünduug, ausstössung 33. Acceutus mit lautt 34 sim. lud 37. Accept-abilis genern {aus geneme) 45. -ilatio gancz vorgeioung Ih. vor latynge der schult 37. *f Accerbi huf lecht 41. vgl. etwa aceruatim hufflicb Gloss. * Accerra s. Acerra. Accersi-re. -erunt zu iltent; -tus rüget, -ti zu geruft 41. *t Accerueribus (?acc'u'ibus; aus a ceruicibus??) von de ge ader 41. *Ac- .s. A-cetabulum. * i Accid-ia s. Imbecillitas. -e swärlich i. grauide 27. -iare vvllaczin {nlid. faulenzen) F. a. 1420. acidiose /. grauiter swaerlick, traechlick G. voc. schwerlich, treglich 110. *7Accinat-es, -us 6-. Acinacis. Accingere wappeu an-legen 27. 33., -tun 1 gurgen {aus gurten) P. F. Ac-, au- 122^. (an- 122.) -cipiter hapk 32. hapck 29. hauick, Marg. ader spoyr vogel G.voc. ■J-Accis-us i. ch'cumcisus Br. -a vnbesneden (st. vmb-) 37. Ac- s. A-citabulum. * Accitari bewegen zu träghaytSS. verwegen zu tragkait 27. * 7 Accitrate vleyslych F. a. 1420. Accitus Acira *t Accitus sbsf. eyn vogliet 37. (jptc. i. vocatus Br.) Acclamare an ropen 38. * t Accliu-iis steyl 37. 22. 97. -atus kruni 37. acliims uf stichig 29. ad- cliui zu tal 41. (aus ad cliuumV). Accola pawmaii 27. 33. lehen man 40. 6. acola tag löner 32. accula meyger 37. *Accolitiis eyn lecht dreglier 37. erstweichneinnier 34. die erst ^Yiclly; subdyaconus die ander w. 32. * I Accom-odare, -adare 33. ley- chen 27. 33. *tAccubi-tus wirthschaft 40. 70. 48. demaghe 23. (s. Gloss.). -ciiiiis eyn maglie 37. * Accula s. Accola. *Accule-ta. -atus ghe pyneghet 37. -US s. Aculeus. Catasta. * 7 Accuniulare hupen \ hopen 38. heyflen 64. acculiuo hüfflin 31. *f Accupari s. Occupare. Accusare (c/. Resuraere) pesagen, peruegen 27. Acedula s. Accedula. Aceplialus ane houed 37. Acer, acre /. durum sur, swar, hart 38. acriter (c/. Acerbus), acer- ter 27. hert- 27. 33., streng- 33., scherff- 27, -leich, Acer eenre bände boem daernien costele tafelen van niaket G. voc. nias- holter; acerites massolterbom 32. acer l acero (acera Gloss,) mass- holter böm l grindrebe 40. * 7 Acer igiiis s. Iguis. Acera. acero gundereba Wirzh. Hs.(W.bei Gf.). gi'indrebe 40. {o.v. Acer), acerum gundreb 32. Acerb-us scharp 37. harb V. trü. -itas scharplieit 37. sawrchait, schar- hait; acriter scherleich {also dial. schar = scharf) P. V. *tAcer-ites, -o s. -a. Acer. Acerra eyn vad 37. acerra (ace- rare?) est tincuillus (aus tumulus Br.) l sepulchrum etc. grap; rauch- fa& 45. *tAcer-ter s. Acer, -imi 6. -a. Aceruus eyn hop steyne (-wus) 37. Acescere suren 29 s'nn. an fan essigen 31. anfahen ze essichen 64. *tAcetabula s. Acitabulum. A-, ac-cetabiduiu essich fass o. krug 40. Acetare i.fermentare suren also me dat brot sui't 38. sim. 22. *tAceticuni wyn ysen spoel 37. Acetos-a amper, amprich 45. sawr- senif. am])hcr P. V. suyrkel G. voc. ' -US SU} rieh of ettick y. plemis aceti G.roc. essrechtig i. acidus 29. *7Ac- 6. Ag-grauare. *7Acia V. Ascia. Acialis örtig 33. scherffleych, orte- i lieh, ekchat 27. eggachtig 29. acilis | ekat 30. vierechkat 34. * 7 Acialis shst. ekel, ort P. V. r(jl. echol acira Gf. 1. 130. sim. Gloss. V. Aciarium. cckel (nlid. Eig.) BM. I 410. Sm. 125 ff. A-, ac-ciatuui lewr 33. pyer 27. pier 45. mnd. rappes aucli M. i. vinum ex acinoruni foUicuUs aqua mistis et expressis confectum, laur, beerwein F. «. 1018 Sm. III 117. ; dazu ebds. ((schaff, rampes mitteld. rjimbas m. (jer'mger saurer Wein, acinuni lurra H. S. Tr. glawer 27. aciduni liurra H. S. D. *t Acid-e pittero Gf. III88.i.an- xie 1 surliche //. S. B. -US s. Acetosa. -um s. Aciatuin. *7Acid-iose s. Accidia. -um, -US s. -e. Acies scharp 37, ort, egghe; i. acumen spisse, scharpe; wate an enem meste 38. wate 147. waze (ferri), scare (müitum) Symb. B. strit spicz 32. schar l ögen 1 ein spicz eines wofens 40. gesech {aher visus gesiebt) K. V. * 7 Acilis s. Acialis. Acinacis. accijiat-es est ensis me- dorum; -usbezeler37. (c/.Cluniculum). *Acinum s. Aciatum. Acinu-s 1 -m eyn wyn druffel 37. weinbersteinlin i. arillus K. V. -s winberstainli t unzitiger trübel 40. eyn cleyn beseken (ritis, Jtedere, sam- huci etc.) G. voc. -m hindbiri Symb. U. * 7 Acira s. Acialis. Acitabulum Acutus A-, ac-citabiilum saiten spil 40, acetabiila haut toglie sanghes 37. * Acitare sauffen (aus sauern sim. nmged.) 33. *;Acol-a s. Accola. -eya s. Aquilegia. * Acomentator. acommeutarijs houericliter V. a. 1420. eyn besceruer (besteriier ? aus bescHier = bescriuer) in der ee 37. *Aco-, arti-iicilla /. alcliimilla, pes 1 plaiita leoiiis, gr. leiicope- dion syuauwe 0. san. ergantilla (unglossiert) 42. *tA- ^. Ci-couia. *t Acomt-mu eiter gift 40. 48. crucze wrcze 40. -a i. herha venenata lyenus aspidis venenoslJBr. vorghiftich criid; acoiiica eyn slange 37. alco- ni-ca herha venenata 33. -ta vergiftige gecrude 81. Acor {alph. acer) cham P. V. ater win ank {^kaii"? undeutlich verbeßert) 32. achores der anspring 43. (cf. Gloss. Add. V. c.) Acorus *. spatella, glaspatella, pyperapium geel lilieu 0. san. Ac- a-quiescere mit halten 30. erharen 29. gehorsam sein 34. Acquirere vorerwer-ften 27., -ben 76. erwerben, herfursen 45. * f Acrariiiin eyn stede dar ghelt grauen is 37. vrm. aus aer-, vgl. era- riuin i locus tdn seruatur peccunia 76. Acred-0 s. Acrinioiiia. -iila s. Accedula. Acriiuouia wreetheit int aenghe- sicht; starcl{;heit , moedicheit G.voc. behendicheyt des Sinnes 37. räj^e KL acredo siiri 29. * Acrisi-a s. Aorasia. -ma, -nus etc. s. Acriziiiiiis. Acriter s. Acer. Acerbus. Acrizimus. acrismus (+chris- ma?) götti brot 32. senft geheblotz brot K. V. acrismus seuift gehebet brot 40. slm. 48. acrosimus surdech 38. acrisima sote brod 37. * t Acrocer-oii. -amina berghe in deme mere 37. -iamen strengkeyt o. vorderpeni^ des mers 45. *7Acrocordmes lychdorn V.fril. acrocliord-o, -um hangende war- tzen Ki. Acsi alzo V. a. 1420. *7Actalacticata scrift der werk de gescheyn sind in deme rechten 37. acta apostolorum das leben der XII poten 34. *Actago s. Attagen. Actio mit rechten volghinge 37. Actionarius ein fragner, furkauffel /. penesticus 27. hoker 37. '• -jActiualis etc. s. Actualis etc. Actor sakwolde 38. werker 37. werckmaun, taelmann G. voc. sach Wer- ber 30. anklager K. V. ein kleger vor gericht 40. 48. schuldiger 33. pe-sch. 27. Actua-lis schnei redig 1 chüen 27. snelle dechtig 1 kune 7. 1 -rius /. existens in actu wercklich 110. actiua- lis, -rius res in actu werckich G. voc. 7 Actuaria est nauis que velo et re- mis simlllter agitur Br. {vgl. actuarius nr. 6 Gl. m. Gloss. v. Auctoria). schiffe 40. uaues actuarie holchun H.S.D. Gf. IV 892. holechen Symb. D. 280. (vgl. BM. 1703). 7 Actuarius gerichtschriber 125. ^' 7 Actuca s. Acuta. Actus sbst. wurckung 27. tatt 1 merckung (sie) 33. daat 38. i^fe. ge- saut; acti gesent, gewürgt 41. *Acubitus {c f. Gloss. v. Accubitus) s. Abduxorium. Aculeus (angel) schöphtfaw.sschaft X Stift sim. Gloss.?) 33. weysel 34. 1. 2. stichhng Meg. dy hechel V.a. 1420. 8^ (s. Gloss.). A- s. E-culeus. Acumeii s. Pin. Acuue-i, -US opper 37. Acupicta eyn ghe neget kled mit natelen 37. Acus (^)id;natele38.22." ^■natel37. Acus sprier 32. /. palea (vgl Gloss. h.v. Goth. Wb. A. 12) am, sprugern P. V. eyn kaff 37. Acut-a. -am sucht (Jmbethonio)H. Ph. actuca sucht 32. Acutus spiczig 34. 110. scharpff smeckig 29. sitn. 30. 8 Aclia Adiudicare *f Aclia s. Alga. t Aclia *. virhis strengtli Gl. Aelfr. Achaya eyn laiid in greken 37. krief laut 45. acliat kriechen lant 40. acliacia l. provincia grecie 7. 70. *tAchaiit-as, -us s. Acaiithus. Acliar-is geuodin loz V. a. 1420. vngnedech, -us vn anneme 37. fAcharon ciuitas palestine que cesarea postea dieta est Br. eyn stad in paUaciue (-ien?) 37. Daher cesares 40. 0. V. Acatium, mit dessen Glossen auch 75. (Gloss. h. r.) die hierher ge- hörige mischt, accai'oii ackers ciuitas queetiam tliloiiiaidra (omä Ptolemai- da) dicebatur. iii/id. akers /r^'. Jean d' Acres = Akkon, Ptoleniais. *tAclia-rus s. -ris. -t 6. -ya. -te»ii -teroii? s. Acatiiiin. *A-, ar-cliatoiiia rechticheyt 37. f Acheon sdiinende 37.gr., i.splen- dens lat. et die. equns solis Br. 70. Achillea collon crocli (croh cro- ciis); cf. nympliea id.; i. q. elio- tro-plius sigel-hveorua, c/.-pia-hver- pha Dun. *tAcliim-e (mer wunder) merfra-z (,.Äristot.") Meg. -as -% 50. *tAchiniias s. Arcliitemea. Acliiims eyn koter 37. achiuus en ketter 11. (Gloss., hierher). *tAcIiipera s. Anticipa. *Acliiton estnatnraseucioidi 8. 45. de natur to volende 37. * Achiuus s. Achinus. Ad to, an 38. Adam adani vnde is de erste niyn- sche den got schoup 38. Adamas. adomas adomant 29. 34. adamas de montibus nascitur qui sunt quasi legechte („st. leymechte" Beuss) et velut qiicedam cristallus glas- echte, et ex eadem leym qnoddam ge- doj^e quasi cor aUiquando oritur magnce fortitudinis. ipsa leym etc. in modimi krisolo. H. Ph. Vll. legech = leyych petrosus, von leye petra 147. (s. u. h. vv.), ivoher auch leym aus leyen? *t Adango xi ctum nodeghen 37. i. e. angario 70. Adaquare trencken, wetten 31. 64., w. nicht zu nd. wetteren Gloss. h. v., sondern aus hd. wette (wettijFV. 11445^. ivett. wede) Vieh-tränhe, -schivemme. Adar (hehr.) de mers ma^n 37. fAdastr-a s. Adiantos. -ia s. Adrastus. *tAdbucus s. Aduncus. * t Adcäpillacio zu de gemelcze 41. Zu gemelze j^idura Gf. II 418? aus gehelczen, vgl. capulus Gloss.?? ' i Adcliui s. Accliuus. ^^fAddexJS s. Adeps. Addicere czw häuften 27., zuliaiift" 33. sagen. ■Addicere s. Adicere. fAdelfus eyn bok terencii 37. " Adelheidis. alheydis alhoyt, aleke 38. fAdempcio bethuginge 37. (d.i. Vermüchtniss). * Aden hufhalten etc. Gloss. aus ac- te, obgleich adcrautra tmhc an adi- antos steht. * t Adeps {cf. Ador. Medulla.) smero, vnsled H. S. D. unshth Gf. VI 791. cheren mel 27. choren mel 33. vetti- cheytder erde (r;/'. Ador) 37. addeps faistin 41. adipe vaistam Lulcrsd. 11s. adepa feiszekait 40. Adeptus irkrigin F. a. 1410. sim. 13. erarbayt 27. her arbeyt 7. erbor- ben 3. (br) 33. herfurst (adipisci her- werben; vgl.o. Acquirere) 45. Adera etc. s. Adria. Adherere to holden 38. 22. Adhortari to-raden, -hissen, -stocken G. voc. sim. 182. Vgl. Gloss. V. Incitare. Adhuc von hinnen 30. noch her i. abhinc 29. * t Adiantos i adrantos mürrüte 40. adastra meswurcz (m aus n) 34. adiatos s. Capillus veneris. Adicere czu werften 27. addicere id. 33. adicias du zu wirft" 41. *tAdim s. Aifodülus. Adinnentio neuwe sunde V. a. 1420. "''Adiperum nd. tecke Gloss. 37. *tAdira s. Adria. Adiudicare richten mit red (recht Gloss.) l verdenken 33. Adiunctus Adripias 9 * t Adiunctus s. Admicus. *Adlegare (in den Voce, ex quo von, allegare 'unterschieden) i. ad- rnittere, 1' alienare Voce. e. q., l alige- iiare zula[]en 45. zu- 110., toe- G. voe. -senden. *7Admater (c/'.Ädpater)tliotai/. S. I). tota Vind. vgl. Gf. VI 381. B3i. III 52. Gloss. vv. Patrin-a, -us. gottele 40. gota, gotta Gf. IV 154. vgl. Stn. II 84. göttel efc. comiiiater Gloss. h. v. Ad-, a-uiiuiculuin fu- 27r, fue- 33. -dernüss etc. Y Admmistrator deiier 37. ein dienstman ?. adoruator 76. ^fAd-, per-mittere staden, to laten 38. admis-smn ein bo^ tat 52. -samis, -aruis 45. schöner {aus so- mer) 45. stütlienkst P. V. stüt hengst 9. -sura eyn tijd wan de koy mit dem ossen lopet 37. {shn. Br. 76.). gimisgida Pf. Grm. XIS.33. * 7 Admrisic.atus {cf. Musa) dicht- ter 41. *t Adiie-ctere. -xio xui xuiu to wynden 37. -xo ui 1 xi xum i. aligo 76. *Adolator s. Adulator. Adoler-e wassen o planczen 45. wachsen, prennen, opfern 52. -ent sraaktent 41. Adolescen-s iungellinkch, -tulus ein iungs mensch 27. -tia iugent, iiink-chait, -fraw 27. ain iung frow 76. wachsung 29. *tAdomas s. Adamas. *YAdomen eyn de;,! van eyneni swyne 40., verm.cms abdomen, doch = ademoii quedam pars porci 76. ^'-J-Adometus wlborden 37. * yAdou-aria, -us s. Adore-a, -us. *YAdonus eyn lef hebber 37. adonis /. amasius veneris Br. etc. Adopt-atus czwgesaczt erben 1 czwgebunscht erben 27. -io (cio) ze wünschend 41. -iuus zogewunsciter H. S. Tr. zugwnceter Vbid. zugewuns- geder B. -cheter son 48. zügewusteter sun 40. erwunschet Gf. I 906. vt ghe- koren 37. Ador waissen mel 40. waissi mel Dtet'enbnch, Novuin glossariuin. 32. meltiinst P. V. vet van meel of speltcoern G.voc. vetticheyt friimenti {cf. Adeps) 37. /. adeps körn mel faisse 29. chermeel 34. rocken mel 30. *Adorastus s. Adrastus. * vAdorbicularitate sinueliu 41. vgl. Gloss. V. Orbicuhiris. * Ador-ea /. saerißcia lieylg don 45. adonaria ( X donaria?) opper 37. Adoreus i triticeus etc. Gloss. adouus i. triplicius eyn trifikleger (iimged.) 45. fAdorsiator .9. Aduiiuistrator. Adpallare. adpellare i. cellare i vectare helen 45. t Adpater {cf. Admater) thoto H. S. B. toto lilon. töte i. patriuus Vind. gotti Gf. IV 154 gevatter 52. wetterin 40., w aus v st. pf vgl. pfet- tern aus paternus, patrinus ? oder X admater, vgl. v. Commater ? ? *t Adpellare s. Adpallare. * t Adprelinitum vovge endet 41. I Ad- s. Ap-prehensio. *7Adprim-e 1 -um i. vcdde Voce. e. q. Gemmen. -0 zu dem ersten 45. \ apprime II. c. (cf. Gloss. h. v.) t Artproposita zu den uorgeleten 41., st. vorgelegten? vgl. propo-nere vorlegen, -sitio Vorlegung Gloss. *fAdra s. Adria. " Adragis. andrag-is, -o burgele 45. *7Adramen eyn borch 37. adre- mon (1 adromon iQ)castrinomenBr. *7Adraiitos s. Adiantos. * 7 Adrastus aip V. a. 1410. Gloss. adorastus eyn alf; adastria ghe- lucke 37. adrasita gelnkch P. V. andrastia scharpe weghe 37. {vgl Abrupta). * t Adria scja. Gloss. adira i. mare nier l regio; ader-icum steyhet (.s?c) mer; -aticus a um i. petrosum l focht \ schemeheyt 45. adera 1 adrea meer; adra eyn stein; aderaticus steynliaftich ; adritum dat steynighe nieer 37. adricum stain wasser 32. adriaticus velset 52. *7Adriatica 1 malum terrae galluc Somner. * 7 A dri-pias s. Atriplex. -tum s. -a. 2 10 Adroges Afficere *7Adroge-s hüsschaffenerin 48. -a luisschafnerin 40. fAdrumo aui to runen 37. Ad-, as-sistrix denersche /. as- titinx 37. Aduena zükomling 29. fremder 1 herkomender man 40. sim. 48. 75. vt lender 38. elende 37. t Adueiitilius qd. mous Bonic Br. eyn berch 37. Aduenti-tiiis, -cius vromede 37. -cus fromd newer sankch P. F., vgl. aduena fVemd nufaiik 13. und Gloss. vv. Adaentitius (\1. 65). Nouitius. Aduentiis domini advent 38. 5^ Aduers-um, wider wärtigchlaich 33. l -US i. contra tegeu, wedder; -us enteghen, ieghen; exaduerso, ex- opposito tegen, legen 38. *Aduesperare abenden 27. *tAduictualia alles dz man gnu- czen mag 41. *Aduitare zuvmiden (v st. \\ vor; :vitare) 45. Adula knntt 34. cnutte/'ein cnop vp dem vlasse 38. sim. 109. (ivetterau. knotte aus knutte /.^. ein knoph 27. 52. l sliissel rvem 27. Adula-ri smeycken, flatteren G. voc. smotteren, leuccosen, vleseken, (w. u. vleseker, le uo kosen sie) 38. czw tüttelen i smeyhelen 27. -tio falsch lop 0 smaclie.vt (umged.) 45. pös red 52. -tor czw plaser ib. ein czw tütlär 1 smaykch när 27. zu tüt- lär 33. adolator smeclier 37. Adulter-ari, -ium er (sie bis) prech-en, -ung 27. -ium ebroke 38. Adultus pesten-diger 27., -tiger 34. beschendiger (sie) 33. be- 29., pe- 34., ge- 32. -standner. old van jaren 37. *tAdumare s. Adunare. Adumbrare pedekcheu, pescbay- peschyrmen 27. bedenkcheu, bescha- ten, beschiermen 33. bedincken, be- schiuen. beschatten 45. Adunare czw samen tun 1 verainen 27. adumare czu sam tun l vera- nien 33. Aduncus. adbucuskrum 37. adi- unctus {alph. adu-) heckecht 45. *tAduocat-us schulte 38. haupt- man 52. uageth (sub-a. afteruogeth) Symb.D. faut o. eyn gerufFener; -a fautin 45. -i dy voytlender 125. Adusque vncz dahin 29. pizz nw 27. bis nun 33. biefj here 45. * 7 Aelani eyn lik hus (cf. Porticus) 37. aelum xjortieus tempUdicitur 76. aelamoth vestibiäum Gl. m. hebr. eläm (^D /N*, DTN) portieus. *7Aeminacia 2. Aeromantia. *7 Aera eyn goddynne der lucht 37. fAerarius 5. Erarium. Aeromantia cokelye G.voe. vor- sagung vf] der lufft 45. ae- 52., a-remanticus der do war saget vß der lufft 45. czawbrer 52. aemiua- cia wickerige 37. aremantia /. diiii- natio ete. V. e. q. I). fAestus s. Estus. tAe-5. E-thiopia. Aifa. affala /. tal2Ja eyn wind worp 37. aft'ela scher, wisel 52. Aflfabilis aus sprechleich 33. ge- sprachig 34. *7 Affa-la 9. Aifa. -son s. Afoson. *7Affatamus fieren 41. Affatim, affectim 33. sprechleich 27. 33. flechlich 0 begirhch 41., X affectatiui sim. vgl. mhd. tiehelich? ifatim i. habundanter 35. Br.und Vv. ex quo trennen oft ganz aifatim i. fa- cunde und afatin sim. i. habunde ef. affari etc. Die Gemmen glossieren ein affatim durch valde. *Affatus to ghe sproken 37. vil reder {vgl. Gloss. v. Affabihs) 41. sbst. eyn redde 45. Zuspruch 52. *7Affect-are ete. s. Afficere. -im s. Affatim. *tAffela s. Affa. -rcillo s. Af- furcilare. Aff'eresis. affores hauphleich P. V. (cf. Gloss.). *tAffertau-a, -us s, Aörican -a, -US. Affibula-re vmbgeben, zu knüpfen 52. -tus zw knupfft ib. gheknoped 37. *Affica s. Alphita. Afficere w^egeren (we- dial. = be-) Affidere Agaricus 11 i. affectare 34. aficiaiit gemachent 41. affect-us begirung; -io verand- rung des leibs 52. Affidere trew geben 52. sim. 75. Affidoxe s. Affrixe. Affiduciare versekeren, te gheloue doen G. voc. Affiiii-s vrimd 37. geraages kind 29. kelmog 1 nachgebure 40. sim. 48. ( y^projrimjims ah Verwandter u. Nach- bar ? £'/^er adfinis etymologisch gedeutet ; so auch Gl. m. v. Affinis. kel aus ken? vgl. noch BM. II 12 v. Kouemäc). -tas magt-, frewnt-schafft 33. vruiischup 37. *Affla i. anima 37. 48. animal gr/. 76. (cf. Affa, X afflare, cf. flatus zele 8.?). sele 40. 48. Gf. 1195 führt afla anima Gl. Blas. u. Gl. Gram, als ahd. Glosse auf, mit vagen Vergleichungen. Afflat-iis gesmak, ussprechung, au- tem 40. -a gebla"sen 41. Afflectere zu piegen 52. Affligere {cf. Confl.) erstörn 52. zu slisfjen {aus affinere zu fl.) 45. Affiueutia genuht 40. genuchte 48. 7 Afflims i. hcdjundans wlhaftich 37. * Aff'odi-lum, -tum eyges wid 37. aifudilluiu das weiz in dem ay 33. sim. 27. Af-,as- (Rawl.) -fodillus golt- wortz, 3Iarg. wilde swertelu 0. san. golt wrcz 1 wickol 40. 48. (Verm. wickol aus nd. witkol brassica X witlok afl'rodillus 47. d. i. iveißer Affodill ivegen der lauchartigen Blätter ; vgl, u. und Gloss. vv. c. und vv. Albu- tium. Centum capita.). vudehoue Bun. asphodellus wode houe {aus rove, vgl. Hasta regia) Codi, adim golde 47. *tAfl'odil-tum s. -lum. ^fAffollo s. Aifulo. *7 Aifor-are s. Affurcillare. -ess 6. Afferesis. -isa s. Aff'rodisia. * Afi'orus ain kkiin vischel Meg. tu- ronilla 1 aforus stekele 38., cif- forus stichling 34., ciphanus stich- lin 30. *tAifoson s. Afoson. *Afi'ric-aua, -ona i. littera 37. ein püchstab 27. 33. afPertana eyn buchstabe 45. Affricanus i. negociator weruer 37. africamis {cf. Gesticulatio) } m- cola africe Br. cf. Gl. m. h. v. aifer- tanus i. n. 1 suUugator afferire re- gionis tvulg. eyn weiber des kandes afferrie 45. Afi^ricus westirsundirwint H. S. B. sim. Tr. west sudro°n wint 40. sut sut west 38. *Aifiisa s. Aft"rodisia. *t Affrixe zynne 37. zu Affidoxe i. seutentie etc. Br. 76. (Gloss.p * Atfrodisia. afforisa tracken wurcz 32. atfrisa drachenwurtz 48. drache wr°cze; ailusadrachewrcze40. * Affrodita eyn morghen sterne37. Affu- s. affo-dillum. *tAffulo 37., affbllo 76. i. leuiter tango. * Aöumentmn stawdechlhek pusch P. V. dornhecke 17. 45. Affurcillare. affercillo aui i. concussio ; affiiremo aui i. susimido 37, afforare i. concutere zusamen fiigen (ff?<5skagen, vgl. 76. Gloss. v.c.) 45. ^yAtfusa s. Affrodisia. *tAfilona s. Auellana. Aforismos s. Ampliorismus. t Afoson Br., aftoson 76. i. mi- nister crudelitatis. affason eyn juwelk knecht 37. X agaso? A- s. Af-fricanns. *Agacia s. Aristolocliia. *t Agag-ula hürer 40. -olalagula fräs 52. *Agalus 5. Agolus. Agamus eyn weyde man (umge- deutet) 37. *Aganoe. agaona/?. hirczezunge (fehltheiBM. vgl. Gloss. v. Ceruiglossa); agonia wiuerin wrcze 40., aus wurm w.? *tAgantus s. Agaricus. *t Aganus {aus agonus) ane win- ke! 37. *tAgaona s. Aganoe. *t Agap-e arm lut län 32. armer lüde Ion 37. -itus leff 37. -icus i. dilectus 76. -eta, -etes i. lenocinator Fap. fAgareni frömde 52. Agaricus. agätus dannen swam 40. 12 Agarista Agnosperma *Agarista eyn dankynge 37. i. gratiarum actio 76. danckperkait 52. Agaritudo angst 52. KL Agarus {aus agaso?) loper 37. lauff /. cursus 52. Agaso ivurde su agaroil minister, officialis 142 Anm., daraus agoro sim. Gloss. — eyn esel herde 37. agaz-o 52., -a esei-hertter P. V., -hueter 52. assago ross hirte 40. *f Agata aghete, eyn vrauwen narae 38. Agates eyn aglieten- 37., l glia- gates aghe-, berne- 38. -steyn. aga- thes ag- 29., ayter- 27. -stain. *Agathia s. Accasia. *t Agatic-ia, -io 32., -a 45. gokl- 32., holcz- 34. -wüi'cz. golt-word 37., -worcz 45. *tAgaticos (Xagap-)liei)leich52. Agaz-a, -o s. Agaso. * f Agell-iis ackerlin, tarn, bergelin, bogel (Xaggei') 45. dorp 37. -um klein äckerli 40. -arius s. Agrarius. *tAgena s. Agiiia. Ageiiei pl. opfer 52. *7Agen-ologia, -eloya {aus ge- nealogia) gesläclit /. natio 52. Agere. ageiis {piscens Petrus) iagonti 48. Agger huffe t rein ande graben 40. eyn huff erden 45. Agge-rere. -rimtzemensamkmt41. {vgl. Aggregare). -stus sanimynge 37. Ag-, ac-grauare beswaren, swar maken 38. Aggred-i. -ieiis zu ga"nt 41. Aggregare zemen samnü 41. (mi altschivähisclies Suffix aus älterem 6n ; vgl. u. a. Mone Anz. VIII 491.; hier Aggerere. Furor, Respirare.). -agre- gentlir gesamnot Indersd. Hs. * Agguttiirari. agulciiborare würgen 27. agucu-biiiare id. 45. -Inare erworgen 33. *tAgia s. * Agial-ai lant 40. * Agiauia balkun i. locaper quaead rem-iges acceditur H. S. Tr. agia bol- chin D. Agiauia. -ev kriechen, -ea kr, Agilis (c/: Subtilis) tettlich 31. getetig 29. arbaitsam 30. 33. beschef- tich, wacker, an'richtich 38. Agiiia. agena eyn hoel dar de tunghe in glieyt in der waghe 37. Agi-, -ay-ograplius scriiier der hilgen scrift 37. Agy-os, ayos 29. heilig 29. F. a. 1420. aye hailik hailik 4i. *7A- 1 e-gistadium ciu. eistetin sim. Of. 1 500. VI 042. agistidiuiii eistette 40. astasia aichstetten 32. Agita-reylen, wercken (: agere) 45. dickwijl iaghen of roren G.voc. iaghen, ilen, liasten, tauwen, clouken, i. fes- tinare 38. -ns geiaget; -bit wird geaiget 41. -tarn geaigot Indersd. 11s. -nter iagenleich 33. -tor wagenman 52. reit wagner 40. reitrihtil i. Jiu- riga Gf. II 418. Vgl. u. a. waginari, reit-v,'. carpeutarius Gf. 1 667. au- riga v<'agner 95. {sim. agitator Gloss.), aber reitwagen 40. Sum. vgl. BM. III 645. u. h. V. *Agla s. Alga. Agmen zogende hercs kraft 40. sim. 48. schar 1 gleich 33. agmiua giseniini 48. Agna tus neffe ex parte patris 40. mach, angheboren i. cognatus 38. vatter-mog K. F., -mag 93. pl. fader- maga Erf. Gl. maghe 37. Agneilus lamb 29. angellus lam- pell 34. *t Agnes eyn edel steyn 1 ^;r, no- nien virginis 37. angnete, eyn vrauwen name 38. Agni-, ana- (X cyno-) -glossa hundes -1 schäff-zunge 40. Aguinus lemmern, also eyn 1.' pils 38. 'fAgnis s. Anguis. *Agni- s. Agno-sperma. Agnomen onam der eim von ge- schiht (ab eiientu Br. etc.) wirt 40. by nani 29. to-, by-name i. cogno- men 38. ^' Agnosperma seluienbladir H. S. D. salbeiunblat Tr. salh-, sabei-un- bleter Gf. VI 189. salachen blat 40. Agnus Alacer 13 (richtiger als daliclieii blat agiiospe- riiia 48) aynum salueygen blonien 37. hlerlier? Agnus lemli 40. a. castus daz käusch lamp Meg. schaffmiüle i. salix mariiia, arbor abralie 0. sau. '"'fA^'O s. AlA'OH. Agolus. ag'alus eyn liorde staff 87. l agoluni schuppe, speet G.voc. agolium hertter cholbem P. V. liirten kolb 52. Agon 48., ag'o hinzug 40. 48. tod 40. tods not 82. *tAgoma .y. Agaiioe. "^'fAgoni-a sei züg 33. der sewe (sie) scheydung 45. uuliz, strit H. S. I). -zare flizaii Gf. III 778. -tlieta (r. Sequester), -tera eyn anherder des kiues 37. * Y Agonstaül-eii morohele 48. -on niortele (sie) 40. * ■■( Ag'oremiis vroinode 87., zu Ago- ranomus? *Agornes woluesuurz Simi., zu Aganoe? * Agoro s. Agaso. agro eyn hus- man 37. Agrariii-iii ackerlon 52. 75. -s 1 agellarius bür 37. Agrassuiii fräuel 52. *AgTest-is wikle, also crut is 38. -ibus von den weiden 41. -are l.per- cutere slagen 7. 45. '•' 7 Agrettas (e ? o?) /. qui sponfe iiitraf ignem 37. Agricol-a [ef. Rus) buman, -is den bulutten 41. ■'^fAgrilla s. Argilla. *7 Agrimoiiia denicleta Wirzh. Hs. broch- 40., brach- 48. -krut. sticvyrt Somner. garclife Hh. \ argemonitis iißthelferdhinvyrt Codi., agr. alplia cathelferthing- } glof-vyrt Bun. alfa ffidhelferdingvyrt Somner. agramonia agramün 32. argemen lettache 40. (cf. argemoiiia leticha etc. Gloss.). *tAgTioii breme krnt 1 bannen fiis 40. Vgl. apium riisticura, silvestre (143. -.aygiov) brennekrut Gloss.; api- atellum bremenkrut etc.; u. v. Apia- teiluin. Agriopliagi. agrofaicte lüde de nicht den vlesch en eten 37. t Agrippiiia kolle clu. 40. agri- piiia eyn koliie (sk!) 37. *-;- Agristum .s. Angistrum. *AgTO s. Agoro. * 1 Agrofaicte s. Agriopliagi. ^lAgucu-biiiare, -liiare, agul- cuborare s. Aggutturari. *Agula s. Agagula. Aianea. ayemiiia leste bitte In cogitti 37. *f Ajatus s. Ajatluis. *tAye s. Agios. * I i\yeiiiiiia .s. Aianea. *t Aynum s. Aguospernia. Ayo, inquio chosen34.kosen 1. 29. *tAyos s. Agios. *A3'^son s. Aizoon. * i Aitiotidus s. Arciotida. Aizoon. ayson husswiircz 40. Ala luiiederich Symb. D. vetich, vehsse, schar 40. alarum wetdachen 41. aula vchl^ 32. ala vettach, üch- sen, arm; vettich, estinstr. musicum magniim cordatum hahens figuram ale magne{unser moderner Flügel ! vgl. auch vetach = Flügel v. Posticum) K. V. voghel 37. alares Gl. m., alanes 148. i. equitum türme. Alabast-er v/yd mormel steyn 37. merbelstein 52. -rum eyn saliien busse ih. edel salbe 41. eyn bosse do mer- niel steyn in lijt l que facta est de mar- more 45. mermerbusse G. voc. durch- schinender stein 40. mulstain 34. stai- nein möser P. F. alabaster 29. allabas- trum allabastar; alplastrum straul- stain 32., vgl. hd. strahlsteine ???.straal- steenen helemriitae Nemn. ? Älabrum garenrockchen P. F. i /. q. albrmu '\cdph. alab-) 40. haspel. allabrum weffe 30. alibrum wirun K. S. Tr. Alac-er gezaler H. S. Vind. frolich 45. snel 37. -ris hebt 37. 45. G. voc. leicht 52. 110. snelle 45. -er schnei; -ris frölich 31. 64. -er frolich; vo- gel (X alagcr, aliger!) 40. -riter lich- tehcii G. voc. leichtlich 110. u Alager Alcion * f Ala-ger s. Aliger. -Ite 6. Alx. -nda 6. -iida. -lies s. Ala. *tAlapa, oft allapa, alaplius {v. Colaplius) backen-slach 37., -streich 30. baggenslag 29. maul- Oe. F., mul- (colaplius hals-) 32. -streich, maiil- slag 52. mauslog (sie!) 34. halsblek V.a..l420. alapus hals slach; eyii den uie mit vusten sleyt vmme gelt 37. Alare, alarare 33. arm aws recken 52. zu rehsenen 155. ranggen 29. rawff'en, stumphen 34. churzen als man dy vogel churzt 27. 33. den fo- geln die federn kmxz machen 45. halo ?". Spiro \ hracJiia exten do 37, * t Alas hasel wrcze 40. aus asarum? t Alas Gl. 7)1. pl. alates, var. ala- tas i. alas liahentes 142. Alator vechter 74. vorher; pres- sor id. ; wechter o. drucker 40. pres- sores (^venat goius) uahare H. S. Tr. Gf. III 410. Gloss. V. Pressores. Bei Papias steJin vestigatores, indicatores, alatores, pressores als „officia" der „venatores" neben einander. Gleichen Ursprungs (aus vahare) sind ivol die obigen jüngeren d. Glossen ; doch vgl. auch vorsther {wie walther), vorster, yeger forestariiis ; fursther neben vorscher, weydman iiidagator (X in- dicator Fap>.? indago bedeutet sowol erforschung tvie forst, hag, haimvalt sim.); fursther, forstmaister econo- mns; varster calo. Alatiis geuloghelt G. roc. geflügelt 110. Alaiida (cf. Alumba). allaiida le- reke 37. aläda (aT^;/.-. alauda) lerich 40. *tAll)a s. Bruciis. Albea. Alba alb K. V. aliia alue, eyn miswant 38. Albaspiiia hagedorn 40. 48. *tAlbat-arius 37. i. q. -or Gl. m. (Gerber) s. Parmeiitariiis. Albea elue, eyn water in sassen 38. alba elbe H. S. D. Albedo wissi 29. wissikait 30. weys- hayt 1. 34. * t Albertus alebrecht, eynmannes name 38. *t Albica. albeta eyn visch 37. Albidus (cf. Gloss. Add. h. v.) blanc ros H. S. D. caiididus equiis id. ib. sim. Gf. III 254. "^ t Alb-0 s. -US. -rum s. Alabrum. Albugo {cf. Aliimen) witouga Symb. D. 261. (a. Ed.) wijja in oculo H. Ph. augeweissin, est claritas oculorum ; item pro tenui pollicida pupiJli oculi obtensa que impedit visum aiigenfel K. V. 7 Album grecum hunfjtreck 32. (officinell, noch nhd.) Albiimen ayger-klar 32., -klor 30- dar im aiig 29. eiger klar 40. 48. eyges wid i. albugo 37. allumen eigiswiz V. a. 1410. Alburiium spint, spin KU. spint inden holte G. voc. Vgl. Gloss. h. v. BM. 112. S. 510 V. Spint. nhd. splint m. id. Alburnus eyn af god 37. idolum qd. Br. * Albus, albo puech der iar czal 52. * t Albutiuiii golt wrcz 1 wickel 40. Vgl. 0. und Gloss. vv. Affodillu-m, -s für die Vermischung der Glossen. 7 Alcal acetum valens ad alchimiam Br. ac. V. alchiniam essich 40. alcaol lac acetosum 124. '• I Alcan-na. -ia ertaphel 40. alte- raiia verbkraut Meg. (64. 125. Gloss. V. c). Alcea weizpapel i. bismalva lat. Meg. ybize 47.jsenkrut^'. verbeiia; al- tes ybesce, wilde bappeln 40. altlaipsch 32. althaea oficinalis (Ann.) ybischa II. Ph. altea ibesche 42. yschp i. ybis- cus K. V. heryfu^ {herba yfulj?) o. ebich 45. *tAlcedo hispida (Ann.) isen- brado m. H. Ph. eisenhart Nmn. alce- dro reier H. S.D. *tAlceus 6. Tucia. 7 Alcides i. fortis etformosus Br. altides id., eyn eghen man {st. nam) 37. *tAlcifera s. Altifera. * 7 Alciou merfogeh 40. mer fogelin 48. aluoues ijI. voghele in dem mere 37. alloles mervogel 52. 75. alcio alz m. (von dem alzen) Meg. Alcole Aliptes 15 "t Alcole /. aphtlie 124. die wysseii l)]etterliii in dem munde 51. *tAlcom-ca, -ta s. Aconita. *|Alclies s. Alx. * t Alcliimista ärcz brenner 32. alcliemista golt meker 37. * Aldoiiiiim s. Ascalonimii. Ale-a eyn worp taffei 37. -ator*. -o. " Alebrega. alebroga eyu zael 37. en zal 23. Alecto vngeruwiger 40. 74. quinon habet regem (.9^. requiem Br.) 40. allect-o eyn pine in der hellen 37. -a est qd. furia infernalis 76. Alectoriiis haustein 32. allect- iiario eyn steyu den de hane telet 37. -oriiis(X allicere) ?aj5tsminnen-zielier, -zämer, dorimib das er die frawen iren manneil minnenzäm macht, der stain ist gewachsen in der cappän lehern Meg. Aleger s. Aliger. Alembiciis. embicus ainer der prent wasser hat 33. embiliciis brenn- hüt 29. emplicitus prenheuet 34. Aleiiacia. Scheler liest frz. aleinas st. alemas 122^. * t Alentidiimi (Ed.) gamandrea H. Fh. c. 124. Aleo (g. Ollis) die. qui frequenter ludit in alea et perdit Br. (vgl. Gloss. V. Aleator) rube {st. bube?) 40. spiler K. V. alo owi^ qui sepe in cdeis ludit 76. * 7 Ale-riia s. AUeliiia. -s 6. Palpa. Ales amrae i. aliimpiia 38. eyn vodersche 37. *Aleiim s. Alliimi. * Alexandr-a, -ia wolffes-, hmides- 42., wolfs-, hunds- Meg. -krut. A-, al-lexaudria ein. allexand-ri 29., -ren 30., -er 34. * t Alf-a s. Agrimonia. -eolus s. Alueolus. Alficiis ein alter 32. 74. 93. alsiliis der alt an dem schafftzagel pret 52. *tAlga wasserswam , scheftelhew 52. ein schawm 27. P. V. l füm P. F. der auff dem mer wirt. rarcholm herha P. V. rorckkolben 4. sacher 34. riet gras l wilde lathich 40. algamer merlins-i 40. -in 48. -e 74. (mer vrm. aus maris 0. marina). alge schem auff dem mer 1 swertel 33. acha schiime vp dem mere 37. alga ags. uiiac Haupt V 197., st. uuar Gloss. waar sea-weed, engl, wore, woore Bosw. agla /. vlua schilp 38. i. carex schleft' 74. aliio oiiis dodder cule (d. uitellus) 38. [vgl. doderkolbe etc. Gloss.). *tAlgapare s. Arapagare. *tAlgea flotvyrt Dun. (fleotwyrt Bosw.) Algidus kolt 37. kalt, frostig 52. * t Algiistrum s Gurgustium. t Alheydis s. Adelheidis. *Aliaria. alliearia höre 37. Alibi auders-wa 29. 76., -wo 30., -wore 38. 'fAli-briim s. Alabruiii. -biim s. -monia. -ctiim s. -etiis. *Alicu-bi iendter 29. vgl BM. I 746. ierghen 38. irne V. a. 1420. -i anderswa 52. *Alidiis s. Alitus. Alieiügeiia ein fromcz mensch 27. ^-fAlietiis wannywecli, krecz 31. stutar (sie?) Wien. V.nr.401 Hoffm. alieims stochar Wien. V. nr. 399 Hoffm. alie'ns wildehauich H. S. D. alictum eren-griez Vind., -griz Mon. alles araugrioz Ho. 64. ^fAliga .9. Halica. Aliger gefügel 29. gefiugt dyer 34. alager gefugel thier 30. aliger eyn jiiwelk voghel; aleger ein voghel dregher 37. * t Ali-go 5. Adnectere. -meiitum s. -monia. -micum s. Almncium. Alimones voderen 37. Ali-monia almeze; /. -mentimi, -bum vodinge 37. -mentum für- ung, spisung; -monia lipuar 40. BM. II 385. lipnara, libnar etc. Gf. II 1103. -mentum lijfneeringhe KU. ^jAlioph- 75., aliop- 52. -ilarius gauckler. Aliorsum zu ainer stat 52. * Alioteca s. AUotheta. Alipes snelles ws (cvus ros, X ^'^'S, fii^ pes?)40. elipedessnelleperde37. *tAlipiado s. Alypum. *tAlipt-es wnde arczat 40. eyn boze erste 37. -or noit- 48., nach- 74. 16 Älypura AUotheta -helffer. -e noch ald fer 40., vll. X <^e aliqua parte i. alicunde JBr. sini. imige- deidet {in nah oder fern). Vgl. not-, arzat-helfäi-e BM. I rj82\ Alypum (c/. Coccognidium). ali- piad-es Snm., -o i. laureola, lierba catholica 40. cigelinde II. c. Aiiplianus eyu zoghe hörn 37. '' l Aliqua-le etc. ichte-, ichtes-wat, -tuluiii ichtes-icht, aliqui-d -wat, -s -welk, iowelkc 38. aliquä-diu icht wat langhe tijts, -tus icht groet, -tum ichtes wat G. voc. -tinus ettehch wez 45. aliquatiiiiis etwenne 41. aliqiii-s etleich 33., ein ygleicher 27. mensch, yegleicher 34. etthcher 29. -d ethsch- liches 30. aliquo-d eczleich 34. -t etschlich 29. -rsuiii zu ethcher stait 45'., stat 75. *t Aliquotulus s. Aqualiculiis. Alisoriimi eyn snide mest 37. sim. 18. Auxarium .?. u. *t Alisterus sarchfer 40., aus aus- terius sarfer, scharfer? vgl. Gloss. h. v. Gf. VI 278jf: * Alitu-do vettechevt 37. -s speizz 33. '^Alitus nr. 3 Gloss. alidus sues hören 52. * t Aliuium s. AUimies. Alius ayner von vihi; alter ayjier von czwaygen 30. sim 64. aliuiide anderswa 41. 76. *7Alkekengi bobereilen 0. san. boborellen. schlutten etc. i. Solanum vesicarium 148. *Alla s. AUo. *t AUa-brum s. Aiabrum. -pici- um^.Alopicia. -phili^.Allopliilus. fAllatum bracht 41. *7Allauda s. Alauda. * 7 Allebarestadium IL S. Tr., allebar Studium («/f.') 40. halberstat cm. hemipolis halberstaed 125. *t Allebrogra s. AUobrox. Allee haring, bering 38. * Allectare /. vocare l zu pachen 52. Allecto s. Alecto. *tAllect-orius, -uario s. Alec- torius. * f Allectus i. palam electus l con- firmatus (cf. Allectare Gloss.) JBr. openbar ghekoren; eyn bärbe {Fisch- nanie; X allec?) 37. Allegsirevj§kaisen30.zünemmen29. AUegoriii (das puech) von der kristenhayt 34. ander rede 37. alogaria ander red 30. Alleluia, Alerna 40. hasen- arapffer 32., -anipher40., 1 ele-enipffer K. V. (ele aus cle, vgl. das Folg. u. Nnm. V. Hasenklee), kakefilauch i. panis cuculi, die suern clee 0. san. ^fAlleotheca s. AUotheta. * Allere lui caret supinis i. dolere truren 45. /. delere abtuen 52. AUeuar-e. -ent sint utf herhept41. AUeum s. Allium. AI- s. A-Iexandria. 'tAUicaria s. Aliaria. Allid-ere. -It schlaht 4i. 7 Alligatura s. Ligatura. Allium knoiflach 27. cHobenalich 47. alleum 33., aleum 34. chnobleich. Allo slijp-, wet-steyn i47.alla schlif stein 40. Allobro-x, -ges jjop. franken 40. Brogt i.ßcks; inde allebrogra i. ali- enatus in fiele 35. Allodium eigen 40. i.predium eigen acker Symb. B. marichhoff 34. ^ AUoles s. Alcion. *A1- s. A-lopicia etc. * 7 Allopid-a al 52. 75. -ia p. rauch P. V. (alroppen pl. f. H. Ph.) *tAllopius s. Alogus. Allophylus est alienigena skut philisteus Vv. ex quo. allapliili («/j;//. allo-) philistey (lat.?) 40. allo-filus eyn vromede man 37 . -pliilus ein fromd lieb haber 52. tAlloqua s. AUota. *Allosa. alosa p. rufolk, trische 40., vgl. u. und Gloss. vv. Allosa. Allota. Borbeta. Ceta. Perca. Porca. Nmn. II 3 ff. V. Gadus Iota mit vielen lat. und deutschen Namensformen. Allota p. quappe 33. 37. chapp 27. 34. gropp 29. aland 32. schlein; alloqua tolb, gropp 52. ■7 Allo- s. Alu-ta, -tarius. AUotheta i. quasi aliena positio Br. Allox Altarista 17 sim. alleotliec.i 76. alioteca i. alinua possessio 35. Allox s. Allux. ■^lAlhi-bies s. -uies. -car .9. Aliiear. -ciaiii s. -ta. -men s. Albu- liif 11. -ta eic. s. Aliita. *Alliita wasche hafen 0. yrderen brait pfaniie 48. (alluca?) wachshauen i erdin bra°thaven 40. alinciiim wesch haufj (iimged. uns fafj) K. V. *7Alluui-es etc. Gloss., -o sint flucht, giisfi 52. -as, -0, -um e.vii vlod des waters 37. -o obirvloz V. a. 1420. -um, aliuium 45. eyii grofj flof, 7. 45. alkibies s. CoUiaiies. Allux gros loche a^^s zeche?) 40. de grote ta 3fi. allox eyii grot ten 37. Alma iunkchfraw 37. jiincfruwe 37. verporgneu käiischeit Meg. "Alman-diaa Gl. m.Ki, -us al- iDatin (gemma) 32., vgl. Gl. m. rr. Ala- mandina. Alvanus. *Almau- (alp/i. Aleiii- 4;i.') -ia thüscheiüaut; -i thvst (-sc?) lüte 40. -ia dudissche laut; -us dudisch inyii- sche 38. -icum dudesch sprake; -us eyn d.; aimouia d. land 37. * fAlmauus s. Aliuaiuliua. *7Almas-ium winkouff /. merci- ]}ohis Str. V. -um lyckouff V. a. 1410. allmasiuui leythaufl" P. V. (th aus ch 0. tk). *Alm-icies etc. s. -us. -onia s. -auia. A-, 1 ma- 38. -Imucium chorhaw - ben 34. korroch 30. beffe, eyn cor coghele 38. (vgl. Gloss.; nhd. befchen «. (l Nd. vgl. Gr. Wtb. li. r.). alimi- cum eyn hülle 37. Alm-US helghe i. sancfns 38. -icies 1 -itudo liayhckait 52. * ; Alue-s s. Aloe, -ulus, -us s. Alue-olus, -US. .jMuus erler l erlin bom K. V. arla (a. Ed.jH.Fh. herilunij/. Virg. erlin 29. erli 57. erelpawm 33. edlein, ver- heßert erleiu 27., pawm 27. P. V. elre 38. eyn elerne bom 37. *Alo s. Aleo. Aloe alewede G. voc. alues 27., Diefenbnch, Novum glossarimn. alues 33. holcz das wol reiicht. alua eyn sote roke van eynem bome 37. Alogaria s. AUegoiia. Alogia oferfyl /. conuiukmi Aelfr. Alogus. allopius eyn teken dar me wat corrigeret 37. ^yAlopicia scurf H. S. B. die bare vfjiallung, das bare vüjfallen 0. San. allopici-a vt settesch 37. -osus ein glaczeter 0. kal; appiciosus oben (X apex) glaczet 52. alopecia ver- wandelinghe der bar; alopana vt val- linge der bar 37. allapicium {alpli. allo-) grund (}ilid. grind) 0. fühsin an/mal (Gloss. v. c. nr. 1) 40. appica eyn scaep ane wulle; apiciosus kael 37. alpica /. ouis vi. Alosa s. Allosa. *Alpagus s. Arapagare. Alpes die alben 40. 52. dz lamp- persce gebirge 40. moutes alpye dudische berghe 38. alpiuas pirg- man 52. •=Alp-ica s. Alopicia. -iuas s. -es. -lastrum s. Alabastruiu. ■• yAlpogare s. Arapagare. Alpliabetum {vgl. Abecedarium) bibell 33. der büchstaben Ordnung K. V. sim. 75. ein bibel 1 da uil puch- staben sten 52. * t Alpliauus. alpliaiu'us eyn valsch bedeler; halapauca loghener 37. alpliiuus falscher prophette 0. eyn panther 45. ^fAlplie-auum, -raro §. Aluear. Alpliita. alpliica dat erste ripe körn; \ i q. affica ghersten meel 37. *Alsa /. ill 32. Alsatia. elzat-zia elzatzen, eyn laut an dem rine; -icus elezetzer {eyn vi dem lande) 38. alsac-ia eylsas; -i elsasser 40. elsacia elsaten- G. voc, elczeczen- 27., elsser- P. F. -laut. elesacia elses 33. fAlsilus s. Alficus. Alsine medica (Ann.) hunsdarm H. Ph. * 7 Altalis s. Altilis. *Altauus h. buchswarbe 40. buch- schwarbe 48. Altarista altarist 29. 3 18 Altarpasse Alx * t Alt-arpasse s. Atrapassa. -ea s. Alcea. -er s. Aliiis. -eraiia s. Alcamia. tx41tercar-i crighen, kiuen niyt worden 38. cliypfel, schelten, snap- pen, chriegen F. V. -e wortlen (wert- len 64. cf. Ilixosus), stryten 31. altrica-ri schelten, chifelon o schnap- pen vuniicz 27. -tio kifelinge V. a. 1410. scheldinge der Sophisten 37. *tAltern-a to saniende; -ans twe- ueld 37. -are ändert werbe machen 45. vmmeczeychin V. a. 1420. Alterut-er einer vnter den czwain 27. vnder-, -ris durch-ein ander 33. * 7 Altes, altia s. Alcea. *Alticula /. parua altilis \ mdrix Br. eyn clene vodersche 37. *t Altides s. Aleides. *Altif-era, -fera 30., alciferaF. «. 1420. keffer Vv. a. 1410. 1420. wind 30. Altilis. altalis zani vogel 40. altilia dz gefiigel 41. vederue, tarne vogel also ghense 38. attilia s. Claiiia. *t Alti-soims, -ssoims 45. hoch- senger F. a. 1420. -lautig 52. eyn lüde schreyer 45. hoo luder 37. -to- nans id. 37. eyn lüde toner 45. ab alta (voce) ein altist 125. Altitudo hoghe 38. Altricari etc. s. Altercari. Altriiisecus anderlinge V. a. 1420. ein a. 8\ anders o. hien vnd her 45. änderst 52. Altriplex droghenhaftich 37. eyn wit zunger o. eyn liugenhafftiger 45. *tAlii-a 9. Alba. Aloe, -ea s. Aluta. -cus s. Alueiis. Aluear piutta Gf. III 327. (vgl. Grimm u. Weigernd Wthh. v. Beute. BM. 1 189.). bewte, benstock Wien. V. nr. 401 H. sim. Gloss. eyn ymme stock 37. aluiar etc. pinkorb, sum- per 52. sim. 75. al-, ale-iieare im- men-, benen-stok 38. aluearium peinstockch, trog 27. allucar (X kar?) binkar 40. sim. 48. v. c. alphe- anum eyn win stock; -raro (alueare Gloss.) v|^ wyn ust machen 45. *tAlueolu-s, -m H. S. D. {vgl. Alue-ar. -olus) peinstokch P. F. byn- stoclv, naptf F. V. e. q. trogelen H. B. D. schaff i. ras haitsorium 1 pars naiüs etc.; lescli trog K. V. lecht trog 31. ahveolus trogli \ schüffe 1 loch {sie) trog 40. alfeolus(»«?or ?//«)zoler 34. * Aman-tiila, -cilla /. Valeriana vnldrian 47. * 1 Amarci-a, -oliis v. Amartia. Aiiia-re hold sin 29. -bilis wiidig zii lieben 31. w. ze 1. 64. -tor buler 125. -tiiii l -iiter (-iiti Gloss) liep- leicli 52. * Aiiiareliiim pecher /. cipliiis 52. Aiiiarellii-iii (ur. 2 Glo.ss.J aniel- ber 30. -s (in: 1 Gloss.) ninai-ellen pawui 34. aiiiels 40. amoreilii-iii ämii -s änierbom 29. aiiiarili-iiiii äiiili, -US aniarill 32. -\\\\\ emlL -iis emelbom V. St. G. 909. -a aniel-ber, -US -böm 40. amerilluiu animellber, amarillus a.-boni K. V. Amarellus (ur. 2 Gloss.) eme- i'icze (litis 40. amer-elus emricz 32. -rellus emeiiing K. V. aiua, aiw- raam (amaraam Ms 50.) amer; ama (aitis nocturna, i. strix Br.) l stridula, strix (cf. h. v) diuriia ämeiing lUeg. oiiya amer vogel, enie- riiigk ; lo. u. oiij^e i. strix der nacht- vogel der in tutsche etlicher wutsche heisset o. ein stein vle [s. Strix) 50. amari-lus, -iis 30. amriiig 52. eme- ring 7^. V. merling 30. 34. smerliiigh 37. smörlig l \oge\(sic) 33. schnier- laib (nacli Aruina .scJnner, X sdimer- Ihuj sim?!) 32. amorillus {alpli. atna-) auls eyn animi^ 45. *Amari-a s. -tus. -cose etc. s. Amarus -1 s. Amarel. * Amaritus. amacius e vn henielk stede 37. Hierher amaria Gloss. '^ ■'i-Amart-ia zünde, -olos zunder. -igenia ortsprnngh der zimde 37. (i. q. auiar-itia, -ciolus, ciema 76.). amarci-a sunde; -olus sunder {(iliijt. amu-) 45. Amar-us pitter, hanttig {cql. u. a. Gf. IV 972) F. V. -wm^mH.m. -ico- se pitterleich 27. -itudo sawrhait 52. fAmasi-a, -us, amaseus 37. hübsch man, wib F. St. G. 909. puel -a 27. -a, -US 33. pueler -us; ein vnrecht weyb, man (-a, -us) 27. vn- recht-z weib, -er man (-a, -us) 33. -a gespuncze 40. gespüncz 48. wase [vgl. mumme 77. X amita); bule, eyn oneelich wip 45. -a, -o (1 ama- seus) eyn hole 37. -a, us boule; eyn vnrechte wiff, man (/. coiicnhin -a, -arius); -a to wiff, eynpeyke 38. *YAmasi-s 1 -us 1 amisius //. dy eniße 125. yAmn-soues s. -zones. -sco s. -turio. -tim, -tor s. -re. * f Aiuatricula eyn clene moder 37., aas mater sini. X ainatercula /. parna cimatrix 76 sini. * Amatur-io Voce, e.q . -o ich begern, amasco ich heben an liep zu han 45. Amazoues. amaso-n streipper iuncktfrawn 52. -nes creterschen 37. Ambag'-es vmbispracha Sednl vm- rede 40. -o eyn to sprekinge 37. Ambasiator edler bot ^ÖT. V.sim. 7. bode dede eyn here snluen is vnde is eyn groten bereu bode 38. ingenger 45. * fAmbasiila s. Ambullum. Ambe-dere. -sus l -stus ober- gessen 52. *f Ambideus i. oiils etc. Br., am- bediens /. auis etc. 76. ambdens eyn schaep dat twe tene heft ouen vnd neden 37. *7Ambidua 6. Ambiguus. * f Ambifari-us , -nus twierleye rede 37. Ambig"U-us zwifiig 29. -a eyn schaep dat twe lammer heft 37. ambidua ain schaff das zway schälfel mit ein ander tret 52. *f Ambio, g. -onis ((/. Ambies sim. Gloss) zwiffelhaftig redde, lang r., vmb. r. 45. rAmbio 6. Ambrones. Ambire vmb gen o. vber zuchtig sin 45. Ambiti-o hochuertichait /. pompo- sitas 27. ergiftigi (sie) 32. homodech 37. -osus homodech ib. ergitiger 40. -osa gihttig (sie) 41. -ose girlicho 48. 20 Ambitus Amictus Ambitus bifang Trad. Fuld. umnie gang 38. sbst mit i ommeganck. ghy- richeit; jitc. mit i ommegheghaen G. voc; Leides vmbgang, sbst. auch eer- gytigkeit 110. f Amblaciiini s. Mucia. Ambo lettener 40. ^6'. hamba predege stol i. catedra 38. *tAmboleiis s. Ambulare. Ambra walrode 73. 0. san. lam- bra s. Succiiiiim. Ambroiies lade de ander lade eted 37. ambio Oif'. GL m.) eyn schalk V. a. 1420. co)isumptor eyn vetter- liclies erbes; pl. (-oiies) i. homincs noneiites leccatores lüde die do nanien leckern 45. Ambrosi-a, a deorum 3Iey., 1 -ana 5i. JBr. 0. san., ambusta F. V. {vgl. Eupatorium) husswrzce 4U. sim. 7. 48. saluei i. saluia Meg. wilde selbe, lange garbe, hirtzwurtz 0. san. sim. 51. lecritz, su.e\^ lioltz 52. spise der afgode 37. sim. 23. eyn e|^en oder eyn aptgodden (sie!) 45. vordacte schassel q. verdakschüzzel F. V. {wie verdackter becher picai'ius cum coo- peytiira Sm. I 355), vermathlich die den alten Göttern zur Seite angerichtet •wurde, vgl. Gr. Myth. 41. 52. n. die dii patellarii der JRömer. *t Ambrosiana da sant ambrosie lit 41. Ambiiba-ia stouevrouwe G. voc -gia eyn stouen maglied 37. Ambiila-re teyn wanderen, wallen 38. -tor zeltende phert 40. ambolens s. Pliarias. *Ambullum. ambasilla innodh Aelf. (Cocl:) Amburere in-, vnib-burren 45. * 7 Ambusta s. Ambrosia. Amell-a, -o, binensag 48. goltblomo Symb. H. binsuge 40. humella id. 40. pinsug, bistig 45. *7Amelum s. Amidum. Amen das geschech für war, trew- leichen 27., ge~tr. 33. daz geschie getrawelich (,) vor war 45. twar, wer- liken i. vere 38. Amen-itas lastecheyt, -us last- heyt 37. -us histich, weydelick i. delicatus, oblectabilis 38. wunsani | 34. wunnig 1. 29. ' *Amenium {cf. Vinuni). ammi- nium wisse trubel; balestine hiiensch triibel 40. balatine hunske druucn IL S. B. Amen-s {cf. Sincopis) narret 64. narreth 31. -tia {cf. l. c.) dulheyt 37. amalit, vnsinkait 41. * fA- s. Ar-mentarius. *Y Amenti-a s. Amens, -scus s. Ametliistus. A-, am- 32. -mentum eyn zeno in sagitta 37. ametum zugseil 1 senne an einem arebrost 40. seniff {aus senw sim., wie senide Gloss.) F. V. ammentum schücz riem 32. schufj- riem, schnür K. V. (vgl. 74.03.). Amenus s. Amenitas. * t Amer-elus, -rellus, -illum 6. Amarellu-m, -s. *Amest-ari gar traurig sein 52. -or ich werde gar trarig 45. * Ametliistus, amentiscus 33, amesticus ein edel stein 7., gestäin 27. * i Ametum 6. Amentum. * 7 Amfict-os, -ricem v. Amplü- cyrtus, -tliearum. *t Am-, an- 37. V. a. 1420., aque- 38. -l'ractus, amfragus 33. water broke 37. 38. wasser-pruch 27. 33., -brück 46. 76., -bocht 30. an einem gestat 27. vmmebroch V. a. 1420.; vmme brekinghe; 1: i. q. amfragosus eyn scliarp stede 37. Amia. luunio p)-i-s-axafilisls. Orig. XII 6. vgl. Quicherat Ädd. h. v. angel- lüch p. (X hamus) 40. hannio hannel visch K. V. *Amya s. Amidum. Amic-a freündin 1 baf^ (X amita) K. V. ein buelschafft 125. -us ein frund, ein guter ganner 125. giiuner Oe. V. -abilis holt, leff, gunstich 38. ^fAmical s. Amital. * f Amici-lium eyn wyndel dock 37. -dia eyn heubt dach 45. Amicinum een tappe G.voc. *7Amicta s. Amita. *7Amict-us. -um vmwaugen, -a Amiculum Amphitapedia - 21 vm gewangen 41. -uare dickwijl onimeslaen G. coc. dick vmschlagen 110. deckheii; -liatilS gedäckt 52. amic-iio 1 -cio bedeck; -iiatiis be- deckevt o. beleydet 45. Aiiiiciilmu een maechdeii luiyue G. voc. vgl. amic-aluiii, -iliiira, -ulum Gloss. Amicus s. Amica. Amidu-m cartel h. 4i). 48. (rgl aiiiya. arnica amclkorn Gloss.) -s aniMuiig 40. amcduiig 48. amelum simel mel 40. aiiioluiti schon mel K. V. Amigd-aluii!, -alao2. inandel-nulj K. V., -kern 29. 32., -e, cgn vrnch 38. -oliis aniigderebom 30. * t Amin-iculare, -cuiare vei- lössen 33. -colare verlassen 27. *Amipoiimm een vreemt appel G. coc. Amis stifel 52. stiual, gappel i. Ugnum byforicum {aus bifurcum) cum qtio venatores extendunt retia F. V. eyn gaifel dar mede seel vp heyt; hamis gaffele 37. amittes jj?. vogel route 38. '^fAmis-iiis .s. Aniasius. -seta s. Aiitistita. -siim, -siis s. Amussis. Amit-a, -aniis Gloss. amic-a, -ta ba!5 ^^^ soror patri mel K. V. -arius pasen sun 52. sim. 75. * Amital. amical ros H. S. Vind. *Am- .s. A-mentum. Amitanus -s. Amita, *tAmm- s. hißw. Am-. * t Ammi-nium s. Ameiiiiim. -ra- bilis s. 3Iirabilis. -ssus s. Amussis. Ammodo voi-t nier 38. Ammoliri. amolior wehendich- leicli awegen P. F. eyn we^delich gewecht 45. '■'fAmmoiiia gheloue 37. regio; amoil-a ein statt, -e anion 29. 30. 34. Amiiica nackun Symb. I). 280. pl. nachun Gf. * Amiiicola die by dat water woent G. voc. der bey dem wasser wont 110. Amnis Intter wasser 32. schiffriche w. 40, hitcr schifltVech w^ 98. das vhz V. a. 1420. ampiiis zote v.ater 37. * f Amol-a s. Amala. -ior s. Am- moliri. -um s. Amidum. Amomum. amonum eyn bom in dem kmde 37. *7Amon-a, -e s. Ammouia. An- noua. *A-, am-mouitio manbriotf/v. V. *Amor leue 38. amorosus wl leiie 37. ^ Amorellu-m, -s >v.Aiiiarellu-m. *t Aüjor-folia s. Bardaiia. -ilius 6. Amarelhis. -osus s. Amor. A-, am-mouere ab- 1 ver-weysen 33., -beysen27. schuiien 38. schuwen am. 22. Amplex-us halsung 32. -im vnib griffelich 45. Ampl-iare witmaken; -itudo wide, widecheyt; -us wit, rum 38. -um i. graulor swerlich 45. -iftceutur ge- raiget (i. (7. gerecket ?) werden 4 1. *Amidides. simplüdoxus /. ex vfraquc parte glorlosus 76. Br. erlik van beyden syden 37. * Amplust-rum, -er royder 37. *tAmp-iiis s. Amuis. -olata .s. Artemisia. *f Ampul-la, alter wesselin 1: ken- nehn 40. -a ampulle G. voc. ampel est vas ventrorum (sie) de cpw fudltiir ' vlnum et aqua in sacramentum altaris K. V. -osus homodich 37. *7Ami^]ii-atrum s. -tlieatrum. -balum, -ballium s. -tapedia. *Y Amphibolis eyn staed 37. Auipliibolo-gia, -ya twiuel rede 37. *tAmphicapedia s. Amphita- pedia. Amphi-cyrtus, -treös mone 40. -terus der man vol ist 45. amfictos de maen zomer vul 37. Ampliidoxus s. Amplides. '■'Ampliiou een perfect harpen- speler G. voc. ein kostlicher harpffen- schlager 110. *7Ampl!i-, \ an- Meg. -sbana Gloss., -sibea zweihoptiger wrm 1: slange40. -sibona zweihoptiger wairm K. V. -sibeiia ansibcn; -s kriech, als vil als ain zweiuel Meg. amplii /. duhium Br. * t Amplii-tapedia, -capedia eyn 22 Aniphitearum Aiiaphus schü doek 37. -baliim ruhliregel /. vestis hispida Gl. Aelfr. -ballillin ruhne hvien acc, -tappa ruh reagel, /. tapete vndiqtie viJlosuni Äclfr. * Ampliit-earum, -riiiii dat iiiper 37. -reius mer 40. inarem amfictri- cem 142. '''' t Am]>lii-teatruiH. -tratriiHi 27.. -atriim 3 5.. aiimiataris iO. / rlonms ohscura (aill|)Iii duhiuni) 35. eyn dansei hus 37. ein tancz-haus 27. P. F., -laubeni 1\ V. ein lauben 33. loub 29. lobinge 30. buorhus Gf. IV 1055. gamelstat, frid hoff 32. quelhus H. S. D. (rov den Illärfirrni in Born? vffl. amplütliea-truiii , -vhmx domus gladadorum Br.J. ailiplli-tea- ruiu ein hufj do die swertfeger in sint; -otlieatrum spilbulü 45. -tea- riiiiii swertfegerhaiis 52. * t Amphi-teriis, -treos s. -cyr- tus. -tratrum s. -teatriiin. -treius, triiiii V. -teariim. Amphora krug, hoch glas, angster {vgl. Gloss. V. c. und v. Angistrum). anfora cruch H. S. B. einbar, zuibar sim. Gf. 111140. wein-flasch 33., -slach (sie.) 27. wynfajj 110. wijnvat G.roc. *Aiiiphorisiiia. aporisma eyn SNved hoel 37. * Amphorisimis. aforismos dihlc sprece /. hreues scrmoves Aelfr. *tAmraam s. Amarellus. * t Amuiataris s. Aiiipliiteatrum. yAmula (c/. Hamulas) ein wein vessel 52. eyn wyn vlasche 37. fila H.S.B. (f<7f.yaniula-p]iia]a Gloss. sIm.). *tAiiuir-ca dros vte olye 37. oley (sie) P. V. hel'en, gerben 52. 75. -gn oldrusem 20. -oa oley trüpen 40. -cosus vol drosses of vol heffen G. roe. voll trusen o. voll heffen 110. *tAmus s. Hamiis. xiimissis pcsser G. voc. pley wag K. V. aiiimissKS bly waug 32. amis- sii-m, -s eyn metel snoer 37. Ana like vele i. jMritas etc. 37. gleich, übersieh, hindersich, recht /. sursum, equcde, refro, reetum 5 '2. Aiiabatrum. aiiabratiiiii vmb- hang 40. anarata s. u. h. v. *t Aiiabol-adium, -odiimi schick ((/. Mnltiplicium Gloss.) 45. -a 1 auo- logiiim heals mene /. omainodum imdiebre Aelfr. aiiobodoliuiii kedel 37. aiialogiuni s. u. h. v. anagolo- diiiiu schurtztuch 52. " Aiiabratimi s. Aiiabatniiu. Anacardiis (rgl. Gloss. h. v. mtd r. Armoracia). aiiatliardi, (darunter) anatordi //. bibenella (lat. ?) h. (vgl. Pipinella Gloss.) 40. ^ 7 AiiacracrJiis s. Oiiocrotaliis. Aiiaclioresis. anatliaresyawest- enunge 40. Anaclior-eta, -ita clusener 37. (cleufjuer 114). aiiatbor-lca eynze- deler 38. -ica hiuielischer K. V. * t Anagalli-s brisewort CoA: -dos nessel sonie 40. aiiag'liplms ganthnil (gauchnil?) 4. gochail B. V. Anagli-plia ergrabunge 40. vaten boucn geschreuen G. voc. sim. 132. eyn malt kerke, -fa gut ghemelte 37. -ffji eyn gemalcz an einer kyrchen 45. sim. 110. *Aiiagiiphus s. Aiiagallis. *tAna- s. Agiii-glossa. Aiiagoge de ouerste vornuft 37. aiiogage i. excelsus hoch 33. * Y Aiiag'olodiimi 6. Aiiabola- diui». * I Auale-sis s. Aiialj sis. -xia s. Apoplexia. t Aualysis i. resolutio Br. aiiale- sis eyn vt losinge 37. Aiialo-gia vernufflige red 52. -ya lik sprake 37. Analogium (cf. Pulpitum Gloss.) preeckstoel. lesener '(x. voc. lecter i. lectorium 37. ein predig-stuell 27., -stuel 33-, pulpret P. V. pulpid 27. regen sturcz (X anaboladiumsm..S') 33. Anaiiisapta. Näheres s. in Zarnckes Ccntralblcdt 1865 nr. 47. 1866 nr. 6. (myst. Formel aus r\":pvj ''ly'l- 'Avav eTTTu Sept.l Chron. 3). *tAiia-iius s. -phus. -propiiliis s. Oiiocrotaliis. Anapliiis. auaiius ain vbergolter köpf 52. Anarata Anetum 23 * 7 Anarata sal 1 ushiise (sf. ufh., vgl. Meiiiaiium) 40., aus anabrata sini. (= anabathrum) X «itrinm ? Anas wasser-han 29., -huen 34. a. mas week, femina, eende G. voc. weeck m. KU. 'YAnasa s. Alisa. ^yAiiasis, eiiisus 40. fl. ensa //. S. D. Man. ense 40. Vind. Gl. Herrad. enisa Gl. Blas. Aiiastroplia ein figur 27. ein aigen f. anis {sf. ains) name 33. eyn egen man (st. nam) eynr fignren 45. * Aiiasiis nasloser 40. e.vn ane ne.se ; oiiasilS '/. aliqiiis sine naso 37. * 7 Aiiatbar-di s. Anacardus. -esia s. Aiiaclioresis. ^yAnata-ca s. Aiiatheca. -sia s. Atliaiiasia. Aiiatlieca (aus tanacetum) rein- van. aiiateca reyfal P. F. reinfar 33. aiiataca reyn fan 45. *tAiiathem-a den ban of verdo- menisse G. roe. vorbaiinung o. vor- sliliung; -isarevoib. o. vorfluchung45. -isatio goczlestrung 32. * Auatlie-osis aufrichtung zu got; -US vntotleich 52. *tAiia-tordi s. -cardiis. -tlio- rica s. -cliore(a. *f Aiiatus arm 37., ^u auate ?. sollicitudine Gloss. ? ans ancus kriimp- arm 74.? * 7 Aubiliimi pand 37. Aiiceps (gladius) ortig 155. zweif- fler 52. Aiicesa. aiitesa ghe malde vate 37. i. rasa circumpicta 76. *tAncile. aiitüe traschen (aus tarsc'hen) 34. pugler o. ren schilt 52. aiitilia h.\nielscli \vai)pen 37. aucilia kilaupo Gl. Ker. ^fAiicilla s. Aiisia. *Aiicill-a magt, eygin weib K. V. -ator Gloss,, ancliator dener 37. aucator i. inmistrulor 7(1. *7Aiickora s. Aiicliora. " Ancla. anta e.n born rad 37. Aiiclabi'is. angiaberuiii eyn taffei in diuinis off'icijs 37. * 7 Aiico-ii, -mistes nusch i. inca- stratiira 40. (umged. aus nüt; vgl. Canalis Gloss.). *Aiicrasaxa s. Ancliora. Aliens (cf. Anatus) crom i. curutis, sc. Itabens curua hrachia G. voc, sim. Br. ancluiS /. dehilis l qui halet c. hr. 76. *tAncli-ator s. Aiiciilator. -ins s. Aiixius. Ancliora euker 40. encher {nehen encker s. Cataporates) K. V. angel 52. aiickora ancker, ysern in dem schepe 38. ancrasaxa sckinstain (sie) H. S. Mon. ^fAnchus s. Aliens. Aiiclmsa li. sunnen wirbel 1 rigele {st. ringele) 40. animosa engl, ash- throat Cocl:. Andaba-ta, -cea 74., andabaeca eyn blynt kiiier 37. Andela. aiideiia ainer lai eisen in den landen gegen der sannen aufganch Mecj. prant e\'sen K. V. haffel (h aus g?) 32. Andra eyn steyn 37. andro-drag- ma, -manda andromant lileg. '■' t Andra-fasis s. Atriplex. -gis, -go s. Adragis. -stia s. Adras- tiis. '■■' 7 Andi*e-gia sterke 37. -a gr. i. fortitudo lai. 76. {avf^pala.). * 7 Aiidr-0 6\ -ona. -odragma .9. -a. Androg-yims, -enus eyn mynsche de beyde (ellipt.) heuet 37. Andioiuanda .s. Andra. *tAndroin-oda chursen 52. -ida eyn eghen name edder eyn grof cied 37. Androna eyn winckel 37. 76. andro wonynge 37. i. locus domicilii vhi ha- hitant multi 76. (vgl. Gl. m. v. c. ; aits äv^pMv). Anemo /. nffiini (ans opium?) magensot 4(». A-, an- 38. -netarius andrake 37. antdraC 38. äntreych 27. antreich .')2. anetbarius 1 aiietus antrech 40. Anetnni {cf. Ostrucium) tilli 47. 105. tiill 32. tul K. V. paumliäckel kraut (vgl. Herba meropis) ; ein ander kraut aneis {vgl. Anisuni) Heg. gud rukende crut 37. apimtus tili 34. 24 Anetus Annilis ''Anetus s. Anetarius. *Aiif- s. Ampli-, Amf-. Augaria, vng'aria 34. notuuerch Gf. I 966. sim. Oherlhi. fron vaste 40. vngelt 34. P. V. schcidghelt 37. vm- 38., vn- 22. -plicht. ongelt of dwanck; bedroeffenisse G. voc. wet- wungen dienst P. F. betwongeu d. 45. angari-are vmpliclitich {sc. ma- ken?) 38. entwingen 27. engistin V.a. 1420. -um nodstal 37. natstall 27. -US bodel 37. der beruer (breuer? Scliröer ; vU. clicd. i. q. Werber) V. a. 1420. Angelicus engelsdilich 29. *tAnge-llus s. Aguellus. -r s. Augur. Anger i. vermis H. S. I). slange. swert, swerttrager 40. morder 37. *Angere cleramen i. vrgere 38. zwingen o. krochen (Gl. nrr. 1. 2.) 45. Angiportu-s, -m een nauwe wecli G. voc. eyn enge stede 37. Angistrum (c/. Cornubiuiu)sclirepff- hörnl}' 29. eyn stuge hörn 37. ven- i\\% 30. eyn vint hujj (sie) 45. agris- tuni laulj becher 32. angstariu-m, -s 32. angster 29. 32. *t Anglaberum s. Anclabris. AngKa engenland 32. enghehmt; (hinc) enghels man 38. *f Ang-o, g. -onis angst 52. -or pyninge 37. -oria bedroued 37. -olia betrupenij^ 45. *Angstarium s. Angistrum. Anguilla /. piscis \ grüne {aus grimme .9.5.) gaysei 40. all K. V. an- willa ole 50. Anguina. anquina schiifseil 40. Anguis unc Gf. I 347. hunc Symb. B. 270. agnis i. iaspis {ans aspis) slang 34. fAngular-is, -e 32. winkelstein 7, 40. Wendel stain 32. eckstein, {cidj) ekat, artrat, winchlat (vgl. Acialis) F. V. einger i. artus Symb. D. winck; angulosus vol winckelen G. voc. sim. 110. Angust-us zwingig 29. eyn ge- zwinger 45. einge 1 gestber (gest ber durch längeren Strich verbunden; aus angest-?) 40. -ia, -a 29.angest, vrochte, not, vordret; /. mesticia bangghe, drof- nisse 38. tbungenhayt 34. zwenge 29. ringekait (c/. Artitudo) 30. *t Anhel-abundus {einmal im Gl. m.) pfehsender IL S. Vind. fneschezen- der Mon. -atus vor moydet 37. -an- dus i. muJtmn fatigatus 76. -itare atemen, atem halen 38. -itus atem 29. 52. autum 32. achtum 45. -us shst. athme (achme?) 36. cuJJ. i. fati- gatus 76. Br. müed; -is eitel 3. 52. inhelitus attem 34. anliillare edym V. a. 1420. " t Anica {ans amia?) p. brasme 37. *tAnicie s. Anxius. Anicula eyn clene old wif 37. *A-, an-niculosus spottech 37. *tAnima seyle, geyst 38. a.vege-, veget fegi- 34. -tatiua, iua 36, vornüftige zele 36. wachsende sei 29 kukleiche seel 34. a. rationalis redelike zele 36. vernünftig sei 29. a. sensitiua empfintlich sei 29. entind- leiche seel 34. volende 1 zinlike zele; a. intellectiua vorninstige zele 36. a. vini \ vinuni ardens branter win 29 sim. anim-ula sela H. S. B. -US mout, danke, syn 38. -alis ger- lich;-atum /(/.; selegeredde 45. -are starcken moet gheuen G. voc. vgl. 9. 110. -ator malari i. jnctor H. S. Tr. -equior stede 37. statigger 52. -equus gleichmütig 52. lidende, duldich 37. -OSUS moudich 38. torstig ader kune F. vrut. turstigk, wlg. kune 759". -osi- tas dristicheit 37. kunheit, zorn; ad- uertere gedencken ; -aduersio rach- tung i. vindicta 45. Anisum aneys 27. anisium {cf. Anetum) änes 52. aneis ii., romischer venichl, siiezer kümel Meg. anis chraut 33. annisium annis, eyn soute cnit 38. 7 Anna anne, eyn vrauwenname 38. ' ; An- s. A-niculosus. ^fAnniculus eynkint van eynem jare 37. anniguius ein jeriges kint 40. Annihilare vermiten 29. vorwer- losen i. annuUarc 38. (verwaerloo- sen ncgligere, perdere, destruere, Kil.\ Anni-lis old; -tas older 37. Annisium Anteonarius 25 *7 Anni-sium s. Anisium. -tas s. -lis. *Aniioiia getrayt o. fruchte G4 var. amoiia getreckty 31. aiiiio-sa s. Salariiim. aiiminariu-iu kästen; -S chastner 52. Aimosiis (cf. Grandeuus) old 37. *7Aniiot-us wolff 52. -es eyn jar- like ziike 37. *An- s. A-iiuabile. Anim-alis iaricli, iar olt; -us iar- lich 38. Aiiimere gönnen 33. anmuten 29. An-, a- 40. -niilaris goldtrager 29. goltfinger 40. AiiiiiiUare 6. Aiiniliilare. Aunulus gelenck (cathene) 125. anulus, aiiniis (imi. hr., versclmehen) 37. uingeren //. S. D. vingern 37. vingghern 38. anos ringa Ho. :ui. * 7 Animuariu-iu, -s s. Aimoiia. fAummciatio verkundung unfjer fr. 32. * 7 Animos a s. Anchusa. * 7 Amins plantonis (aus Piato- nis? v(ß. a. 3Ietoilis 56» Jahre Ki.) zitwiderkerung 32. a. remissionis ein genädigs jar 52. Annnus s. Annnalis. * 7 Ano-bodolinm s. Anabola- dium. -croculus s. Onocrotaliis. *t A-, var. o-nodia ( auodyna Ä7.) Itecedom i. mediclna Aelfr. *7Ano-gage s. Anagoge. {cf. ana-) -loginin s. Anaboladinin. Anomalns vngelik, vnhouesoli 37. eiioriii-alns vnregelleicher 34. -nlus 1 -is vnorde-lich 30., -nlich 29. Anonis {cf. Peucedanum) cam- mok Cock. *-J-Anos (acc. pl.) s. Animlus. Anquina s. Angniiia. Ausa, anasa P. V. hantliaua //. S. D. handthab an dem krueg o. an dem czwber 34. ör 52. ore 29. enk \ hohek 33. ekch 27. eyn henck an den haffen (in ollis) 45. henge i. cir- cuhis in olla 37. een henglu; van een cruyck of kanne G. voc. hiene //. S. Vinci, hyen an eira chrug P. V. wan- nen, e'^rre 1 hantbab (,ric; v(jl. kau- DiefenbRch, Novuni glossurium. nen, here, hanthab Gloss.) 40. Ansarinm schabmesser (sutorum) 52. ansor-um grib {vyl. nd. grepe V. Ansia?) P. F. -iiim gneib 9. (an- ?) schustermess V. a. 1420. Aiiser ghente G. voc. gansor 40. gancz {cf. Auca) 29. ganyss (ausser) 27. gamaizz P. F., X ibex? cf. an- silinm gims 13.? * Ansia puckler 52. eyn haut grepe ; ancilla, anxilla grepe 37. *7Aiis-ibena s. Ampliisbaena. -ornin s. Ansarinm. Ansnla ringh 37. slofa H. S. Mon. slöfe (sl yleiclä A) Vind. chrayzz P. F. chrais 52. *7Anta s. Ancla. Colicnm. Antar-cticns, -ticns de vnderste cirkel des firmamentes 37. *7Aiitarinm (bellniu a. Ki. 125.) eyn kif vor eyner borch 37. f Anteambul-o voergangher, ca- merlinck; -are voerghan G. voc. sim. 110. *Anteca s. Antitlieta. *tAiitecen-ia, -ea obunt essen P. F. -a l -inm een ontbyten voer auent i. merenda {cf. h. v.) G. voc. anticenia ein vndarn 52. Antecessor vorgeär 27. 33. fur- geer 52. vorvarne i. predecessor 38. * 7 Ante- s. An-cipinni. Antela fürpürg an dem satel 33. fürbug (i. corrigia etc.) K. V. böge, vorboghe an dem perde edder zadele 38. saddelgurt 45. *tAntelogns s. Antilogns. Antelncann-s, -in dagheringe 37. Ante-mna, -mpna 40., -inpne 27. 37., -iiiia G. voc, -nne H. S. D., antonme K. V. segel-rut Cod. Lu- caui Berol. sec. 14., -rüt 33., röta Gf. II 4!)1., -rütte 40., -rüder {sie) 4. segilruden //. S. D. zegel royde 37. angel rüt 32. spriet (i. ligmmi trans- nersum etc.) G. voc. vordei'bret 80. vorderpret l port K. V. aiitempnes eyn schip line 37. Ante-, -anti-ninrale eyn were an eyner nmren 37. antimorale *zwin- gel, vorstait 45. * I Anteonarius s. Auctionator. 4 26 Antepagmenta Antrillus Antepagmenta. antipogeta sy- rynge der clor 37. Antequam ewan 5. 45. Antera das gele semeliii in den rosen 51. sim. 25. Anterior ölter 52. Antes rebschopf 82. perlen 1 ra- mes steriles l lignum inquo hostmm seratur eyn dorstel 37. turstudil /. postes Gf. VI 654. (vgl Postis Gloss.). *f Antesa s. Ancesa. *f Antestator de erste tuch 37. (-ri widerzeugen 64.). *f Antlieta s. Antitheta. Antic-a 1 -um wordertor 40. =^'Anti- s. ante-cenia. *Anti-cii)a. -pingium scherbort V. a. 1420. -purgium schermesser 27. -pora eyn scherme bred; -flrgum eyn bard schere 37. -pira Hecht schirm K. V. achip-ira id., fuir schirm 52. -era liecht-, für-schrin; athipera lieht schirm 40. Anticipare verraschen G. voc. vor- kummen, vornemen 110. vorchamen 52. *Anticopa s. Apoca. Anticorium {vgl. Anteurbium) smi- des für leder 40. furfel, das die schmid für sich lienckend K. V. Auticum s. Antica. Antichristus enter- P. V., anter- 33., ander- 27. -Christ, endekerst G. roc. *t Antid-otum, -atum 27. eyn ghifte des ersten 37. aufjwendig 33. aus wenikch 27. buze V. a. 1420. wf^wennig 1 erczeny 45. *tAntifirgum v. Anticipa. Antit'rasis ain widerzawm red 52. Antigraph-us schreyber, canczler 27. ein exemplar 52. eyn kirchjj scri- ber; eyn kanceller; -ia kirch ge- schrifft 45. Antile etc. s. Ancile. fAntilogus est sernio de supe- riorihiis descendens JBr. est sernio con- trarius dat woert dat daer teghen ghesproken is G. voc. ein widersynnig Spruch 110. eyn rede; antelogus vor rede 37. Antimonium spylglaj^ 0. san. spy- seglai|^ 51. temurale. *tAntina kiste 37. *t Antip-es etc. s. -os. -ingium, -ira, -ora s. Anticipa. -ogeta s. Antepagmenta. -j-Antip-os, pl. -ödes Br., -es 37., anthipedos p>l. 76. lüde de hir vnder de vote jeghen vse setten 37. * 1 Antipurginm s. Anticipa. *Antipliora, antifora antwerde 22. 37. Antiqu-us olt; olden i. veter ari, senescere 38. -itas s. Senectiis. -itus van oldes G. voc. vor alter 27. altnig 33. -arius ausleger der alten gesetz 52. *t Antis-ma, -ina 32. eyn wesse- 1er 37. Wechsel banck 32. *-|- Antis-mos, -mus hübsch spot- tung 52. -sonus (umged.) houesch spod 37. *7Antist-es pischolf P. V. bischolf 9. -ita 1 -a pfäffin 52. antissa bischof- fin 45. amisseta presterynne 37. antist-itiuni bischupdum 37. pestu (sie) 45. -um pistam P. F. Antithe-ta, -ca wider saczung 52. sim. 75. anteca wedder rede 37. antheta eyn widder worifen redde 45. Authlia {cf. Gloss. vv. Ancla. Antla. Antlia.) ruota, galgaruota (Brunnen- stange) Gf. II 491. *f Antomne s. Antemna. 7 Anthonomasia eyn ouer ti-ed 37. Antrax droes 37. griffe (aus gifft sim.) bloter 40. anteax s. Gloss. Antrillus eyn knuppel hamer 37. bliiwel 29. Siegel 52. schlegel 30. 32. chlopell 34. chemphel instr. lapicida- rum, klöpphel; atrillus plewl P. V. scampelioen om steenen te houwen G. voc. schampelion (auch i. q. scam- plioen 147. fr s. echantillon) Kd. stam- pehon llö. 132., wol X Stempel, stempfei, ahd. stemphil pilum, endlich £u stein-pillen, -pillem 110 varr. um- gedeutet, vll. X pilum. chemphel Mingt zu den nl. Formen, verhält sich aber vielleicht su knipfel sim. Gloss., ivie chenebil mi knebel Gloss. v. Columbar, Aiitropüiiiürpliite Apiuiii 27 vgl. Gf, IV 567, ivo auch chriehel (sie?) neben stamph su heaclden ist. * t Antropo-iiiorphite, -famitii keczer die do sagent dz got . . . habe eyn lip als eyn mensche 45. Airth-, at-ropopliag'i eyn vieter 37. aiitropliagii kide der eyns daz ander i(jt 45. Aiitrorsum fursHch (sie) 45. Aiitruiu s. Foramen. fAutwerpia antorff 125. *A-, an-imabile halbisen 121. IL 5. Mon. A- s. An-iiularis. Anus dy vetil V. a. 1420. *tAnwilla s. Anguilla. ' t Anxi-are etc. s. -us. -Ha s. Ansia. *f Anxio-ma i. concatenatio lo- qucmli Br. cathenatio loquy 76. -na to hope knutten 37. -nia eyn beslo^en redde 45. Anxi-ose s. -us. -ua 6. Axungia. Anxiu-s, -US 27. ancLimer Symb. B. angst 34. angstig 29. sorgueltig 33. sargfelhg 27. argwilhg (nmged.!) 45. ancliins bedroued 37. anxi-are ang- sten 27. 33. -e trägleich 52. 1 -ose bedwanckhck G. voc. -etas bedrou- inge 37. anicie {alph. anxie) vor- tro]^eulich i. thediose 45. Anxugia s. Axungia. Aorasia. aurisia starblind \ sche- merynge; acrisia scli. der oghen 37. *tApatia gr. impassihilitas lat. Br. apacia vnlidicheyt 37. *A- 5. Ap-patruus. *-i-Apell-a i. iiideus, quasi sine pelle Br. l -es id. i. circumcisi etc. 76. apell les eyn besneden jode 37. * I Ape-lta s. Pelta. -nsio s. Ap- pencio. Aper ein per swein 27. wilds eber Schwein K. V. aui>er (nach schiväb. a) ber animal siluestris 41. bere vnder den swinen /. ferres 38. *t Apere- alarius s. -ularius. -itas 6. Apractias. Apercu-, apertu- Gl. m., aperca- 142., vecticu- KU. -larius (i. effractor sim.), apiculanus 37. lius- 37., huys- 147. KU. -breker. Aperire vp don 38. * Aperitoriuni s. Apparaturium. fApert- s. Aperc-ularius. Apes s. Apis. Apex, appex 40. told; capitaul (in der Schrift) 32. toldensptitz; helni- spicz K. V. helmes 1 (sie) spicz l sumitas 40. eyn puntteken in li- tera; wulle boiien an den hode 37. eyn grot boiickstaff 38. * Apiacum. apiago (Ed.) binsuge H. Ph. beovyrt Somner. ai)patum h. binesaug 40. Apiaster ymmenkung 32. bylen küng 31. wisel 52. Apia-, appias- 40. -tellum ha (-nenfuß) l birnnecrut IL S. B. burne krut i bannen füs, i. uf appiorisum brenne krut; appiuni rusticum bren- ne J bannen fus 40. (vgl. Gloss. v. c. u. vv. Apium risus. A. rusticum.) Apicere, prs. apicio /. ligare, ab apex Br. appisio iui binden, kleden 37. * I Api-ciosus .9. Alopicia. -cu- lanus s. Apercularius. * I Apycu'^rire (1 frintinnire) hyrudinum [st. hyrund-) V. a. 1420. *tApimtus s. Anisum. Apis pein 27. bein 33. bin 30. byn, pl. bynen, byenen 50. pigy 29. ymm 32. pein, p^. peinen 1 peinn (vox: prummen, hummen) Meg. ben, ymme 38. apes by'^l 31. apis ter- restris (Ann.) humbelen, hunbelen 2)1. f. H. Ph. apes m. eyn bezeke, dem. apecula ; apis /. hörnte ; eyn mer osse ; dem. apicula ; appis eyn god der benen 37. apes t apis i. taurus qui de Nilo solebat exire ; item apes estdeus apum Br. ai)pici-0, g. -onis impen-garten; -iuni -stok52. * 7 Apiuiu (cf. Selinum) merch 38. merck, oppecruyt G-. voc. eppe H. S. B. mer 33. winter epff K. V. epf- eich Meg. appiuni ranarum fatige blüm (f. aus fettige? vgl. schmalz-, butter-blume id.) 40. apiuni aque s. Senecium. a. siluaticum hd. wolf wurc (sie) CocJc. a. risus, appiorisum 40. (s. Apiatellum) wolfuurz /. sce- 28 Aplica Apparaturium lerata Symb. H. App. migl. cloftong; SC. id., cloftunge (thung Gift) Gock. a. rusticum {s. Apiatellum) buern eppich 0. san. a. em-, m-oroidariim ravnys fete i. pes coriii; cf. pes pulli frs. pied poul) angl. remnies fote gall. pepol CocJv. *t Aplica eyn valclich 37. (aus pliea; X applicatus?) Apoca, appoca 32. 37. sant- K. V., schuld-, anticopa quit- 32. -brieff. eyn kerue vppe holt; eyn warteken der betalinge 37. Apocalipsis eyn boek der open- baringe 37. das buch deu heyniUch rede 49. ain puech der schawng 52. *tApocree .s. Artocreas. Apocrifus hemelk 37. appotro- SUm /. duhium \ secretum zwifeln; appateriia zwifelhaiftig schrifft 45. *t Apocrisar-ius, -us 1 appocri- sarilis dihle thegn i. minister secre- torum Aelfr. fApodiatus s. Appodiare. Apodyteriiini. appolluteriiim eyn stede dar nie de cleder vt tuth; apostriiiin eyn wasche bank 37. * t Apodixis. apodoxis (so auch Voce. e. q.) l apodissiiii bewysinge 37. appedixis {alph. appo-) betruck-, beducht-enifi 47. Apof- s. Apospli-ragisina. Apogeiim gewelb 52. sim. 75. appogi-um to hope ghebuwet (lat. Gll. construetum) ; -e eyn hol vnder der erde 37. *Apolexia s. Apoplexia. ApoUi-, appollo-iiaria schyrling 0. san. apoUinaris glof vyrt Hh. Apol-ogia, -oya rekenschup ; -lö- ge ticus eyn schuldener 37. -ogare by spielen 46. -log'US wispel (aus bi- spel) 52. eyn grof rede; appollonus eyn by spei 37. * t Apomerita s. Apophoretuni. Apopempticus. appop-eius eyn bok 37. -arius bock 45. Apoplexia handtgottes , tropif, schlag 43. eyn slande zuke; appo- plexis vt gangh des blödes 37. apo-, ana-, catap-lexia die fallend sucht, das f. wee K. V. appoplexia eyn snille 0. eyn sli[jung 45. wallende siech- tage 40. poppel sucht 32. Apophoretuni. apomerita daz gescher do man appel in treyt 45. appoferit-um 1 -a (me. prod.j mon- strantzen 52. Aporia urdroz Symb. D. armode H. S. D. arraut 8^ appor-ea 1: -os arniod; -ior vor armen; -eatlis be- droued 37. Ap- s. Amph-orisnia. * ApoiTOgia i.purgatio stelleSijmh. D. ef. Gloss. V. Asub. fAposiopesis est vididus defec- tns orationis Br. appo-siapasis \ -ytoysis est defectus oris eyn hazen schard (nhd. hasenscharte) 37. *Aposoiims. apporima de math der ghe soden crude 37. Apospli-,apof-ragismaeyntpken in was ghedrucket 37. Apostata een voerloeper van goe- den werken of een verloghent man of wijf G. roc. eyn vor lopen mon- nik 37. appost-ota abtretter von sim stät 21). -eta abtrüllig (vgl. ab- trülle BM. III 1:^:2") 32. apost- ato i. reiielo 1 torugge 37. -oare zu ruck werffen 46. sim. 13. -ati- -ciis /. prosiliciis etc. af ghe tre- den 37. A-, ap-postela dat leste dingh an dem zadele 37. Apostema drous 38. swel 36. 38. ein druezz } flüzz (nhd. flufj m. im Volk mancherlei Uehel hed.) P. V. geswer 1 schlier (vgl. Frisch imd Sm. h. V. Frommann D. M. VI 202. Gloss. n. unten v. Bubo) 40. *t Apostoare s. Apostata. Apostolus apostele der twelf bo- den 38. appostolicus hobest 40. " 1 Ai)ostrium s. Apodyterium. Apothec-a spicher, apteke 40. abetek-e; -arius -er 38. *t Apoteles-mata G^^.w.-iawicke- rie na den planeten 37. *tApotlieosisbeschuwlichleben52. apotesia helghinge 37 appotinus i. co}<^ewi^Za^?"o warsaguugjbetutenifj 45, App- Aprofanus 29 *App- s. oft Ap". Apparatiiriuni. aperitorium wirckhaws 52. Apparatiis schickinge 37. gheber, gheberde, ghelät /. gestus 38. Appar-ere baren, openbarn 38. timcken 52. -eiitia dudung, winckung, w. u. dunckimg, wingung (wenung Ghss.) 45. -itores gokelcre 37. -itor der iude (aus budel?^ V. a. 1420. *fAppa-riiie >?. Aprinia. -ritor s. -rere. -terna s. Apocrifiis. Ap-, a-patrims vaters briider 52. *tApi)atiim s. Apiaciiiii. *tAppeca {alpli. -ta) dinkel körn 40., aus alica, X alpbita sim. ? *tAppedixis s. Apodixis. ' I Appell-a s. AboUa. -ane 5- Auellaiia. Apell-are nennen 1 hayssen 27., aischen 33. fürhin laden 30. teyu also eyn syne an dat richte tut 38. -o gidingun 48. -atio vertzeyhung, ver- lengung K. V. Appellere zu lenden 52. 75. * t Appen-cio eyn tugliinge 37. -sio bezewgnusf] 52. apeiisio iniiiria wacfio dicitiir testificatio 76. * Appeiid-ix I -iciimi 52. Br. 1 -ex (Jrl. 111. eyn bode 1 dk. comes 1 socl'us 37. geselle, gefert 74. ercker 3. 52. worhütte 40. vorhut, est mag- niim edificiiim magnis domibus ad iundum ah extra; i. q. lueiliaiium, prosectum beystal; tv. u. postis bistel est lapis l liguum iuxta ianu- am situatum K. V. (vgl. Ghss. h. vv. BM. II 2 S. 557 ff.), -icio zii gehörd 32. -eiitia zugehorung 3. 52. Appetitus bekentliche begird 40. erkantliche begirde K. V. ■fAppi-ans s. Apprope. -astel- liiiii s. -atelhim. -ca etc. s. Alopicia. -cio etc. s. Apis, -sio s. Apicere. Applaudere zu-lieben, -kosen 52. Applic-atus, -itiistoghevoghet 37. *tAppod-iare rwen 52. -eo aiii ^0 boghen 37. aen lennen of stoenen stonen, steunen imiiti KU.) of onder- «tten G. voc. aijodiatus vnderstiftelt (rgl Ghss. v. Fulcire) P. F. ap- podi-atio to nyghinge 37. 1 -um ruestat 52. -amen een leene of een stoel G. voc. -atus shst. eyn staucyl 37. -ium Ghss., oppidium len 32. * t Appo-feritiim etc., -gie etc. -ytoysis s. Apo-plioretiim, -geum, -siopesis. *tAppollinus od niodich 27. ^fAppoUo- 6. Appolli-naria. -niis s. Apologus. *7Appollu- v. Apody-terium, I Appop-arius, -eins v. Apo- pempticiis. * I Appor-ea, -eatiis, -os s. Apo- ria. -icitas 6^. Apricus. -ima s. Aposomiis. Apportare lialen, (ivetterau.) lan- ghen, bringen, ryken 38. * t Appo-siapesis s. Aposiopesis. -tiniis s. Apotheosis. -trosum s. Apocrifiis. Apprehen-dere fräffleich nämen 52. begripen also mit den henden 38. -sio (adp- 41.) een begrypenghe G. voc. liegritfende rieht hus 41. Appretiari louen, werderen G. roc. *fAppris-cus, -itas s. Apricus. Approbare pebärn, probieren 27. beweren 38. denkchen, i)rüfen 33. Approp-e nachent 27. P. V. na- hent 4. appiaiis (aus apropians) na- chet 41. Appropiiiquar-e, 1 -i 37. näheten 33. czu nächen 27. neger komen l nalen 38. to nalen 37. Apraxias. appeicitas nord wind 37. Apric-iis. -itas Br., apporici- tas 52. sdionhayt 52. /. iocunditas n. c. appris-cus lustech ; -itas lus- techeyt; apprica (appiica?) warme stede (sim. 22.) 37. A., ap-prilis abrelle 40. aberell 32. apprel 30. apprille Ms. a. 14jdTr^q') Hebevorrichtung angeführt ist; ngr. äpyavov Winde, Flaschetwug a. d. Ital. Die ags. Glosse ualtae (186.) verm, i. q. wselt vertebra bei Lye; Hildebrand (142. p. 20 nr. 141) sucht sie (aus Cod. Äniplon.) als ver- derbte tat. Glosse zu erklären. *tArgelica s. Archangelica. *tArgem-eii, -onitis s. Agri- moiiia. fArgent-ariiis eyn goldener V. a. 1420. -eus, -ifodiiia s. -um. Argeiitiiia ciu. stratzeborch, eyn stad an dem rine 38. strasseborch 37. straesborch G. voc. strai|^burg 45. I Argeiit-um viimm choch- 27., chökch- 33., kek- 40. -Silber. -eilS suluer-er; -ifodina -cule 38. *tArgill-a, l -um {Gf., v. Samia) schölle 1 letme (rgl. Samia) 40. le- rne 38. lett K. V. mergela H. S. D. mergil Gf. dah Symb. B. agrilla tegel 75^. argill-are leymen, plecken (tnaculare KU. wctterau. placken ?V/.) G. voc. -ator leymjjlecker G. voc (vgl. Gloss.). -eus lernen, also eyn 1. want 38. Dlefenbacb, Novum glt^asartum. *t Argiütlies eyn suluer steyn 37. argortes lapis argenteum habens co- lorem 76. fArgo-uiaÄ. Arrogania. -rtes s. Arginthes. Argiiere arguyeren 29. t Argument-atio a-, ur-danc Gf. V 163 ff. -um id., kadanc, adaht ib., uurdanca H. S. B. -osus ein auf- richtiger 52. Argut-us sneydech 37. redsam 31. 64. kurzer, ki'mdiger, hellender 40. wolhellig 88. swinde, listich /'. astu- tus 38. -e 1 -im /. stricte 37., dis- trictim 76., diserte Hr., eficaciter 37. Br. -ia sneydecheyt 37. ar-, ver- sucia arghlist, bosheyt 38. * Aria altar 141. ; auch 142. aus ara Gl. Lab. ' fArica s. Arista. Arid-a dürr ertreich 52. -are dür- ren 34. dorren 30. torren 29. deren, dor maken 38. A-, ar- Str. V. -ridarium {vgl. Ardana. Tostrinum.) tarre Str. V. dare, este dayr man malt op droeget 147. (vgl. ast, est vstrina, focaria, tos- trinum KU. Gloss. und u. h. vv. und vv. Siccinum. Suspensiua.) Aries lamp 27. wider 40. stern (^X Gestirnname) 33. stirpokch P. V. (verscJmiolzene Boppelglosse nach Gloss. h. v. Loniger etc., ivenn auch an laniger angeleimt, entstand ver- muthlich aus spätröm. onager Wurf- seug bei Vegetius, Ammianus u. im Mittelalter), lodiuger 40. 93. Arietare. arrigare stossen } hurtten sicut aries F. V. (vgl. BM. I 736). * Arillator etc. Gloss. vgl. 142. p. 18 V. Arellator. Gl. m. vv. Arillat-or, -io. Arulator. Arillus (cf. A cinus) eyn w \ ii steyn 3 7. *Arinca s. Arnica. "fAringena (-eli) e\n droes 37. * Ariola .^. Areola. t A-, lia-riolari begöklen 33. ari- ol-US etari Ho. 3:"). -atisis eyn her tragung zu zau- bern 45. 5 34 Ariopagus Aroii * Ariopag-us ein tugenthafft dorff 27. eyn dogenthafftig dorff 45. eyn strate in parys (!) 37. -eta Gloss., pariopagita est nomen virtuose viUe 37. Arismetriciis ein zal- o. rechen- meister K. V. Arist-a, 1 -illa 37. (c/. Spica) grain F. a. 1420. agena H. S. I). aer 37. ar 38. arica wilitin da mit frucht vfif Wechsel 41. -ari 1 -are egern 45. -atlis vul aar 37. ehrig 52. ehe- rig 75. *tAristolo-chia, -gia holwort, eyn bitter edel erat i. agacia 38. hoilwortz i. pauodriacia; a. lon- ga oster-hitzye, -lantzie, -lotzie O. San. -cia longa astricia H. S. I). -gia haist in etleicher däutsch ain hobwurz 3/e^. -gahoworcz45. aristo- tologia in ettelkhem tusche höbet- wurtz; -lia hole^Yurtz 42. -logia hör wrcze; a. rotimda hol. w.; -ligia longa lang ho'w. l meyls, iv. u. as- trolocia astrenne 40. *tAri-uosa s. Arteniisia. -x Arx. *tArlipidiura (alph. c-; vf/l. Li- ripipinm sim.) kogilczippel V. a. 1420. Arni-a wauffen 32. -atura wapyn- ghe 37. 89. arnianient-a hant toghe 37. -is inder vUerlandung 41. {Ueher- falirt? Schi ff lande? vgl. formell über- lant, -lent in verschiedenen Bedeutun- gen Sm. II 477. B3I.) Armari-iim eyn drens kamer 45. 1: -e kopffhüjj /. spinti'um 30. kopff- hause 74. (vgl. Fr. I 537''.) -a pl puahscrini Haupt III 382. kenster- lin 40. Armatura s. Arma. Armel-ausa, -asia brunnen (brü- ne) bla (ans blähe? Farhenname?) 41. -osia eyn geschniczelt (X 8'e- schliczet) rock 1 wapenrock 45. ar- meohis eyn scliulder dock 37. *tArmel-la s. Arniilliim. -osia s. -ausa. *-|-Armena schiff segel 40., aus armanicum Gl. m. sim. X artemo Gloss.? vgl. auch armamentum Gloss. aruieutum sunt vien-'-ilia nauis 76. ' Annenia ormelein land F. V, {mhd. armenie etc. vgl. Gloss.), vgl. orma- lereiz BM. II 433. *tArmenis s. Hermes. *7Arment-a eyn stovd 37. id. hrindir Gf. V 1171. -a fühter (aus -arins fi-, kö-herter?) 41. -um (>/. Armena) sweig 40. ochsen herd 32. rint 0. wege (aus vehe) 45. -ai'ium waffenhiis 40. ar-, a- 32. -menta- rius sweiger 40. fechtriber 32. eyn stoyd herte 37. *tArmeolus s. Armelausa. Armi-ductor wepener 37. -ger honeman i. decurio 38. bewapno- ter 32. Armig-ata. -ita dy vrgelyn V. a. 1420. * 7 Armig-er s. Armidnctor. -ita s. -ata. Armilla bratze 38. brase 12. eyn schulder blat ; et. i. hanius eyn liamc; ein bant 37. armysen 32. arme Wap- pen l feuer 1 forspang 27. ring, rinch Gf. IV 1165. *tArmilline rinderen H. S. D. Bieger heßert vingeren; vll. eher X armenta (s. o.), ^; X i"ing armilla. Armillum wappinvas V. a. 1410. armböga {pd. -la) IL S. B. lagel 74. armella legel 40. botter scaff (X camella) 38. Armilustriiim uuafan.slifon. {cpiod armis. daz iiuafan. locus, stat. lustre- tur. kislitit) Gl. Ker. Vgl. caslihtit in der Parcdlelglosse Gf. VI 790. *Armoui-a en eyndrechtich sank 37. -Clis zote lud 37. *7Armose mies 33. armofja myes /. vlmus 1. Aruica montana (Ann.) wolfes- gelegena H. Ph., arinca -zasele 40. *tArnoglossa holcrut 42. weg- grich K. V. gross wegerich 40. ar- niglosa vegbraed Hh. Aroma wolriechender tampft 29. wolriechen ding 30. wolsmechkundes ding 34. eyn gud roke 37. Aron. aaron h. arone 40. Arpa Articnlus 35 Arpa ags. arngeus Haupt V 197. earngeat 94^ {the goat eagle Bosiv). *tArpag-io {r(/l. Arapagare Gloss.) ein stock gnffel ad coniponendtim irj- nem) G. voe. -o liaspel H. S. D. kro- wel 4(). -a .V. -US. -ago crauwel; ara- poft'ioues eyii cruk 37. Arpag*-us, -a raub; -o (X ;iniii- lausa) gesützt rock 52. Ai'pax. arrapax eyn hake 37. [rgl. Arapagare Glo.s.s.) Arpeii eyn strale 37. arjHS swert 10. 74. harpe die (f.) sebel 44. t Arpia (Harpye) an. rou dem ar- pen ( lieber sehr ifi) Mecj. * f Arp-ina s. Ariiiua. -is s. -en. -ola s. Arbilauji. *Arqiiites etc, s. Arcus. AiTJi truwe scliad, haut triiwe 37. eyn friint gäbe o. eyn hant dinne (sie) 45. gemalhelscliacz (.s/cj Str. V. gmächly 32. haiTftpfeuning30. goczpfen- nig 32. bruttstatt 29. hant vest, ley- kchauff 33. arrab-o (auabo?) eyn hant turne (sie) 45. -ouJi eyn gud truwe 37. aurala für pfand 32. Arracium arraas 37. arras, is dünne wullen want 38. Arrapax s. Arpax. Ar-, a- 37. 40., er- 38. -repti- cius besitton alzo eyn mit dem du- uele be fangen /. obcessus 38. eyn bevanghen mynsche 37. verwoet, be- seten G. voe. ein mensch das mit tieffl besessen P. V. tiifelsiichtiger 40. behaft V. a. 1420. Arrestii-re bekümeru 33. -t ane- uanget Str. V. a-, er 38. -restare bekümmeren, besetten eyns gud 38. an von V. a. 1420. *tAr- s. A-ridarium. ^fArrigare s. Arietare. Arripere. arrepta (tellnre) ge- fangenemo 48. *Arrogauia. argonia argon 32. Arroga-re verhouerdigheu, beroe- men G. voe. berümen o. ab pitten (X abrogare) 33. errogaus liomo- dich, houerdich 38. arrogaut-er hochmütleich, chümerleich {naeh Ar- restare) 33. -ia, errogaucia 37. houart, houerdichheyt 37. hoch stras- sy 32. f Arrugo s. Aurugo. Ars eterna ewig behendekeit, hantwortckeit, cunstekeit Conr. (155.). Arseuicuui kopper rauch 13. 45. *f Arsucia s. Argutia. *f Artab-a genus tnensiire Pa^j. -ea eyn moz V. a. 1420. -ia trey- mesfjig mazz 52. Ärtauus. artanus hac- 40., ku- chin-, visch- K. V. -messer. = fArtegeta s. Artigeta. Arteniisia bletechan Syinh. M. App. peipoz M<'(j. a. uionodos t ualeutiua ete. biuuz //. S. D. {vgl. luonolosis 74. Gloss., aus a. mono- clonos 143.; valenti-na biuoz Gloss. \ -a beyfufi 148. ~). artliemisia /. ari- uosa farmosia 74.) , ampolata, britauica (agritanica 74), cam- pauaria (cgJ. niactarie 74.?), me- leuoff (niouolosis s. o.) byfu^ 0. san. artiiuisia byuoet G. voe. arti«, artlii- 38 40. 50., artho- 38., artu- P. F., arte- 52. -mesia bybot, grot crut to artzedie 38. bibus 50. bugge 40. buckel *. mater lierbaruni K. V. bey vas 33. peypos, sunibentgur- tel 34. suniwendgiirtel P. V. gurtel- kraut 52. attaiuesia *. Athauasia. Artenio. artoma eyn clene ze- ghel 37. artliem-o, -um *. Ceruclms. ''""tArter-ia, -ea 37. gaistädern ^Z. 3Ie(/. senoadra sim. Sm. III 252. uuiiith- Er f. Gl, uiut- Marh. Gl. -athren pl. weis-ant Sum., -unt, -ont Sm. IV 173. Gf. I 1077. (vgl v. Ru- men. Goth. Wtb.I246. II 748.). uhtten (X aurora?) 40. daz odim hol V. a. 1420. arthera i aeris via walt waz {aus wahs, ef. Gloss.) 45. ^Artes s. Arces. *Artlie-sis, -tica .s. Architica. Articulus i. color rhetoricus, hora, numerus per denos muWqüicatus Sr. geleich, stunde, farwe, zehenlich zal 40. (vgl. 8.). knouel Symb. D. 262. (nodus KU. hd. knübcl BM. 1 854.). knokel G. voe. KU. {ef. Gloss. v. Con- dylus). kote ; een cleen ledeken G. voe. 36 Artifex Arx eyn clene led 37. glidlin K. V. ar- tikel 38. arciila {nicht artula) ceha (misanz l. i.) H. L. i. Artif-ex (c/. Manualis^ list wirker (n. d. Lat.); werkman 40. -iciosiis carch Symb. D. -iciiim kunstheit 29. hantberich 34. * Arti-, arte-geta eyn sopliiste 37. *tArti-gia .^. Ortigia. -mesia s. Artemisia. -ncilla. Acoiicilla. -plex s. Atriplex. Artista frykünstig 29. süben kiiu- ster 32. * Artitudo engi 29. ringekait 30. * Artoca eyn crude garde 37. peltzgart 74. Vgl. artula /. viriäa- rium etc. Gloss. v. Areola. *Artoc-apus v. -oi^us. Arthocopa eyn kiinstlik vad 37. Artoc-opus, -apus 40. flecki 29. mut schell (sie) 32. phister \ ette (entstellte Glosse?) i.panis 40. crop- pele, posteyde 37. Artocre-as, -a 29. 38. 52., -x Symb. D., l -um 37., apocree 2)1. H. S. D. vorprot 52. -as vleysch brod; -um krengel 37. kropele 38. krepfly, küchly 29. kreppelen pl. H. S. B. Symb. D. arthocrea kraptf K. V. artotira s. u. * Artocre-as (nr. 2 Gloss.), -um leder hosen 1 stifall 33. eyn ledder hose \ eyn grieben kuchen 45. * t Artof a-gia , -ria eyn deych bank 37. *Artoganus. arthogoiius eyn bla royd 37. hortogolus i. hero- dins blaiivout, eyn voghel vilna also eyn haueck ghe stalt 38. *tArtom-a s. Artemo. -esia s. Artemisia. -us s. Archonium. *f Artoti-ra {Gloss. v. Artocreas), -ca l crappella (tr- ? aus d. krapfe sim) phanne flade 1 krophe 40. *tArtu-la s. Arulla. Areola, -mesia s. Artemisia. Artus s. eyn ledemate 37. 38. let 38. leit, pl. lede 36. grau^ Z. V., graes K. V. (st. grofy, vgl. Articulus. Gloss. V. c.) glid. *tArt-us adj. Gloss. -e \ -im Br., -utim 37. i. strictim. *tArtzedula s. Accedula. Arua wis o. hayd 33. *tArug-a, -0 s. Aurugo. Aruina vloume 38. fläm 29. mit- tigarne Sytnh. H. (vgl. Gloss. v. Fe- rina. Gj\ IV 264). spint Gf. VI 352. arpina {nach ubera) spunna eMiquando nece Erf. Gl. spunne, darüber: et . aliquando nece Marb. Gl.; darauf folgt Pulpa q. v.; vgl. adeps intestini nezzi Gf. II 1116. u. s. m.; vrm. spunna über X spint, vgl. Dietrichs Bemerhinyen zu den Glossen, aruin- e anseris (Ed.) gensesmalcz H. Fh. -osus veth 37. vet 38. Arula eyn vur panne 37. {diese vorherrschende Bedeutung leitet Scheler 122''. p. 54 von der antiken deminu- tiven ab ; vgl. Hildebrand 142. ■ h. v. über die Glossierung durch cra-, gra- ticula). braetpanne, cleen altaerken G. voc. tragherdstatt 29. Arulla vrpitz 52. eyn karn hus 37. cheren haws als in einem aphel 0. pieren ist P. V. auruUa apffel hüf^ 30. artula grutz P. V. c. q. trulla grobicz V. a. 1410. Arundo ror 37. eyn schilt" V. a. 1420. Aru-, auru- (X iiuraj, auri- F. V. -spex gaff er 32. (kapfare spec- tator BM. I 787"). weter-hann F. V., -han 4., -wekcher 33. weissag durch ingeweid der toten vische K. V. eyn wicker in dem anghesichte de voghel 37. eyn wedder besieger 45. *7 Aruspic-ium, -ia wickerie 37. -a zawberhaws 52. Aruum gelende Symb. D. eyn ghemeyne {vgl. Arcidum) 37. gewilde (w 6'^.'v) V. a. 1420. Aruus /. pratum 76. ergert 33. (i q. egerte sim. BM. I 41^. Sm. I 98. egerda [vmbseziz] H. l. i. gerte Herbort v. Fr.), velt daz nit geert ist ß. Arx, arix F. V. obruste vesty K. V. obreste ringmuren spicz 40. eyn hoghe 37. ein hoch ; dy hoch 1 ein pa- gen 27. (X arcus, vgl. Gloss.). hochi 29. As Asopa 37 ;oren G. voc. turn o. schlo|ü 110. türen X tarren andere, vgl. BM. II 261. i. V. Audacter) 1 hochgemfiter (X hoch nm. sbsf.) P. V. erker 1 tnrris V. i. 1420. As heluelinc 1 waga //. S. I). i. oondus Br. ort pengninc (-c? -t?) 1:0. assa hellingh 37. Asa fetida tat., gr. lasar, sel- lium, siluasiluiiim duftls dreck 1. San. Asarum. alas s. o. Ausführliches Iher die Verhindimg mit baccar s. 'tIoss. h. vv. und besonders in- m. Origg. Europ. nr. 39 S. 237^ tvosu noch etiva Folgendes. Nemnich gibt die Formoi: 'ugl. asarabacca frs. asarct ital. bac- ;hera, baccaro ital. span. port. asaro pan. asarabacara, asabacar bash. ba- ;acara. Aus asarum umgedeutet ivur- Jen hd. hasel-wurz, -munch, hasen- vurz, -ohrlein nd. hazelwort dän.. lassel-urt schwed. -ort. Zu lat. per- )ressa, ttepittpect« Diosc. gehört per- )eiisa, vgl. Gloss. h. v. Ascalonium , aldoiiium Gloss. iscol-oniiim, -iimm eschlo'ch 46. ischaloiiia (Ed.) alslouch H. Ph. istroniuiu (c/. ab-, a-stroimm xloss.) ast- (: ast-), prys-lauch i. por- 'Uin casti 51. sim. 0. san. *tAsca-nio, -ma 40. zug garn LO. 74. Die lat. Glossen entstanden aus ler deutschen {gemischten?) aschamo, •gl. asc \ zugigarn (H. S. D.) Gf. I {92 etc. s. u. Traga. Ascella (cf. Ala) uohsana sim. Gf. r 140. (daraus:) osna H. S. D. vnder- ichs 29.^ -uchsse 40., -üchssen K. V. he ocsel onder den arm G. voc. *tAscen-dere vp gan 38. -sus ^p gang 38. -sio een opchmmenghe 7. voc. assentio vifart 32. Ascia, assia 37. 38., i acia 37. iyn Stelen (aus suelen umg.) ax o. lyn hart 45. bigel 1 harte 40. byel 32. axt 0. hobel parten 1 hayden («. 1591 und noch j et st Sm. II 151) 34. nayssel 52. dehsila; deichtroch H. S. D. deschell Str. V. ein hakchen 27. :hin (verb. aus schin) eisen 33. eyn ky ysern; barde 37. chnie-, hals-eysen; Sil (aus sul Xsilo sim. Gloss. v. Esseda) ; ascoria (s. u., X asciola) saul achs P. V. sulax 29. Gloss. sulecce, eyn tauwe der tyniberlude 38. asciare behauwen o. siecht machen 45. assie ascio iiii schlichten /. dolo 37. *f Ascides s. Ascli. Ascire vmb-laden, -bieden, hey- schen 45. Ascis bickel 32. * Ascli. ascrides \ ascides was- ser sühtiger 40. Ascol-inum, -oiiiuiii s. Asca- lonium. Ascopa ((•/'. Bucies) eyn dring ge- scherre 45. bi'ittrich 1 flesche 40. uule- 'cha //. S. D. pulgen 52. puligen P. V. bulge 9. hantuas Symb. D. App. astopa eyn wyn vad van leder 37. * Ascoria s. Astora. Ascia. Ascribere hem seluen ydelick toe- schriuen G. voc. 't Ascrides s. Ascli. * I Asclialoiiia s. Ascalonium. As- s. Af-fodillus. f Asia minor eyn land in gre- ken 37. Asyda s. Assida. *tAsilos etc. s. Asilus. Asilum ein pretterin haws do man fnd inne hat 33. ein fri hus da man inne frid hat 40 frewung 34. fröw hus (nmgedeidet?) 30. est femplum in roma (asituni s. u.) 37. Asil-us, -es 37., -0 1 -io 142., azilus Str. V. breemsche G. voc. briem, rossmug 40. (ags. briose engl, breeze Bosw.~). wespe Str. V. id., horle, ho- myl Wien V. 401 Hß)n. hörnte 37. *tAsyma 5. Azima. *Y As'in-arius eselere (Hirt) Symb. D. -inus eshchs; -inare esslich le- ben 52. * 7 Asituni (aus asilum VV ascete- rium sim.) eyn hillich sted(i 37. as- situm est locus sacre lectionis 76. Asm- i. Asthma. *Asoli-to, -dus gans heyl 37. * Asopa. assepa tendel markch P. V. 38 AsiipuR Assidela t Asopiis est flimius tebays 76. eyn water o7. *tAsor ((•/■. Asub) rex \a triam 1 sagitta luminls 'nücrpretatur 76. evn konningh 37. Asotus vnkusch 37. ^Aspaltuni s. Asplmltum. Aspar, asserer 30. dill 5'J.bl;uick(\ eyn breteiule (bretei-dcV) waiit /. iiia- ceries; w. u. i. cul]»arbracke {iim(jed. aus b]äcke?) 38. pkinclik 34. ein prett- reinew want 33. Mary, britti- 32., brit- 30. -wand Aspaia^^us. sparag-o nefle Dun. -ia 2;Testis (sie) ih.^ -ia agrestis Hb. viidu-ceruille IJb., -cearfile Dkji. speragiis -cierfille yf". sperhagen (nmg.) m. 79. Meg. asperglis pfiller- ling (sie) .52. * i Aspa- s. Asp-riolus. Asper boze, scharp 37. scarp, si)is 38. uuass (wahs) Gf. IV 1240. wecbs P. F. *Aspera zote pipen 23. 37. Asperare scherpifen 30. sch;iipf- fen, rnclien 29. ' Asi»er-ella .s. -ula. -gere s-. Spergere. ^fAsperg-o auis marina Br. -a eyn goes, -us eyn gres (entselU?) :!7. Aspe- .V. Asp-riolus. *t Asperitudo griniickait .02. Aspersorium der weychkast Oe. V. spreweddel (aspergere bespre- wen) 45. ■^ t Asper-iila -oma eyn schaue 37. -ella 9. Plaua. *tAspi-(lia, -do 1 -a 76. (Gloss. V. Aspis) giiemelte vp eynem scliikle 37. *-j-Aspidi-scos, -ciis krapfe 45. Aspirare den gest off geben o. den athuni in ziehen; gewen (^uuch 5. 18.) 45. atmitzen 52. geist auf- geben, odmiczen P. V. Vgl. atumazzit. atmizzit, exlialat etc. Gf. 1 156. ad- miczen spirare 1. F. a. 1429. {Gr. Wtb. I 594 V. Athraezen); atmeuatzen anhelare, respirare, exalare 75. Aspis, iaspis (o. /'. Anguis) die gelben slangen ; asp m. Lucanus haist die slangen ain släfpringerinne Meg. slange 1 aspe 40. (aspid Gf. I 491). eyn ('len(! slange 37. Asp-, asj>a- I spe- 1 squ- 40., aspe- 37. -rioliis cych-hanu, -lier- melin 40. ekeren 38. eckeren 37. pirolus aichorn Meg. eich - härm, -arm 50. Asplialtuni spalor Ff. Germ,. VIII o99. aspaltum lym 37. *tAspliodelliis V. Alfodillus. *tAssa .V. As. Assa een gescliaeft bret G. voc. 147. *tAssago s. Agaso. Assar-e brulwen 77. Vit. -iuiii braetyseu, spit G.voc. * -|- Assarius est mensnra decimam, partem' ephi capiens 76. eyn mathe van der midden; eyn spint (s])inte KU. si»ind Br. Wtb. nicnsura frumenti), eyn mokier 37. Assatura een ghebraet G. voc. gebrautes 32. gebnites 6"8.sj)isbratte 40. Assecia odmodich, eyn dener 37. kneht, geselle 40. Asseei'et-a, -arius kemerer 37. ^ t Asseneth qd. vermis 37. *tAs-, 1 coli- P. F. -sensiis (Irunt (?) P. F. vergunst 34. vei'hengung 29. zühaltunge 30. sim. 34. wlbort 38. assensu-in, -s vulbord mit worden 37. '-jAsseiitio s. Asceiisio. Asseiitire mit hellen i\ V. cnt- 27., en- 33. -phinden. wlborden 38. enbieden (,) mit worter (sic)hy sten 45. *t Assepa s. Asopa. Asser bret, scendela 77. S. D. first- scindela; assis, axis schindala sim. Gf. IV 522 ff. vgl. axes 1;25. 142. Gloss. V. Axis. "•■■f Asserer (X asser) s. Äspar. Assessor beysitzer, eins richters weiser K. V. 64. assässor stul säsf^ 32. (vgl. BM. 112 S. 341".) *Assia s. Ascia. Assida strauz i. cameloii, strii- thio 3Ieg. asyda reygel 40. 9.'). t Assidei ioden 37. (in den übrigen Voce, ohne deutsche Glosse). Assidela eyn taffeie 37. auxi- dorrum 40., axidoiiiuiu R. S. D. stül Assidens Astus 39 Assidens jegheiiwardich 37. * Assidi.a eyn land 37. *f Assidu-e s. -us. -las. Aceedula. Assidii-iis vlitich 1 d'nies 37. richer, fiissiger 40. reych 9. -e stadelicken (i. voc. stede-s, -liken; alle-weglie, -tijd 38. Assilire to springen 37. f Assimetra eyn merke der van borndürpe 37. * f As.si-o .§. Aseiare. -s .s\ Asser. -strix s. Adsistrix. -tiim.s\ Asitum- *tAsso eyn Stadt 37. ein. i. q. appolonia 7ß. Assolatus vor stod 37. eilend 52. Assue-scere toe-, -facere an-wen- nen G. voc. a-, di-siieius {higf. Folge:) gewun, vn-g. 30. gewoneter, entwonet 29. gemanig (sie), entvvang 34. Assiimptio vnser frowen end 32. Astariuiii kraemstede G. voc. *f Astasia s. Agistadiiim. *t Asteri-tes Br., -a i -os wese V. a. 1618 (Sm. IV 173). astitres eyn edel steyn 37. * f Aslile s. Hastile. Astipula-ri vol borgen {aus nd. volborden sim.) 33. -tus vnder vestet; -tio tuchnisse 37. *7Astitr-es s. Asterites. -ix s. Assistrix. *f Asthma sciq. asma dat liynient nd. 0. sau. des ateni gepresten Meg. das kichen 0. san. asmati-eiis temp- figer; -sator kicber 40. * f Astois s. AbideSo An gleicher Steilem 50.: abiles vfjgengel, sulathi aiisterius der bistendel. *Asto-pa s. Ascopa. -r s. Astur. *Astora sinder V. erat, asceria sintter P. V. *tAstorg;o s. Astui'co. *f A- s. Ab-stractum. *f Astragal-ia gliezedelt 37. -us buch-, kron-lein n. (Spiel der „Mägd- lein'-'-); würbelkraut, christianwurz, sy- rische zifererbs Ki. * Astr-autia, -eiis s. Ostriieiiim. *tAstremi-itas clochevt; -us stren- ge 37. *7As-, a-trilla s. Betouica. *tAstroceros hard 37. astrios i. duriis 76. Astrolabium eyn hant to^ghe der Sterne kiker 37. eyn geschier zu der aribait (X labor?) F. V. eyn instru- ment der kirnst 45. •'= Astrolo-gia, -ya eyn rede van Sternen 37. -gus eyn sterne-kiker 37., -betuter 40. stern-bedeuter K. F., -lueger (X -logus) 33., -löger 21., -secher 27. 76. saich senher (d. i. Harn- heseluiuer! dial. senhen = sehen) 32. ■•'fAstromuui s. Ascalonium. Astrouom-ia e> n kunst die do sa- get heynielich (umged.) leuff 45. kunst der Sterne 37. -us sterne-kiker 37., -secher 40. Sternen sencher (vgl. Astro- logus) 32. himelschloyff kiinstiger 29. *f Astruca gens stig (Stall) 32. f Astruut gross gestirne da wil Stern bi ein ander sint 40. astro addictus ags. heordfaert Gl. sax. Gl. m. V. c. Astu eyn stad 37. * 7 Astuck s. Asub. Astula (vgl. 14^. p. 146 Anm. su nr. 202) spoyn; eyn vad 37. orspoyn V. a. 1420. [acc. -am Fd.) de ligito Sjiechen ahcide i. q. span H. Ph. ab- stula (X abstuh?) abschnitte, spene pl. 40. liast-ula spain 38. 1 -IIa, -ilia, -ile eyn spon 37. -iuata i. festuca 37. 76. eyn stof 37. ^Astula regia s. Hasta r. * 7 Astuositas {cius astrositas?) vor niethen 37. *f Astur qui est de astur ia Gem- men, nomen gentile e} n nitter (ritter?) 45. eyn Sterne 37., vgl. astor Gloss.; vll. X ftstur ab aiie et sterno JBr. Asturco eyn perd; (X struthio?) eyn strus 37. zeltner, dreyschlag ?. gradarius etc. V. tril. astorgo zeltei-, hant pferd 52. *7Asturicus eyn teken der broke 37. Astu-s 1 -tus wys, cloyk 37. -tus (cf. Callidus. Argutus.) listich, sney- dich, snedich, syr 38. -tia list, sne- dichheyt /. cautulositas 38. arig list 33. argenlist 27. giouheit Sedul. kun- dekeyt, arwillikeyt 45. 40 Asub Attamus *t Asub, assiib 27., asiibposta- sub 37., astiick 45., asor ( h.v.) Sterne- 37., stern- 38. -suuer. sterii- siibrung 29. steren-geschoss P. F., -schüss 27. Stirn stösser (sie) 33. eyn sterren schujjj 45. *tA- .9. As-siietus. * f Aswetum phase (aits pasche) eyn paschelam 37. *t At hüerj., 1 cat 29., 1 tat 30. hoho. Ataciis s. Attacus. Atliage s\ Attageii. *7 Athag'iciis i. doefor eyn lerer 37. *7At- s. Acc-alabus. * t Atha-laiitis .9. Acanthis. -lui- sia s. -nasia. *tAtalatiis (.zn. Accalabiis) rofj keffer 52. Atanacetum reinfan 40., aMsAiha- nasia X tanacetuni (Glos.s.). *tAthanapalu.s. atephelus eyn pyne in der helle 37. ateuapulus hellisch see 52. Athanasia. aiiatasia vnsteruelk 37. Ath.iuasia (J/erba; X arteniisia) atliainisia reyn fank 45. *tAtasis s. Athesis. * t Atenapiilus s. Athaiiapaliis. *tAter s. Acor. Atergo zerncken 41. *tAterra winsterin 41., vll. su der vorhergeltenden Glosse v. Turbo ; oder : ater dunckel Gloss. ? attersire tb.? * 7 Athesire s. Attersire. Athesis ß. esche 40. atasis etisa H. S. D. *|Atliipera s. Aiiticipa. *7Atiste s. Attista. Atleta kemphe, diener 40. starcker strytter 31. sim. 64. Ätoiniis, attamiis 37. (cf. Puluer) vndelik also stof in der sunnen 37. ein iindeilinclicheden H. S. D. (vgl. unteylichkeit indmiduüas Gloss.). flie- gunder stawb in der siiu 27. *f Atrame-ii swarticlieyt 37. -ntuin atrament 37. dentenhorn (X -nta- rium) H. S. B. -iitarioliim eyn clene pult 37. atiümentiim atriment, is swart stevn darme blac äff maket 38. Atrapassa. altarpasse (alta'-) holder blum 32. A-, at-tratus eyn sward cled 37. *tAtri-a, -olimi s. -um. -IIa 6. Astrilla. -llus s. Autrillus. *t Atri-, attri- H. PL, arti- K. F., atru- 32. -i)lex, atripex 30., adripias Car. Cap. de viUis {hierher?) köl blatt 82. malt 30. malten /., an- derswä molt, /. cliiysolocliauua Meg. schifi melde, yr. andrafasis (eben- falls aivs atraphaxis) O.san. melda; pries-, pi'iesen-lauch //. Ph. malt K. V. mulde47. mülte, binesch 40. piinsch 105''. melde, eyn crut to etende also col 38. Atrium, atrum 40. frey- 27. 33., frig 30-., fry- 1 lieh- 45., vor- 29., kirich- 33. -hoff, frid-, kirch-, fron- hof ; worgehiise 40. für haws 33. lawben 27. vmgang i. girum 30. vmchrayfj 34. hell /. baratrum 29. atri-a zael, -olum clene zael 37. Atrocit-as, -er .9. Atrox. ■jAt- s. Anth-ropopliagi. Atrox (vgl. Dirus) grisani 30. gre- selk 37. (/. ierox) freidig 29., frays- sam 34. fraissam-, greu-leich P. F. frenschluih 1 7. atrocit-er granmielick, wreetlic G. voc. -as greuleichkait 33. greselicheyt 37. gruscheyt 45 *t Atrum 9. Atrium. * Atrum (rimim) zanger H. Ph. *7Atruplex .9. Atriplex. 'fAttace 9 Attagen. Attacus i. anis quadnqjes 40. eyn aruch 45. webil 8. 9. F. vraf. ata- cus (X accalabus q. v.) eyn grot heu- sprynke 37. acautus hnmel 32. at- ticus 1 burdo {fr^\ bourdon^ dora Gl Aelfr. *t Attagen. actago pirchünn 27. athage hassel hon 32. attago bürg hun; attace (attate?) hasel hün 40. abctape {:^u. attacus?) tysse Symb. E. (tysca m. a. buszard Bosiv.) * Ättamina-re, -ri wyder wordig syn 31. sini. 64. -tor nopper, -trix nopster G. vor. '1 Attamus s. Atomus. Attauus Auellana 41 * t Attau-us eyn grote vader 37. ouer ekler v., -a o. e. moder 38. attaii-iis meins anherreu vater vater, -a meiner anfrawn müeter müter 33. -iis myns auhern vatter. -a m a. mutter 4.5. fAttediari vor dreien 38. Atteiiiiat-us vor arine!: 37. -i dun- neret 41. *Atter-, athe-sire drucken machen 45. Attestari vrciuirnlen 27. vrkün- digen 33. *7Atti-cus s. Attacus. -lia s. Altilis. ilt-,|)er-tmere boren, boren ;attiii- ere, -gere an-, to-boren 38. *Attista. atiste schale, nap 37. Attoii-are dann, leuten F. V. (vgl. Sin. 1377). -itus heriieret 45. verueert, mit vreesen geslagben G.voc. mit angst geschlagen 110. *7Attr-atus 6-. Atratuä. -iplex s. Atriplex. Attrit-iis to broken 37. -io warew rew 52. Aua ändel 33. an 32. 40. auus enyn 40. eny; proaims voran 32. aua ane 1 o'belin 40. auus ano H. S.D. eun P. V. ekler vader, grote v.; aua e. moder, gr. mouder 38. auia eyn grote moder 37. /. mater paren- tum 76. Auaritia gritikait 32. sim. 6. *t Auc-a gän^ (auser gancz) 29. gans, gos ; -er gante, eyn he vnder den gensen ; -ula gosselen 38. -aius aiiier 122^'. p. 31., ans -axiua der illa)in der auca auee ib. -are genj^ rauffen 52. *7Auc- s. Auct-iouator. Aucipiiim vogel beisse Str. V. (cf. BM. 1 193). aucupium vogelstell /. V. fril. vogilwerk Wien. V. 410 H. autecipium vogel netz 30. Aucipula eyn lym royde 37. klobe; auicipula slaiie (,) kefege 40. Aucoiies. autones dnlle bur 37. iAuctarium 6. Auctorium. Auctio. auxio vor kopinge 37. Auct-, aux- 37., auc- Symb. D. -ionator coufman Symb. D. keser; Diefenbach, Novum glossarium. -ionarius kemerer (umged.); anteo- iiarius kremer 37. Auetor vermeerder, lerer G. voc. oker 37. merrer 45. autor lerer ib. eyn benomet mester 37. mester, de nighe ding roaket in eyner cmist (cf. Poeta) 38. autoritas merrer; l dig- nitas geweldekeit 45. ^'^Auetoria marcktschiff^. F. schiff marg (■■^ic) 32. schiffelin 40. 7 Auetorium zu büß 32. auctari- um i. cibus qui vacue mense additnr 76. fAuctus gbe lered 37. (lauctor lerer, vU. X ghemered). Aucuia s. Auea. Anciip-are voghelen 37. -ium .s\ Aucipium. * t Auclabacea s. Andabata. Auda-x durstig 29. turstig. chuen 52. i. bene lingtmfus (X dedax sini. r. Dapax) 76. -cter chuenleich, düren (ptcp.) tun /. ausus facereP. V. turst- licli. -igklich 76^. -eiterkun, frech 45. *7Audepactetus {aus autenticus ?) numer 40. Audere dürren 29. doren, neden, gheneden 38. keck sin 30. audemus wir getiirend 41. *7Audictiis s. Auditus. *t Audi-, audia- 37. -torium eyn richte bns 37. dinchus Symb. D. App. Auditus boren t 38. gehord ä'. V. gebort; auilictus eyn sach widder hören 45. Aue (zum unterschiede von owe int. dol.?) an we 29. sine ve 34. ah a quod est sine ve dolor i. sine dolore 76. ghegroetet systu G. voc. ' Aueiana s. Auellaua. *tAuelia (vgl. Auellere Gloss, X auellana) loult i. suber H. S. Tr. nüsseschirse] (s aus f?) 40. nus|^ brätsch 32. {i.q. brätsche BM.I234). Auellan-a welschnufi 29. grafj wei- hisch nüfy 33. hassel nod; -us hassel 37. auelana eyn grufj o. eyn hassel no(^ 45. hasel-ber, -nulj K. V. wal-, walsch-not 38. ab-, app- 40. -ellane pl. nespel-en H. S. 1)., -n 40. sim. Gloss. afiloua hasselnu|!5 32. aueuala hasel nüß i. cerolum {aus corylum) 30. 6 42 Auellere Aulicus Auellere absundirn F. a. 1420. abschellen 45. * Aiiellum eyn kif in eyner stad 37. *7 Auen-a evina Gf. 1 176. evena Symb. B. 281. turth, durd (cf. Ziza- nia) Gf. V 457. -atimi liaber iiiü^; -acium heberling (cihus?) o2. *tAueiia-la 6. Aiiellaiia. -tum s. Aueua. Auentare. auencare i. eradica- re 148. Auere geylen P. V. gileu Gloss. *YAuerei glogspis 41., aus au- ricalciim? *7Auerni (X a vere) von dem glencze 41. Aueruus eyn vloyd in der helle 37. Auersio von ker; conuersio zu ker 32. Auerta raalha H. S. D. est pera s. tnantlca ad vestes viafonas aliaque necessariacondenda Cod. Theod. {daher avertarius equus) Gl. in. ; dazu die Glosse (bei Ducange Lex. med. Graec.) aßepT« (SepT«) t. t-. to virouäay^akov . . . xaT-elTUi 8e dße^Ta oltto tov ä-jveaTrpdcp'^ai (?'. e. avertere). Vielmehr eine, rll. antiJce, Nebenform von dopirr,. Auferre brengen 48. *tAufulsus (aus auulsus?) af gode 37. *tAugenes (vgl. anguina? angia? Gloss.) eyn nagliel in eynem schepe, eyn dolle 37. Vgl. dolle, dol scal- mus KU. pl. doÜen, dullen Br. Wtb. I 269. vgl. Gr. Wtb. 1 1227. Aug-ere oken 37. her meren 45. -mentum gemersale H. S. Vind. * 7 Augur, anger 32. wogel win- ker (T) 40. vogel-winker 32. 33., -wink- chn (sie ?) P. F., -liicker 45. een wycke- 1er wter volghelen (sie) sanck G. voc. weissag durch vogel geschrey K. V. augur-ire vogel loken 33. -are v. lucken o. vahen 45. -iatrix wickersche i. cliuiuatrix 38. -iuiu wogel geranke (ä; aus gesank?) 40. lokerey (vgl. Augurare) 33. heilscowede H. S. Vind. Augustal-e eptye i. ahbatkia; -ia imJgo palatia 125. Augustin-ensis augustiner mon- nicke; -US angustin 38. Augustus merer o. haisser (h aus k?) 41. m. des rechts (unig.)\ der aust maynt 45. gemerere Symb. B. römsch küng; ogst 32. (hd.) äugest hs. Kai. a. 1460. äugst 34. ost, de twelifte man tijd 38. Aula s. Aua. *tAiiia e\n voghe (iundura? vgl. vogel etc. Glo.^s: h. v.j 37. *tAuia. a^ilara pl. boschen (,) bomen of onweghen G. voc. (vgl. aui- aria Gloss. r. c). auium krump weg im Wasser 40. Auiarium I auigaria voghel- neste 37. *tAui- s. Au-cipula. *tAuicius (a iJy^^. vgl. inuictus Gloss.) einer der nit vberwudeu ist 40. *|Auies (vor Äuius; ans amens?) eyn vn kundiger 45. * 7 Auigaria s. Auiarium. *Auiueoua. auioua auion, eyn Staat des paweses in vrancken 38. Auiuum wyn water 37. * Auioua 6. Auineona. Auisare pedenkchen , verratten (^iveff. vcrröre sur Kenntniss bringen^ 2 7. Auitus alder H. S. B. sim. Gf. Gloss. Auium s. Auia. Ala. Aula balast 30. pfalz K. V. auUa phalcz, sal 40. zal 37. * 7 Aula s. Aule. Ala. *Aulauus s. Aulicus. *t Aularia poeten boke edder he- melke stede des houes 37. (X aulu- laria Pkmti).- auralia (aljpli. aul-) liher cuinsdam propliete l secreta ne- mornm 76. auxaria /. s.nemoris Gl. m. Aule 7>?. orghelen pipen 37. *Aulea (cf. Linum) eynbank laken /. aureola 37. tebich 27. dewich 33. umbelachen H. S. Vind. (afII457). * Aulegi-, aulie-nosus veth edder nad 37. f Aules die. cpii cum cannts cantat Br. der uff orgelen singet 40. *Aulicia wyn vate 37. Aulicus houeman; aulauus po- len graue 37. Aulidus Auruso 48 Aulidus zote orghel zaiigh 87. sim. 75. *tAulie- 6. Aulegi-nosus. *Aiiiula eyn clene zael 37. *tAiiper s. Aper. Aura wynt, scliyn (y) 37. *tAiiral-a s. Arrabo. -ia v. Aularia. Aurea. auriua halter 37. orca brechzauni V. fr iL * f Aurea porta phnd i. cuiinus 8 1 . *f Aureal-is, -lis oren nniczel {mor- bus? cf. Gloss. r. Scolopondra) 32. ^yAuregola s. Aiueola. *t Aureliaua ciu. oi-lens (so mhd.) 40. Aureola (ycß. Aulea. Gloss. v. c. vv. Crinale. Sertum.) golt schappel 40. guidein pant 27. gülden gewaut l vrkauffen {sie! orkussen sim. Gloss.) 33. juncfrowen krön 32. guldin tron {aus cron) 41. eyn houed küssen; eyn golt iDorde 37. auregola eyn gülden lant {aus bant unig.) 45. *Aureolus s. Auruleiitus. fAureum vellus goltwoU 3Ieg. *Auricalc-um (c/. Auerei) mis- singli (i. fex anri; calcoil /e.c; sim. Br.) 35. nief5 30. mosch 29. mensch 32. nieschyngk 81. mezzink m. i. elec- trum Meg. messing«. (Ed.) H. Ph. raissing; -US eyn messin sporn (X calcar!) 45. -eum missiughen 38. auricolum messing V. a. 1420. *tAurifex s. Auriflceps. Aurifex gold smed 37. gold lüt- rer (X fex? cf. Gloss.) 82. Aurif-iceps, l -ex 40. eyn ysen bnrd 37. isernbart, eyn voghel ge- scapen also iffte he gülden si ; /. fre- dula goldamer 38. js vogel 40. Aurifodina golt cule 37. 88. Auriga {s. Agitator) reit wagen 40. Sunt, reitil, reitrihtil, uuagunre- tila Gf. II 418. 470. wagenreide v. cilindrum Symb. I). 283. Aurigo vbrig hitz 52. sim. 75. die gelsucht } gilwen 40. (vgl. u. und Gloss. IX. Aurigo. Aurugo. ictericia die gilbe 74. diese Bedeutung fehlt hei gilwe BM. 1494.) Aurigraph-ia gülden scrift; -us de mit golde scriued 37. *tAuril-ia, -e 1 -oga 34., -igo 32.gold-^Yurm 32., -wurmel34., -keber 29. -igia eyn golt form (umged.J 45. *t Auriua s. Aurea. Auripigmentum orgement H. S. B. sim. Gf. goldelin (n aus m) 42. golt-leim, -laim Meg. * Aurire slachen 27. orslachen (X auris) 33. wagen füren 29. sim. 34. (X auriga). Auris {cf. Casica) ar 75. P. V. *tAuris-ia s. Aorasia. -pex s. Aruspex. * Aurispuma. scliuma auri golt schum 38. fAuric-ola s. -ula. -olum s. 'yAurist-a, -erium, -iria -alcum. ^yAuricolus eyn gold graf dar me ors (ol?) ynne hudet 37. Auricomus güldene vlechten 37. *tAuric-ula, -ola 27. eyn ore lepchin 45. orleppli, esels or 40. our- lepli 32. ör läppel 27. or lep, orphendel 33. -ula luuris h. mäusorl 3Ieg. -ularis orgr übler 29. orgrubel K. V. ourgribel 32. ringel l orgrübel vinger 40. eyn kleyn singelin (sie) 45. eyn luttike vinger 37. eyn rad gheuer 37. -ularius eyn heymmelich rader 45. rat gebe 40. rotman V. a. 1420. -us s. Auritus. Aurifaber glot (sie) smed 38. Austiria. Auritus. auricus eyn der grote oren heft 37. Aurora morgem-otistund 29. mor- ghen i. mane (1 morn cras); m. stunde 38. Aurugo, 1 aurigo G. voc., arrugo 32., arugo 32. 74., aruga 30. gold- schein 27. P. F. goltschuym Idic. cor- ruptio auri; et die. morbus reddens hominihus glaucietateni (glaucit. 110.) i. q. aurigo gheelsucht ; et. die. tem- pestas onweder G. voc. vngestum luft 40. vngestumer luft 74. aurugo dros van dem golde; meldau; ghelsuclit; arugo vndrechticheyt der lucht 37. 44 Aurulentus Auxi- fin gold 32. gelsucht 27. 33. P. V. golt faym 33. miltaw P. V. mildtaw 27. i. color skia pedes accipitris ags. geligelu Ff. Germ. VIII 389., l müui i. gelo ib. 1116. * Aurulentus. aureolus vor gul- det 37. *f Aurulla .v. Arulla. *tAurum fulcium rot gold 32. * t Aurum obryzuin (G-loss. h. v.), obrisum luter gold 29. abrasium lauter gold 32. obrizum wiera //. S. Tr. golt 6r. voc. abrizuu fona (X ab) scim {splendor-\)a\-A\\{\ a?f/7'coldes) Gl. Ker. (vgl. Gf. VI 511 ff.), obrisius schynende 37. Au- s. A-ruspex. Auscultare losen 29. 88. geuol- gig sein 34. 75. hören, horken, vnder- denich sin /. obedire 38. *tAuspertus s. Auster. Ausp-ex weissag durch vogel flie- gen K. V. 1 -icator ein wider win- cker (vgl. v. Aruspex) 33. wincken 45. -icari, -icare 45. vogeMvichen 27., -wincken 33. 45. -icium wikerey 27. winckung 45. ruefferey 33. Auster {vgl. Austria), austro 41. der sudener Meg. sudener 5(J. fühte wint 42. wazzer- Mein. Nfii., sundir- H. S. B., sud uester- 40., oster- (X lat. auster) 40. -wint. suden wynt 38. eyn zuzer wint V. a. 1420. susen (X sus, süsse =^ säd) 32. middfigheswynt; auspertus zud wynt 37. austro af- fricus sundirwestirwint H. S. D. sim. Tr. *Auster-e s. -iter. -ia s. Aus- tiria. Auster-iter, -e vngehurlich 29. vngeherig 30. -US herbe F. a. 1420. scharp 37. gral, vnmodich 38. (vql. grall Br. Wtb. 1533. gre]B3I. 1573). sauraiiipfficht V. tril. lebber-, purpur- farbe 125. -ius (Comparativ??) grim- mer 40. alisterus s. h. v. ^■= t Austeri-us s. -ter. Astois. *Austi]'ia, aiisteria 37., aus- tria 33.. aurist-eriuiii 27., -a 1 -iria 40. oi-smere i. anxiua {aus axungia) H. S. D. or- 40., ör- (aurls- terium), orsalben- (austiria)- 27. -smer. ör salben 33. oren drek 37. *7 Austor (aus actor, X auctor? cf. Gloss. h. vv.) klag richter K. V. * Austria s. Austiria. Austria (undeuüicli) 1 ostoria (ostona?) osterrike, eyn land 38. aiistrum osterlant 41. aiister i. re- gio astralis 76. *t Austr-oaifricus s. Auster, -iiui s. -ia. Ausus kerz {aus g'herz), manhch 33. türstig, chün 27. hertig o. kun (vgl. lt. a. hd. hertolichen audacter 18.) 45. Aut awer F. V. (so weiter au., übh. b ^iv. Vokalen wie haucJiloses w ge- sprochen). *7AutariuM {ans auctorium? au- tarcium Gl.m.?) dat erste richte 37. * 7 Aiitelarius eyn scriner 37. *Autempne 5. Antemua. Auteutic-iis wl warheyt 37. vor- geer 27. für- 29., per- 34. -neraig. genem 30. genäm 33. treflich F. a. 1420. -um glob brieff K. V. -Jire war, genäni, maisterleich machen i. auto- risare 33. geu em (sie) machen 45. ein red mit weishait t mit warhait 0. niaisterleich pewaren 27. ^fAuteri vruwen scho 37. * 7 Autile (st. aucile) e} n goze stal 37. ^ Auto-nes s. Aucones. -r etc. s. Auctor. -risare s. Aiiteuticus. *7Autum-a, -acio ghissinge 37. Autumpuiis der herberst 45. Auuuculus hoeme H. S. B. ocheim 29, öhani 52. ohin 30. öchlin (patrue- lis öchin) 32. ehen (i.frater matris mee) K. F. om, myner mouder brou- der 38. Auus s. Aua. Aux (an gleicher Stelle arx hoch 27. hoge 45.) ain graf^ häkch 1 cir- culus qd. 33. ^■fAuxaria s. Aularia. ^fAuxarium (cf. alisorium sim.^ eyn scho knyp 37. *TAuxi- s. Aucti-. Auxidorrum Bacülum 45 * 7 Anxi-dorrimi s. Assidela. -gvd s. Axiingia. tÄuxiliaiiieii liulpe 37. Äiixilla pod 37. ^'^tAiix-is .s'. Axis. -siig'iiia s. Aximg'ia. Aiixiila to ghift 37. to gifft 38. * Axa iiaue 37. luibaii dem rad F. V. * Axidoiiiimi s. Assidela. jAxioma wridichevt 37. Axis {cf. Asser) nsse 37. echs ;iii dem wagen P. V. v;. esse i nabe \ himel nabe 40. 1 auxis ächs 33. asche 45. Axungia smerlayb 27. auxu^ia smerleip 40. aiixigia smalt smer 37. aiixsiigiiia gens sninlcz 33. anxiiia s. Austiria. ^yAziliis s. Asilus. Azisiiadeipteig (Jo)/r. asyma oster- tag P. V. azimu-iii brod nicht ghe sured 37. i . mnis sine firniamento (sie!) 33. -s vngefürmt (aus lat. ferm-) ih. vngefurt 7. (anders Sni. I 557). son- der ghest of s. deyssem 6r. voe. shst. prat au ürbab V. V. prott an vrhab 1. vngelieffelt prot 27. vngeheweltes brot (azimi) 41. derbes brot 40. '''■ Y AzoMiuiM wildorsenff 74. azo- miiiiii wilde seiif 40. tBaalpIi-arasim, -es s. Baiplie- sis. ^-J-Baba (als Sfanmucorf coii ba- batum) lufi hüff 32. balatimi huff, eyn horu an des perdes vote 38. ' fBaba-i s. Babi. -lis s. Balanis. *f Babattim, gabatimi 32., l ba- lameu 33., baltatifernmi 38. eyn hoyf- 37.. hoef- (liof-? uchen hoff-, huff-) 38. -ysern. hüeff- b.ib., hiiff- bal. -eysen 33. ro(5 ysen 32. babat- arius eyn hof-slegher; -iniim -ysern käste 37. *Babeii s. Baeii. ^fBabi 1 .ai. grece dul (.) dore lat. 37. Babilo-nia, 1 -u 38. babilonie. eyn grot Stadt in heydenschop 38. ain ver- stört landt 33. sim. 6. est ciuitas ba- fiisa (aus confusa!) eyn vorstoret stait 45. • yBab-ire s. Ballare. -iii s. Bib- iiiis. -orella s. Boborella. ^Babiir-riis. ;tus eyn dore; -cia doi'heyt 37. fBaca X. Boia. Bacapiüiis. bacaul-a doten bare 40. -um bare 37. '' 1 Bacar-i s. Bachari. -ium s. Bacterimii. *t Bacaul-a, -um s. Bacapiilus. Bacca [cf. Baccar. Boia.) eyn lore bere; baclia eyn edel steyn 37. i. yemma 76. Baccalarius halb maister 32. ba- ciiaris vntermeister 29. Baccar bakeler cruyt G. uoc. ; X bacali-a, -S lauri genus Plin. h. naL XFcj. 129. XVII §. 60. Cf. Gloss. vc. Bacca. Baccar. * 'fBaccar-e 5. Baculare. -ium 6'. Bacterium. *tBaccerus 6. Bacermis. *YBaccilare s. Baiulare. fBaccimim s. Yacciiiium. Ba- cinus. *Baccliar. bacliari-a eyn wyn vad 37. -um weinnas 52. -US bicher Symb. D. •yBacciiiola s. Bachicola. Bacchus, bachus eyn god des wyns 37. *Bacernus. baccerus kloppfel 52. Bacilla eyn eysen n pfeyl (pfol sim. Gloss) 33. batilLa eyn varpanne 37. 'Bacillum glutscherm52. bathus 1 bathillum glüthaften est rastest ium brunarum ardentium conseruatiuum 46 Bacillus Bala etc. K. V. batillu-s glüt-hawen, -schu- vel 40. -m roichfaz Symb. B. Bacillus, bapsil-us 29., -is 33., -lus knutel 52. sim. 3. cllepel also in ener docken /. cymbaliis : bap- cillus cnepel 38. klengel, kall (Ziv. kallen BM. I 844^) 29. ain swink- chell als in ainer .^lokchenn 33. * Bacinia ags beri Symb. H. Bacillus, batiiius \ baccisium bekken H. S. I). *Bacteriiim /. peluis hantpechk 52. bacarium becken 37. bacca- rium ras aquarum Gl. m. * t Bactor s. Blacterare. Baculare mit stekchen slachen 27. 33. knuttln V. a. 1420. baculo i. percucio; bacco i.cudo 37. Baculus pastoralis pischolff- 27., byschoff-, hertär- 33. -Stab. *Bacha s. Baua. Baclia, baccha Br. i. saceräotlssa hacchi Br. i. dea hachi sc. sac. Ixyrespi- tera; est mulier l saltatrix colens festa 6ac7^z"7(?.spryngersch-e, bracte -en 37. *tBacli-ada eyn erneschale (n ivie u); -ouica eyn stalne kanne 37. -iuita amphora qd. decalida (aus calibe)/«c^rt 76. Vgl. Bothona. * I Bacliadis s. Berneca. *Bacliaiia. bachiuar eyn wyn perse 37. Bachaii-s eyn locate; -tes dul 37. -s ein wachant; hSLchnsestdeusvini i bacliant 33. *Bac- s. Beg'-hardus. Bacliari truncken werden 52. to- ben l tob sinn 33. bacari tauben 45. ^ fBachari-a, -um, -us s. Bac- char. -s s. Baccalarius. *7Bachic-ola weinsavffer 52. sim. 75. -ula eyn mechtiger 45. baccliiola een wijndreucker G.roc. *tBaclnu-ar, -ita s. Baclia-ua, -da. *Bachio inghedome (supellex, vgl. Fr. I 488'. Br. Wtb. I 696 f. BM. III 133^.) 37. genus sitpeUectii'is Vgut. (Gl. m.). bachiogenus die. supelJec- tilis (sie) 76. "^Bachitus grymicheyt 37. Baclii-um, pl. -a sunt imrua vitra 76. winfesser 40. Cf. Gl. m. v. Bacca. fBacliius douendich 37. bachus sc. furiens 76. *tBacli-o V. Periia. -ouica *. -ada. -US 6. -ans. -ius. Eacehus. 'ylladanola s. Baiauula. * 1 Badius rot ros 40. b. equus rotli ros H. S. I). badrus snel phert P. V. bladius e.\n snel perd 37. balidiuus hryte Gl. Aelfr. (de colori- bus). * |- Baellare {sw. Bauiare bellen und Beare) plegen o. gru|^en 45. Baen {vgl. Fibula) halsböga \ tor- ques H. S. B. palz, spasal, rar. spi- sal Gf. VI 364. i. vestis; iv. ii. i. orna- mentum capitis eyn sapeyl (.v. Crinale); ben i.fibula 1 clipeus 37. *7Bafer (cf. bafertus Gloss.), baffer 76., bafert 29. i. grossus IL c, l agrestis Br., Ipiguis in corpore \ corpulentus 76. Cf. vafer i. durus l stidtns 142.'^ *7Bafusa s. Babilouia. *tBag-a s. Boia. -alus .s. Bai- ulus. -eua s. Vagina. *tBagi-pliin ein zügell an ainem zänip 33. -sliin /. habena ein zöm zugel 6. Vgl. -s kelbirga Gf. III 174. baga Gl. m. und Gloss. v. Boia; bagula, pa- gula i.frena Gloss.vv. Baiulum. Pagula. *Baguta 6. Beghartus. Baianula varbette H. S. B. uart- bette Tr. uarthbedde Symb. B. ba- lünia est lectus porcorum (cius porta- torum sim.? vart X varch?) 33. ba- ianula eyn bedde in dem weghe (= vart) ; beanula eyn spanbedde 37. baiunola rosbaer G. coc. badanola forba^d i. lectus itineralis Aelfr. Baiulare dreghen 38. baccilare tragin F. a. 1420. Baiulum (vgl. Bagiphin) een brey- del of toem G. voc. Baiulus bode G. voc. dregher 38. bagalus 27., balogus 33. trager. Baiunola s. Baianula. *7Bal-a 5. -amita. Bidens. -aci- um 5. -apliium. -amen s. Babatum. Balamita Bambicium 47 * Balamita nomen herhe 21 . pach- mincz 33. bala eyn erat muncz 45. *7Rala-mite s. -nitis. -iiatns s. -iiiim. *Balaiii-s, -tis Gloss. babalis {al})]). bal-) i. quercus ein aycli 33. bolamita vrucht; balamita (cf. Ba- laiiis) eckern drufelen 37. *f Balauula s. Baiaimla. Balaniim i. vmßientuni Voce, eyn slange salue; eyn bom 1 palme bo^'m 37. balariiis vngiientum preciosum 33. ^- Balapliium {ans palladium?). ba- lacium eyn beide 37. Baiare, blare 34. plazan Li f. III 259. pleczen 34. P. V. phlegen 27. reren Gf. II 533. (rerentes balautis). B31. II 677. {cf. Rudere), balatus pla-, ple-zunga Gf. pläczung 33. bol- keu 37. balatibus blaungon [cgi. en- h\hB3I.I3.96)Sechd. palatus schauff geschray 32. *YBalariiis .s. Balaimm. Balasius. palacius karfunckel- stain 32. *-|-Balat-era .5. Blacterare. -ine s. Ameiüiim. -remiis etc. s. Bara- tro. -um s. Babatum. -us s. Baiare. Balausti-um, -a lat., -on gr. eyn granats blom O.san.sim. 25. *Balbicus s. Balbiis. * 7 Balbies i. crudeUtas 3 7., aus bar- baries? Balb-ire s. -us. -uca s. Battudo. *BaIb-us neslendir H. S. D. eyn stoter bok 37. wlispich i. blesus 38. -icus een stameringhe G. roc. -utire, -ire 38. wlispen 38. \vispehi /. -ere 52. lispen H. S.D. stoteru; -utieus de nicht kan spreken 37. *7Bal-cza s. Salsa, -chus s. -thus. -ducta s. Battudo. Balea slinghor G. voc. *7Baloe ö\ Palea. Balen-a, -e 32. bauen 38. wal- 38., wald- 27., bal- V.e.q.lJ. -visch. vorch t waller walvi (seh) 34. welerin 32. merwunder 33. *tBaler-a s. Baltaris. -amo s. Valeriana. iius s. Badius. -ipsis s. -pliesis. Balista, palista 32. arm-brest (bis) 29., -brüSt 32., -börste G. voc. ärmst 27. ags. stafslengrie Symb. H. 1 funda slengera; bedica 1 sagitta selfschoz //. S. D. Ballare stamelen 27. /. babire stammeln 1 yeren {aus reren?) als tier 33. *tBalloaria .s. Yaleriaua. *-J-Ballo^iiini das lest gerich 33 3Iarg. ■^' 7 Balii-eum bat 38. G.voc. bad 37. -eon vor luster 37. -eameu päd tuech 5'J. -iameii badelaken 38. *tEal(>-gus s. Eaiiilus. -ues s. Eoleua. ' Balpliesis. baalpli-es i. clmisio inimkornm 37. -asis nl. Sr. -arasim i. diuisio cironmi Br., r. derisio 37, balijjsis (nach Babel) Zerstörung 52. ^fBalratus s. Barocbum. *tBals.im-us balseme (is de edelste vrucht dede mynsche weyt); -ita id., crusemynte 38. -aticus balsum rauch 45. -iticus das wol smekcht als wal- sam 33. sim. 6. balsamig 29. -icus walsam-, salmaticus salem-smekig 34. salm. seibin smeckig 29. *f Baltaris ein sling; balera est sonus balisfe 33. sim. 6. ^fBalt-atiferrum s. Babatum. -era s. Bisora. -erare s. Blacte- rare. * Balterium eyn badelstede 37., aus balnearium sim. Baiteus beldrich Symb. B. balthe- us der richter gurtil V. a. 1420. *i- Baitor .s. Blacterare. ■^=Balthus i. camclus 76. balclms cammeel 37. ^-j-Baludi- s. Paluda-meutum. "fBaluius s. Blauipes. *f Balumma s. Baianula. *-[-Bamasium, etc. s. Bombasium. "Bambicium {aus bombyx) scha- per P. F. (vgl. Gloss. v. Vellus. Sm. III 305. 375. 376. Gf. VI411.BM. II 2 S. 85. ; vll. X schepp ioppa Gloss. h. V. sim.). zitter, zetir Gloss., ivo irrig zieter Sm. IV 295 verglichen ivird; 48 Bambis Biiro czetir, cz?chetir in schles. Voce, des 15. Jh. bei Frommann I). 31. IV 183; vgl. siudon tschetir, zscheter ebds. czitir Gloss. u. ebds. v. Rubilinium. Sni. III 413. Bambis i. aranea {aus bombyx) ist die richtigste Lesung, vgl. Hildebrand .zu 142. p. 15. 27., den hier Quicherat Ädd. 23 ignoriert. * 7 Baiiagardia. pannaida mitil (am Wagei)) Stjmb. JJ. 283. bauayda eyn lunk wede 37. ^' t Biaiian-sus eyn to bringer; -cia vn mitte teren 37. Aus baiiausus, vgl. Gloss. V. Beaiius, "^■j-Bancal-e panch lachen 33 Marg. -is still 1, Symb. D. Baiicus. baucus bock {um.g.) 45. * t Bap-cillus, -siiiiis, -suis s. Bacillus. t Bapti-sma, l -smus G. voc. dope 37. doepsel G. voc. -smiim id. G. voc. reyninge 37. -sterium funte i. statio baptismatis G. voc. -zatorium dopel- stede 37. -sraa teuff-, bapil'er {alph. bab-) dauff-steyn 45. * Bara /. fluctus Gl. m. eyn vloyd 37. *i Baia-lisis s. Paralisis. -ndia, -da s. Warandia. -aria s. Bana- ria. Baratro. balatr-o schermer 37. -emus spihnan i. hystrio 40. Baratruiii (c/. Atrium) räche t helle sluut 40. Barba iouis (so auch 122. nach Schaler), 1 i. b. 40., i. lierba 85. (Gloss.), barbaronis 40., aberdio- siis (o. h. V.) husloc i. polipedium 38. husloec 85. luiss wrcz 40. hauf^wurtz i. semperuiua K. V. saus (sie) wur- czen P. V. jovibare 122''. >(/'r^. joubarbe. t Barba siluana wasser wegerich i. q. centiimneruia aqiiatica 0. san. waldwegerich KL " t Barba-lexis, -rica etc. s. -i us. -lus s. Bai bus. -rum s. Barbitus. *! Barbar-US vromede, grymraech 37. gruelich, getruwelich (sie); s. eyn iieyden 45. -i alle beiden 40. -alexis, barbalexis F. V. twyerleye sprake 37. ein red von manigerlay red zesara F. V, -ica heydensch estrich (ostraca fractis testis addita calce) 125. -is alle sprake an grekes vnd latins 37. -ismus eyn vnrecht sprake in syner sprake 37. *7BarbeHta (e) eyn hantslach 37. Barbitonsor parbirer 52. trucken scherer /. rasor K. V., im Gegensatz zum Bader? vgl. ,,ir schert trucken unde nafV BM. II 2 S. 149. Daraus vll. tuochscherer rasor 64. Barbit-US eyn elpen hre (X bar- rus sim. 74) 37. helfen beinin lyre | (ebenso); -um Seiten spil 40. -ou rubeblin. paruum instr. nmsicum K. V. barbarum räböbly 32. (cf. Rubeba). '■'- Earbobalsamum est lignmn bal- sami 33. Barbus. barbalusj;. barm/f. V. Barca fiosschif 40. parcha floz- scif i/. S. D. Gf. 17456. bart-a 1 -ar snycke 37. *Barcus (alph., c ivie t) eststul- tus 1 laudis crecdor 33. vgl. bardus '/. laudis cantor Br. *tBarcliora hert- 3Ieg., der herte 50. snabel (neur Idain visch in dem mer 3Ieg.) ; vgl. den Vogelnamen hartschna- bel loxia enuclecäor Nernn. * Bardana schorfladeke 38. sumer latich 1 klöbe h. (vgl. ahd. cliba mnd. (dtengl. cliue u. und Gloss. vv. Aprinia. Lappa. Riuola.) 40. clote /'. lappa; bar- doua cletes \ biirres; elixis id. CocL, vgl. amorfolia clate ib. "^ Bardus leopart 33. Bardus eyn dore 37. barcus s. 0. h. V. * Bares s. Bargina. Baro. * 7 Bargair eba (? r- Strich nach i) seiff 40 Bargin-a, -e urlente (peregrini elilente) Gl. Ker. barieues suntfor- tes in bello 37. cf. Gloss. vv. Bargina. Bares. Barillus barill K. V. parill 74. barillin 40. *tBarliates s. Berneca. Baro edel edel swar (X ^oi9v(i, bares?) 37. strebe herre 40. groue V. a. 1420. helt; ijZ. ritter 45. Barocluim Basterna 49 * Baro-chum, -tus bynfiauge li. (>. mn. balratus binsuge li. 40. *Barra s. Barria. *tBaiTari-a eyn holde oT. -us (/. (£. baiT-a, -era, -eria) i. repayn- lum Gl. m. bararia est c/rauis rcctls \ conipes 7G. Bari'-ia, -a cloclieyt 37. Barrire elephant sehen (Suffix) Schrein 84. roepen als een elephant 6r. VOC. * 7 Barritorium (aus bantonum. X barrus) eyn swar lud 37. barri- toilO i. rocem. grani acceiüo pro/ero ; ptc. baritoiiaiis ?(>. Barritiis de lud des deres (harrus) 37. parritus helfen geschray 32. ^^^yBarro eyn storniere 37. BaiTUS hejffentier 2ü. evn eljjen deyr 37. bariis helfant 40. ;d]!;int H.S.B. ewarus elephantt 34. *Barsa ham P. F. hame 9. ned 37. fisch netz 52. 75. * I Bart- a, -ar s. Barca. ^-fBarulus messigk 33 Marg. vBarimculus eyncleneedelin;in 37. 'yBariis s. BaiTus. fBaruth i.fulminaus Br. dz puech der maister der E {Buch Barnch) 34. *Basa waissikait (a^.^vaist-) indem hbe 40. *7Basacutrix, b.isariiim s Bas- saris. *f Basee. basie eyn schep bord 37.basce(baste?) ,9?^»?' partus i2)si'>ts nauis ein pratt des scheflf 27. base eyn port des Schiffes 45. sunt portas 33. (vgl. u. <(. Gloss. rr. Basee. Marge ) *tBasi-a s. -um. -ca s. Brassica. *tBasile eyn pottenifj {sicischen Base und Basilea, cersch. von basis poden) 45. *tBasili-a eyn rike 37. -ca por- kirch 52. '■'Basil-ia, -icoii winterblumeu Haupt Z. XIII S8S. basalick K. V. basihconie 40. basilig i. traguntea, serpentaria, cohibiina Meg. -la basiUe, is criit 38. -isca madalger Wirzh. Hs. madelger H. S. B. Basilic-a ein vörchirchen 27. vor- Diefenbnch, Novum glossariiim. schupff 74. gocz hus oder berg kirch; -e vorzaichen (vgl. 74. und Gloss. und u. V. Vestibuluni; schwerlich aus basi- liscus als monstrum vgl. Gf. v. Fora- zeichan) 41. *Basilicus eyn lucke worp 37. *tBasili-cus 5. -sciis. -rdiis s. Bastardus. -sca s. -a. Basili-scus ((/. laculus) basiliske, t'yn vorgiftigworni 38. der slengin konig V. a. 1420. -CUS vnck K. V. vBasil-iiis s. Basiiis. -la s. -ia. •■^fBasim i.silentium 76'.stillinge 37. Basis bodeni 38. saulfüfj /, stiliis, epistiluin K. V. sul-stos 32., -fuos -s'.j. Stilen füs 40. eyn hard steyn i fundamentum l eyn stam 37. i. ex- tremapiars plante schwel 76. gruntueste, whwet i. fiindamejttuni 38. bases stol- lini stozza Ho.. ^10. Basi-imi, -a sg. 37. eyn kus 37. huren kus 32. bassimomsilbumf^rtMs basium /. osculum) eyn kuschen 45. * 7 Basius l li us e.st custos te^n/pli 3 7 . Bassare s. Bassiis. Bassaris, basarium est vxor sa- cerdotis 33 Marg. basara /. salta- trix 37. basac-, bassat-, 38. -utrix eyn molken touersche 37. 38. ■■Bassatura ferri hamersla-g 74., -ch i. mallicidiuiii 38. *7Eassatutrix s. Bassaris. Bassus syde. nedene 37. neder, side; i. ymus syd. dat nicht hoch is 38. gesubpe o. gefidder (hierher F) 45. basus nider, seicht 27. seydenneter 74. aus nd. syde, neder. bassitlldo niderhayd 33 sini. bassare vnder- t rucken 52. 75. *Basta vleysch 37. *Ba-, be- H. S. B. -staban bremo H. S. B. breme 40. Vgl. Gf. III 804. Enstand bas- etc. aus bos? Bastardus pankchartt 33. banckert 30. eyn hör kint 37. bastradus vn- eylich chind 27. wascliartus, ba- silirdus waschart 34. basurdus bas- tert 0. findeling 45. Basterna siede, kare 37. i, l bas- triiia huticha (in camera) 2, i beta sambuch H. S. B. 1, vll. X pastor, 7 50 Bastillus B.'lial oder mich X pastorium sim. Gloss. r. Pastoforium; vgl. hirtehutte tugurima Sum. hutte tahernaculum pastoruni Gf. IV 806 ; indessen ist die z weir äde- rige Schaf erhüfte [s. B. in der Wetferau) wirMicJi eine h&stenvd. jedoch ,. in Came- ra"' bleibt räthselhaff. In den Farallel- glossen von 2, bei Gf. III 31 stelin an der Stelle von beta essedum und velii- culum, ivorans (Gloss. v. Essedum) be- thilum lairde. Hieraus, oder analog aus veha unserhetR'} Verivickelter iväreeine Umdentnng der papianischen Glosse „betha, beth seii bara mola olearia" (Gloss. vr. Batha. Bara.), nämlich in der üblichen Bedeutung von bara (ds Bahre, lectica, feretrum (.(j. bastcrna. * V Bastillus s. Pastelhis. *YBasto(sc?)eynkainerknecbt37. * 7 Bas-tradiis, -urdiis s. -tur- diis. -US s. -sus. *Batlia een oly moele G. roc. batta 61 trot 32. * 7 Bath-aiiium s. Patauia. -eca s. Bratua. -enia s. Betonica. Batil- s. Bacil-. *7Batiiuis s. Bacillus. "^fBatliiiia (ans du'^ul^. batlimis Ki) thioch Marb. Gl. thiotli Erf. Gl (thioh, tbeoh Bosir.) *tBatlio- (r<;/.s batto-) -logus est sernio continuans 37. 76. 1 coniun- gens 76. *Bathoiiia s. Bothona. "^ t Batra-chis, -ciou chiiVyrt, Hb. batrociiiu id. Goch, batrachiui» hd. wilde eppich ib. * 7 Batta s. Batha. * Battudo. bebusta (sc?) hotte 37. balbuca kerne melk 37. I bal- ducta hotte 38. ^fBatiilus eyn clene molde 37. i. paruus batus 76. *Batlius s. Bacillum. Batus eyn hauer molde 37. Bauar-us l)eyger 37. 38. -ia b. land 37. beygeren lant 38. beyer 1. G.voc. bauwaria peyer I. 40. Baucia morche 40. * 7 Bauens s. Bancus. ^tBauinus {su buccoy) bur 37. * 7 Baumoleum (Baumöl) H. Ph. * 7 Bauwaria s. Bauaius. '•^'iBaxea. baxia 1 xis eyn scho. 37. blix-a est calci US 33. -ia caiccus 6. Bdelliuiu. bidellia bidel (paum) Meg. widel Snt. IV S.<;. (formell: uui- dello hermaphroditus etc. Gf. 1 177), *Bea s. Boa. "IBeanu-la s. Baiauula. -s s. Baiiaiisus. Beatus hillich 37. *7Beb-ei s. Bubo. -usta s. Bat- tudo. iBec- ,s. Beg-hardiis. fBeda-gar s. Bedegar. -uuula s. Betula. *7Bedegai' hagdoin. weith;igen, rarr. waichehagen. wildehage jleg. be- dugar 1 beiuedato ondK i. spina alba hagdoiii <). san. bedau'ai' wech- hagen dorn /. borago K. V. bedar- gar wichagin dorn 40. Bedellus boddel 38. pendel 33. scherg 27. 52. eyn pfaflfen buddel 45. 'fBed-ica s. Balista. -iigas" v. -egar. ■^-fBedula (alj^h. hcv-) spucinm terc in quo sciatur i. garten hecke 40. Gartenbeet? *Beduiu iiiithl)ett Gl. m. schucz 32. Beelzebub dervligingot V.a. 1420. ^jBeft'erum s. Bosphorus. Begliardus vveghart (umged.'r') i. vir mcndicans P. V. pegliai'dus (a um (adj.j peghart, bechart 75^. bag- .uhert G. voc. bachardus id. \ i. pliarizeus, ypocrita glisener, trou- ner {vgl. Glos.s. er. Beghardiis. Alpha- nus.), dunkelgut {rglBr. Wtb.I273. Fr. I 211'>.); peciiliardus peckert, lullebronder (sim.. Gloss.) 38. bechar- dus beckart, eynsiddel 45. bacherd 37. begardus pechkhart 34. beginer 30. paglardus trol münch (^vgl. truUe- brüder Fr. II 392"?) 32. Begina be- ghyne G. voc. pekhartin, swester, muem P. V. pecharda geswester 75^. ba- guta beghine 38. paginazüpffel nunn ( sauctimonialis gewilti nunn) 32. Belial. bellia evn diuel 45. Beliaris Beta 51 * 7 Beliaris (aus balia, balista? erinnertem fr^. belier) eyn sluder 37. *tBelica Onorb/is) bene mefler (lat.'O 30. * t Bella - briim s. Dolabriiiu. -na 6. Belloiia. -re y. Proteruiis. Bellarima abgericht als mit öp- pfol 0. piereil 33. leste kost 37. Bellator (cedesie Faulws) bistaii- deri 48. * ; Bellia s. Belial. Belliia. *YBellieiis. pellicus stritber 32. hell-o, -ator, -aticus, -atosiis aani kiueren 37. * f Bellinimciiim s. Liipiiia. * 7 Bello s. Belliciis. Beluo. t Belloiia twydracht 37. eeii af- godinne van den stride G. coc. bellaiia /. discordia l deu belli 76. Belliia grem Si/mh. D. mer tier 74. K. V. bellia eyn gruf^ mar schiff (nt(s tisch s'nn. iinig.) 45. Belliiiii veehtiiighe 38. kif37. vrli'ig, strit 40. *Bellii8. beluxiis snode 37. -|- Beines armoyd 37., cf\ Gl. m. h c. *BelllO. bellones sunt triunijd/a- fores (X belkim) 37. * fBeluxiis 6. Bellus. * 7 Bem-edato s. Bedegar. -ix s. Bernix. *Beii s. Baen. *f Bendali n. ^>r. hiterpr. decorns sewberlich 52. * Benedict-US gewenedeut 2 7. ain gesegnatär 33. -a gran {cerh. in garn 0. gar) ottel 32. Bene-, beni-iicns evn wal deder 37. benefic-i woltuger 41. -eutia waldat 32. -ium glieystlik gaue 37. len 38. Symb. D. lehin^if. S. Tr. -latus gelenet Symb. D. Benelingwatus eyn wescher 37. geredsam 52. * 7 Beneueiiiens wilkoine 33. '•-fBeneiiole i.e. holtselig H. Fh. beniuolenter gefughch 41. * Belli- s. Bene-ficus. "fBenign-e 1 -itanter gotliken; -US gothk /. deificus 38. * 7 Beniuolenter s. Beueuole. "fBeo-nia v. Peonia. -siel s. Besollum. ^fBerbenaces 6. Verbeiia. * 7 Berber-is versyg n. 0. mn. -a erbsei, sm-och 40. ber-, beri-beris berbser-, paissel-beer; Sauerdorn Ki. 'fBerbescum 6. Verbascuin. t Berbicarius scafhirde R. S. 1). 7 Bereeyntliia. boorsinthea Gloss., borosinsia eyn moyder der gode 37. ^fBerena (a^^iberna, X begina?) ein pogen 1 hekynen (?) P. V. fBeriberis s. Berberis. '•• -fBerillus paryll. äugen glass 27. eyn aug glaz V. a. 1420. beriü-a, -us eyn steyn 37. beriillis beriil eyn edel steil vnde is ghe stait alzo is b. * 7 B e r na est census domin orum in-. weysat 33 Marg., vgl. Sm. IV 180. I 200 V. Berner. * Beriia bach 32. 33. swini bache 40. * 7 Berne-ca, -da 40., -ta K. V. gli^ vogehn P. V. tuschent (cms tu- chent, umged.. weiterhin auch gli^?) fogehn 40. bacliadis ain bachad, haizt etwa ain wek; tat. Hs. barliates . . . uces sunt quas beriiescas vulgns ap- pellat Meg. Bernix. bemix agheten steyn 37. * 7 Bertrudis berte, w. u. bete, eyn vruwen nunie 38. *7Berul-a, -us s. Berillus. * 7 Berns ber Meg. ber slange 50. •■'fBesoUuni ynacli Bellarium s. o.) zart ; darnach beosiel, w. u. brosiel, interpr. verhum dei etfuit polimitarius 33. i. q. beseleel Br. besolien, be- thsilien /. cerlram dei 70. ■'iBe- s. Ba-staban. Besti-a gewild 32. vichtier /. bru- tum 21». deyr 37. -us (-nus etc. Gloss.) greselk 37. *tBeta s. Basterna. * 7 Beta weys ramisch chol P. V. l blecta romsche bolle (aus kolle) 45. 1 blitiis piezenkraut, maugolt Meg. betha mangelt 33. 33. pyessen 34. bethe 37. betain bete, crud to ete)i 38. bleta payschel (a?(.s- payschol P. V. mangolt 40. 52 Betaceus Bidental Betaceus. bethasia kölspiute 37. *7Bethaii de seuede inän 37. /. donius ydoli; 1 mensis septenihris l et. betliam 1 bethaphiii 76. *tBßtfagia s. Patauia. " 7 Betlia-iiia s. Betouica. -sia s. Betaceus. '•'-J-Betliin lineii cled 37. /, linea vestis 76. Betouica, bethania 52., batlie- nia (Ed.) H. Ph., pandonia 24. 40. H.Ph. patenie 40. batonie 24. pfita- nigcnkrut 52. patönig /'. Meg. betonie, eyii crut datmeyt 37. biscopvyrt Hh. ateiladhe Lye, vgl. morella atterlothe Somner. veueuifuga atterlathe ih. fenifuga Cod:, galli crus Hb., atrilla Dim., astrilla I cycbiininos Sloane attorlathe. *tBetlisilien s. Besolluui. *Betula /. juuentiUaol. Betula. bedannula l)erke 37. Bia i. ria Steg 52. Biang'ularis bywinkcl (X ^f- bi-) 37. czwier winklet 27. *tBibal-es trinkch plieiinig 33. dranghelt 37. -US s. Bibo. bibile drangh 37. *tBibar l prestiginm l fascmum zovuer H. S. D., vlL als Zauber-. Giß- tranJx, frs. poisou, vgl. biber. bibariuiu potio Gl. m.; scliwerlich aus urdeutsc/i tibar = ahd. zebar Gf. V 580 vgl. m. Gofk. Wtb. 1 11 ff. (ivo indessen aibr durch Uppström bestätigt ist). "^tBibegia (rf/(^. hih^c^ Gloss^) wl drankes 37. Bibeliis bielen H. S. I). bielii Gloss. Bibere vno impetu etc. mit einem triincke; semel, ter dry o. eyu pasf^: (ad) albas caligas wisse hosen; ad sep-es, -ta, -imentum bifj an die rincken 125. *tBibex 6. Bilis. Bilix. *tBibex eyn hant 37. Bibex. bibix kif 37. *Bibil-e 6. Bibales. -ire s. Bi- blire. Bibio wyn made 37. win muge 40. wein fluig 52. bibro winnmgg 32. *t Bibix s. Bibex. *tBibl-a s. -US. -atea s. Blatea. -i ^- -igi. Biblia e}n bok der schiebt van velen iaren 37. eyn grot bouck in der hilgen scrifft 38. '' -;- Biblicus vül (bul?) 37., ,:u Bibo? vgl. Briscus. "fBibligi boke ghescreuen 37. biblii Br., bibli 76. sunt lihri scripti (cum iunco Br.). *Bib-, bi-limen zur melk 37. Y Biblioteca librye 37. 38. buchhujj 45. eyn beheltnisse V. a. 1420. bib- liothecarius puohcoiunil Sm. II 47. Biblire. bibilio /. sonum facere ad modum musti noui 76., vini, dum so- naf et saltaf sc. spumcmdo 37. Biblius \cf. Bibligi) ursprünglich giblius s. Ff. Germ. VIII 399. bablü /. artificcs veritissimi 37. Biblus bincze 1 runctus f ^aus lun- ciis) scmde 40. bibla grasfj pymissen 1\ V. Bibo \ bibalus drencker; bibax swelgher 37. bibulus laffer 32. {Ziv. laffen s. BM. h. f.). ■yBib-ro s. -io. -ulus s. -o. ■ 7 Bicalassum s. Bithalassus. ■Bicare. bito aui i. peregrinor ; bitio i. pergoltranseo 37. 1 Bicassum s. Bithalassus. "Bicca (bicta?) pukchell 33. ■ fBicco y. Brucus. Bicell-uiu -ium cvn hus mit twen kamern 37. bicliniuiii'i?wi.s/ vicellum 142. p. :-)5 mit Änm. Biceps eynswert 37. czwey hauptik V.a.l420. ' Biclinium s. Bicellum. *7Bicol-or twierleye verwe 37. -eratus zwir geuerbt 52. ^IBidelli-a, -um 6. Bdellium. Bideus /. bala 34. 38. geffele 38. schof 1 karst 40. eyn schaep dat twe tene heft 37. scap 38. bidus lampp 34. bi-, tri-dens (in gl. Folge:) zwey-, dry-zinggig gabel 29. hou-, niist- gabel 30. *tBideut-al, -a l budental 37. slach panck 52. eyn slachte hus 37. est locus vbi oues m'actantur of dat die Bidubium Bipemiis 53 donder slaet G. voc. Durch nl. blixeiu in der FaraUelglosse (147.) entstand : blixem opper der schap (nach Ei- den ta) 37. Bidu-bium, -uiiim leb messer 1 sesse {aus sehse) 40. reuemezer 1 smi- tes achs (iimged. aus snite Sachs nacli Rieger) H. S. I). -gio, biguo .v. Ruii- cina. *tBidue zwaitegig; tridue trig- tegiich ;50. *Bidiigium s. Bidubiuiu. * 1 Bieu-nium , -iiim 1 biduiim (sie) twe iarich 37. by-, tri-geuiiim (in gl. F.) zwi-, drii-jar 32. biimatiis (bimatiis Gloss.) czwe jar V. a. 1420. abiiinatu von zwain iaren 40. *Bifaldils twe jarich 21. eyn vorcz (verirrte Gl. ?) V. a. 1420. Bi-, 1 bii- 37. -fariiis eyn loghe- ner /. biliiigwis 37. twigerleye /'. biformis 38. *tBifera wilds tier K. V. * Bifidus vnglaubig V. a. 1420. Bifores valdure Symb. I). val duer 11. tweuelde dor 37. eyn czwischlische tuer 33. Biformis 5. Bifarius. Bifurcare clilieben 52. sim. 75. Biga garren 1. 27. Bigamus zwaiwibiger 32. eyn de twe wif heft /. bimaritus ; bigamia eyn hoder twicr wif 37. Bigarius stelschnuer G. voc. ^fBygeiiium s. Bienuium. *Bigen-iis, -s twier leye lüde 37. YBigermeii s. Bigramen. f Bigerrica restis i. cillata guffa Gf. IV 177. {undeutsch, vgl. biger a vestis, giifa, vülata; al. b. v. riilfa, SUffa Gl. m. ; vgl. D^. Wtb. 1 219 v. Goffo). bigia eynherncleyd; billis id. 37., cf.id.v. Bilix; bilis Gl. m. v. Bigera. *tßi&'-ia ^ -errica. -ma s. Gingiua. -ota s. Biota. *tBigrameii (X gramen) mank körn 37. bigermen seges 1 legumen ex duohiis germin ibus commixtuni Jo. de Janua. Br. Vgl. BII. 1862 v. Man- gelkorn. Fr. 1639'' V. Mank-Korn. *tBiguum 6. Bidubium. Bilibris zwey pfundig 29. zwiuech- tig 30. czwibichtig 34. czwiliehtig (1 aus b, dieses mundartlich aus w) F. V. bilibr-e s. Dypoudium. -es (X liber!) zweier lei buch 41. * fBilic-, bilig- s. Bili-osus. *BiIi-men s. Biblimeii. -ngwis s. Bifarius. -o s. -s. Bili-, bilic- Ibilig-osustornich 37. ^ Bilis. bilio onis eyn wynt worp 37. bibex wintworm V.a.l420. Bilis gallfel 29. silus gallenplat 34. gilis (vgl Bombyx. Bulla.) gallen- bitterin K. V. rilis leber 40. leber ad er 25. Bilix zwilch K. V. pantzer; bibex plate; billis heni cleyd {s. Bigerrica) 37. vilices pl. s. Duplicium. *Bilum pitter 52. "fBimagra (cf. vi-, bi-snaga Gloss.y) schmerkrut 32. Bimaris (Corintlii) zuimeriscun 48. Bimaritus *. Bigamus. ■ Bimembris zwey geledder 45. *tBiu-arius czwil (1 durch czals czal P. V. -US zweyg 29. -e zweylich u. s.f. 30. -io bisclinc Symb. D. dusfj 32. daufi K. V. -itas czwayczall 27. czwischellischait 33. -natus s. Bien- nium. Binodus czwayvaltigding 27.czway chnöpphig 33. ^yBinotus kort 37. Binus 6. Binarius. *| Biota, biola 34., 1 bigota 33., l diota 35. stan-de 35. 38., -d 30. 33., -dner 29., -tnär (biota) 33., -tner 34., -tär 27. stude 45. Biothanat-us /. bis mortuus Br. -OS daz czwyristo tott 31. sim. 64. bitliauatus czwer tot F. a. 1420. bio- tenatus (X natus) zwurend geboren 4 1 . Bipedalis twyer vote langh 37. zwir fuessig 52. * f Bi-, bip- 32. -pennis, bipemis (« bis et pemin gr. i. accutum tat.) K. V. hepa, barda, halma-x, -xis {st. -ckis) H. S. D. zwerhackes, bihel 40. zwercli- axt K. V. zweraxt 32. dwersbijl, sweert; adj. op beyden syden sny- dende G. voc. peil 38, 54 Biplicitas Blacterare t Biplicitas tweuel 37. *7Birago s Borrago. *7Biremis, bireims 76. ein zwyzwgiscli scheff 52. i. nauis hina )ia/ti(/ationc seil re))iigafio)ie agltata 76. Br. birremis eui schej) 37. *-|-Biresis spise 37. *t Birete snitloch 40. Vgl. Brittula vehst Varr. Gloss., und u.; Blitiilum. Biretii-m, -s 45., birretiim 37. 52. byreyt 37. bireit, eyn cleue lioii- deken der presteren vppe platten 38. piretel 52. choren hüt 27. korn-kast 45., -haus 33. (iimged.!) *Birex czwer konig V. a. 14:20. *l-Birr-emis .y. Biremis. -osiis S. -US. Birria (a birrliuni Br.) slaperich f X slippe MrnisO 37. Birria (pr. n.) Weiteres s. in in. An- zeige von Stohes Irish Glo.sses in Kulm u. Schleicher Beitrr. II 3 S. 60. Birrus eyn slippe 37. gezerit hubbe 40. geren 30. P. V. scliazz (a dial. aus 6) P. V. schös, ger, pürsem(^ i. q. pursa, Börse cassidile, marsupium) 33. corcappe Symb. D. schoet; bir- riim Schippers mantel G. toc. girrus gerren 34. birrosiis grof 37. Birsa (X birrus) eyn hud 37. rin- des J: (folgt ein Wort mit 4 mir unleser- lichen Buchstaben ; l verm. aus hd. vel missverstanden) 40. iopp 33. pirsa iüpp 32. Bis ozwier B. V. czwir 27. czwir end (Suffix) 33. zvvürent 29. zwernt 45. zwirat 30. twige 38. Bisac-uta, -ciitiim ein eggen 52. * Bisext- s. Bissext-. * Bisiua y. Bissiis. Bismalua (r/. Alcea) ybesche 40. wint-, hirbest-, hirbst-rosen 51. * ;-Bisora s. Mar mala, g Mit hiH- torta vermittelt durch bistoria uabel- wurtz; baltera (vgl. balzara Gloss. V. c.) id. Haupd Z. XIII 38o. *tBisciattus s. Bissus. Bisse twe deyl 37. '^ Bissenarius zweifstund 41. Bissextiis. bisext-us czwir der sexte 27. zwernet sesse 45. schaltia- er, -ilis -rieh G. voc. *-fBiss-us (cf. Sesus), -ium 31. dz tuch dz man uff den kelch leit 1 zwilch 1 flass 40. guter flachs K. V. genu.s Uni candidissimi 64. gut waich wyfj fla|^ 3i. bücken schin {engt, buck- skin) 32.ruwijii (a^^s■twiin??) of bliand G. voc. bliant, edel syden want /. iacinc- tus 38. eynl)liand; -ins eyn cled dar van 37. -o halb sidin vnd halb guldin 40. -inus samniettVirb 125. -iua wiss- lini 1 zwilch kleit; -ciattiis gezwirnet 40. -lim quiquirnet Gl. Ker. bisina zuwilroch H. S. D. bistiiia zwillich rock 7. busius a-. h. v. BistarUus auis eyn rappen {ans tr. uinged.) 45. 'fBistiua .^. Eissus. *Y Bitare s. Bicare. Bithalassiis. bicalassiim /. mare; bicassum voyt ;-poei- 1 vln concurrunt duo hrachia i)i muri 37. ^fBi- s. Bio-thanaüis. ^iBit-ire s. Bicare. -ricus .s. Psiristulus. Bi-, bit- (bic-J) -tumeii bech \ büchlini 40. " Biturus ags. werna Gl. Aelfr .nach Hend sehet. Biui-iim eyn wegwe (sie) scheyde 37. zwifelhafftig weg 32. -i hhxeg (:lat. bi-) 41. -osus wegschaydig 33. vol w. (sie) 27. *tBlace-o, -ro .s. Blaclerare. *Biaet-a, -ea s. Blatla. Bractea. Klacte bizaiitiiia (7> ., lat. viigiila aromatica mussein also genant 52. Vgl. Gloss. Ädd. h. V. Blacterare sottelick spreken G.voc. blater-are plodern 52. -o 1 balbucio hspen H. S. B. blace-o 1 -ro i. de- truJio ; baltero aiii i. stidte et turpe loqnor; blanter-0 1 -eo aui /. more bcdlmciencium loquor; blateo aui i. inpeditel perplexe loquor; blater-a est sonus rcmaruni; -0 est pr. vespertilio- num; blaudo (blandol) estpr. ca- nmn 37. platerat vespertilio Symb. B. baltor \ bactor damor pr. ves- pertüium 33. blatra fröss \ chrott Bladius Boas 55 P. V. balatera («/^j/^ bl-) der vor- sehen ghelu\ t G. voc. plactera tVösch o-eschray 32. *t Bladius 6. Badius. Bladum di körne 37. bLida tra>(lt 34. iViicht 29. 75. 'YBlaiiconia s. Blaiitinea. * 7 Blaudir-i , -e vleyn, bidden l. flag'itare 38. blaudire vrnhüffen {nyy aiuplecti vmfohen) 30. blaiid-itie schemelich (umged.) redde 45. sme- leke rede 37. smäche red 33. smaykch red 27. -ea lof sangh 37. -iis eyn zeger des loucs 37. sinffmudig (bis) 45. "Blaiidoiiia wuUeiia (bl. Ed) H. Pli. wulena H. S. B. woll-, wall- wrcze 40. *Blaii-dus s. -diri. -terare s. Blacterare. ^Blaiitiiiea. blaiicoiiia eges wyt 37. * 7 Blautursma <>. Brau ca. 'tBlare s. Baiare. Blas 1 blatiis gheck of geckinne (t. voc. Blaspheiii-are , -io bespotten de hilghen; -iis {vgl. Subsannatio) eyn spotter goddes 37. blasfem-are ho- nen, hone spreken; -ns honlik; -ia /. displicentia honheyt, hon, vnwille, scauer nacht [^vqJ. Br. Wfh. v. Schauer- nack. KU. vv. Schaeuerna-ck. -cken. B3I. II 283.) 38. bolumo biestern 17. hierher? plasplieiilia got vbel hand- hmge 40. "Blataims. bolataims {(dph. 1)1-, wie 132.) vleer boem G. coc. Blatea i. goius puvpnre {cf. Blatta) Gloss. Vgl. lioloblatteus Gl. m. bi- blatea tegniina regnün Chindasviidlis Grabschrift (Opera Patrum Toletano- rnm 1 77), aus bis blatteus, rlifJarpoc, doppeUgefärbter Pnrjntr (E. Hübner in Jahn N. Jbh. 85-6, .9. S. 574-5). — blatta, var. bloxa, brunl)asn /. Purpura Äelfr, *tBlate-are, -ra, -ro s. Blacte- rare. Blatta s. Blatea. blact-a eyn nacht fleddermufi 45. 1: -ea vleder- mus 37. placta \f6gehn 32. Blatus s. Blas. *7Blau-cedo s. -eus. -dire s. Blaudiri. -do s. Blacterare. ^iBlauearum (blan-? > eyn blide 37. ■^Blau-eus blau 38. -edo blewi 29. -cedo blawhait 30. plauedo plab- havt 33. ^^^Biauipes. baluius {idph. hin-) eyn blafuf) 45. JBlausus s. Plausus. ^fBlecta s. Beta. Blesus (cf. Baibus) eyn wlisper (,) stöterer 37. hsp-endir H. S. D., -under P. F., -er G. voc. eyn lippender 27. wispeln Qjfc.) 33. ===Bleta s. Beta. *Blict-rire gheren alzo drank 38. -Ire yesen 29. plictare gern 30. dis- pouere ad blictrenduiu stellen also me gest to der wert deyt 38. blic- trum, blutrum P. K gest 38. P. V. ghest G. voc. yest von win 29. gare /. fex 38. fBlida bhde i bolerh da mit man wirft 40. Vgl. Gloss. vr. Fustibula. Machina (bolwerk r^/, Gr. \Vtb.I230). *7Blit-us s. Beta, -a mühe krut, stvre; -uluin [vgl. Birete) snitloch 40. *7Bllx-a, -ia s. Baxea. -em s. Bidental. *7Biuc-eus s. Pluteus. -ruin s. Blictrum. Boa, boha 1 bora 30., bea 37. 45., boas 37. lint- 30, 37., lind- 1 chraut- P. V. -wurm. ud. -worni. eyn grot slange (bea) 37. {ciiph. boa) eyn ossenge 45. Boa lüt. rindersuht (ein siechf/ioni m.) Meg. * 7 Boacio s. Bocio. Boare, bolire (r. Mugire) bolken also eyn osse 38. belcken 6r. yoc. ochsen rueffen o. lün 33. äffen (sie? st. assen; nniged.??) ruffen 1 luen P. V. ' Bo-, 1 bou- G. voc, l boun- lio., boui- 37. -arium eeu ossen of koe stal 1 nbi venduntnr G. voc. ein ochsen 0. kustal BIO. ossön-hus; bouni -mar- ket 37. Boas s. Boa. 56 Boasia Bombarda *t Boasia dat land 37. Zu Boe- tia Gloss.? boosia est terra thezau- roru'in 76. Boatus bolken 37. ossen gheluyt (r. VOC. -j-Boba?". vehemens rohur Gl. m. stidh Aelfr. *7ßobare. bobat ouis Symb. D., uns boat? Gf. Bombizare. Bobiuave verslachen in seinem her- czen 33. bolb-o, -iiio aui, /Veg. -ito pnhertili satigwine niaculor; biibi- ariiim blot ghangh 37. *f Bobinato-r, -res sunt inconstan- tes huh'ulci 33. bobirato 1 bosetus eyn vnstede herde 37. Vgl. 142. v. c. ""f Bobio grailin p. Symb. B. 278. vgl. u. und Gloss. vv. Bobla. Gubea. Platessa * Bobire s. Bombizare. *t Boborella herczen h. (steJdvor Bobinare!) 33. baboreila baborell 34. bobonella bebanell 29. *Bobuliis siua Sxm. s. BM. II 2 S. 264. *|Bocas s. Foca. *Bocio strus {uns trus) o. geswulst 33. bladder37. bocia ein geswelle als ein cbroph 27. cbroph 34. kröpft' /. stru- iiia 29. gespil 33. bossa bül (alte E'ni- füguuy in) 41. boacio eyn swelle 45. * t Boelia piscis pluvialis regenviscli Meg. Vgl. Gl. m. r. Boca. *tBo(lrada ^\ Botraca. fBoema i. hoAi\\&, sonus., strepitus Br. storm 37. boemia lo streplto Gl. m. *f Boet-ia s. Boasia. -os .v. Bo- otes. *fBofo s. Soriio. *-|-Boga, bolia .s\ Boia. Boliem-ia beraen-, bemer-lant 38. pehani land 27. 33. -iis peham ehds. beham {moneta) 32. Boia {cf. Bacca) pevnung der bösen 33. sim. 6. 23. halspouga i^/. C.^/. 7// 89. {vgl. Baen etc.). boya ysen halte 40. baga rahchinza Gf. 11.185. bacis rachinzun Haupt V 201. cf. ags. rac- centa catena. — baccae /. rincula 1 genimce alsTßoygd {aus halsp-) Symb. F. boga kede, helde 37. *tBoyas gr. eyn koy lat. 37., i. q. koye stabulum Kü. ? schwerlich i. q. bois gr. i. hos lat. Br., da ko vacca 37. *tBolabis eyn wagen spor 37. ■■ Bola-iiiita s. Baianis, -tauus s. Blatamis. * 7 Bolb-0, -iiio, -ito s. Bobinare. * lioleua. bolenes vischer aller leye 37. baloiies {alph. ho-) die. piscator es qui diuersa goiera piscium vendunt 76. Boletus eyn rod swam 1 peperlingh 37. peper-, niott-ling, eijn vrucht i. l'ungus 38. een swam (,) pedden stoel G. VOC. buliz, buhs Sm.I173. {cf. Vis- cum). poletuni ertzredling 40. *tBolia .s. Bovellium. *B- 52., p-olicium nadel -pain 52., -bein 40. eig. Fingerhut, von poUex? pollitiiini duymelinck G. voc. Vgl. noch Gloss. vv. Pollici-um, -o. Policon. *lBoli-des, -dis -s. -s. -re s. Mugire. Bolis grund schnür 32. eyn spise vad ; bolid-is eyn lode in dem mere 37. -es vorsicher bli'= (blie?) V. a. 1420. *YBol-lsnHis s. Biiliniiis. -luni s. -um. * 7 Boliu.verou ebeliy herha 4i>. Sehr alte Glosse ans Apulejus Madati- rensis, s. m. Origg. Enrop. S. 262. *Bolum. bolium wrcz 1 leben same 40. *Bolumo s. Blaspliemare. Bolus steyn roze, bete 37. Bolus armenus rodelsteyn 0. sun. *tBomaclius hat ain liaiipt als ain ochs und den leip und diu schin- pain als ain pfert; day tier bedäut die guoten vorpfaffen 3/p//. S. 123. der ze vil lorwercks tribt 32., vgl. Eu- trapelia; X ^'^^aolö^oQ, bomol-oclms opffernarr ^'?'. -chus 49.., bomulchus 46. luderer. Y * Bombal s. Lumbale. fBombard-a buchs 2i). buch 32. ein puchsen schiisf^ 52. -arij buch- l^enschitzen 125. bombordia turmer (turem?) puxssen 34. mauubarda (X manus) handbif^ 30. bouibarta {alph. bomb-) eyn swane (hierher?) 45, Bombasium Bosnia 6f * t Bombasi-um, -a 45 eyii bint wammes 37. wam-ba(j 33. -buys G. voc. -mas 52. -sei 29. -sehe 45. ein vn- tergoppen P. V. boinbeis ib. 3. wom- beis 27. bamasiiim vvammesch 33, bamba-saiiini bambas 34., -eis id. H. S. D. Symb. D. wambosiuiii wam- mes, iope 38. liimbasium (X lum- bale sim?^ wammas 32. boiubax paum- woll; davon liimt bombasium ain bammais limbasium ain leinein b. Meg. • *tBomb-ax, -ex, ieiiia speht 40., auis? X scheter sim. {v. Bombix). * Bombi-eina, 1 -seiis 37. per- cham 22. 37. barchat 32. reg {aus rog?) barchen 45 scharlakeu; -einum syden wolle of s. werck G. voc. -eiiia tuiiiea bowelenroch H. S.D. -eiuus parichand P. F. -eiiiator sideii- 40. 75., seyden- 52. -w'eber. * t Bombiein-a s. Bombax. -ator etc. s. -a. Bombilare s. Bombizare. ^fBombir seuer, wespe 37., vgl. bombyx, bamber. * t Bombi-ratus s. -zare. -seiis s. -eina. Bombix bom wulle; eyn worm de syden spynt 37. seydinspinne Wien. Voc. 410 H. sim. 9. scheter 155. gom- bex {vgl. Bilis) bomwoll K. V. bom- bax s. Bombasium. Bombiza-re, -t apes; bobit as- pis Symb. I). bombi-lo aui lud der bezeken; -ratus b. lud 37. -sare ver- tan i. pedere 38. veisten; bumbi- sare farczen 33. *tBombordia s. Bombarda. Bombus vort 38. bumbus pfaicz 33. fuercz 34. Bomolelius etc. s. Bomaelius. Boua mobilia varen haue 38. va- rende haue 22. Bo-, bon-narium bunre Symb. B. *t Bonge {aus bronte? steht nach Bromus) donner 37. *tBonibarta s. Bombarda. Bonitas gutti 29. gude 38. fBon- s. Bo-narium. *tBono s. Bubo. Dierenbacli, Novum glossarium. Bononia ciu. bonon 29. bolonig Oe. V. pononia pononien 30. Bonus gud, vrorae 38. * t Boo-rsinthea s. Berecinthia. -sia s. Boasia. Bootes enko H. S. D. ohsenare 3Ion. ohsnere Vind. boetos seuen Stern 37. " tBora s. Boa. Borax. ' Borago s. Borrago. Borax, porax 32., bora Ki., bo- trax Meg. Var. {vgl. Botraca sim), corax 42. craden steyn 19. kro- Z^^i., krot- 42. -tenstein. crotten stain 32. kroteustain; der weiz kr., und heij^ent in die walhe crapadinam {tat. Hs. : di- cuntgaWi crapradinam. Vgl. frz. cra- paud sim.) Meg. Borax, 1 borrax Ki. borras Ki. burrasse 40. * t Borax s. Botraca. * t Borbidus bibender 40., aus hor- ridus? vgl. liorridulus bibininter H. S.D. ^ t Borborigmon somnus turbi- dus 148. * t Borchgrauus s. Burgrauius. Boreas norwest 38. nort westner {cf. Fauonius) 29. *t Borges s. Gurges. * Borina. bornia i. astufia 76. * Boris s. Borrago. Borith wascti erde 37. eyn wasche trut (crut? X cart?) V. a.l420. vorith etc. s. Herba fullonum- tBorma vpstighen 37. bormata ascensiones Faj). s. Gl. m. h. v. *tBor-nia 6\ -ina. -otium 5. Colicum. " t Borrago {cf. Bedegar) borrasie, ey^i crut to etende 38. borago po-, bo-rrich n., porrijj saft 0. san. 1 boris bernar-ghe G. voc, -ge 132. boroago borrasie 33. birago buresch 32. Bos achs 33. ochxs, stier 34. Boscida. bossida eyn ko slechter 37. ^fBoseta rindern vleysch 37. *tBos-etus s. Bobinator. -ferura s. -phorus. -inus s. Businus. t Bosnia (1 Seruia) bo|jneu 125. 8 58 Bosphorus Brancus *f Bosphorus. bosorium mare septeutrionali dicitur 76. bosferuiii nord mer befferum mer iu norden 37. boueriis *. mare etc. ; viaijer quam vadwtt houes ad nutrimentum ein vich steig 52. fBossa s. Bodo. Bo-, bus-ssequus eyn ossen lier- de 87. * 7 Bossida s. Boscida. Bostar phen-ich, kuwe stal 40. *tBo- s. Biiph-thalimis. "'Bothalus swein (d. i. Hirt; X bubulcus?) 33., daraus swam 6. 22. ^fBotarax s. Botraca. *Botliona {vgl. v. Bachada), bo- thoma stuf (,) eymer 40. bathouia tober 37. botholiciila ags. stoppo Symb. H. *i-Botra-ca, -x 42. 76. Meg. frosch, krut (Kröte) 40. eyn grosse krotte 42. borax (var.) ain groz 'kroi Meg. (vgl. 19. 32. V. Borax), botarax eghed exe; botusca v'tze 37. botra-rche runarum yemis; -x l -do -species la- certe facicm hahens rane^ nani greci ra- nam bodradaiu vocant 76. fBotrax s. Borax. Botr-yo 6. Capreolus. -us drufel (wius) 38. Botullis, butulicum worst 37. * 7 Botusca s. Botraca. Bou- s. Bo-arium. *tBovellium ags. faled; bolia stahnla houm Si/mb. H. *Bouer schafft 3. 52. ^fBouerus s. Bosphorus. *tBoui-, bouu-ariuHi, boum v. Boarium. "Brabauti-a prauant 34. 52. -uus ain brabander 33. Braca broeck G. voc. brachiale {vgl. Gloss. V. Bracile) eyn brock ; bra- ge ariim hozen 37. braka brouc, ne derclet 38. brata s. Cupera. *Bracea {cf. Bracteaj brachia mauwen spangen (pl.) 37. brathea, bracia 27. 32. für spang 32. 33. ain spang an ainm mantel i libula 33. ein niahe (sie) snür 1 spang 27. *Braci-a s. Bracea. Braucia. -le s. Braca. *7Bract-a 6. -ea. -e s. Bacha. Bractea plech 27. ein golt tauel 52. 7.5. 1 bracta een dünne plate 6r. VOC. blactea ghe slaghen golt 37. brate-as port pleh Ho. 36. -a pedele (vgl. Gf. III 327), haue pictores qd. petulam vocant; lamina i. petallum Symb. I). {cf. Gloss. v. Petal-aster, -um), vlatung (splendor) i. aiiri lamina Aelfr. -a fila se gyldn« dlined Clp. brac- teola ghe slaghen siiluei- ( hierauf ?>\c\c- tea s. o.y;eyn clene bokeler, eyn arme schiue, ein toghel 37. * Bracteus etc. Gloss. (Sevenbaum etc.) aus gr. ßpa3v. *7 Bracha gr. eyn crone lat. 37. ^7 Brachi-a s. Bracea. -ale, -are s. -um. Braca. * Brach-, brag- 30. -itensa cläft'ter 29. claster ('iic) 34. claffert 30. *7Brachl-um arm an dem hue 38. -um vitis, durameu habe, höh. babka V. fr it. -are halsen 33. helffen (umg) 27. -ale bry^j 32. *Brachos gr. i. hreue lat. Br. est kord 37. ■^Bradus i. hiformis 37. 76. Brage .s. Braca. '^fBrag- s. Brach-itensa. *7Brauca 40., br. vrsiua Gloss., daranshl'AwiwviiWVAK. V. wildiimuntz i. calamentum, equimeuta (vgl. Gloss. li.vv.) K. V. klecheA. (pernklee Gloss.) 40. *7Brau-cia {cf. Brancus) wiches {sie) ore 40. een kmwüh^Qkin piscihiis G.voc. keuffer 45. kieuel 46. kiwe ander vische- kelen 38. eyn kele; -cus eyn kiwe 37. -chia vischor V. a. 1420. -cia id. 3. -cea fisch arn (orn?) 52. kaw, flos K. V. chew (,) flozz; bracia grat (grot 77. Gloss. V. c.)ifloslj P. V. branchea kibouc V. a. 1410. prancia fisch fe- der 32. Braucus {cf. Brancia. X bronchus) eyu kywe i.parspiscis 35. een kin- nebacken of kake (kaecke mcixüla, biicca; der visschen brau chia KU.) G. voc. nasen snuder 40. Auf] in der Branchia Broge 59 kelen K. V. sim. 93. prancus gel flus^ 32. braiico vnreninge 37. Braiiclüa *?. Braiic-ia, -iis. *7Braii-eta, -tium, -um s. Biau- eta, -ium. *Brasium li. got vergessen 40. {ef. Prasium Gloss.). Brasium molt 38. * t Brasm-us, -a 45., prasmus 32. braseine, cyn cisch 38. brachs-um 32., -am 29. breseii 30. bresum 45. Brassica (^-iea G-. voc.) koel, moes G. voc. raoNS 13.2. (olus mocs KU. moiss 147). basica pflantzen 52. sim. 75. "yBrat-a s. Braca. -ea s. Bractea. *tBi'at]iea s. Bracea. * Bratiia. batheca liithche ein. 40. ^aus gleicher Glosse ?;«?Ybragata. liut- scaf [synonym mit lantscaf). gallea. gallia! Gl. Ker.(rgl Gf. II 197); diese aus Galliabracata? F^/.Bracatagillea Gl. m. Brachata regio gallie Br. Braiieta quiaccipit brauiumlqui (lat 70. braneta i.pugil 76. eyn kif 32. Brau ium longarb {l>is, aus longab) 41. iuweel G. voc. geweill 132. botten Ion 30. weltlöffes (sie) Ion 29. gwet- lawff 34. praiiium löffer lön; pra- bium brand schacz 32. bran-um eyn Ion 37. -tium louflen V. a. 14;^(). bre- mum leufferlin 45. Braxa-re brauwen 38. -tor bruer 38. prewmaister 34. brenner 30. * 7 Braxi-uium, -ua 37., -nium 1 -biiim 52. ain gerend pier 33. byrcz 34. wert 37. 38. wirtz; wann pir 52. -nium swertze (sie!) 30. -bium ein werczen 27. -um worte, niolt G. voc. * Bremis bremen, eyn grot stad in Sassen lande 38. *tBremum s. Brauium. *tBreua {nach Frennm) der pritel, ital. labrena gaU. la rene Oe. V. *tBretum klob {des Voglers) 32. *tBreui- 52., preu-arium brifar 32. briuirer 52. breuiamen bet hus (umged.) 45. *7Breuiat-or ein kurtzer 52. -ura vertuttelt geschrifft 29. vertytelt scrifft 23. 7 Breuilogus eyn kui-cz redde 45, * Bria birn-hut Siim. -vel F. a. 1420. Bria masse l vas 40. *7Bric-a 6. Latex, -us s. Brucus. *Briensis handvyrm /. surio, si- rineus Soimier. curio, cirus id. Cook. * fBrigania s. Brygouia. fBrigida n.jy. breid Oc. V. •fBrinicire (bviu-?) duch recht machen o. wenden 45. *7Bryoma 45., brionia /. uua Pap., ossa 148. cdba et nigra, scitwrz Symb. M. Ap>p. stick-, trasel- \ rosel- 51.0. San., stich- H. Ph. -wm-tz. Zaun- rübe 43. brigania smer wrcz. hundes kurbes 40. ciiiis prionei hoIaif.^S'.D. Gf. („Gl." verdruckt Gloss. h. v.), vgl. Gloss. V. Vitis alba {i. q. bryonia alba). Brisare wyn ü|^ trücken 31. wein aufi torcken 64. Brisca wabenlochlin 32. brisia hounich seem 37. prisca ro]^ 30. ras 34. *7Brisco aui {;vgl. Briscus) i. hachor 37. * 7 Briscus {vgl. Brisco. Biblicus.) vul (bul?) 37. briscus i. ehr ins 76. i. hacchus Br. *7Brisea {cf. Gloss. vv. Brisca. Bri- sica. ) sod m. (des Bierhrauers) böhm. brecka V. tril. * 7 Brisia s. Brisca. fBritania engel lant; britones l)rit lender 40. * iBritan-nica, -ica 5. Artemisia. -nice hieven hydele, var. hnydede Hb. * 7 Brittula {cf. Birete. Blitulum.) rud acker {vgl. rietachel sim.?) 32. britlam acc. (cdlium tenuissimum) Gar. Cap. de villis. *Britus s. Brucus. *Broca bcluamarina 37. Gloss. Brocare. brotare negen 6. nagen i. suere 33. ^fBrochus. brocus doer ouer munt 37. Brodium kel sod (umged.?) 37. sot, iuche 38. gheweycket broet mit bier of soppe G. voc. *t Broge s. Allobrox. 60 Bromin Bubulcus *f Bromin comedere, consumere Br. bromyn gr. vor theren lat. ; bromus eyn vor terer 37. *tBromiiis i. bacchus Br. bach hus (sie!) 40. * t Bro-mus s. -min. -siel s. Be- soUum. -tare s. -care. *f Brucus ro|^ keuer 52. czeuer 37. bruco keuer K. V. bruchus keuera H. S. B. slange 37. i. locusta que nondum volat Br. (Pap.), i. loc. sprenckel G.voc, i. 1. 1 olba Quklierat Add. brucus keffer schrekch 33. ein kefer 1 ein liaberschrekch 27. i. lo- custa quae nondum volavit quam vulgo albam vocant Gf. 1 243., var. - - nec- dum Volant - - albam, var. giolbam, vocant. Pf. Germ. VIII 402. (vgl. Kuhn Z. VIII 71. dolba etc. v. Doliuia?). bricus (britus 122?^ haneton, mousce 122''. bicco 1 scaraheus wiiiel H. S. B. brutus eyn vilt hauue scrick 45. *Bruin- s. Bruma. * Bruma {sqq. Gloss. X pruina etc.) middewinter, rijp G. voc. brunia ar {aus arg sim.?) cheld 27. bruina Winter 40. 45. glüt, tuft (X pruina, pruna) 40. der dofft der an den bäu- men hanget o. der riff 45. ripe; bru- inosus kolt (am undeutlich) 37. bru- ina-lis reyff-, winter-leich; -re des weters frost (Ergänzung s. Gloss.) 33. bruniare gryessen als das wetter ge- freust 27., vgl. ivetterau. grissehi (schnee- hageln), aus geriseln, vgl. das glhd. ri- seln Sm. III 183. BM. II 727., tvenn hier nicht grie|^ zu Grunde liegt, wofür vielleicht frz. gr^siller ^row. grazilhar spricht (vgl. Biez Wtb. II 319 ff.). *tBrunellus ezel 37. esel; pru- nellus {s. Brunella) klein esellin 40. Brunellus siue Äsinus heißt ein mit. Gedicht des Engländers Nigel Wireker ; Mone (Anz. VI 189) findet Burnellus richtiger. Boch stellen sich ferner hier- her: brunicus etc. Gloss. und Gl. tn. h. V. ; bruni-cium, -tum ros 40. ; man- nus quem vidgo brunic-um \ -ium vocant i. brun Symb. B. 274. *Bruneta h. scharley 40, fBrunet-um, i -a brunatüch (tu unterstrichen) 40. prawnfech (vgl. Sm. I518)P. V. *tBruni-a, -are s. Bruma. -cium, -tum, -cus s. Brunellus. *tBruns-big, -wiga prewsweig (timged.I) 33. fBruntus {vrm. a?<5brunitus)wann Gl.Aelfr. t Brusca fl. (im Elsaß) brusch 32. brüsch 40. *Bruscus h. steinbreche 40. *tBrustus (aus brutus X bruscus roman. brusco?) tauber, vnvernüfti- ger 40. "^Brutenus prüser 29. Brut-um s. Bestia. -ire narracht 33., törecht 27., veig (imig.) V.e.q. B. werden. Brutus s. Brucus. Bubalus ur- 50., aur- 3Ieg., walt- 50. 3Ieg. -rint. au-, wald-rind 28. Naturb. wald ochxs 34. wald-, wild- üchfj 29. buffel, eyn deer in waischen landen; bubulus wilt osse 38. bu- basus (X bonasus?) wild rint 40. bufalus pueffel 34. kalb 52. *Bubastus eyn wyn hulze; eyn de ghe swollen is 37. *tBube-rnacula s. Guberna- culum. -stris s. Buprestis. -tum s. Rubetum. *t Bub-iarium s. Bobinare. -leus 6. Bulbus. Bubo auis huve 40. huwe, krede, fleddermuß 45. haw, aufilfe^. autf 34. huc H. S. B. 38., eyn grot voghel, ropt des nachtes 38. hwo 32. eyl 33. vle 37. schüfüß 30. bulo {aiph. bubo) nacht rab 27. bononem uuof Pf Germ. VIII 387. rubo (Ed.) huwo H.Ph. Bubo bickars 38. bickers 37. schlier (c/. Apostema) 32. Gloss. vnder ribig 29. bebei kipp 30. *tBubula eyn hard steyn 37. *Bubula h. rindes zunge 40. rint- kraut 52. si^n. 75. Bubul-cus s. Bubutarius. -us s. Bubalus. Bubutarius Bulgus 61 *f Bubutarius {alph. biibul-) ohse- ner 40. (ohsinäri bubulcus Gf. vgl. Gloss. V. Bucciikrius. B3I. II 436^.) * t Bucc-a backe, wanghe 38. Avange, pipe, blase (X buccina, bulla?) 37. bagg 29. -are wang auf plasen 52. bucare estfacere huccas 1 inflare 76. Verschie- den scheint buco aui pi'. aiiiiim cum cantant 37. bulo as atum id. 76. Buccella eyn bete 37. schnitel 34. cicel (e. caJce) Lye. pucella müpfiil 32. bucella leip pizzo Ho. 36. buc- cell-us beet, morseel i. morsellus G.voc. -arius boue, -ecker 37. Buccin-a, -e 41. {cf. Bucca ) vleute V. a. 1420. eyn herde horii 37. tiithorn F. vrat. sim. 8. herhorn, busun, swe- gel 41. boxiu-a basune 37. -o i. cornu sonum facio 37. buccinus wan de herde tütet 37. der hall der pwsawm 33. Bucco schwatzer 31. 64. ^Yescher; buco eyn dul kerel 37. Buccula buckela {l. i. bichzin) H. l. i. (nach W. Grimm), eyn helme teken 37. * Buccula s. Bucula. Bucculare eyn hppe 37. buculare i. couca lauel Sipnb. D. *7Bucella s. Buccella. Buceplialus allexanders perd 37. *Bu- s. Bus-cerus. *Buceta. bucheta weide 40. bu- cetum ags. seotu (stabula ^;7. siota) Lye (vgl. J. Grimm hei Haupt II 6). buseta ko we\ de; congregaciohomn 37. *7Bucgeus s. Buggens. *J3ucies i. vter, ascopa butrich Symb. D. cf. Gloss. h. vv. Gl. m.vv. But- ticus. Buttericus. *7Bucili buciil da man die heil (igen) mit martert 41. * Bucillus {vgl. Bucolus Gloss.) öchsenhertter P. 7. *f Bucillus {cf. Buceus Gl. m.) eyn snycke (mwis) 37. * 7 Bucleameii. bucliamine ags. heorthaman Lor. *Buco s. Bucco. *tBucol- s. Bucul-. *7Bucoli-cou \ -dum eyn herde sangh 37. -ca van ossen sprekende, est liher vergilii etc. G. voc. *7Bucstal-inum, -muniÄ. Bupli- tbalmus. Bu-, buc-cula kalp 40. bucol-a eyn clene ko; -iis eyn cl. osse 37. *Bu- s. Buc-culare. * ; Bucus s. Obba. *f Buch- s. Buphth-almus. *7Buclie-rus s. Buscerus. -ta s. Buceta. Buda ein. offan 32. *tBu- 6. Bi-dental. *fBudib-eda suntlocasecreta 23. 33. -um hemelke stede 37. *7Bueria (aus bru-) heyde 40. Bul'alus s. Bubaius. = tBu- s. Bi-f arius. Bufo vtze i. raua; krode, bretworm 38. eyn pedde, eyn schilde padde 37. creda H.S.I). krot (bubo krede) 45. iicha Symb. F., vgl. oikch sim. Gloss. ags. yce steierm. auke; sumnd. vocke Mingt boke bei Nemnich. ^fBufragiues s. Suifrago. *t Buggens, bucgeus eyn boytlink perde 37. bugiens aus gesnitten ro|^ 33. *Bugia (vgl. Buya) h. katz ör 52. katzin ore 8. *Buglos-sa h. osen zung 32. -a ossen tunge; e^jn arcedige (sie) crud 38. -San glosvyrt; i. q. canis lingua hun- des tunga Dun. sim. Hb. X liugua bobule oxan tunge Cock. * 7 Buya hunt krut 40., vgl. Bug- ia, -illa, -alla Gloss. *7Bul eyn ma^n augus (sie) 37. buller est mensis augustus 76. ^jBula s. Bulla. * t Bulbat-or ongveistikeit 25. (Gloss. Add.). -ar one feissikeit 40. * 7 Bulbus loch kölpe 1 radix Uni (vgl. Gloss. vv. Asparagus. Thyrsus.) 40. cippollen houed 37. een bolle loecs G.voc. bulgus loch knoptf 32. bul- biscillatica (fJoXöni; axv'k'kr^xiTiöc,] cf. Scilla Gloss.) glaedene Hb. bubleus mertzwifel (cf. 8. Gloss.) 52. *Bulcus s. Bullus. Biilga eyn leder sak 37. hydig- faet Gl. Aelfr. * 7 Bulgus s. Bulbus. 62 Bulimus Businus Buliimis. boüsmiis slint sucht (,) ghii'ich 37. der gicze (infirmitas) 17. 40. embolismiis (sie! cf. Gloss. h.v.Jeyn einetlik (aus vnmetlik?) lust to etende 37. Bulire s. Bullire. Bulla, bula 32. bulglie, eyn blase vppe dem water (cf. Procellaj; bulle, is des pawes blien inghezegel 38. daz bapist in gesigel 45. eyu blase van reghene etc. 37. wasser-blause 33., -blatter 32. bläterly uif dem wasser 29. ein wall 27. wal 30. prodt, chot 34. bladera; 2)1. nuschelen i. moui- lia H. S. D. nöschelin Tr. cf. Gf. II 1106. pulla giirtel spang 32. gulla (vgl. Bilis) hl K. V. *tBullans zedendich vvater 37. die. aqua hHlIas faciciis 76. *t Buller s'. Bul. "yBulliuus evn eghedexe {sie) 37 Bul-lire, -ire zeden 37. seyden 38. -lio zeydinge des water.s 37. *Bullus p. bulcus eyn bulk 37. *tBulo s. ßubo. *Bumb- s. Bomb-. Buprestis knölster 43. bubestris rebestichel H. S. D. Tr. {c(jl. rebestu- c\\\\H.L.i.VQ\)Qr\^{\Q\\^\-CHrcHlioNcmu.) Bupli- , bo - tlialmus (bochal- mus?) schilhender 40. butal-onus grote oghen 37. -mon eyn wilt osse 37. i -mus habens niagnos oculos vf hos 76. Buphtlialuius. buchalnius totter blum K. V. putalliuus trol blum 32. butalmos gelbe blümen, hus wrcze, kroten blümen; butagamou ringele blumen 40. butagrou ringelech 45. taluuibus gescald- Clp., gescad- (Jod: -vyrt (cf. Verbascum). bucstal-inuni Gloss., -mmu hvit uiegethe (c/". Cal- mia) Dun. Burdo skelo Si/7nb. D. 271. {vgl. Gf. Gf. VI 475). kele (sie) Sum. ags. uure- nio Symb. H. mul 37. pfert esel 29. i durmer (deutsch ?) ex equo et asina Symb. F. ex quo (st. equo) et asina pruz Gf. III 316., altes nd. Wort (Diut. II 192-4), trotz der hd. Konsonanten, ver- muthlich mit burdo zusammenhangend. Burellu-m beyder want 37. -s dir- den dei o. weseling 45. *7Burgicomes burchgreue i. edi- lis, prefeetus urbis Symb. D. * t Burgo-nes, -mes schaff stal 33. buroues closter 37. (hierher?) B-, p- K. V. -urgrauius burck- graff K. V. borcligrauus borch- graue 38. ■ 7 Burgrundia s. Burgimdia. Burgulio. buxilio hemelke har 37. B-, p- 32. -urguiidia purgundi 32. priigundi land 29. wurgundt 34. bur- guiidioiies b>;Tgvndner 40. burgruu- dia burgrundien 45. fBurgu-s ein vest 52. 76. borch- slot i. l'ortalicium 38. -in dorf V. a. 1420. Buris (r.(7/.Dentilium. Stiua.)pluges houuet (cor Dentile) Symb. I). 281. pflüges ho"bt l pfluges swancz 40. pfiügrigel 29. gaicz 32. eyn re (dar- nach ein Strichlein) an dem pluge o. eyu riester 45. burista pflüg heber 40. 110. een ploechnian of wijf G.voc. der den riester hilt an dem plug 45. ^yBurones s. Burgones. Burruni. burtus swart edder brun 37. *t Bursa ags. byrs scalpnmi; dazu stellt L. Grimm bersiha (flanischianz l. i., vgl. flanus ßegel) H. L. i. ; ebds. seckere (burskaldiz /. i.) zu sech ; eher vll. vgl bursa seckel? Bursa, pursa seckel 32. Bursa, \ pera 0. sau. pastoris deschen krut 2G. i. sanguinaria, centumnodia, passerina, poligo- uia 0. sein, crispel l blütkrut 40. (vgl. Gloss. vv. Sanguinaria. Crispinus, cris- pula) b. p. /. thlaspi krispel-, blut- kraut Ncmn. *f Burtus s. Burrum. *tBuscerus en eyn hörn 37. bu- cherus adj. bouinus; s. animal cornu- tum 76. S. Bucerus Gloss. *t Buseta s. Buceta. * Businus busam 30. busum 45. bussinus busme 36. bosinus bos- sem, bussemen 38. büsen 29. pusinus puesen 34. pusmus büsan 32. Busius Cacochymia 63 -{-Busius {vgl. Bissiims) i. hdrus, giJviis fealu Gl. Äelfr. Vgl.port. biizio i. q. frs. jjrov. bis ital. bigio Dies Wih. IGGff. *7Bu- s. Bo-ssequus. *7Bu- s. Bus-siiuis. Busta eyn stuke 37. Vgl. Gl. m. h. V. nr. 3. stuycke fisciis, qiiahis KU. ncl. stuke Br. Wtb. II 1075 ff., ivo nr. 8 midi gu der Bed. im Gloss. siimmt. * 7 Bust-arius etc. Glo.ss., -alaiius t -ica eyu doden grauer 37. •f Bustrum s. Oestrum. Bustu-iii düten prant stat K. V. grab 40. eyu hop holtes; eyn graf; -ra eyn graft 37. *tButa-g:amoH, -gron, -Iniuse/c. s. Buplitlialiuus. -re s. Bucare. *7Butea Wide 4b. * , Butemis s. Cottula. Butiruni (Ed.) augsmere H. PIi. anck 29. schmaltz 30. 32. putter 34. *7Butulicum 6. Botulus. ^iBuxilio s Burgulio. 'fBuxiii- s. Bucciu-. Buxum buhs 40. buxus (cf. Pixos) hüls, eg)i hörn i. taxus ; busbom ; buxe- us busbomen 38. Ei. r *-fCaaiinen s. Cauau. * Caba (cf. Maunus) heingistü". S. D. Tr. beugest, rojj ho"pt 40., i X ^'o^- huff i. rngidacqni 52. 75. i. ([. eyn clawe 37. ros hus (iinig.) 45. Cabally s. Caboli. *-i-Caballia h. hundes zuuge 40. Vgl. u. a. cynogiossa, lingua canis (u. lind Gloss.), formell vngula caballina. *i Caballus, cabellus 34. 40. hengest 40. beugst 34. K. V. heukchst 33. hingest 38. 45., eyn grotpert^w. ti. ros, eyn grod perd ^8. ros 27. 33. reitrofi K. V. stech rofj (vgl. BM. II 1 S. 764) 32. paghe, ross, orss etc. 147. kabakl 27., versch. von kobel eqna Gloss. Voc. trat. a. 1422, ans slav. ko- byka, vll. X cobalus kobold, vql. u. Caboh. Cabiare lochren 31. sim. 04. Cabo eeu ruyne i. eqnus castratns G. voc. perd; cabones pagheu worme 37. cabo ouis i. eqnus 1 carboues die. vermes ex pidredine equoruni car- nihus nati 76. cabro vermis dictus a cabone i. cqno qiiod ex eqno creefur Gl. m. cabro 1 crabro (vgl. h. v.) i. ver- mis genitus de putrid is carnihus equo- rum, een breems G. voc. sim. 110. ^- Cabol-i, -US sg. 37. sunt aucs noctis 76. cabally id. 33. eyn nacht worm 37. Vgl. kabakl etc. v. Caballus. t Cabu-bus s. Cacabus. -1 s. -s. * 7 Cabulus (vgl. zabolus sim., vll. X cabolus) de diuiel 37. ■'tCabum eyn rump van eynem voghel 37. cabus /. corpus ahsque capite et pedihus 76. tuwen croph V. a. 14:20. (cf. Gloss. h. v.) Die Glosse i. displicentia (Gloss.) gehört ursprüng- lichen cabul (lingua phenienm) Br. etc. — een maete G. voc. fraonermass (cgi. Sm. 1605) P.V * Cacabus, cacolus {cf. cacalus Gloss., X kachel) 32., cabubus 45. kachel 32. K. F., i. instr. in. quo vrina proijcitur (vgl. bruntz-, haru-kachel Gloss. vv. Madula. Vrinale.) K. V. ketelhake 37. kefjel henck 19. 45., 0. eyn deckel 45. calcabus storcze V. a. 1420. cacabarius een ketel maker of boeter G. voc. IKaka- s. Kaku-killa. * Cacedulus ?. malus .seruus 33. *tCacem-, cache- 37. -phatou boze bodeschup 37. kacen faton ahliomimdnlis sermo Synd). D. -j- Cacochymia supicrßnitas malo- mm GL m. cachatliimus boze vucht- nisse 3 7. 64 Caco Calabrum Caco-, cathe- {vgl. calo-)- demon bös wissender 32. * 7 Cacodialis eyn boze deyr 37. *tCac-oliis s. -abus. -risma s. Carisma. -uemus s. Cachimicus. * Kakukilla. scta kakakilla ex- pelle glis iris 33. Cacula löfflär 33., X louffer; nhd. \ö^\qy Appell, u. Eiy., vgl. u. a.Fr. 1620". Sm. II 445 Wekjand Wtb. v. Löffel. — uuinthupri (lignai^Qxxm. aridai\\\\n'\ ; vgl. imint thurri, durri id. Gf. V. 200); caicula framkhehta (send milifum scalkha milizzo; vgl. Gf. IV 579) Gl. Ker. caliculus marschalk 40. Cacumen spitz 52. cucumen ber- goth 32. catecumiiia [cdp)li. cac-) hohin (w. u. celsa id.) 41. * 7 Cacliatli-esia s. Cachexia. -imus s. Cacocliymia. *f Cache- .5. Cacem-pliaton. Cachexia. cachathesia eyn boze Staltnisse; cathesis boze steltnisse der lede 37. cathesia die. mala disposi- tio memhrorum 76. * f Cachimicus boze bitte 37, ca- cuemiis malus feruor 76. ^fCachiii-a moe (;nfrz. moue) /. volugeiia (: volvere genas, roider les Jones? Scheler) 122''. p. 11. -aiites, -ator belach-er, -um -inge 87. -nator verspotte-r, -nus -nde 40. -arikyttern V..al420. -are kiczern 29. verspotten, kuteren; -ator verspotter, kutrer 27. -US kittrung 29. kach lachen 45. ca- thiuus kuterlachen 32. cliachinus erkuchnul^ (wnged., vgl. Refrigerium etc.) 34. * I Cachiu-ia s. Cadmia. -nator, -nus s. -a. *tCachmus s. Camus. *Cada vber treffenleicliait 33. ho l edele 37. Cadabundus eyn stört ere 37. Cadauer podech Symb. D. bötec H.S.Tr. az 52. * 7 Cadebona .?. Cardopatium. * Cadentula. candecula gätteren, vale 34. *Cadepassio s. Cardopatium. Cadere stoten (störten?), vallen 38. cadent vellen {cui capid vellecht) H. Ph. 1 122. *Cadium i cado onis die. ßstu- la 52. Cadmia. cachinia golt fei K. V. calami-ta und -na frcmit Dies R. Wtb. I 9.9 gänslich von einander, -ta aghet steyn; casme simdern 37. ca- sinia siner (smer?) klump 45. *t Cad-o s. -iuni. -riga s. Qua- dra. t Caduc-a geerbt gut 40. gearbeyt (umg.) gut 0. vorvallen gut 45. -itas erbschafft 52. -arius eruer 37. Caduc-eus, -ins eyn methe rode 37. -eator vredemaker; -ifer bode des vredes 37. fCaduc-um eyn vor stod deyr 37. inane deiectiim \ directum 76. -i krank o. blöd 41. (Vgl. Gloss.v. Csi- dus). -US morbus wallende siechtage 40. wallendsucht H. Ph. m. c. vallent ouel, poppelcie 38. Cadula chlain 33. ml. cligen 22. i. frustra ex adipe. vette dropen 37. smaltzgrueb 52. *7Cadulus s. Cadus. Cadurcum gezel 45. Cadus oliuat /. cochitus {aus le- cythus?c/.Cotticus) 38. eymer 1. s. . ancz (verivischt) iO.i. situla Br. etc. chatos fitula l nt vulgo (romanisch?) dicitur sila Pf. Germ. VIII 394. cadiilus eyn wyn stendeke 37. * Caecia. Vgl. Hildehrand su cae- dar tenehrae 142. p. 41. * Caemeria. cemaria i. silua ob- sciira 37. *fKaf kaap 37., missverstanden aus kaph rerpiirevbi cap (caph lit. hehr.) 76. *-|-Cafreuus hungsam 32., verm. ausgerm. wafer (= wabe), «r^'egafrum Gloss. "iCagitta s. Catigita. *Cahos s. Chaos. fKay s. Keyo. *tCaicule s. Cacula. *tCalabosia einalfancy 33 Marg., vgl. Grimm Wtb. v. Alfanz. *t Calabrum eyn anger 37. Calacium Calceamentum 65 * Calacium spon grün 6. 33. *tCala- s. Calo-demon. Caladr-iiis calader m. Meg. -us i -io evn wyt voghel 37. calaiid-riis, -ris 38., -eris 50. calander m. 50. galander 38. Meg., eyn voghel vml is vil na also eyn drösele 38. *7Calama-re, 1 -tus 37.. calmare 38. i. peniiale 38. K. V. eyn blak vte hörne 37. calmar 38. schreib zeug l penal, est instr. scrijjtoris concaunm de corio consutum in quo pommtur in- strumenta scriptoris vt cidtellus et ca- lamus K. V. * Calament-a, -ria, -um s. €a- lamiutha. *Calam-eutus, -itus 37. eyn nacht huae 37. blechhewbel 52. sim. 75. Calamina s. Cadmia. Calam-intha, -enta raten in dem choren F. V. sim. 4. korn-burcz 33., -muncz 29., -blüm 30. -eutum wilde poley, steynmyntze 51. körn nmucze, kacen krut, wiccost {vgl. Baleramo wiz- toste Sum. wisse koste 95. Gloss. v. c.) 40. kaczen krut \ körn myncz 45. ue- betta (c. Ed.) H. Fh. wildi minczan; calomeuta körn bincz 32. calmenta cornemynte, eyn. criä 38. in ^a^Miepita, in hrieschen kalamentum by-, bach- mintze 42. calemeutum s. Sisym- brium. calameutra koren metz 52. sim. (-ta) 75. *tCalami-ritas s. -tas. -s s. Clilamys. *t Calamissum est candelahrum 33., vgl. Gl. m. v. Calami. Calamistr-um harhube 40. span- har-huba Gf. -eisen Sm., l kreüsel- eysen K. V. kam; -atus gekemmet 37. *Calamita s. Cadmia. Calamita lob frösch 32. pedde 37. *f Calamita qd. infirmitas der ha- rant 40. ^:harand m. wilder, roher Mensch (Adelung u. A.), ivosu vll. der Eig. Horant in der Kutrun. Calami-tas kleini 32. (anders ahd. Gf.IV562). -ritas vnselde o. armut 45. -tosus vnselhch 37. vol trauren 52. *7 Calamit-um (cf. -a bonaguta Gl. M.) gel und goltvar zäher von dem Diefenbnch, Novum glo-isarium. ölpaura 3Ieg. *f Calamitus s. Calamentus. Calamus halem 27. 33. 41. hal- bem 34. hörn (öMs-chorn, X calamare?) 33. zytwan 32. c. aromaticus zwit- wer 52. heimischer zitwan K. V. der wolsmeckend halm Meg. *7Calandr-is, -us etc. s. Cala- driiis. * 7 Kalaos j^iscis kalos m. Meg. *7Cala-pita s. Calyptra. -ria s. Calo. '^'Cal- s. Calc-atrippa. Calatus {cf. Cophinus) eyn dreghe korf 1 cyplius eyn nap; conlatus eyn clene nap 37. ein trog korb 33. *7Calca-bus s. Cacabus. -crepa s. -trippa. *7Calcameum (-eü) weisen 40., aus calcaneus versen? Calcane-us eyn füss tritt 1 fus- spar 33. stappe, eyn vod stappe 38. vustrappe V. a. 1420. sim. 19. -i füs- streken, -um füosstritt 41. caltimus trap 0. fu(j trapp 45. *7Calca-r sparen 33. sparr 32. -riumsporleder (nhd. Eig.) 130. Symb. D. -riator 75., -reator 52. sporer. Calcare trampen 38. *tCalca-rippa s. -trippa. -rium etc. s. -r. Calcatorium tret zuber K. V. kelcterhus Symb. D. kalck-hütte 44., -ofen Ki. *f Calcatorius eyn to krozer 37.; vgl. nnd kroseln in Brocken zerreiben. Calcatr-ippa, -ipa garrenrock 52. zeisela H. S. I). l -epa zeselswrze, agleye; calatrippa wolfsele {aus wolf- zeisele, vgl. Gloss. v. Arnica) 40. cal- carippa haspel 37. Vgl. caudetrape saliunca 122'' . p. 41, worinn Schelermit Recht eine Verderbniss aus cauce-, chausse-trape centaurea calcitrepa Linn. sieht; er citiert Britos Ableitung: Saliunca, vulg. calcacrepa, quod cal- cantes facit crepare. Calce-, calci-ameiitum geschu- echt 33. schuech 27. calc-eus. id. ib. schon 38. -ei l -iarii schu H. S. D. {vgl. -iarius caligas Ff. Germ. VIII 9 66 Calcefurnura Caliga 410). -eare schoyen G. voc. schüchen 29. -iare equum pfert beslaen 125. scalcil'ex scouineker 38. * t Calcef-urniim Gf., -arnum, calcifurnium Gl. m. chalhouaii Gf. 1176. *tCalcesta s. Caltlia. *tCalceus, calcia-iiieiitum etc. s. Calcearaeiituui. Chalcidicum. caldicum spatzir- haws f deainbulatoriimi b2.sim.'i. t Calcifurniiim s. Calcefurimm. *Calciluiii ags. gseces sure etc., aus ciiculum (panis cuciili, cucu- lopaiiis) sim. Calcina, castiua 74., calcito- rium 37. chalich 1. 33. eh. stain 33. calc rose 22"^ 38. 74. eyn kalk roze 37.; vgl. Gr. Wtb.v. Kalkrost. * Cälcit-on, sinther 52. -ra hamer- slach G. voc. calchi-ton suUier Sün- dern 37. sindersteyn 45. -teon sindel 33. -aton Sinter.- tain P. V. Vgl. u. und Gloss.v. Squama. *|Calcit-oriiim ^ Calcina. -ra s. -OD. -repa s. Calcatrippa. Calcitr-are sporzelen, trampelen V. vrat. vgl. 9. -0 träraper Ki. die achter wtslaet of hart tredt G. voc. eyn bur kerel 37. *t Calci tiilum s. Caltlia. *tCalco heim i. cassis Symb.D., vgl. Calpis. -j- Calcoii (c/ Auricalcum. Gloss. v. Calcus.") gr. est berme lat. 37. f Calcula-re miien 27. stein zellen 29. -tio s. Calculus. -tor (callc.) eyn teller minder (? umleutlkh) 37. Calculus, Carduus 33.sinwelstein 1 spilln^et {am spilluent? cf. Gloss.) l schiblin 40. steyn, eyn suke 38. ri- send stein (morbus) 32. rijsende steeu Eil. haremstayn 33. In ahd. Glossen stein, dem. steinili, übh. ; sodann slengi- stein ; uuacstein (c. 1 numerus) ; hetzun- stein (altaris) Gf. VI 687 ff.; \ cal- CUlatio zahl, za\ Gf. V 641 ; das Pri- mitiv acc. calcum zala {numerum rim) Gl.Ker. — calcul-us 64., -i V. a. 1618. grien (morbus; cf. Capitcdis). *Calcus s. Calcou. Calculus. 'fCalchiaton etc. s. Calcitou. jCaldarifex kessel schniid 32. Caldea kalden landt 6. 23. 33. kel- deu lant 45. *Caldellum bruge, müs 40. 1 Cal-depidria s Scolopendria, -dica 5. Ciadia. -eandrum s. -ien- druui. Calefac-ere hebten, bitten; i. ca- lefieri warmen 38. -iat sweyl^e; welle (i)i rino pinaix'l Ifenigrrecum) H. PJi. 7 Calemeutum s. Calamintha. tKaleudemarck rüst (c/'. None) 32. Calendrum s. Caliendrum. Ca-, ka- K. V., cu- 32. -leiidula ringcl-blüin 32. K. T., -pliim 74. ca- liuicula rindes blüme 4i>. <;, X li"^- delblumen capparis 125 ; rinds-bhime, -äuge authemis tiuctoria (Färber- kamille) Ki. A'mn vgl. Buphthalmus. ^ i Cale- s. Scolo-peudiia. *tCale-ptra, ^stria.?. Calyptra. -sta s. Caltlia. -trum s. Calo. Clä- re tum. "tCalficies s. Caluities. *tCaliare s. Calo. *tChalybs, calibs (cdjjh. -ps) 40., calips Stachel 27. 29 stahell 33. sta- hel 32. 40. staal; calibius stelen 38. *tCalico s. Caligo. *Calicula. galeola gelte; galida id. 40. *7Caliculus s. Cacula. * Calid- .s. Callid-. * 7 Calidi {aus pallidi) blas (ros) H. S. I). vgl. blas ros qui cdbam fron- fem (Blässe) habet Tr. (Gf. III 257). * 7 Calidimius s. Chelidou. Calidus welch H. Ph. i. q. wetterau. welch, wilch, bes. von lauer Milch. C- 1: g- 40. -aliendrum kutz hut 40. 98. K. V. cale- 1 calea-udrum uilczhiit, nachthaub 52. *7Califa s. Acaleplie. "^Calig-a {(-f. Cianga) hose 38. 45. G. voc. kouse G. voc. hosvetel 37. scuah Gf. VI 418. -o eyn hosen nestel 45. -lila s. n. -are hosin V. a. 1420. -ale lendener 37. -arius hosen macher 40. 91. Caligarius Calodemon 67 *tCali^-arius, -enosiis v. -a. -aie. -0. Calo. Vmbra. *Caligeo /. intelligio vorsteii 45. /. int ergo 33. * t Caligerulus s. Calo. Cali-g'O, -CO {cd^jh. -go) tunkcle 40. -giiiosus diinker also dat. weder 38. -genosus dunckelichen; -g'are ?V7. 45. * tCalig;-iihi, -o 5-. -a klein hosli 1 liosnestel 40. clene hozeu 37. lönsoc H. S. Vinci galliciilam aJuL scuah {vgl Caliga) Ff. Genn. VIII 1^. *tCalina piscis aland 37., vgl Capito Gloss. " t Caliniciila * Calendula. Caliop-e, -a gud lud 37. * t Calipnida stelte 37. vgl calo- podiuni, cluüybs crucke Gloss. h. vv. u. Kalotibin. *tCalips-on /. velamen etc. 74. graecesign. vallecio (?); /»c?e -orium /. fegimen tegens secrefa; -a est testa nudii que ahscoiidif nudeuni etc. 33. Calyptra. caleptra scheiflier (scheiüir Sin. III 399, aus scapulare? vgl scheppelier, Sialsuueri Gloss. Jt.v.); I. püens ferreus ein lepko (Zusatz) P. V. celepcia eyn hoyt; calestria mutze; calapita eyn vilt hoyd 37. * t Calir-opliin eyn heyt borne 37. -eplioii est locus vhi sunt hcdneacalkla arfifiticd/a 76. Calix kellik 37. *tCalle-a s. Caltlia. -dus s. Callidus. Callere chlueg i weys sein 33. Callidus los Symb. D. cloeck, be- hende 6^. voc. sim. 110. sneydech vppe boze dingli /. astutus, cadulus 37. ungibruhi, ungapruhi Gf. III 281. un- gapruhhi GlKer. (verschieden von \in- giprachi iners iingibrachi pertinax Gf. III 269). callide kvndig 41. ca- liditas argenlistigkait 27. arglüstig 1 bös chündichait 33. *Calli- s. Callo-podium. Callis stich, vout gang i. semita, metadus 38. päd, wech 37. manipat 108. (man-pad semita viri KU), enger pfat, herter weg 40. pait, hart weg, steck 45. *tCalli-trichon s. Gallitrichum. -thrix etc. s. Caltrices. ■^fCallus swile 40. swill Inder band 29. swel, hardecheyt 37, swertel i. cutis lardi (swarte Gloss.) 27. ele, de Imrde Imt Inder hant edder dem voute 38. bal 38. 41., egn hart htit vnder deme voute edder in der hant 38. band geswlst 3J. tallus 34., squallus (X d. swal?) 30. geswulst. callos eyn hert in der hant 45. *tCabiiare s. Calamare. * t Calmaria ceahe; caluiale cea- lerbriv (droppings of roasted meat Bosiü.) dp., vgl. muluctra ceoldre (,.pressed curds'\) Cock. Gf. Gloss. v. Galantina V *tCalmenta s Calamintlia. *tCalmia maythe Code, culmla magethe Dun.cf. lierba putida masg- dba Somner; o. v. ßuphthalmus. "^ Caliu-um, -i die partes nodose ad modum calami que herent in candelabro ein kertztrauff 52. sim. 75. Gloss. v. c. ^tCalmus (talmus Gloss.) eyn oghe i. oculus 37. Calo varster {vgl. vorster etc. v. Alator) i. portator Ugnorum F. V. ca- lones carradin t uernawn U. S. D. Gloss. {Gf. II 1109. IV 466. vgl Clas- sis.). calouis, t calaria^^. V. holtz schiff 32. K. V. cali-are eyn holt schep; -garius, -gerulus eyn holt dregher 37. caletrum schnelles schiff 40. snelleschiff 74. ein snells wasser 52. Calocertatorium, sup)ra quam certantur suppia (pp durchstrichen') Gloss. lat. gcdl a. 1352. (Gl. m.). Dii- cange vermuthetimletMen TForifc suppa- raria cf. ib. v. Superaria; Gloss. vv. Su- para seqq. Scheler 122''. p. 23 vergleicht calotricatorium hei Joh. de Garlan- dia nebst den frz. Glossen dazu: ridoir, rediiere, redelere als Flachsbreche. Je- doch lässtdie Stellung im Voc. 122. unter den paramentis midierum nach Fecfen ein Frisurzeug vermuthen, vgl. Gloss. vv. Trica sqq.; einetwaiges mgr. xalo- TpLyaTiipLov hönntezu Grunde liegen. Calo-, cala- (vgl Caco-) -demon gut wissender 32. 68 Calomenta Camela * Calo-menta s. Calamintha. -nes, -nis s. Calo. *tCalopes holschou 38. eyn holt scho 35. colop-es holczschu-ech; -ifex -ester 34. -her o. laister 52. Calo- Gloss., calli-podium leist H. S. D. calop-olmea 76., -elmia lerzen leyst 37. mgr. naXönovq, xakoito^iov: ngr. xalocTii (ov) Leist, Modell; daraus das glhd. alhan. türk. kalüp, dessen Ur- sprung Camarda (Saggio p. 109) ver- kennt. *tCalopha-iios, -gus calof m. (stain) Meg. * Calor. color naturalis natulik {sie) hitte 36. *Kalotibia {aus xälov und tibia; vgl. Cahpnida) stelze i. tiplena Symb. B., vgl. tiplea i. strata {aus scaca sim.) pastoris 76. calo tibia schinke IL. ivoraus calobisia schink 19., vrm. X tibia. *Calpar eyn erden pot 37. Calpis. calpes helme teken 37. calco s. h. V. fCaltha. callea cleuer blomen 37. calesta, calcesta hvit cleaiue; calta siluatica vude cl.; calcitulum gea- ces swre (trifolium geacesure Lge) Dun. *f Caltimus s. Calcaneus. * t Caltrices apen l. symee 37. cal- lithri-x, -che /., -choii n. Steinbrech, ein äffen geschlecJit {Plin.) Ki. 1 Caltulum cinguli genas 148. vin- culi g. Gl. m. Caluare glachich 31., glatzig 64. machen. Caluaria haupt schal, toten kopif K. V. hopt statt 32. ho"bet schudel 40. hauptschüdel Bas. hirnecop Sytnh. B. App. giuela H. S. B. gebel Vind. gebil 3Ioti. *tCalui-ale s. Calmaria. -iiiim .s. -ties. *Caluisium est desipacio tump- hait 33. Caluiti-es kal 40. kelin K. V. glacz- hait 27. 1 -um glacz K. V. -um kel- win des ho"ptes 41. vor- storiuge; caluiuum e n kelle 37. caliicies gräwi (X can-?), glaczoti 32. ^Calum-en {cf. Columen) haupt- stat 52. -ine (X caligo) der win- sterin 41. Calum-nia truck 32. -pnia zwan- gen eid 29. betwungenayd 34. beschey- dinge 37. schade V.a. 1420. -pniare zihen Str. N. -pniari vnschnlt ziehen 29. vnschulden cziehen 34. falsch be- czeichen 33. faschlelch (sie) verklagen 27. -niator schendär l sager ain fluech {sbst. c. acc.) 33. wroger 37. * t Calus wiser mau 40., aus calus {y.aXnq) i. bonus Gl. m., X callidus? *t Calus s. Caulis. Galus. tCaluus glacz-ot Oe. F., -et 52., -at 27. 33. P. F. gla-, gna-tzeter 74. kalwer 40. chöl P. V. vppig {d. i. inanis) 33. Bern, callvulus en luttik kael 37. Calx fersni 32. Cama. camina lotterbett 32. *tCama sprüwer 4(). i. q. canea Gloss. ■j-Cama est qd.particula sententie Br. chama eyn de vi des synues 37. ^ Cama-dreos, -leon s. Chama- drys, -leon. *tCamar-a, -ia s. Camera. * t Camboge biscoues hosen Symb. B., cf. Gl. m. cv. Cambale. Campag-e, -US. {calciamentum diaconorum). Cambire baten, wesselen 38, *7Cambo-ca s. Carabuca. -lus s. Campolus. Cambuca cule i. claua 38. bischo-f 40., -Iff 52. Stab, eyn bischuppes staf 37. camboca biscoue stof Symb. D. combuca cholben 34. Cliamiedaphne eingrun, streit, kel- lerhals Ki. chamedafne rgefnes fot Hb. leothvyrt Bun. cf. ostriago {.,aus oo-Tpra") iithvyrt Bun. lidhvyrt Hb. Chama?drys. camadreos klein gamander 40. camedreos s. Chamae- pitys garaandria guuderam Haupt Z. XIII 882. * t Cameyna s. Camena. Chame-lia, -aeleae vulfes camb Hb. " t Camel-a s. -us. Chamaeleon Camistrum 69 t Chamieleon. cameleoii chelito \ chletto Si/mh. M. Ä2)p. camilleon alba vulfes tsesl Hh. * t Cliamieleoii. camel-eon aiii chlainr leopard 33. sim. 6. -ioii eMi deyr mangherleye verwe 37. gaiiia- leon 6. Salamandra. camaleoii loiist vogil V. a. 1420. * t Camel- epardus , -iiiiii par- diiliis s. -opardus. Camella niikh napff 32. botter vad 37. Siegel kubel {vgl. sl. milch) 52. armella s. Armilium. * 7 Camel-lus 6. -us. -on s. As- sida. Camel-, camele- K. V. -opardus kämelbart K. V. kemel bart 40. came- lium pardulus eyn der dat lieft witte vlecken 37. *tCamelop-ödie, -edriim herba andro 40. Camel-us cameyl 37. camel, eyn deer dat lieft aynen ghewasseii zadel vp dem riigghe 38. olwentin Wien V. 399 H. oluant, -a oluenda H. S. I). -lus chämell 34. Chamaemelum. camomilla co- milg 27. gensblüm 32. caiiimilla (X canis?) camill, gaii^ blüm K. V. ca- milla gramylly 31. camemeloii ma- gethe Hb. Cameiia flöt 32. slote 100. vach Voc. 155.. aber flöte Gloss. cameyiia floyte 37. cameta fleute, eyn pipe 38. *Chamappitys (camipiteus Wirzb. Hs.) henep Hb. camepitheos gros gamander 40. ye langer ye lieber L quereula minor, camedreos 51. * 7 Camera gewelve /. trausvolu- tio, testudo Symb.B. camere. boude, hatte /. casa, tugurium 58. camar- ia chanier. speys eh. 33. -a steinofan Gl. Ker. {iteben caminiis ouan, eit-, fiur-ouan Gf. I 146 cf. Gloss. h. v.). -am pastorum schelf Gf. VI 480. 491., ist sächsisch, tabulatum, horreuni pensilesim.Kü., Heu-, Getreide-haufen im Freien (Stürenburg), Gerüst, Breter- verschlag sim., ags. scylfe engl, shelf; vgl. fornice scelb t di-ep Haupt V 196. Camera fantastra 1 imma- g'iiiaria d. i. eine bildenerin; memo- rialis gedengnisse 42. /. IIS''. Diu hirnschal hat dreii kämerlein: in dem ist der sei kraft . . . faiitastica oder imag'inaria d. i. den pilderinne ; iu- tellectualis Vernunft; moralis ge- da^chtnüss Meg. fCameraca (-ata?) ciu. kam- reche -\(). kamercha, camertha Gf. TV 403. (Cambrai, nl. Camerijk). Cameraria eyu kamer maghet 37. Cameratus s. Camyrus. *tCameria camerie 40., zu C2i- meraria? ■7 Cameta s. Camena. Cami- iiata. *tCamfoiiim s. Camphora. •Camicella s. Camitella. *tCamill-a, -eon s. Chamtip- melimi, -leou. -um s. Camura. Camillus eyn prester scoler 37. * 7 Camina s. Cama. tCamin-ata l -eta kamer 52. -eta kenade, eynes riken mannes ca- mer i. talamus 38. cameta chemat 34. cammineta kamnait 45. Caminus {cf. Camera. Fornax.) kenii l bach owen 40. das keiiiit Oe. V. kernet 30. schiirstein 29. rauch- faiik 34. vugir muwer, esse, des vu- girs beheltnysse 0. eygyn wonunge, hertstat Conr. (vgl. Gloss.) eyn tack offen 0. eyn swerstain (e) 45. *t Camipiteus s. Cham^pitys. * 7 Camyrus. camir Irimkrum; camiratus (cameratus Gloss.) ge- krummet 37. "fCamis s. Clilamys. Camis {cf Cantus). 3Tit cantum (Gloss.) identische Glosse scheint: ca- mites quoque cant dicunt Gf. IV 455 (Fb.) Auf diese folgt in der revidierten Glosse Pf. Germ'. VIII 388: canis felgunt; die Parallelstelle ebds. I 114 lautet: . . . et camites canti dicuntur. camos felei; camites faliae. caunis {alph. camis) eysil bant F. a. 1420. *tCamis-ia hemet 38. phait 27. 33. pfait 52. -ile, -sile 40. heme- H. S. D., hemd- 40. -lachen. *Cam- s. Can-istrum. 70 Camitella Candela *€ami-tella^ -cella üa.d i. jilncenta 33. causteHa flade 40. Cf. Caiiist- eilus, -relhis Gl. m. * f Camix-ius, -iis wcscher 37. *tCam-iiiiiieta s. -luata. -nati- eutii s. Cauma. -omilla s. Chama^- meloii. -OS s. -is, -U8. * Y Caiiipa-go s. Compages. -lus s. i;aiiipo!u«. -nar s. -uile. -iiaria s. Ariemi.sia, rr//. Caiiaparia Glosn. CaMipaiiarius uii})(i-m;in,costc'r 38. otferman, clocludere Symb. I). glocken- giesser, glöckner Ki. Campaii-ile glockliaufj i wendel stein K. V. glok hus \ glogeii klengel (vgl. BM. I 844); -ar (cf. -arir.m Glvs.s.) glok hus 4i). Campe een riipe G. voc. * Y Caiiipe^tr-e, -ia quast 37. schurtztuch 52. Campidüua ciu. kt-mpten 32. Campid II ctor kempe 37. leyt man F. a. 1420. feldfurer 52. 110. Campio. caudoues s. u. h. v. Campolus rebukelen //. S.D. cau- polus rech l rech bog 40. campa- lus rech 40. 52. cambolus reche 40. Campus vlet i rti.s 38. Campliora chamter 40. tamforum specks aromalica canil'er 38. *'1-Camuia .s. Dama. '• -j-Camurak rb (cor mappa korb, beim Gercif/te) K. V. ydiimui eines ye- ■schirrs, in welcliem der Jungen eheleuthe ihregeräthschajften lagen Fest., legitur et camilhim Ki. *Y Camus eyn af god 37. camos est nonicn ydoli 76. Camus windstrick, halspant 52. \)\% K. V. cliamus cambriddel (l're- uum bi'idt'l) Symb. I). kiniaiflin (Je. V. ein ring l pizz 1 cziigel am czawmp 33. koniet 29. coiuus ki'imit 30. iia- mus chumpp, czugel 31. thamus bies^ 32. cacliiuus eyn halter 37. *f Caiia s. Cauea. iCami galilee in der strate in- terpr. Candida l antiqua 76. int. celus \ emidatio Br. *fCaual-e, -is s. Canabs. Ca- mipus. *fCanabrum {aus fr s. chanvre nacli Scheler) ca-, che-nncvis; caua- berium ca-, che-nneviere (vgl. cana- bari-a, -um sim. id. Gl. m.) 122''. *t Canabs bis eyn henepp.n hno 37 , rgl cauab-is, -um een henpen CO erde G. voc. henfl'en cor de 132., seil 0. schnnr 110. [sim. -i Br.) Caiiali-a, -cola eyn betteler 125. 'tCsmalis .s. Cauapus. Cauaiis nüsch K. V. rinne, uuazar- rinna Gf. II 519. cauuale ryen 34. riin (rim?), rör 30. kener29. canale keuer (sie) 33. '■■■ ■{■ Canap-aria s. Campanaria. -eium s. Coaopeum. ^fCanapeus hempling, eyn sangh voghel 38. eyn hennepplingh 37. ca- noi)lieus henftling 30. canojjeus ha- niff- 34., canapes hanf- 40. -vogel. Canapi-nus s. Canapus. -um s. Conopeum. Cana-pus hanfsot 40, -pi sem. ha- nol'sanio Wird). Hs. -bis hanft't (wet- terau.) 31. -lis hantf K. V. -pinus henipen 38. *YC«aiia1or ,y. Canna. Cancell-us cancel K. Kgadder 37. 38. eyn hol dor de wand 37. gader; scranck, tv. u. scrang 38. sträng (sie) 45. gatter; almar 33, gettry 32. pl. (-i) linnperga, manaperaga (c/Pinna- culum) Gf. III 174. -are scrankelen; crisselen 38. kriczlen 29. schrenkchen l gätter machen 33. gettern (scrip- toris!) 30. schranckieren of tralien ma- ken of quaede schrift doerstriken G. voc. -aria konczley 27. kantzley 52. 75. Cancer crenet 38. crebes 42. kreuss 27. criuz H. S. IJ. krebfj des libes (mor- bus) 29. chrew[5; kolb (in virga vi- rili) 52. ■•'^fCandäcis een koninckghinne van ethyopien G. roc. caudacis, vctr. can- dicis ein kanigin von Ethiopien 110. candax eyn konyngynne der moyr lüde 37. *Caudea eyn schep 37. ■ -fCandecula s. Cadentula. t Candel-a ein kertzenliecht 52. carse 38. (herba) wulkrut i. taxus Candere Cantagium 71 barbatus 51. 0. sau. konigis kirtzen 51. -abrum luchter 37. 38. luclite 37. leichter 27. kerczen stal 33. kert- stal K. V. -arium liecbtmesfi 52. Cande-re glitzen 30. glissen 29. 1 -scere gliczen 27. 33. l gleyssen. -scere gloghen, berneii 38. *tCaiidib-iilum, -oliim 37., -iltiiu 45. scliapff 52. schope 37. sdioupe, eyn tuuwe i. fuiidibiiiiiin 38. schap- phen 27. scheff 45. * 7 Caiidicis s. Caiidacis. Caiidida-ria, -trix bh^vckersche G. voc. bleycheriii 110. -riiis evn wit gherer 37. weyüjgerber 52. Caiididiis blaue, schiueiidt\ glin- sende 38. gbmsar 29. glancz 34. c, eqiius s. Albidiis. *7Ca- s. Co-ndimeiitum. *-|-Caiidiolus (animal) liermli 40. Vgl. mhd. durc'hliuhtic als priidilat des Ilcrnieliiis. t Caud-is, -US Br., -ius (-ys) Gl. m. vestis regia 76. Br. Gl. m. eyn edel cleyd 37. ■'■ Caiidones {Gloss. v. Campio) eyn swert vegher; cailiiores leckers 37. camoiies (alp]/. cand-) sind lecado- res 76. *7CaDdu-lus s. Callidus. -s v. Caiidis. Canea s. Caiua. ^yCaiieba ouenwisch P. V. (Zu- satz), vgl. Gloss. V. Furnitergiuni. *Caiiia s. Cauea. *tCania eyn poel 37., ans hoel, ^u Cauea? 'tCaui- .s. Tana-cetum. Caiiicul-us prack 32. -a teue 37. liisch, betz Ki. wülpe 1 jsni krapfe (X cavicula Gl. m., ital. cavicchia Bz. Wth) 40. -ari.s hündisch 52. 75. * Y Cani-deiites s. -ui. -er s. Carisa. -IIa v. Caiiiila. -iiiilla s. ChamaMuelum. -ssa y. -s. Caiiiui. canideutes tene 37. Hier- her nach Biefrich (der SteUmig uach) caiini ags. thesmannesgethunche Brf. Gl. the niannes gethunge (wrenda?) Marh. Gl. *t Canis hunt, rodde 38. fem. breck, zauck V. fril. piscis dorsch 34. dorsc (-st?) 29. c. britaniiiciis grcüwhund {engl, greyhound) 140. c. lepor-imis vogellmnt 52. -arillS [rf. Gloss. r. Leporarius) wogel hunt; c. sponti- ciis {st. ponticus) byl)('i' 40, c. re- pertor s. Clariciiia. c. veiiaticiis .S-. Lycisca. c. caput (hcrha) hundes heafod Hb. caiiissa liünttin K. V. Can-, caiiii- 1 caiii- K. V. -istrum kretz, zain K. V. zänkorb 32. broit- korp 45. Caiii-ties, -des giawin K. V. giewe 4^). Caima ror l aiiquid ßuens derore l scherlin haha 40. ror, pinisen 52. c. mellis honigror/". Meg. caii-ator rorer 40 -iiator rörinaister 52. sim 7.Ö. -netllM ror ach 52. ■ fCaiin-ale s. Caiiale. -etum s. -a. -i s. Caniiii. -istrum s. Canis- trum. -ores v Candoues. "^^Canodium h. zusse V. vraf. a. 1422. *7Cauo-u Stil mes 32. regle 37. regule 38. (-uem Gf. 1320), -meu einfalt (rectum reht) Gl. Ker. -nicus lehtlih Gf.I413. eyn canonik 37. ^fCa- s. Co-noi)eum. *Cauop-eus, -ius bilgräm hüt 33. sim. 0. *7Canopeus s. Canapeus. *tCauopum iramaiitiaplena 148. ^fCauopbeus s. Canapeus. Cauor hei o. wilhab {aus cano- rus wolhellend Gloss. sim.Y) P. V. hellekeit 8. F. a. 1420. Canorus sangbar 5^. 29. sin/. 1 33. wal luden (j^tc.) 37. cauora hailigu (X hellig) ding 41. ^fCaii-polus s. Campolus. -Stella s. Camitelia. *Cantabiles singlichen 41. *tCautabra s. Cautharis. Cant-abrum weytzen grust K. V. weissen grüsch V. s. G. 909. weisse 1 kligen 1 hund a's 40. -übra hünd o|^ 30. -ebra hunczas 34. catabrum weyte clyge 37. *tCautagium s. Coiitagio. 72 Cantharis Capillus Canthari-s,-desgoltkäffer43.can- tarid-a medel 37. ((ogl. hd. mittel, mettel etc. Fr. I 66.5. Gloss. vv. Lum- bricus. Scolopendra. nd. meddike etc. Br. Wtb. 139.). -es i)!., rar. sg. paum- wür-m, var. -mel Meg. cautabra to- ten wurm 52. *Cantaiius5. Caiitherius. Can- tharus. *-|-Cantar-us,-ius eyn wyusteyn45. Caatarus nap 37. kaiit K. V. kanne; canteriius irgt. canteruium Gloss.?) kennelin 40. *Canthariis. cantarius trachter 33 Marg. *tCaiit-asser s. Catasta. -ebra s. -abriim. -eria, -eriiim s. Caute- rium. Cantherius renf^, boh. walach V. trü. caDtarius perd 37. *tCante-rnus, -ruiiim s. Caii- tariis. -s s. Cautis. Canti-cuin, 1 -leiia saiigh 37. -ca ein pücli der gaistleich lieb 52, -ca coris (st. corum) buch der 1er 30. dz puech der myn o. der lieb 34. *Canticiis ranft {Bachcer'ks) 32. Cantileiia s. Caiiticum. Cou- ducta. *-j-Cantilo {vgl. circumcelUo?) /. Jeccator, scurro vmblauffer 52. Cantis. cantes orghelen pipen 37. Caiitor Singer K. F.sangmester 38. Cantrif-ex czingisser 34. -usor cannengheyter 38, 7 Caiituaria caceberg ciu. anglie 40. Zu -berg vgl. die ältere Glosse kantilbiria (Gf.) u. engl. Canterbury. *tCaiitu-bra s. Caiitabrum. -s s. Contus. Cantus nab 33. 64. 93. i. radnis 30. speken 37. contus velben (Ib aus 11 0, lg) 34. Chaos mol^ (d. i. renn, mos pcdus) 32. schände V.a.l420. cahos de erste materie 1 dusternisse 1 dupe 37. *tCai)-a s. -atribiila. -aceiius s. -ito. Capaiia hiitte 6. capona hawt in vineis 33. *tCapa- V Capi-taneus» *t Capatribula eyn botlingh l per- des voyd 37. capa i. e. spada (X spado 37.) 1 tribula 76. tabula las venu, der Schreiber der Glosse cappa eyn disch 37.; capa tribule der der Gl. cappa cappe, eyn leder an der vleger (vgl. Tribuhi) 38. Capax begrypelck (-lek?) 37, be- griffenung 45. * Capaxo i. coaxo ranarum 37. * t Capcitiis crud dat dor de steyne wesset 37„ vgl. capsicu-m, -s Glo.ss. *Capedo s. Capito. Capedo vngentum 19., ans Inge- nium, vgl. 142 p. 44. Gl. m. h. v. *7Capeduliim s. Capillulum. Capella cappel i. satellum {st. sac-) K. V. cappelle 37. ^fCape-lla s. -r. -Ita s. Car- peiita. -iitula s. Capteucula. "fCap-er boc 38. bog 40. /, q. CHstosl possesorburseivlg. bursier 52. -erca s. -ra. -ella hoyken 37, Capet-a, -um schoudouck 38. -us eyn scho doek (deck?) 37. soc i. pe- dile, pedulus 38. fCapeta s. Capita. * t Capeteler auis quam (?) nisus nonpotestcapere s, ein swe.. (verwischt) 40. *lCapet-um, -uss.-a. Compitum. fCapicerius chevechier 122. etc. Gl. m. V. Capitiarius {cui capicii ecclesiae cura incumbit). *tCapid-ium s. Caprudis. -ula s. Capudula. -us s. Capulus. *tCapil-icium s. -lamentuni. *tCapill-a hauptader 52. 74. -as houet ader 37. "tCapil-lameiitum 1 -latura 1 -icium zeringe der har; -licium zal- den locke 37. -latura dick locken 52. *tCapill- capull- 1 caped-ulum mutze 37. * t Capillus s. Capulus. *t Capillus s. Crinis. c. veneris, 1 c. porcinus 0. san. der minn lock K. V. muer-ruten, -pfefifer,i)iar(/.steyn- brech, i. gr. adiantos, adiaton, po- litricum 0. san. capilosus harech- tich 37. Capisterium Capra 73 *7Capist-erium, -arium 45.mül- ter 27. multer, hakch paiikch, trog 33. 33. multer 29. 30. multeren 34. har- seph Symb. D. 280. eyii nmlde o. e.Mi trog- do die pherde vj^ efjent 45. *7Capistrolis ein. bibrach 32. Capistrum inülte (,) trog do pfert uss essent 40. lialter, eyu zeel dar me dat pert mede bindet 38. * Capita (capeta Gl. m.) kar 40. Capita-1, i -le Br. i. sententia de capite puniendo Br. af to hauwende den hals 37. Vgl. 74. Gloss.v. Capitale. Capitale orkauf {aus orkuss slm.?) V. a. 1420. cussen i. piduinar Symb. D. lioupt buch Stab 29. dat. (-11) ags-. heafudponnan, ir. donchendfiacail (to foretooth ? Stoucs) Lor. * 7 Capitalis i. receptio valens ad Infirmitatem dictam in viägari dz grin {vgt. Calcuhis) 33. erlosung 52. Capi-, capa- (bis K. V.) -taiieus houet man 38. hauptman, ritter meister i. magister inilitum K. V. * 7 Capite s. Capito. *7Capitell-iim, -a 37.pfeiler, stul (st. SLil) liies 52. houede der piler 37. dat hoeft van den columnen G. voc. knopffboden27.cappitelliisknopff30. *tCapitellus ^Yankllssen {vgl. G-loss. V. Pluniacium) H. S. D. *Capiteiiiis <^. Capito. *Capitio.sus pegreyiflich 27. Capitiuui hübtloch, ho"btlüch, naht tüch 40. goller, est os tunice K. V. gollir, halsloch 52. hantwel (umg?) 45. honet gat 38. eyn houed gad; cap- sium id. 37. capitmu quod circa Col- lum fit halsetha, vgl. ags. healsed ca- putium Ff. Germ. VIII 386. Capito {cf. Dentex) p. moll 32. mu- nua, alnt H. S. IJ. sax. alund Sprüh. H. capite /. cefalus 142. p. 46 mit Anm. cap-eteims chopp P. V. -os- mus id. 52. sim. 75. -iteniis kapp 33. rumo p. (rinne Gloss.). cauena riene Symb. D.278 Sm.{Gloss.); cap- teuus rop G. voc eapaceiius cule, epn visch 38. capeilo alaud. egii visch 73. lapito groj). hopting, karp 40. *tCa-, cap-pitoliuni rieht hus 32. Diefenbnch, Novuni glossarium. capitul-iuiu, -um Gf. haupithaft Gl. Ker. Gf.IV758.; vgl. kahoupithaftot werden recapituleiitur Gf. l. c; in Gl. Ker. folgt die Erklärung : sumnium thiu oparostnn. caput regionimi (y re- gumj haupit chuningo. '■'tCapittellum eyn salcz fafj 45. *tCapituiiiiiii (c/. Capitolium) ca- pittel hus 37. capittul-arium id. -um eyn sammeninghe der papen 38. ca- pitulius eyn vt dem capittel 37. •^-J-Capitiiium eyn cleyne hoyt 37. baldrian i. yaleriaiia (). san. c. mar- tis brachendistel, mannstreu Ki. *7Capitum s. Capitium. Caplo.siis i. inlisus 142. p. 45 mit Anm. * 7 Capuale s. Capi}a. Capo zamer han 30. chapawn 34. kapawner 1. 52. * t Capoliua {cf. Ca-, cam- -peius) adj.f. reen Symb. D. 276. * t Cap-ona s. -aiia. -osmus s. -ito. -pa s. -atribula. Cappa kapp (vestis) /. capucium, capnale K. V. Cappar-i8, -us 0. 6-««. cappar m. Meg. ryngel blomen i. Caput iiio- uaclii b. san. swaden 52. 75. kercze species aromatica {vgl. u. a. hier und Gloss. vv. Candela. Chajrephyllon. Tap- sus.) 40. cappar {cf. Caprudis) cabes krut 40. cabus 1 bartz 93., auskurtz ? bar- tzenkraut ciciita ytrosa liegt weiter ah. *7Cappit-elliis, -olium s. Capit- ellum, -olium. "^fCappoua (von cappa) schnidel hüt 32. *tCappu(iium s. Caprudis. *tCappiilare {monachi; cf. scapu- lare Gloss. capularis Gl. m.) schlepp- ler 30. ^fCappus s. Caprudis. " tCapr-a sege 38. seghe 37. czigen, gayss, l i. q. -ia rechmüter 27. -iuus Segen, hucken 38. -arius gazzari //. S. Tr. eyn seghen herde ; -iole s. stal 37. -ia s. gras ih. re mouder 38. -eoia {cf. Rubicapra) kitzel; -eohnu (an.) holtzpock 52. -eoliis re 38. .s-. Co- rymbus. capriol-us rebkrepfelin 40. 10 74 Oaprudis Character -i krapfilin H. S. D. i. botryones, latices 142. p. 45 m. Anm. loyr bern (ryl. die Glossen su corymbus Gloss.) 37. capricorimssteynbück i. ibex 38. rebuch ILS.B. eyii eyn hörn 37. ca- perca stain bock 32. capri-, capre- 32. -foliiim wind 32. (?. corrig'iola) K. V. hagdorn 40. hagen dorn 18. ca- primulgi (auis) gaizmelk Mer/. *Cai)-riidis(c/'. Capparis). -pudiimi cappucz 32. -idiiim capus K. F. -iide- ris (X maguderis?) cabes krut 40. -udeus kappuß krut 45. -pus krut 1 compust 45. eyn crud weder de vn- kuscheyt 37. Capsa capsel, eyn spise kiste /. Capsula, teca, scista 37. kapsei 40. (fehlt bei BM.). capse Symb. I). wat- sakch 27. euthaltnufj 34. sim. 1. be- ha]tni-(i 29., -f5e 30. *tCapsa-ces, -x eyn band, eyn mate 37. Capsella {cf. Teca) täsch 32. täsch K. V. test (^aus tesc?) 40. (/. Capsula) ladeken G. voc. ledlin, kysth'n 110. truha Gf. V 511. dachen o. ledder sack 45. Capsula truck 32. truchen, lad 33. ledlein 52. 'K'apsica mvl steg 40. nnilsteck, est pal US unt sndes moleudini 75. *t Capsi-cuiu s. Capcitus. -dilis s. Cassidilis. -s, -o s. Cai)tio. -um s. Capitium. *tCaps-orium i.Lapsorium. -ula s. -a, -ella. Capsus hangend wagen 32. bedecket w. 45. copsus eyn toch kare 37. *Captacula s. (!apteucula. *t€aptalanuui de sonnauent vor palmen 37. Y Captare begeren F. a. 1420. Captencula strigel {cf. gestriegel V. Conopeum?) 40. strick 74. schlag K. V. captaculabedreghinge der wort 37. capentula strick 45. ''Capteiius s. Capito. *€ap-tio droch 132. G. voc. -sio strick, bedreghinge; -ciosus droghen- haftich 37. -sis arglistig 3. 52. €aptiu-us aJul notfanc Pf. Germ. VIII. -itas fancknust 32. Captura zuc 48. * 1 Capude-HS, -ris s. Caprudis. "t Capudula eyn biscuppes vad 37. Capidula i. parua capis Br. sim. 76. ''' Capula meyse auis; tapula mel meis 0. gugerelle (gligerel BM. 1 580) 40. varr. tal-, sa-pula wazzerläufel, aiti vierfüedy wurm Meg. sapula was- ser-löyfier, -löuffer 50. tippula (quae nonnando sed gradiendo aquas transit) abageiz Gf. IV 287. Oherd. habergaifi bedeutet ebenfalls zugleich einen Vogel (Jde ine Nachteule Siil II 137) und eine Spinne, phcdangium optilio ebds., und bei Nemnich h. v. neben haberhauer. Ha- ber-ziege, -bock, -lämnichen lieißensco- lopax gallinago u. sc. gallinula (Nnin. h. vv.), neben haar-, harr-, heer-schuepfe, haarWll, haarekeublatt. Bie Synony- men himmelgeif^, himraelsziege (ca- pella coelestis) deuten riellcicht auf den Ursprung aus einem haban = sächs. hebhan, heofon etc. coelum, ivenn nicht obiges aba die älteste Form ist. (apu- V. (Japi-llulum. Capuluiu halÖtei- 7. 33. 93. swert hilcz; hopt stödel (ornani. equorum) 32. Capiilus {cf. Tridens) een roer aen den schip G. voc. grepe, eyn toghel an der dor; hilt au dem swerde 38. eyn hüte des swerdes 37. ein hultz (cai)idus gehultz) an einem swert 52. toten bare {cf. Capulum Gloss.) l swer- tes gehilcze 40. geholcz 1 knauff ; ca- pidus eyn holcz an eym suuert 45. capiilus swert knof V. a. 1420. *7 Caput hoüet 36. houet, cop 22^. 38. c. monaclii s. Capparis. c. (mun- di) herduom 48. Caputium {cf. Cappa. Capitium.) coghele 38. caghel 36. Carabus {cf. Mergulus. Siro.) groph 31. carepus grop; caroppus karpff 32. karep-tus karpp 45. -us karpfe 40. Carabus eyn hude vad in naui 37. scipin-el Gl. Aelfr., -cel Gloss. guar- run (gu ans gn, vgl. Mioparo) i .lin- tis {aus Unter) Sym. B. 280. Clia-, ka- 32., ca-racter gebreche V. a. 1420. bedruppeniüj {aus druck sim. nmqed.?') 45. sei sigel 32. eyn Caractes Cliiirybdis 75 beide, eyn teken ysan (sonst }sern) 37. karacteres pildengesclirift 3Ieg. ^ t Caractes {alj)]/. canr-) ein pox horndel 27. * Caradri-iis, -oii (cf. Caladrius) eyn wyt vogiiel, eyn calander 37. "^Carag-ma eyn munte; -ina in- druckinge des bock Staues 37. Cliaraxare. coraxo 1 crocira- grapho i. scribo 37. *t Carba s. Scaba. Carb- s. Carp-asimis. Carbasii-s, -m e\ n zeghellaken 37. *Carbo s. Cabo. Carbo erloscen cole; priiua bir- nende cole Bymh.I). •Carboiia s. Corban. Carbouella crappe i. frixa 38. gerost fleisch 52. Carcer {v(jl. Ergastnlum) karichär 33. karcher i. arcliastiiliim 27. kär- cher 52. carke, kerkener, presnn /, eriiosium 38. *Carciola witesa H. S. D. Gloss. wites krut 40. Carc-ius s. Cartius. -lüus s. Cal- culus. Carchesium. cartlies-ium, 1 -ia 37., -ie 34., -imi G-.voc, certesium 30. eyn mersein dem mastbome(meer- sse corhisl galea nauis KU.) 37. gese- gelband 30. segel-strenge 29.,-schranck 32., -strik 34. een schenck vat of een kanne G. voc. Cardamoiüum cardemole 40. *tCardamii-m, -s wildekirso t iias- turcium cresso) H. S. I). cardainiis wilde kresse 40. * I Carde-opaiia, -pamia 6. Car- dopatium. *t Cardia /. iiicor (morbus) Gem- men, hirczen Sichtung 45. hertzen sicch- tag 52. herz ryt /. cordiaca 74. cor- dia hertz ritt 32. K. V. cardia-ca der prust amacht 3Icg. -ins herten stcke ; eyn de eyn heyt lierte heft 37. cordia- cus herczflettiger P. V., iauss, vgl. har- teslaht BM. 11 2 S. 388. hart-, hertt-, herzschlechtig Sm. III 429. *tCardiiiales (c. virtutes Gloss.) tugentlich zucht 45. * ; Carditas s. Carus. '•Cardo benedictus s. Cardus b. * 7 Cardo (cf. Vertinella) cell, ce- lioli 30. himel-ang 29., -angel 30. 33. celicardo eyn hespe des hymmels 37. * Y Cardo - patiiim , -caiia ert-. ebers-wrcz; carde-panua {a/!^^/i. cad-) eher wrcze 40. -opana ertworcz 45. cade-passio l -bona eberwurtz 52. ===Cardiia forhen, rar. foren p. 75. cardula worhen 40. forhel 52. 'tCardua s. Cardus. Cardiicella haber nioch 75. K. V. *tCardn-elis, -ellus, -celliis 38. steghehtze 37. 38. cordiieliis stig- licz, distel {i q. carduellus Gloss.) F. V. distelzwig m. 6. 50. 't Cardula 5. Cardua. * 7 Cardus beuedictus raarien tis- tel 40. cardo b. born wurtz i. eri- girou etc. 0. saiu cardus siiuaticus woluismilch H. S. B. c. silfacitus Wolfes milch; cardua agrestis wul- lede (eingeleimt; vgl. u. a. Blandonia. Tapsus.) 40. cardus niger(^£'f?.j wulf- fes milch H. Ph. Carectum (cf. Gladiolus) riet ge- wächs l riet howe 40. rietwi^ 32. eyn stede dar snyd gras wesset 37. lues- bosch G. voc. post carecta vndir dem crude Virg. (vgl. 8. Gloss. v. c). *7Carena s. Carenum. Careu-a, -1 -tia (-cia ; carere X quadragena) 37. eyn karyn 37. carine myt dem afflate i. quadragena 38. *tCaren-a s. -um. -es. Carina. -tia s. -a. Caren-um, -a 37. must 37. eueren Goch, morod, moradh Sonuicr. ^ICarep-tus, -us s. Carabus. Carere (cf. Vacare) beren, enberen, missen 38. Carex swerteln, liesch, ried, Irfjen 45. schuertel, ryetgraz, schift't52. schift' 75. siech 33. schleff 74. sacher 75. P. V. carix riet gras 40. *t Carla s. Caries. Charybdis (cgL die Glossen su Sirtes Gloss.). caribdis santuurfi Gf. 11042. uncaprech (cgi. Formen o. v. Callidus) ib. III2()7. im\i\\)r eh (pseuclo 76 Carica Caroscopus seutin) Gl. Ker. zee anxt G. voc. eyn mer-wuncler 37. -slunk F. a. 1420. ca- riptis Schiffbruch 32. cariodis meres wiel {AU. von wallen) 40. *Cari-ca, -i^estvnguenhvmuuris 33. Carica via, pl. (-ce) vigen H. S. JD. sg. gehacken V. V. a. 1420. truucken feigen 52. vighen vriicht 1 palme 37. Caritas iiigan 41. Cari-es 1-a 33. vnreyne 37. vnsaw- brichait 33. holcz fily 32. eyn vol holcz V. a. 1420. wurmeio H. S. Tr. (vgl. Gloss.). raolm KU. olni 147. (nd. mulm, ulm sim. vgl. u. a. JBr. Wtb. h. v. sqq. BM. III 178.). -osiis olm-oht Gf. I 249., -ich 147., l molm-achtich KU. vül 37. * t Carietimi s. Tanacetum. Carina schiff boden 32. 93. po- dama acc.pl. Gf. III 87. bodeni Symb. D. 278. chlain scheff 33. klains scheff; czüll 27. zull 52. karnia schiff 40. — Gf .111311: carene {nhnpha müsse l aqua uuazzar) Gl. Ker. prunchulle; ^u Idol (Kiel)? müsse undentsch, vgl. nytnplie i. muse, nympha i. aqua Br. etc. *Cariuariiis eyn dreck-vorer 37., -dreger 147. *tCariiitIiia. carintria kornder regio 32. *tCariob-iilla, -alliim Gloss., -alli kam rade 37. *t Cariodis s. Charybdis. '■' Cariola tule 40. kariola heera i. q. orix Symb. J). 268. ^^t Cariola s. Corrigiola. Caryophyllu-m. -s eyn muscaten boem 37. cariioualimi negehn 30. gariofile-ae, -s nelchin R. Fh. glia- riopliilus negliken, eyn crude 38. ga- riof-ulata negelin kruit 51. -ilata pheffer crudt Haupt Z. XIII 382. Cari-osus s. -es. -ptis s. Cha- rybdis. Carisa vor leghen wulle 37. Vgl. 142. p. 44 Anm. su caiiier leno (nr. 32). *Carisciis kinh-, cvic-beam; cf. virecta cincae Codi. * 7 Carislingwa eyn gud rede 37. C-, K- 40. -arisma (X chrisma) gaue des hilgen gheystes 37. crisem 40. cacrisma {aus ca- + c-risma?) crismota (^o»Mmkepa spiritaWkeisiYiXx) Gl. Ker. * t Carista atiis (von dem) caristen dat. Meg. *tCarist-ia tewre iar 33. tewer iarczeit 27. -ea mangelinge 45. *tCarit-a, -as s. Carica ?«t. :Z. 2. -as, -udo ■?. Cariis. *tCarius march; iv. u. claar i. appollo 37. *Carix s. Carex. *f Carmel-ita. -us eynberchc?>cMw- clsionis ; -iti moneke vp deme berge 37. Carm-en {cf. Conducta) ein verfj i. vniis versus 125. -inator hede dich- ters ende sprekers opter Straten G. voc. * Y Carmus {cf. Carnus Gloss.) s. Tarmus. Caniarium eyn beyn hus 37. *7CaTii-eator Gloss., -iator s. -ifex. -es ferine 5. Caro. * 7 Karnia s. Carina. *tCarnidrium eyn vlesch hus 37. Carni-fex, l -ator 37. vleyschau- wer 37. fleysman P. V. een dief banger of bodel G. voc. *t^arnio onis ein leich 52. ^fCarnis afflictio des libis ge- twauk Conr. c. -priwiuni vaschang, fasnacht P. V. -briuium vaschankch 33. faschang 52. "fCarn-iiim s. Cranium. -ins, -US Gloss. s. Tarmus. -oualum s. Caryophyllum. *tCarnulent-ia, -a vetticheyt 37. -US veth 37. leibig 52. Caro vlech 36. vlesch 38. leib vleisch K. V. sg. mensch fleysch, pl. (carnes) vich flewsch 33. sim. 6. caroferina wiltpreht 31. carnes ferine wiltbrat 38. wilpart 45. Carobeus s. Siro. * Carobus. caropus est colorvrine 33. "^^Carop-ara, -era (X carabus) eyn schep line 37. * 7 Carop-pus s. Carabus. -us s. Carobus. *7Caros-coi)us (-topus?), -tro- pus s. Catascopus. Carota Casia 77 Carota i. q. carruca Car. cap. de villis. *Carpa s. Carpo. *-j-Cari)a loc, liar /. pihis 38. *tCarpa-mus s. -siims. -nus, -sinus s. Carpiims. *Carpa-simis, -siusguklverwe 37. -mus guidein farib P. F. -sini pnr'io Strato lapide Ff. Germ. VIII 304. car- basiiii color gemme i. viridc gioni ib. 400. vgl. die ags. Glosse Gloss. v. c. *tCarp-asnuis, -elis s. -iims. -elsamus s. -obalsamuju. *tCarpen-a s. -ta. -is s. Car- piims. Carpen-ta, -a G. voc, capelta 37. z.ymer P. F. z. holtz Y spou 30. zymber 29. span 27. 33. timmer-spaen G. voc, -bank 37. peyl {i. q. bipeniiis) 34. kil, scraghe dar me vppe liauwet 38. carpeiit-are cluteren. tymbereii, buweu; -arius tymberman 38. -um hobel wagen 52. geho-, var. gehe- belter w. 75. hangend w. 32. biirger w. K. V. czimer-nüss 27., -eysen 33.5m. 6 kutsche 44. gutsche Ki. Carpere ploken, plukken 38. pla- cken ( vloecheu 132.) of berispen i. reprelieiidere G. voc. *Carpiiiare (atts carpere X car- niinare) wol czaizzen P. F. * t Carp-iiHis, -asimis hagen dorn 6. -asiiiiis l -aims nag doreu 33. -eiiis hagendoren 34. -elis hagbüch 30. -iiim sie; -in« sie bowm V.a.l420. Carp-O cherph P. F. carpe, egn viscli i. corilliis 38. -io 1-a carper G.voc. Carpobalsamuin balsem zalue 37. carpelsamus balsani holcz 1 rindten 33. ; Carpo-cratiauiPr., -graciäket- tere ncgnntes resurrectionemchristi 37. Carpos gr., lat. i.fructiis i senien Br. eyn rinde lat. {vgl. Carpobalsamum) 37. Carrata uüder Symb. I). ^yCaiT-ogata s. -iica. -uca s. Carota. Carr-iica. -ogota l -us kane G. i'oc. -US chanzuuagan Gf.I667. reit- wagen ib. IL S. D. caru-, carus-ca- rius caron (carusc), carton 122''. p. 46. * Carru-lus s. Graculus. -s s. -ca. Carta pirment K. V. kart 33. Cartallum zeinna (,) fanari (aus panarius) Ho. 39. zeine 40. schissel kreb 30. schottelkorff 38. cartellum eyn schußel bredde 45.. Cartamus wilde saifran 51. * Cartliarius morder P. F. (niar- der Gloss.') * Cartellum 6. Cartallum. •Carthesia. ca-, co- 30., to- 34. -rtesia heiltum lade 40. opherstochk /. carbona 34. opffer stock 30. "fCartil-ago, -ego 30. P. F. (al2Jli, carc- 33.) eyn knoster 37. krostell 40. crotzelo, icecl' hnol-e in dem vleschc 38. chrustel P. F. krospel 29. krüspel pain 27. knorpelbain 30. ein Schulter bain 33. casica s. h. v. •■^Cartius. carcius p. lachf} 32. Cartularius brieuere (ka.) Symb. B. brieuare H. S. Tr. brieuer 5. *iCarucarius s. Carruca. Cariie chum P. F. come, eyn crut, vnde is twierleye: peper kome, het syminum, vnd gart kome, het carue 38. carui kumich 32. wyesen komel 5 1 . matte kvmin ; circoii feit kümich 40. cireo ueltcume H. S. D. ■■'yCarum {aus lardum?) spek 37. Car-us leyff; -um reddere 1. ma- ken, leuen 38. -itudo duyrte G. voc. -itas hebhait 27. carditas {alpili. Ca- ritas, X cardia?) liebin 33. * t Caruscarius s. Carruca. "fCaruus. parreman i. i^arro- cliianus, c. {aus \)?ci:\\ii^ verlesen?) do- mas plebani., dos 38. Casa (s. Camera) eyn arm hus F. a. 1420. armans hus 31. gassa bett- 1er hus 52. fCasale s. Arale. "fCa- .s\ Ce-saries. *tCasatoriumbrottspi[3/.veru3o. ^•fCase-us chäzz 33. -ale kesevad i. syniun 38. -arium casier 122''. -atum kesbruge 40. kefjpru 74. -tuui chäfjprwi 52. Casia bom roke /. q. crassia; cassiouistula fistehnge 37. cassia wicboum IL S. D. wihbuum Gloss. cas- 78 Casica Castratus sica lingn-ea gihbo"ni 40. -a liolcz geifj 50. c. ligiiea holz-gatz, var. -katz (cassianholtzegeisz dat. var) /., ain stauä; c. iistula cassenrorn /.; cas- siaiia cassiaii-, var. cassen-pawmlfe^. * Casica (Gloss. v. Cartilago) or- leppel 9. orfedel; auris (ans auricii- laris V vgl. Gloss. h. v.) ör vendel, or- loffelein P. F. * Ca- s. Cau-sidicii8. *iCasi-dilis s. Cassidilis. -na 6. Casma. -nia s. Cadmia. " f Casita ?'. snmmitas ani 37. * t Casla s. Casula. Casma (<;/'. Fulgor)blixem 37.blicze 40. himelplitz 52. casiiia Matm ter- rce 148. *f Casme s. Cadmia. CaSäiomia i. venenosa musca 37 *Cassa s. Cassis. f Cassabuiidus [cf. Cassus) vor niciitighet 37. * I Cassamius s. Cassiaiiiis. *-|-Cassar-e vornichtigen 45. -ietiir vernütet wirt 41. Cassarius eyn ned meker 37. *7Cassi-a, -aua s. Casia. *Cassianiis erdnufi 74. cassamius ert 111 ist 40. * Cassibula. cassubida eyn schod doer 37. Cassidil-is eens voghelers of eens heerdekens maele G. voc. -e bilgrins desche 40. vogil tasche V. a. 1420. vogel sack 52. purssa Sm. 1202. sweydeler (c/, Mantica) 45. cap-, ca- 45. -sidilis eyn bilgrins sack o. duch {cf. Capsella) 45. eyn by gordel 37. decassidie i. pera pastoralis Symb. E. *7Cassido-labriim eyn helme exe 37. -dolabrum heller hart 32. * f Cassioiiistula s. Casia. Cassis eyn helme 37. helbem 34. ysenhut 30. *f Cassis .<^. Classis. Cassus. Cassis hämo Si/mh. D 279. IL S. B. Tr. ned; cassa eyn hazen ned 37. * 7 Cassubula s. Cassibula. *Cassula eyn wulf drii 37. wolf Sensen 52. *tCassula du. kassel 29. cassen 30. cas8ul chassel 34. Cass-us taub 125. vppig; -abuii- dus id. 52. -is vniicz 32. Cassutlia. cuscutafiltzekruit, syde 5 1 . curstuca vnser i'ro"wen side, ncs- sel-, flahs-side 4'.). chustuca breme {yansyestridicn? cf. Consogriugo ?) 37., hierher? Dazu custica frutetum, dn- metum Gl. in. Castaldus kirchprobst 52. Castan-ea kestnitz K. V. kesten- baum (c. Ed.) IL Ph. -ia kestencz bom 30. * Castaneum s. Costania. Castaneus paniius grüne düch Symb. D. grün tüch 33. Castella-nus (cf. Municeps), -rius burck herr K. V. casteleyn G. voc. Castellum s. Opidum. *tCaster-gus, -uus s. Castro- nus. Castigare castigen, cusch maken; spengen /. abstiuere 38. Castimouia abprechung der Wol- lust 52. 75. in-c. inder künschkait 41. *Castina .s. Calcina. Castitas cusheyt 38. * Y Casto-logaloe, -gale caliczen stain 32. -lagee eyn gli[jender (umr/.) steyn 45. Castor byber tier 40. schops KL •• Castoralis (Gloss. cf. Br. v. Cas- tor) eyn de de hoden suluen vth snyd 37. qui seipsum castrat 76. Cast-orium byber giel 40. -ro- rium eyn bebern hut (mng.) 45. Castra ritter harsch (harsch, hars, harst Fr. 1418". Sm. II 240. Stromer Nilrnh. Chr.) 32. heriberg-a sim. Gf. III 175. -0 crastro Bf. Genn. VIII 410. castrametari huser secczen V. a. 1420. Castrangula suwe wurtz i. sträng-, scrof-ularia 0. san. Castrare bouten, heylen, vt wer- pen deme ve 38. lychten F. a. 1420. Castratura nüt 32. Castratus (vgl. Gallinaceus) ge- minter {aus gemünchter sim. ; X nain, minder?) 40. vmechtich 37. Castrensis Catascopus 79 Castreijsis büvgmaister 33. piirkch- nian 27. Cjistrimargia fresserey 52. ^fCust-roiiiis, -riiJins boutlmg 38. -ergus hamel 37. -riiis hemling 32. haiiiileich (sie!) i. iiuito 33. -ernus schacz (scliecz isnilo 9.) 27. *tCasl-rorniM s. -oriiiin. -fos s. Oestniiii. -runus s. -roiUi8. -iis s. Costus. Castus kusch o. glich 45. Casiila (cf. Phmeta), caiisiila 31. casul K. V. casele 37. 38. mishakel 38. messacher 31. missachel 32. easla hedeii CocJc. Casiila hutteke 1 eyii hop stros 37. t Casu-ra val 38. -s kl 38. i(>. vn- geliike 40. *tCat s. At. *7Catliaboratis s. Cataporates. *Ca- s. Can-tal>i-um. *tCatabu-cia s. Cataputia. -la, -Ulis s. Catapiilta. Catabiil-iiiii •/. dausura animalium Pap. (cf. (tIos.s. et Gl. m.](. v.). -i (cac-J) Jocus da man dz wihe tötet 41. ^fCatliabiimba. catabiiiid-a grufft 52. -e grebir V. u. 1420. "f Cat-, catli-acisMiis s. Cataclys- iiius. Catecliismiis. * 7 Caladysimis. catliaclisiiiiis sint flucht 40. caticisiwus sind Aus 32. cataclisus eyn water vloyd 37. catacisiiiHs .9. Catarrliacta. fCatadromus eyn bane vU cur- rifur 125. Cata-dupa, -pliida mülschusf^ 52. sim. 75. V. c. catliadiipla eyn vloyt renne 37. *7Cata-goga 5. Ocimiis. -lexia s. -plexia. *€atlialexis eyn wllenbringinge 37. -j-Catlialogus eyn zal V. a.l420. Catliaiiiaiie morghen vro 37. mor- gen frü 52. bey vru V. a. 1420. *CathamiiN s. Catliomus. * Catli-, catt-apladum oinnis im- nmndicki in coqnina 40. Cataplasm-a ziech pflaster 52. ca- tliaplasm-o eyn plaster vp leggen 37. -US gestössensalben 1 krawtt 33. sim. G. * 7 Catliaplasta s. Catasta. Cataplectatio lesterun-g r)2.,-ge 3. *7€/ata|)lex-ia, -a wallent we 40. cata- .V. Apop-Iexia. *tCatapl-odi.s v. Catlioplodim. -iida s. Catadupa. 7Catliapluiii kimahcliitha (conuen- fus einthingida imuiuui sceffo) Gl. Ker. *Cataporat-es, -is enker bli 40. catliaboratis encker bley K. V. Catapulta stral 52. catabiil-a schling ib. boltz, stral K V. -tiis bolcze V. ü. 1420. tattabulclia straul 32. Catapii-tia, -cia 40., catabucia sprengkärenly 32. sprengel-körnli OS., -konli, spring wrcz, wolfs milch 40. 7Catari ketter 37. "Cataricum(i'^?. Cathartica Gloss.) süfernisse (artsemjge) 42. * [- Catarriiacta. cataract-a rinna Gf. II 5 10. regen runcze 40. watervloet, wolckenbarst G. voc. worlken (wölke imbes) borst {i. catacismiis) 38. fei im äuge 125. -e i. celi fenestre /. nuhcs \ tonitriia Fap. catliara-clita wasserfluzz o. ein gebolkchen prust Ifenestra waiser (sie?) P. V. -cta was- ser schücz 29. eyn schütte bred, eyn wech vnder der erde 37. tliariclita wasserschuss 34. Catliarrus, oft catarrus snuue 37. de snuve 35. suue i. reimia; dumpe, ei/n cranclieyt 38. snuz (pusinzia L. i.) H. l. i. nasen flos 1 snuder 40. snu- derata Gf. schnudert 30. Sträuchen 34. höptflusjj, knüsel (ans fn-?) /. rewma 29. brüst flusFj (scheint sl-) 32. flufj zu der brüst, schnuder K. V. der snuppe, rotz, heubetsyechtumb 125. der snoppe 51. catarrlium n sterue dar dat fir- mament iune gheyt 37. * 7 Celox 1 celor eyn snycke 37. celotes rade (ueloces kahe; vorher uelocem rathan) (//. Ker. celetra H. S. D., 1 celoces i. ncmes veloces hericoch-en Symb. B. 280., -in H. S. B. sim. Gf. IV 361. *Cels-us ho 37. -a eyn keyser hus 37. des kaysers hoff 52. hohin [vgl. Cacumen) 41. i. skomorus Symb. B. Äjjp. Meg. der hoch maulper-, wild veigen-pawm Meg. -itudo hochi 29. *7Celt-es, -is 32. (1) 37. meyssel 40. mayssel P. V. mesel 30. mersel (.? krummer Strich an und iiber dem 1. e), eyn tauw de (sie) timherlude 38. grab-ysen 32.40. 76., -eisen Ki., -eyssen P. V. eyn steyn bicke 37. beytel 32. -are v[^ holen 30. -rum eyn spil ysern 37. maissei 52. Celticus. celtris edel, manhaftich 37. cesticus est nohilis 76. edel 37. "Celt-is, -rum s. -es. -ura s. Celare. *7Celu-ba s. Cellula. -m s. Cela. Celum hymmelrike 38. ^iCeluma s. Celeuma. fCemaria 6. Caemeria. Cement-um (s- 38. 37. /;. Latura) kalk 37. morträr 34. pflaster 29. sper- calk /. gipsum 38. -arius (s- v. Oblitor) murrer 40. messeler G, voc. eyn kalk berner 37. 84 Cemina Centipeda * 7 Cemiua eyn clene ketter (-t mit er - Striche F) 37. fCeiia aueut etent 38. nacht mal K. V. c. doniiiii der gut duiistag 32. ceiiji-ciilum, 1 -toriiim 27., sena- culuin (z\ Triclinium) müs haws } lawben da man vnder ist 27. esslauben, soler 52. oben essen hus 30. eyn moys hus 37. cenare auent eten, eten des auendes 38. * t Ceuat-icum .s\ Tauacetiim. -oriiim s. Ceiia. "fCeiichri-s waunenwecher (auis) ; l -as Art von zornigen schlangen Ki. cencris (slang) cenker (deutsch ge- deutet?) Meg. ceiietroris J cenicius eyn slange 37. *CeE(lere inczunnen 45. * Ceiiebiibula ( veltquenel Sum.) zu Coiiila. *7Ceiief- s. Ceuoii-ectorium. *! Ceiietroris, cenicius i\ Cen- chris. fCenith eyn pmigt in dem firma- mente 37. est pimctus in firmamento etc. 76. Br. 7 Ceiiitus arga (Jnngob.) Gl. m. Ceiioliiiiiii eyn nunnen closter 37. ceiiubiuni munis diores Gl. Ker., als (/e;;.munisdiures(monasterii) fr/. /J8Ö.5. ceiiobi-ta, -ca 40. closter-vruwe 37., -munch K. F., -knecht 37. gaist-licher prüder 52. *Ce-, ci- 38. -nobrium cynober, eyn rot verwe ghenuiket van hiec sidiier vnde siveuele 38. zinober l rubrikcli 33. '^'tCeiioceplial-eoii, -iis s. Cyiio- ceplialus. *7Ceiiocita-toriiim, -rium schof^ brett 30. * 7 Cenodocli-iiim spettael 35. 37. almüsen hus 40. -arius spitale-r, -aria -rin 52. -iarius bedeler 37. cenodixi- iim gast hus F. a. 1420. Vgl. Xen- Gloss.;aiis ^evog X ^otvog, im Br. etc. sogar X coeuare. * Cenodoria hefenwerk 62. sim 75. Ceiiodoxia weltleich lob 52. *Cenof- etc. s. Cenoii-ectorium. * t Ceiiol-entus, -atiis vor niget 37. -entia gestanck 52. *Ceiiomia s, Cynomyia. *7 Ceno-iieiim, -iieiiim, -plec- torium etc. s. -uectorium. * Cenopoliiim keller 37. ^fCeiio-phegia etc. s. Scenophe- gia. -sus s. Ceiium. *tCe-, sce- Gloss. -iiotaphiiiin eyn graf dar neyn mynsche inne ligget 37. ceiiotaphium eyn lik steyn 35. ceuotamon ein stain autf dem grab; 3Iarg. scenotiuum grabstain 27. ^fCeiio-nectorium 33. 37., -ueum 37., -neum 1 -nelum 33., -fagium 1 -plectrum 52., -plectorium l -phi- iini 27. 52., ceno- K. V., ceiie-fec- torium mist-bere 40., -ber K. V., -trag 33. (75.), -stro 52. eyn drek vad 37. *7Ceiisere. seiisere, curare, re- l)utare, taxare achten, vteren, fey- seren (fisiern taxare 74.) edder rekenen 38. cens-eus eyn tyns sammer 37. -itusrike 37. -or richter37. erteylerjBT. V. -orius (vgl. -arius Gloss.) eyn deme me tyns ghift 37. -uare tinsen 38. -ura (c/. Rectus) recht dar mede richtet 37. -io s. reynung 45. -atio maynung 52. -US schat tyns 37. tyns, schulde, rente i. redditus 38. *tCentaur-ea, -ia H. S. D. Hb. curinelle Hb. gud krud, ritter blume, czantonie 45. wolecruyt, centaurlen G. voc. erdgall i. fei terre 3Ieg. c. iiiaior ertgall-a H. S. D. -e 40. c. minor metrena H. S. B. metran 40. ceno- plieia s. SceuopliCj^ia. ceniario au- rine /., brun krut 42. centamiiia win- terkraut (sie) 27. Ceulaurus halfhunt H. S. B. ce- tliaurus dür(^ 32. ^fCeute-morbis, -ramia^. Ceiiti- morbia, -ramia. *7Ceiiterio .s. Centuria. * Gentes snekch 1 steg l corriola 33. wyndelsteyn 37. sim. 22. '• Centimorbia. centemorbis tha- gel (vgl. igel etc. Gloss.) gras 40. Ceiitinodia (cf. Corrigiola. Septem.) wege breite 40. hercz-span 27., -wurcz 33. sim. 6. hercze gespan 17. 45. Centipeda huudertfüezel (lanttier) Meg. feldferdh Lgc. centumpellio Centiramia Ceraunos 85 feluferdh, cf. torax feoluferdh Cocl:. sim. Gloss. (ieclüiev fddfare Soiimer). *Ceiiti-, ceiite-ramia (cf. Gloss. vv. c. Aconcilla. Italia.) kaczen zagel 40. * Cent-o huren tucheli cimi qiiopur- gaiit loluas 40. pettziech; maister ge- sanck (sim. 75.) 52. -oues {cf. Scin- tones) filcz macher 33. eyn vilt me- ker 37. ''"■ Y €entr-iim eyn cirkel; eyn pungt midclcn in dem cirkel 37. eyn mittel V.a.l420. -um (galli Gloss.) gjilie wilde scharleye 40. -are stupphen P. V. sini. Gloss. 7 Ceiitiia mensura terre etc. Br. eyn vlek hundert vote langh 37. Centumcapita (cf. Affodillus.Eryn- gium.) golt wurcz, wikol 40. ramese, crowe garlek /. asfodilhis Bciwl. ^fCentiim-neruia .s\ Barba iouis. Bursa pastoris. -pellio s. Centi- peda. Ceutupl-ex 1 -us hundert vart 27. -icare tüsent (sie) falgen 31. *tCenturia eyn schar lüde; ceu- terio eyn schare van hundert riddern 37. centuri-are i. ordinäre Br. etc. -ator eyn schicker 37. -o hunderter herr K. V. eyn ridder ouer hundert 37. hunno Ho. 38. ein marschalck rit- ter 52. *Centus schar 6. 22. 33. "fCenubium .5, CenoMum. Cenum chatlakch 33. katlakchen 27. vnreyuicheyt 37. eyn pucz vol trecks 45. scenum (st-?) katt 30. seuum dreck 38. sceuon huhva (ahd. Gl. vgl. u. a. Palus. Sm. II174. Gf.IV881. BM. 1 680. h. sonst anders lat. glossiert) 40. cenosus dreckich 37. Cepa züboll 29. ztibel 32. cibel 40. cepe czwifall 34. zibol, pl. -len 42. zwobeln. zwebeln pl. 0. sein, unlauch H. Ph. unloich Symb. D. sepa sypolle 38. sepa czwifal P. V. l sepius syp- polle 37. Ceparium ein czwiflfal supp 52. cippollen spise 37. halfen praten 33. Marg. cepliarium est olns etc. 33. *tCepe- s. Cepu-latum. *7Cepris eyn dele 37. *i Ceptilla s. Cepullo. * t Cepul-atuni, -etum 40. cippol- len sod 37. iusculum allio conditumfrz. eine Gl. m. pfeffer 40. (»//r?. hasen-, gänse-pfeflfer mit Zioieheln u. s. w. ge- würztes Mus), fuerhes 33. Marg. (für- häs n. Sm. II 244). cepelatuni est condimentum etc. 33. * Cepullo i. vorax l gulos'us 52. 74. ceptilla ghirich 37. *Cepum s. Sepum. *f Cepha-lica haup- 27., hals- 33. -ader. Jiouet ader, -nica houed ädere 37. -lia hout odir; -s haupt V. a. 1420. Ceplialus kcärpff 33. * t Ceplia-uica s. -llca. -riuni s. Ceparium. Cera was 38. eerarius eyn was hoker 37. *-| Cerali-a, -ges s. Cerealium. ^jCeramium s. Ceraunia. *tCeram-ius Br., -us eyn gro- per 37. * Ceramn-a, -us s. Ceraun-ia, -os. *Cera-rius s. Cera. -sia ■?. -sum. -ster s. Cerealium. Cerastes hornohtiu natra Uo. 37. gehürnoty schlang K. V. gehürnneter 40., eyn hörne 37.slange.cerast (slange) 31eg. cerestes eyn schanck (umg.) mit hörn er 45. *f Cerastu-r, -s ,s. Cerealium. *Cera-, eerco- 45. -stiuus hären visch 34. eyn hirn von eym vehe (nach Cerebrum, umg.!) 45. Cerasu-m kerseber-o, -s -en bo'm 37. -s kürpl^ (sie) K. V. cerusu-m kriesi 29. kartzebe-r, -s -renbo'^m 38. -s cries 32. kir|^ 30. cherfj pawm 34. kyrse-, nespeln-baum 45. -m tlulce wiselbere 38. cerasia eraly (c/. Amaril- lum) 32. cerasa precotiaamareln 125. Ceratum. (X Ceroma) cero-tum 1 -pum vormenget crut und salue 37. Ceraunia steenrutschen G. voc. ce- ram-ium eyn vurech schyn des meres; -na rode wyn bereu 37. " Y Ceraun-os, -us, rar. -ins donr- stain 3Ieg., -ias 1 -ites strahl-, don- ner-stein, d. -axt Ki. ceramuus straul- stain 32. 86 Gerber Ceruchus * t Gerber (X ccrbenis) l ciilpar prakcli P. V. t Cercopitliecus. circopetici Gl. m. circumpedici apen cum cauda 37. *tCerco- s. Ceia-stimis. * i Cerculeus -s. Ceruleus. *tCerciÜiis ranse (?) V.a.l420, ans cireulus raise? Cerdo ledrär 33. leclrer 1 gerber 27. leder gervv 32. lerder gewer (sie) 40. credo tanneur 122''. 2^. 47. sarda s. Pariiieiitariiis. *Cerdo]iiuin low 30. lö 29. louch 34. *f Cereal-ium backerye, broethuys 6r. voc. -ia bachisen H. S. B. pachge- schirre 130. -e i. frumentum 76. pa- pauer 148. Gl. m. (pareuth. vor:) diorn- lihaz Gf. IV 469. ceruleuiii (>/. -us) chorn chunni (trificum daz ist iiuazzi) Gl. Ker. cerralia bacli scbirre (cf. 130.) 40. cerali-a /. amia pastorum (aus pi-) 76. wapen der herde; -ges eynhusdes beckers 37. cerast-erdaig- leger 52. -us eyn kroppel becker 37. ceria eyn cleder hus i körn 37., vgl. Gloss. vv. Cerarium (r. Cerealium). Ceres. *Cerebruiu breghen 3G. bregen, harn 38. hürn 32. celebriim ä. Liiu- phaticus. ciibariiia (cerebriiia Gloss.) eyn breghen worst 37. *iCered-a, -0, cereyda 6. Cer- noides. Teredo. * i Ceremij s. Cerimoiiia. t Cereostatiim luchtere i. cande- labnmi Symb. D. Cha^rephylloii. c-, t- 52. -erifo- lium (Ed.) kirbele H. Ph. kerwele, eyn crud to elende 3 8 . kärben 5 2 . kertzen- plat 52. sim. 75. "fCere-stes 6\ Cerastes. -thi s. Felechus. Cereus wasch lieht 40. wessen (dre- gher gehört zu ceroferarius s.u.) 37. *tCeri-a s. Cerealium. -cleus s. Ceruleus. * Cerida i. canens in cornu eyn bla- ser 37. * Cerifolium s. Chaerephyllon. * Cerill-um, -a riste Conr. *t Cerimoiiia helle weg V.a.l420. heilig czeit 52. 75. geistleich geseczt 1 vich oppfferen l wachs 33. zalue (X ceratuin sim.) van hertes (X (dermis) hörn 1 eyn fest to lechten 1 cerimonice wonheyt der hilgen scrift; ceremij ghezette 37. ■■tCerimu-m, -s s. Cremiu-m, -s. *tCerisiiis {ans celsus?) ho 37. * I Clieritus .9. Ceruchus. Cernida (nieelbudel 147.) s. Gl. m. h. V. 142. p. 50 nr. 70 Anm. *Ceruoides. cereda (33.?), ce- reyda harenplasser l lasser 1\ V. fCernu - alum 6. Cecumalum. -US s. Cremius. Ceroferarius eynlecht dreglier ; se- rapherarij (Xseraphin?) dreghere37. *tCerolum s. Corulum. * t Cerom-a, -ia (cf. Ceratuin) eyn soppe von nieiigherleye crude 37. " I Ceropum s. Ceratum. *C- s. X-eropliagia. * Cerotum s. Ceratum. Gloss. v. Ceroma. *tCerr-a, -are, -alia s. Serra. Cerealium. *tCe- s. Co-rrigiola. * i Certag'o s. Sartago. * t Certare trabe bau-, vecti stan- gen-schis^en 125. non certat nee stri- dig est (homo) IL Ph. III 4. *tCertesium s. Carcliesium. *t Certi-cus, -tudinare 6. Certus. • *tCertum s. Sertum. *Cert-us wis 38. -icus id. 37. -itudiuare gewizz machen 27. -ifl- care gro[j (umg.) m. ; -are sichern, bestedigen 45. * t Cer-u s. Serum, -iia s. -uus. Ciierubin durchldhttender engel 40. *t Ceruchus. cli- 1 sc-erutus w-, v-eterhan, wintgemer-k, -ke (varr. in 2 Gll.) 40. windgemerck i. ven- tilogium, arthem-o, -um K. V. che- rus wedderhane; cheritus l celicus wederhane; zegel 37. ceru-s, -ca, -cus wetter-fann, -han, wintmül i. ventila- gium 33. teritus weiter son (sie); teruca wind müli 32. cheruca lina H.s.n. Ceruica Cetrameiitum 87 Ceruica ain backen schlag i. alaxxi 33. hals slach 37. Ceruic-al hals küssen 37. wagen- küss 27. waneussen Symb. I). chtizz, polster 33. haupt p. 52. hantpuchks (uniged.) 34. -en hopt küssi 32. *YCeriiic-atus, -osiis s. Ceriiix. -eil 6. -al. -iciüa s. Ciniaciila. Ceruiiius s. Cerims. " C-, s-eruipa bierbrot 30. me- ringhe /. vipa 38. * 7 Ceruisi-a 1 -aiia Gloss., -aiua bierwisch G. voc. -iola Gloss., ceu- isicula (al2)Ji. ceru-) eyn couent 37. seruisia s. Risum. Ceriii-x hals-odir V. a. 1420. -ader; -cosus homodech 37. -catiis eyn hocli- vertiger V. a. 1420. *-j-Cerul-eus grau als die zee G. voc. blauare (panmis düchj Symb. B. i. galueus pannus 27. -lius ein geiz ttich i. glaucus paiiiius 33. -eis cruentem {uiridis cronueni) Gl. Ker. groentem Gf. IV 298. -euiii s. Cere- alium. coeriila blachuarn Sedul. ce- ricleiis giUvccht V. a. 1420. cercii- leiis eyn bleych duch o. wasse var 45. "^Cer- s. Cec-umaluiu. ^fCerus, clierus s. Ceruclms. *Cerus- s. Ceras-. Cerusaspaens\vit(,T.voc.serusabU- wit, cjin u:H rerive yhemaJiet van hlye 38. *Clieriitus s. Ceruclms. Ceru-us hert, herte 38. hir[j Ä^ V. hierss 27, 33. -a bind K. V. binde, eyn mouder vnder den herten 38. hir- czin 29. -iiiiis berteren, eyn ding van eynem herte /. de seruo 38. f Cesareas acc.2)l. cheiserlichan48. Cesaries rot (raid Gloss.) ImvK V. span hör o. balczer 40. giscoran fahs Gf. IV 525. ein schorenlach (-lath? X locke Gloss. ?) Erf. Gl. casaries {alph. ce-) har der men 37. *t aesculus (st. cestulusV) garn breyt V.a.l420. "^^fCesic-eum, -ium Gloss. (y. Cas- tula) (fehlt in 64.) ayn schone wyfj scurcz 31. Cesiiis spruzer Symb.B. sproetach- tich 1 glancns G-. voc. Ceso eyn kint ghe sneden vt der nieder liue 37. " t Cesoil i. elepJias I. cesar 35. ce- snr a cesus i. elephcis Br. Cespes {c.f. Ciarga) wrase, torff 38. eyn wraze 37. turff G. voc. cespis ein wasen 27., watfein (sie) 33. Cespitare {cf. Keduphcare) snauen 38. sneuen Kd. snoiielen KU. G. voc. suappeu, swincken 45.strukelen G.voc. Valien, swindelen 33. yCessa-re vp boren 38. vertaylen 34. -bundiis tracb (,) laed 37. * Y Cessiosus {aus se-) i. qui sepe sedet 37. *tCesticus s. Celticus. ^vCestosus eyn weder man, eyn vor terer 37. Cestus bokeler 37. puckler 52. 75. een wappen G. voc. nl. wapper Gloss. prawtgurtel midier um7 4. ocestiis fro- wen gürtel 32. * Ceta {aus seta) burst 33. börste 37. Cet-a l -US 40., -US 32., -e, l ce- cula 33., cel balena H. S. D. walt wisch 0. schar (X coetus) o. trisch {vgl. Allosa) 40. wal- 27. 33. H.S.D., mer- 27. 32. 34. -visch. * 1 Cetania s. Cetaria. Cetarach. ceteracli arah. i. sco- lopeiidria hirtz zuiige 0. san. cetera nun" rute 40., vgl. Adiantos. Asplenium umfaßt die Namen mauerraute, milz- kraut, Steinfarn, * Ceta-ria, -rium 1 -uia eyn bank 37. Vgl. 142. p. 63 nr. 204 Anm. *tCetar-ius, -us 37. i. piscator 142. p. 51 nr. 76 Anm. eyn vischer 37. * t Cetatribuluiii eyn hacke bred 37. ^fCetliaurus s. Ceiitaurus. * 1 Ceter-a, -ach ,s. Cetarach. Ceterus. citerus ander Gl. Ker. * Cethi sethin BM. II 2 S. 257. cetiu vngefult 33., cethiu vnfüglich (sie) 29., tethiiii vnfawleich 34. holcz. sethiiii eyn berg lant {sim. Br. v. Ce- thin) F. a. 1420. sethin, var. sechin 3feg. sicllin {Gloss. v. Thina) 76. * Cetraiueiituiu plach Gl. St. Gall. blächa IL S. Mon. blache V'md. 88 Cetus Cyclas Cetus s. Ceta. * I Ceuisicula s. Ceruisiola. '^ Cia zunächst aus scia (cf. Gloss. h.v.)122\p.l5. * t Cyadrus s. Tytirus. Cyaueus grönaz Gf. IV 299. bla- uaruwer H. S. Mon. grau af (sie) als water G. voc. * Cianga eyn hoze 1 eyn wagiie der becker 37. ein hosen i. caliga 33. clang-a hosen struppe 38. -o struph P. V. struppe 9. (Strumpf id.). -ie hosen 7. *Ciara s. Tiara. *Ciarga ain korb {aus torb) i. cespes 33. ciaria eyn wrase 37. * t Ciatus 6. Cyathus. Tiara. *f Cyatus s. Hiare. Cyathus. ciatus neppeken Spnih. JD. schope 37. ajatus stouf Gf. IV 660. *tCibaria s. Tiara. Cibari-a lifnarai?i;.s'. knechte spize 37. -US kneht brot 40. -um 1 cibo- nium eyn spise vad 37. -us miles brot riddere qui causa stipis sequiUir Symb. D. cibatori-um Gloss., -a eyn disch 37. fCibe worpele 37. cibie Gl. m., cybe Br.pl. i. tessere etc. Vgl. Gloss. V. Cibatorium. *t^^Jber (ans suber) hast (suber nider rind) K. V. *tCib-ilare s. Sibilare. -oiiiuiu s. -aria. Ciboriuni cristen buchs K. V. hei- hge büchse 40. eyn tresim (er-?) husil V. a. 1420. monstratz 52. eyn spise bank by dem altare; cimborium eyn hilgen stok 37. *f Ciburrieum s. Tjburnium. Cibus spisse, spise, cost, richte, gherichte 38. *tCica s. Citta. *Cica. cicca misericorde (poignard tres pointu) 122''. ciclas eyn anger 37. Cicad-a hau- 27., hey- 52. -schreck, haberschrekch, ham 33. hermehn (ans heim-, cf. Candiolus) 40. hemeke 37. muck 52. -um haberschreck Wien. V. 399. H. sieada hemete hus hey- meke (y^domus sim.?) 38. *t Cicades huswrcze 40. *tCicad-um s. -a. ^Cic-, citt- 40. -amarica hurt i. Gratis super qua sedent pulli 40. han- pawm 34. ^jCicameu s. Ciclamen. Cicatrix nare 37. snatte o. wnden zeichen 40. sneck (umg.), wonden z., renc (reue?) 45. schnatt 29. schründ 30. schrempf 32. streymehi (vgl. u. a. Gloss. V. Vibex) F. V. maz 52, masen 33. 34. P. V. maysell 27. hckteycken G. voc. * I Cic-ca 6. -a. -am s. -us. Ciccum. citum kerno //. S. D. *tCicend-ile, -ula s. Cicindela. Cicer {cf. Faselus) rys G. voc. kicher (auch H. Fh.), zitzer (altes und neues Lelmivort), erbs K. V. puchlein 52. cisara ciser 29. czirasa cziseren 34. Cicindela. cicend-ula, -ile Symb. D., eine- H. S. D., ziuz- 32. -en- dula, eyneedula 50. gUmo t cleno H. S. D. gleimel 3Ieg. giymmel 50. schinentter worm; z. zinshn auis 32. i. lampas, lueerna hchtfaz Symb. D. i. noctieula qd. Iierhadenoctecres- censl ampel 33. vgl. cieeron est lierha in nocte crescens 76. {Gloss. v. Cicer) ^ICicinduIus s. Seindula. '•'Cicinus eyn hundes lus 37. *tCiel-a, -ades etc. s. Cyelas. Cielades ein werd an dem wasser 1 aw 33. eylande G.voc. eyelaudes eyn weher o. eyn insul 45. Cielainen ert nus 40. eictamen 42. l panis porcinus swiiies krut, swin wurtzel krnt 42. swein-kraiit, -pröt Meg. eieamen swindelkrut (his) 50. eyclaminos s. Betoniea. *tCielas s. Cica. * t Cyclas feie V. a. 1420. een man- tel costelick beduyrt G. voc. ein ge- malczt tuch t gepilcz 27. ciclas eyn gespeklicht duch 45. sinwel (X cyclus) kleid/i. V. cicras simelgwand 32. cicla eyn edel cled ; eielardis 1 dos {vgl. Abol- la. tuenn nicJitans cicias [gen.] dis l dos, jedoch besondere Glosse) 37. cyciade sukney {cf Gloss. v. Colobium) l cami- sia P. V. Zusatz, cielades vezstuche- len 1 ciclat H. S. I). Ciclus Kilis 89 Ciclus Silber gewigt 33. die güldein zal 52. Ciclus L rotundus; w. o. ciccam id., schibelecht 45. *tCicoda s. Cicuta. Ci-, si- 37., se- 38., a- (y. Croco- lare), sie- (v. Ophimachus) -conia stork 37. storck 38. G. voc. storich 33. storg 40. Starich 34. P. F. starch 27. odebero (ciconiam Ed.) H. Ph. säx. ebeher, 2u Bostoch adebar, odeboer, in Flandern houare 140. heylauer G. voc. edebere 37. Ciconi-a, -um eyn borne hake 37. * Cicouides sneboliesse, sunt ho- niines rosfrati 40. Vgl. Leiido. snebi- biliza H. Ph. *Ciconi-uin s. -a. "^fCic-or*. -\w. -orea '^. Cicho- rium, -radus s. Tytirus. -ras s. Cyclas. -reda s. Excedra. *tCict- s. Citt-. * Cictamen s. Ciclamen. '^'tCicu-da, -la, -ndia s. -ta. Cicur. citur wis, clok, behende ; ci- cor cloyk 37. Cicuta wontzerling 51. 0.scm.,gr. conisa, teuela, comon 0. sau. scher- linck, wödendunck Gliytr. scheyerlinck; eeu pypcruyt G. voc. sakch pheiffen P. V. cicuda sachk pfeiffen 34. cicuudia sackpheyff 33 3Iarg. cicoda sack pfiff 30. siguta sigue 123. cicula (Ed.) scharleya H. Ph. eyn pipe 37. sig- sonte stän merce 94". ^fCiclies auis keich m. Meg. kich m. 5 0. Cichorium, cittorea sunnewirbel 42. citorea sunnenwirbel weg-wise, -lüge 40. circorea weg lüg 32. cico- rea, lat. solsequium, sponsa solis {das spricht der sunnen praut) siinnen- werbel, ringelkraut; des la-aides x>luom haizt dionysia Meg. citaria weg- reich 52. Cidaris {cf. Reticula. Tiara.) eyn bisschupes hoyd 37. tidaris bischoff- kron K. V. fCidones puerorum amatores 76. Gl. m. Br. lef hebbelke kindere 37. Cidoni-a quidena //, S. D. -um, octauum Q quede; coxinu-m id., Diufoubach, Novum glossarimn. -s quedenbom 38. cottonum kütti 32. coctanum küttin 29. chutten 34. quo- tanus (Ed.) quittenbaum H. Ph. (kiit- ten marck 42. i. q. nhd. quittenmark) ^f Cidra {nhd. Cider) opfel tranck 32. *Cidula leyterbom K. V. leiter bo"m 40. * t Ciffora (alph. cisf-) eyn in dem ghemenen nut 37. ^fCifforus s. Afforus. * fCiffus ein precher 52., aus scy- phus pecher. Cifra eyn cifer o. eyn zifer bret (cf. sq.) 45. * t Cifrac-ulum, -ilium ein rait t zel pret 33. ciifra-cilium swingbrett 34. -bilium har swing 52. -tilium ein ciffer 1 (sie) pret i raitprett 27. cifratil-ium, -lum 45. swingel-bret 45., -brett 29. citarillum schwing- bret 30. safracrili-um l -a eyn swingel bred (ad xmrgandum limim); sifa- crisa (Uni) swinge 37. sifa id. 23. safacri-sa swingghe; -lium swing- ghel bret 38. Cignus ein oler (aus lat. olor!) 1 swam 27. schan 33. tignus swann, elbys 34. schwan, elbs K. V. ciguitus eyn swanen lud 37. *7Cilia s. Sicilia. ^Ciliarcha tausenter herr K. V. ^fCilicinus s. Cilium. C- l s-ilicium l cilium eyn harn cled 37. *Cilydros s. Chelidrus. *7Cylinbrini s. Cilindrum. ^ t Cilinda (ciluida ?) est panis tentiis dünn prot zeit 33. *Cilindra s. Celindra. fChiliudrum. s. Clielydrus. Cilindrum. Ci-, Chi- 37., sy- 38., ce- 40. -lin- drum, cimendrum 32., 1 cylinbrini 40. (cf. Chelvdrus. Auriga.) pflegel /. tribulum 33. vleghel 23. schit 32. wellen bloch 40. eyn rad in dem schepe (cel., chel. eyn steyn v. Chelydrus) 37. schindele i. ymbrex 38. *i Kilion s. Killon. "Kilis rucken ander 32. leberader .9.7. K. V. 12 90 Cilium Cingula *t Cilium s. Cilicium. *t Cilium tusent jar S2.,vgl eile, cili (x^^tot) gr. i. miUe Voce. Cilium aug präg 27. auch prach 33. agen broit 45. celium ochlecht (aus -let) 36. braw ... i. q. palpe- bra . . . secundo modo est ordopüoriim qüi in palpehra nascitur K. V. cilici- nus oghen led 37. *Cilla s. Scylla. Cilliba e.Mi taffei 37. *tCillicisa eyn win vad 37. *tCillon (x^i'^oq) eyn lippe 37. *tKillon, kilioniJi5c«.s kill („Ari- -stot") Meg. Cima tüld K. V. eyn cippolle (c/. Cepa) 37. gipfel 52. Cymba pram, eyn scep syd vnd ivit 38. pram, est nauis non profunda sed ampla; eyn graf (al. cumba) 37. een cleen schaepeken (schaepken auch 132.) G. voc. cimbra i. nauis non profunda etc. 33. cumba snycke 37. * Cimba fleccho H. S. Mon. flech Vind. (vgl. BM. III 337). Cimbalum zimbal, schell, tisch- glocken 52. chellen {aus seh-) F. V. ein amphel \ czimbel 27. zinbel als inden clostern ist vnd klopt daran zetisce (su Tische) 40. ciiiiiabulum zymbard V. vrat. a. 1422. cinibolum eyn dingende ysen l eyn zimbe 45. *tCimb-alus s. Bacillus, -orium 8. Ciborium. -ra s. -ria. Cymba. *Cimbr-ia napff 52. -a est vas fac- tum adsimilitudinem nauis (X cymba) 33. eyn clene vad 37. *tCimendrum s. Cilindrum. Cliimera i. meretrix Br. ciinera hure l moiistrum 40. *tCimex wentel 32. cymexwyntly 31. cimi'ex (ciuifex?) wancze V.a. 1420. simex want worn 38. cinife-x wanczen 34. -s weiitel 29. want Ins 38. ein ross wurem 1 ein wancz 1: (2^1?) mükenn 27. flaischwurm 32. iiundes mage (ans muge; X cinos xvoiv) 40. pl. muck K. V. snäken Meg. kleyne mocken V. a.l420. cinipes maden 52. Ciminil-e, -ia simtvasasacra Sl. Cimiöum, syminum (v. Carue) ramscher kumich 32. quiminon cymen Hb. Cimiterium lic-, lih-, frit-hof Gf IV 829. kilchoff (1 und r ivechseln in andern Zss. dieses Voc) 32.kerkbof 35. kirch-, freyt-hoff K. V. *Kympha. kiuifen grenisrich K. V. * Ciuamo-mum zymet rorly 29. zi- mund rind Oe. V. -uium cynamay 30. czinomomum czimarindt 34. cina- momus zimitbom 32. cynnebom Wien. V. 401 H. Cinara. cinerum psalterie 40. ci- uora 1 cinex i.nahulmnetc. 37. *-l-Cinceda eyn locht (lecht?) scriuer 37., vll.: cincedula * fCincediaiia 37., ciutheadiena 76. {aus Cvnthia /'. Diana) i. luna; cin- cius apoUo 37. cintheus (Cynthius) i. sol 76. *Ciiicendula etc. s. Cicindela. ^fCiiici (cinei? aus ceci?) blin- den 37. Cincin-uus, -us sg. -ij /jZ. 37., ciutiiiiius {alph. eine-) 40. loc, wir- biloch Gf.II 127. wirueltop 11. weruel top; eciam eyn hals dok {aus lok?); pJ. toppe der vruvven 37. pl. vrauwen hör V. a. 1420. pl. löchi H. S. Vind. krus log 40. crispe locke Symb. D. 260. cirroloke (aus chri loke? cirbelloke?) H. S. D. voderlock,krau|^har K. V. cin- nus (u. h. V.) schtverlich hierher. ^tCiuci-pud s. Sineiput. -us s. Ciucediana. Cinc-, cin-torium eyn bade brok 37. ummegort V. a. 1420. Ciuctus (cinetus?) eyn breyd re- me 37. *tCiiiduliis s. Scindula. Ciuer-atio r.ittin brünst 31. -icius aschreinprat 2 7. äschenzelt 32. -um fast-, crismatispfingst-, crucishebst- (sic), lucie wihen necht- fronfast 32. * 7 Cinerum s. Cinara. 'fChines s. Clunis. * ; Cinex s. Cinara. Cingere czw sam druckchen 27. *fCing'ul-a darm gürtel 32. darn gurtel 40.gurt (seile) K. V. -um frawen Cinibolum Cirbus 91 gürtel K. V. fro"wen gürtel 40. -us (s- 38.) gordel 38. mans gürtel K. V. -US adj. (Festus) smael 125. -ator (S- 38.) gordel meker 38. ^ 7 Cinibolum s. Cimbulum. Cini-cus 1 -fes 1 -lex huiidene 37. *f Cinicus {aus cynicus philoso- pJnts'^) wis i discretus 37. Cinifei >?. Cyniphei. * 7 Kinifen s. Kynii)lia. Cinife-s, -x 6. Cimex. Cinicus. Ciniflo farbloser 40. < *Ciiiipes s. Cimex. *t Cyniphei. cinifei grosse büke 40. ciniplli (luces caprarum Si/nih. II. ''■ Cinis s. Incendium. c. prionei s. Bryonia. *tCinnabulum s. Cimbalum. Cinnus eyn vor drechlik mengiiige 37. S. 142. p. 52 h. r. nr. 86 Änm. * Ci- s. Ce-nobrium. *i Cy-, ce- 37., re- 122''. -nocepha- lus, ciuocepha H. S. D. hunthöuet //. S.D. (deportentis). eyn mynsche de eyn houet (sc. lieft) alzo eyn ape 37. mar- moüset 122''. p. 24. zenozei^lialiisumY- mousset V. lat.-angl.sec. XV. cynoce- phal-ion 1 -ea orant, streichkraut Ki. -eon heort-clsefre Somner. cenoce- phaleon heort cleaure Diui. ^fCinodula eyn inael37. ^:cino- dila i. media 76. Cynoglossa • ags. ribbe 94''. IIb. Cynomyia Lips., cinomia breiii 29. hunds fleug 34. himcz fug (sk) 32.himczfliegen 1 flach {Floh, vgl -lu^ 8.) P. V. hunds fluig K. V. huutczeck 52. hundes-fluga Lijjs. -uliga; ceno- mia uigla (sie) H. S. D. * t Cinora s. Cinara. f Cinos (cynos Br.) eyn hunt 37. *tCinthe-adiena, -us s. Cince- diana. " 7 Cinticardicordium haspel 40. *tCinti-lla s. Scintilla. -nnus s. Clncinnus. -nus 6. Circinus. "^ Cintra /. q. tinctr a,{Gloss.) schyz- zenedder 13 Marg., vrm. aus sclyz- zeuedder sim. Wenn die Glosse Ff. Genn. VIII 299: (nagal clacus, der sliuzil, clavis) clavus sti cruother (?) aus gleicher Quelle mit jenen Glossen stammt, so flössen sie aus sliuzil (clauis X clauus) stierruoder sim. zusammen, wi irden entstellt und umgedeutet., cintra ill. X conta, contus; r^^. Gloss.h.vv. *Cinu-m kriech, cipper; -s k.-, c. -bom K. V. -s eschin; kriechbom 30. kyrchenbaum 45. Gloss. creeck- boem G. voc. hous (bous 122.) l cone- lier 122''. p. 89 ; Scheler leitet cinus von coccinus, als rothe Früchte tragenden Baum; daher frz. cenelle Gl. m. *i Cypa s. Cippus. Cyparissa. cipriassi drome 37. *7Ciparissus, ciperssus s. Cy- pressus. Ciperus wild gall 32. cipr-ius eyn wal rukende bom 37. -ia cipren pawm 27. -US ziper 52. cipprum hopphe (ciparus papüui96) 40. * Ciplex eyn har worme 37. milb 52. '•-{-Cip-pa. -io 76., -lio 52. est bacu- Ins adcapiendmn aues aptusivlg. klob. *tCippiniu s. Ciperus. Cippus stock dar me de vanghen in set i. truncus 38. eyn blök, eyn deue stok, eyn land scheydinge 37. cypa stok V. a. 1420. Cy- 38., ci-pressus (_X ciperus), 1 ciparissus 37. cypressien holt 37. 38. zipperbom^. F.ciperbom32.cipir- boum H. S. B. l ciperssus cipres, senboum (eher Ein Wort, als cf. Sabina Gloss.) Symb. B. *tCipressus s. Chrysoprasus. *7Cipria etc. s. Ciperus. "Cipria cipren land 27. *t Cipriassi s. Cyparissa. ^^tCiprio eyn hake 37. *tCiphanus s. Aiforus. C-, ch-ipharius hanapier 122. *tCipho s. Siphon. Ch-, c-iragra hende gesuchte 40. hent chram (X krampf) F. V. chirur- gus crafo {st. crcäfo) S^jmh. F. cirog'ra hantvergicht F. V. Zusatz, eyn krangk band 37. *7Ciragra s. Creagra. ■ t Cirbarina s. Cerebrum. Cirbus {cf. Omasum). zirbus l 92 Circensis Chirographum reticulum (cf. Gloss. h. v.) i. pelUcula vitalium smere uel Symb. D. t Circensis allenbaur (au schwäh. aus ä; zu albern?) 32. *tCirceus s. Circius. Circinus cirkel; eyn wagen rad 37. cirzel 29. czircbkel 34. risse o. circele 40. czirkel; cintinus eyn reys eysen \ ryß 33. tirzinus ri^ 32. *Circ-ius, -eus 38., -inus 45. 52. 75., grecius 30. nordwestir- H. S. D. sim. Tr., nortwester- 40., zut- 45., Sturm- 52. 75., dwer- 37., dreyende G. voc. -wint. sutwest 38. susest (c/. Auster) 30. *t Circius {zu Cirres Gloss.?) rephün 40. *tCirco-ii s. Carue. -rea s. Ci- chorium. Circuitus creützgaug K. V. * Circula eyn spar hake Ti. Hierher cirtüla Gloss. * f Circular-is circulecht 45. -us senwolt, runt alzo eyn appel 38. -iter ringlecht 110. -itet (sie) ront omme G. voc. Circulator zoker, bedregher 37. Vgl. 142. p. 53 nrr. 88-90 Anmm. cir- cusarius eyn land loper 37. Circulus rissa Gloss. rause V. a. 1420. cirkel, eyn tauue 38. ring o. sin- wel kreiss 40. eyn hertes twich (X ceruus?) 37. Circum vmme 38. Circumcapio ich vmb nymb 27. ich w'il vmb geben 45. Circum-cellio 1 -tello eyn vnstede monnik 37. Circunicirca ich wil vmb grifien 37. Circumda-re. -t umbifangedu 48. Circum-ferentia, -verencia 32. schranck 52. port 32. borde also an dem clede (vgl. Onus) ; i. margo liste vmme den rant (,) borde 38. feiig 31. rades walge o. ein ieglich vmb aäde (mis gande) ding 40.; vgl. falge = feige Gr. Wtb.; scJnverlich: walgen volvere. Circumferentiale est extremitas rei eyn ort 45. schranck 52. Circumfer-re. -at zutribe i/. PA. 194. *Circumforan-eus. -us eyn mar- ket loper 37. *t Circum natus (getrennt) sney- dech 37. *tCircumpe(l-es, -alis gi\rtel 40. circumpellis {ans -pedilis?) ein rokch der auff dy fue^ get 33. sim. n. *t Circumpe-dici s. Cercopithe- cus. -llis s. -des. Circumquaque vmme allent hal- uen 38. Circumstantia die ghelegenheit G. voc. ^fCircum-tello s. -cellio. Circumtextu-s, -m [cf. Gloss v. Circumuestium)eynsenewoltmantel37. * t Circum-ualere s. -uoluere. t Circumuent-io verradenissc, ver- schalchenghe G. voc. -usbedroghen37. * 7 Circum- verencia *. -ferentia. -uestium 6. -textus. Circum-uoluere. -ualere roren, vmme rorcn /. girare 38. Circus crinck G. voc. *tCircu-s s. Scirpus. -sarius s. -lator. fCireneus. cironeus i. heres ein erib kind 33. * Circo 6. Carue. *tCiricula eyn groze vad 37. Kyrie (yri verschr.) eleysonherre dir V.a.l420. *Cerillus hand-sur 32., -sarly 31. (X grillus) grille V. a. 1420. *Cires s. Cirres. *tC- s. S-iringa. ^yC- s. L-iripipium. *Kyiuus. kirreos i. porcus 37. kyrrios sweyn V. a. 1420. * Cirmenta est illucl quod natat su- per liquorem in vasc ut recens maneat 52. sim. 3. 75. crinent-a l -um (alph. cir-) eyn velghe 37., umgedeutet. *tCirminus i. puer viciosus 37. cirruus id. 76. *t Cirnacula s. Cremacula. *Ciro i.sanxio 22. 33. *7Ciroc-opus. -apus apteker 45. *Cirogra s. Cliiragra. Chiro- theca. Creagra. I Chirographum. cirogra - f um Chirogrillus Cistifellis 93 hant vesten 40. -phus hand festi 32. hanttfestigung des brieffs der verscrei- bung; c. decreti ein erkannthnüss l hanntgeschrifft des leiheiis banntfes- tigung, quo quis se recognoscit dchiforcni alfer ins; hanntschrifft der saczuiig 1 des gesecz 1 auj^geschnytten zettel in menioriam recordacionispacfonim l ac- toruni 27 Marg. eil-,, c-irogrillus greiiin-g 38., -gb 37. grasmüclv 4.5. sim. 76. dachs 52. /. g. grutzer Gloss. v.c.,vgJ.Fitru)ictih(s. *tCiro-yciis, -legus s. Chinirgus. Cliiroiiiaut-a bant-speelre, -icus -kyker G. roc. ciromaii-ta gokeler; -cia wickerie in der band 37. -tifus weissag durcb bescbawuug der bende K. V. *tCiroiieiis s. Cireneus. * Chirouom-us, -as een speler mit- ter bant G. voc. *j Cirope-s, -des eyn cled van ben- nepe 37. *tCii'or-icus, -ocus s. Cliirurgus. * Giro-, cou- H. S. D. -stringa bant-twinge 40., -twenk H. S. D. (cf. Gloss. V. LubripelHum). eyn vingern (Bing) 37. Chi-, Oe. V., chy- 35., ci-roteca feüstbng Oc. F.banscbe35. 38. bendtücb 29. eirogra hantscbuch F. V. *Cirpiis s. Scirpus. Cirratus gbe toppet 37.slechtherig (cyrri capilli dependentes) Symb. D. * Kyrrios s. Kyrius. *Cirres. ciris lericb auis 45. lerdi 52. * 7 Cirr-orugitus s. Chirurgus. -um s. Cirsuin. *f Cirrum {aus crisuni sim.?)gr. golt lat. 37. Cirrus (c/. Cirratus) topp 37. top 37. 38., vncl sint de bar bouen de ogen 38. zopb o. bnlczer (cf. Cesa- ries) 40. cirri lebdieloccas Erf. Gl. lebde loccas Marl). Gl. qnod Greci mal- lonem {aus fxaXXö.-, vgl. Gl. m. v. Mal- lones) vocant; Dietrich vergleiclit cdtn. leppr Haar lopi WollcnflocJie; da die Glosseags. ist, entstand \ehde- vielleicht aus Isefdie (btefdige) sim., vgl. leccbore a lady Bosiv. und crines proprie mu- lieruni Isid. Or. * I Cirriius 6. Ciriuiiius. f Cirsiiim {y.l^^cnov) welsche ocbsen- ziinge Ki. crisioii cla?.fre Hh. Cirsum if»f?cisiiim Gloss.vgl. cir- rum carpentum 142. mit Ä)im. *Cirtilla s. Cirfuia. * Cirtis bricke vpi)e der worp taielen edder in andern speien /. sitta (sieta? s. Citta) 38. piscis: brig F. V. prexe F. V.e.ci. piricb 33. pirkcb 27. certe 3. czert 52. *YCirt-ilus s. Creticus. -us s. Scirpus. *t Cliirurgus .s. CMragra. ciro- ycus l -logus wunden arste 38. -ricus 1 -legus eyn erste der wunden 37. -rocus } cirrorugiius wund arczat32. * t Cirus 6. Siro. f Cis i. durus l 2>r. n. 37. 76. viri qui fuit pater Samuel 76. pr. n. patris Said Br. Cis von dem teyle V. a. 1420. Cisalpinus pirgman 52. *Cisara 6. Cicer. Cisarcinare. cissartiuare /. de- ornare laden {aus deonerare entla- den!) 33. Cisimus. cismus wysel 33. cis- tella eyn wolt mus 37. *f Cis-ium s. Cirsum. -ma etc. s. Schisma, -mus s. -imus. -sarti- uare s. -arciuare. -sor s. Scissor. Cista. scista s. Capsa. cistella kisteli 40. * 7 Cist-artis, -ercia s. -rictia. -ella 6\ -a. Cisimus. -ellis s. -ifellis. -er 6. Crister. '^ Cistercieusis grab-munnicb, -nun 33. *7Cister-ella s. Galerus. -na s. Cistrictia. Cisterua eyn water sump 37. cinster 45. cisterne of porn put G. voc. phuzze //. S. Vind. citerua scbacbt {cf. 9. Gloss.) V. a. 1420. * Cistifellis gallenplater 1 palg K. V. cistellis {aljih. cistif-) gallen balg 40. 94 Cistifex Ciadia *t Cistifex tyschlär 31. kästen macher 29. i cistiiiijriiis kistener 40. *Ci8t-rictla5 -eriia (GniiulfonnY') wulue cule; -artis wake, eyn hol in dem yse i. lania {hierher?) 38. -ercia wulues kille 37. wolffgrueb 52. sim. 75. (76.). *Cistrum s. Sistrimi. ' yCit-a s. -ta. -adrus v Tytirus. -aiiae s. Lauconie. Citliara liärpff, lawt oo. (-a mit r- Sfrich) haipe. ey)i .lendcn spyl 38. c.harpli'?f;/f/psalterium}jsa!ter/. Cirtis, hierher?) ludus inglacie; cittenus eyn speler vp yse 37. cita (cica? 40.) schibe 40. Scheibe 74. i. ludus qui habetur in glacie 52. *tCitt- s. Cic-amarica. * Y t itt-euus s. -a. -imus s. Citimus. -orea s. Cichorium. * f Citu-la s. Situla. -ms. Ciccum. -r s. Cicur. * Y Citurfrenus (cicurf^'nus) grud van sto 37. '•■fCiturgus eyn beyr loder 37. Citus cuglich ; confestim cugelich (c=z) F. a. 1420. gheringhe (,) hae- stende G. voc. ringh, gheringh KU. \ citatus snel 37. *tCiui-litas borghersch-up 37. -ssa -e; -tas stad 38. *Clab-er, -rio griut 40. Clades eyn plag so die frucht al von dem felde ist cpiando homines fame moriuntur, eyn turing 45. sterbat 40., sterbe 74. vonhunger fc/'.5'w. /// 656). sterbin V. a 1420. todslag 33. ein platz des tödes 27. hunger (,) dur tijd; cladecula clene himger 37. Claudes Schelm 32. * Ciadia (ags.) wefl 94. caldica uuefl 136. Nach Dietrich Progr. Marh. 1859 S. 19 : cladica vefel Gl Aelfr. clatica (daraus datica Gf. Gloss.) uuel'al Gl. s. Galli cf. Blut. III 254 : Clam Clauia 95 spulin, uhi ante stabat wefel- Vgl. n. a. wefel, schiesspul traiiia 74. Clam verliol-en 33., -den 2 7. voi- helich, heymelich 45. *Clama (cf. Cluma Gloss.) p. claiuo ag H. S. D. clamis (nl2)h. clu-) barbe 40. Clamare schrigen (,) drofliken lopen 38. *Clam- s. Claii-destimim. *7Clam-en s. Tenaciiluiu. -is s. -a. Clilamys. Chlamys. clamis wandel mantel i. toga 29. kittel 3(). chitel 34. furkot {st surkot) F. a. 1420. vele 93. vel 40. clamide fal 41. calamis eyn hern cleyd 37. ^tClamo s. Clama. *tClancimius s. Conciimus. Claiiciilare bedencken o. holen (umg.) 45. *tClanculii-m, -s eyn lud 37. *tClandes s. Glaus. Claudestinum ( yn hemelke daat 37. clamdestin-iim haimleich zuge- sant; -are znsenden 52 sim 75. *tClaiig-a, -ie, -o i. Cianga. -ere s. or. tClangor clangi 30, chlankch 33. hall 6. 27. hal. dang 45. geschell 32. eyn basunen lud 37. clanck, clang, galm, lut, scal; clang- 1 soii-orosus skud camxKina geyl 38. clangere clingghen ib. chlingen 52. dingen, hellen 45. bosunen V. a. 1420. "^fClangrio s. Craiigo. *7Clapsiira s. Clausiira. *tClared-o (Br.) 1 -a lutter 37. Clarescere claren, sdiiren, schir werden 38. Claretum lauter vnd klar ge- trankch 27. caletniiii chlar wein 34. *f Ciariciüa sto"p hunt 40., /. q. stob hunt stipularius 40.; steuber, steubir Gloss. r. Odorisequiis ; stobrär, staubär cauis repertor V. a. 1419 bei Sm. III G04 ; stäuber, stouber Fr. II 322 ; stober fciHcJt Elc/.J si)i7. Nmn. I 821. Clarus dar, flu, lutter, lecht also de sunne edder golt, pur, dorsidUidi, dordisdi inende also water edder glas edder cristalle, schir 38. clarissinms durchleuditigester K. V. * ; Ciass-arius s. -icum.-ia s. Casia. Classi-cum, -s widiorn H. S. I). -ta basunen sangh 37. Vgl. 142. p. 54 rr. Classiga. Clausicus. r. ann. glassitum lierhorn 40. class-ariiis pusawmer; -itarius scheffhei-re 52. 01assis,cassis 32.sdnffmeng-i 32., -in K. V. sim 93. wil sdiiffe bi ein ander gesamnet 40. zu lenten 52. wasser-placzung 34., -blaczung wider das sdiiff 20. bulge 30. lud der schepe 37. carradin (classes ^j/. ? cf. Calo) Symb. B. 280. * 7 €lassi-s, -ta, -tariiis s. cum. ^tClastro s. Castra. *7Clatarecauseln F. V. i.q. oberd. kaussen sim., elatire ccdidomim Gl. m.., glattire id. Gloss. ^ 7 Clat-era s. -ria. -ica s. Ciadia. Clatria. clatera eyn deper 37. Clatrum bilde bouen der cribbeu 38. gatter an einer tuer l rayff (rauff sim. Gloss.) 0. kripp 1 gehilcz ingladio (umged., vgl. Gloss.) 33. hulczein tür 27. hilcz 13. 45. gegetter 45. Clatrus stalgatter 29. paren- 34., parn- 71.. parem- P. V. -laiter. Claua {cf. Cambuca) nagelkolb, die. a dauis sibi infixis K. V. colünH. S.B. kolben t czwikchel (c/' Gloss. vv. Calus. Cuneus.) 27. kelin l kel 33. chnuttel {cf. Ruterum) Gf.IV.582. kuyse 147. KU. G. voc. *7Claua-ca, -ta s. Massa. -tus s. Clamis. Claudere sluten, to don 38. "t Claudes v. Clades. Claudus halzei' Symb. B. Gf H. S. B. claudicar-ius lame 37. -e iucipit (Ed.) lamet H. Fh. ^' Clauia {aus cauea X claudere? cf Cletula ) i. cella (cf. conclaue ? i 76. vbi attce et alia attilia (st. altilia) inclu- dwdur pr. ein hürchepel (aus hün-? vgl. hürlein aucula Sm. II 234 P scJmer- licJt aushurt.vgl. daubenhurt locidamen- 96 Clauicarius Cliraus tum,nichdusib.237. chepelaw* cavea?) 1 ein Vogelhaus 33 Marg. *Claiii-caiius s. -ger. *7Claiiicor-dium, -iuni clauicory 32. Clauicul-us s. Clauillus. -arius eyn shiter 37. hyczil [aus slyczil?) 9. *fClaui-ger \ -carius slotel-, kusen- ( X claua) -drogluT G. voc. -gera kellerin 32. i. mulier 1 ancüla qui portal daues 76. *7Claui-llus Gloss., -Ha 1 -culus naghel 37. Claiiis slotel 38. *tClau-is s. -US. -rius . CoUi-pendium. Colaphium s. Colipliium. Colapliizare halsvhnken V. vrat. (rgl. BM. III 342). Colaplius {cf. Alapa) buff, eyn stach i. alaphus 38. eyn hals siech 37. Colare sygen 38. sigen, durch- slachen 29. seychen, reyttern o. du- rich drukchen 33. *Colastruni s. Colostrum. *Colatidis singrene i. temolus (bis) l titemallos CocJc *t^olatrare grapeln P V. i. q. oberd. grappeln längere sim.? Colax nascher 52. * 1 Co- s. Cu-lcitra. Colem-a, -urata 76. Gloss. colle- minata olle vnd zalue 37. yColena wisse mincze 40. weyss- mintz 74. i. origarium Isid. Or. XIX 9. vgl. golena, etc. r, G olecisi^comla s im. *Coler-a vressem 38. de zote wal- gheringe, est cffusio fellis 37. lebber von der gallen 0. san. vber- o. inner- (in-?) -hiczig blut 40. dürr blüt 29. dir plut 30. duerr pluet 34. -icus warm truchner 29. eyn dorre mensche 45. ein dürr mensch 52. zorn geher 40. heiz cornig F. a. 1420. Colere i. arare eckern 45. *7 Coler-icus s. -a. -ium s. Col- larium. CoUirium. * t Colesius s. Colossus. "Col- s. Cor-iandrum. Colica, 1 colum l colus ^ 7 buk seik 100 Colicio CoUibium (c/. Clibetus) 37. de colk 37. (eyn suixc) 38. das derriie gesuchte 0. san. kri- mender siechtage o. verwnt ingederme 40.kummer der (umg.) sichtage o. geiet- zet in den dernieu 45. gninnieniüter in dem Übe 42. darm-gegicht 32., -ver- gicht (Zusatz); dy ehalt hetfmiiter, müter P. V. heff-, per-mueter .52. co- licus eyn de de kolk heft 37. *t Colicio s. Collega. *tColicu-m, -s Clj); col-itus I -ocus Bwi.., -ucus [,AiHs CO /. e. cardo'-, cf. Gloss. V. Cardopatium) /. r/. scasa, scafa, scissa, sisca, aiita, boro- tium, {,,aus boav') eborthrotae Goch. tColic-us s. -a, -lim. '•' Colifolium woccken blat 38. eyn wocken blad 37. rockhenfel 52. '" Coligerium aus collo gerere. frz. courge aus curvia (curvus) Trage- stange, nach Scheler 122^. p 53. Colimbus naterwurcz 52. colym- buS CtI iit. I. q. ColumbuS /. hcrim etc. i aquedudus etc. 7(1. eyn water ren- ne 37. *Coliiiiidiim cocqiie plumet 122Kp. 57 mit Erliinteningsvcrsiichen. fColiiia s. Coborina. Colipliiiim deifjer etc. Gloss. (vgl. u. a. üeutüchev pasti IIa denczer polenta ib. und viele deutsche Gehäcknamen vll. versch. Ursprungs), colaphilira ves- per brod; coliiiicia swerlck brod 37. coUibrum (rr^^v coilibiuni?) 1 colym- pbiiim kenipfen brot 40. *7 Colisius s. Colossus. * Colist-a chiphf F. V. -iis (cquo- rum; X Collum?) hulfter 32., hierher'^ Grundform colisatum s. m. (h'igg. Eur. 300 h.'v. Vgl. Droteca. * Y Colist rum y. Colostrum, -us s. -a. *tColitus s. Colicum. Collabi. colabi ztt sam geleichen 33,, zu sameu ghnnen 45.. o. vallen. *tCollacer eyn spise vad 37., um- gedeutet? vgl. collater, colacer Gloss. V. Collateralis. CoUacta-re tesamen op voeden G. voc. -aneus (cola- P. V.) t. ghevoedet G. voc. lik gesoghet 37. mit gesogtter 40. eyn rait-ge sauger 45., -seiglein 52. mitsawgnng, medefulgellig laus nd. 6i^/o.S'.5'emedesugeling sim. ?) P. V. colla- tlianens met geczogen (umg.) V. a. 1420. Coilariuiu. collerium goller, est instr. defensorium ipsius colli K. V. gollier 33. keller 1" trag {a.us crag) 27. colerium craghe 38. collorium hals-doyk, -band 37. '■■f Collat-eralis eyn drechtich 37. -rialis ein tauschär 1 aine (fem.?) 33. coUacer r. h. v. ■ fCoUatlianens s. CoUactare. Coüatio hoffenifj 45. hofel 8^ le- ben 52. -f Collaudare tesamen louen G. voc. mit loben 110. Collecta gut samnung 29. giiet samung 34. •-iCollectsi-culioii, -biiliim grant 1 troch Gf.IV330. •• Colledarius laz i. conductor agri Si/mh. I). 281. Vgl. u. a. Gf II 299. fCoilectum i^cf. Coiuplexium) i. quod multis conuenit et nnUi per se 76. (collcni) dat velen dingen euen kumpt vnd neneme besunderen 37. Collega, cou-c. 30. send- 34., ge- sandt- 29. -gesell, gesamelt xel 30. eyn ghezelle; 1: dicitur colicio eyn schare 37. colleffiiim stichte, eyn kcrke edder canouie 38. stift o. sam- gnung 40. colley 5'\ 29. *tColle-i!iiuata s. Colema. -rium s. CoUarium. "fCoUes eyn dros 37., aus coles (hagedros, penis) '? t Coliibe-re mitlosten V. a. 1420. -ntia vulbord 37. ■fColliber-tus, 1 -atus eyn de is vry gekoft 37. colibertus eingen (st. eigen) geboren 40. collibert-us, -a een ghevryet man, wiff G. voc. "fCoUibi-a s. -um. ('olly-, coli-bista münczner 40. colopliista eyn munte (sie) 37. "Collib-ium {rgl. 142. p. 69 ad con- lib-ium, -um) gobelin (demin.) V. a. 1420. woker edder ghelt; -ia lichtlik gaue 37, -rum s. Coliphium. Collibrare Color 101 Collibrare tesainen weihen G. voc. •tColliciilii-m, -s 6. CoUis. Collide-re. -tiir zerkliibt o. zer- knist 41. CoUigatura paly 34. ball 29. hal 30. Dazu und zu Ligatura. Racemus. qq.v.: ein hengelin triuhlcn (hingen) . . . die selbe liengel sol . . . getragen werden Mone A)iz . IV 24. d. i. ein Korb, vgl. von dem kreben o. hengelen u. s. u\ Haupt VI 266. vgl, JBM. I 612\ — (collegatura ?) zu samen gebunden als eyn bese vafj (aus böse vlalj) 45. Colligere lesen, vp 1. mit der haut BR. *tCollig'iiator [cf. Lignarius Gloss.) holcy wercknian 40. • tColli-mies s. Colluuies. -ncia s. Colipliium. Colliii-ere verclenen 52. -ire swe- ren 33. pesweren 27., sw aus sm. *Col-, kol-, co- -li})eiKlium kummot Str. V. kunt 27. collo- 38. 6i^/o.<^.v., cola-peiidiiim hals baut 38. eyn coppel dat de dislenholt 37. collo- puiidiuiu commolt F. a. 1420. * f Colliqiiiiicida s. Colocyntliis. Col-, CO- 37. V. a. 1420. -lirida oly vnd mel 37. pfan küclie 40. cree- kelinck, wegghe etc. G. voc. pewgel {vgl. Cnistula P. verweist auf beiigel Gr. Wtb. I 1742) P. V. hornnalfe F. a. 1420. acc. (c. niodlcam triangalani) ags. halstan Pf. Germ. 1 114. (vgl. healstan acrusf Bostv.). colliridaskiprocbotaz prot Ho. 38. Colliriiim oug ercztdye V. a. 1420. ein pinttuech27. wind 33. coleriiim swebetuch 30. sebtuech 34. colirium augwasser 32. sim. 9. Collis eyn bergheken 37. tal (X vallis!) 41. biichol Sgndj. I). büdiel 40. bücliel 29. buchele (coUes) //. S. D. puechel 34. buhel 32. hobel 30. coUiciilus holle, eyn houel 38. * Y Collo-biiiiii s. Colobiiim. -ea- ria s. Clotoria. -f'aiiia s. Colo- plioiiia. -peiidiiiiii, -i)undinni s. CoUipendiiim. *7Colloqui-iim zusamenkosiing 29. are red fenster (Sprcu-hgitter sim.) 32. * Colliibi-es, -um s. Colluuies. Colluctatio niit-ringung 2 7. -wei- gung 33., -wainung (Xlut^tus!) 27.; w- ans wr- (wri-, wra-ngung). Collu-dium sdientlik spei; -sio valsch .schuldinge; -sor eyn mede spe- 1er 37. C- 1 p-olluere {vgl. Coinqninare etc) vermayligen 27. niailing o. vn- rainigen 33. '1 Collum draconis.s. Colubriua. Collumb-er s. Coiumbar. -us I s. Colimbus "■'Collus vierst pawni P. F., ans tholus, v;/i u. s. 31. vgl. Grimm, D. Wtb. V. Kippe f. "^ft^oppia s. Copia. '■^- 1 C oppiili u [jpr 0 &en (arboris) ; Q,(i'^\}\\\\i.prim,umer>mipentemfructum (arboris) H. FL III 82. 45. Cf. Coppa? '■'t Coppreaij/.S(?/.s; si Ao^^o virdroj^- keyt /. leytsam animam habet, ocidum piscis in annulo besmyde, et intellectus ejus evigilat i. wacker eritH. Ph. III 8. Cops. copis rike 37. *Copsus .s'. Capsiis. *tCopiil-a coppel 37. kopel 27. küppel seil, henkel bo"m, E 40. zü- fügung 29. -um eyn echt sammnynge 37. windstrichk 52. copulariii-m (venatoris) wind band 32. -s /. vin- cuJum in eoJlo canis lo. de Janu((. piis .V. Copos. [uns mistkor-p V. a. 1420., -b 52. almesen corff; i. calatus, solistera (undeutlieh) kipe, eyn horf smal nid langli 38. trag-, prat-korb 27. hurtt; korb zu pratt 33. sim. 75. biril Gf. III 156 {cf. Vrna). cofinos acc.pl. banstas (vgl.m. Goth. Wtb. B. 17) Ff. Grm-. VIII 407. coiiiiuis s. Fiscella. ■^•' Copliyiiiii. cuphium eyn clene hoyd 37. " "fCoquere, coco xi ctum 37. koken 37. 38. kochen, sieden, garn (sie) machen 45. coqii-ester Gloss., -estiis, -erius, -iiiarius eyn kok 37. -iiia küchin 40. -iiiella /. coca l puella 76. maghet 37. = Coqiii-iiielliim. -iiella Gloss. cocquiiiella plumen bo"m 40. ■ Coquiii-ariiis, -ella s. Coqu- ere, -imelliiiii. Cor harte, u-. u. herte 37. Coracimis (piscis) kre^, kere|^ F. ■ fCoriilis s. Coraula. Corallus coralle, eyn rot edel steyn 38. korall, n: u. korel 27. krall 29. grall 33. crud, wen od vt dem watei lainipt so wert od eyn steyn 37. Coram by, also: eJc u-as bi mynen vrundcn 38. * Corambus ein füi st des tancz 33. corauiiius s. Coraula. *tCoraul-a 1 es eyn vor singher 37. coralis kor singer; coraiiillus 15 114 Corax Corillus (X corambus) dancz maister 32. corin- ba s. h. V. Corax eyn raiien 37. G. roc. rappe 0. strit ackes 40. *t Corax s. Borax. *Co- s. Cha-raxare. *Corba-n gäbe 27. eyn gaiie der almezen (c/. Corbis) 37. -na oppher stokch, tv. u. offer saug (sack 75.) 27. opper-, hilghen-stoc 38. oppffer stokch inder kirichen; corbou /. donmn 33. corbuaii eyn hilgen stok 37. cor- banä schacz kamer o. kiste 40. car- bona s. Carthesia. * 1 Corb-es s. -is. -iiius s. -ius. -io s. -0. Corb-is, -es eyn almezen korf {cf. Cophinus. Corban. Gloss.y. c.) ; -iilus eyn clene korf 37. Corbita (cf. Liburna)schepe; bedde 27. meers-schip (meersse nicrx) KU. *Corb-iiis, l -inus kone 37. -iiiiis czway herczige 33. *Corbo. corbio mandemaker G. voc. eyn korf meker 37. *tCorbii-an s. Corban. -las s. Corbis. •Cor- s. Co-codrillus. *tCorcum s. Crociis. * f Corda snoer, riem G. voc. line, eyn clene reyp edder snour 38. eyn clok rep 37. eyn seyde 37. 38. senw 32. sienw K. V. senwe, darüber sien; seil, seyte, snure 40. cordat-or sey- teler V. a. 1420. -issera eyn seyden speler 37., aus chordatista i qui canltcum cliorda Br. Cordatus wel gehert, wel stolt G. voc. vorniinftig V.a.l420. Cordet-emis, -inus mit dem her- czen 1: hercz glich wissen 45. *tCordex s. Cortex. Cordex seiter H. S. Mon. een lyne of cordendreyer of snoermaker G.voc. *tCordi-a, -aca, -acus s. Car- di-a, -acus. *tCordial-is, -us csf auis etc. G. voc. Vgl. Gloss. v. Coredulus. Cordiana (Jierha) hercz-spangen 33., -spör 52., -spön, tv.u. -blat 27. *tCorduelus s. Carduelis. t Cordula i>r. n.virginis; cordeken G. voc. ein dein schnuor o. seyt 110. Cordus spade eder vro eder ripe, titlik 37. Corea dans 37. 38. reye 8'. 38. schare 37. corisare reyen, dansen 38. *tCore- s. Cori-andrum. *tCoreb coreb (^}iitidus'k\\2i\^) Gl. Ker. i X coreph i. caluaria (X khalp ; aus caligaria? schalwari sim., vgl. Gloss. V. Saraballiim), lumbaria, tegii- menta Gl. m. Oder aus hehr, korach calviis sim.?? Coredul-us, -a .9o., corredula (alplt. core-) 40. tule 40. 93. coredel ]\Icg. hertzfra-z ih., -|^, -s (gls. cor edens!) 50. *tCoreosis eyn cled 37. fCh-, c- 37. -orepiscopus cor- biscoph Symb. D. eyn Innd bischup 37. Coreus lederen 38. * I Chorhaustus verst i pinn-a, -aculuni Symb. D. ^jCoria {cms auria X corrigia?) eyn halter 37. * I Corial-buni, -lum erch, dünne wyt leder 38. -um irich, chlain leder P. V. corubum {ulph.conA\\)W.m) leder 1: klain irich an dem schuech; w. u. coria-bum erich, cleyn deder (sie) anden schon 27. -men leder lache Qvgl. lasch 5.) V. a. 1420. coriolum een leer an den schoe, een querdel G. voc. Cori-, core-, coli- 40. H. S. D., kol- H. S. B., col- 40., goli- 32. -an- drum gras (kol-); crollo, holender H. S. B. goliandcr 32. cole grase (coli-) ; colander 40. coreander, crutmyt Witten zade 38. wanzen-, varr. wanzel-, want- lusen-kraut 3Ieg. fCoria-rius greuer (sie) 37. (X corriginrius) riemer 52. ledir sneydir V. a. 1420. leder snider ; -tor l-, schuch- macher 40. =^=t Choricanens {cf. Gloss. v. Cori- carius) eyn kor scoler 37. "•'tCoriens lat. laupvrosch Meg. ■ t Corillus s. Carpo. corilbus carpe Str. V. * Corillus spindelsack 3. 52.74. 75. Corylum Corrigiola 115 Corylu-ni, -s etc. s. Corulus. Auellaiia. Coriinbiis reb geb-elliii 4<)., -ily 32. rebengebelein 74. corimb-iis rel) gebund /. capreoliis K. V. -istrus eyn oseke an deme wyn ranken 37. *f Coriiiba {cf. corambus.chorauUi) senger 40. yCoriiithus een Stadt in grekin G. roc. "Cori-ntus s. Corytus. -olum s. -album. Coris-a, -ca s. Coryza. -are 6. Corea. •=Y Corytus. cori-iitus eyn pil küker; -ta eyn k. der stralen 37. ^fCoriimi mol- 27., iiiolit-ariiiiii semisch 27. semij^ 5''. *tCorms (?) eyn liohir V.a. 1420., aus coritus kokir? Coryza flii^ zu der nefj K. V. corisca eyn nese dropel 37. * 7 Coriiieus(a«5 corineus) acermis lapidmn 148. *Coriia {cf. Rata) h. rute 11. Symb. I). *t Cornelia cornelee, van cornelien i. regio 37. t Corneas s. Cornus. *tCornic-iIlum, -ellum Gl. m. eyn clene hörn 37. Cornicula eyn clene kreyge 37. krayken G. coc. Cornipes perd 37. ros 40. *7Cornipeta s. Cornupeta. *tCorm-s, -X s. Ornix. Cornix {cf. Coruus) creye, eyn cra; pl. (-ices) craghen, roken {cf. Graculus Gloss.) 38. krawe 45. krewa et kraha (c. et monedula; darauf de nebel- kraha) H. Fh. V 24. 25. kraye G. voc. kreyg 29. krcge 40. creg 30. 32. ein chrön {cf. GarruLa Gloss.) P. V. thür- klüppel F. tr'd. * I Cornubisti'us ä. Corinibus. * 1 Cor- 38., con-nubium stuge-, late-kop /. angistrum 38. eyn stu hörn 37. *tCornu-bus s. Corinibus. -care s. -tare. -m s. -s. Cornupeta stozere 100. H. S. D. stozare Tr. stoser V. a. 1420. stossende rint 40. cornipeta stachaller Ho. 38. Cornus {Ed.) erlitzbauni //. Ph. erlizboiuni/. S.B. hagen-doru, frucfus -butz K. V. hagendoren, höczelpawn P. V. bottel-, speelcoern-boem G. voc. wep dorn 38. haghebuschen bom 37. psuter bom 30. connus hinber 29. corn-um haghe-buten 37. -eus (-inus Gloss.) -dornen 38. * Cornus {cf cornupis Gloss.) hörne visch 37. hasel^. {i. q. coruus 93. vgl. Gloss. h. vv. und vv. Congrus. Dobüla.) 40. ■'■■f Cornus schiffes snabel 40. Cf. cornua i. extreme partes antennarum Br.? X coruus krumpschnabel 75.? Cornu-tare tuttin V. a. 1420. blo- sen 27. -care plasen 33. -tus hor- necht F. a. 1420. * f Cornutus i. conclusio accuta l est Über qd. tractans de vocahidis l raris 76. eyn slutynge Iptr. n. lihri 37. ^tCo- s. Cor-rogatio. *CoroIus s. Corulus. * Corona ein. chräm 34. *YCoron-a croune 38. kröne 36. 40. schappel 40. platte 36. -as florum {Glosse, zu deserta X serta) hobit- gebeinde 48. -are crounen 38. -aregi- a, -s Meg. hymelschucze herba 40. {vgl. n. und (t?o.s5. yi'.Mellisatum. Herba paralysis.). künigskrön, sant Johanns- kraut; i. cq. ypiricon, perforata daz spricht diu lochasrinn Meg. Corpu-, corpo- G. voc. -lentus groff 37. wel ghelijft G. voc. wol ge- lipt 20., -leibt 33., -leich, w. u. woge- bedit (sie) 27. wUig big (sie!) 30. feisseter 40. corpulentia vetticheyt 37. wolliplicheit 29. hebekait (sie) 30. Corpus llicham 36. chorpär 34. (Petrus surrcxit) corpore biuange (princcps) 48. *tCorredula s. Coredulus. ^Corrig-a s. -ia. *Corrigare nat niaken G. voc. Corrigere castyeu G. voc. Corrig-ia, -a reyme 38. coria s. h. v. * Corrigiola wind K. V. pieffer krut; cerrigiola winde 4().corrigula 116 Corriola Cottilidon i. coiididoiiia warcher (sie) 45. i. ceiitiiiodia wegreich 33., wyroch (wnycd.l) 27. cariola weg (sk) ol *t Corriola s. Centes Corrip-ere. -it straft: correptus geschraphet {sie; vgl. corripe schraff ^Anh.~) 41. *Cor-, co-rogatio i.äignacotujrc- gatio 37. (comigatio id. 76). *CoiTOsiuus schaffris %. papirus, iimcus 38. *CoiTO-, coiTii- S2. -soriiim schab-ysen 32. 40., -eysen, instr. scrip- toris per qnod crcta dimimiitur in ];)idn- erem spargendum in iJergamerw K. V. *7 Corruptel-a, -la 34. 45., coi up- tela 76. F. V. slicz, czott 33. czadelen, ein lad, schlicz.; iv. n. evn czoten an eym rock 27. czodel P. V. zedel 45. pruch 27. 34. hriich 29. 30. /. disso- lutio 76. fCorsica corsick 125. *i-Cortesia 6. Cartliesia. Cortex bouste (booste silifpia,füUi- cidtis KU.) 38. börste 77. borke 37. 38. rinde 38. ein ober rind an ein pawm; iv. u. eins itlichs dings rind an (nisi.) des brotes 27. ein yetieich rind an brat 33. cordex ausser lind K. V. coi'ticem (Ed.) hülsen H. Fh. *7Cortillus eyn spiller wip 37. "^ t Cortilus s. Corulus. Cortilia locus in iemplo nidedtdjait- tur respousa etc. Br. Ciirtiiia respo»- sum(sic!) Gl. m. curtuuaui antuurti [responsiim antlenki) Gl. Ker. ciir- tiiia umbehanc H. S. D. ■• Cortum eyn düsingh 37., Geivand? Doch duysink monille, bidla KU. *tCorubiim 6\ Coriall)am. * Coruliiin, ceroliim basel ntifj HO. cor-lilllS li;isse!e. egii höiii: -tililS ba- sel mus (sie) 38. -ylus (Ed.) hasel- baiim H.Fh. -ullis hasel pawm; ?r. u. -olus hozil bam 27. -iletum bas- lach 52. Chorus cour 38. köre, scliare. daiigh {d aus s) 37. Coriis westii-iiordirwint H. S. B., -nortwint Tr. choriis wint 37. Corus wispel. eyn mate rochgen 38. "fCorusc-are blitzgen 30. himel pliczen 34. plekiczen, schein F. V. -amen himelplitz 52. 1 -iis blixem 37. -US scheinpar 52. *iCoruus s. Tornare. t Coruus rapf 32. c. caryoca- tactes (Ann.) hera H. Fh. c. niaris, coriiix m. 50. ein mer-raben Meg., -rani [dat. -ramen) 50. Cos weczelstain F. V. wettsteyn K. V. \ coss wechcz stein 40. kos s. Lapsoriui». Cosmarcha. consuuierge 1 co- luergia eyn werlik vorste 37. Cosm- arcliia heerschappy der werelt G. voc. -iciis werlik 37. ^yCoss-ils, -ia schad wrm 40. *yCossus s. Consus. Costa reif, ribbe (bis) 38. •yCostaiiia, castaueum 8'. eyn ribbe brad-e 37., -in 8^. costos eyn tnnghen brade 37. Cf. Costus? -fCost-e, -ania reyben wurcz 27. -ula rebwurtz 52. sim. 75. *fCost-er s. -US. -os s. -ania. -rum cfr. s. Oestrum. -ula v. -e. Costus las- 52., la(j 75. -wurtz. eyn ins (X laswurtz sim.?):, qd. herha 37. frawen kraut, wilder saluay K. V. castus frowen krut 32. costum cost Symb. B. * Costus. coster (;naeh Coxa) ruck broch {st. brot) 27. ^yCosus {nacli Cox) de osse des firmamentes 37. *; Coten-us, -es s. Cottenus. ^ ; Cot-etus s. -icus. -irnix s. -urnix. Coton hauen G. voc. *tCotonus 5. Cottenus. '•'yCotorium eyn wnghen schür 37. * Cottenus. coten-us \ -es mcr swyn; cotoiuis weuel 37. *tCotticus öl krug 32. cocliitus oliuat 38, Gf. cotetus vini Gl.m.? X lecythus? *Cottidian-a teglicher ritte {cdph. C0CC-) 40. der kalt sichtumb 52. ge- frörär; tägleich; -US tägig 33. ■^t Cottilidon {cdph. cocc- ; aus co- Cottonum Crather 117 tyledon) obses stil 40. cottuiKluiit (^'H Contiiiidus?) steng'il V. a. 2 /;?(/. *YCottoiiuiii s. Cvdojiia. Cottiiia. cotülsi siinipff 52. eyii wyn mathe, ec. biiteiiiis (puteiis Gloss.) 37. * 7 Coitii-iidiim .v. Cottilidoii. -rmis 6. Cotiiniix. Cothurniis. ■7 Co- s. Con-tmidiis. ^iCotlinrii-as s. -us. Cotariiix (/;/' Orix) quattel, patrijs 6r. voc. cotiniix rep Mm 40. coii- tiiriiix vUe 41. eyu rap lioii. ^y\\ brak vogbd; Cäituriiix hasselhoyii ; eo- tiirinis e; n vrhane, eyii packt hoyn 37. cottlinms au'is qd. 76. 7 Co- 37. Gl. m. (v. Conturiius), cot- tiirilHS estamicoruni (st. -cusj dnorniii äiscordojivinni 76. eyn kif scheyder 37. *Cotiirii-us s. -ix. Cothiirii-us pofjleiu K'i. cotziiige pl. (-ni) Symb. D. -as mettischuch Gf. IV 419. cottliroiis filcz-, mettin- schiich K. V. coiituniiis tiltz sdmech 34. coiicorimis filtz scb.u 30. con- cerviis puntschudi I'. V. cotüi'JMis sclio 37. -0 liregil GL Key. hrekil Gf. IV 1150. 7"-'= Co- s. Coii-ueiitiis. yQ:Oimi{\i\\\'Am^iQ 122'\p .87 möclde Äc/^e/o-causquilla lesen und dl. squil- la trennen und aus siliqua erldären. Eher Anlehnuny der JBed. und des fr£. Wortes an conquilium, conchile als Scha- le, oder geradezu aus fr.r. co(|uille. tCouteriiii s. Cousobriiii. ■••7C0X eyn dissene vlasses 37. Coxa, taxa 34. dey 36. de, also bouen den kneen 38. diech 34. 40. drech (sie) 45. one fleische 40. bain- decki (unic/ed.) 32. geschlofi K. V. *7Coximim s. Cydouia. Codei- num. '-fCraaccia s. Cracoiiia. *tCrabro [cf. Cnbo. Scaral)i'us.) harniz m. [sie prumnient) Meg. scab- ro lifiniulj 32. honieze-che H. S. Man. -ch l'iiul. honuis jlon. 1231. dase (daese etc. asilns KU. vgl. Gr. Wh. II 806 V. Daso) l peerts vliege G. voc. hiinies, breme 40. wibel 30. -roiies schrotel 29. schaber (X scabere, vll. X scliabe), hynies; -io webss P. V. -o wespe; -ones />/. eyn (sie) scheine weiiel 37. crab-iii'o hurni|^ 50. -o eyn tzeuer 1 ventus 37. Craeeiites behende 37. " r Cracitat gsii. greuen 1 droghe dingh 37. greue van smul- teme vleche 38. gryne (gryue?) V.a. 1420. grub 32. grib F. V. grübe 40. griffe 27. swart (c/ Crinea) 27. P. V. ein wärczen \ rüffen (mhd. ruf Schorf) 33. een kaede /. q. remanet inpatella etc. G. voc. thorri {siccamina trohkini lignorum uito) Gl. Ker. *Cremium s. Crenium. *Cremius {aus cernuus y^y.9niiv6q'>) gereyt 45. bereyt 27. i. puus {gestr. p~) 1 weyroch {mi cremunium Gloss.); Crenium Crineus 119 creminus i. pronus genayt (nJ/d. ge- neigt; X gereit?) 33. ferimiis geney- get V. a. 1420. Creuiiim. cremium amad (herhaj H.S.D. Gloss. omat 40. ^jCreo- 6. Cre-copulus. *Creones krechnichc 40. Crepare bersten, to b. 38. luden; i. q. erepere barsten, schoren G-. roc. * Crependium (X pendere?) wig- pant P. V. Crepere s. Crepare. 142. v. c. mit Anm. *7Creper-ius, -ou s. Credites. *tCrepi-ea s. -da. -cus .s\ -tacula. Crepi-da slose G. voc. -ta bunt schüch 32. -ca eyn boes 37. Crepido presting 34. zu brechung 33. ein zu pruch 52. bort 37. *Crepita s. Crepida. Crepi-tacula^j/. klappern 125- tus Gloss., -cus lud i. somis 37. -tare prastiln F. a. 1420. erhellen 52. Crepudium s. Crepundia. *Crepula {cf. Gloss. v. Crepacula) eyn wynt inole 37. vogelscheuch 52. Crepiiiidi-a, -um Gloss. (cf. Crepen- dium) crepu-ndia ludera (i. q. ludara, ludra, cuuabula Gf. II 201) H. S. D. zuze nynne {vgl. Fescennine etc.) V. a. 1420. certisal /. nutrimenta wfantiuni Tr. (vgl. Gf. V690). kindergetetzel F. tril. kintheit 27. künhait 33. -udlum eyn kint bette F. a. 1420. kindes vage 40. -dium wegge 37. fCrepus jouis planete 37. Crepusculum zwiuelich licht als es nit gar tag noch naht ist 40. be- schemerynge 37. nacht-, dihiculum vor-sunnen 32. er. 1 d. inatutinum frütagung, vespertmuni nachtung 29. Cresc-ere. -uut (mala) queckeut H. Ph. -eutia wassinghe 38. * t Cresi-dicus s. Creticus. -is s. Crisis. * t Crest-autia vbergultes faf^ 74. -endia vberglvdet vas 40. * t Crestio est cingulus vener is 37. Creia (Ed.) crida H. Ph. chreiden 52. crite 38. kride; kroten stein (X rotel stein sim.? cf Borax) 40. er. rubea een rode steen G. roc. rotel stein 27. rat erd 33. rodel steyn. rot ciite 38. •■ Cretamis .en u. v. Excolare; hierher kauahsapurgameiita ih. 421 ? zu purgare vegen (Gloss.) '^ wozu Sm. I 506 auch unser fehen, feben, fäen stellt; vgl. auchiegef, fegesieb n. des geworfelten Getreides (u. a. bei Weher Techn. Lex.), crib-rum ritera, -ellum sif H. S. D. JJmge'kchrt -rum sef, -ellum rider Symb. D. 280. -ellum ritter, sibehn 40. Cricetus (marmota er. Ann?) ham-ster, -stra, -ztra/. /f. Ph. VII 32. *tt^l'icos denkfuoz (',,J.>-/5/o^.," hat den denhen fuoz gröz) Meg. hircus lirckfuf^ (his) 50. *Crina s. Crinea. *Criua-, ceruici- 37., trun- \ tu- 76., tru- 37. -eula hekele (ceru.), instr. ad pnrgandnm linum 37. tucula hächel, Swing 52, Crinale huue G. voc. sappeyl (baen id. i. q. hd. schappel) 37. scheppel 29. chränczell 33. crans 38. Criu-ea ((-/. Cremium), -ia swancz (umg.) 45. -a swarde 38. graneries swart 40. *tCrinent-a, -um s. Cirmenta. * Crineus heren, hären 38. 120 Crinia Crocitare * Crinia .s\ Criiiea. Criüis liär 36. hair 32. criiies wisphas Erf. GL, wiffas (ff? fs? sf?) Marh. Gl., quod vittis discermmtur dicti; nach Isid. Origg.,dcr üc'iwc^ propriemu- lierum nennt., was uns a)i ags. wif-faex crinis, impr. mulienim erinnert (vgl. Cirrus). Bei capilli haben die Erf. Glossen vhas (vahs) i. q. ags. faex; in- dessen liegt hier eher ein Simplex im Phiralvor, vielleichtvon ahd. (mit.) wiffa Gf. 1 784, wosuaucli \Vv^\\\\comaherba- riim gehört, soivie goth. vipja und ahd. waift'ii (instr. Gf. I 104) vitta (vgl. ob. Glossierung) ; Dietrich vergleicht in ahnlichem, Sinne engl, weft Zojyf Locl:c. ^fCripsiim v. Gipsum. Cripta cluclit 37. 38., ein camer vnder der erde, vnd is in den kerJcen 38. krupft 40. gruffi, painhaus 33. crita eyn grutft' vnder eynerkerczen (sie) 27. *tCripluxliiim epfe hcrba 40. * t Criro - cliilius, -grillus s. Trocliilus. ^fCriser s. Crister. * t Cliryseiis, crisios gülden 37. crison /. aurum 76. golt grece 37. criseu vas deaurcdnm 148. *tCrisioii s, CirsiuiH. *7 Crisi-S bekert Ä'. V. becherung des sicbtunibs 52. l -m eyn richter 37. cresis / judicinni 37. bekömng 33. "^Crisiiis s. Chryseiis. * -|- Crism-a creseni. bilich olie ; -are crescmen 38. -atis s. Ciueratio. * Criso-la, -iiotana binesch, malte 40. chrysolochaima /. q. atriplex q. V. Meg. *tKrisolo s. Adamas. *CIiryso-mala, -Mielimi nieruncken /., boh. merunka F. tril. *-j.Criso-ii s. Chi'ysens. -iiotana s. -la. *t Chrysoprasus. crisopas-sus gnmia.Y colorem habet H.Fh.-mnskrlso- pasat33. cipressiis eynedelsteyn 37. * Crisostimus vber guklet (et. n- pr.) 45. fCrisp-a. -eile /. piste-s, -Ue cüchelen Symb. I). Cf. Plstes. Gl. m. vv. Cre-, cri-spellae. Crisp-are criispin F. a. 1420. crul- len, criinck(>ien ; -atus gbecrullet, gbe- krinckelt G. voc. -rare (cf. -iis) rayd macben 33. tCrispelle .s'. Crispa. Crispes. cristes heylige bulisse 41. Crispiiius s. Bursa pastoris. crispula blutwurlz (). san. bliiit wortze 51. i. lierba caiicri. Cris-pire, -sipare gakczen galli- nariim V. a. 1420. '■'' t Crisp-rare s. -are. -iila s. -imis. Cristula. Crispus raid 33. krühsellehte 40. kniys G. voc. struiier (vgl. hd. strubbig, struppig sim.) Symb. 1). • Y Crissipare s. Crispire. Crist-a {cf. Conus) wiera Gf. 1 961. hanen kaeni; timmer van den heim (i. voc. Wappen 32. kreyer o. vogels kamp 40. -atus gehelmed 37. gekömpt sicntgalli 33.gekeynct27. kempt45. 52. *(€rista-go .s. Tristega. -na ?. Crustaria. -tus s. Crista. * Y Crister grifo /'. gryplies H. S. D. griife 40. cister eyn gryp 37. eriser est animal rolafile 76. ■ Y Cristcriuni s. Clyster. -s s. Crispes. Cristi-anus, l -cola 38. cristen 38. iv. V. -ana cristen frow 30. cristin 1. 29. 33. *Crist-ula, -ila 37., -ola 33., crispula 27. eyn radel wige 37. 38. rotelwye G. voc. rodelwig 30. eyn rotil wey 27. ein rat weil F. V. eyn räter vvvg 33. eyn rudel wihe o. eyn krichel 45. wittwär (sie) 34. sprincz 33. 34, *Y Crita s. Cripta. Critbmum. cretanus mer- 25. 0. san., mere- 51. -disteln. *Croca wurÖ'scbauffel 52. ein semel roggen korf 37. crodia, chroca Gloss. V. Cbytropus hicrlter? "fCroc-are s. -itare. -iragraplio s. Caraxare. fCroc-itare {cf. Cracitare), 1 -ire G. voc, l -0 (pr. coriii) 37.. -uari 33. roepen als die rauen G. voc. rabischen schrein; grachkiczen 34. ra- ben geschray 33. kroggen coruorum2^. Crocius Crux 121 -itus rapfen (rapf coruus) geschray 32. * Crocius s. Crocus. ^- fCroc-olare. -lllo_/^r. cyconkirum 37. V. sonare pr. aconiarum (sie) 33. -tolat ciconia Symb. D. *tCroc-ticiis s. -US. -tolat, -uari s. -itare. -ulare s. -olare. Crocus, corcuHi 3 1 ., crotus (c/Z^jA. crocus) 40. saffei'on 42. saÖart 30. saffra-t 32., -th 31. schafiner (umged.) 40. Sit varwe 155. krögo H S. Tr. croc SymJ). D. gelewar farf i6. App. crocius ghel, van safferaue 37. crotus saf- ferung; crocticus eyn gele varbe 45. *7Croch-a 5. Croca. -ilus s. Trochilus. f Crom-a (crouia Gloss) i. cnJor Br. bleoh Aelfr. -aticus 1 comaticus (Je Sek nich entverwed van schänden 37. fCro-mus s. -uus. -nia s. -uia. -uicou etc. s. -uos. -nipolitudo s. Politronitudo. *Crouopodia storkes- 40., stor- chen- 52. -snabel. fCroHOS zit 40. cliron-OD i. tcmp- us Br. -icus -oralis ib. crou-ou id. 76. -icon zeittleich 33. -itou tithch 23. -ica konig (sie) 45. ein puech der abentewr 52. ch-, c- 35. -rouo- graphia croneke 35. schrift van cronyken G. voe. geschrifft von cro- nicken 110. *f Cronus, cromus {ivett. kröne d. i. hd. gräne Gräte) grade 37. 38., eyn icisches hioke i. ostpisis (cms OS piscis) 38. *tCro-sta s. Crusta. -tus s. -cus. *7Cru-a s. Curua. -bare 6. Cu- bare. *Cruciat-us, -a s. Crux. Crucib-ulum 37. 40., -olum (i. grassetuui K. F.) tigel 40. K. V. hecht stein K. V. inoser 37. craisset (aus crassetum) 122''. p»- 56. (crusehn, /. i. cranischil. H. L. i. cf. Sm. II 394. Gf.IV616.) *f Cruci-s, -fixuni s. Crux. Crudeli-S (ef. Crudus. Ferox.) grim- mer 40. gräulei-ch; -tas -chait 33. Crudus vnghar i. crudelis 37. Diefenbach, Novum glossarium. roch 52. ro, also dat nicht gar is 38. roe 27. raw 29. ro"^ 40. rauch fleisch 33. grudus rauch 30. crud-uni ro"che 41. -ere roo wesen; -escere id.: wreet worden G. voc. Cruent-us pkietig 34. blutig 29. bloudich /. sangwinolentus 38. swaissig 30. -are blodeu 38. -atus bebloet G.voc. geplüt 27. phietigt 33. "yCru- s. Cre-macula. •'• Crumen-a (varr. 142. p. 85 su crumma sacceum scorteum) phening vaz V. a. 1420. peytel, pegürtel P. V. byseckel 32. ags. follae Gloss. -ta volger 30. vogler 34. Cruor bloyt 37. bloud also indem vlesche i. saugwis 38. schweife blüt ausserhalb des leibs K. V. Crup-a, -pa hoppe i. Immulus 38. Crura-lia, -tus s. Crus. * ; Cruri-cula s. Curruca. -lis 6\ Curule. Crus beyn 36. menschen bein Tcru- niz L. i. a. d. Lat.) H. l. i. crus tibia scheue an dem bene 38. crura-lia beenharnes of wapen; -tus wel ghe- beent G. roc. "Crusibulus crüssel 33. crujj 27. crous 38. Crust-a, 1 -ula (q. cf.) 37. eyn stucke van metalle 37. krüstel l rintten von dem pratt 33. brotes rinde o. rauft 40. ränfft 29. crosta koste 30. *tCrustaria. crista-mea 76., -na tauerne; crust-uca i. tabem-a; -Rvius i. -arius 37. * t Crustiuea s. Crustumium. " 7 €rustul-a, -us P. V. [cf. Crusta) bret stelle (sie) 40. breczel 32. pre- czen 33. P. V. rüfichen Fr. rindtel, pey- gel (vgl. Collinda) 33. eyn hertel lepel 37. crust-a, -ula, -icula est parti- cida auri (X fiui'is 37.) l argenti 76. -um 1 -uluui eyn croppele 37. * 7 Crustum-ium, -ea eyn perzek bom 37. crustiuea pferseich pawm 52. *Crustumulus (««.s-crus -j- tumere) een beengheswel G. roc. custunieum. dicke waden 37. =-=tCrux crotze38. cruci-s .v. Ciue- ratio. -fixus martir bild 32. -atus 16 122 Cubalus Cuias crewczung 34. crücz-unge 30., -gung 29. -ata maior h. warence ungl. madir Cock. * Cubalus s. Bacillus, tub-ulus clepel Symb. D. -alus i. lapillus {long. a^(5 baptillus sim.) 37. -illus i. bacil- lus kloppfel 52. *tCubare broden also eyn hon de kukene vt sittit 38. ruen o. pey slaf- fen 33. crubare rügen 27. cubau- tum raiiwen ; cubitum to bedde gan 37. Cubeba cobebe, crut also^^eper 38. tubeolä 30. (kabobel 42.) molem 52. *i-Cubel-la, -a kübel 33. -lemultte 40. (verschr. cabella) mule, laubel {aus kubel!) 45. *tCubiculum eynbesloten kamer 37. slap k. 38. bei k. 40. beddeka- mere Symb. B. cubi-le slof kamer 40 i. q. -culum 38. Symb. D. -cale i. lectus 76. bedde ; -cillina eyn kamer maghet 37. cubicular-ia i. camer a- ria 76. -ius kammer meister 29. bette- knecht F. a. 1420. schlaffgesell 52. samende sleper; i. q. -US eyn hoder der kamer en 37. * Cubisonium. 122''. p. 57 folgen einander 6 Glossen: 1. Holecus mon- steron gallice salsalle 2. gambons gal- lice 3. Cubisonium idcm est 4. Lopi- lopiuni wiiigneron 5. Ovificium uvau- t6 1 rastons 6. Lauricale haubregons. Sie schließen den Abschnitt ,, De äomi- hus et ufensilibtis'\ scheinen aber ver- worren und mit Eindringlingen aus an- dern Abschnitten gemischt. 1. salsalle vrm. lat. (Gesalzenes, salsucium sim.). Dazu gehört 2, zugleich sich an die, durch 5 vorhergehende getrennte, Glosse petaso bacon, petasiunculus un- mittelbar anschließend. Zu 6 stimmt (Schelers Anm. 8) Lorica haubert. 3 vll. c- atis t, aus tubicinium (Gl. m. a. 1330) X sonus. t Cubit-us eyn eleboghe i. lacertus 36. elenboge, kla"fter 40. -ule een cussen onder den arm G. voc. sim. 110. f Cubon i. ßrmum l solidum Br. grece, est vast tat. 37. *tCubraca s. Deurus. *tCubrum, cubron 37. kedel 37. 38. l bronninghe i. pallutellum, tu- nica linea 38. chitel 52. *tCubulca s. Tubera. *tCucius küczly auis 31. cuci- nus schuhesal 40. Zu Grunde liegt vermidhlich der Kauz und sein Abbild als Vogelscheuche ; schwerlich vgl. kider- butzen Gr. Wtb. V307; nur die selt- nere Form tutius erinnert an Tutunus (Priapius) oder an Tutclina, die Schutz- göttin der Saaten. Für die Glosse preinscheuhen vgl. Gr. Myth. 445 ff. *Cucul-a, -io s. -la. *t Cucul-ire (-are cucidorum) noc- tuurum V. a. 1420. cf. Cucurbio. *Cueul-la, -a 32., -Ius 37. 44. {cf. Timpa) münichskut K. V. kutt 32. cappe, coghele; tympe /'. tympa 38. eyn kip 37. dutte 44. -io monnik 37. * Cuculum. tutulum hollauch 74. hellüch 40. Cuculus, gugulus 29. gauch, guck- er K. V. gaug, gukaug 27, guggouch 29. guck och (sie) 31. goch 32. kuku 34. 52. kuckuc G. voc. cuckut auis; cuken i. ocuus, pullus 38. kükaus. kukengankch (sie), kränich 33. *| Cuculus 6. Vua. Cucuma {ital. cocoma/r^. coque- mar) ^>Z. cachern Symb. D. cucuuia {vll. X caca-ua, -busj kachel, (X Cu- curbita, vll. X guua sim.) wintuse 40. *tCucumen s. Cacumen. *Cucum-er, -is 37. erd-apffel^. F., -öpfel 32. churibifj 34. kürp& 29. coruelze 37. een vlesche of vlesschen säet G. voc. -is siluatica herhvette Hb. -erarius ein chürbizz garten 33. kabirzgart 27. Cucupha. cucusia hübe, enser {vgl. u. a. Gloss. v. Pera) 40. *f Cucurbio pr.noctuarum 37. Cucurbita {cf. Cucumer. Cucupha.) kurbesa (c. Ed.) H. Ph. kürpB K. V. *tCucu-sia s. -pha. -uia s. -ma. Cudere quecczin F. a. 1420. clu- dere cloccon Gl. Ker. cudo smeth i. malleator Symb. D. Cuias welhes landes 34. welterley 1. 29. cuiusmodi welckerleye, hoe- danich G. voc. Culcitra Cunex 123 7*Culcitr-a een kult of beclde- stede quod supponitur lecto G. voc. beddeziecha Symb. D. -um ueder- bedde ib. federbette, kuter 40. cu- latiira goltter 34. colcitra tepped; cultiimm kolte 37. *tCu- s. Ca-leiitlula. Culeola groue (sf. groiie) noten schellen G. voc. ciilleola de ouerste ryiide 37. Culeus .s\ Culleus. Culex muck, schneck K. F. prem m. Meg. * t Cul-iua, -ma i. e. coquina Ifor- nax 76. -uca {aJph. -ina) eyn koken, eyn oiien 37. -inarius eyn kok 37. Cul-leus, -eus 52. maiter- K. V., dertrenck- 52., herdreng- 17. -sack. -leatus verdoemt totter (f.) doet G. voc. *Culmaticus i. versificator 76. dichter 37. Ciümen der fust Oc. V. culmüia (rome) herduomun 48. *7Culmia s. Calmia. Culmites rike 37. Culmus strodach 31. stroen tach 64. schobtach {iihd. schaup Strohes) 32. bahn (sie) 40. comus halm 37. Culpa, cupla schul 32. culpare schuldegen, beclagen 38. " 7 Culp-ar 29., -er, -a 34. {cf. Aspar. Gerber.) prachk 34. brack 29. prackel 52. fro"wen hiindelin 40. frawen hünd- lin K. V. *Culpo stifäl 52. bauren schüch i. pero K. V. sticke lappede scho; colpon-ei, -il mansscho 37. cupoo- nis {aljyJi. culpo. -f- onis gen.) ge- bunden schüch 40. * Culptrum, cluptrum V. vrat. slappe 9. V. trat, flappe (sie?) P. V. Vgl. Gloss. V. Rica. Fr. II 193\ Sm. III454.BM. II2S.392.,ivoan xaXrTr- Tpor gedacht ivird. * Culsura s. Clausura. *tCultar-e Gl. m., -i ere erpie- ten 52. *7Cult-ellus 38., -er 38. 40., -rum 38. 40. H. S. D. schar H. S. D. spicz messer 40. mest, messer 38. -rarius messersmyt 125. sim. Ki. -ellifex mestwarke 38. *tCulterno aui i.ceeosimito 37. •■^ 7 Cultiimm s. Culcitra. * f Cultiuus {imdeuÜieh ; cf. calca- neus?) hoghe voyt spor 37. •• Cultr-arius, -um s. Cultellus. Cultura bouwerye G. voe. buwunge 0. olunge (ans obunge? cf. Cultus; ärunge sim. ? vgl. erunga aratio Gf. art agriculatura 17.) 40. Cultus uobunga R. S. Tr. ubida JfoH.wbide Vind. oefeninghe,cyeringhe G. voc. *7Culu-ca s. Culiua. -men s. Columeu. Culu8 ers 36. *Cuml)a 5. Cymba. "tCume-clus, -lus s. Cumulus. -udator s. Commeudator. Cumera darra Gf. H. S. D. umge- kehrt (daraus Darra Gloss. ?) SymbD. darre 40. *7Cumeri-um, -uum spulysin F. a. 1420. *Cumplius eyn latten-naghel 37., -nagel 76. Cumulus hop, hupe 38. cume-clus, -lus huffe 40. *tCuua s. Cuuuus. *Cuua weghe 38. wale i. lecfuspu- eroram 45. curia wiege Symb. D. cu- nabulum (cf. Crejmudia) ein chlaine wiegen 33 wieg o. wieg pand i. cuna 52. wvge, hocze (Cf. Gloss. vv. Cuna. Oscillum.) 27. hotziu Fr. I 47T. pl -la i. stramenfa iuculini (i. infantuU) Symb. D. cuuabilum weg 45. Cuncta etc. s. Coutari. * Cuuct-alis dea elementorum 76. goddinne des firmamentes 37. -is dea vinipotens 76. g. des wynes 37. Cuueus keghel etc. G. voc. bickel 30. eyn schar o. eyn karch weck 45. czwichkel, wechk 34. weck species pa- nis; speidel cpio scinduntur ligna K. V. ein cheil da men holtz mit chleubt 52. lie[5 (aus bie^?) 32. cuuius s. Semella, cuneo firmare kilen 38. kylen 22^ 7 Cunex ein wamsel 33. 124 Cunia Cursatilis *tCuni-a s. Cimina. -calica s. -la. Cu-, CO- 32. -iiiculiis küiilin K. V. kunglin 32. cluinigel 1. 34. kiilli Oe. V. lorichin H. S. D. agedocht Symb. B. Cumguiida. cuniieguntlis cunue; vrouiven name 38. Cunila gallinacea (c/. Coleua), cunicalica wisse müncze 40. *i Cunius 6. Cuneus. Cuiinus, cuua 34. (c/. Aureaporta) fud 34. K. V. connus cutte i. wlga (aus vulua) 38. * fCuntha s. Contiis. *Cuntacio •?. Coiitari. *Cimus eyii hemelik wech; cauy- neken 37. Cupa cope 37. ciipella stände Symb. D. Cup-edia, -pes (Gl. m. lt. v.) liist- liche speyse 74. -es sunt cibaria de- licata 76. -pa spise 37. -edinarius Gloss., cupidin-arius, -a 37. kauft- man 17. 33. cremer 37. * Cupella s. Cupa. *Cupera {cf. Deurus?) eyn neder cled 27. i. brata (cms braca) 76. *t Cup-ere (i. des iderare) geren, be gheren, tv. u. gyren 38. -es, -idiiia s. -edia. -ido begirheit 29. -iditas *. Tenax. -idus (ib.) begheerlick G. voc. -itus gitiger 40. 7*Cup-la, -oonis s. Culp-a, -o. Cuppa s. Cupedia. Cupr-eus, -ius cupperen 38. -ifa- ber kupffer schmid K. V. '■'■'■ Cupuda rutilo H. S. B. Vgl. rou- dil (waschiz /. /.) H. L. i. *Cupula mist gabel 40. *tCupurosa s. Coporosa. * t Cupliiam s. Cophyum. Cur wuriimrae 38. Cur-a roke, sorghe 38. sarig 33. -are {cf. Censere) warnemen 23. 38. i. respicere 38. sargen, erczengen (cf. Gloss.) 33. roken i. decurare 38. -ator gut pfleger, land vogt 40. vor- sorger 125. * Curax (X currax cf. Gloss. v. Curex) snel 37. sneller 74. *7Curbanare s. Gubernare. * Curcilla /. oppilago s. 142. p. 89 ad h. V. *tCurcius s. Curlegius. Curculio. gurgulio mpe 37. sä- menwurm Meg. * t Curia hof, dinghof, 1: ciuitas curie (Cliur, cf. Gf IV 480) 40. kimahhitha (cf. Cathaplum. Elementum. Glossa. Gf. II 6,39.) Gl Ker. cure-a, -us s. Cü- rius. curiali-sta ih. -s schone, su- uerlick i. puMier 38. een houelinck; -tas houeliclieit, hoefscheit G. voc. curealitas hoffelich-, hulfskeyt 45. *tCuri-a s. Ciina. -alis etc. s. -a. *tCuriculus kuri^ 32., vgl. Gloss. V. Thorax. BM.I915. * t Curino (turino ? cf Currineum Gloss.?) jag schiff 32. ^yCurio s. Siro. *fCurios-ns hobisch 27. höff- leicher, sargsamer 33. bedrouet /. mes- tus; eyn rad man } sedes (X curule?) 37. -a gokelye 37. -itas curiosicheit G. voc. volchemenhait des sinns 52. *tCurius, cureus 52. 76., cu- risus 27. (cf. Curiahsta Gloss.) i. qui curam popiä-o, -i 76. gerit l cpn frequen- tat curiam 33. 76. hof man 76. i. qui m- Yoi popiüi \ qui frcqnentat cuream '11. sim. 52. eyn ritter 27. 52. Curlegiu-s, -m eyn schare (/. q. hd. Scharbe auis?) 37. curcius rehim 40. * t Curric-alis, -ula etc. s. Cur- ruca. Curriculu-m, -s klein wagen, klein Io"f 40. CuiTUca gras mugke; curricalis (so alpJi., scheint currit-) gras mugke auis 40. curricul-us grasmug 93. -a eyn water hoyn 37. cruricul(a) wargeugil H. S. B. gurricula wark- engel 40. Currus wag (lasterna id., vgl. stomacJms mag, neben wagen) K. V. *Curs-atilis bequeme to lopende 37. } -ilis leichtuertig 52. -us lop 38 -or lauffär, läwffel 33 -orie pald Curstuca Dagatus 125 *7Cur.s-tuca s. Cassutlia. -us *Cussus streich, slag 40. s. -atilis. *Curta i. Culex 76. eyii mugge 37. *f Curticare sonus noctuarum \gal- lorum 33. *YCurtil-e, -es 6. Curtis.Curulis. Curti-s eyncanonik liof 37. hof, clo- sterhof 40, -le {cf. Arale) eyn houet {st. houe) stad 37. hofstat, liofliu 40. -les pl. houe jüngere Symb. I). *Curiia {Gloss. v. Criia. cf. ib. Ace- ruus. Piramis.) schobir S"". schober P. V. Ciiriica crugela Gloss. curruca krügehu 40. Ciirul-e, -is Gloss. 75. ciirtiles eyn richte stol 37. crurilis hKitrichter 32. plut r. 75. I.e. queri-ies 1 -des (X quirites) celle (st. seile) in giiibus pur- pur ati sedent 37. fChus mor man i. ethyojjs 37. *Ciiscuia s. Cassutlia. Cuspis {cf. Lancea) eyn spey dat dre egge heft (X spije clauus KU.?) 37. Stachulla s'mi. Gf. VI 632. Cussinus cussen dar me vppe sit edder lyt 38. kusfj 52. fCustica s. Cassutlia. *CHstis Stange 37. stang 76. *tCust-os custrer Oe. F. guster; -ria g. haw^; -rix gustrin 34. cus- todi-a {cf. Cauere) houde, warde 38. munch custody 32. hutenifj 45. -ariuiii were- H. S. Mon., uuer- Vinci., wart-, 141. -hus. -re houden, warden, be- waren 38. ^fCliustuca s. Cassutlia. '-jCustumeum s. Crustumulus. *tCusus buch s. Wolter AQ. cliusus 1 stonmciis mago H. S. D. *YCutil)ullus s. Lueibulum. * Y Cut-is menschenhut {iiel>e)i haut) Ä'. V. -ameu 1 -icula hut 37. cu- rameu Gl. m. {aJph. cwi-) i. protectio 76. cutell-a kreczige hut 40., hawt 52. -e ioken (,) cleygen (kleien kratzen Br. Wfh. KU.) 37. *Cu- s. Co-turnix. * t Cuuiua. cuuia (alph., scheint cunia) kutte o. kuffe 40. putten, kuef- fen 52. *7Czmo- s. Cina-momuin. "fCzirasa s. Cicer. *YDabartaliatus s. Debachari. Dacia die marg (umg.) 27. Dacia (nr. 3 Gloss.) tacz 34. *tDactyIoii s. Dactilus. *YDactylosa (Ed.) i. g. beoiiia (paeonia officinalis Ann) H. Ph. I 127. dactil-0S6'. Gloss. V. Peonia; -iso boenie (boeme? scheint m mit Punl'fe) 40. Dactil-us {cf. Palma) druuelen (fructus arhoris) 37. palm bom friicht K. V. dahtilboum H. S. B. -i botri langedruuon ih. lange trvbel 40. dac- tylon datel, kriech, lank (sie!) Meg. tactillus tettelin böm 30. datus s. Dacus. Dacus. datus (tennimarck (X gleichn. Pflanze; der Stelle nach zu Dactilus (jeh) 32. danay *. h. v. *tDacu-s s. Daucus. -sata s. Decorare. *Dagat-a mas-^^irm {cf. Gloss. v. Lougio) 9. -US mostpawm {cf. Guber- naculuni) P. V. * fDagatum {aus Dagon?) interpr. ydoluni consecratum 76. eyn beide ge- wyget 37. *tDagat-us s. -a. *YDagin s. Dagos. Dag'on idolum in azoto etc. Br. ydo- lunipthylistinorumetinterpr.piscistris- ticie etc. 76. eyn af god 37. 126 Dagos Decachordum *-|- Dagos i dalon eyn angel (pis- catoris?) 37. ^Jiierher dagin reihe int. 76. *tDalida mulier qd. et int.ijauper- cula Ipauper 76. i. pauperctda 37. aus dalila hü.p. \ situla, coninnx Samso- nis fuif Br. Dalmati-a (-cia) kriechen lant 40. -ca eyn pistelen rok 37. * t Dalon s. Dagos. Dalum vorder segel K. V. s. fus 40. Dam-a, -na grutsch /. melota {vgl. Furimculus) 1. -pnia otter P. V. 33. -ma id.; mulwerflf 30. scherr /. talpa 34. gam|^ 32. ags. elha (cf. Alx) St/mb. E. hamester 37. t -ula harnst er, eyndeer 38. -niula id. 37. damilcier (c 6'^. t) H. S. D. schuchhant Meg. rar. -ula scheuhhant 3feg. schewchant ,s'/- rut rech 28. caniula (bis) schuchant 50. daninula damel tier, wilde geiss 40. damo eyn deyr rayt den widen hörnen 37. *| Damalion s. Daplineljt'on. Daniascus ein. daniasch 29 sim. doniestus dornest 34. *| Dametra s. Demetria. * Damni-a etc. s. Dama. -entum 6. Pauinientuni. * Y Dampn-uni {cf. Dispendium) scade 38. -osa scadahafda 48. -izare beschedigen 27. -ificare (Gloss. r. Damn-) sehenden, verdampmen 33. *Damum eyn openbar opper 37. *i-Danay {ans danai X dani) kriechen o. denneniarker 40. *7Danco (danto?) aui i. penso, reprehendo 37. *tDancus s. Daucus. -eya s. -ubius. -ista s. -us. Danubiiis dy tawer 27. dunauwe, eyn grot water in osterrike vnd vn- ghern 38. daneya do"no"we fl. 40, Danus. danista eyn woker 37. Dapare anrichten 52. Dapax {cf. Audax). dopex wol sprekende 37. dedax gespaybig 75. dedex gespreitig P. V. ^- Vgl. dicax speiwortig (schimpffredig) dicacitas speiung (spottred) Das. Dapifer trusj^ säs^ 32. *Dapsili-s spifj miltig 29. 30. spey|^- inild 34. gebhafft 8. 52. -tas milde- scheyt 37. dapsis milt 52. * t Dapli-ania, -onia s. Dia- phonia. Daphnehi^on. damalion loröl 52. "^t Darades s. Derades. *t Daran eyn hellyngh 37. ^Dardanarius eyn voerkeucher (h st. f) i. propola 125. *7Dar-raentius s. Druentius. -ra s. Cumera. Data een datem van eenen brieue (t. voc. *Datic-a s. Ciadia. -ins s. De- ditio. Datim gebleich 52. sim. 75. vDatus s. Dacus. fDaucus creticus fogelnest 51. Ki. dancus (cdp/i., c ivie t) geisselin herba, hundesblume 40. dacus Ifasti- nata {aus pastinaea l) wilde merch K. V. "fDaxuS (arbor) s. Taxus. (ani- mal) dasch 45. tachse 50. De äff, aue, van 38. fDealba-re bleken 38. weif^ ma- chen ; -tus geweysst 52. -tor blaicher 32. Deamatus gar lief gehabt 52. sim. 8. 9. Deartuare ontleden G. voc. Debaccliari rasen G. voc. towen V. a. 1420. debachiliatus i. insanus 76. dabartaliatus i. sapiens (sie) 37. Debere schal, also he scal dat do-^n 38. Debil-ismatlos {aus mahtlos) Oe. V. cranc also ding den na orer natur nich stark sint 38. -ei. e. unkrefftig; -emfa- cit i. e. unmecht-et (Uli dat.), -iget, (in viribus suis) in unmechte. H. Ph. debilita-ri cranken, crenken 38. -t weihet (xmlmonem) ; -tae (et iepidce vence Ed.) virwolket H. Ph. *fDeboro i. apis l loqua.i- {cf. hbr. Debora; Gloss.v. Bahei'? X da- pax sim.?) et est magister auium 37. Debriatus gar trunkin V. a. 1420. Deca tegen 33. Deca-cliordum, -tardus rotte, eyn seyden sjiel 38. -cordus czen seytig y. a. 1420. Decalauticare Decrescere 127 * 7 Decalauticare i. argento oh- ducere 148. *7Decal-io, -lo s. Decolleo. '\-Deca.u-ns,-issa.,-ia(hi gl. Folge:) dech-en, -inne. -enie Symb. I). -us techant K. V. tachant F. a. 1420. deken 38. *Decai)-olis, -iilis eyn land ouer teyn stede 37. *tDecarmoiiia eyn drechticheyt der Planeten 37. Decas een ghetal vantyenen G. voc. techir V. a. 1420. *7Deca-ssidie s. Cassidilis. -tar- dus s. -chordimi. *7Decc-oreatus s. Decoriatus. -uriatus s. Decuratus. Decem teyne 38. tien G. voc. d. et octo achteyne; d. et nouem neghen tynue 38. deci-es, -iims etc. s. u. decem-ber hardeman 38. slacht- mant FrJ^f. Hs. a. 1460. -peda een maete van tien voeten G. voc. eyn rikvan teynvoten 37.zehenfur5lanck52. deceiidiiim teyn dachtijd 37. Decentarius s. Dyateutanus. *7Deceptuosus i. deceptione ple- nus 76. viil droghen 37. Decere {cf. Congruere) betamen, bequaem syn G. voc. bequem sin, zemig sin 45. Decernere besechen 29. ^De- s. Dis-ceriiiculum. Decerpere [cgl. Decrepere) ab czaysen 33. Decess-or vorglienger 37. -w.^ ptc. vor smayd 37. *7Decibula s. Decipula. "-fDecidu-S qui cito cadit 76. -US tum witzig 52. 75. -uus vallende ; decri- tus eyn de lichte veld 37. Decies tien mael G. voc. czehen fert (vgl. n. a. Sm. I 566) P. V. decim-us tegede 38. tyende G. voc. -a teynde 37. tegede dene ma va (sk) rechte gift 38. -atus theghede 37. vertien-t; -ator -der G. voc. -arius thegeder 37. f Decipul-a dru. instr. capiendi lu- pos; wulue walle 38. betroknisse V. a. 1420. -um meusensclilag 44. deci- bula strig 40. disipula stric Symb. D. *tDecipul-osus 37. Br., -entus 37., decupulosus 76. i. fremd ulentus Br. 76. betrogenlich 76. droghenhaftich 37. Decius laster i. crimen 6. 23. 33, Declaratio oflfenwarung 52. fDeclinar-e 1 -i abtreten 52. *tDecli-uis leger V. a. 1420. lag Fr. nider-haldung, -uitas -hallig- chait P. F. -uus dalheyltyg 40. nider- stich-ig 29., -Mich 34. neder steyl 37. stickelig F. a. 1420. -uum Gl. ?«., -uum lag 32. -uus nederghaende, ouerhanghende G. voc. -uitas neder- neyginghe ih. nider-hältikchait 33., -haldikeyt 27. DecoUare entkopffen 29. ^fDecoll-eo, -0 kel braut 32. de- cal-lo kelbrote 40. -io gebraden kel bradeu 37. Decolor vnferbyt 31. Decor syringe 37. czierung 33. naturhche schön 52. sim. 9. decus gocz zierd 32. Decorare, dacusata a ciuitate Da- cusa Pap. Gl. m. Decoriatus. deccoreatus eyn de willech [cius villet sim.?) is 37. *7Decorius s. Decorus. -j-Decoros-itas sirheit; -us wol gestalt 37. Decorticare schellen 37. 38. Decor-us schonrre 40. zierig 29 sim. czier 33. -ius zierend 30. ^fDecreb- s. Discern-iculum. Decere-, detre- 37., detor- 45. -mentum vnbequeme 37. abe nie- mung 45. ^Decrep-ere. -o -is vö wilhen erwellen 31. decerpere von vilen erwelen nemen vnd ziehen (z. X ^^- cimare, das folgt) 64. Decrepitu-s crachender (seuex) Symb. B. -m ags. dobend ih. E. dob- gende Somner. -do ouer groete olt- heit G. voc. alter 52. Decrescere achterwart wassen G. voc. 128 Decretum Degener Decret-um gesettet recht 37. czu rote worden V. a. 1420. -alis eyn cretel buch 27. *tDecritus s. Decidus. *D eciif-, decus-arius teyn leye 37. Decumbere i deciibare krenk- chen 33. kräng sin 6. 27. *tDeciip-lex teyn- valdich; -oliim, -ulatus -vokl 37, *Decu- s. Deci-pulosus. 1 Deciirare s. Curare. *tDecaratus, deccuriatus 37. /. curia dig-nus 76., -us 37, *tDecuraiiles (X curia; aula?) hof knech 37, *tDecuri-o, 1 -ensis 38. ruter, houe man, wepener i. arniiger (s. h. V.) 38. eyn ridder ouer hundert ridder 37. zehender herr K. V. houe- link F. a. 1420. -onatns est honor quo fimgihantur qni äecuria ciuitofiim meliores erant 76. ere der lüde 37. fDecur-rere ablauffen, abrukehen 33. vor lauflfen, oberruck ghten 27. -sorium i. curricnlum \ sfadiu-m, -s 125. turnierpUitz, rennbahn Ki. Decus s. Decor. *töecusarius 6. Decufarius. Dedecere onbetamen G. voc. *tDedex s. Dapax. *tDedica-re wygen eynen altar ed- der kerken 38. -tio kerkmisse 38. loy- gine (: dedicere /. negare 76. leugen etc. Gloss.) 37. *tDedicatus s. Delicatus. Dediguatio vngunst 37. *-|-Dedit-io gheuynge; -or ein der- geber 52. i -us gheuer 37. -us ge- geben 52. -icius ergebner 52. ein hantgengo Erf. Gl. in haut gegan Wlarb. Gl. 1 -US een die hem op ghift G. voc. daticius hchtech to gheuende (hierher?) 37. *tDedoleo i. doleo 76. dedulia bedrofnisse 37. Defalcare aff-slan, -rekeuen 38. abe-slaen, -snyden, -meden 27. ab- slachen, abhauen 33. sumen {st. sum- men) 34. t*Defec-are reyn maken, suueren; -atus ghesuuert van der heffen G. voc. -tare sauber machen, läwtern 33. de- ficere vor vnreynigen (stc), Intern 27. defetata luchter (cius luter sim.) 37. * t Defect-atiim rauwelik 1 snioyde 37. -um 1 -iuiim i.liquidnmlcpüetum 76. -iuus nicht jeghenwardich 37. -uo- sus {cf. Pendulus) wandelbar, brocsam 38. preche-n 34. -nhafftig 52. 75. brest- hati't 30. gebresthaiTtig 29. -us ptc. s. broc, broken, also edle wertlike ding ; i. peuuria cumber, armoude 38. -um seutit (Ed.) unmechtet H. Ph. ''=Defedarevnsawbern,stinkchen33. besüdelen 29. besudlen, bechleu 52. be- sulpern, vnreynegen 45. defodare besolen, vor vnreyn 27. Defeu-dere weren, be-schutten, -scermen, -holden, -wäre (sie) 38. werren 29. -siculuni beschermynge 37. -saculum schirm, schild Ki. Deferre eeren, wroghen, wechdra- ghen G. voc. (dellero) ere entziehen; delator ere abschneider 52. Defessus vor moydet 37. *I Defetata, delicere s. Defecare. Delicere gepresten, zu ergen 33. (facitjecorem) i. e. swinden //. Ph. en- breken 38. abefallen (hello) 125. *tDeli(lere s. Diffideutia. *l)efixus geuestit V. a. 1420. Defle-re. -nt c 1 b dfdrn (d. Ge- heimschrift?) 48. * t Deilora-re, -ri i. stuporari tzyeren (notzärren 9.) iunkchfrawn; -tio ze Störung der iungfrölichait o. nempung zu der Ee 33. -bilis los- haftich 37. /. stuprahüis \ soluhilis 76. Beflu-ere. -at zufliege H. Ph. ■^t Defodare s. Defedare. Deform-are entschopffen 29. -o misstalt 37. -is 52. 75. G. voc, dif- formis onghestelt, lelick, mismaect G. voc. misstalt 37. vngestalt, eyshck, wan schapen 38. vngeschaifen 52. 75. Defrensus neder gank 37. 7 Defuuct-us versch-eyden 29., -aiden 1. 34. -io toyt F. a. 1420. i. mors Gl. m. *fDege-gere s. Digerere. -ucia Deg'ener vnertig 29. Degens Delubrum 129 *-|- Degens i. pauper 76. elende mynsche 38. 1 degestio arme 37. degeiicia elende 38. dego miscer vino (st. miser vhio) V. a. 1420. *tDegestio s. Degens. Dige- rere. * 7 Deglnciator s. Degnlare. Degradare een van synen staet setten G. roc. Degrassar-i mit haesten aen ween beuechteu G. roc. irren 8. 9. 52. 75. -e vneren 6. 23. 33. Degula-re verslinden G. voc. -tor vilfros 40. 1 degluciator slinder 37. Dehibere autf-sliessen, -pinden .52. Deificus {cf. Benigne) gotlik 23. 38. Deintegro van nyes G. voc. Delabi widder gelait o. nidder ge fallen 45. *Delaplion starke slange 1: cmis; diloplion /. fortitudo scrpentum 37. delophon storg auis 40. delemplio storch 52. *Delatare rumen, rum maken 38. fDelat-us af ghedragen 37. ge- ruegt; -or ((/. Deferre) rügär 52. -ura beclagynge, meldinge 37. sagung 52. -io; adelacione zu gesaigen 41. *tDelect-ari belusten 29. -atio, -0 wolnust 41. Delectus ptc. s. eyn keysinge aiank den riddern; a vni vtli gekorn von deme ghekorn 37. Delegatus eyn lygate 27. *t Delemplio s. Delaplion. Delen-, del- 37. -ificus smeichler 40. snieycher 37. smaicher 52. Delere deigen, vorstoren, to bre- ken 38. abtun, abgen 33. abe wessen 0. diligen 45. *Deliba-re smeckin V. a. 1420. proeuen ende öfteren; -men oft"erbande G. voc. -tio opper; smeckinge; -tus gesmeckt 37. 7 Deliberati-o {cf. Sensus) vor synnynge; -uns eyn betrachtet rede 37. Delibutu-s gesmeret mit olye 37. -m gevnsübert 41. *tDelica-ns /. moUis76. weth(o?/.s- wech?) 37. -ri s. Deliciare. -tudo woUucheyt (sie) 37. wollustikeit 76. Diefenbacb, Novum gloasarium. -tus, dedicatus 30. (cf. Amenitas) nutlik, also de spise is 38. zertehcher 40. zärtlicher 64., czarlich 31. fuorung. leck- 30., leb- (sie) 34.- erhaft'tig. de-, di-ligatus zearrer, farzarter; muruer Ho. 40. *Delicescere s. Delitere. Dellc-iare, -ari lusten i. oblec- tari 38. -ie grote genoechte G. voc. wallust 37. \\1 lust Iwolniist 40. -ium genoechte G. voc. moyginge (X dehc- tum, cf. Gloss.) 37. -ins wunsam 52. Deiict-or zundere 37. -um zünde der vor zümenisse 37. versumpnust 32. *tDelicuum s. Deliquium. fDelicuus lutter, pur 37. chlar 52. deliquus i.puruslclar'us76. * t Delidium s. Deliramentum. *7Del- s. Delen-ificus. Deli-gatus s. -catus. Deligere vz lasin V. a. 1420. ab- lesen 74. Delini-re senftin V. a. 1420. -men- tum zoticheyt 37. Delinquere gut werck lo|^en 27. guet werchk lassen 52. gut verbhch (sie) lassen 33. gut verlassen 29. gut vor lallen o. wincken 45. Deliquium. delicuum druppe, drepinge 37. t Deliquus s. Delicuus. Delir-us dobender, torehtter 40. vn mechtich, steruen 37. -are rennen 32. dollen, rasen G. voc. raitzen (umg.) 52. -amentum, t delidium 37. dor- heyt 37. gheckheyt, rasery G. roc. Delite-re, -scere swancken, suef- feu 27. sweigen 9. 52. delicescere swenchen, trag sein 33. dilessere sweyfen 45. *tDelo-plion s. Delaphon. -te- gium s. Doliteca. Delphini carnes sehespeck 125., aus sele-? Delsus. delph-icus runt; -os eyn weder 1 rotundus 37. fDelticus gheleret 37. delicus i. litteratus 76. "tDelubr-um, -ium 37, dola- brum 34, i. locus vbi candciahrum (l jdoluni) stat 76. eyn lecht stede 37. 17 ISO Deludere Deordinare abgott- 29., abgocz- 34. -tempel. ain vinsterr wald 33. Delu-dere tören 33. vor thorn 27. -sor bespotter 37. *Deluis eyn af god 37. Deliimbis crangh in den lenden 37. fDeliisor s. Deludere. Demeare. demerare hinderweck- gen 27. *tDemensa *. Dempsa. fDemeii-tia, -sio dumheyt 38. -tatus grymmich 37. *t Demerare s. Demeare. Demereri niiss dienen 29. *Demetare vertigen .52. IDemetria. dametra h. eysen hartz (umg.) 52. Demigrare steruen, vor scheden i. niori 38. Demittere nidren Oe. V. Demol-lire, -ire seer weecken; verharden G. voc. 'fDemon betrieger 32. 1 diamon tiifels stein 42. demoiiia-cus Gloss., -tiis eyn de bevangen is 37. der sinne beraupt o. besessen 45. demon- len- tus s. Gloss.; -tenticus (i. -iosus 76.) wl dnuele 37. fDemoiistratorius (digitus) zai- ger 52. * Demonteiiticus s. Demoii. *f Demor-osus, -sus 37. lancsem 37. lancksam 52. ^fDemo-tricus {aus democritus) i. index 37. 76.populi 76. -ritus nomen 2)Jiihsophi 52. *Dempsa {aus densa?). demensa dicht erde 37. Demptio sundrung 52. Demulcere verwecken, versraey- eken G. voc. *Denar-ms. -ratio 1 denotatio {ans den-) i. maledictio 37. *tDeii-ca, -dex s. Dent-a, -ex. Denobilitare entedelen 83. eut- adeln 6. * Denotatio s. Denarius. *tDens eyn tene 36. 38. czand P. V. dens molaris (c/. Tonsilla) stock-, kin|^-, deiiscamiims (sie), sunt sequentes precisoribus et dicuntur colomelli quasi columnelli a columna, krüpff-zan K. V. dens precisor kripfzan 32. d. caninus kripf zan 40. precisores vordem zene 40. voder zan K. V. denssappa zanflaisch 32. dens leonis h. felry^, Marg. pfaffen- stylnnj^ 0. san. *7Dens-atus 1 -etus dicke 37. -atum dicke, zerspannen (st. Ziv. ex- tendereFr. II 283); -etum dicke, zer- spreytet 40. hag 52. *7Dens-sappa s. Dens, -ula s. Mensula. Densus dicht, also brot dat nicht los ist 38. *Denta. denca blye p. 40. *Dental eyn schin 37. Dent-ale spanne nagel an eim wagen o. an eime gigen (sont fem.) 40. eyn eysnär czand 33. yseren czan 27. spannagil H. S. D. -iles id. Symb. D. 282. -alia t -ilia ein pflugs haupt 52. eyt tene 37. i. rostra 76. -ile sech; -ilis pflüg ho"pt 40. -ilium pflnges houet H. S. D. {cf. Buris). *tDenta-rium eyn tan tange 37. 1 -tum zan zang 32. Dentalus v. Dentifragus. Deuter scliiff"el 40. snycke 37. Dentex. dendex alant, niunewa /. capito, capedo p. H. S. Tr. dex- trix hecht i. luceus 33. heket; dentrix visch 37. *7Dentic-a \ -ula repe 37. *Denti-fragus czand los i. den- tatus 52. ane tene; (-legus Gloss.) -logus hal t.; dentosus vul t. 37 * I Dentil-e, -es s. Dentale, -egus, -ogus 5. Dentifragus. Dentiscalpium daermen die tan- den mede claert G. voc. *Denti-na s. Gingiua. -ua tenen vlesch i. gingiua 38. *Dent-osus5.-ifragus.-rix5.-ex. *Dentula riftel 3 52. 75. Denuo anderwirten 27. Deonerare. deornare s. Cisar- cinare. Deordinare ontwyen, afsetten G. voc. entweichen, verarnen {nhd. ver- ordnen) P. F. Deornare Despumare 131 * f Deo-rnare s. -iierare. -tia s. Diocesis. Depacta-re vor dinghen 38. -tio beschattinge 37. * t D^P^lHiitare affslan in dem cope 38. *tDepasc-ere zerweiden 29. -are vor sraechtigen 38. * I Depasitio s. Depositio. *-|-Depatra gr. i.curivum (? c^riv'") lat. 37. -yDepatura (.^ -t'iia) eyn strik holt 3 7., cf. striekholt Br. Wtb. ; strijck- hout.- stock hostorium (cf. Gloss. h. v.) KU. t Depeculatio (depet-?) rouinge 37. /. depopidatio, rcqiina, spoViatio 76. *tDeperdulus i\ Perduliim. Depila-re röuffen 30. -tus s. Vel- lere. Depingere entraalen 33. entmolen 27. Deplorare beschryen G. voc. Deplumare feder plenkclien (st. pleu-) 1 rawffen P. V. phlucken V. a. 1420. Deponere äff nemen i. remouere 38. Depopiüat-or rouer; -iis vor stord 37. Depo-, depa-sitio begrebnust 32. deposit-or eyn setter; eyn dregher der spise 37. -um sparschacz 1. 29. 71. barschafft {vrß. Facultas; nnif/ed.?) 30. Depostfetantes (X fetor) styn- kende 37. * t Depraua-ri gesellenden ; -tio verergrung 52. -tor eyn ergher 37. i. anichilator 76. De-, 1 iuter- 38. -precari bidden godde edder de hilglien 38. sere bid- den 1: ver-b. (ver = de; daraus fur- 110) G. voc. *tDepreda-ri rofen, berofen 38. -tor rouer 37. Deputare entheissen Str. V. fDe quo l ex quo wur van 38. Deradere har abschneiden 52. *Derad-es, -ies 52., derodes 34. 45., darades 30. (aus ags. scelderäde 6?"m., vgl. Testudo, als lat. missverstan- den) eyn schildepatte 37. 38., eyn ivorni, i. tortuca 38. schilt-chrott 33. 52., -crote 27., -krott 29. 30. 34. eyn schurcz 0. eyn schylt (umg.) 45. *f Derastare 6. Deuastare. ^fDerepeute ze band 52. Deriuare een water wt syn plaets leyden in een ander G. voc. * Derodes *. Derades. Derogare abnyssen 74. abniessen 27. 33. abbeten, mynnern 27. min- dran 32. verniinren, af trecken, tegen yenians eere sproken G. voc. *i-Desaluare (aus defalcare umg.) abe heylen 45. Desciscitari. detitistari (sie?) ab ayschen 1*. V. fDeseca-re. -tus abgeheft V. a. 1420. abgebaut 52. *f Desentina s. Dysenteria. Deser-ere verlaten, beghauen G. voc. -tore {st. -tores) de sek vnder eyn vor laten 37. *7Desert-itudo s. Dissertus. -or s. Deserere. Deses trach, lät 37. Desiderare entsegghen 38. *tDesideri-aria 76., -a 37. i. taberna. ^fDesipacio s. Caluisium. Desiste-re noede aflaten G. voc. -ntia i. cessatio Gl. m. verzieht hd. a. 1337 BM. III 881. Desola-re, -ri vor-wousten 38., -wunsten 45. obil trösten V. a. 1420. -torius eyn bedrouer 37. Desperatus vertwiuelt, wanhopich G. voc. ^Despicari i. spicas spernere 33., spergere heeru straen 27. *tDespicere s. Displicere. Despon-dere verband trüwen 30. verhanttreweu 34. vorlouben V.a. 1420. -sare vortruwen ih. gemechlen, ver- heyssen 29. -satus vermahelt 52. 75. *De-, di-sponsatile wumpel i. peplum 38 De- s. Di-spositus. Despuere vnder sich spöczen 31., spirczen 64. Despumare au^spyen (X des- puere) l abfeymen 27. faimen 52. 132 Desquamare Deurus De-, di-squamare phlucken (c/. Deplumare), entczuppen V. a. 1420. *Destata s. Testata. *Desteliri vor snoden 27. desti- liri versnöden 33. Desternere absat-iln V. a. 1420. -ein 52. sim. 75. *t Bester 5. Oestrura. Desticat murkeps Symb. D. *tDestiliri s. Desteliri. Destitutus af ghesad 37. t*De- s. Di-strictus. Destruere vor-deruen, -nichtighen, to breken 38. ^fDestrum s. Oestrum. Desuere. disswescere entwonen 38. deswetudo vnwonheyt, homoyt 37. disuetudo s. Dissolentia. *tDesultorius. desusterius go- keler 37. *Deta rotte 37. deticen rotten speler 37. /. qid can/Y iwtetha; thetlia est instr. musicum .52. ^fDetentulo aui i aperio l cla- resco 37. detulare i. dedarcscere 76. Deterere verslyten, verderuen G. voc. *tDetermina-re bescheyden 38. enden, openbaren G. voc. verenden i. diffluire 29. -te genczlich Va. 1420. Detesta-rivnmenschlich tuen; -tio verwerffung 52. -tus voi-smad 37. *Deti-cen s. Deta. -stitari s. Desciscitari. *tDetor- s. Decre-iuentum. *Deto- s. Discer-niculum. Detra-here äff teyn i. abstra- gere 38. -ctio hinderred 32. -xio eynes andern gud in boze to kerende 37. -ctor Gloss., detrector eyn achter wescher 37. *Det- 6. Dec-rementum. *tDetric-ale, -ula hartiecht 52. *tDetrogerium s. Dextroche- rium. *tDetruii-care, erstoken 52. -tare abe hawen, enpflocken, ent- stocken 27. -ckare entflecken (fl aus st.) 0. entheubten 45. -cator strun- zere Symb. D. {sw. Predo tmd. Fur- cifer), d. i. Landstreicher ? die Bedd. von strunz-e /. -en Zw. etc. wechseln hl den d. Mundarten. *tDetrusator kempe 37. fDetrusus inghesad 37. * Detulare «. Deteiitulo. fDetumescereswinden V. a. 1420. Deturpare sehenden, beschissen 2 9 . jDevacuatrix frz. desvuideresse 122K reuandere V. a. 1348 Gl. m. Deuallare beblancken 27. peblank- chen, bestassen (nhd. besto|^en), pe- seczen P. V. phlanczen (umged.) 33. besecczin V. a. 1420. Deuastare heren 38. derastare uor-herten (umg.), -sehenden, wun- sten 45. tDeuectus af to draghende 37. abgefuert 52. YDeueiiustare vorstelhn V. a. 1420. *tDeuerencia s. Deuorancia. ' Deuernuum. deutrnm {vor Deuexus) grecc i. duhiimi Carmen vrede loysse 37. Deuexus stekel 37. getruckt, ge- naigt 52. Deuiare s. Deuium. *t Deuideutia /. discordantia mis- druwe 45. Deui-um awech Symb. D. buten weghe 37. irganchk 34. ergang 45. -are erren. vorbisteren i. errare 38. dwelen 37. abwegen 33. * t Deuolu-tio, -cia 27. an vol27. ein val 33. 52. an czal 27. 33. czw vall 34. züual 30. anfall 29.-, deuoli- toriuni 6. Girgillus. * Deuorancia eyn molen rump (Br. Wfb. II 555 h. v. nr. 8. romp infundibulum KU.) 37. deuerencia est cista in quam cadit frumentum in mola ein müssen (vgl. muefj Sm. II 639 ff.?) 52. jDeuorator s. Lurcare. Deuo-tare vil globin V. a. 1420. -uere louen godde edder den hilghen; permittere den luden; laudare dat loues wert is 38. * Deurus. tribune theohbroch Hattemer I 288 („naturgesch. GIV). tubrac-a i. braca; -US i. bracafus; Deuteronomium Dicax 133 cubraca eyn schände brok 37. cu- pera s. h. v. tubatus brüche 40. Deuteronomium dajj Inich der herfiügung 49. theutronomus buch der nüwen e 30 sim. *Deutrogamia nach hochtzeit 52. *t Deutrum 5. Deuernuum. *tDexte-r vorder, rechter 38. -ra, doxia 37. de vorder hant 36. 37. 38. gerecht-i hand 32.. -e hant K. V. Dextral-e vnderhang, ein alter tuch 33. nyderhang 27., niddergang (umg.) 45. des alters, die neder hant (so auch 132.) des altaers; arm wa~ penen G. voc. arm-wapen 45., -bug 7. -ia -böga //. S. D. mauwen spangen 37. dexteralia armbogus bregida ante manicas et ihi coniuvgimtur claui (2 Mos. XXXV 22) Ff. Grm. VIII 386 (vgl. BM.I178). dextra-riolapouga GfIII38. -lis eyn barde 37. bartte 3. hobel 52. -rius hantroß K. V. soymer 29. tellener G. voc. (pherd) das tzu der hand geeth 125. *Dextrix s. Dentex. Dextroelierium. detrogerium sy- ringe des halses 37. Diabet-es. -ica passio der den härm nit haldeu kande 51. diadetes de kolde pisse 38. * f Dyaceuus s. Dyatentauus. *Diacium daghelinge 37. taglon 52. 74.75. *f Diacou-us dener 37. -ium Ki., -eum /. ministerium cliacoui 76. -um denst 37. Diadema kämphes kröne 36. * f Dia-detes s. -betes. -fonum s. -phauus. *Dyafrag'ma s. Diaphragma. *Dialecti('us. dy- K. V, di-aleti- cus /. facimdus 76. eyn reder i. loy- cus 37. ein lerer des redlichen kriegs in der kiinst K. V. sim. 93. dialetic-a, -US 5. Logica. *tDialysis Ki. diale-sis eyn lo- singe der zele vnd des liiies; -ton eyn tweschedinge des synnes 37. *f Bialle s, Drivallis. Dialogus twier rede 37. czwer manne rede V. a. 1420. * t Dyameron. diamoron berig- drenc Lge. moredh Äelfr. diamaga- ricon electuarium 40. diamptus id. 76. diantes (^.äv'^oq) eyn lactuarium van ley blomen 37. *tJ)iamon <.. Demon. Diana god der jacht 37. dyana morghen stern 38. *-j- Dianoma est qd. furia 37., aus tigiira? Diana, cf. Gl. m. h. v. ? * 7 Diantes s. Dyameron. f Diap eilte est melos ex quinque to- nis l cordis constans 76. eyn sangh van vif zeden 37. Br. etc. weichen ab. *t Diaplasma (:plasma) eyn de- hnge de (st. der?) makinge 37. * Diapsalma. dyaplasma ein halb plasin (a?y.9 psalm Xpl'isma!) 33. di- plasnia est dinisio x^salmi 37. Diaphanus. diafonum dar (,) dor- luchtet 37. Diaplionia. daplianla est dominum, dissonantia 37. vgl. daplioma 76. Gloss. V. c. Diaphragma, s- 40., d-yafragma brüst- 32. 40., prust- 74. K. F., schid- K. V. -fei. der ritt kuch 52. 74. Diarium eyn vor brod 37. Diarr-hoea, -ia die schisse 40. die dunne schiß 45. ist ein fluß an bluit 51. *Dyarteria ruor 32. dünu scheissen 52. *fDiason estaspiratio 37. ^fDiastes s. Drias. *Dyat-, dic-entanus rike 37. dy- aceuus i. diues 76. decentarius s. Gl. m. li. V. Gloss. V. Cernuus. fDyathesis zwitrachtung 52. * fDica carue 38. beygel; dica-re beylen (fast i. q. kerben; vgl. Gr.Wtb. V. Beilen) 29. -tor i. exactor Gl. m. bestetiger, heyhg macher (X dedicator) 40. *tDica-x (cf. Dapax) claffer 40. 68. redsam 52. -culus Gloss., -tulus bespreke 37. -citas, -sitas 37. cle- pescheyt 37. clappinghe of boertehcke woerden G. voc. die clafferey 52. 134 Dicentanus Digerere *7 Dicentanus s. Dyatentanus. * 7 Dicist-er vul bonen holt 37. -iis 52., (lidiscus 76. arhor qd. ^fDicos [eins <)Uaioc?) recht ver- dich 37. *7 Dicta s. Dictyuua. Dictameu dicke tofel 40., X Dip- tycha, wie (lictica tiht- 93., dicht- 64. 74. -tafel. — dictaiiea Gloss. zu Dieter i um. Dictanmu-s. -m albuni wizwurz, nigruni gehtwurz H. S. D. dipta-mus diptaii, hirljwiirtz K. V. pfeÖer-kraut 3Ieg. -nius -krut 42. -mni vuizwurz Wir 2h. Es. dyptongus (X diphthon- ^ gus!) pfeffer krut; dyptänuni album wiss wurcze 40. *tDicta-nea, -ria s. Dicterium. *Dictat-or romischer herr K. V. Y. herre; dihtter40. -ura voghedye 37. Dicterium. dicta-ria schimp word 37. -uea simtverhaiocosa76. *t Dicti-ca s. Diptycha, -losetha s. Doctilotlieca. fDictymia. dictinniate eyn god- dynne des daghes; dicta est dea vena- tionis 37. *Dictita .'^. Diptycha. *Didact-iis gehrnig 52. -on 1er- haftich 37. ^iDidasc-alicoii, -olium mester- schup 37. *7Didim-a, -are, -o s. -us. *Didim-us zweiff-ler; -are -ein 52. -a hemelk twiuel 37. *Didim-iis, -o hanen ora H. S. I). dimiis hasen ore 27. (didiscus »zcAi hierher), pidimo hasen ore h. 40. "fDidis Osten 37. *Didiscus 6\ Dicister. *7Diedare .s. Dieta. *7Dielma büchse 40. *Dierectiis eyn grot dach 37. fDies (c/. Feria) angl. dayworke Chron. W. Thorn. (Gl. m.). sunnentag, mendag, dinschtag, mitwoche, durnsttag, fritag, sanistag 40. d. martis aifter- montag; d. iouis dornstag Oe. V. d. ferialis werkeldach 38. dominica sondach 38. dies supplicatiouum dy creutze wocben 125, "7 Di-, dig-escere daghen 38. diesco (vor diespiter) die. quod de uno die i)i aliuni 76. diespes eyn tijd van eyuem daghe in den andern 37. Dieta dagbereyse 38. tag-rai^ 30., -waid 34., -weide 40., -won 32. (-wan BM. III 479°). dietare dag ver- kündigen 45. diedare tagen 52. '"7Diffani-are ent- 19., ont- 11. -rochtigen. beruchten, beclappen, quel- liken vermaken G. voc. ein posen leunt mach P. V. bo^se red zu samen machen 45. -ia verkundung 32. dif- fatiis vor kundighet 37. verdachtig i. difaticus 52. *Diife-ctio, -xio eyn scheydinge der vruwen vnd mans 37. difforcio {aJph. diffe-) .s\ Gloss. v. Diuortiare. "tDifferatio vor eynynge i. dif- finitio 37. Ditferentia met eens syn. sche- linghe of onderscheit G. voc. Ditterre (c/. Dilator) en czwey tragen, schad ufj tr. 45. vnderschaid geben 52. t*Diffexio .9. Diffectio. Difficulta-s,i^7. -tesmugungen 30. Difflde-ntia mi^-traw 27., -traurig; -re -traiiren (sie) 33. defidere milj- traw haben ; (X diffinire) vol enden 27. Difftiii-re s. Determinare. Diffi- deutia. -tio {cf. Differatio) entleich red 52. *Diifor-cio s. Diffectio. -mis s. Deformis. Diffortuiiium vngheual 38. quaede auentuyr (x. voc. ■|-Diffug-ere raenichsins wilderlick lopen G. voc. -ium vliicht 37. i.fuga76. f DiffllSU-S /. separains, dimügatus 76. ghescheyden 37. -mzuflo^lich H. Ph. " fDigam-on quifalt Gl. Ker. Gf. V 720. -US secundue uxoHs vir Gl. m. qui diiahus niipsit sc. viris l vxoribus Br. Cf. Bigamus Gloss. *tDigelare entfriesen 52. Digerere dauwen, vor d. 38. Ver- den 33. degegere ledig machen 27. digest-us vorteret 37. -io, degestio 27. vor deuunge 27. verdäung 33. vortraugung (sie) 45. teuwung 32. Digescere Diobolaris 135 *Diges-cere s. Discere. -tio etc. s. Digerere. *tDigita-bulum, -lis Gloss. -le vinggher hout 38. digradulum eyn vinger (sie) 37. fDigladiatio fechtung 1:25. *Digmauriua, aus digma (i. dignitas etc. Br. etc.) i. vrina als Kranh heitsseichen Fap. etc. cf. Gl. m. li. v. ^Hierher digma (drigiua) /., ir. marcach na comladh SfoJces Sr, Glosses (Buhl in 1860) p. 6 nr. 127. *tDig*n-ws ture, werdich, an neme {. gratus 38. -aris gerüchest 41. .osus, -icosiis, -itatus ge erbergt 52. *tDigraduluiu .^. Digitabulum. Diiiidicare schikken, om-, ent- richten 38. von synen \ vor entrychen (s'tc) 27. erchennen 52. Dilabi abertz uallen 52. fDilaceratus tzu tzerret 125. *fDilama {vgl. lama) \. duplex vorago V. a. 1420. Dilaiiiatus getlu^et {von fliifj vel- lus) 125. ^yDilapida-re verslickeren G. voc. übel uerzeren 29. verstangen {ü.st. ai) 30. -ta ( d. via Gl. m. etc.) gestricheter weg 40, Dilargus milde 37. Dilata-re, -tio prat-en, -ung 45. Dilator besegger 37. vortzyecher quid difert vorleng grat (verlengert 04.-) 3i'. "yDilessere -s. Delitere. *tDili-a s. Tilia. -gatiis s. De- licatus. Diligen-s hep habender o. flißig 45. vlytich, neerstich; -tia neersticheit G. voc. *fDylo- P. F., dili-postes eyn planke 37. plancken P. F. schrancken, tüll 52. *Dilophou s. Delaphoii. * t Diluc-ulum {cf. Crepuscukini) vertag 0. fruge 40. -ium dagherynge 37. *Diludi-um, -a p>l. mangerlay spil 52. sim. 74. *tDiliilium s. Diluuiuiii. *Diluit Gloss. i.q. delituit 142. i. Icduit. *Dilu-ere wyschen V. a. 1420. -iM^ af ghewaschen; -mentuiii 1 -tio af- waschynge 37. /. ahhdio, lotio 76. Dilii-uium, -fluni 32. i. inunda- tio gTOz guzz, sintfluht 52. wasser güsy 32. vlout, also eynes waters {cf. Fluxus) 38. sint fliJit 40. hin (sie) flüt 33. Dimembrare to leden 38.glidzerle- gen 29. von ghd ze glidern nemen 52. Diiiieiisio aus reckhung 52. *7Diinetiri. dimentieri manicher- ley weysunge (tm* m. weyse mef^en) 45. fDimicatio schermunge 125. *f Dimiculu-s ber swert 52. -m swert (,) bezeler 37. fDimidia-re mittlen 29. -tum dy helffte; emi librum sexto denario dimidio ich hab ein buech gekaufft vor sechstehalben fphennig 125. Dimitt-ere aue-, aff-laten, vortigen; i. siuere laten, nicht don; -it let, also he let dat 38. Dimius. diunus per duplex n i. long US 52. dimius a vm lank; di- nuitudo lenge 37. f Dimotus (f/.Diplosus) ghedelt37. *Dim- l diu-ul^'are cmidigen (,) openbare (sie) 38. ^fDimiis s. Didimiis. *-; Diua eyn sake 37. *Diuamedia de crefte der crude37. * t Dinare s. Disuare. fDinastes dener (X diaconus? g. v) 37. *Dindynia pl. hoghe berghen G. voc. dindim-a pl. i. seereta (diud-J) F. a. 1420. i. loca montana; -US eyn berch 37. *f Dinu-us, -itudo etc. s. Dimius. -s s. Diuus. *-|- Diobolaris. diobula-ris eyn snode höre; -tarius eyn dingh dat vmme twe hellinge wert ghe koft sicud meretrix 37. diabolaris hom'e, pute, peke, schouke, cuntejiorrsche?. sclior- tum, luxuriatrix 38. (scheiicke/r/f. meretrix KU. sclioke sim. Br. Wtb. II 669). 136 Diocesis Disceptum Diocesis, dyotisis 38. eyn stichle 37. 38. (st.) eyner pare 37. bisschop- dom, -dorn, dat land des bisschoppes 38. deotia phasra V. S. Galli {aus pharra, cf.Gf.III3A5). * 7 Diomed-ia, -ica kunigsvogel 7. herodias Meg. -ee mer vogeliu /. memnonides (c/'. Memioydes) K. V. dyomeredoe grasmücke 40. *Di- K. V., dy-onisia, dyouisya 32. (cf. Cichorium) wegwart 32. w. blüm K. V. weg vise (sie), sunneii Wirbel i lajns preciosus 40. i. gemma nigra Pap. (Br.). *tDyop-loyda s. Diplois. -olum s. Dipluni. * t Dioscor-os gr. eyn telghe hd. 37. -US i. iunius Br. dyoseros gr. ra- mos lat. 76. *tDyota {cf. Biota). dyote zwei origes vessehn 40. diotta ein rohr- kanne do man v^schenckt 125. '■Dyot-isis *. Diocesis. -ta s. -a. * Dipeudium s. Dipondium. *tDipl-a s. -um. -auata s. -oma. -asma s. Diapsalma. * Diplodia-rius wamboysmaker ; -torius vorer G. voc. *tDiploi-s, l -dis 35., 1 dyploys 38. iacke 37. 38. spoldener 37. tröge i.vestis plicata 35. tröge, troye, ioupe i. iopa 38. zwifalt gwand 32. een diib- belt cleet of een wambeus G. voc. dy- polois {cf. dipolus Gloss.) zwifeltig kleide 40. dyoployda gefallen {st. gefalten) seydel {vgl. Fulcire) F. V. displois jupon 122. diploide zuwei- uarwe H. S. B. S. Dupliciuiii. Diploma. diplauata eyn dingh dat me scriuet in dat testament 37. Vgl. {zu Diptycha) dipticium i. tabula tes- tamenti 76. *f Diplon s. Diplum. *Diplosus af gliedelt 37. i. se^m- ratus 76. * Diplum rauch tebich P.V. dipla eyn ru kop 37. diplon, dipon 37. volde 35. 37. i. plica 35. 52. {lüde diplois) 35. dipplum 1 dyopolum est lodex kotz o. rauher golter 52. X diplois rote g. 75. *f Dypolois s. Diplois. *t Dipon s. Diplum. Dypo- l dipe-ndium czwayerlay ding gewicht 34. zwo gwichtig ding; bilibre id. 29. *Dips-a durst notir V. a. 1420. l -ai adis eyn slange 37. -as dispe /. 3Ieg. dips 7>i. 50. dypsas durst- schlang K. V. * Dypsane {cf Ptisana) lo"ch wa- sen 40. Dipsas s. Dipsa. Diptam-num, -us s. Dictamnus. *tDipt-yclia, -ica czedelen 37. -ita fueter tauel P. V. dictica futer talel 32. (t. fuder 17.) tvcht (teutsche 64'.) tafel 31. *tDyptongus s. Dictamnus. Dire s. Dirus. Directus {cf Stationarius) an- richti-ch 38., -g 27. 33. anrecht 37. an-, off-rechtig 45. angericht 33. auff- richtig 34. fDiripere zerrupfen 29. zu-ri|^eu, -ricken {auch 13.) 45. roef nemen, hier ende daer rapen of plonderen G. voc. direptus ghenomen ih. ge- namen 52. diroptum berouet 37. indirepcione iuder zerzukung 41. fDiroclieu-m, -s s. Diroteus. *tDiropanum {aus drepanum sim.?) eyn swad korens 37. ^yDiroptus s Diripere. *t Diroteus tweuolde weder boghe 37. vgl. dirocheu-s, -m Gl. m. Dirus fraysleich 34. greyshch 27. streng 33. schai-pff; dire fraflich 52. Diru-ere vnmellen V. a. 1420. -tus vor worpen 37. 7 Discalc-iare aus schuchen 52. -eatus vnge schoed 37. Discantare vber singen 33. ^fDiscator eyn speler mit deme speie (discus) 37. ^fDisc- s. Diss-ensio. Discepta-re [cf Discrepare) czween F. a. 1420. -tio twidracht 37. -tor kiuer 37. schelter, sweczer 45. Disceptum de kreyge in deme line 37. Disceptus Dysenteria 137 -j- Disceptus af gescheyclen 37. /. diuisns Fap. {hierher alph. (lispertus id. 76. Gloss. r. Dispersio). Dis-, de-cerniculiiiii liar siiur, vn- (lerbant 40. harsiiur //. S. IJ. discri- miiial-e hailiaub 52. 74. vnderbende Ji. S. D. e\ 11 vlechte bend;^j?. -ia oma- menta capitis 1 kemrae 1 borsten; decrebicuiiim huuo ?u. detoiiicii- lum harschrate 32. Discerptiis tzurisl^cn 125. '■■ 7 Dis- 1 per-cessus, pei'ioratiis ge holt 37. Discidimii twidracht 37. ^tDiscinc-tiis, -iiiiis ent wapent 37. Disciplin-a gute lerzucht sU. tucht, sede i. honestas : -are tuchten, houe- schen /. Iionestare; -atiis tuchtich. sedich 38. Discipuliis 6. Haldoiiis. *tDiscisi-o 1 -UM sangh van twen verschen 37. "^fDiscisor eyn ervarer (cf. Dis- cussor) 37. *tDiscitus af ghescheyden 37. Discliisiis eyn buten (eUiptiscJi ?) 3 7. ^fDisco-fenis s^. -pliorus. ••-[-Discol-ia, -a vntuchticheyt 37. ^Z.n.unsenlti Gl. Ker.sim. Gf. VI 225. Discolus {am (ii-ay-oloQ X scola; ■cyl. a scola Gloss. u. Varianten 142. p.ll9nr.404.c,f. Exoticus) vngetzogner lant lauffer, ehi schuler der nit lernen wil 52. onghesedicht G. voc. vn sytig l eyn lant leuff'er als eyn schuler 27. ain vnzichtiger landloö'euder schuoler 76. ein ungesichtig lantlewftVd l Sco- laris P. V. leutfer o. wuustiger 45. vnstetig V. a. 1420. verlöffner29.tauf- fatter [aus lauf-, schwerlich, X toufat Taufe BM. III 58). distiilus lecker 30. disculus schuler 37. *Discoutiiiii-iis {cf. Continuus) nicht mitelgancz 34. mit an mitelgancz 29. vnschlecht 30. onstantachtich G. voc. -itas ablässikait 52. DiscoDueiii-re vneben, vnbechö- men 33. vber ein keinen (sie) -11. nit vber ain chomen 52. -ens vneben, vii- Diefenbflch, Noviiin glossiirium. richtig 33. -entia vneben, vnbekem- heit 29. t Discopiilatus vor delt 37. Disco-phoriis, -ferus eyn spise dregher 37. tällyer trager 33. f Discord-are tweygen, tweydre- gen; -ia twe-, twi-dracli i. cisma; -ie platz, vor dreyt. vnwille 38. -iosiis vnredesam 37. krigisch 52. Discrepare scheiden, twisten G. voc. zween 30. czwe tracht haben 27. inifi hellen 33. entzwey tragen; hir^ vorlier: disceptare helczen 45. ■■■■'-j-Dlscret-io bescheydicheyt; -or i -US bescheydich, wijs G. voc. -ia synnikeit 29. -US {cf. Cinicus) ver-, klüg-sinuig ih. versunen 34. wyfj, wyfj redig 30. ghelered, sprakesam; -or duder; -udo vvol sprekinge 37. ■•'Discrimen tweuelt laster 37. las- ier, gelegenheit, v/irbel (capitis?) 40. wernifj 8. schaitelnagel, est instr. lig- neum Iferreum acutum etc. K. V. sorgk- licher weg 29. discrimin-a (pJ.?) wegschaidüDg 30. -ale -s-. Discerni- culum. -are scheitelen V. vrat. zi- sceitilon Gf VI 440. * Disculus s. Discolus. Discuiubere auff der erd essen 1. 34. 4. Discus (cf. Telia) aschs (asch B3I. I 65) V. a. 1420. hebe- 44., abraiim- Ki. -schüj^el. schottel, tafel, steen (mo- laris) G. voc. chanele {lat., aus ca- uale?), eyn bred schotel. eyn dwele 37. zwehel 8. teller 37. 40.\sr." F. teler, bley klo^ 27. tällier, pley guss, wür- ffei 33. ein tähr 1: laux (,) pley klof^ P. F. schibe, kint spilen mit blye 40. deller, kindes spile mit blie, schibe, hant zwelle 45. pleywurff, pal 52. fDiscussor erforscher jfiTi. ervarer, scheyder 37. Dys-, diss- 42. 45. 52., dist- 40. -euteria, dissint-iria 0. san., -eria 51. der bluit gaucke 51. die blut schisse 0. derrende siechtagen 4M. daz blut mit der rure 42. der rote buch we- thun O.san. eyn blut gang als eyner der eyn herdoct halt (!) 45. dy roten rür; desentina toten (umg.) rur 52. 18 138 Disertus Disteniperare Di- s. Dis-sertus. * t Disgreg-us Kl. GL m. -es ghe- (ielt 37. ^^. separcdi, sim. äistincti, dmisi76. -are schaiden, zerstören 52. ^fDi- s. Dis-simulare. *tDisipiila s. Decipula. *tDisis (X ^'^(^'■<^ occidens!) wt. oriens, lUaflo 1 nouitas 76. eyn vor ny- ginge (X clisis?) 1 wösten 1 eyn god- dynne der wallen weuer 37. I Di- V. Dis-sligare. * I Dislimare s. Dissimulare. t Disnare Gl. m. Dz. Wh. 1 v. De- siiiare. diiiasti äzut W. Gr. AU. Gsprr. *Di- s. Dis-soleutia. t*Disi)a 9. Hispa. *Dispar-ere, -are uor-schlinden, -schniden (umy.) 45. t Disparilis i. dispari similis 76. ghelik dem vngheliken 37. Dispeiidiuin falsch hellekeyt i. dampiium \ supersticium 37. ge- fürede //. S. Vind. ungafiiori (comp. kafori) sau. Gf.III601f.pl unga- fiiari Pf. Genn. VIII 12. { coiip. gafo- riinn; oportunitate id. ib. 410. 407.). ^ Dispeiis-a spis gaden 40. 9o. -are leuben. vorstoren (Xdisperdere?) 45. -arius /. largus in expensis 76. eyn vor Spender 37. -ator {cf. Eco- nomus) vorsteär 33. vorstenger 27. 1 -or schaffer. ausrichter 52. -atio eyn nmltogap {ans milte gap sim.!) 1 leiibug 45. erledigung 52. Dispergere vorstnigen 38., -spreu- den 45. *tDisplic-ere, -are 27.missehaen 27. niis-, inisse-, ver-haghen, echelen, schelen. hindern /. impedire (cf. No- cere) 38.-eiitia s.Blaspliemare. des- picere l displacere niisslingen 52. Displodere ze samen slahen 52. * Displois s. Dyplois. Disponerebeghaden, bestellen, ent- richten, schikken /. ordinäre 38. dis- posit-us bestedeghet 37. scapen. ghe- stalt 38. -or zechare. antreitare BM. III 860. *tDispo-iisatile s. Desponsatile. -sitor etc. s. -iiere. *tDisputa-re von eymdingzwey- erley werung (cf. Gloss.) haben 45. von einem ding tzwaierlay weg haben 52. -ces wilich reden 41., aus zwi- lich reder? f/. (r/o^^.y. Disputare. (dis- piitax nlid. Spottivort). *Di- s. De-squamare. *Dissar-tire, -cire 33. czu rys- sen 27. czu czerren 33. sim. 6. Disseiisio, discensio miss hel- lunge 40. dissensus vnverhengung 29. zu trager 30. Dis- s. Dy-seiiteria. Dis-, di- 29. -sertus geleryt o. wol gereder 31. sim. 64. besynneter reder 1 wiljredig 29. desertitudo sprechlichkait 52. ■" Dissicere i. dissecare etc. cf. 142. p. 112 nr. 316 mit Anm. Dis-, di- 30. -simulare laten, sta- den y. permittere 38. vnglichen 30. Übersechen {cf. Parcere) 29. vensen, verswyghen G. voc. dislimare vbel sin, hon sin 45. • Dissiiitiria etc. s. Dyseiiteria. Dissipare breken. oniuittelick toe- brenghen G. voc. swenden (ziterdrujie acc?) H. Ph. brechen, stormen V. e. q. I). (dist. verschr.) drewen, vorstoren, mynnern, vbel vor czeren 45. * t Disslig-are I -ere entlösen 52. i. q. disligare Gl. m. *tDissoleiitia vnhovard 37. dis- i in-soleiitia i. disuetudo 76. *tDissolo-gia Gl. m., -ya eyn mengher hande rede 37. Dissolu-ere entbindden allerleye ding 38. vfj-. vor-lauffen (umg.) 45. -il (Ed.) zufloljlich /rtC/Y; -at i.e. zu- lajje, smeltze H. Ph. -tio eyn twe lo- singe 37. Verlassenheit 34. Dissoniis {cf. Absonus) mi)^ tenung 30. misf^lut 29. misshellig 33. mis- sehg 27. *Di- s. A-ssuetus. disswescere s. Desuere. Dista-re virren V. a. 1420. -ncia virnisse ib. entzweistendung 45. ver- rung, zweifflung 52. Distempera-re vn missen 45. -tus vngemest 30. vnnertig 29. 34. Distendere Doctiloteca 139 f Disteii-dere spern 27. erspannen 33. -sus vt gerecket; vül spise; -sio arbeyt Q, be kiimmeren 37, *tDist- .9. Bys-eiiteria. Disliliare vor dre])en 37. hier ende daer drupen of wtlecken G. voc. Distin-ctio vnderschedinghe; -gwe- re delen. also me rede delet 38. Distor-quere wreycken (extor- quere KU.), ontdreyen, pynighen G. voc. -tus afstorrich 37. eyslic, vnghe- stalt 33. verkeert, verdreetlick, gru- welic G. voc. aysleich 33. yslich, grü- lich 27. schüczlich 20. sche^Yczleich 34. -tio aysleichait 33. schüczlichheit 29. schewzlichkayt 34. Distra-liere zuzeysen H. Ph. czu vurn V. a. 1420. -eins gelait in ein ander lant 52. Distribuere delen, also me wat vnder den luden delet; vmme delen 38. " 7 District.us bode, ghebede. ghe- richte i. interdiccio 38. ain pot an aim landt 33. distnictiis gebonden (umg.) 0. eyn lant; destrictu8 be- zwongen 4.5. "^fDistructus vordelt 37. ^fDistulus s. Disf'f^lns. *7Disuetii-do s. I)i .olentia. -;; s. Assuetus. Ditar-e, -i riken 38. *tDitraii s. Durau. ^jDiuaijare s. Tagus. Diiiaric-are rokelosen 38. vor ruch- selaljen 27. -ari vervvandelen (X va- riare) 33. -08iis rokelos 38. * t Diuersi-culuiii, -diclinium s. Diuerticiilum. "YDiuerS'ifico 1 -o wandelen 37. Diuersorium (X diuidere) ahizzi \ casthus Ho. 40. gasthof F. a. 1420. evn gliilde hus 37. sei huß (igl. Fr. il254K Sm. III 226.) 32. i. zella 33. eyn czell 27. vnderscheyd i. inter- sticiuin 38. wa sol ich ga"n 41. di- uisorium estcella ah alia 37., aliis Br. diuisa. sim. diuersorium 76. Diuersus, mengerhand 29. Diuer-ticuluui, 1-siculum 1-sidi- clinium (-sididiuum?) 37. (i-gl. 142. pp. 101. 114. zti di-, de-uerticulum) \\QyY\g(umg.) stat 52. eenafscheydinghe van een ander wech G. voc. (herichtigt 132). vele weghe to hope komet 37. diuortiuiu sunt dinerse vic 76. *Diuicluus trag 33. -j-Diuidia twidracht 37. Diuid-, diuit-iculuni est castellum in diuisione tigionmn (aus reg.?) posi- tuni 37. * t Dsuid-iuus. -us, diuis-us, -ius, -osus 37.. -iolus (etc.cf. Gloss. v. c.) 76. i. qui per suam discordkvm 37. 76. ah alys separatur 76., diuiditse ab alio 37. * Diuiua-t'ulum eyn stede der wickerie 37. -tor wicker 37. -trix s. Auguratrix. "YDhiisio-lus, -sus etc. s. Diui- diuus. yDiui- s. Biuer-sorium. t*Diuit- s. Biuid-iculum. Diuitie reychtung 33. richtung 27. rike daghe 37. *7Di- s. De-uolutoriuin. Diuortium {cf. Diuerticulum) sun- derunga H. S. I). Tr. sim. Gf. VI 53. schidunga H. S. Vind. schidunge Mon. Diurn-us tegig 29. 30. -ale tag zit bnrh 29. 40. ein tag czeit puech 52. niaiiverc BM. III. 589. -arelanck- samen 52 Diul-iims 1 -urims langig 29. 34. Diuulgare (cf. Promulgare) dottli- chen (daus g. X diuusl) vtfenbaren45. * iDiuiilgus i. diuisus 76. af ghe- delt 37. Dhius liplicher got o. mehttiger 40. heplicher got o. mechtiger got 45. *Diuus lufft 76. dinus iii lucht 37. '^fDocatum s. Dodacium. Docibil-is, -e licht lerich 37, -es gehrnig 41. docil-is, -e 37. id. 30. 34. lersam 37. gelirig l gelernig 29. geler(jam 31. gehorsam 64. * I Doci-bus, -lus s. Duciculuui. -lis s. -bilis. ^Docm- s. Dogma. Doctilo-quus 1 -gus {cf. Spermo- logus) ein rat geber 52. Doctiloteca schulerhawfj 52. eyn schole mester hus: dictilosetha i. sccda (aus scola) 37. 140 Doctoratus Dorcillus Doctoratus meesterye G. voc. mais- trung 33. meysterschafft 27. doctory 29. * 7 Docus (balken Kl), vnlgo doga (dolii) diiyglie KU. *Dodacmm rede bütel 40. doca- tum s. Taratantara. *tDodaiii-i, -m Gen. X4. die roten Juden 40. •■ -j-Dodratimi ciu. wtrich (traiec- tum vtrech) 125. fDoga s. Docus. ^'-j-Dogma lere dede reyde is 38. (dogmatista Gl. ^;L)docii!a-sticaeyn lerer; -ticiis glieleret 37. *tDolal)rum .5. Delubrum. Do-, bei- 142. -labruui, doliimeu 142. 147. GL m. parten. hakchen P. V. Zimmermannes barte 40. part o. hauwe do man die holcz machet 45. Dolare s. Asciare. 'iDolas .s. Dolo. Dolatr.ra schaefmes, schauinghe, effinghe G. voc. ^jDolb-a, -ia s. Doliuia. *Doleator s. Doliiim. Dolore moyen, bedrouen 38. *Dole-iim, -ator s. Doliiim. *7Dolmia s. Doliiüa. *I)olite-caj -ga 33.. dolotega 32. 40., deioteghim 30. ein päd huetel 33. badhüt, 30. 32. bader liüt 40. ein piitich schilt 52. Doliuia. dolinia graswurm i. eruca 40. deiima rupe 37. eruca quamvuJgo dolbam Eucher. Pap., doibiam Ho. 42. vocant. Dolium weinküff /f . V. winküffe. bücke (aus biitte?) 40. dole-um boddene 38. -atorbodeker 38. schäffler52. shn. 75. ^•fDol-o, -as angher 37. -oues i. tela ahscondita Gl. m. eyn swerd scheyde 1 behiid schod; -oua(X dodona Gloss.?) eyn behudsterne (iindeutlich ; scr'me'^) 37. -ou ein swert palg 52. Dolos-us (cf. Turbatus) schal ck. los. vol bedrochs G. voc. -itas bedre- ghinge 37. *fDol-otega s. -iteca. -iimeii s. -abriim. Dolus clocheyt 37. \Yisseheit. vntruwe 40. Doma verst, gheuel 38. gedach Symb. B. hiis Aelfr. domatum g. pl. s. ll. V. Doiiiabilis s. Domare. * Domale sech 40. 74. Gf. Doma-re temen 37. temen, quer rnaken 38. zemmen 29. zeümen 30. -lis 1 -bilis zamleich 52. *t Domatum eyn renne 37. d. (g. pl.) fistule (2 lieg. 5)i.cancdescpiibus stillicidia defiuehcmt 76. Br. Domesticus haimscher 32. heini- scher 65. *YDomestus s. Daiimscus. Domicilium bur, voghelhus i. argastulum [(ms e-) 38. vogel hu|^ 29 zeualleuhus i. parietina Ä«/w6. 1). inghus (vgl. Sm. II 248) 32. Domicula ^. Domus. ■' t Domiducia {aus -ca, -cus Götternamen) eyn de eyne nige brud nemet 37. tDomigena eyn knecht vpghe- tüghen in eynem hus 37. inkneht i. vernaculus Gl. Ilenad. Domin-a vruwe de dener vnder seck hefft 38. -ariherschopen, herschop driuen 38. -atio herlick gheyt 38. -ationes jj7. lierscher engel 40. -ica s. Dies, -icalis herlick 38. herlich 7 7. ^yDomitatio (-cio; aus domum irel to huswandern 37. -ifDonioSgr.2)la)iunilaf76. slicht 37. 7 Domus iuramenti eyn hus des loftes 37. /. d. federis 1 tahernaculum 76. Br. domi-, domuu-cula s. Pre- toriolum. *7Dona-re beghauen /. dotare; vorgheuen. also eyn ghaue 38. -tus pr. n. sancti \ libri ; begäbet 76. -rium eyn stede dar me gaue inne hudet; gaue 37. -ferus eyn gaue dregher 37. -ferius [vor -tica .s'. «., ungl) 76. -tarius ein gab enpfaher 40. -tica eyn trmve (/. g. hant truwe? aus crone?) 37. i. Corona qua Victor 76. aidor Br. donatiir. -ticum 1 -tum gaue 37. *7Dopex s. Dapax. "^Dorcas. dorca Steins geiss 40. * Dorcillus s. Duciculum. Dorcium Dromo 141 Dorcium i. mulier lAandiens 148. eyn bole 37. *tDorco. dorcores avidi vomtores 148. *7Dorciis ghesichte 37. dorus (aljjh. dorcus) gr. visus lat. 70. dorco yr. i. videre Br. v. Dorcas {cf. dorciuiii i. visuncula Gloss'). Doricus grekes 37. f Dorix eyn snel water 37. flunins velox 76. scafebras. couductnsnquarum Gl. m. Dormit-are slomeni, eii luttik slapen 38. -atio slafferunge 40 nipf i55.-oriiimslaphus 38. dormiterZ". V. jDorotliea n. p. doerli (Je. V. ^fDors-ale {cf. Parialis) 1 -ile evn rugge leue 37. -alia ruckelacben H. S. D. Dorsiim rughe 36. rüge 38. dorsi- spina {1 Wort. cf. Spina), sp. d. 36. eyn rughe knake 36. rucke grat 40. ruckenpater 32. * 7 Doms s. Dorcus. Dos band stür 32. brut-, morghen- gaue, vorbogbede, pare 37. morgen- gab, widerboff 52. wedin V. a. 1420. wedenie 37. 38. par bus 38. bruyt- scbat G. voc. Dosinus (cf. Furuus. Spadix. nd. dosig grauiveiß JiierJier?) ags. assedun Gl. Aelfr. engl, asb-duu Bosiv. uuirt- bruu (uu aus m ?) /. mirteus Symb. H. Dosis eyn gaue cqntd pkislcos S7. *7Dotalia est vinum de hiota eyn standen wyn 37. Dotalitiura (-cium.) eyn lif dingb 37. morgben gbaue, also de brodegani der brut gifft 38. Dotare beraden. begbauen, grot b. 38. *tDotouoycus eyn bk gbner 37. *7Doxia s. Dextra. *Drac-aua«'c. 6. -o. ca s. Dragma. -enta s. -ontea. Drac-o drake, de groteste worm inder werkle 38. raerdrack K. V. -ena drecbin 40. l -äua dracklein 52 shu. 74. -ona drakynne 37. *7Dracon-abus s. -omus. -cides etc. s. -ita. * fDraconcopes dracbenkopp Meg. -j-Dracoii-ita, -ica eyn edel steyn 37 -cidos 1 -tidos 42., 1: -tides, -cides dracben-stain Meg., -stein 42. ■ Dracon-omus, -abus eyn banner vorcr 37. *Drac-ontea, -euta drackenwuitz 52. tracuiitea s. Basilia. drag- -uncea nater zunge; -aucea wim- krut 40. -mitliea ein natter zung 33. -aiitliea 33., -antes 52. 75. wurm kraut, -uiicia natern zung; -eucia wurm krüt; dratetera dracben-, natern-wurz 45. tragentea noter- wurtze 42. ■IDracoii-tides, -tidos s. -ita. Dracmiculus s. Macis. Draclmia scln-eckenberger 44. =^7Dragan-cea, -tliea etc. s. Dracontea. Dragrna eyn bisanta 37. pireder (?pisander?) 9. pislobt Ho. 41. Pfennig gewicht 29. 30. dracca gosne Symb.I). 262. {vgl. 11.19. Gloss m'. c. Vola. Gf IV. 177. BM. 1 559.). *7Drag-mitliea, -uncea etc. s. Dracontea. t Dramaticus (dragm. Gloss.') eyn wescher 37. "7 Dratetera s. Dracontea. Drensare souare pr. agarum (aus cignornm) 33. * f Drias eyn bom grece; driaastes i: diastes (o//.sdryades) gode der holte 37. *tDrino-rare. -(i^iimustela Symb. D. ^fDrivallis, rar. dryvalis, 1 dialle doz land der lebentigen, da niemaiit inn ersterben mag 3Ieg. ^' jJ)vo-e,e'd s. -teca. -ma s. -mo. Dronied-a drumler an. K. V. l -US 37.. -arius37.efc.olpent V.a.l420. slm. 8. 9. schep {cf. Dromo) genus camvlorum 37. /ir/ec/^ ain laufer il/c//. trümeltliier 30. drommedar 29. tronie- darius tromedär 34. * 7 Droni-o snelles schiff 40. -oues dragmunt {vgl. u. a. Trieris. B3I. III 81.) Symb. B. 279. -a snel weit scheff P. V. slm. 8. 9. V. c. 1 -edariuin eyn snel schep; -eda etc. (o. h. v.) schep 37. 142 Drorao Dura Dromo ros tuscher 40. * 7 Droteca {aus ti'och-ea, -lea) chiph o. P. F. an einem wagen F. V. kipff 34. riinge 27. 80. ring in curru, ring nagell ;-]3. runghcn an de wagben i. furcale 38. knutel 52. sim. 75. drothea ring off eym wagen 45. *tDru- l darm-eiitiiis /?. druentz 125. *tDrusus. drusius krangh. lide- sem 37. dnvsiis i. 2}aciens l fr igichis (aus rigidus) 33 drustuiu (nach Hirsutum) unkiresni Gl. Ker. i. as- perum, flagitium uncareisni sim. Gf. II 543. Dualitas zwalichhait 30. *tDuasses s. Dussis. Diibi-iiS zwifeltig (Jt aus 11) iO. czweifflig; -um ein czweiffelig sach 33. -osiis twiuelhaftich, mislouech; -lare {cf. Titubare) twiuelen, misdimken 38. Ducatus herzogriche i. ductura Symb. D. hertichdoum; ducate, eyn güldene van der stad torenidic {cf. Thuronensis) 38. Duci-ciilum, -bulus 38., -llus 37. 38. 40., duct-, diid-iculum 40., do-, dor-cillus 37. tappe 37. 38. docibustrecker;dulcitruiiispunt37. ducillarc tappen 38. *Ducil-is, -e leich furg, aus-gengig, -furlich 52. *tDuci-llus etc. s. -ciilum. -o s. Durco. Ducissa herczogunge 27. harto- ghynne 38. *tDuc-ius, -011 s. Durco. *tDuct- s. Duc-iciilum. *tDuctil-e i. aqaaednctus Gl. m. -ibus gesmidecz 41. -is gevurig V. a. 1420. duchtilis tiichel \cf. Gloss. V. Aquagium) 32. *t Ductura s. Ducatus. *tDuchtilis s. Ductile. *tDud- s. Duc-iculum. *tDuell-um camp, twer lüde stryt 38. -ator kemper; -io, -us eyn karap wynner 37. Dui- s. Dwi-. *Dul-a 1 -ia raaghet; -us eyn dener knecht; -egion, -cion denst- haftich; -icensis /. seruus earitatis eyn vruntlik knecht 37. -ia dienst; -OS (i. seni/f/is Br.) knecht 40. -ia dierna /. l'aniula, abra H. S. Tr. haiigen er 32. -us i. seruus; -ia i. ancilla l seruitus etc. ; -etisis est seriiitus caritatiua que fit inter duos dominos; -ciou est tulerion gr. i. seruire laf. 76. -eiisis i. caritatiua seruitns Br. fDiilciculum zothaftich 37. *tDulcioH s. Dula. *tDulcisap-us zote smak 37. -a cyren (cf. Carenum) i. avilled vin Lye. {cf. coerim r. c). *tDulcitruin s. Duciculum. * I Dul-egion, -ensis, -etisis, -ia, -icensis, -os, -us s. Dula. *tDuiii-alis vul dorne 37. i. spino- sus Br. -arius, -osus i. dumus (sie) jjlenus 70. *tDiimi)liedo s. Catarrhus. Dumus {cf. Arbustum) stüdde, busch 37. pusch, gehecke 27. heyde stude 0. hag (/. q. indago 29. 33.) 40. heck o. stait do vil bii[j in Stent 45. hecke, stude in dem wolde 38. heg 29. hechk 33. haidel stud 32. dorn-boum //. S. B. -echt F. a. 1420. ' 7 Dunna *. Tonna. Duode-cim twelue 38. czweliff; -ciiiius der czwclifft; -uns czweliffig 33. -nariiis Schilling 38. 74. (X den arius?). Dupl-are zwiualten 29. -icare tweuoldighcn ; -ex, -US tweuolt 38. Duplica-nus, -rius eyn touer dregher 37. qui de duohus partibus fouet 76. qui duabus j^artibus fcuiet sc. fraiidulentus Br. *Duplicium zwilich tüch 40. i. q. bilix; cf. diploidem duplicem; du- plices cliploides \ vilices 142. pp. 107. 118. m. Anm. *tDuplifilum zwirn 32. Dupliis s. Duplare. Durabiiis warhafftich (war- = wer-) 22\ 38. Dura-, pia- mater (in gl. Folge.) vsser-, inner-hirnefel 40. sim. 93. Duramen Economus 143 ausser-, inner- hirn fol Z. F., -hirn- schal K. V. sim. 64. Diirameii s. Braclüum vitis. -j-Durau i. ßmäus etc. 70. Br. eyn vloyd 37. *tl>uraii diirant 28. Vgl Meg. S. 133 (eine Art StinUliiers). ditrau, titraii id. 50. =*t Durare s. Cauterium. Siibsi- stere. Durco. duconkiel nauis 40. ducio qd. nauis ein chiel 52. Daraus umg. diicius kiiol-trog 75. -yDur-e harde, also he druckt harde; hart; -escere harden, hart werden 38. -iosus hard 37. *tDuripucius. duribuciuus mü- derer 32., vgl. nmdQYnsimulfates habere Biet, maudern Sm. II 552. * I Dur-sus s. Drusus. -us s. -e. *tDusiiis 76. Br., dusis 37. ?. demon 37. Br.^ denio 76., dyahohis 37. f Dussis 1 duasses (duo asses Br.) twe scherf 37. *tDw-, du- 1 tu-inare twernen; -inuiu twern 38. du- l tw-inator twerner; dwiuum eyn twern ; twinuiu twerne 37. tubinum ein tzwirm 52. Dux leydesman, hertoch G. voc. hartoshe 38. E. ^■fEaclius s. Eathos. *tEa polis. eapulis i. exemplum 33. *t Eathos 37., eachus 7^. ?■»/. ryr- tus. Ebanus s. Ebenus. *|Ebdom-a, -eda wuche 40. -ades 37., -ida G. voc. w'eke. -idarius eyn weken dener 37. *Ebenenti garwe Gloss. erba venti (Gloss. v. Herba v.) id. Sunt. *tEbenu-s wüczling h. (aus wut- scherling sim.) P. V. est arbor, dem keyn für nit schadet 45., qne cesa durescit in lapide etc. (hebenus) Br. \ est gemma candidissima 76. eyn edel schyn steyn; -m vn vor vulet holt 37. ebanus eiban m. Meg. eyböm 5(i. elienus wuntscherling 34. *7Ebera eher wurcze 40. ^fEberatus eberfich Iciuitas 4:0. eboracum aqs. eoforvic. Ebet- .v. Hebet-. "-j-Ebilustr-ium, -um t -e est lus- trum bis geminatuni s. viginti anni 37. *Ebrex i.senex 37. 76. *Ebulus, ebula 40., edulus 38. adeke, eyn crut also iung alhorn 38. ack 32. attuh, adche 40. hatich (Ed.) H. Ph.weiil-, var. ellen-vyrt Hb. Ebur elephanten zene 51. ebur- neus elepenbeynen 1 elpenbeyne 38. tEcanterium s. Epicausteriuin. Ecce SU i. vide 38. *YEcclesi-a goddeshus 38. kilch 29. 32. samnuuga Li2)s. -astica ghe- meyne 37. -asticus kilchlich 29. kir- chisch adj. Ki. buch der samlunge 29. ein weit vor smeer; ein buch in der thugenden 27. eyn kirch herre 1 eyn sele buch 45. eyn to hope escher 37. ein mesnär; ein piich von der sam- mung der tilgend 33. daf^ buch der dogent samnung 49. -astes d. b. der werlt versunung ib. ein puch von der weit versmehung 33. buch der uer- süigunge 30. dz puech der vppikayt der werlt 34. *tEccleta s. Hectheca. *tEcios ■?. Echion. Eclipsis solis, lunesunnen-,mon- brüch (vgl. Meinauer Natiirlehre) 32. *7E-, j-38., i-52.-couomus,liyco- nius 33., ecominus 52., echuamus 144 Econtrauenire Edilitius 1 eclimiis (-miis? -iiiiis?) 37. fui- treter 52. ein war (sie) 27 ., vor- 37. -stender; i eyn bok der vorstendinge 37. liber dispensato)-ius 70. eyn haus wirt 33. id., Idrchprobst 52. sceffere i. dispensator Symb. D. sim. 8. 9. schaffei\ vor munde, wert, hus wert i. procurator: yconoma wertinne 38. iconoin-us 1 -os eyn vor sten- der; -icus eyn hus vader; -ia eyn wisheyt der kunst 37. *t Ecoiitraiieuire, penitere wed- der konien, ruwen also eynes copes (capes? corpes?) 38. Eculeus volter gerast K. V. mar- tel bo"m, galg 40. halsysen 29. pran- ger 34. hock 30. hechil {cf. Aculeus) V. a. 1420. echulius i.pätihulnm 37. aculeus s. Expansale. *tEcuutus (ecTitus) beroued 37. *tEcliela s. Echola. * yEcliinus kannenbürst 44. gläser- bürste Ki. eche, dat. echynen in. pis- cis 50. ech m. Meg. huso (Ed.) H. Ph. Gloss. eyn visch de dat schep holt; ethimus p. huse 37. ecliinus qd. piscisJiirsutus; echeueis, ecliineis 110. p. rcfiiieits- nanem 110. G. voc. es- cinius merswein 74. esciinus mer- swm 10 iciuus, ictiuus .v. Ericius. f Echi-on, -s wild ochzenzungen- kraut Ki. eicion .s-. Gloss. ecios har- ansveccel Btni. *tEchitudo. ecliiritudo eyn wer- der 37. ■^tEcli-mus, -uamus 9. Econo- mus. Echo wederlut 37. wedder clang, dou, galm, clanc /. souus 38. wider lutung 30. * Echola, echela eynes suster dochter 37. * -f Echolegiuiii excessus sermo- nis 148. *t Echulius .9. Eculeus. Eda-x fräsikch 33. frisch 6. 33. -culus cdiqurmfiini edax 76. clene etesch 37. -citas ghirich etinge 37. frashait, frischait 33. frischkeit 6. Eden garde der wolloste Synd). I). (elliptisch 7. 17.). Edent-are dy czen auff" prechen 27. czend auf] slachen 33. -atus zan Jos kint 40. eyn de neyne tene heft 37. -ulus eyn kint dat neyne tene lieft 37. kancezech /. famelicus Symb. D. Edera ephaw K. V. ebhöw 32. eböw 29. eyn ybe 27. ein eyb 52. eiben 4. P. V. eyben holcz l pawm 33. eb-, erde-böm 50. e-, var. eg-, i ert-, sling-paum Meg. asche (p)a- ruus ahor) 45. iuessche, eyn crud, vnd is twierleye : eyn is grone winter vnd Sommer vnd wesset an den bomen 38. eyloef G. voc: ephov, euech; e. uigra ebhowt H. S. D. hedera epfaw 44. volvula (rrm. lat) Sijiid). I). edera ebey, ephoy 40. e. terrestris grun- dereb 40. gundel reben 51. e. ar- borea yfen, ebich 25. 51. Edes richemannes hus, bredie hus 40. herren hus 32. edicula essen gaden 52. Edicere gcpieten, verpinden 33. ■ fEdici-o s. Editio. Indicio. -or s. Editus. Edicoiuatus vth ghe st od vt dem huse; edecumatus vor wiset 37. yEdictio gebietuug 76. Edictuni {cf. Editio) gepott 1: auf^ verkündung 33. gebot 1: eyn au|^ kundigung 27. kungs gebot {cf. Pre- ceptuni) 32. kings gebott 30. au^ kundig gepett 34. uskündung gebott 29. glu'sette der konynge 37. *7Edicu-i, -s s. Editu-us, -s. -la s. Edes. Edific-are \ -ere pawn ; -ium paw, pawung, gebang {aus gebuung s'mi.?) 33. Edilis [cf. Burgicomes) burch greue Symb. D. goczhus-pfleger 32., -warter 40. e n hoyder des huses, eyn meyster 37. turhueter 52. huyswarer, kerck- meester G. cor. edulis gotzhauf^ war- ter K. V. •^Y Edilitius (-eins) inghedome (vgl.Br. Wfh. I 690 ff.) '61. cdisires sunt res pertmentes ad edes 76. Edilium Egestuosus 145 *E(lilium geit-, fräss-igkait 52. "jEdisires s. Edilitius. "Edisser-ere, -are linbslich aus- legen 52. Editio maehung, pawung (cf. Edi- ficare) 33. bimnge 5. eeii raakeiide (cf. Editiis) gebot i. edictum G. voc. edido eyn to hope settiiige 37. Editus gemacht, gedieht 52. ghe- maect G. voc. i.exceUens, suhlinms.pa- ratus 70. edicus ho 1' ouertreden; edi- cior hogher 37. Edituiis meißner, kirchwarter K. V. coster i. secretariws Symb. D. edi- cui prester der af godde 37. ^yEdoma smand 37. *tE- s. I-dropicus. yEduca-re teyn, also meleuendighe dingher (so wetterau. pl. n.) tut edder vodet i. luitrire 38. nereii, chukchen P. V. -tio iierung, derchukchung F. V. generung, erquickung 27. futung 8. 27. kins narung 32. -tor vöder 37. "Educere (X -are) iungenten 23., ziehen 33. f Edul-is /. äulcis 70. zote spise; -e eyn dingh dat ethe is 37. *|Edul-is s. Edilis. -iis s. Ebu- lus. yEdiirus i. valde clurus 70. to male hard 37. Edus Idtze-l 52. -n K. V. kiczi 29. 32. hoyken 37. liedus houken, eyn seghe 38. *f Ee- s. E-rodius. * Ett- s. öfters Epli-. Effabilis rede geber 40. {alp]i.Q&\--) eyn deyger 45. effamiua^;?. sproke 37. * I Eifata, elfecta s. Eft'eta. ■^Eifectio bekleydung {v(jl. Effectus) 40. eftexio eyn vorwandelinge 37. YEltectiuus lichlik to donde 37. Effectus volln vol brachtig l eyn wirkuude 27. volbrächt ding 29. sim. 1 . 05. wolle kleit {rrm. aus vollekeit, vgl. volbrachtekeit Gloss. ! daraus tcci- tere Miscleidung v. EÖ'ectio) 40. Effeminat-us vber- 30., ver- 29. -wibet. verbeibt 34. pJ. -i hör oueler, vockeren, botlinge de nicht doghen Diefenbach, Novuin glossarium. to vockernde (vgl. M. ficken coire? anders vocker etc. v. Fuccardus Gloss.); -orium eyn hörn hus 37. -io uor- weybung, uorkomenkeyt 45. Eff'erare veriagen 33. vor iaghen 23. Effeta eyn vn vruchtbar wif 37. effata entläret 31. entleret 04. Vgl. 142. p. 121 ad V. Effecta. *Effeta-re. -tiis lutter 37. Effetus (vgl. 142. l. c. Gl. m. v. Effec- tus) mode 37. ■•JEffexio s. Effectio. Eflibiilare spangen ab prechen 52. Efficacia clocheyt, mechticheyt 37, wysheit, macht G. voc. mach an wicze- keyt 45 witzekait, wol wort (vgl. Gloss.) 27. volbrachtsamkeit 29. barsamhayt (c/: Efficax) 34. Eflicax stark, mechtich 37. mach- tich, begherich G. voc. warsam 34. vol- brachtsam 29. vollebringer 40. be- griffig etc. 45. begrijflich 17. ■j-Effic-ere volchomleich verpren- gen 52. werde sin (sie?) 38. -ieucia geworchte V. a. 1420. *Efiigere an hefften o. chlaiben 52. Efiig-ies beeide, ghedaent G. voc. bildgestaltni(j('ai(*^«fe/e?i Worten?)2^. Effractor eyn torn breker 37. efractor i.fractor carceris 70. Eftreu-are ontoemen G.voc. -atus 1 -is 1 -US vnghelert 37. ontghetoemt G. voc. frömd (X ^i(^- wreet) 33. " f Effrix eyn ghirich wif 37. ef rix femina gulosa 70. Cf. Efficax? Effugium Zuflucht, freiung 52. Ett*usi-o, acc. -oueiu (piscium) ley- chens. geleyche (semina p. id.) H. Ph. *tE- 6. Eu-fortunium. *tE- s. Ef-fractor, -frix. t Egelidus (cf. Tepidus) warm, wlac 37. (ags. vlaec). Egenus dürstig, frömd (X effrenis?) 33. Eger bedrouet i. tristis 37. Egere not dürftigen 33. nich haben, arm sin 27. Egestas behoef G. voc. Egestio drechk 34. scheyüj 29. Egestuosus eyn bedeler (,)arme 37. 19 146 Egestus Elemacra Egestus (c/. Eruptus. Eliciatus.) vt gliesand, vn nütte 37. ^fEgil-ops l-opaackeley51. -lopa etc. Gloss., -opia eahvunda i. iinhiera oculortim Aelfr. -oya est caro que nas- citurin angulis oaüorum braeii; eglota eyn oghen swere 37. *7Egip-ius, -ia 37., -pia Str. V. trappe auls II. c. Egyptiacus vor wurffen tag V. a. 1420. Egis eyu schilt dat be togen is mit euer seghen hiid l eyn helme 37, i. clipeus paludis (aus palladis ! J iga- lea 76. *tE- s. A-gistadium. Egloga vnuutte rede 37. stinkend red 52. 75. *7Eglou tracheyt 37. i. solenne miirmur Ifestmitas inutilis et i. g. ac- cklia 76. t*Eglota (i. antorldescrijJtor 76., scheint X egloga) s. Egillopa. Ego-ipse suluen; -iiiet ik s. 38. *tEgr-atoii s. Eugragioiie. -edule s. Accedttla. •■ 7 Egrega-lis {aus e grege) vn- edel 37. -re zerstören 52. Egre-gius, -giuiu 41., 1 -x 37. eyn vth ghe körn der schare 37. vz geschert V. a. 1420. edeler, fromer 40. erlich, rilich 41., vgl. herlich Gloss.; rilich ans rilih splendid ns sim. vgl. n. a. BM. II 692., im Gloss. öfters rei- lich =^ reichlich. *tEgregiile s. Accedula. Egri-moiiia tracheyt 37. -tudo id. ib. i. langwor siech-tag 29., -tumb 34. egretido sitztüng (sie!) 30. Egrot-ari seken, kranken; -us seyk, vnghesunt 38. Eia ich ofte (sie) G. voc. ach wie l auch 1 ey P. V. eie 29. *Eiactus s. Eiectus. *Eicioii s. Eeliiou. *Eie-, eia-ctus eyn vmme wech 37. vmbgack (sie) 52. *7Emla s. Epliilat. *7Eiula-re zymphirn, weinen F. rrat. a. 1422. (vgl. Sm. IV 263). -tor hulender 40. -tus eyn huler 37. Elabi aus vallen, hin slieffen 33. *tElacterides 5. Latliyris. *tElam, elampolicus s. Elate. * t Elaux (elax Gloss.) s. Alx. *-i-Elat-e eyn toi (Jid. tolde) des palmen; -ea gr. eyn danne lat. 37. -e pulmarum sunt produciiones rami palmarnm etc. ; -es et a late gr. ahies lat., vnde elate est nomcn urhoris simi- lis palme in altitudine etfoleis 76. elata balmen bletter 40. elam estporticus (so auch Pap.) eyn gher kamer; elam- policus est p)ictura palmarum 37. Elatio ho vard 37. *7Eleasi-s bladderynge der le- uern 37. -a est vltio \ vlceratio stomachi l epatis 76. Aus iliasis sim.? *Eleeebra eyn höre 37. fElecta s. Eiectus. Electrum {cf. Auricalcum. Succi- num.) matthan, is vilna also ten 38. (math-an, -on i. q. Meßing Enc. Wtb. Zeitz 1802). eyn berne steyn; kunkel- foys 37. guutrafe} 42. 50. gunter-fe 29. 30., -fey 32.^ -fech 40. gunder- fein 34., -fayl 33., -uar (longed.) P. V. kunther veyn 27. mesj^ 33. gesniilze Symb. I). golt gesmelcze 40. geschmel- tzt K.V., -cz 32. go\{[.dat. (-ro) gloc- cinpare Gf. IV 293., vgl. glockspise sim. Gloss., vll. X tiirJc. kechrübar ngr. xt^- pifiTTttpi sim. r;Xexxpov. Electuarium ghebacken cruyt, lackerisse (X liqueritlum id. ib.) G. voc, lactwäry 32. lattwerien 33. laut werck (nmg.) 45. lectquerge 27. let- wari, latwerig P. V. Elect-us. -1 dy herren meysters quiproximisuntsenatoriedignitatil25. -a sunt meliora, vorlesen, also de ap- pele sint 38. * 7 Elecli-itus s. Lecytlius. -us s. Elegus. Elegaus weidelhch, stolcz29.sch6ne 37. schone, gheyne 38. sauber 52. gerad 52. 75. Elegi-a ramspoit 147. i. q. ramp- spoed infortunium KU. -um s. Elo- glum. Elegus. eleclius arme 37. * + Elemacra s. Euula. Eleraeutum Elucidare 147 Elementum element, dar sint veer: wur, lucht. water, erd 38. elimeiitis kimahchitha 'cf. Curia) Gl.Ker. Elemosiua almi se l. eloa, roga 38. Eleiicorum buch von den beüer- ten reden 30. Elepha-s alpant H. S. I). -iitia helaliesuht //. S. Vinci. (Diut). elahes- hüt Mon. '"^-j-Eleplms (eAaq^oc) evü hart /. cermis 37. ^fElesa i ellesa (cf. Eleasis?) eyu band blad 37.. *tElesacia s. Alsatia. *tElesmo-d, -t JBr., elesnoth 76. eh: i. exoäns gr. exitus Icd. vt gank 37. Eleuiga-re. -tus reynicbeyt 37. ■•tElibris (^iliber, libra) geleich- wichtig 52. est aliqualiter liheratus 37. elibeus i. equaliter (sie) 76. Elicere us-schiessen, -Sandern 29. aus sonderen 34. v(j-sindren 30., -hencken etc. 45. Elices. elites. te. evn born springh 37. "Elic-iatiis, -tus vtli glie sand {cf. Egestus) 37. Elic-, el-itores gherdenere 37. * 7 Elic-tiis s. -iatiis. -uns 5. Eliqims. Elidere znr knützen 31. sim. 64. ent (?)gliten F. a. 1420. uss walczen 41. (uz welzen euellere sim. Gf. 1 792). elisiis /. prostratus 37. 76. neder woriten 37. eyner der do nidder is geschkigen 45. *7Eli-dros s. Enliydros. -eims s. Ebeims. -fageu s. Lilifagus. -forus s. EUeborimi. Elig*ere keysen 38. *tElig-iiis, -wis s. Elinguis. *7Elima-tus ghesireth 37. -meiita suntjJurgamentaNQiQh^X'&tmw.o. spän 52. ^fElimentis s. Elementum. Eliug-uis, -wis 37., elig-Avis 52 P. V., -ius 40. snepper 27. 45. snap- per 1. P. V. kkiffer 33. kleffiger, zung- loser 40. clepesch i. lingwosus 37. stumber /. mutus 52. * Ellotripium. elitropium eyn tauerne 37. * 7 Eliotro-pium rengLa H. S. B. -pia, -phus s. Achillea. eliti'op- ium Wirbel 4. P. V. een madelief bloem i. solsequium G. voc. -os 1 -us rin- gele; eyn grone steyn 37. -ius (sfain) sunnenwendel m. Meg. a?liotroi)lius siegelhveorfa Hb. *7Elipedes s. Alipes. Eliquus Br., elicuus lutter, dar reyne 37, *tElisis i. solutio 52. 76. auj^lö- sung 52. Elisus 6. Elidere. *tElit-es s. Elices. -ores s. Eli- citores. -ropium etc. s. Ellotr- ipium, -opium. ^'fElix /. cleceptor 76. trieger 52. e.\ n bedregher 37., umgedeutet cf. Elixa, X elisus betrogen 65. ? * t Elixa [cf. Lixa) wasser treger 40. "Elixapium käppnst, kappufj crut 27. eyn kumpst houet 37. cumpst i. frigidarium 38. fElix-are bruwen 45. gar maken; -US gar, also de spise 38. -a geros- tes 32. *7Elixis s. Bardana. "fElleboru-m, -s 40. albuni nise-, nigruiu sutir-wurz R. S. B. albus nesel-, niger zitter-, swer-WTcze; lie- berleye {aus ellebor-); ellebodusger- remerre 40. eloborum mies (sie) wurcz 33. ellebrum schäffonie 38. elif orus vede berge l ceaster ?esc CocL *tEllebrus rß. fluuius dy elb 52. *t Elif Ollis s. Elleborum. * 7 Ellesa s. Elesa. *Eloa s. Elemosiua. *7Elo- s. EUe-borum. Elocatus aus gesatzt 52. sim 75. *7Eloes be vlecket 37. Elogium vor domenisse 37. t ele- gium verdampnn^ i. dampnacio 52. Gf. Elegia, Eloqiiinm Gloss. 147. p. 125 nrr. 78-9 mit Anmm. ■ fElo- s. Emoli-mentum. Elongare. homo benc formosus elongatus slanchg 38. *Elsacia etc. s. Alsatia. *Eluatum s. Vinum. Elucidare erleutern 52. 148 Elucubrare Emissarius * t Elucubra-re. -tus Gf., elu- crobratiis inprehttandi Gl. Ker. int- pret-, iiiprei-tanti Gf. III 287, im ar- brettan, irpruttan zu elucubrare stim- men; doch vgl. berht ehds. 209 ff.: lux, lucer e? Elucus siech 52. Elumbis leiidenseek 38. *Elzacia s. Alsatia. Emaiiare wt vlieten G. voc. emar- cere (steht in 33. vor Emanare; r^L emancere 76. i. q. eraarcere) flyssen 1 czwelln (merJctv. Form, doch andenvärts oft zw neben qu) 27. Emancipatus vth ghe slaghen 37. fEmansor eyii vor vluchtigher 37. vorloffener solclat, abentheurer Kl. i. qui giverrä instante fngit etpurus redit 76. emeiisor land farer 32. *f Emarc-ere s. Emanare. -acio eyn lemde V. a. 1420. Emax ghyrich om te copen G. voc. ko"ffer, köffiger 40. *Einb-ar, -er vngedultig 52. -us vnduklich 37. •fE- 6. Ale-ml)icus. * f Emblic-a, -i (amleg etc. arab.) eyn frucht der mirabolonen 0. sau. *7Emblicus s. Alembicus. Embolismus dz ior dz do het XIII monschin 40. dat ouer loept nae twelf maenschyue G. voc. eyn maan 13"'"' anni 37. *tEmbo-lismus .s. Bidimus. -rium s. Caiima. Embotiim eyn schope, eyn grünt vad 37. schuppe 45. Embrio eyn vngheborn lichame 37. *Embris s. Enhydros. ^-j-Embroch-a 1 -e treuif-, trieff- bad, eintuncke Ki. -ia vodinge 37. embro-ta i.fomenta 52. -ia sunt eins (jiach Embrio) fomenta 76. Cf. Gl. m. V. Embrocare. Orig. Em: nr. 148. *tEmbus s. Embar. *tEmecedo s. Emicedo. Emelicus. emilitus gokeler 37. Vgl. emilianus Gl. m. v. Gignadius. t Emembris i. debilis 76. (cf. Br. Gl.m. h.v.) krangh 37. Emend-a boute, beteringhe vor böse dat; -are beteren, b. wedder dat eyn ouel dan hat, beuten, boyten, wandelen; -atio wandel, beteringhe 38. -are pefjsern 1 vf^ der schole {umg. ans schult) kommen 45. *tEmensor s. Emansor. Emere kopen 37. *tEmereus s. Emorrois. Emerg-ere ausswingen (sk) 52. -it (caro circa oculos) i. e. ufjwelczet //. Fh. *tEmereus s. Emorrois. Emeritus eyn alt ridder 37. ' yEmerro-yda, -is s. Emorrois. * -j-Emerum. amar,/«rre quodgalli e. dicunt Gf. I 253. vgl. Sm. I 53. u. wtd Gloss. V. Halica. Emetritea. emitereus zwifaltiger ritte 40. eimtri-ceus zwiualtig ritt K. V. -cheiis eyn den dat kolde harde roret 37. Emica-diimi, -rium eyn olie kru- ke 37. *t Emicare wtschynen G. voc. emi- tare (al2)h. -c-) au^ lewchten 33. emicamen sehyn (,) lutter 37. * t Emicarium s. Emicadium. "Emicedo. emecedo brach lo"ch 40. *[ Emiciculus 5. Hemicyclus. •• Emictorium (et scheint tt) bad- lach, swais tüch 33. *tEmig,'-aiieus s. -raneus.' -ma 6. Giugiua. *fEmig'-raueus eyn haupt Iwez V. a. 1420. -ramiis (-ranius ?) eyn worme in dem houede 37. -aiieus hubt wurm 40. giiigrauus hoptwurm 32. Emigrare vcrscheyden, wt ver- huysen G. voc. *7Emilio i.nobilis76. edel 37. *t Emilitus s. Emelicus. fEminen-s ho 37. -tia hoghe 37. vberhengnufj 52. virhengeni^ 8. * i Emi- s. Emis-sarius. ^fEmisecta eyn syn 37, gehört vielleicht zu emissec-la 125., -ula i. dimidia secula t sextula 76. vgl. Gl. m. vv. Emisexcia. Hemissecla. Emis-sarius, -arius 30. bode, Emissecla Emuscarium 149 loper, snel perd, eyn stoyt hingest 37. bottenpferd 30. foll 32 *tEmissec-la, -iila s. Emisecta. Emissiones vruchtbaringe 37. *7Emist-igium s. Hemisticliium. -orium etc. s. Epicausteriuin. -ris s. Enistis. *7Emit-are s. Emicare. -ereus s. Emetritea. -ogium s. Hemito- giiim. *tE-, 1 se- 52. -mitouiimi eyn half lud 37. halb tun 52. ^fEmiiicus s. Eiinuchus. "yEmuioii tragen wrcze 40. *Eiiio wagen nagell 33. sim. 3. 8''. span-, ruer-nagel 34. sim. 1. Emola eyn koke vad 37. i. vas vinarmni l coqninarium 76. ein kule fafje /. frigidariiim 125. *tEmoli-, emolii- Symb. I)., elo- 38. -meutum molchter-o Symb. D., -e 108. molgewyn V. a. 1420. müli bon {aus Ion) m. züval 29. 30. 34. ge- wung («1(5 gewin sim) 34. wynl Ion 37. ghe neyt 38. emolentor gemessen 52. *tEmollis vn schemeHk 37. * t Emoiieiis s. Emonois. *Eiiioptoica. emostoicus eyn de bloyt spiget 37. *7EDior-rois blutfluzzida 103. H. S.I).(dege)icrihns lierhanon). -ois blüt schlang K. V. dat rot figfj K. V. d. i. kraftsaugerinn (slang); -oides aftern- ädern Meg. -roydes blout gang, eyn sul'e 38. -roydas fickblaittern /. iiciis 51. -rodie heissentfigblotern; dz blu- tende vig 42. emerro- {a]2>h. emo-) -yda der rotte siechtag; -is blut fliis- sede 40. emoneus 40., emereus 32. blüt wurm U. c. liermo v. h. v. morois i. serpens sangwinolentus 37. 76. eiilO- rodia mordey, crafftsugeryn 50. -j-ElUOrtuus '(.parte mortuuslmorfe vicinus 76. half dod 37. * t Emostoicus s. Emoptoica. Emotiis ghescheden 37. abgeschid- ner 74. *tEmpcio (emtio) s. Forum. "Empe-des etc. s. Ependiteu. -diarius etc. s. Empidiarius. -riti s. Empiricus. *f Empica wisheyt 37. emperia Ja experientia Gl. m. empirea i.pni- dodia I expKrientia 76. {eins empiria). *Empidi-, empedi- 5l\, empedeu- {aus impeudi-?) -arius eyn schat sammer 37. '"^ Empyem a. empima schume mit blöde 37. *; Empirea s. Empica. *tEmpir-eum der feurein biniel Meg. -reum vurih hynimel; -reus vürich 37. Empiricus. enpericus halbarczat 32. emperiti beschatten er setten (sie) 37. Emplastrum swede vppe de wun- den 38. artzet pflaster K. V. ein pet- tuch 0. ein tuch mit salben bestrichen 52. ^yEmplicitus s. Alembicus. Emporium i. locus inxta mare vhi negociationes l mercationes exercentur Br. eparium est nomen loci super mare 76. empurium, emptorium eyn kop hus; eporium eyn stede vp dem mere 37. Empticius eyn ghe koft mynsche 37. keuffling 52. emus kneht 40. * Emi)to-, empu- s. Empo-rium. Empliite-osis pacht gut 12. 46. gr. beterynge hä. ; -ota eyn vor beter 37. -US erbhng 52. *Emu-ctoria s. Emuuctorium. -la s. Euula. ===Emulceus zote maken (prtc.) 37. Emulus navolgher 37. nach folger ah imitor; fygent ah ininiicor 31. sim. 64. frunt o. vient 40. verbundner 32. durechter i. persecutor 29. 30. * Emunctare. emutare zu dem gestat haben P. F. * 7 Emuuctorium {cf. Mungarium) schür ysen 32. schür eysen K. V. schor- ysen V. a. 1420.pl. (-ia) chluft snuzza Ho. 41. zvanga Gl. Lind, emuctoria siüd. forpiceps liar schär 33. sink 23. euiuntori-um lyeht klemmerlin 40. -0 eyn leclit schere 37. * 7 Emus s. Empticius. * t Emus-cariuui /. muscarum la- queus {Gloss. v. Muscarium) 76. -ta- 150 Emutare Enthaca rium eyn astrik (cf. Pmiimentum; uni- ged. aus strik!) 37. *t Emutare s. Emuuctare. Ell schow 29. *tEiiarlones s. Eiierbones. *tEiicaptag'o s. Enicaptaton. *tEiiceu-atus, -eatiis vor nyget 37. Encenia {cf. Exeiiia) kirchweiheu 0. vernewng der kirchen 52. kleino- tcr 40. eiiclieiiia kinvihln 41. eii- seiiium s. Exenia. Euclisis boghinge 37. naigung 52. *tEiicra-tes i. ahstmens Gl. m. kusch 37. -tus i. conünens 76. -tici Gl. m. (v. h. V.), -ciaui kettere dicen- tes carnaliter viuere non esse peccatum 37. -na spengynge 37. i.contmentia; -iii sunt Jteretici qiii dicimt non posse fidelihus peccata hnpntari qnamuis car- mditer vniant; eucratiom (m ans ni) orum sunt heretici 76. eiicraiiia i. coni'mentia kuscheyt 37. •^yEnchenia s. Encenia. * Endelechia, 1 eudolocliia eyn reyne sele 37. ]]^\\i\.{)gQ\\mnaturaliter amoma 148. •■■ y Endorig-uus irrujuus Gl. in. -nus irritus 148. *Endris s. Enliydros. E-, 1: se- 37. -nectus /. occisus 76. ghedodet 37. * Enerbones. enarlones eyn arm vischer 37. ■^Energare (Gloss.nr. 2) der le- rnen 33. *f Euerg-ia trachtimg 52. i. animi anxietas 76. bedrouinge des syns 37. et. i.furor quam habent ohsessi 76., ob- cessi bezeten hide; -uminus eyn de bezeten is myt enem duiiel 37. -us *. Studiosus 52. 76. emsig, gehrnig 52. Eneru-are schwächren 31. sim. 64. -atus ane crefte 37. ankrafft 52. vor edirt V. a. 1420. vorhmet 1 v|^ dem andern {st. den ädern) 45. -us 1 -is der lambt 52. Eneus erein, glock speisein 52. eneum erni. ereum 37. i. eregum Iterribilis 76. enuni i. 1. 1 i. q. es eris 37. Eneus eyn ding daz von eren is gemacht 27. Enliydros. enidris eyn water slan- ge 37. embris est serpens in aquis 37. est tcniperies in aquis still des Was- sers 52. v(jl. Gloss. (75.) li. v. en-, el-idros (stain) elider Mecj. endris wasserschlang 52. * Enicaptaton {nicht -tum!) 76., encaptago 37. est lira octo sonorum 37., sonarum 76. *tEnicida dünn 32. *Enicin- s. Enigina. *Enidr-is, -os s. Enliydros. *fEiiignia, enicnia 37. radeise 37. 38. raetsel G. voc. rätersch 32. rayt (his) 34. ratung 33. eyn rettlich 1 ratel 27. rechnuss (sie?) F. V. or- kunde i. similitudo V. a. 1420. tun- chil sim. Gf. V 485. obstrum 8'\ {aus obscurum lat.) 8'\ inenigmata inde dmiken 41. enicmaticiis eyn gheuer des radeise 37. enigmatisare rett- risch uff geben 31. sim. 64. Enim dar vmb 33. * Enistis. emistris eyn half quen- tin 37. ^fEnisus 5. Anasis. Enixa telen, gheberen (ptcc.) 37. Ennoicus. enoycus gayüj herter, enoicus gra^ (umged.!) hütter P. V. *7Eiiod-us vnghe knopet 37. s. ain knopff 6. 33. ein knauff 17. 27. -is eyn kneuffelin 45. -are auff knoffen 27. auüj chünpffen (sie) 33. auslegen 52. -abilis vplozelk 37. enotabilis i. so- lubilis 76. *E- s. En-noicus. *f EnolojTim eyn sprach 45. ^Enophorum. onof-orium 1 -erus stantner 52. ^fEiiorm-is vnmetlik 37. -alus, -ulus s. Anomalus. ^t Enos vir 1 homo int. etgr. est i. q. vnum lat. (eiM) 76.i.q. viwm (sie!) lat. leuendich 37. *7Enot- s. Enod-abilis. *tEnpericus s. Empiricus. *fEiipliilomia s. Pliilotomus. *tEnseiiium s. Encenia. Eusifer swertknecht 52. *f Enthaca {aus entheca?) estinstr. Enteca Epiclialee 151 in naui 76. eiitliera /. instr. nauis eyn casteyl {nhä. kastell) 37. f Enteca i. pecunia feoh gestreon Aelfr. * t Eiiter-iimi, -ea kröfi 32. * 7 Eimcl-eare, -iare aus sclielen, offenbaren, erluttern; -iatiis lauter 52. *E- s. Eu-imchus. Eiiul-a, -um kettel 37. Eniila, hiiicula 122. eyn clocke {nach dem Synomjm campaiia!) 1 lierha aland 37. olant; elemacra alant; eiiiula alune //. 40. hiimiila campaua sperevyrt Uh. alant i/^. S. I). *tEnum s. Eneum. * t Eiiutri-ceus, -clieus s. Eme- tritea. Eo melius habere ueten, eneten; eo peius h. entghelden 38. *tEolilogi, eologium 5. Eulo- gium. *Eos ain land 33. fEpacta est numerus in quo imie- nitur nouilonium (sie) 76. i. excessus amii solaris supra Ulnare etc. Br. to vallinge 37. *7Epal-amis, -o s. Epulo. *tEparium s. Emporium. *Epatica leber oder, 1. krut, burne kresse 40. eupatica lim wurcze ib. lynwurtz 74. leberader i. q. kilis; i^el- licula in cujus quidem locis laccoagida- tur et posset vnlgarisari rennmagen (c/. Gloss. V. Coagiilum) K. V. *tEpedremon s. Epidromon. *tEpenditen. epenticeu eyn man- tel; empedes (X pedes) eyn langli cled vp de voyte 37. empedit-es, -as sarrock 52. *7Epes s. Epicus. *tEpi s. Ephi. *7Epibach {^u Ephot?) eyn schul- der doyk 37. *tEpiba-ta i. laicus 147. Br. leye, leecke 147. -clia überfurer K. V. epipota vbergefuret man 40. *7Epibotum eyn ouer deckinge37. *iEpicali-ge s. Epitalia. -um s. Epicolium. *tEpycamisia oucrhemmedc 38. "fEpica-usterium raucli-hol V. a. 1420. -rorn 52. wlcz (aus vilcz) 40. eyn scriuer stoyl; eyn ro°ff vp eyner bodeu 37. -uterium esche o. ro"cli loch 40. plaster, schorsteyn, ketel- hake, kerle 37. ein phlaster l ein stuet (aus stuel?) auf eim gew (als Ding- st u/d des Gaues? rgl. 147. Gloss. v. c.) F. V. podeu (dolii) 52.75. -sterium i. se- des scriptoris o. ain clausur; -uderium phlaster, hechel (hohel 6. v. c.) 33. ecauterium kemin 40. emist-arium 1 -orium i. rethe muscarum ein tlcu- gennetz 52. "Epiceilum s. Epistrillum. Epiceuon. epichemum gemangt geschlecht 52. *Epicerion. epicinia werschup 37. Epici-clus, -lium sto"pfel {vgl. Co- nopeum) 40. * 7 Epicinia s. Epicerium. •fEpicin-um, -ium zeghe vacht zangh; epicliion zeghe vacht; epi- ni-cio, -chion etc. i. victoria dei etc. ; -cliia dicuntur festiuitates gratiarum actionis louesam (X epicus) 37. *tEpicinus s. Epicurus. Epic-olium (-orium? 38.), -alium {v. Pensum), -oleum 27. 33. 52., -olum 34. V. a. 1420., -uluni 34., epliico- lium 37., epistrillum etc. s. h. v. eyn ouer wocke 37. 38. ain ober wolkch i. superior pars cell {umged. aus coli, wock! cf. 6.) 33. oberkunckel i. pen- sum 29. über rick 30. obir rucke V. a. 1420. vber ruchkel 34. ein eher rock 27. ein rockhnuel; epistrillum est superior pars teil {verlesen u. umg.) kulb an dem pfeil 52. *tEpycreta ghewyn, lo'n 37. epi- troca i. premiuni \ lucrum 76. Epicroculum (epitrophium etc. Gloss.) gelb schlucken {ugl. u. a. Gloss. V. Teristrum) 52. ^fEpiculum s. Epicolium. Epic-urus eyn clel {aus etel?), eyn vreter 37. -iuus vreser V. a. 1420. Epicus. epticus louelik 37. epes, epos Br. i. laus 37. 76. Br. loff 37. *tEpi-chalee, -clienum, -clii- raum, -chion s. (in gl. F.) -talia, -ceuon, -tliymum, -cinum. 152 Epidemia Epitanista Epidemia, epidimi-a 32., -dia (X dimidia!) 40. gemein-ne 40., -er K. F., lands 32. tod. Epidromon. epedremon {alpli. epi-) schiff segel 40. hinder s. K. V. "^ fEpifor-a, -lippa s. Epiphora. * Epigergiuin. yppogirium herd rain 32. ypoi)urgiuiii bianreyt F. a. 1420. * t Epigiostoiuoclioii (crsnei aus Aloe) daz spricht dem magen süez Meg. ■'• f Epiglot-um der giiern 52. zuug- plöt P. V. -is (c/: Vua) ütteii blat 40. überval 42. Meg. *Epigramista eyn scriiier der ouer scriuyiige 37. * t Epilacio lat. des milzes vnd der lebern verschoppen vnd besliezen Meg., aus epar X epihitum Gl. m. ? *tEpilatus brouet i. spoliatiis 37., v^^.pilare, ex-p. (aUlat.)u.v.YiX])\\^tixm. *fEpileii-ia s. Epilimma. -cia etc. s. Epilei>sia. "Epilentum kiiider (X krude?) waghene 37. est vehiculum puerorum 52. 75. Epile-psia. -iiciader vallend sieh- tuni; -nsis daz v. hiit; -nlici die hinvalleiiden Mec/. Epilimma. epileiiia evn plaster 37. '''y Epilog-US beshsiiige F. a. 1420. -ium descriptione (de stempne?) mit dem bede 37. Epimeiiium solt 52. ■Ep- s. Epli-imera, -imerides. * t Epiiii-cio, -cliioii, -chia s. Epiciiium. *Epipia. epliipea /. musca equo- nim 37. *tEpip-ium s. Epliippium. -oleu- ta s. Ephi. -ota s. Epibata. Epipliaiiia (ef. Theophauia) zwe^lft tag 32, der zwölfte tag 40. ^fEpipliia s. Ephipium. Ejjiphora fei (ocidi) 52. epifor-a eyn mast line; -lippa {aus -'a i. lippa) eyn vel vppe oghen; episia {cf. Epliip- pium) oghen dropiuge 37. *f Epirliedium. epired-ium klein karrich o. kummit 40. ein satel tasch 52. -a l -ia eyn sieden schemel; epi- rodium eyn steghe rep 37. eptre- diim karren gestell 32. piredia sele Symb. D. * t Episcioliim s. Epislilium. Ei)iscopatus pyschofftung 33. pi- scholff'tiim 52. episcliopatiis s. Pre- sul. Epis-erum, -triim 8. 52. 3., ex- issoriiim (X exi = oxy) 34. tophen 34. matte 8. maden 52. *t Episia s. Epiphora. Ephij)- pium. Epistil-ium {cf. Compages) pfei- lerdecke 52. sim. 8. -um {v. Basis) syringhe vppe zulen 37. sule ho'bet 40. sul hopt 32. episciolum phey- lerdekch P. F. epitileum s. Tybur- nium. *tEpistirmen 6\ Episumen. Epistol-a botschafft brieff K. V. bitschaft 41. -arum libri (aposfol.): Athenis czii den hohen maystern, ad Coriiitheos hertern, Vilisceusis schämeren, Philipeusses versmächer, Ephesios czweyft'leren, Calathas vbermutigen, Colonistenses rodes 34. '•= 7 Epistril-lum Gloss., -ium 52., epiceilum Gloss. su Epicolium, celi und teli aus coli, X epistylium (pfei- 1er X pfeil)? *Epistrum s. Episerum. ^Episumen. epistirmen zu müs- se 40. *Epitabulum s. Epitalia. Epitha-, epitu-lamium brudsangh 37. epitolauium fraibichen (««.9 feir- lichen sim.i' cf. Gloss.) sponsi \ sponse P. F. *Epita-lia ain rait stifal 52. ^md -bulum etc. Gloss. yeliiJren zusammen (santbrocli etc.: schände brok i. e.piu- dendateyens? V. Deurus). epi-chalee lerzen myt wände voder 37? -calige (Grundform!) die. ocree de coreo 1 de pannofacte et superduci soloit aliis ca- liyis 52. -tagulum ein sant-pruch 52., -brucht 17. * Epita-uista, -phista Gloss. epi- thaphista est procurator epularum {aus epistularum umg.) ein kuchel- maister, -Schreiber 52. Epitaphium Equaria 153 Epit-, epith- 37. -aphium sciift vp den lik steynen 37. über gesclirifft K. V. obirschrift der greber F. a. 1420. ^yEpitusis straflik 37., X epi- thesls /. correcfio 70. ■fEpiti-cium 6. Epliippiiiiii. -le- um s. Epistiliiiiu. Epithymum. epicliiiuiiim eyii wirek vad 37. Epithyiimm. epitiiuiim die fasen vff den cleen <). san. Epitogiiim [aiicli 122'\, ulelit epic-) ouercled 37. epithologinm ein clikxid 33. *tEpitolaiiiiim.s.Epithalamiim5. * fEpithologium s. Epitogiiiiu. Epitom-e, -eii maninge /. com- moiiitorium Sumh. J). 'fEpitro-ca s.Epicreta. -phium v. Epicrociiliim. * fEpitii- >-. Epitlia-lamium. ^ I Epod-eratiis, -oriis *>. Epa- doratus. * ; Epoloiies s. Epulo. *tEpops Nvidehoppa H. S.B. wit hopf 40. epopes een wedehop G. voc. * iE- s. Em-porium. Epos .y. Epes. * t Epotiri {cf. Potare) getrencken 30. "fEpotus s. Ipocus. *YEptapleuriis, 1 lata //. /S'. D. Wegerich 40. H. S. I). liepta-pleiirum i. q. -pliyllum (c/. Gloss. v. Eptasilon) Ki. ^•fEpt-iciis s. Epiciis. -reduMi s. Epirhedium. fEpiidoratus etc. s. Expiido- ratiis. "'fEpul-o licker G.voc. -um ein rieht von essen 53. hu|^ essen 32. -um dare ein gemein essen geben 12.'j. -e schleck 32. trahtten 40. -ato- rium ein essen gaden 52. -arium i -teum spize vad; -aticus ghevodet myt spise; -osus eyn eter 37. -onus sclilecker i. gulonus K. V. -ones deos louis parasitos esse dixerunt Br. epolones godde jouis; epal-o, -anus eyn vreter 37. "tEpIi, ephat s. Ephot. Epheb-ian Gloss., -ia pfuczer 6. pfurcz i. lupauar 33. hür hus 40. hören hus; schone chirheyt; -us ckr schynende 37. Üf. Pliebus. fEphemeris s. Ephimerides. Eplii. epipoleuta eyn koke (cf. Polenta) l dre schepele 37. et polenta niu ah einlephi itrinmmodiorum 76. Epli- G. voc, eif-ialtes die nacht- meer i. iiicubus G. voc. eyn mare 37. 38., /. iucobus, is alzode michen (sie) dunket des naclites 38. "tEpb- s. Ep-it'olium. ^^Epbilat '^cdias Havila). einlach /. terra iitdica; eiula indigen land 37. Epk-, eii- 40., ep- K. V. -imera, esimora 32. eins tages ritte 40, eins tags sucht K. V. tag sucht 32. Eph-, ep-imerides rait holz 52. 7fj. eyn kerf i hacalus incisus ad coni- piitandum'db. eyn kerf stok; effimeris eyn taffei dar nie in scrift de schiebt eynes daghes 37. epliemeris i. liher as- trologorum etc. een pronosticacy G.voc. ^' Y Epliippium. epi - pium res decke 40. -ticiiim eyn rosse d. 45. -pliia ^;?. ein sil 52. -sia eyn zele der perde (cf. eptpliya 76. Gloss. v. c. o. V. Epiphora); epliisia perde gherede 37. epMppiarius satelpherdt 125. "fEpliorus i.lucifer 37. 76. eyn Sterne 37., X phosphorus. Eplio-t 27. 52., -tli 76., -d 37., epliat 38. eyn joden-hoyd, -gherewand 37., -gherwant 23. ein iuden-gewant 27., -sacristey (X gerwekamer sim.) 33. -gasel (cf. Gloss.) o. ein eng leinein tuech 52. i. superhnmercde (cf. Epi- l)ach); epii i vestls pontificalis etc. 76. 7Epiirata ein. i. Bethleem Br., da- raus elfrata bechleyn! -10. Equa (cf. Caballus) ein pferflft mue- ter 33. ein fpert muter 27. müter- pfert 29. feit pherit 40. russin (rgJ. runcin-a, -us sim. BIlI. v. Itunzit) 34. mere 37. ^Equ-aria 1 -irrea 1 -iricia (cf. -irria Gloss.) eyn stod perde 37. stult- ro(j, roljniarckt, renweg 52. -alicia est mnltitudo hrutorum etc. 52. 76. ein hert 52. 20 154 Equbus Ergantiila *t Equbus s. Equeuus. "Equerria s. Equirria. Eques har sen (:hars sim. Heer- haufe?) 32.reuteriL. F. ridder; eques- ter rider 38. equites (oiKlerare gelich wegen 29. =' yEquir-eda, -ia s. Equidium. -rea etc. s. -ria. Equaria. ■ Equirr-ia s. Equiferus. -ea {cf. Equaria.) stuet V. a. 1420. eiiuerria rojj herd 32. • t Eqiü-, eque- 76. -staucia /. equa ligatio \ seperatio 76. eyn sche- dynge der perde 37. Equista-tiiim,-ciumnmrstal52.7ö. -j-Equita-re cursorie rennen 38. -tus reyse, red 37. Equites s. Eques. Equi-tiuiii, -dum lo^ stut 32. eyn stoyd wilder perde 37. notstal 52. Equiualere gleich genant sein (X equiuocus) 33. wider chomen i. iterum valere l de inßrmitate surgere 52. Equiuocus gleich-genantt, -gnügig 33. ewen stimme V. a. 1420. 'Equocius s. Equicius. *f Eqiior ein plan 37. mer o. pföl 40. daz eben siecht mer 52. aequor- reus s. Laeus. * 7 Equus s. Equeuus. ■"■fEquus phardt 34. paghe, pert; e. debitis gul, gorre, eyn cranck pert 38. e. fluiuiuis w^azzerpfärt (rüchelt als ain pfart) Meg. e. bellator rithe- pferd ; iugaiis e. wagenfphert ; ab equis eyn vfjryter 125. Equus gerecht 31. grecht 64. recht- uerdich G. voc. ■ fErabum s. Erbum. * Eraciuui red vas F. V. eyn budel kiste {cf. Erariumj 37. peutelfafj 52. ^fEracli-tus 1 -us i. gloriosus 76. erlik 37. Eradere aufj scheren 52. Eradicare vß howen 30. wurczlen 29. /. extipare us-w., -rüten 29., vjj- riten 30. au^ rewten 52. *7Eradius s. Erarium. Erameutum erin vaz V. a. 1420. ••fErauga (eräga; aus erarium sim.?) zins hu[j 32. E-, -er 40. -rarium {cf. Acrarium) eyn gelt-kiste 37., -beheltnisse V. a. 1420. muntz haws 52. dresch kamrer 40., X aerarius dresikamerere H. S. Tr. erarius {cf. Archarius) ein rot schmid 52. eyn munter 37. eradius ercz-, glocken-gifjer 45. " fEratriua (fabrica) ein kuppher- hutten 125. * Erbum 1 erwam 1 ewum {(dj^Ji. ervum) vogliel wicken, erabuui gre. {u^oßoq) 37. " Ereularis. iiercularia h. i. side- ritis ÄjJid. Herb. 72. *tEreum (r/. Eneum) adj. glock- speisin o. erin 52. sbst. eyn erne ketel 37. ereus eyn ding van ere maket 38. ^ Ereus s. Erreus. Erfordia ciu. erfert G. voc. *f Ergautilla s. Acoucilla. Ergasta Eruca 155 *Erga-sta arbeyder 37. 1 -tecta (X architecta?) urbaiter 52. *7Erg-, arg- (v. DomicilianO, Jircli- (v. Carcer) -astiiliim, erHoKiiiiM (v. Carcer) geuencnisse V. a. 1-120. oyn bant dar me de vangen mede bint; eyn kerkener 37. ergastohim einodi (\ custodia edbo pihalti) (H. Ker. cf. Gf. I 334. temeni'iz (j-nss. temnica carcer) V. vrat. (BAL. III 167). *tEr§atecla 6". Ergasta. *EricaU*um missiiigh 37. *Ericius 38. G. voc. H. Ph., eri- 32. 38., erici- G. voc. -naciiis eghel 38. G. voc. eyn deer myt scharpen hären 38. swinegel H. Fh. su igel 32. hericius 1 liyredoii hyrre^;on 123. iciniis (rechinus, cf. ictimis Gloss.) jgel 40. *7Erif-eon, -ion (ecKpla) lytbvyrt m. *7Erifusor zin gisser 33 Marg. *vErigale i. contiis cpiiainuesti- gai profHiulitatem acpiarum 75. estpro- funditas lata gurgitum et interpr.for- tificans sfitporem i. tremorem 52. ein Strudel (in zwiefacher Bed.) 52. 75. "yErig-eron, -iron {v. Cardus beuedictus) benwrcze (b aus s) 40. ■'^Erimere erlösen 33. *Eriuaeiiis s. Ericius. Eryugiuiu canipestre (Ed.) vehe- distel //. Bli. eriicium vehe körn 40. iringus fech dlstel 31. kru|^ d. O. sau., kruitz disteln 51. i. ceutiim capita. "Erios etc.s. Erros. Eripere irledegin V. a. 1420. ledy- gen 8'\ ^jEripe-Sj-x snel i.velox 37. Erysipelas heilig ding, wiltfeuer, rotlauff etc. i. igiiis sacer 43. heri- sip-ula das roit lauft", freysim 51. -ela (gebrest m.) freyschum 0. sau, esipula brinnet geswer; grisipole sant anthonien rauch 32. Erytliacus een roetborstken G. voc. Eritiido ghewalt 37. *tJEi'iw'^ 5- Erros. Erm- i\ Herrn-. *Ern- s. Herm-odactiliis. *YErobus s. Herebiis. *tErociciis s. Erraücus. fErodere knaghen G. voc. ero- Slis beknaecht ih. benagt 110. t Erodiiim ciciitariuiii (Ä)in.) cranchsnabel H. Fh. E-, ee-, lie-rodiiis s. Artoganus. Gyifalco. lierodias s. Dioiiiedia. Erogare almusen geben 52. 'lEro-ycus s. Heroicus. -nicus s. Eri'O Ileus. "fErotica eyn steder, eyn bero- mer 37. "fErpica egt 33. eyge 27. lier- pita 1 rastrum eghede, eyn tauwe to deme ackere 38. irpestes eyde 37. iru-, irremi-stes v. Gloss. h. v. er- plcare ekchen 33. erpagarius egi- dere H. S. D. * t Erra-re 5. Deuium. -buiidus s. Eironeus. -rium s. Erarium. Erraticiis eyn land loper de neyn eghen woninge heft 37. verdwaelt G. voc. irr gankch 33. erocicus irrig, ab wegik 27. * t Errenis (a. d. Frz., dieses aus ren, vgl. Fiocpiefort) i. q. hernosus es- couilles 1 errenes 122. * 7 E- 6\ A-rrepticius, -rrestare. *Erreiis {cf. Erros?) zerfj K. V. zumpe 40. ereiisi.membrum virile 37. jE- s. A-iTOgantia. *Erron-eus, -ius 33. irrecht 27. irringär 33, erre, bister i. errabim- diis 38. eronicus vnghesunt, dul37. *EiTOS. erias hourouel; eriosus i.pxwieus eriodem 38. erius 1 rios horouele, inde eriosus 37. ■" 7 Eruas etc. s. Heros. Erube-re rot werden -scere ent- ferwen}vonscham29.5m. 52.-scentia hou, schemede i. verecundia 38. Eruca (// Erugo. Doliuia.) kraut wurra; weizer semi lieg, chraut wurm; wid senff 52. wilder senff 1 gerhel (ahd. gerhila etc. Gloss. s. Pastinaca) K. V. wilder seniff \ gerheb 75. ger- nol 93. wilde senf; grasmuk (X Si'as- wurm) 40. wyt senep; rupe 37. roipp (piscis); hedderich 45. erucke h. 30. ruca moröl {cf. Pastinaca) 32. 156 Erucare Eseberus *tEruc-are s. Erimcare. -ium s. Eryngium. Eruct-are wtrispen, wtspreken G. voc. koptzen 30. vz robczeii (ructare raubczen) V. a. 1420. I -uare aug ropczen, vor breiien (-brengcni Gloss.), singen 27. vfj riipsf^eren (niesf^eren?) 0. Valien in [aus vollen sim.) bringen 45. aus schreyen 52. -are köcken Fr. -auit erki'ikt (schivedich vgl. er- freuen sim. Gloss.) 41. -are auff rüs- pen, aus singen; -uare auff rueffen mitt dem mund 33. -uare awjj wer- fen 34. -are ausrüspen, vorpringen, singen; -atio rophiczung; -us ropbicz F. V. -uatio l singultus sode, is vp stiginghe ut dem maghen in den munt 38. Eruderare vuylnisse wt draghen G. voc. fErudere s. Eruere. *Erudiare aus feylen 52. Eruditor anfurer 52. Eruere vz brecbin F. a. 1420. eru- dere ledigen,- vjj werffeu, herlaifjen 45. Erugina-re roysten ; swertuegin V. a. 1420. verroesteren G. voc. ü(j rostigen 30. -tor swert ferbär (X fürbär) 33. Erugo (cf. Eruca) yle, meldau, rust 37. egele, niilto'', ros onysen {ans rost an ysen umged!) 40. milw, rost 29. meltawel, rupp 27. miltaw V. a. 1420. een milb i mill taw 33. milch- du H.S. Vind. krawtburem 34. brant- wurm 30. *tErumen 'koio.pars gule^l ..miss- verst. aus erumpnosus . . . ah e i. extra et rumen mandihula et guttar etc.76. * t Erum-na komnier, ongheual- licheit G. voc. -pua hungrekyt F. a. 1420. -pnosa arbaicklich 41. -pnosus degher, aimc; -mpnatus vor armet 37. Erumpere wtspreken. wtschoren G. voc. ''Erumpn- s. Eruiiiiia. Eroncare, so cdph . erucare (erum- nare 110.^ wtbreken, verderuen G. voc. *tEruosium s. Ergastulum. Eniptus est cum sapor cihi ducltur ad rujjtum '/. ad locum vbi s. c. dis- cernitur 76. vth gesand i. egestus 37. Erusc-are. -o laitten dare \ ferre (?) 33., hierher? *f Eruscus {aus ruscus, brnscus?) bremel Hh. *7Erusig-ia, -a est agibilitas l rex (sie!) gestarum sub oculis induc- cio 33. est agditas rerum g. 1 subtilis i. 52. sim. 70. "f Erutricula eyn karok anis qd. (die Krähe in RcineJce de vos Br. Wtb. 1743) 37. Vgl. Esternulus? Eruum etc s. Frua. Erbum. Herbituni. f Eruum eruilia (Ann.) wisela H. Fh. Es er 29. 32. 6r 1 glockenspiejj K. V. speyse F. a. 1420. ere, also missing is; i. metallum spise. clock spise 38. i. m. giochsspey§ 34. *YEsax l edax i. gulosus 52. 76. ein frasj^ 52. *tEsax s. Esox. *tEscal-e, -is spij^ bütrich 32. *Escalus s. Esculus. ^Escau-ea 33 Mrg., -ia ein gru- new arbays 33 Marg. schotten ib. F. V. (umged. .'), k chezzwasser F. V. spotten (sie) l iungerbi^ 27. schode 38. ein scheff fc/'. Gloss.) 33. schat 45. Escare speisen 52. * Escarius anser, karmer (aus kar- nier? Vgl. ii. a. Gr. Wh. h. v.) 52. *Escarius. escaurusi^. salm 37. *tEsceda s. Esseda. *7Esci-nius, -luus 6. Echinus. *7Escla-ra, -urus s. Eseberus. *Escul-e 2)1. sperewn //. S. Tr. spervvn 101. -us (Ed.) spirbaura H. Fh. aschelbom [cf. Sorba sq. Gloss.) K. V. -um aschpel ib. mistel 30. mis- pel V.a.l420. eschrose; -us e. -bo"m 40. escalus myspil F. a. 1420. *7Esch-echim Gloss., -etim, -im s. Essedum. 7 Esdre das puech der frawen esdre 34. '■= Eseberus eysenwurtz 74. esclau- rus (formell vgl. escelaiirus Gloss.) Esimora Eucharis 157 ysen wrcze 40. Vgl. esclara Gloss. V. Chelidonia. *t Esimora s. Epliiiuera. "yEsipula s. Erysipelas. Esox las, eyn visch; Ed. lax //. Ph. las 37. esax lass Str. V. lachs, hausen 33. esiix laclis, hu^ 27. *Espidus scliaip, schoriiech 37. kretzig 52. 74. Esse Wesen, sin 38. Esseda. esceda eyn siede 37. exeduia zele Str. V. . Essedimi. eschecliim i. samhnc- cus 76. s. Gloss. V. c. escli-etim, -im alhorn 37. Esseutia istikait 32. "Ester s. Oestrmn. *Esterntiliis (^'r//.El•utricula) kreye auis 40. kreia H. S. B. Gloss. Estiuarc sommeren 38. Esto weresouch 29. sim. 23. Estuare. abestuaute von der hicz 41. ab iiestuaiite von der Incze Indersd. Hs. Estuarium ((;/". Piropus) dorntze, in misen eyn stoue i. stuba 38. dürnicz. päd- haws, -stuben P. F. Estus {cf. Cauma) grund wel 32. grünt Wallung 74. 93. grund wallunge, hicze 40. aestus vt ganck des meres 37. Esuia brach-kraut 75. K. F., 1 dau-wurtz (Ed.) H. Fh. brat krut 32. wol^milch (sie) 51. Esuri-es hungher, smaclit; -eiis -ich; -re -en 38. Esusgeessen33.52.gessen,essen27. fEsux 6'. Esox. Et vnde 38. Etas altar 32. *tEthasia s. Etesie. *Etcetera voert-bet. -ander G. voc. Ether [s. Eteroclisis) luht H. S. 1). hiebt lo2. G. voc. heuen 37. 38. /. ele- meutum superius 37. hymniel 38. abe- tliere von dem gestirne ; adethereiim zu de gestirnete 41. rEteroeiisis. etroclisim 1 etlie- roclitiim 1 ether (X-'J ^^^^- himel. fures vnilöf 40. Br. glossiert ether u. a. durch ignis ; cds Beispiel der grammat. „eterociisis" giU er celum, pl. ceh. Etesie. etliasia wint vt norden 37. *tl^t]iic -a, 1 -um 40.. etica 32. ein puech der gueten siten 52. schwin- K. F., swindel- 32. -sucht, swinender siechtagt attich V. S. Gull. .905. swinde 40., swinen 45. siechtage, ethic-us wer den serwenden siechtagen hat 42. -o eyn kol fltierlier?) 45. ^yEtliimiis .V. Ecliiniis. Etliiops, ethyopluis P. F. {cf. Chus ) een nioerman of wijf G. voc. ein mar 33. P. F. ethiopia moren lant 40. aethyopia swartecheyt /. uigredo 37. * 7 Etliiops feit koie 40. Vgl. etbio- pum ratten //. 74. ? X egilops ? 'jEtliyophus s. Etliiops. *tEtioclisim s. Eteroclisis. ^Etropia eyn kole vad 37. uas ad praxandum (iptvni 52. 75. 76. Eiiacuare lären 41. rumen, le- deghen 38. Euadere ent-wachsen (umged.j 27., -wischen, -komen 38. * I Euadibule s. Eiialide. Euagiiia-re enploif^en o. mefjer scheiden machen (^?/^»r/.H5. entscheyden 29. -tus bar, blot i. nudus 38. ^Eualide. euadibuie est foramen per quod farina exit (revadit ?) de mala 37. Ell-, ew-aiigelium gut kundung 32. sim. 8. *tEiiani-dus, -lius 76. i. qui cito euane-scit 37. 76. l -t 76. ^^tEuap-orare (cf. Exalare) bog luft austreiben 33. vzdunsten V.a.l420. -urare vfjwaden 45. '^tEiibulimi ho /. altmn 37. "Eucaste-iia, -mia chlosne- r, -rin 52. /. aliquis i]i sancto hahitu 76. cd. in loco s. habitans 52. *7Eiicimiis s. Eiichimiis. * ; Eiiclaton s. Eucratoii. fEucra-iiia, -tiom s. Encrates. =^=Eucraton 76., euclaton die. cdi- quis liahens bonam ncduram 1 b. coni- plexionem 52. 76. ab ew i. bomim et grasis ncäura 52. Eucli-,eiic-arisgenedig F. a. 1420. euch- 40.. euc-aristia vnsers herren fronlichnam 40. wizzit H. S. B. 158 Euchimus Ex- Eucliinuis. eucimus i. hcne loquens l gratus redsam, danckper 52. ^tEudolochia s. Eiidelechia. -j-Eudoxiis ersani 52. Euellere gedeii dat vnnutte crut vt dem gardeii; ropen vt der erde teynd 38. wtroden, weyden {daraus weynen 132.), wt trecken G. voc. *tEuent-iIare 1 -iilare 52., -ulare verscliudden G. voc. herfarn /. disctdere 45. triffen /. d. \ in-stillare 52. '■'■'■ fEueiitu-s auenture. liicke 38. ge- schich-t 40. -te 5. V. a. 1420. -ale 1: -ralis aueutiirlik, misli-k, -ch; -rare waghen. euentnreii 38. Euersio verkerunge 40. vorstoringe 37. Eiiestigio uoen V. a. 1420. *tEu-, e- 34. -fortunium guets geluchk 34. gut gegiocke 27. gütge- liickt 29. guet geluck; eiifortunatiis gluckselig 52. *iEufragia etc. s. Eiiphrasia. *tEiifrastes gesprechig 52. ■/. bona loqnevs 52. 76. * i Eugast-oriiim 37. 52., -eriuiii 76. est hoiHt taherna IL c. gasthaws 52. *Eiigeii-iiis edel 11. 37. l-us von gutem gesiecht ; -ia i. hono disposÜio 52. ■"-j-Eugrag'ione, egratoii {alph. eu-) 76. est vox (/ratida-ufis 37. 76. l -tionis 76. Euideii-s enket 22^ 38. [^vcjl. Br. Wtb. I 308 f.). merclik 38. augu-, auc-. au-zoraht;-ter-zorahto(x/'. V705. -tissiiiie auuezorahtistur Pf. Gnu. VIII. -tia clarheyt 37. Euigila-re. -t wacker erif H. Ph. =^;Euilach 6\ Epliilat. *tEwira-re kreiikin V. a. 1420. sim. Gemmen. X euiscerare gellen; vf^weyden 45. eiiitatus krangh, vn- niechtich 37. Eulogia oblei /. henedictio, conlatio, xenia Gf. 1 102. Eulogium klainet (,)zü. samklösen 33. clenode, to samene kosinge 23. i. bonafama etc. (cf. Eloquium Gloss). Fama etc. ; eologium unrad eolilogi ([uidi (uersicoli uersiclin) Gl. Ker., vgl Gf. 11462. (unrat). /F6'i7(quiti). Eiimeni-s, 2Ü. -des helle seien 40. t Eiimor-chus, -plios goytlicheyt 37. Eu-, e- 32. -nuchiis houdenlouser 32. (eumicims?) gottlich hulde uor- loser (umg. !) 45. gut seger {aus senger ?) V. a. 1420. einnicus {alph. eun-) eyn botlingh 37. tEüouyiiiiis eiiropaeus (Ami.) spynelbauni H. Ph. ^ Ell- s. E-patica. * i Eup-, 1 euper- Cock -atoriimi wild-i selbay 32. -er saluai K. V. -e salbe 40. -e sauge, wode merche, hynd- hale i. ambrosia, lilifagus Cock hindhelethe I)un. i. salgia agrestis Batvl. '■ f Euprepia. euptipia schon- heyt 37. Euplioiiia zuse gesank V. a. 1420. ^^yEiipIi-, euff-rasia, eufragia 0. San. ougen trost 32. augendroist 0. 5«>/.wnt wurcze; eupliea {vgl. Gloss. V. c. i. chelidonium) swalben krut 40. fEuroaiister sundirostirwint H. S.D. sundostroni etc. Gf. 1409. sud- ostron vcntns 40. Eurus Ostsüdost 38. ostirsundirwint H. S. D. osterwint Tr. 40. süslufft {cf. Auster! 30. *Eiisole brach wrcze 40. Euteca husgherede 37. * 7 Eutrapel-ia , -us. eutra- 1 euti'O-pulus een speeldichter i. lusor l versiiicator G. voc. eutrop-olia lorwerck; -ulus lorman 32., vgl. lor- oel (nugae, umged.) Fr. I 62^. lore, leure lora (s. h. v.), nugae, "^ijiJoq] loren-, leur-werck friuola ; loren-fant, -faes homo frniolus ; -draeger suffara- neus (lorrendreher durch Schleifer d. i. SmifgglerFr. a.a. 0.)u. s.m.Kil. Aber aucJt ein alemann, lormann (in dem „Zitglögglin" Basel 1512. s. Kuhn Z. X V 281) geliört hierher. ^ fEutrop-eda s Chy tropus. -olia, -US s. Eutrapelia. *tjEwarus s. Barrus. "^jEwum ewic l aldir V. a. 1420. eW" (d. i. ewangelium?) cloich 37. Ex- bißiü. st. Exs-. Ex Excipulum 159 Ex vt 38. Exacerba-re vorsuern V. a. 1420. dersaureii 75. -tio saurluiit 5'J. Exact-io (exac-cio, -io 27, ex- auuia? F. a. 1420) scliot, alsome de rüde edder de heni (sc. giß) 38. ge- sclioz *SY/-. V. schetzunge 30. geschas F, a. 1420. beschacziuig, beschoiiung 27. beseczuug 33. bette, als dorfflute gent 40. vngelt 3.52. -ioiiare scheczeii 29. eic. (daraus.^ o. cgi. quit schelten sim.?:) schelten 30. schoten 38. -or {vgl. Abexactor) scheczer 40. beseczär 33. secher 30. waldboto, qui x^enas ex'tgit [cf. Gloss. v. Procurator) Symb. D. vorderrer F. a. 1420. vngelter 52. Exaduerso (cf. Aduersum) von widerwertikait 30. Exag'-gerare temmyn F. a. 1420. -erare 1 -regare besweren mit rechten 52. 7 Exagitare jagin F. a. 1420. rai- tzen, viub treiben 52. ^ifExagregare 6. Exaggerare. Exalare {rgl. Alare) rensen F. a. 1420. aulj swedern 27. vertünsten, verriechen /. euaporare 29. ufj trin- gen i. vasperare [ans vaporare) 30. *tExalatio, exallacio 32. tunst, tamptf 29. für tauipf (wasser t fapor), usriechung 32. üf] tragunge 30. sim. 18. 22. Exaltare hoghen 38. ■=■ t Exam-eii imme swarm, vnd is eyn hupe benen 38. biuen swarm, Wogezunge, vberhorunge 40. iiber- horung, besüchung 29. eyn ho^^rung 45. wagenzLinga /. momeiitana tigmh. D. waug Zug (sie); ymmen schwärm 32. swarem 34. -inare blöden machen; vor-suchen, -sagen 27. blut machen 7. 45. X -iwil dottelich; -iiiiis amech- tig (exanimus /rf. 5.) o. vnge mutet; exaiiiinare /. Movere fachten; exame- tum von f. 45, * t Exam-itum, -etum zamit 37. 1 Exaii-gue s. Exsauguis. -ima- re cfc. s. Examen. Exarare auseren mit dem phlueg P. F. v^ ereu mit eym pluge 45. vz ern F. a. 1420. au(j rawten 52. tExarnia-re. -tus lupiis eyn getze- met wolff 125. ■^Exasp-erare, -irare säur machen 52. Exaudire erhören, twiden 38. zwy- digen 2 7. vorczigen, herhören 45. ■'•tExaiitoritatus volkomerin den maistersprichen 52. Ex- (ef. im-) -brigare entwer-en Str. F., -ren G-loss. *Excaiidere schinen 37. i. valde calidus (aus candidus) fieri 76. Excedere vorbergen in der sun- nen 45., nmged. aus vbergen in der Sunden (s. Grloss.)! vgl. Excessus. Excedra, 1 excetra me. prod. 76., cicreda Meg. var. (ein drach) auzwäh- sel (vom Wachsen der cd) geschlagenen Köpfe) 3Ieg. die. serpens multorum ca- pitum cui vno ahsciso tria resurgehant l refulgebant; w. u. extedra in pro- loge Uestre ponitur P7-0 qd. serpentesep- tem capita hahente quod et idra dicitur 76. excetra natter- 44., brand- Ki. -schlang, i. q. hydra Ki. exidra (:e's) eyn slange mit ses houeden 37. Excels-us, -a (r. Excollationes) hoch 29. vberhoch 34. *7Exceiicerare s. Exentera. * Exceptoria /. cisterna eyn ding do man regen wajjer in behelt 45. exeptoria pl. waterkulen 37. * 7 Excerebr-are vz hirn F. a. 1420. -is i. insaniis76.,fiiriosus 37. 76. vnghesunt (öfters so aus insanus) 37. wuetent 52. Excerpere austzihen 52. "fExcertiis 6^. Exertus. Excessus {cf. Commissus) vnge- horsamhait 52. ouertredinge 1: pecca- fum 37. eyn vbergang in der sonne (vgl. Excedere) 45. ■ 7 Excetra s. Excedra. *7Excibi-, excipu-iatores i.qtii furantur de honis antequam (an) here- des possunt hereditari 3 7 . Excid-imii eyn vzgeuelle F. a. 1420. -olus 52., exidoliis /. qui cito cadit 37. 52. * 7 Excipu-s. Excibi-latores. Excip-ulum (nrr. 1. 2. Gloss.), 160 Excitare Exequie -ium 40., exibiilum 37. {cf. Fuso- rium) stört-, onder-vat KU. eyu euer speyt 37. eber spies 40. 7 Excitare wekken 38. wecken nach dem slaff 45. exitaro (ignem) arkenken 32. excitatus ghe eschet i. exitllS 37. erweckt i. excitiis 52. I Exclus-arius, 1 -or Br., 1 -ores pl. 37. 76"., l -orius Gl. m. dor hoder 37. i. ianitor Br. Gl. m. -arius i. ianil- arius 76. -ores (r. Gl. m. v. -or) /. qui ymaghies exculpant Ifnciunt etc. 76. maier 1 eyn beide hauwer 37. Excol-are wtsien G. voc. vz vyen {vgl. Cribrare) V. a. 1420. -lare i. per Collum liquare stechen {umg. (ins- sieben sim) 45. Excolere i. dUigenfer colerc wel hauenen (h. colere KU.) ; boiiwen G. voc. vz ackirn V. a. 1420. ■^fExcoli-cus 37. Gl. m., -tus l excultus i. hcne cultus 76. wolghe er et 37. *tExcollare 6. Excolare. *tExcollatioiies ( X excauati- ones?) killen \ graf 37. lasciuie:, dar- nach: excolla i excelsa fiunf loca in collibus sc. vcüia (st. ßuia) idolorum uhi demones adorabantur qiie feccrat salomon in monteoliueti contra temphim domdni 76. Excommunicat- io usgemeinung 29.sim.\.-\is\i^gememtci\29.srm.llO. au(j der gemain geseczt 34. sim. 1. üfj der gemainschafft der cristenhait 30. sim. 23. Excoria-re villen; -tor viller 38. ■^•" t Excors (Br. Ki.) vnwyze V. a. 1420. kräng 21. 45. excor i. s'uie cor de l fatuus 37. *f Excrea-re ausspür czeln F. V. -no 76., -tio 37., -meiitimi 37. 76. (alph. exsc-) spiginge 37. /. spiifum 76. Excuba-re vi broden 37. vz brutin V. a. 1420. waschen (umg.), seczen; -tio wassung 45. Excubi-e dachwakiuge 37. kri'g- wacht 32. -tor Gloss., extliabitor Wächter 40. Excudia escouveste, i. q. exciidis instr. quo pulvis excutitur hifrs. Glos- sarien Gl. m., alttat. excutia (Plautus nach Gl. m.) ; dagegen frz. escouvette etc. aus scopa vgl. Scheler 122^. p. 24. t Excultus s. Excolicus. fExcusor (statuarum) gysl^er %. iictor ; e. iibrorum buchtrucker 125. Excussorium (crihrum) butteli55. jExCUSSUS '/. rohustus, vegitatus, eipcditus 52. 76. erschuldigt, ge- chreftigt 52. Execrar-e, -i entwi-hen 30.. -chen 29. entwyen V. a. 1420. Executor vollfurer der do sei gerette o. ander ding us richtet 40. Exedra ratgeben- K. F., rautgeb- 32., für sprechen- 40. -stul. absite 40. exetre kilchen fenster 32. =' fExedula s. Esseda. ^ Exemmium. exsemiueon eyn gheslechte 37. Exempl-ar, -are 33. ein exemplar 52. peyczaichen 33. P. V. ein gleich pild 33. vor buch 32. exempel da, -um e. das } man ab schreibt K. V. -ar 1 -um liknisse, also eyn forme 38. Exeiii-a kleinnoter (cf. Encenia) 40. -um gobele^n (vgl. CoUibium) V. a. 1420. exs- 37.. exc- l ens-enium evn vulkomen gaue 37. bodenbrot *. uuucium 38. *tExenteutiatus (alph. exs-) ver- urtailt 52. *Exent-era, -ra gewed 27. fisch geweid 29. -rum gepurdt (aus geputt) 0. ingewaydt 34. -ria jngheweyde der vische 37. -rare, i excencerare 38. butten 27. .98., l weyden, also eynem vische dat ingheweyde vt nemen 38. auf^ n. 27. gwaid aus n. 33. entweydin F.' a. 1420. ■fExeptoria s. Exceptorium. Exequare suchen 27. slikcheu 33. Exequi-e hilghedum 37. begreb-de 40., -ni^ 1 -d. ere K. V. by grab F. a. 1420. beganckenissen G. voc. bedenckenes der doden 21. bedunck- chnüss der toten F. V. beghengnisse der doden; -as peragere beghan, also me de doden begheyt 38. -ale, 1. obsequiale K. V. toten buch 40. obsequial K. V. Exercitus Expansale 161 *tExer-citiis, -atus 45. georuetz her zu dem streit K. V. cf. 75. eyn herscher (nmg.!) 45. "Exermis vngewapent 52. slm. 75. Exertus. excertus i. nudatus, paratus, criiditus 37. 70., solicitus 76\, soHatus 37., ans spoliatus. *Exes ouensciizile H. S. D. one- schustel (oueschuscel?) 40. Exesus vfj ge-efjeii, -eret 45. vert- zert 52. '•fExetre s. Exedra. Exliaurire auf} kestigen 27., X kreftigeii, wie aus krestigen 5. *-j-Exliere-s erue- H. S. D., erbe- Vinä. -loser, herbelos 100. unerbo, pl. anarpta Gf. -cliatus (-(latus 76 etc.) arme, vut eruet 37. Exhibere, exibere beden 22.'' 38. an b. 38. fExhorrere schuweu V. a. 1420. *-j-Exliortar-i, -e zu hören {Huig. aus herden) o bitten 45. *tExhosticus s. Exoticus. *tExib-ere s. Exhibere. -idiim s. Excipulum. *tExid-oliis s. Excidium. -ra s. Excedra. * Exigal-ium, -lium s. Oxigalla. =^tEx:il-is, -lis 34. chlain tagig 1. 34. luczil F. a. 1420. luczel; exigUUS id. 52. Eximere vß ziehen Gloss. exemit vss zoh 41. ^fEximie s. Exuuie. Eximprouiso {cf. Gloss. vv. Exo- bruto. Repente.) vnsichtigkleich 34. vebring P. V. vrberhch 74. vgl. ur- baring etc. Snt. I 185. Exinaiii-re vor yteln F. a. 1420. -tus ghe delt, ot modich; -tio vor nichtin ge 37. *tExissorium s. Episeruin. Existere engegen-, gegenwürtig- stan 29. ^fExitaro s. Excitare. *fExiti-um czu stornisse 8^ F. a. 1420. -ale e.vn vorghiflic ding 37. -bile i. animalpestiferum inf er ens mor- tem 76. * t Exitie (-cie) vullenkomen synne Dlefenbacb, Novum glossarium. 37. stmtplene sententie; exors i. sen- tentia perfecta 76. ^t Exitus s. Excitare. * fExno-dosus, -sus 33. i. ple- nus nodis 33. 76. l angulis 76. vul knope 37. *Exobru-to, -pto von vber vel- Heh 34. Exodi-arius vorsinger Ki. i.pre- centor Gl. m. i. positor officii) -um i. officium 37. exordi-narius i.impo- S'itor officii 76. -arius i. q. exordium facit Br. *tExodicus s. Exoticus. Exodus Umgang, ein buch 30. das puech des auffgangs der kinder von israel 34. ''fExol-aims, -euus s. Exula- nus. Exolere v^ der gewonheyt kom- men (X solere) 45. Exoletus stinkende 37. i. valde fetidus Br. * Exoporrium. exporiuiii bor- same 40. porsam 74. Exopposito {cf. Aduersum) jeghen, j. ouer, teghen 38. Exorabilis, exorebilis Gl. Ker. her-, haer-, aer-haft Gf. IV 994., (da- runter facilis ohtlih) Gl. Ker. * Exorbit-are irren F. a. 1420. -io i. stultitia l deliramenfum 37. Exorcismus gesemung (m aus n) 27. *f Exordi-, exordiii- s. Exodi- arius. Exordium anbeghin 37. an hebln F. a. 1420. ein anheben 52. ^t Exorebilis s. Exorabilis. *tExor-s, -sis,-tes etc. s. Exsors. Exossatus kranck 52. 74. Exosus gha had, hetisch 37. ge- hast V.a.l420. "Exotica pelegrimen cled 37. "^Exoticus (i. odibüis Gl. m. X exosus) frembd Ki. exhosticus i. disculus eyn schuler 37. exodicus i. discolus 1 dissimilis 76. Expansale i. aculeus (^. Acu- leus) Gl. m. rahm Ki. ram 52. tuoch- ram,- cum c[UO pannus extenditur 76. 21 162 Expansorium Expositicius expos-ale i -aculum in quo p. e. , -itus eyn rame 37. * Expansorium teppet 38. off- geheng 45. furhanck 52. eyn vffge- hende (6^. -nge) 1 reck 27. rick 5. Expansus i. manifeste exten-siis 1 -tus etc. 76. dou, streff i. exteusus 38. l expassus vt gherecket 37., aus- gestrechkt 52. *|Expa-rs s. Expers. -ssus s. -nsiis. *Expastiis vor smecket (Ac7. ver- schmachtet) 37. *tExpecta-re s. Pausare. -bilis von alter wol geborn K. V. i. nohilis l ex genere spectahil-is etc. 76., -i wol- geporn 52. -torium ein wart brieff 64. K. V. exspecta-tio 1 -bulum i. mundanorum inspexio 37. *tExped-, expedi-armatus ge- woffeuter 40. (sim. 74. v. c.j Expedi-re vt-, an-richten; ('. finire, festinare losen , endighen , clouken 38. -tus snel, endelik, tauwelik 38. v^geracht 45. 152. gericht V. e. q. D. -tor ussrichter 40. sim. 75. -tio eyn beredinge to dem stride 37.-, expet- 30. -itiuus usrichtiger 29. sim. 34. vnrichtsam 30. wacker, rat 38. Expens-a, -e pl cost, alseme sprickt: de hefft grote cost ghe dan oiier dem arbeyde {msc. Inf. st. -en?) 38. *tExper-ectus s. -gisci. -gencia s. -iri. t Exper-gisci entwaken 38. -ge- factus dir wacht V. a. 1420. -rectus vt dem slape waken 37. ontwect G. voc^ -ectus i. per se vigilans 76. Br. erwachen (ptc.prs.?)76. 7 Experi-ri vinden de warheyt 38. -tus 6. Expertus. -entia erfar-ung 29. -nu|^ 34. -meutum -uu(j ih., -ni[j 29., -nüst 30. vor suchnisse F. a. 1420. l expergencia i. certa noticia seu ex- igencia 76. *t Expers enig 1. 29. (s. Gloss.). ledig, vnteilhafftig 29. mang-len 52. -el 34. Vgl. 142. p. 134 h. v. expartia aliena ib. 133. Gl. m. expars Gloss. V. c. expositus s. h. V. Expansale. (expermis 76.) exsper-nus l -neus i.carens 37. -cia enikeit, ledikeit 29. manglung 34. Expertus i. extra perniciem j^o- situs 76 ervaren 37. experitus non peritus (ex priv.) i. extra peritiam po- situs Gl. Flac. (cf. Gl. m. h. v. 142. p. 124 ad nr. 288). i. imperitus 76. vn- vorvaren 37. ^ I Expetitiuus s. Expedire. *tExpia-re us renigen 29. aus räraea 34. -men 1 -tio renynge 37. -tor reyner 40. Expila-tam, -re cf. 142. p. 134 nrr. 204-5 mit Anmm. -tus (cf. Epilatus) be rouet 37. Explanare hobeln, planiren 52. *tExpl-aratio s. -orare. Exple-re v^-brechen, -stiegen 45. -tio brinung, ic. u. -brigü 76. ein aus- sprunck 52. Explica-re usuelden 29. -bilis vp loselik 37. oflfenleich 52. Explodere sehenden Gloss. ex- pludit vituperat 142. p. 134 m. Anm. explos-US i. extra plosus l vires (?) positus 76. vt geslaghen 37. -a i. ex- clusa JBr. *tExplora-re speygen, lant dor varen 38. versprechen 29. -tiuus ver- teren, uigeleren (fnhd. vigiliercnd^jfc.) 38. -tor Speyer, vor Speyer 38. een nae (nau 132.) wachter of onder- soecker G. voc. spieher 40. expla- ratio Versprechung (pr aus p) 32. expoliator i. e. plorator t inuesti- gtäor 76. * t Explosus, expludit s. Explo- dere. *t Expoliator s. Explorare. ^fExpoli-are. -ta roff 37. *tExpolois hchvorich 37. Vgl. hcht-vaerdigh vanus? -roerigh aqilis? KU. Exponere duden, be d., ut legghen 38. vormytten V.a.l420. vermiden 10. "Exporium s. Exoporrium. *tExposa-culum, -le s. Expan- sale. t Exposit-icius s. Abiecticius. -io bedutnisse 38. -us eyn vndehch Exprimere Extorquere 163 37. sbst. wiideling (-ger?) 38., ans adj. vndel-ich = -haftich, vnteilhafftig sim. expers o. uud Gloss. k. v. ? Ex- 1 re-primere wringghen, iit- wringhen 38. expressus aus ge- driikcht \ gesprochen 33. sim. 6. aiifj gedrungen 27. 7 Expiidoratus , epiidor - atus, -is, -ins Gl. m. expuderatus /. im- pudicHs 142. expod-eratiis, -orus vnschemelos (x)Jeon.aus -\\\i) 37. V(jl. nd. üt- i. q. un-verschämt. *tExpiitiis s. Exspuere. *Exquamare scliubben, wtschellen G. voc. entschüpen 29. schümen (X squam-) 33. schiepplen 30. *tExqiiisitor ervarer 37. i cog- nitor ciiriosus 76. Exqiio s. Deqiio. Exs- 6\ hißiveilen Ex-. Exsaugwis vor blodet 37. *tExse-miueoii 5. Exemmium. -iiium s. Exenia. *tExsetheos eyn vraghe 37., aus * 7 Exsolaticiis -s. Exiüaims. *Exsom-iiis, -pnis vp wakende 37. Exsorbere vt supen 38. Exsors. exor-s quasi extra sor- tem\ est sententia perfecta [cf. Exitie) 76. frömd 52. onghelucksam, vreemt G. voc. -tus vromede 37. -sis i. alicn- us, -atus; -tes i. carentes 76. -tem alienam etc. 142. p. 133 mit Anm. * t Exspaiisare s. Paiisare. *tExsperii-eiis, -us s. Expers. Exspes vor twiuelt 37. Exspuere. exputus i. expiatus gerainigt 52. Exs-, ex-tillare ausstrieffen P. F. Exta {g. extoris K. F.) gro]^ in- gedarra K. F. grofj ingewaid {cf. Ilia); sulcz kutla 32. sulte 38. in gewaid 30. extimi daz gederm 52. "Extabere vz welbin (b aus k?) F. a. 1420. ^fExthabitor s. Excubie. Extalis fuesslan (n aus m) 34. Extal-is eyn ars loch F. a. 1420. -es sn^edel l bearc {st. baec) thearm Lor. " t Extargi - meiitarium, -plia- num s. Exteigifacium. "fExtartus {aus. excreatus?) vt ghespiget 37. *tExtasi-s hinairbrottmi Gf. III 287. eyn hynprit V. a. 1420. ent- breitten 49. (entpretten B3I.I259''). auchmatigi (a?/.saumachtigi) 32. zückün- ge 30. sim. 5^'. vt dem synne komeu 37. -are an letzte end süffczen 30. Extat. exstat ab stät 29. *tExta- s. Ex-tispex. *7Exte-dra s. Excedra. -inplo s. Extimplo. Exteii-dere ragheu, streuen 38. -sus, -tus s. Expansus. Protensus. Extenuare i Uquefacere waichen 52. ■ t Exter - gifacium, -imeutum ein band tzwehel 52. extargi-meu- tarium l -pliamim dwele /. mappa 37. Exterius vtwendich, en buten 38. * Exlermina-re vor terbin F. a. 1420. -tor Zerstörer, verterber 40. vertreiber Ki. vertribner i. qui ahici- tur a propriis terminis 52. abexter- miiiatore von dem durchächter (vgl. u.a. Tiianuus) o. von dem Zerstörer 41. Exter-ris vertribner 52. -nus 142. p. 135 m. Anm. i. alienus Br. vz. lendik F. a. 1420. * t Extersa i consumpt-io l -a 76. vorter-inge, -et 37. Ext-erus fremd 52. 1 -raneus, -remiis vromede, butenwendich 37. * Extimplo sniumo (r^.Z'er.extem- plo czu bandis F. a. 1420. Extingwere erloschen 29. er- loschen, vndertauchen 52. Extipaie s. Eradicare. Extirpare roden, alsom wat vt der erde greft 38. extripare vz. wurcziln F. a. 1420. Ex- 1 exta-tispex eyn wicker mit deme ingheweyde 37. Extollentia ho vard 37. Extor- quere s. Distor quere, -sio tümikch P. F., scheint Adj. vgl. tumiga callida Gf. V 424. Sm. 1 443.? aber das Gegentheü in tumigschleben 164 Extaneus Facitergium ehetudo 75., v(jl. Gr. Wtb. II 1520 v. Dummig. Extraneus -s. Exterus. Extremu-S (cf. Exterus) der lest, der u^wengest 45. der ussrist; -m primum vor end 29. adextreiimm zu de ussresten 41. *Extrex. extrix nacke/. occipud 37. fExtrica-re aus tziehen 52. 75. -bilis /. explicabüis, soluhilis 76. vp lozelik 37. Extring-ere zwingen 52. wten dwange doen G. voc. -o *. coarto 76. "Extri-pare s. Extiipare. -x s. Extrex. t^Exuber-are vberflussigen 52. -antium vberflüzzig 41. -antia i. abundantia 76. -is wenekint 38. eyu ghe wenet kint 37. -es \ -entes die. infantes ah vheri ahJacti 76. -antes die. i. ab uherihns extracti 52. Exuere, induere teyn ut vnde an 38. exutlis vt ghetoghen 37. "Exulanus \ exolaims, exsola- ticus elende; exoleiius vromede, ydel 37. exulari vor eilenden V. a. 1420. * 7 Exus {alph. ex) eyn vel bon 45. Exustus v|^ breunat 31. auj^ge- brennet 64. Exuuie gherouede cleder 37. wtghe- togen harns of cleyderen vanden vianden G. voc. slangen hut 40. exi- mie (sie) chlaidet (t st. r) F. V. F. Ph. Faba pan 2. 33. 34. bon 29. 30. f. inuersa gewant 1 gestülpt bonen 0. San. f. lupiiia (cf. lusana) bulse 40. fFabaria bück K. V. puck 75. f. domestiea angl. lemeke {isl. le- miki); f. agrestis fauerole Rawl. Fabella s. Fabiila. ^yFaberrarum /. ingeniosus 37., aus faber ra riiin adj. (id. Br. etc.) * t Fabinlus {aus flamineus?) spu- rius 148. "fFabrater-ia smitte; -nus smie- des kneht Sumb. D. fabrat-ica 76., -rica stede dar de smede wonen 37. Fabrefactus kunstliken ghemaket 37. Fabri-ca schmytta 31. -IIa eyn geczouwe F. a. 1420. -le smede tauwe 37. -na een smedes stede G.voc. Fabul-a eyn ghedichtet rede 37. sim. 110. mere i. sermo, rumor 38. geswetz 122. -atores meren dechter 45. fabella eyn cleue rede 37. *Fabuiidus sprekesam 37. * Facator s. Fatator. * Facciiilum. faximiana hebe (ans -er) krut 40. facinea esper 52. *Facelus s. Faselus. Facere don, maken, schikken; fac dou 38. *Face-tia, -sia hoflflikait 32. -tus Gloss., facitus (X f^s) themelik 37. *7Faci-anus I -des (: -es) eyn vor houet 37. *Facie-s antl-at 38., -üt 32., -it 29. K. V. -tenus antlitlich 29. ant- liczleich 34. Facilis (c/. Exorabilis. Leuis.) lieh lere (vgl. Gloss.) 38. * t Facin-ea s. Faccinium. -ero- sus s. -orosus. -ia 6. Facitergium. Facino-, facine-rosuszundich 37. * Faciola eyn sora an eynem clede 37. *tFaciole s. Fasciculus. * Faciter-gium {cf. Sabanum) swaistuech 52. haud tuchlin K. V. swenkli 93. tocklein 74. -ium kokehn, swenczlin 40. -ea eyu cled gemaket van mengher hande verwe 37. sim. Facitus Falera 165 -a 74. facinia t faxi-, facris-te- riiini eyn hand twele 37. farciter- gium aöibelachen H. S. D., vgl. Gf. II 157. mnl. aminelaken Tafellaken De Vries Wtb. * 7 Facitus s. Facetus. * -j- Facristeriiiin s. Faciter2;iiim. Facti-oparthy L25. toyt V. a. 1420. bedreghinge 37. -osus eyn smelder i. fallax 37. serhaftiger 45. argelist 45. 152. würckenhaftig 52. Factum geschieht 32. ^fFacula s. Fagimi. Facula fackel 29. eyn clene blas 37. blas, schoff, eyn wisch dar mede luchtet i. fax 38. pl. aspen i. ligna arida Gl. Heisterh. (Gl. m.) Facuient-ia sehyn; -us i.clarus^l. Facultas kunst, richtüm, hilfe 40. raugen 1. 34. barschafft 29. (tlepo- situm id. 30.) *tFacuud-ia, -a redgelti (feJiU sonst) 40. -US, vacundus 30. redsam 29. 30. 33. rodsum (bis) 45. wol- brecht 29. ^fPliach s. Tacli. *Fagasmoii dein adder wilde swer- teln i. g'ladiolus 51. sim. 25. Fagiu-us puchein 52. bouken 38. 1: -eus boken 37. -etum Gloss., fag"- luentum buchwald 32. * Fagitriticum boeckweyt G. voc. * Fagium. faguni ho ghe buwete 37. * f Fagmentum 6. Faginus. *tFagoli(lori sunt comedentes male- dicta., et ponitur pro delatoribus ; fago- dolores (umged.) i. manducantes se ipsos 37. *tFagos s. Lilifagus. Faguni bouck, vruchf de vppie den bomen ivesset 38. boyk 37. buch aychly 31. büchel K. V. buechel 30. puech- lein 34. puccheln 33. büchkern 30. ecker 32. facula (X fackel 29.) pue- chel 34. fagus boki^ arbor 37. bouke, eyn böm 38. buchs (umged.) bo^m 40. *Fagu-m, -s s. -m. Fagium. Fauus. Tagus. -uale s. Fumigale. Fala {cf. Propugnaculum) wig hus 0. grabe 40. bergvryt V. a. 1420. per- frid P. V. berchfrede 37. pliala eyn porte 37. werr, schlag 52. "f Falan eyn raste; phalagi eyn beide grece 37. F-, 1 p- 38., pii- 37. 40., V- (v. Pertica) -alanga stake, stanghe, pran- ghe 38. een dreyboem G. voc. kegel 27. stanga 40. eyn renne bom /. hasta 37. ■■•Fa-, fal-langes de vordersten in eynem stride 1 eyn de de banner holt 37., erklärt die dort imrichtig aufge- faßten Glossen im Gloss. Falaiix schar von VI tuseuden 40. l'allaiix schare; rikei pertica; slingh van holte maket (X i'alarica) 37. Faiaric-a, -ia 37., fallaria 40. {cf. Falanx) blide 37. groj^ geschosj^ 52. grosses schos 40. eyn groi|^ straijj 1' eyn blaster 45. balster {aus bahsta) Gf. slingher G. voc. speoz Gf. VI 868. i. landet magna qiwd est teil maximi, suuinspeoz, sper mihil daz ist scafteo maista Gl. Pa. l)iut., daz ist s. cestro (st. scefteo Holtsmann) meista Gl. Ker. Falcar-e grasen 45. -ins eyn swert vegher 37. segussen schmid 32. mader 32. 33. imorp Sm.IV193. "Falcast-er hake, harne 37. -inim (cf. Falx) id., zessen 37. seysene 38. sege)^ 29. segens 52. sengsen 34. ein sagen 33. rut segense, reb mes.'^er, ha"ppe 40. hepa H. S. D. happa, haliba Gf. IV 752. schneyteysen 1 schneid- raesser K. V. Falcat-us, -e besnieiknlewaghen 37. *Falcistrum eyn vor eyninge 37. Faico (cf. Girofalco) fack (sie) K. V. *Falelisare. faseiizare (^iv. Fa- golydoros und Fanos) vnzerig wer- den 46. ^■j-Falena (von dem) falen Meg., falena 50.; vgl. die Thiernmnen Stn. I 523 V. Fal; f. aus dem Deutschen, an- geleimt an plialaena (scheinwurm, liechtmuck Ki^. *tFaler-a 1-ameutum 37., plial- lera 32., faiiera K. V. eyn spad (X 7ul spat Pferdeh-ankJ/eit'^) der perde 37. rofjdecken K. V. alkefer Symb. D. 166 Falix Pharetruni lawaiit V. vraf. Nicolai (vgl. ml. lawend lintemn Fr. 1 590''). som clecki 32. ffel- era rosdecke, -lera declachin; fale- tra gesmeyde V. a. 1420. *7 Falix s. Filix. Fall- s. hißiv. Fal-. *7Pliallanx s. Pal ans. ^-j-Falia-ria s. Falarica. -x s. s. Factio. F.ill-ere, -i feylen, missen 38. *Fallio s. Farciliio. ^fPlial- s. Ya-saihis. * -f Falsar-e, -ins (in gl. Folge :) vel- sche-n, -r 38. faisiloqiiiiis (-um?) falsche rede V. a. 1420. "^fFalua s. Yalua. Faluus, fahvus fahver 40. Falx sichela H. S. D. sichel 45. K. V. sensch, rebemefjer, liepechin i. falcastrum 45. seges, rebenmesser K. V. zekel, zessene 37. falx puta- toria heepe KU. gerter V. S. G. 909. Fama vochte 38. lünd 32. lümüt 40. infama in dem limnat 41. fa- mare lob geben 52. Fame-Iicus lozich 38. t -ticus t -rius vor modet (i. g. losig Br. Wfb.) van smachte 37. Famen eyn sproke (hd. sprach) 37. *Fa- s. Fo-meiitiim. *Fame-riiis s. -Ileus. Farnes nach hasten (animi) 32. ■ Fame-s s. Fomes. -ticus s. -Il- eus. Famieus est locus etc. {ivie in 76. Gloss., doch castrenses richtig) l l. tahcrnarmn etc. ivie hei lo. de I. Gl. m. *tFamili-a hiwisc-e H.S.B. -a Vind. sim. Gf. IV 1060. hiuuiske Haupt III 461. hiwisc 104. -aris dienstherr 52. -osus eyn de vele ghezindes heft 37. Famos-us wis, kunstich 37. ^Yyt merlich 27. weyt merik V. a. 1420. weismärleich (umgcd.?), wollewntig P. V. wollumdig 29. lewntig 34. wai- denleich 33. -ior s. Prineeps. -itas vermeertheit G. coc. Famula s. Dula. Famulus cnape 38. eyn vri knecht 37. *7Fana s. Fanum. *Fanatic-us mänig 52. -a eyn bom de dar is vor brant van dem blixem 37. ^Fanga s. Vanga. Fano, fareo Symb. D. hand-wan 40. -lanc (sie) i. manipulum, ma- pula, mappella Symb. I). -fan, ma- nippel 65. ^Phan-ola, -ula een stal G. voc. schal 27. 74. schall 83. (aus stole sacerdotis, X stahidnm, plionos). t Fans sprekende 37. /. loqnensBr. Fanta-sia dirscheynunge V. a. 1420. driegnüss. spottnüs 33. trieg- nüss, ein elbischew wetriegnuss P. F. sim. Gloss. betrognifj, fantansie 27. betriegung 32. fantasige 36. leiplich scheinung I drunckuug (aiis du-) K. V. -siae et gedrognuze; (honio) virgoge- lecht est H. Ph. -sma spottenijj 45. ge- trucnisse V. a. 1420. eyn bedreghinge derogen; 1 fasma droch37 bedunck- nifj, betroni|[i 27. -siare 1 -ziare (i. liorrere) eysen, gruwen, rasen, doven 38. -sticus trogniser 27. tragenleicher 33. trugen hchtiger 45. irrsynnig 29 sim. *Phanula s\ Phanola. Fanum ap])et gocz hus, bettehus 40. plianum dcz tvinkhus V. a. 1420. l'ana eyn vntemelik opper 37. 2)1. sunt iUicifa sacrißcia 76. "fFapor s. Vapor. Far weytz K. V. wai|^ 32. meel {i. q. farina 38.) 37. kerne o. mel 40. ^fFara-go s. Farrago. -men s. Foramen. "fFarcilacio s. Fortalicium. *-|-Farcil-lio, -io slorprade (raus c, vgl. Gloss. Sm. 1269) Symb. D. 276. fallio eyn brade 37. Farci-men wensti?. S.Tr. uuenist Gf. 1893. vulsel, -ue volsal V. a. 1420. *Farcinosus. .faromosus krum, houerich 37. "7 Far- s. Fa-eitergium. *fFar-ciue s. -cimen. -co s. Fano. -diola s. Fraudula. *Pliar-etrum i. rotundum celwn Fariantapula Faselus 167 (sie) 37. -itriim ein czill polcz 33. eyn runt falcz (unu/ed.) 27. *t Fariantapula s. Farmacopo- la. Pharias, var. parias 3Ieg. est qd. serpens qui erechis incedit l intran- sif ; pareo (cf. Gloss. h. v.) i. serpens in cauda amholens 37. pari m. Meg. *Faricapcia s. Farricaptio. *Pliaricid-a todslacher 33. eyn schiliger (X schleger) 27. dot-slegher ; -ium -slacli 37. * t Fariciiia {cf. Farricaptio Gloss.) büttelfasüj 32. fariimla eyn meel kiste 37. *f Fariims s. Fariiis. Farioliis eyn poete 37. ticliter 52. Pliariseus {cf. Beghardus) ge- lichsuer 40. glichl^ner 52. gleiclisnner 33. glißner 30. paydenthalber 1. 34.;^. pliarizei abescheydclinge V. a. 142Ck y Pkaritruiu s. Pharetriim. *Farius gemenget Gloss. gement 27. gemegti-*. V. fariiius geraenchet, mancher ley 45. Farmacia. fariiatio salue 37. Farmacopola (fem.) salb ver- kaufferin K. V. fariantapula eyn vor koper der salue 37. *tFarna-ytos, -ycus stok, diep- stok 40. -ccus stoc GL Lindeuhr. *tFaruatio s. Farmacia. *itFaromosus s. Farcinosus. Farra-cum, -tum eyn bry 37. Farrag'O graws (quelihet mixtura) F. V. grews .sim. Gloss. griej^ 34. griejümel 29. 75. gemuscht körn K. V. verago gryf5 30. l'arago stro Symb. D. gru[^ (,) Wide füter 45. *Farratum s. Farracum. ^•Farricaptio. faricapcia mul- de 45. Fartago {cf. Lucanica Gloss. In- ductilis.) Schuber Gloss. schüler (sie) 40. *Farticia cum quofarcimenfarci- tur 40. *tFa- l fe-rtiuiculum coue i stahiünmporcornm\.[ie-) meste couen 38. (farcire niesten 9.). varicini- Gloss., vartina-cuhim estcasapor- corum 37. Fartor wurst niacher K. V. worste meker, slechter 37. würster (vlid. Eig.) 32. meczeger 40. fartorium kutelhoti 52. Fas temelik 37. gheorlouet. G. voc. ■jl' «"^sc^-iwia, -mie, -mij, -uia, -unyna s. Fastema. Fascinatio. Fescenuina. Fasces. l'astes pl. edelheyt der er 37. weltlicher 32., aus weltlich er, als adj. X fastus? Fascia, fassia 38. 52., fasiaK V. eyn houed gad, eyn titten budel, eyn ouer hemet, eyn wyndel-doyk, -band 37. windel K. V. w. bant 38. eyn widen bant 45. wiegpand 52. windele, heylendo {aus heylbende?) 40. windtel 33. band o. biirdin (X fasci-s, -culus burdin sim. Gloss.) AI. burstbenda;vasciola windela H. S. D. fasci-ola, -alis Viiid. windinc Vind. Tr. sax. uinning Symb. U. fastiola bind K. V. "Fascicul-a eyn gros pandt 33. -US buschlin 65. 1 faciole biichslin 41. fascillus welle, biirdelin 40. *7Fascinat-io züber 40. ags. mal- scr-unga Gloss., -a Bosw. mascrunc P/'. Grm. VIII 888. -or beswerer 37. festiuator 1 incantator zauberer mit Worten K. V. fascinu-m 1 -s beswerynge der ere 37. Cf Bibar. fasc-euia 1 -inea ein ansprecherin i. midier que jjonit fasciniam (-ina?) 52. Fasciola ^ Fascia. Fascis bund. puschei; welle holtz 125. *tFasecnlus ^. Faselus ur. 1. Pliasedes s. Phasianus. '■'• 7 Fasel-izare s. Falelisare. -Ium s. -US nr.2. Faselus snycke 37. weideling o. ein büdming (X bot?? X geweide? vgl. Gloss. und u. vv. Omas-ium. -um. Omentum. Gf. III 87.); phaselus w\ schif 40. facelus een boetken by een schip G. roc. faseculus buchili (X fagulus sim.» bot?) 32. 168 Faselus Fatim Fasel-US, -lum et cicer kechera H. S. D. pliaselus phaseli K. V. *tFasenum (a. d. AM.) fesa o. dinkel genus frnmenti 40. *tFasia s. Fascia. Plias-iaims 1 -edes {auch 23.) foysan 37. lasi-auus id. ib. fasant 33. fasalt 27. faselhün; -onus fasant 32. vasianus vasan 30. feysan; phisa- nus phisan, berlian 38. *tPhasis sproke (,) rede 37. 'Fasma s. Fantasia. * 7 Fassa (cpdn aa ?) fraua Symb. H. (unter den Vögeln). ' fFassia s. Fascia. fFassio bechemiung 52. ^Fastanuui {cdj)!). fasc-) saerdoeck 6r. voc. saerck doeck, saerck i. q. fu- steyii f ustauum (cf. Gloss. h. v.) KU. vestaiiic-a 5. Parcliauus. -um barchart 30. fustaguum barchat, ital. fustagno galL fustaine Oe. V. Fastema. fascemia est damibüis fallacia betreugnus[i 52. *-|-Fastes s. Fases. *f Fastidi-um vor dreyt 37. ver- drossunge 30. verdries-uug 29., -iius 34. raa[5laidi 32. ma[jleidin, vulust in essen vnd in trinken K. Y. vrdrucz 40. -osus verdrossen 29. 30. 34. -ositas vordretlicheyt 37. -re (fasc-?) vorwerffin V. a. 1420. *i-Fasti-gium hoee V. a. 1420. -dium (auch 142. p. 139) hochte 40. -giatus i. eleuatns, altiis Br. i. suhli- matus, electus^ f actus 76. vor hoghet ; -giosus ho 37. 'fPliastillus s. Vasallus. *tFastiola s. Fascia. Fastu-S eyn hoclivort V. a. 1420. stolzer 40. -osus homodech, houericli (aus houerdich; cf. Farcinosus) 37. hocliuertig, treg 52. *Fasula {vgl. vesula aus vesicula Gloss.'?) folgt hei Scheler Gloss. 14 nehstlsiridH, als Synonymen der Glosse strula vesse, das wir nicht mit Scheler von dem deutschen fiest cdAeiten m,ögen. Vgl. vielmehr vesica (sonst Jr^. vessie^ furtzblater Voc. 93. Gloss. h. v. Zu- nächst jedenfalls: vissium ^dio-^a, fla- tus ventis (sie) ; l bissium, visio ; ßSeo-) viso; bisso pedo. Gl.m.Nfrg. vesse oder vesce de loup, vesseloup, in Mundarten pisse de loup, pet de lau ital. vescia, v. lupaia, vescica port. bexiga de lobo {also deutlich lat. vesi- ca) S2Mn. vejin, nehen pedo oder cuesco de lobo mit. crepitus lupi, fungus vesicarius hd. wolfs-furz, -fist ^ind viele andere, Zss. mit fist, nl. wolfsveest dän. ulvefiis schwed. kjaringfiis u. s. m. Lycoperdum bovista. In den provensa- lischen Mundarten heisst diese Pflanze vessa, vessiga, vessina de loup; für den flatus ventris herscht das Suf- fix in vor, vgl. o. sp. vejin. Zu strula gehören struUare, trullave i piedere, veysten etc. trulla furcz, fist (i. Si- phon), triincz ml. vort, schete trullia- re varczen Gloss. (ivclche Scheler Gloss. 14 Anm. 13übersehen hat). Die mit. Wörter stelle ich mmäclist zu nd. nl. str allen hörhar harnen, dessen Sippschaft ich in m. Goth. Wtb. S. 167 besprach (sondern Idingt strälen zu stallen, stall Sehmeler I V 627). Zu obigem truncz, druntz gehören {vgl. truUarc: strullaro) ^??. stront mhd.(?) struut ital. stronzo afrz. estront {nfrz. etron) mit. struntus, strundius stercus, gr. G'Ki'Kt^oc Voc. lat. graecum Gl. m. ; sodann .sclnved. strunt m. res frivola. Larida steht vielleicht statt lurida (-dus i. sordidus Voce, fuul Gloss.)? oder vgl. Iura i. os ventris etc. Gloss. ? Für Ersteres spricht laridam i. luto sordidam Symb. E. Fatale eben thur liehen 27. äffen tyer (umged.!) 33. *7Fatator, var. facator fater m. (auis) Meg. Fatatum ordineert G. voc. geor- diniert 110. Fatidicus warsager 52. *YFatig-a muvung i. fessitudo 29. -ia miedekeit (me^-i 30. -atio muet 34. -atus niode, hellech 37. hel- ligh KU. (auch oherd. Sm. II 17 2. BM. 1 660.). i Fatim s. Atf'atim. Fatiscere Fedus 169 Fatisce-re miul werdin V. a. 1420. sich gon uf tliim 31. verswinden, ;ib- uemen 52. Vgl. 142. p. 139 ad Fatesc- it, -uiit. Fatiim beschicht, äffen tier {cf. P'atale) bo. bescherde 40. vf gelegit V. a. 1420. vrlage Sum. Fatuiis doer, gauch 45. Fauere günden 33. guiinen 38. wrighen 22"". 38. iaiidicus gunstig 37. 52. Fauilla emere, heyt assche 38. griide 37. 38.. cole van stro 38 s!ro 37. yselen 1 tolen (s. Gloss.) K. V. osyin, oysil F. a. 1420. oselen 27. vsell 34. issel 45. vsell, putz 52. ganheist, funke 40. ganhaist o. schaÜin {^X alue- olus?) 41. fankcli 33. esch von de funckon 29. vsel; faiila ein ensel P. V. •• tFauiüium s. Flaiiiümum. Fauis-or i. pistor 33. -sor eyn vischer 37. i.piscator 76. *7Faii-ms s. -oiiius. -la s. -ilia. ^tFauo-iiiiim, -lueii eyn liaad ane zake 3 7. Fauonius westen wint 37. K. V. westner 29. pfen 32. du fönne Mone Auz. VIII 504''. (notus die fon von mittag her Fict. })fähn /. Fr. 1 285". Gr. Wtb. V. Föhn), i' fauius licht wynd 37. Fauor-abilis gunnich, gunstich, holt 38. loflik; -osus vul gunstes 37. Faustus adj. shsf. 4. dd. glnksanier ebentewerer P. V. golugsam 34. ge- hgsam 30. gelücklich 29. gheluck. voerspoet G.voc. Fauns hönig süs, daz suess vom hönig33. honig-sam34.,-same {umged.) 40., -sin 45. hong sam 29. wab 29. 32. raete. rate, ratei KU. (fauum, Irauum, frata mellis Ff. Grm. VIII 40i). 411. deuten auf alts. wrate, das gan^ von radius Gr. Wtb. III 464 ab- leuU). werk von honnighe ; f. meilis honnich seym 38 fauum hüngsam 41. Faux grüm {aus gum) 33. go"m 0. rächen hüli 40. fauces schlung m. V.tril. gum, räche; faucibus den wenglen 41. (wangeu 13.). Diefenbnch, Novura glussarium. fagu8 sam 30. Fax (cf. Facula) eyn blas van stro 37. vakchell, schob 33. schaub 1. 4. F. V. fakchel, visch (.9^. wisch) P. V. wusch 45. * t Faxi-miaua s. Faccinium. -te- rium s. Facitergium. Fe bricitare den frörär han 3 3 . sim. 6. Febril'iiga (Ed.) metra H.Fli. matran /. luaceraua (so auch 75.), matricaria K. V. mertran, aurine (vgl. Gloss. und o. Aurina. Centaurea. Nemnich Gentia centaurium. Gratiola officinahs.) 40. Febris rit i sucht K. V. ridden (einmal vidden) aut fiber; ardentes l'ebres briunende fiber H. Fh. bifer, biei'er 42. veuer, eyn. suJce 38. die col- de G. voc. der ehalt siechtumb 33. dv keld ader der seuche (nisc.J; f. acuta dy quartanie 27. (sim. 5.). Vgl.dieKranliheitsnamen vonA. Stöber in Frommann D. M. VI 1 ff und meine Bec. in Kuhn Z. X. 1 S. 69 ff. Febru-arius rebmonat 32. hart- mon 30. horning 38. -US (anser) ein hornings ganfj 125. *Febula pl. (aus^ fribula) sunt iiasa uidilia 52. sim. 76. -j-Phebus auben-, ephebus mor- gen-sunn 32. febus sunne V. a. 1420. fibea radius solus l luna 148. vgl. fibebeiia Gl. m. *tF- 6. F-ectorale. Fee- s. Fet-ulentus. *tFecul-eutus, -initus hevik V. a. 1420. Feda hör (cf. Cenum. Lutum. Gloss.) F. V. Federare schweren für gelt o. globen 33. Fedus adj. stinkede eghen lofte (Eigenlob ? X lofte Gelübde i'edus s. !) 37. stingUch i. galle 27. strinckend 0. die galle 45. stingket l gal 21, Fedus sbst. lofte 37. geloubde V. a. 1420. gelube 27. gelüb 33. i. pax etc. Br. ; daraus iidus |;a>-6" 2)cr- petua l amicitia ; fldes id. Gl. Labb. (unerUärt 142. p. 143). Deutsche Glossen (gelub sim.) gelte)! für fedus und fides gemeinsam. 22 170 Fei Ferculum Fei terre s. Centaurea. *Fele s. Feleiia. *Felech-us, -i 1 celechi vettei; feliti i. q.grex schare 37. celediplii- leti sunt coortes et int. celeti expugna- tores et pliileti admirahiles et erant iudices septuaginta locorum sub dauid 76. celech lautrechtere Sum. (Gloss. h. V., X coheleth; vgl. v. Cerethi). cerethi et pheleti erant cohortes s. legiones ■pugnatoruni ; c. i. extermina- tores^ ph. i. admirahiles- ; lii erant cus- todes capitis Dauid Br. Felena. feie l felis eyn ekcrne aninial 37. *tFel-era, -lera s. Falera. -iti s. -echus. Felix Salix {sie) 38. fFell-ax drogenhaftich ; -imoiiia bedrechnisse 37. arglist 52. *iFelliculus s. Pellicula. *Fellicus bitter 37. pitter als dy gall 52. sim. 75. • Fellimonia s. Feilax. f Feilitici neitgallen V. erat. Nie. cf. BM. I. 459. *Fellium i.psalterium 37. 76. t*Felliis s. Velins. Feiuell-a sey, alzo de uoghel; wiueken 38. -arius de vruwen zede ouet; -aria vruwen werk (:) swyngen oder spynuen. hekelen 37. t'^Femensis (cf. Feniseca) eyn hau man 37. f^FemigTecum s. Feuum. Femilla i mulier vrauu-a, verh. in -e; wiff (vruwe v. Domina) 38. Femiiial-iaj -e bnich V. a. 1420. i femorale niedergewete Symb. I). * Feminella frowenkrut 29. frawn- kraut 34. *tFemix s. Feuix. *Femora X feniceus sim.?) est ruffa funica 33. Femorale (cf. Feminalia) priiech- pentel i pracale 52. formale s. Subligar. Femur de hüft 36. *tFeiiacio s. Veiiatio. *Feii-aria 52., -era ein grazz Sichel 33. eyn gras-s. 52., -zekel 37. *tFeuer-a iaget; -ator r'ager (X venator etc.) 41, Fenerator *. Fenera. Femis. Fenest-ella eyn gut herde 37. -rello est honus pastor l nohilis scrip- tor l parua fenestra 76. '^Feiiestrale ram 29. vensterbret K. V. ' Fenest-rello s. -ella. *YFeiii rotros; feiiicea (cf. -eus Gloss.) rot rog 40. = vFeuiceta s. Feniseca. Feuic-eus t -ins rotvarb 52. F-, V- 30. -eniculum vennekel, eyn crut 38. venchel 30., est licrha ortensis K. V. fenichal chraut 33. fenckel 29. fengel, tyl 27. tili 34. Fenicurus roestert G. voc. *tFe- s. Vene-uifuga. *YFenii-e hewhaws 52. häw gaden K. V. heu g. 40. eyn hau hop, eyn wisch 37. -a heustat V.a.l420. Fenise-ca mader 40. 52. -ta eyn haumeger; feniceta zescne 37. (fe- oueseca i.falcastrum 76.) Feiiix fenlx auis 29. est vnica auis 76. eyn iunk vogil V. a. 1420. femix aiu lucz 32, vgl. Sm.II530. Gf. I 318. BM. I lOioK plienix in toto orhi singularis et unica Br. Feniim hau 37. 38. f. grecum fine greete saad Clujtr. femigreciim römischer klee l kriechisch hevv K. V. Feuus woker 37. rut schart, w. o. rüczhart (vgl. ruischer-zins, -recht Fr. II 139'') 32. prasem-e; -ere fenera- tor (i. vsur-a, -arius; cf. Gf. Iil 369) Symb. D. Feodu-m, -s lengut; dominus fe- odi leyn lier, arue here 38. pheodns len gud 37. vehodnm iechen 29, feodalis leynman 38. ^Fer-a wilt deer 38. gewild 30. -alis grimmig 52. sim. 75. -alitas grimikait ih. greselicheyt 37. *tFerax s. Ferox. Ferax frucht berrer 40. vrucht bar 37. *tFercale s. Furcale. Ferculum richte dat me it 38. rieht 33. gerichte 29. Ferula 171 Fere vil-na 38., -war 33., -nach 1 gar iiacli 29. "tFeielhis s. Fetellus. "tFereii- Gloss., fereiit-, feret- 45., seget- 27. -ariu8 scliucz 27. 52. schütte 37. ruter 1S2. G. voc. eyn hrüt (?) schlick 45. Feretrum hare dar me doden mede t() graue drecht 38. eyn bar do man doden off treyt 45. toten baur 41. aur (sie) 32. fFeria {cf. Dies) werch- 52 etc., f. //. raen- 32., ///. zms- 32. 40. -tng; IV. mitwocht32. F. donstag 31. 32. ferie deiiiiictorimi dy sele Wochen l:?. villat Vind. peutsche 44. Flagrare s. Fragrare. Flagra-re (ardere) flogaron Gf. 111703. -US bernende 37. *tFlagratores {cf. flagellator Gl. m.) gbeislers 1: vangen vor ghelt 1 vor doed 37. Flagrum s. Flagra. *Flam- 6.0/^ Flamm-. Flamen blos, some (X semen?), priester 40. der beyligcit V. a. 1420. *tFlam-euta, -ita 76., -ita Br.. -inata 37. pfaffen beyb 33. eyn pe- pesche 37. *-|-Flamiucola wech-il, -eler auis V. vrat. Flamlueum presterschup 37. hülle 40. Flamiu-gus, -glms vlaraig 38. fFlamita s. Flamenta. Flamm-a lou 38. lauch des fewrs P. V. der Ion von dem für 27. -are brünen 32. -ere flammen, prinnen 33. flam-a der hert von dem füre; -asco eych (wett.Jbegernzu. borren 45. -arius /. quifacit ignem 76. 6} n vür boter 37. *tFlammea (X framea) eyn twe scherpech swerd 37. ^ cf. i. lancea Gl. m. flamea {aus framea) id. 142. Flam-meolum wympel, rise 37. mano Gf. II 794. sloyer 33. 1 -meum /. peplnm sponse een kit (: kittel? cf. Recidinna etc., doch sonst nd. kedel) G. voc. -meum stürcz 31. rise 11. Symb. D. -eum brauthüll, est indu- mentiim capitis etc. K. V. sini. 74. fla- miueum v. h. v. Flamm-ere s. -a. -eum*. -eolum. Flam-, fla-miueus eyn papen kint 37. pfnlfen sun 52. *i-Flammitum eyn werder 37. Flammula, flamula brandel,krim nie-, burne-krut 40. prent krutt 31. angl. sperewort i. lauceola; fl. mi- nor bis sperwort (centaurea speie- wort) Cock. Flamor. flosmus wüllin 40. wuUin 74. *Flauga {cf. Flagena) ghesle 37. flahs bkiwel 40. flachjipleuel 74. (alph. fal-) stang 45. Für die Ab- leitung von falanga vgl. auch pluel perticus Gf. II 1 259; doch ist viel- leicht eher flagella it. dgl. zuzuziehen. *Flau- 5. Fla-geodula. *Flangus swamme 40. * ; Flaux s. Alx. Flare [cf. Sulflare) winden, wegen 38. wägen 41. *Flasc-0 37., -a 37. 40. eyn wyn vad 37. fleche 40. vlascula, vascu- lum vlassdie 38. *tFlat-io blessLinge 40. -us blost 40. blofi 27. plasung 33. ^ triat-or s. Flaccere. -us s. -io. Flaua een rype ayr G. voc. ripe vrucht 37. Flaueus. flauusvalber V. a. 1420. plab 33. bloe 27. i. qni \u\go dicitur blimdus Br. flawus ghelhaftig 37. flauidus s. Liuor. I Flniii Fiustra 177 * Flaui valwn etc. Gf. BM. v. Val- we. Zeuss, die Bentsclien 744. i. niijili, teutonici et tiandrienses Br. flamii falwen qd. populns 40. Flauidus s. Flaueus. "^Flauil-iiiium, -ouium bnguJer (umged.) 32. l'auiuiuiii cü.glieler, ])lau dene want 38. *fFlauiol-a wogen blayin {sie; vU. X colus wocken X rocken, roggen) 33. -US waid blüm; frauiola bran- dul 32. Flauiis s. Flaueus. Feirugiueus. *Flauu-, flaw- v. Flau-. * t Flebot-omum vleein (/. roc. flyeteme; -inus tlictine 40. -ouium eyn stu ysern 37. -ouius berczug- nuJi (X stug-) ; -oniare berczugen, besoczen 45. -ouius fliedel insfr.; -omalor vintauser, lasser K. V. fleu- bot-ouium vletemen 38. -omare laten bloiit ut den ädern, stugen 38. stügen, laten 37. -emare stuen 27. -omia 1 -oiulum stew-, lufj-liliit; -imator 1 -inus stuer, h'f^er 27. fleo- bot-onio scheiffen; -iuiator 1 -inia- tisator scbrepffer 33. -omia scbrepf- fung 32. flecmum flidma //. S. D. frebotus eyn stuger 37. *f Flecium s. Flegmen. *Flecm- s. Flegm-. *t Flecmum s. Flebotomum. *Flecta sne-plog 8., -\1ocke V. trat, (B 31. III 345). *fFlect-ere bughen 38.-, flex- Br. -uositas bocbeyt 37. Flegma wazziigeu faucht Älef/. votz K. V. sunderote {st. snud-) o. vnfletiges blüt 40. fletig pkit 74. fleg-, flec- 37., fleo- 40. -maticus kalt füchtiger {ef. Sangwineus) 29. vnsteter, treger 40. eyn de stedes snodert 37. *Flegmen. flemen (X Aeie) /. 2)loramen 37. läfJ. flecium eyn trän 37. *Fleobot- s. Flebot-. *tFleo- s. Flec-maticus. Flere wenen, hulen 38. *Fleubot- 6. Flebot-. *Flex {Gloss. V. Flegeton) eyn gloyt 37. Diefenbiicb, Nov * Y Flex-atura pyegung 33. -ibilis piegig 33. bochlicli 27. bogho [his), swag 38. -US {cf. Torta) boghehaftich 37. bekrunnnet 45. -uositas s. Fiec- tere. ='=f Floctenus s. Froctuis. Flor-euus gülden, eyn g. ponnig 38. -iuus ein rinsch gulde l-"^5. Florere bloyeii 38. biegen 29. l)liegen 30. Floretum eyn stede dar blonien wassen 37. *;-Flor-iuus s. -euus. Horin pr. n. 38. *Floritura blöd, de blomen ut den bonien vnde erat was 38. *Floruni lius wurcze 40. haws- wurtz 52. ' Flos amoris 1 campi {cf. Ocu- lus porci) mayen rosen 33. mergen blumen 27. c. uiaria rosenn 34. fiores frumentorum blae kornblo- men 51. Floscul-us blunibli 29. plueralein 34. -i blumlach (r(jl. Arlmsta) 4L *Flosmus s. Flamon. *tFloxire /. senire l hachari 37. *tFluet-are s. -uare. -ificus s. Laiicus. Fluct-uare, -are 27. 33. pald fliegen 33. swinden 1 flif^en {ans swin- de fl.) 27. gesewin fliefjen 45. fluessen, rinnen, wankiczen 34. wencken 29. 30. vnden (übertinden Ohcrliu), insincken i. iuuudare 29. -uatio bulghinge des waters 37. ^IFluctuarius i.viilis; fl- 1 fr- uctuoSHS i.vtUitaieplenns 37. fluc- tiiosus- ?. pleims fluctu 70. Fluctu-atio s. -are. -osus s. -arius. Fluctus {cf. Fluxus) beweghinge des meres 37. blut (sie) 40. uuluht {cf. Gloss. V. Diluuium) H. S. I). fluz, bulge 27. flofj, well 33. tum {cf. Procella) 34. stürm, Strudel 52. Flueut-a fließung; -um fluzz, Wasser 33. -a t -um flo[j 27. "^ Fluitlum s. Fluuius. " Flusti'aschüme, stucke (X ft'usta) 37. 23 178 Fluuius Forac- Fliiui-us fluessundes mer 34. -osiis Wüterich 37. i. aquaplenus 76. -dum \. fliiidum nad 37. Fluxiis vletlek 37. fliiss sturem 29. 34. flii[j strini i. liuctus 30. vlote, also eynes waters; sträng (his)^ ström in dem water 38. Foca, f. mariiia (X vacca?) 30., fota 50., forra 32., forta 34., 1 phocus 37. eyn zeel-, sel-visch 37. sei, eyn viscli; focus mer kallT 38. mer-kalb 29. 32., -kacze 45., -kü 30., -chue 34., -rint, -oss Meg., -kint, -kind 50., -chalb, piscis, emfer P. V. bocas mer-calp, -ochse 40. yFocacia it. focaccia//-^-. foiigasse, foasse, fouache hd. pogatz {cf. Gloss. r. Polenta) Gl. m., vgl. ahd. fochenza lagana, crustuia, torta, collyrida semal-f. similago (if. III 441. Gloss. h. vv. d' V. Placenta. Focai'i-us für macher 40. eyn vür boter 37. -a houemayt V. a. 1430. ^yFoce- .s. Fonta-iiella. *Focula-r fiferstal V. a. 1420. fiierstat 75. -re i. locus ignis l eyn puster 37. plaj^palg 52. Focus feur scatell (a?<6- schachte!? stat Gloss. f^J, fuerstain 33. Fodere rostro wolen also de swin 38. *tFodesimata arsedie } Jierha qne fluit ex paradlso ; et. pionitnr pro fronde arhorls 37. ■ TFodium, fodum 27. /. reser- uaculum 27. 33. 76. gral), grub (X fodina sim.) 33. "tFoli-atum etc. Gloss., \ folia- balsamum zalue van den bladen 37. Fo- 1 fi-liatus ghe krümmet 37. filatus /. curafus (st. euriiaius) 76. Folibalsamum s. Foliatum. *7Fo- s. Fol-liculosa, -lix. Follentia. folmiticiaydelheyt 37. *Fol-, fo-liculosa magesome 40. Folliculus (f/. Politulus) koren sack 52. Follis plafjbalck, bla^j balcke K. V. puster; 1 forulus (X lollus) blas- balch 38. ^FoUix h. vidg. faren 33, folix verwe (umged.) 37. * Folio ferber i.t'mctor pmwl 33. '••Follus (//. Follis) eyn zak /. foriilu.s 37. Foiius eyn dore 37. fol narro voc. W. Gr. Ältd. Gsprr. * t Foliiiiticia s. Follentia. *7Foluni vinea 148. Fo-, fa- 37. -mentuni arsedye l zalueyc 37. erkükung 33. Fomes, fames 34. vodinge; eyn bom swam 1 tiinder 37. zunder 40. H. S. I). spisunge 40. uunco H. S. D. funcho Gf. III 527. czw naygung 34. Zuneigung der simd 32. naturlich neygunge V. a. 1420. f. peccati nai- guug zu der sund 27. * Fomes wolt gödde 37. ^'fFomus s. Fonus. *tFoiia {(fus fons?) putte /. pu- teus 37. Fonicus zengher 37. ein guter Singer 52. * t^oiis [i'f. Viuarium) queckborne, acc. .sg. -en //. PJi. liorne 37. f. pou- duli podilbruunen i. q. padrabrunno etc. (Paderborn) Gf. f. poduli podel burne ciu. 40. f. salutis ciu. hail l)rnunen 32. Foiita-, t'oiiti- 1 fronti- 52., foce- 37. -nella (nad/ Fonticulus 37.) nack 52. 1 froncinilla vul in dem nacken 27. *7Font-ex s. Fiutex. -iuella s. -anella. *tFoiius (plionos Br.) eyn lud 37 .fomus /. sonus 76. *Foradere /. nutrire l eren 33. sim. 6., aus fomeutare füren, neren Gloss.? Forag'ines est extremitas torfina- rum (st. CO-) frangen G. voc. *tForago s. Vorago. Forale eyn dyfjel ua'l 27. span-, rün-nagel P." V.c/.74. deichsei 52. Foramen hol, lok, gat /. antrum 38. lach 45. faramen .?. Obda. Foras au^ wenig 27. vtwendich, buten; foris en b. 38. Forceps 179 Forceps (etc. s. 142. p. 146 ad m: 205) eysen scher K. V. zaii {aus zanj?) 0. schere die ysen siiidet 4U. eyii yserii schere; eyn vur pann bi deme altare, rep. in exodo 37. in exodo est ignis receptacuhmi 76. forci-pula kluft 40. Idupa i clufta H. S. D. -cula chifta Si/mlj. B. forfex fro"\ven schere 40. frawen scher 7t. V. e> n vademe schere 37. forsex force 122. forpex scherer scher K. V. sim. 76. scherer (sie) 40. pader scher 52. fahs-scari 127. iiasscire %m7;.i).forpieeps.s.Emimdorium. fForceriuin L/eretrumfrz. biei'e, cercueil Gl. m. forgier 122., ve/l. for- cier it. forziere Gl. m. v. Forcerius; ehds. forgerhiui scriniimi, arca, Cap- sula afrz. forgier, forgeret; for.sariiis afrz. forcier, forchier. Scheler 122''. legt ein gr. fpopTr^ptov su Gnutde, älai- lich Ferrari cpopTiov. ich mitDicz Wtb. II 29 und Liehrecht forza, force. * Forei-cula, -pula 5^. Forceps. *Foreista. forusla eyn zeghe! der rad hide 37. "fFord-iola .s. Fraiidiila. -o s. Forniido. *Forena p. fiirn 6. 33. fi^ir 32. forel 27. forma, oreiia, triitta vorn, eijn ciscJt. eyn iung las 38. Foreusis eyn market naber 37. Fores dore (,) ingank 1 eyn be- sloten closter 37. i. ianue 1 iniroitus \ sunt claustra rpieforis clcmdunfur 76. tornechtig (sie) 40. ein narr (X thor, umged.!) 1 introitus thalami 33. Forest-a, -ra 40. forst; -arius forster 40. K. V. Foreta. forica spiker bor 38. Forfex s. Forceps. Fori i>?. dat roef inden schip G. voc. * Forica .s. Foreta. * Forica eyn drek stede vp dem markede i de stede des roders in deme schepe 37. Foris .i\ Foras. Forma staltnisse 37. forme, eyn ding dar me wat ua maket 38. * 7 Forma .s. Forena. *tForma-(lius eynkezevad; c.vu matte 37. quarck 52. eyn twarg V. a. 1420. kezetwarg 27. twarkschotel 34. chäzz werich 33. ziger 29. 52. twrolt 1. -tllS tyrolt (J.g. pirol auis Weber techn. Lx.; :Tvpi.ov'^ :t\vark?), twerch P. V. -g'iiim chäsger 33. ^ t Formale s. Femorale. Formale kesebore 40., aus -kare? Formariiim stemfyel 27. Stempel, eyn taiiwe der golt smede, /. tunto- riiim 38. *7Formatus s. Formadius. *7Formax (r/. Forma) staltnisse /. ymago 37. Formelia twergelyn V. a. 1420. eyn clenekeze;v.fori]mlare(c«?fei)leyst37. *tFormiea 6. Ferruca. Formic-a emete 37. 38. eemte G. coc. aiimaiß K. V. ainmai^ 32. ambei[3 30. ombei|j l omes 29. emeysse 40. euiilj 27. -atio pocken 132. G. coc. -aleoii ameyssekiinig 40. amaizleb /. isiirmicaleou ilier/. -alem ameissen künig 1 fliegen (ptc.) ameis K. V. -rium ameysse huffe 40. *f Formic-ale6\ Foruacale. -aleon, -alem s. -a. Formicalis. formiditates smede tan gen 37. tFormic-arium, -atio s. -a. *7Formid-are s. -o. -itates 6'. Formicalis. Formid-o foricht 33. vrochte 37. facht 45. -olosus fochtsum, fochhatf- tiger 45. forchtig, zaghäiftig 33. forchig, sach hälftig 27. -are fiirichten 33. zittern 33. 45. beben, fachten 45. fordo i. tinieo 87. '■^ Formidus heyt, warm 37. *Formipe-diis, -tus gabicz 34. *tForm-Oü /. calor l ignis; -us i. calidus, feruens Br. cf. Gl. m. h. v. -iiim 1 -ia pl. est ferrum feruidum qua)ido de igne trahitur 76. -um eyn gloyendech ysern 37. Formosus schonre o. hubscher 40. ' t Form-ula s. -ella. -um s. -ou. Foruacal-e offen schirm (X schirre) K. V. -ia pl. oaen gherede 37. for- iiicjile offen geschier 32. formicale {(üpli. forni-) suwen (umged.!) ge- schirre 40. 180 Foriiariuin Fracoiua ^yForiiariu-m eze 37. esche 45. -s offner 32. Foruax (c/. Clibanus) ejj i. ca- minus K. V. offan 32. bach ofen o. esse als die siiiit liant 40. *Foi'iiicale s. Fornacale. Foriüca-ri ruffen; -riiis 1 -tor ruffer 27. -tor hürrer, vnkvnscer (cf. Incast-imouia, -us; kunsch = kusch oft im 15 - 16. Jh.) 40. roffer , tüsscher 37. -tio ledig myii 32. vnkunchskait {cf. 40.) 41. Foruix {cf. Camera) ein pöss weih J schwinbeg 33. eyn bo^e weyp 1 eyn sweboge 27. swipogen 34. swybog 29. zwibog (umged.) 32. swicboge 38. eyn boghe; eyn hören hiis; eyn welue 1 yris ct. eyn half reghen boghe; pl. (foriüces) hchne teken 37. i". triumphalis süigboge (^sig-) Symt). D. App. ^fFornix s. Oriiix. "yForp-ex, -iceps s. Forceps. *tForr-a s. Foca. -iilus s. Fo- riilus. Fors übergefurt 29. vberwertikeit (w\ = wel?) 30. ghewalt l. sors l fortima violenta 37. Fors-aii uil leicht (,) von geschickt 52. bylHcs; -itan by auenturen G. voc. fort-e geual ih. vil hebte 38. von ichte P. V. -assis muglich; -asse maggeschehen 29. *tFors-ex s. Forceps, -itan s. -an. *tForta s. Foca. Fortali-ciuni {cf. Burgus) veste /. munitio; also eyn horch edder b. vrede 38. -tiuui die fusty Oc. V. fortilatium schloß vestung; farci- lacio i. castnim 33. Fort-asse, -assis, -e s. Forsan. * Forticiilum est palaferrea wind-, grab-schauffel 52. Fortificare vesten, vast maken 38. *tForti-latium s. Foitalicium. -nellum s. Verteuella. -neiini s. Fortunare. Fortis sterk {alph. stark) 38. *tFortnn-are, -ari {cf. Prosperare) Jucken 38. -iuni 1: -ins lucke rad \ dea 37. fortineuiu glucksurakeyt 45. Fo-, for-rulus {cf. Follus) eyn sag 1 taschen fach 27. lawttensachk 34. pfeyffensakch 33. *Forum {cf. Remissus) coop i. empcio 38. mercket 40. in bono foro na wol veyle 38. f. jiilii cinUa-s venecie obin 40. frejus Kl. Forus {cf. Forica^ perse i. torcu- lar; eyn poyl; eyn roder hol 37. ^jForusta 5. Forcista. Fos für 40. /. iguis, turnen; vox (X fonos) 76. ^^Fos- s. Fu-calium. Foss-a 1 -atiini graue 38. -atum een grote graft of dubbelde grauen mituroten cleylen (dyken 132.) G. voc. tull V.S.Gcül.335. * Fossile (fcdiri ctc) grab-ysen 30., -stock 29., -Stechken 34. * t Fosso-ferus s. -rus. -r s. Ha- miata. * i Fosso-rium, -ossorium K. F., fusoriimi {v. Ligo) schor K. V. spade, dar mede grefft 38. grab 1 schauffei l hawn 33. grabe (X fossa id), grabe schyt, schufel 27. 7 Fosso-rus, -ferus ain licht trager 33. =^tFot-a s. Foca. -ilis 6. -or. *7Photiniam Gt.m.Br., fotula- ni 76., fotimarij (-anj?) ketters negantcs christum fnisse ante heatam üirg'mcm 37. ■^Fot-or ein aufhalter 52. voder; -ilis voderlik 37. ■^ Y Fotrum (Gl. m.) uüder Stjuib. D. 1 fotrale vouder, dar eyne tafelen in sticket 38. *Fotulani s. Photiniani. Foiiea grouue, grauen, cule 38. graft, kuyle, put G. voc. Fouere fürn 33. gneren, irquicken 27. heghen, beschütten 38. fotus diruert V. a. 1420. *t Fracciu-iuin,-eebramberen 38. fraxi-na ertbere 37. -miana {cf. faximiana v. Facciniura) eberkraut (ivett. eher Erdhere) 74. *tFracciu-a, -are s. Fractina. Fracmeutum Fraxfirius 181 *Frac- 6. Frag-meiitum. Frac-, fru-tilluiu eyn clene wo- nynge 37. Fractillus tüch encl 32. Fl actiiia. fraxiiia vese ; f racciu-a brake, dar mc dat vlas (ntr.) mede bracket; -are braken 38. {cf. Gloss. v. Fraccinare). fragina flachs breche 40. Fractura broc, also eyn schart an eynem dinghe; w. u. scart, broke 38. "Frag-a ags. streaberge Hh. -ra ertbere 37. -a bacis ropter {als lat., aus d. rot per!), erper 34. -aria Vesca (Ann.) erpera H. Ph. -um erpper; -us e. stand K. V. fraiium etc. V. h. V. * Fragare s. Fragrare. Fragilis brocsam 37. nielmechte (terra ante diluuium, die jetst ist „ut grie^stein'^) //. Fh. *Fragi-na s. Fractina. -ire 6. Fragrare. *Fragitida. fragricia i stilus 37. *t Fraglancia i. odor suze stanc; fetor uns uze stanc St/mh. D. Frag-, frac- 3i». -mentum brück G. voc. prochken 34. brickel 30. *tFrago {aus fraga X fragor ^i«?.) ein ber precher 33. Fragor bawm cerichin (craichin?) F. a. 1420. berstinge der bome 37. een ruysschinghe van boenien G. voc. gebracht Symb.D. bruch 29.pruch 34. ^Fragra s. Fraga. Fragra-re ry(jen (X frangere?) 1 wol riehen 27. ruken i. odorare 38. -ns bernende 37. fiagrare wol smecken 29. frag-ire wol schmaken 30. -are (flagare?) wol richin V. a. 1420. wol rechten 4 5. *7Fragricia s. Fragitida. Fragu-m, -s s. Fraga. Fragiis weder kruniniynge 37. kni- püg 52. Framea [cf. Flammea) i. vindicta Br. etc. ra"ch o. zoren 41, suert Stjnib. D. Stab swert 40. *Fram-eiitum, -i s. Franuni. *Franaferetes martomamij 74., senones, galli-s. (S Glossen) 40. \.Qx\m%QY popidus. Frauci i. feroces Gl. m. Franci feroces 1 galli se- noiies 1 narcomanni {st. ma-) 1 liier ovingi karliiigi Gf. IV 493. marcomaiiiii kerlinge 40. fFranc-fordia s. -vordia. t Franci fortes, feroces s. Fra- naferetes. Fr. nobile« irankun Gf. III 825. fi-Auken 40. Fr. orientai-es osterfrankun Gf. l. c. -e (sie) ost fran- ken 40. *7Franci-gena franczos 29. -g'ene franzosen 40. -ena franckzoser, van franckrike francia 38. Francisca helmackes /. spata Symb. I). eyn heim exe 37. "Frandiola s. Frauduia. Frang-ere s. Lidere. -it (trc- pidor in aduersis) weichit 48. * 7 Franuni holt-, eik-appel; inde franetum 37. Aus fra-, frag-men- tuiil etc. Gloss. V. Friiga. *tFra-nus s. Fucus. -pinus v. -xinus. ■'•-j-Frasi-a, -ca wuntwurtz //. Ph. *tFrata s. Fauns. fFrater germanus boule bi'ouder; vterinus boule broder van der mou- der wegen; minor baruote; de bedel monike vnde de cartuser heten fra- tres in dem latini 38. vterini buch- brudere H. S. B. sim. Mon. Vind. (Gf. III 301). *iFratistania s. Vratislauia. *tFratri-a, -e to hope sweringe /. coniiirationes 37. -ada Gloss., -cida eyn bruder tochter 27. prueder- tachter 34. -cidia (frater-?) bruders tochter 45. -ssa brüder wij) 40. -oli suster kinder 37. fralrueles pl. niui- dirsuua /. malertere filii Erf. Gl. munien (miidren?) sun sg.? Marh. Gl. ''■ Fraud-ula gold-handel 34. -amel, eyl^vogel 52. eyn guldenhemer 45. -iola galander; iv. o. frandiola ys vogel, fordiola emercze 40. fardiola amere Symb. B. 268. fredula s. Aii- riliceps. •Fr- s. Fl-auiola. Frans drochnisse 38. vntriiw 32. *tFrauum s. Fauus. tFraxarius scharwächter Ki. 182 Fraxiniiaim Fri: *tFraxi-miaiia, -na s. Frac- ciniuni, -tina. Fraxiii-us eschelter pawm 52. aschacli 32. asch (Ed.) H. Fh. slint-, var. sling-paiim in dJeicher ääutscli Mefi . -eus flädri'iii 1. eschein 52. frapinus asch, aschboiii K. V. ^fFre-botJis s. Flebolomum. -bula s. Friuoius. -diiia s. Frau- chila. *tFreiH-ere toben, vnsinnig wer- den 1 trunkchen t zittern (X tremere) 33. -or grimm-, hnül-inghe G. voc. -eticiis y. Frenesis. Frena-re s. Frenuiu. Freiidere knarssen mitten tanden in grammen moede G. voc. czend cln- [)eren P. V. grisgramen 52. P. F., mit czenden P. F. czend clatten 33. gran- sen, giymen 27. (dentihns) grifjgra- men, zanckeln, grimen (m)iisj IL Fh. czenechaffen (mvu doyd 37. fremeticus (Xfremere!) brummender mensch 45. *-|-Frenubiiriiula e.st qne dinldit (?) inferiora et super iora 37. Frenum tom 38. zora K. V. i're- nat wider züht 41. Freqiieu-s. -ti gTessu (niotu.pro- (jrcdifurclaiuJns) egeleizimo gange 48. -tare emsigen, sfätigen 33. stete- clichen 27. haimsuchen 52. *tFresania s. Frenesii. Fresus. Vgl. grana xjapaveris in aqua gerrellet comedie possurd H. Fh. =''Fretor helffer 40. 74. *Fribul- ,s. Friiiol-. *tFiibiilis s. Tribiilis. *tFricanuiu rore /. arimdo Symb. D., aus origanum; die?. Glosse vor- her ist costum cost. Fricare clauven /. schalpere 38. Fricatum. fritatiis eyn ayger küch 33. Fri-cus s. Fiicus. -gefieri s. -gere. *Frigell-a, -iis (Ed.)\y\\co., (Mn- gilia) distelwincke H. Fh. frigilla roetstert G. voc. t "Frig-ello 37., -illo 76. i. reuclo. Fri^'ere (pf. -xi Gloss.) kreyschen F. a. 1420. Frige-re z'^ der vrosten V.a. 1420. -scere 1 -fieri vresen 38. Frig:idarium nrr. 1. 2. Gloss. (cf. Eiixapium. Emola.) kumpust 27. chü- most 33. P. F. kuelknbbel 125. kül- 44., kohl- Ki. -wanne. *tFrigiil- ^. Frigell-. Frigio (cf. Poljiniturius) barduer- F^2 , bardiiyr- G. voc, boorduer- KU. -wercker. Frig-or kelde 38. dat kolde 37. -US, t -or 38. cukle 37. 38. vrost 38. ekelten 52. *tFrin(l!t 1 sclingit {cf. Gloss. V. Singire) mcrulus Symb. D. Frin^ul-at graccidus Symb. B. -io pr. graculontm 37. *Frinitare cycadarum V. a. 1420. *7Friso friscr pop. 29. ner wester- wind 30. *Friss- V. Frix-a, -atura, -iis. *tFristo Sterne 37., .:u Frons? * fFristus s. Frixus. * Fritanieiitiim drosselensangh 37. Fritatus s. Fricatum. *YFriuol-HSvnbehende 37. -entia vreiielheyt 37. iVauwel-ichkeut; -osus -er 45. frebuia ydrin {st. yrdin) vas 40. l'ribul-a eyn gheghoten vad 37. -US rito Gf. III 476 hierher? X febris id. ib. 475? Frixa. irissa i. carbonella ge- rost fleisch 52. *Frix-, friss-atura eyn bedro- ghinge 37, ^yFrixil-e, -le kuchehn 40. Fr-, f- 37. -ixorium eyn pod barst /. patella 37. rost pfanne o. gTidie {cf. Gremium) 40. rösch phann 33. fpane 27. eyn smelczphannen F. a. 1420. " -j-Frixurnghekoket 37. geresschat 31. strubat {cf. Scriblita) 32. fr. co- Frixura Finte et um 183 matum arme ritter höh. chudy riti're V. tril. Frixura kressuiig des fleyfjys 27. chrisimg des fleysclis o. röstung P. F. Frixus gekressit 27. geclirischgt 0. geröst P. V. gerost 29. gerescht 30. G4. i'vissus est qiiod cum sanfjuine inpateUa est decodnm 76\fristus glie- braden in eynem deghel 37. *Froctuis. flocteims (cdph. fr-) SDode 37. *Froc-iis, -cus leichmannes roc (cf. laichman laicas Gl. Ker.) Symb.I). -tlis rok 37. 1 fi'Oiiesis (verirrte Glosse) rog 40. *Frodes gr. schawm 52. schume 37. i. spuma. prox)rie snutte {scheint (ütsgesf riehen; cf.v. Froctuis?)scliume, inde frodissa i.dea Inxwie 36., maris 52. *|Fioiicimlla s. Fontaiieila. *iFroii(l-ere, -es, -osiis ?. Froiis nrr. 1. 2. ^iFroutiiiella s Foiitanella. *tFroiiesis s. Frocus, Frous Sterne {j:f. Fristo) 38. vor- 36. 38., vorn- 38. -houet, gestiernt 33. froD-tosus Gloss., -dosus schemelos 37. Froiis twich 37. 38. czwig 33. ris 37. lüff, blad; i. ramus telligho, struc 38. froud-es ein ast lob 33. -ere loiiben 30. zwi 1. 29. bloygen; -osiis [ef. Arbrosus) vul telghen 37. weklig 52. *7 Friia (anders Gl. m.) ercb Symb. I). : frunium sim.F eher f mis e, cf. erua, eruiim iricb, irch Sm. I 97. irh Snm. ; Gloss. v. Eruca. Fruct-icale mokl 34. popel /. iiial- l>ha 30. -uale nomen herba 33. frii- ticale meklen P. V. * fFriict-icosus, -iciim s. Fru- te-x, -ctiiiii. -iferiis etc. s. -iis. -iiale s. -icale. *tFriictu-s ouet 38. vrucbt; jitc. ghebruket 37.-saromatici wolriechen blumen 30 sim. -osus vruchsam 38. i'ructif-icare frücbt-en 29. -enis -ig i. vber ib. vberfruchtig (X vber!) 34. Friigalis (-itas verdruckt G. voc.') gegniiglich 27. hüglich (hngelich er- freidieh B3I.), me]^klich 31. mesig F. fl. 1420. niessig 52. matich (etc. vgl. 1S2.) G.voc. bescbirmen 4i)., X be- scbidener? vgl. u. a. Gloss. vv. Gnauus. Sollers. *fFriig-es körn o. färdile (sie) 40. koren, getrede 27. vrucbt, körne 37. -ie iungfrubt 41. -i nutz; -iseca schnyter 52. fnigldemi-iim cboren eberen 34. koren erend 33. -are k. eren 33. ernden, scbneiden 52. Flui s. Fuug'i. Fructus. Fruiiiuni .s. Fiuuiioti. Frumen strotte G. voc. des günien intrug 40. slang 27. Schlund 33. vnder räch {cf. Rumen) 29. der güm 52. *tFru- s. Fer-meiitare. Frumeutuui com dar nie brot aif maket 38. körn /. annona K. F. ■Fruni-cus, -tos wis 37. *Fruni-tor s. -um. -tus .9. -cus. '""■') Frunium, fruiium {zmüTunUe idicr n) 40., iruinuiü 32. ghestot lo 37. lo water edder borken dar me dat leder mede gliert 38. lomel 32. lor (sk) rinte 40. l'ruuitores lode 37. Frust- s. Frustr-. *tFrustat-or, -us s. Frustra. *tFrustatorium visel, .stoter 37. Frustr-a e\telich; -ari betrigen V.a.l420. vernichten; -are ze stuchk machen 52. -ator i. diu sor 76. iviistsit- or dregber; -us bedroghen 37. Frustum stucke 37. zendriug {rgl Gloss. r. Tararicenus. BM. III. 870.) 32. Frutect-um ryspe 27. ryslein, czwiiglein 33. gestiid 32. stud ge- wäschs 40. Stauden gewechfj K. F. weydecht F. a. 1420. dnsterheyt der bome 37. een somer (sour, sur 110., suyr 132.) laut (aucli II. c., atfs lat umgrd., rgl. frutex summerlat 110. sim. Gloss. h. V.) daer reet wast i. fruticetum (auch II. c.) G. voc. sprei- dahi sim. i. frutex; -a spreidachi spreid Gf. VI 393. -a spredehage (X bagej ILS.D.ahd. chruat (aus struat, cf. Gf. VI 751? vgl. crudecht 8. 9.). frutetum gestrauj^ {vgl. Gloss. .84 Fnitex Fulinum V. Frutex) V. ct. 1618. friicticuni lispe 45. Frutex {cf. Frutectum. Sprutex.) suniner latte, vf^ sprofj, cziiig 27. su- iiior los (sie) 30. straussach, ein siinbent. (-et) laiih, schuf^ling 52. spros 34. pro[i, czweil 33. stutha Seclul. stud 32. schüssling P. F. schefiling 88. hurst, stude 40. spryt, wtschot of tel- ghen G. roc. eyn dornech stede l eyn sprute 37. i. hciifi spinosus; fructi- cosiis i. sjymosHs 76. fontex studa Ho. 65. *Fru- s. Fruc-ticale. ; Fruticetuiii .s. Fiutectun». *Frii- s. Frac-tillnni. *Fuca (X iuta) geverwete hure 40. *Fii-, fus-cnlium \ fuscamen swartecheyt; fuscor id., swarte 37. fosc- 1 fug-aliuni ein schwertz 52. slm. 75. Fucare iomare 33. sniocken 27. sniacken 45. fucatus /'. deceptus, pic- fus, coloratus 76. vnechte ferwe; eyn vlote des wassers (steht vor Fhictuatio) 37. Fucina krapff 33. krewel 27. fiii- iia chrewl, direnipel 7^ F.fusc-inula } -a chrenippell 33. 1 -iiia krewel, stachele, gere 40. crauwel 37. chrell 52. angel 37. 52. *tFucire s. Fulcire. Fucus vernis V. a. 1410. schmüncke 44. bremnie, trumnic 45. breme 37. hommele, also eyn bene 3b. blumel G. plümell 33. (X bluwel, s. Futus?). wepse G. voc. crien (c aus t) K. V. tren 40. lubstock kerba 52. fugus tiene 100. dreno //. S. D. pIiicUkS v. frauus (cf. fruniiim?) salben do mit man sich an streicht 34. friciis frowen salb an dem antlit 30. *tFu- 6. Fim-dibulimi. *tFuga (laemoiiiim ((t/'o.s5. v. Per- forata), denionis hart höwe 40. *tFugalium s. Fiicaliiim. Fugare youchen 31. Fugax eyn schfi perd 37. (equus) renner Str. V. Fugere vleyn (c/, Blaudire), also den me iaghet 38. * FugigO i.funms aquo. 33. Fugillare für slachen 33. Fugitiuus ainer der da leicht fleucht 52. =*=Fugus s. Fucus. *tFuina s. Fucina. *Fulahoder; iulason /. custoäiens 37. f^Fula-re s. Fulcire. -son s. Fula. *tFul-cire bestätigen 34. eyn sey- del (/.(/. sidel Scldenseug BM. II 2 S. H62 vgl. Diplois) vnderczichen P. F. czyren V.a. 1420. -sa'^ i. ornare cyren, suuerlik maken 38, -citus /. munittis, onidtus; i. q. -tus protevtHS 76. -titUS bescherme-r, -tus -t 37. -ca (-ta?) vnder-stiuelt, -zogen, -seczet 41. fu- cire siezen, befestigen, vber thun 45. Fulcra die peistal (der tür an dem tentpel) Meg. bet gezierde 40. i ful- nie-n, -ntuiu vp holdynge 37. /. q. fulcruui eyn roste sted(> 37. czirheyt; fultrum Stolle (hettstoll Gloss.) V. a. 1420. Fulgetr-um, -a blixem 37. *Fulgiu- s. Fuligo. Fulg-or i)leczig 33. pliczen Iweter- leichung 27. hyiulicz K. V. -ur bliczge 2*J sini. himelplitz 52. donner slach eder schod i casma 37. -ure ge- mahs (modieiuii'f'j wetter 41. -urare pleczen 33. pliczen, weterleychcn 27. hymliczen, scheiniglauchten P V. Ful-ica, 1 -ex 52., -lica 33. steyn- vlek V. a. 1420.kiiücz 45. hagel- 30. 38., hahel- 33., hasel- 34., har- 32, bor- 40., her- K. V., sne- 29. 3^ 33. -gans (-gan[) K. F.). widhopff 52. ful- ken, var. folchen m. d. sg. Meg. eyn wis {st. wit?) voghel, \ est auis nigra in paludihns moraris eyn pelegrime 37. inuogel Wien V. 399 IJfm. Verschie- dene Glossicrung s. 142.]). 151 ad. fu- liae ciconia. Fulig-o ruez V. a. 1420. rot 38. roed lierha l putredo frunj ; fulgin- atus 1 -eus swart, rokerech; -osus rochaftich 37. *Fuli-nuni, -um /. rubeum l ni- grum 52. Fulla Fundulus 185 ^fFull-a, -ia 33. est herha ex qua rüdes imnni noni appositum reciphwt colores 33.. vxih^ip.etn. caloreni fe- nent 27. -ianiim {cf. fulloiiiim Gloss) est qd. licrlxt 34. (?). "i Fullica s. Fiilica. Fiillo cortener(r/". Gloss. h.v.nr.:/) V. a. 1420. ein wol walcher 33. ein wollen bogen 1 ein welcker 27. tücli ^Yalher 32. eyn want snyder ; pl. (-oiies) wullen weuer 37. eyn bot welker 3S. voller G. voc. lauendare /. lauaiitariiis H. S. Tr. i. qiti panuos parat et excandi- dat Br. fuiioiiiim die blaicher des goldes 41. fuionium eyn welker 37. * Fulloiiuiu {cf. Fulla). fuloniim Garden [ef. fullo nr. 2 Gloss.) 37. Fulmeii straiü 32. timre- 40., dun- ner- 27., daren- 33. -slag. dürnschlag 30. ein blicken 27. fulniinare him- litzen, plitzgen Oe. V. *tFuliue-ii, -iitum s. Fulcra. Fulmiiiare s. Fulmeii. *Fuluus s. Fuliius. *7Fiiloii-ium, -um 6. Full-o, -oiiiim. 7*Ful-siuera s. Furfur. -titiis etc. s. -cire. -triini s. -cra. *tFiilue-do s. Fiiluus. -IIa s. Voluella. Fuluus, fiüiius 33. glanczig 29. 34. glaczunder P. V. glaczende, schyn- de 27. scheinund 33.bruen V. a. 1420. fuluedo glanczigchayt 34. glauczunge {aus glau-) 27. glaczund 1 cal P. V. brüni 29. *tFum-a, -igale etc. s. -us. -itiis s. Yomere. *YFiim-us dampli, dumpli H.Pli. -iueiiditor *?. Prestigium. -iisterre 32. 34. 37. 40., -iterra, -iteria P. V. chatzen-kraut 33., -chla P. V., -czagel 34. katzen-kirbel sim. Gloss., -kyrhel 27. wunden crud 1: roek 37. tuben- kropf 32., -kropli 40. -a est terra (sie) 33. 76. -are röchen 33. rochen G. -igare t -escere rauchen 34. riechen 29. 30. {//eides 52.) -idare rauchren 31. -idus, l -osus i -itosus 37., 1 -icosus 52. rauchig 52. rok- haftich 37. -igale rok hol 38. rouch Diefeubach, Novum glossarium. loch 29 sini. fagiiiiale rauchfanchk 34. fumari-um rauch -hol V. a. 1420. -roren l kumich (verschr. fun-) 52. -vas, -aus; -s -är 33. -m l -s räch haufj 27. -s 1 fiimerale, fumici- pium schorsteyn 37. • Fiiiiabuliis s. Fimambulus. Fanal-e leemt, kersen gaern G. roc. leenibint Xö?^'. V. dacht der lecht; -ia wundene kersen 37. Funam-, f'uua-biiliis eyn de vp eyner linen gheyt 37. sail genger 32. *tFfiiiiarius (anders KL Gl. m.) eyn totin grebir 7. a. 1420. Fuucti-o, 2)1. -oiies sunttributa l vertUjalla etc. 70. toi schat 37. t Fimctoriu-m Br , -s i. transi- torius 76. vorghenclik 37. Fuiida {cf. Balista) sluder 37. sling 1. 33. 40. P. F. schhng/iT. F. vischenz {eins -necz) 40. seuchil H. S. D. (de generibus reciuni). senkil (Anlcer) Gf. VI 256. fundefle (ausfundihulum Seh.) 122^. eyn schencker (sk) o. eyn gebelin zu dem pluge gehöret 45. ^fFimdalus s. Fimdiilus. Fimdameutum {ef. Basis) pful- ment 40. wlman, grünt veste 38, grundtyeffy 31. Fimdar-e stiebten 38. -ius stiff- tär 83. bauer KL. •^ Fimdaster s. Fundulus. Funder e geyten 38. "fFundibal- etc. s. Fundibul-. Fundibul-a, -arius Gloss. Cf. Gl. m. V. Fundabulum. 142. p. 151 nr. 299 V. Fudibulum m. Amn. fundibal-ä eyn clene sluder; -is, -Ista, -ator, -arius eyn sluder werper 37. fun- dib-ularius slencker 27. stabshng werffer P. F. -olarius schlencken- der 45. Fuudib-uluni, -aluni 37., fiuli- biilum 29. schope 37. schoupe /. can- dilmliun 38. schoffe 27. scliütf 29. schueffel 33. schapffen 34. schapff 30. 52. 1 zuber L tina 30. ^Fimd-ulus, -alus 33., 1 -ius 37., 1: -aster 33. 37. 52., 1 -iculus 52. grünte G. voc. schmirel 52. grunde-l 24 186 Fun dum Furunculas 33. 52., -lingh 37., -ling; -iciilus irZ., steynbite 38. Fuiiduin i. maris profund ifas 76. grünt des meies 37. Fimdus grünt des waters 37. Vor- werk 37. V. a. 1420. podem 52. hub 52. 2. vorberg 27. ligend eygen; grünt } bodem K. V. f. arenosiis steyn- grimt 38. *Fuue})ri-s leychtum V.a.l420. chlaglich 52. -um totongeraich 30. totten czewg 34. lich-gezüg 29., -ge- zogen, -gang 45. ein leych-geczewe 27., -zug 33. fFunera eyn beghencnisse 37. f Fiinestu-m doden sangh 37. -s besmet (funere inquinafns), doetlic; funus een slijck (X üj^^k) of dode (r. VOC. *tFunga s. Fuiigus. Fungi neyten, briiken /. friii 38. *f Fungus {cf. Boletus) egerling Oc. V. peperlingh; eyn naghel 37. schwam lest vetus 2)(mnus (aucliBr.) \ summitas comhuste candcle ; et est qd. clauis in rota (X fnrcale sim.?) 76. Schwan, pfeiser K. V. funga swani, pffirling 33. fuiigos tnht Vhy. Mou. (Gf. V879). thatch (sie) Virg. *7Fum-s Strang, reyp, repe, seyl, seel 38. rep 37. -s ductorius (et in puteo) ein streng 125. -culus saillin 41. eyn clene rep; eyn methe snor 37. -l'ex selemeker, repsleger 38. Fumis (cf. Fune-ra, -stum) lieh o. begrebde 40. 45. Für deff 38. def 37. *tFur ehrayce luckich 37. liebreice sorslatine; ixirwi pluralitersorsJat. 76. *Furba s. Furuus. Furc-a furcke 27. vorke; galgen 37. -illa gebeli; -ifer gabel trager 40. l -arius (cf. Gloss. h. v.) galgen- sprtissel 52. *t^^urcal-e, -a 37., furtale {v. Trabale), fercale 30. (cf. Droteca) luns, ronghe vanden waghen G. voc. lüns in curro 37. lonse 30. lann an einem karren 33. lewfje, rung 27. lewchs 52. *Furci-fer, -IIa s. Furca. *Furcilla, furtilla warhaftich 37.; der Schreiher las i. verax [cf. ferax, vorax Gloss. v. c). ' Fure-re s. Fax. -tus s. Furo. " tFurl'ari-u8, -o H. S. I)., fur- furio 40. dorn-drewer auis 40., -drelle Wien. V. 899 K, -dragil H. S. D. Dazu (u. und Gloss.) fusarius dorn- czeil etc., vll. auch gele (hoJcs) X fui'- sarius gell (auis). '-J-Furf-fer s. Furtum, -um 5. Furuus. Furfur krüsch 29. grusch 32. schie- fer 1: schuppen (capitis) Fr. furfu- res heuptschuplen 125. schueppen Sm. /// .377. fulsiuera (fulliueraJ) schü- bel (infirmitas) 32. * Furfur-euum, -iuum steyn mel 37. schimlung 52. *t Furfurius s. Furfarius. Fur-ia 1 -or douendicheyt 37. -ie pl. hellisch pein 52. sim. 75. -ire prin- nen {rgl. nn X nim Gloss.), greynen (X grimmen; vgl. Gannire) P. V. *7Fur-mi('ulus s. -unculas. -ni s. Für. ■" "i- Furni-tergius ouinwisc //. S. D. -eerius ouenwisch 4(). Furuus s. eyn ouen 37. *Furnus adj. s. Furuus. Furo niurraur tier 32. murmeltier 40. furetus s. Furunculus. Furor (cf. Fiiria) tobe-heit Gf. V 349., -halmo H. S. Mon. tobchalmo (c aus e) Vind. furore tobun vnd zorn 41. *Furrare fütren 33. *Furs- s. Furf-arius. *f Furt-ale s. Furcale. -ifer s. -um. -illa s. Furcilla. Furt-um deuerie 37. devberie 27. dieppstal 33, duue, ghestolen gut 38. -iuus defhaftich 37. dyphaftig 27. diepp-leich; -iuo -ig 33. ^Furuucul-as, -us, furmiculus 50. (cf. Furo) est aninial tanquammus- telaparuumtvlg. frücz 28. grütz Meg. i. vulg. furetus (ib. S. 139) Naturb. grutsch, von dem grutschen 50.; vgl. vv. Cirogrillus. Dama. Melo.; grut- schel, grentsch, krietsch mus crice- Furuus Gagata 187 tus Nemn., mit dem lafein. und lifiislav. Namen zusammenhangend. FiiF-mis, -iimii ags. bruun 136. -fuiii dun (^schwarzbraun, ags. und noch engl, vgl. Dosinus. Spadix., nicht mit HoJtzmann ans briii)) 1 rot Pf. Grm. VIII 386. -ba ohscura l nigra 142. p. 150 ni. Anm. -iius swart 37. ■■'Fiisa käschorb 52. *Fusa-riiis spüle bom 38. uuanan- beam Covk. -iiiim vauabeam Somner. -le spilboinen holt 37. zweckholtz 52. 75. *Fusarius (j:f. Furfarius) auis do- ren drechfjel K. V. dornen drechsel 32. *Fiisca-liuiii, -meii s. -tio. Fii- calium. *tFusc-are brimen 29. brüm- niachen 30. -edo, -ido 33. val-, blanc-, bloe-heyt, bleycheit 27. valb- 33, prawn- 1. 34. -hait. bruui 29. -atio \ -amen prawn färb 52. sim. 75. -ariiim Gloss., -oriiim swertz 52. Fusciii-a -ula s. Fuciiia. Hamii- las. *tFuscor 6. Fucaiium. Fuscus {cf. Ferrugineus) swart brun; salich (vgl Br. Wih.II581v. Saal, saluwe sordidus KU. Dz. Wtb. I363v. SalsLYO. Scheler Wtb.v. Säle; 37. f. color dunker verwe 38. Ähll s. o. Fusil-is gheytlik 37. gieslich, gössen 52. -e geslich 'V.a.l420. "tFusillus s. Fusus. Fusoriuui {cf. Gloss. v Excipulum) stoetvat (e aus r) G. voc. *tFu- s. Fos-sorium. *tFussibiila s. Fustibula. *tFiist-aiiimi etc.s. Fastanum. -i s. -is. Fust-, fuss-ibula sluder, blide37. Fust-is schegel (so?) V. a. 1420. -i knüttel 32. -iis steck, heim hart 45. -um chünttell, kolb 33. eyn kloppel holcz 27. *tFustril (? -rl, iviepoln. durch- strichen 1) klein fust o. füsteri 40. Fustu-m, -s s. Fustis. ^fFustus eyn ars wip 37. ^•'Fus-um cleper leprosi; wegel 37. /. q. -US clapperel (lepr.) 52. -US -um spüle 37. -illus (-ellus dem. Br.) wirtil V. a. 1420. *Futa s. Fuca. Futare lesten (sie) 52. *Futela i. industria 37. 76. sney- decheyt 37. "fFutil-e (cf. Futis) eyn hol vad alzo eyn zeiie 37. -is est vas quo nihil coidinere potest liquidum vtcrihrmn 76. Futilis unge-hab Gf. IV 739. -hebe 40. -heb 74. vnbehütlich 52. (?). een clapper G. voc. Futire sweczen 6. 33. Futis durch-lochret 40., -luchrin 93., locherotz K. F., löchrig 52. vas. eyn vad der helhcheyt 37. Futuere ahd. sertan {pH. sart; ags. serden altn. serda) W. Gr. Ältd. Gsprr. Futurus toe comste G.voc. "fFutus {aus fustis? cf. Fucus) blüwel (instr.) 32. Q. * Gabaria /. mortuorum corpora condita 52. *G- s. B-abatum. *Gabea een hol; gabies gheyole (daraus gehoeylt 132:) G. voc, vgl. cauea ghaiole 108. Gloss. v. Catasta. *Gaben-a, -na eyn arke 37. *Gabies s. Gabea. Gabulum galge IL 19. Symb.D. Gades eyn land Schede 37. gandes reyn, grenicze V. a. 1420. •^fGaeuum eyn lustich dael 37., eher aus geheunon /. vcdlis etc. Br,., als aus gan eden. "^Gafrura s. Cafrenus. * Gagata i.gula 76. eyn vreter 37. li Gagates Gallodromi Gagates {cf. Agates. Piropus.) ber- ne- o7., perlyn- 27., a'g- 40., art- 1 patren- 42., prenn- \ ait- 3Ieg., mer- bell- 33- -stein, -stain i. piriillus 33., pirorus 27. *Gagia. gaya haspel 40. *tGaha s. Glabaha. Gaia /. larus 37. Symb. D.App. müser 37. *Ga.va 6. Gagia. *tGayus. gayos tore i. fatuus, leuis 40. Gala milch 6. 45. *jGaladiclii s. Galata. *Galamina. galumpiiatis eyn reghen doyk 37. Galanga s. Galganum. Galautina 1 galreid-es \ -a gal- rawn 52. galreda gall rain (umged.) 32. f Galata nomen popidi Br. galla- tici 76., galadiclii 37. sunt homines a Grecls ttuti. *tGalaxia, gallaxia 34. /. viala- ctea, -ctia 29., -cte 34.. 1 -xia (X galaxia) 30. sant iacobes Strosse 40., weyfi straiin 34., ein wasser (sie) strani 33. an dem bymel. dy wyjj schymmel (umgcd.!) an dey h. 27. wysstene {sie) am h. 30. die wissen strymm 29. milchweg 32. eyn wit wech; galaxus eyn w^d cirkel 37. Galbaiium wyt zalue 37. Gal-e, -ea, -eyda Ghss. galea gallen K. V. galayda galeyde 27. galein 34. galed 29. 30. galleida galet 33. *Gale-a s. -ms. -yda 6\ Gale. -ola s. Caliciila. jGalera anis galerie 40. aus galerita? Galerus pelegrimen-, ysern-hoyd 37. Wandel hut 7. 30. 33. exsunga (aus ex iunco ! vgl. 142. p. 151 nr. 1 mit Ämn.) 127. cistrel H. S. Tr.Hoffm., hei Gf. galea id., vgl. cisterella corium dieitur Gerhert App. 102. *Galeus. galius p. hechede 40. "Galganum. galanga gallega'n 37. glanga gelang ( gt 04. v. c). galgen 31. Ga-, gu-lgulus vaca 142. p. 153 m. Anm. * Galida {ef. Gloss. vv. Gallida. Calicula.) gelte 40. gelten, zuber 52. *7G- s. C-aliendrum. t^Galiui s. Galeus. Galla galopöel 0. san. laubapffel 3Ieg. aichlappel 34. eyk appel (quer- cus eke) 38. Galla een loer of leer tauwers of (sie) schaefraes G. voe. schabeysen 52. *iGalla-ti('i, -xia s. Gala-ta, -xia. "Galleida 6. Gale. ^fGalli crus h. (c/'. Betonia) at- torlate Bh. *jGa\\i-a nider walen land 30. n. welsch 1 ; -cus (cf. Italia) n. wel- scher 29. -da walich 40. -a wallant (ytalia id.), dar auion ut (aie^mid!) paris inne lit; gal- l yta-licum wrtlsch sprake 38. *Galli-cantus52.,-ciniuin37.52., -nacia 37. hauen erat 37. hannekrat inder nacht 40. han kraw 32. der drit slaff 52. -cinare chrän 34. -einer e kregen 29. kräen 52. *7Gallic-eps s. Mardarius. -iuium 6. -antus. -ula s. Caligula. "1 Gallida s. Gallia. Galida. * t Galligietum s. Gallitrichum. *Gallimala est herha slmdis pjorro 52. Gallinac-eus, -ins ein ieglich ge- minnet {ef. Castratus; ding o. gekappet 40. glamaticus chopawn 33. * t Gallinac-ia s. Gallicantus. -ins s. -eus. *Galliricum {ef. Gallitrichum) ha- nen i\x% K. V. brautele 40. (bautel 74). ^ Y Gallisenones s. Fianafere- tes. * t Gallitri-clmra, -cum, -cus Rh. (ef Galliricum) vaötervyrt Hb. scharl- ey 40., -ach i. gerebotanum 0. san. galligretimi (g' = gre? ger?) han ftt^ o2. callitrichon strselvyrt Cock *t Gallo (aus caloV ef. Gillo?) i. mercenuarius msedgilda Aelfr. "I Gallodromi /. mangones c?**- Gallus Gegichima 189 currentes effnmdedecipienfes ; hos com- mimi sermone tiisceren possumus ap- pellm'e Symb. D., vgl. n. und Gloss. vv. Ganea. Mango, tuyscher permidator., aleator KU. l tuescher truftdor. ribal- dus etc. 147. 7 Gallus siluester walthan, vasaiit Me(/. * t Gal-reda etc. s. -antina. -ueus 6. Ceruleus. -unipiiatis .s. Gala- mina. *Galus (cf. Glos Gloss.). caliis i. viri soror Gll. Er f. Marh. * Gama-leon, -ndria 6. Cliamie- leoii, -drys. * 7 Gam-ariis, -marus H. 8. D. salmo H. S. D. i poleris Tr. salme 40. salm .33. 1: -atiis /. salmo 37. *Gamba ein behängen wagen 52. 4. tGanafus ifortis, agdi.sl48. Gl. m. *tGaudes s. Gades. Ganea sqq. Gloss. g'ania tusclier- sche, höre; ganio i graiuis tiischer 37. ganeo [cf. Leccator) een lodder of horeiagher G. voc. ganniio hed Sprecher {cf. Gannirei P. F. 7 Ganglion u- Ki, o- 34. -berbein. schneekopf Kl. Ganni-re {cf. Ganea) mer sprech- en, -tus -ung 1 greynung P. F. -tus gryheit {cf. Furire) 27. -rentgannent (g ans z, X gannire) 41. *7Gau-nuo s. -ea. -sape-s. Gaii- sape. *7GaralIus 6. Garrula. Garba garib 33. Garcio butie 5. 27. gartia eyn kol bube der vil rette 45. * Garcire i. midtum loqui imdüiter 27. 33. *7Gardus s. Gm das. * 7 Garga-nisare 6. -rigare. * Gargans i.protenvs, hisipiens iO. Garga-rizare görgesen F. St. G. 900. -nisare würgen 27. gragari gorgelen 27. *|Garguea noterwurcze 40. *Gargiil-us, -isp. gnintkenG. voc. *tGargulus s. Garrulus. *tGariofiles etc. s. Caryophyl- lum. *tGarisini(G"'n?. "'l') aduena l di- ulsio ud: 37. 76. ger Hin mons, quem colleni Samaritani 142. p. 155. Garrire craculen, also eyn hon ludet 38. voglisch schrein 34. vogel schryen 29. snappen G.voc. *Garritor eyn leyt spreker {cf. Ganea etc.) 37. Garrula cmis ags. hroc H(dt. I lo. rouca Ff. Germ. VIII 386. garallus hroc Hpf. V197. Garrulare claffen, sneteren. snacken, wassch^n, vele spreken 37. garren ('B3I. 1482) 29. grallen (l. c. 578) 34. *tGarru-lus {auis s. Glandare) i -losus die veel snaps {cf. Altercari. Garrire.) heeft G. coc. -s khen-aii (cf. Gf. lY 463) Gl. Ker. gargulus klefferer i. procax 30. * Garrum wagen 52. 74. 75. 141. *tGarriis s. Garrulus. Garum fiscbrot 130. H. S. I). (cf. Gf III 291). galreyden 125. Garumna /. girundt 125. *-J- Garns eyn olye bank 37. ^fGasarium s. Gazetum. " t Gass-a s. Casa. -ula s. Cras- sula. Gaste-rium i -r, venter flasch 125. Gaaata geueta //. S. I). gebeta 130. kare 40. 74. Gaulus grüne speht 40. buspeht i picns, merops, martius //. S. D. Gausap-e {cf. Lisinna ) disch lachen 40. dislakeu, dwele; -inm eyn hant dwele 37. causape ambelachen H. S. 1). gansape kotzongolter Oe. V. Gazetum, 1: gasarium 52., gazo- philacium 52. etc. sacristey l stokch 33. cf. 6. tresel kammer, gelt hauji 27. ein stock da man j)henning ein liit 52. *Gazza s. Hausorium. '•fGebim s. Glabalia. *tG- s. S-edacium. '"tGedulus {aus ed-?~) vreter 37 i. vorator 52. ^IGeenium s. Genium. ^t^egi-chima, -ma est vicium oculorum saurack 52. 190 Gegrues Genitalis * tCregrues s. Gergrites. *tGel- 6. Ueii-cidium. *Geleficiis. g-eleiieplnciis /. Man- diloque)iö- 37. Geii-, gel-cidium eysczapt!" 52. Geiklus frustig 21. geludiis frost l hodeii lösi-r 33. Geliuia een cleen schoef G. voc *tGelis-ia, -ea 33. fEd.) nyese- wiirtz B. Fh. nisewurz //. 5. B. -ea nessel-wurcz, 33., -wurcze; celisia nesel wrcze 40. *tGellu-ans i auidecomedens 37. -US Gloss., g'eliiilS l. pallidus a nait- sea 37. Cf. Helliens. gellidus erpli- clien 52, Gelta \ nietreta ghelte, eyu beer 111 at 38. *ttrel-ii gefrory 32. keltin 41. cluft, dies Sm.IISSG. Gf. IV 500. Gr. Wtb. V. Kes. -Udos 6. -idus. *tGeme-l, -le s. Genialis. Gemell-iis t'.veelinck G. voc. czwir- ling 33. czwylliing 27. tzwinling 52. -1 evii twese-ke 37., -linghe, -rliiig 38. geiimii gez- H. S. Vind., geze- Mon. -wineliiige. zwyllig 27. zwilicht (asirum, umgcd.j; genimini zwilit 32. gemmini zwylach K. V. Gem-ere seufften 1. 33. anckeii 38. ersauiftzen; -iscere erseuft-en, -itus -ung 52. -ebiindus weynlich 45. waiu- uiider; -itus ain seüfft 33. erfreyiuif} (sie) 34. -iua SLinfcz 41. ^hierhey genin ea (alplt. gern-) oglien zer 37. *YGeniicus ein scliancze 40., aus (iactHs) geminus? *tGemin-a etc. s. Geiuere. -i s. Gemellus. Gemm-a {cf. Nodus) ber-knopfi l -spro[3 K. V. -bolle o. luter edel ge- stein 40. -arius edelstein-liawer 29., -macher 30. -inarius ein edel stain mecz 1. 33. ginimarii gimmares Ho. 44. *t Gemmini s. Gemellus. Gena, genua 45. hüffel, est pars faciei vhi harba incJioat uscpie ad oculos protensaK. V. die wange vnder den äugen 45. hewffel, wang F. V. huff (genas)41.wijn-brauwen(-cb oder eb); supercilium -brauwe ; palpebra -brae G. foc/y^f/?. supercilium wijnd-, wijn-, wijngh-, wimp-, wijm-, wim-, win-brauwe KU. *7Gen-arclia s. -earcha. -eacu- lum 6. -jaculum. yGenearcli-a Br., -ia Gl. m., gen- 1 generi-archa der eltist an dem geschlecht 52. ^yGene-cium s. Gyneceum. -ati- cus, -dicus etc. s. -tliacus. -carius s. -tarius. -ctus 6. Humectare. *t Genera-re baren oi'kinder win- nen G. voc. -ta scafan 48. -tio in- differens (indiuinationis Gloss.) götlicli geburt o. gotliche berhaftikeit 40. -tio 1 -men, genimen, germen geperung 52. *tGeneriarclia s. Genearclia. Genesis (cf. Historiographus) das puecli der geschefft 34. daß buch der Schaffung 49. Genesta braemboem G. voc. geste- na i. merica 33. -a id. heyde 37. "fGenet-agia, -egia est domus meretricum l locus subterraneus etc. tunchk 52. *Genet-, nach ÄcÄeZergenec-arius tixerant 12.2''. p. 47. *tt^enet-egia s. -agia. -eriuni 6\ Gyneceum. Gene-tliacus , -cliatus weissag durch die geburt der kinder K. V. -aticus, -dicus, genitaliatus i qui indicat de vtta et morte pmerorum nas- ciencium etc. 37. *t Genetria fcf. Cimex etc.?) milw (InseJd) 32. Genialis, gemel est locus etc. ^d. gemelle eyn brut bedde 37. Genicator. geniator i. calidus 37. *Genicium s. Gyneceum. Geuiculari naygen 52. *tGenim-en (cf. Generare), -ina somnierlahn (arborum) 125. chuuni Gf IV 439. -ia khunni (p>l.) Gl. Ker. -ium i. naturale l vitale 52. 76. Geni-niini s. Gemellus. -nea .?. Geniere, -osus etc. s. -um. * t Genitali-s, -a s. Genitiuus. -atus 6. Genetliacus. Genitheum Geruria 191 *f(jeiiitheum s. Gyneceiim. Geuit-iims geperhafftig 33. -or teler; -rix telerinne; (X ianitrtx?) moume, moucler i. mater 38. -us gebert (sw.ptc.) l evn son 27. -alia gemacht 1. 52. niechte 38. -alis vrspnmgleich .52. (ienium siiiu 52. geeiiiiim bösem V.a. 1420. g-eilios-US sinnig 52. -itas s. Micliaiiia. * 7 Geiiofo-giis 5. Giiopliociiis. -lum s. (xyueceum. Gens landes volk; populus stat v.; plebs ein gemein v.; viilgus bouel V. K. V. Gent-, ieut- 38., Jaiit- G. voc. K. F., iaci- 37., gene- 122^'. -acu- liim, l iactus 37. morgenbrot K. V. eyu morghen-brod 37., -brot 38. vriuiart V. a. 1420. ontbyten G. coc. matoignon (:maton Gehäcli) 122'\p. 55. gentari fni essen 29.fruestuchken 34. ^fGentlieiiin s. Gyneceiim. Geutiaiia hemera H. S. D. Gloss. genczen 45, * 7 Geuii knii 40. knu K. V. kney 37. kne 36. gen-, var. gent-iicnlis cnievum Lor. *f Genu-a s\ Gena. -ciilis s. Geim. Genuiiuis dens, qui sedet snh gena, eyn lanck tant G. voc. Genus kunne 40. Georaantia (-cia) zo"ber kunst dz man nemet die swarczen buch zetüsche 40. Geometer ertrich messcr 40. da^ e. (iicc) m. 31. einmaisterder messung des ertreichs 52. *Gepa i. ascia rusticalis s. ha"ppe (hepe Gloss.) o. rebmesser 40. *-|-Ger-a s. -ra. -acia 6. -onica. *7Geralo-, gerale- 35. -godion confectum medlcinaJe clarificans vocem (a geran i. sacrtim, d. i. ie^öv) 35. est electuarium retinens vocem etc. (ivie Gloss.) 33. (.?). *f Geranca s. Geronica. t Geranium pratense (Ann.) storcksnabel; steynbre-cha, -cka (3Iit- tel gegen steyn calculns) H.Fh. *t Geran ta s. Geronica. *tGeraticus (aus hier-? georgi- cus?) schaÖner 40. *7Gere- s. lero-botanum. *tGergOSillS /. coloremcicieus (?) 37. fGergoiiia {vo-dr. -nia) Claro- mont 125. * t Gergr-ites, -iies, var. gegi'ues hirs m. Meg. *tGeritiu >. Garisim. Germana basen 40. wase 4. eyn dusch frauwe 45. ein pas o. ein tewtzsche fraw 52. "Germaii-i oster francken 45. -ia nyder tütschhmd 29. Germ-en (cf. Generare) kimy 32. blüt 30. blute' V.a. 1420. plued 52. frucht 29. 34. -inare tVucht gen 30. fruchten /. inictiiicare 29. kyemen F. a. 1420. pluen 52. *tG-ernobita l gernion /. sine harha 37. "Gernodimu s. Gerodium. *t Gernosum /. carcemionachormu 37. ■^■" Gerodium wirttil 27. enspin 52. 74. ein änspin an ainer spindel 33. gernodium wirten 29. ein spin 34. * Geronica i.valde senex 37. ge- ranta rector senhnn in hospitaJi spi- talmaister 52. geranca {alph. gero-) alter 40. gerunia 33., geracia 76. i. senatusU.c. wirdikchait 33. cf. Ge- ruria, X gerusia? *G-, ih- H- (at(s lii-) -erophanta (X y^Pc-"^) i.decrepitus \ siuJtus senex Spnb. D. Gerr-a, -e 2^1- cleffery 125.gera, dorheyt; et. piscis saporus 45. ^Gersutus 1 gertus scharp, scho- ruede 37. Gerul-a bore, schuffbore 38. tra- geber, mysber V. a. 1420. mistrag 52. krotte 40., cons kratte (Tragekorh)? oder ans krucke 8^ (Gloss. v. c. vgl. Gipsum)? krug o. treger 45. -atrix tragerin 33. *t Geru-m s. -s. -ndula s. Grun- dela. -nia s. Gerontica. * Geruria (cf. Gerontica). gerusia est creafura 33. 192 Gerus Gyneceuni * Gerus. gerum sehenden hüt 40. i. pilus de iuncis f actus 37.' *tCrerusia s. Geruria. Geron- tica. Gesa s. Gesum. *|G- s. Gr-essutus. * t Gestatori-um, -a, -\ -a sella Gf. para Gf. dragestuol H. S. B. sim. Gf, VI 664. tragistvol 1,27. tragel (X ti-ege] Träger? \ans stül?) stül 40. *Geste-a, -iia s. Genesta. * t tiresticiil-atio /. motus miisicus evn bungeii lud 37. est iomdator um motus; -ator /. ioculator 76. -anus 76.. -US 37. i. alfricauus; cf. ai'ricanus i. negotiator Br. Gl. m. -uin betriege- rey 52. ''•Gestilis trägig 33. dreghelik 37. traglich 52. fGestor i. lator 76. i. vorator (X comestor) 52. ■^yGestum gepär o. tatt 34. getat 40. tat 52. gesta regi gescliechinu ding sach 41. Gestuosus doende boerdelick G. voc, daraus d. 1 boerdelick 1S2. Gestus (cf. Appavatus) gefertte (imiged. aus geberte?) 30. geferd 52. Gesum {cf. Jesus), 1 gesa ein turnir kolb 52. sim. 76. IGetulus ?'. afcrtanus (aus afri- canus) gotsbuj^ 45. Gib-ber kröpf F. a. 1420. 17. 52. 1-er eyn liouer in der borst; -berosus J -brosus eyn de houer beft an der borst; -bosus (cf. Squalosus) eyn de en houer heft in dem rugge 37. -bus hoker 38. hockir V. a. 1420. hocbker; -osus hechrot 34. *tGiblius s. Biblius. * ■\ Gibr» {aus hbr. "ipy /. viri g. sg. lichoman Lor. Gio. gyd ris, eyn vrucht to etende i. ortisis 38. gypp daz ryfj 27. reysch, den man ist in der vasten i. ortesis 33. sim. 4. gith reisch 52. * j- Gienium {aus hyg-?) eyn drangh 37. estqd. potio76. Gygas recke, rese, hune 38. vuri- sil (also hd. urspr. wriso) Gl. Lipsii. Gigeria etc, rampa-mpen 125., vgl. -nien omasum, -nyge tripa Gloss. nd. rampen pl. (uud erhsen) ein Eßen 2h Eschwege a. 1.591 s. Lan- dau im Frankf. Conversationsblatt 1860 nr.286 ; ein aus Eingeweiden bereitetes GericJit in Lippe s. EchterUng bei Fromniann B. M. VI 866. nd. ramp Gemisch. ■^fGyg'erius eqmis pumilus 148. Giguere telen /. parere 38. *t^igHos-a 76., -ia 1 guosa 52. est vana gloria. Vgl. gy ninicus ludus i. virium gloria Br.? *YGigra s. Gingiua. *tGigrars copa, nach Cock. cf. scopa /. trichilo, d. i. T^äxvlo<; hbr. "i:"^.^; gygraiu hnoll Cfeop. *Gigrenus s. Gireuus. ^yGilasia s. Gilesia. ^yGilbea gelroch H. S. B. gel- rog 40. gele roit (umged.) 7. *tGilbu-r, -s s. Gilfus. *Gilesia, gilasia 52. 76. i. Stella 33. 52. 76.,u'ogegen74. (trotf) stilla/a.9. *Gil-fus gel /. glacus; -bur valb, inter rubium et album 33. -uus usilvar Gl. Sal. Mon. i. q. (T7to()'iaToq Vuican. gliel; -bus väl alzo eyn perd 37. -uedo geli 29. fGilis s. Bilis. * Gillion-es agana Gf. 1 132. -is ahiero Gl. Ker. Gillo. Vgl. lJ2.pp.29. ir,2. ad Bau- calem galloueiu und Gellonera bauc- galeni. *Gilu-edo, -us s. Gilfus. Bu- sius. _ " Gynibustio (gyni-, fast gyui-) interpir. angu.^tia l Jiabitatio 37. i. a. h. 76. congucio engwonunge 40. Aus gurgustium? *tGi- s. Ge-mmarius. Gymuasium höchste schul 29. landschul 44. schule o. sprochus 40. lernhus V. a. 1420. * 1 Gimnassis geschibkait 32. Gyneceum. geuecium dunk i. textrinum Symb. B. geutSieum l genitheum dunk s. siibteranea domus Gingiua Glabo 193 midierum 40. geniciiim genez (l) tunc H. S. Mon. 1231. genot'oliim est du'' (?) textriuum i geczeug 23. sim. genesolimi 6. (s. Gloss.). ge- ueteriuiH i. Inpanar l donvus vbi mu- lieres a mensfruojmrganfMr l die. vestis fedata quam caicdle hahenf mite se in lahorihus eyn schortel dok 35. ^fGingi-ua (r/. Dentina) zan- fleysch; -US biler 40. -iie pl. pilorne H. S. D. -na 1 dentina zen- 29., emigma czaud- 34. -fleisch, bignia bilder 32. gigTa se flci^sc tothvithiL'ftun thone dux Gleop. gingiia {nlvld sing- na) geiiQure 122'\p. 11. *7(xing-raniis s. Emigraneus. -na s. -iua. ^fGiolba .s\ Biucus. *tUyi)p s. (xid. ^ Gipsare wesen {aus weiften), tonclien 31. teuchen, tynclien (>4'"'. *Gipsum krutte 40. kruck 74. *Gipsum harstiiigel 34. cripsiim horstreiDieii (X harsträne) 30. Gipsu-m, -s 37. 40. 52., 1 glip- sus 37. gipse 40. sper-calk 37. 38., -külcz (sie) \ gypps 33. sparkalg 27. sper 0. briick (aus kruck, s. nr. 1) 45. sporukalck 52. Giracuium omloep, dreymoelken Ct. VOC. ^Girale sclivuue also in eyiier perse is; i. girgillus polleue 38. Girare creysen V. a. 1420. scheib- lig vmblauffen 52. sim. 75. winden, be-w.; i. vertere teyn, also me den slipsteyn tut 38, *|Giratiue, giraüite 30. vmb- wend-ig 30., -lieh 29. *Girenosns s. Giruncula. *Gi-, gig-renus i jyiger 33. 37. glirins (vgl. nhd. schlafratz) id. trach 37. *tGirfal-cns, -e s. Girofalco. *Girgillu-s 37. 38. 40. K. V. Sm. V. tril. V. a. 1420., -m 37. etc., 1 gra- culus (X giia) 33., muirigillnm 34. est instr. per quodfila in circnlnm protensa infignramglomoris con inngun- tiir.., alio nomine die. deuolitorium K, V. garn-stoll ib., -stol 31., -stall DIefeubacbj Novum glos.sarium. Sm.. III 626., -wind 29., -windel o. ZLigel haspel 40. zug-h. 74. gharne- 38., ghaern- 6r. voc. -winde, garen- wind 33 , -rochk 34., -racke; haspe, schran 27. gornrucke V. a. 1420. has- pel G.voe. (-m) 37. wefe V.trd. pol- lene 38. polleyde, trolle (-s) 37. deckel ouer eenen waterput G. voc. girgil- lare liaspen, garen winden 27. 'fGiri- s. Giro-falco. = t ^irinacnl-a, -um etc. s. Gi- rnncula. Giro-, giri- K. V. -falco ger valk 40. (74) geirfalck K. V. (gryfalco Gloss.) grifalcus, girfal-cus, -e i. he-, imlatln ee-rodins greiffalk Meg. * Giro-nagus, -phagns oplopende G. voc. S. Giruncula. *tGirrus s. Birrus. *Girtus /. appendfculuni infu.sa (fuso 76.) enspin 52. 76. Giruni s. Atrium. *Giruncula.girinacul-aeynkepe- rad {(ms kemp-?) 37. -um windelrat, Marg. i. vertilabrum 38. giroua- gUS est cdiquis caJcans istamrotam 38. l girenosus ein vnstäter; 1 est ille qni calcat rotam per quam lapides et cimentmn mittimtnr supier murum ein tzug rad; darauf mit ähnlicher Glos- sierimg girun- 1 giriglna-cula i. altifera 52. girophagus e\n rad treder 37. Gith s. Gid. *Glab-a l -ella schetel 37. *tCrlabaha 37., galia 76. int. col- lis II. c. eyn houel 37. ^/rglgehimcolles 142. p. 154, vrm. aus hehr. D''?:, rll. X Glabella {s. Glaba) schaidel; ein glaczet gestirn 52. een scheydel van- den hoefte 1 nnditas capHis G. voc. ^yGlabellini de moneke de sek van dem berghe voden vnd ok ander lüde 37. Glab-o kael; -ellus, -rio id.. aue har 37. -er plös 52. glat, bloet, sacht; -ra die top vanden hoefde Cr. voc. -rum scheytil V. a. 1420. -ilis gla- czat 52. -rinus bor, scoruede 37. 25 194 Glabrum Glis -rius gi'ynt, glacz 27. vngebareter (aus -barteter) 40. grintig; -riosiis reydig 52. -retum (in Jiorfo sini.) ein kaelplatz 125. *tGflabrum s. Labium. *tGrlac-ies .9. Stiria. Tepefa- cere. -tire s. Glattire. -us s. Gil- fiis. *Gladacia s. Glaiidaria. * I Gladiobolura. gladiabiilum eyn swerd veghers bank 37. Gladiol-us, -um Hb., -a (Ed.) H. Ph. swerdeye, eyn crut also eyn swert 38. swert- ula, ßed. -ein H. Fh. slot- ten krut, geel swerteln 0. san. slaten- kraut, aigenleich nach der lafein swert- linch, swertelkraut i.q. carectum 3leg. glsedene Hh. Gladius piscis mer-swert 93., -Schwert K. V. swertrüezel Meg. *tGlamaticus s. Gallinaceus. ^fGlamera yschalle V.a.l420. *Glaii-a 1 -ia est dehUHas ocido- rum 37. *f Gianda s. Laiicea. * t Glaiicul-iuiii, -Ulli eyn swel 37. *tGlaiidar-e auis here 40. he- hera i. orix (cf. Gloss. h. v.) H. S. Tr. (pica) -ia {ital. gliiandaja; \ corvus -ius Nmn) lieber Nmn. häher, atzel, hätzler, baumhätzel, herrnvogel (so auch ivettcrau.), schwäh. marcolfus, marggraif etc., hrahend. girau, richau /. garriiliis 140. * Glaiidaria. suc^l- 37., sulg- 70. -andarium /. sejndchmm (jiroprie 76.) infanciuni 37. 76. gladacia i. s.piic- rorum 52. *tGlaii-s eckerne; dros 37. eych, eych apfel 27. eyn ecbil druees V. a. 1420. (j. -tis eckern 38. -des n. sg. (E(l) druse H. Ph. (-des pl. Gloss.), -dis slingenstein 40. -das schling stain 32. -s, g. -tis clyer G. voc. (chere Gemmida Antw. 1490 . KU .). -s eichela; (arhor) Claudes eicha H. S. D. gland- ium halsbrade G. voc. -ula (c/. In- tercus) trüselin 40. truß, vnrein K. V. wider-gend ib., -gänt V. St. G. 335. (vgl. Tobler App. Spr. 442), -zend (Sic?) 93. * f Glaii-ga s. Galgaiium. -ia s. -a. * Glare ein schal von der nu|^ 33. sim. 6. 23. *tGlar-ea Gloss., -ia, -ii 40. {cf. Glis) merghel, is wit steyn dar me de acker mede dunghet 38. merckel- lain {aus l laim) 30. gleriesstein 40. erde 1 steyn sand 37. gries 52. * i Glas-patella s. Spatella, -situm s. Classicum. *Glattire {cf. Clatare). glactit ccäidus Symb. D. *YGlauca {meischen Glabellus und (Tlacies) est hcrbavetida l gel wachs 33. Glaucedo s. Glaucus. *tGlauc-oma starabiint Gf. VI 701. staerblindt 125. dimnys /. caligo oculornm Aelfr. l -oiiia 1 -ola ein fei ob den äugen 52. -imia een vloes (?. q. vlies) opt oghe G. voc. -onia 1 -ula 1 -ineucula eyn oghen mal 37. *tGlau-cus {cf. Glacus. Ceruleus. Gloss. V. Golinus.) geyl V. a. 1420. felb 34. appfel gra" ross 1 piscis 40. gljrsen Symb. H. (grey Bosiv .). -edo felbhayt 34. glauedo (X bl-?) ghelheyt 37. Gleb-a ein wasen o. letten 52. der klumpif erde V. tril. ein ehnoll laims 33. eyn weller 8. V. a. 1420. schelle 40. schölle Gloss. -are ( X glo- bare) ploghen 38. leymen, vlechten (sie! siechten 132.), ront maken G. voc. gechaiden (^a?/. Gignosa) ^r. hifermis lat. 76. *tGobi-a, -0, -us s. Gubea. *tGolecia. goleiia ?. origamim 24. toste Smn. V. kürbes; gosena rotte käste h. 40. Vrm. aus einer ags. Glosse entstanden, vgl. ags. eolene (wild marjoruni) origanum, vU. aus dem gr. lat. Worte, ivie 'H. a. hd. orant, wogegen mnl. maioleyne/ri^. marjolaine u. s. tu. 2u majorana gehören, cole- iia V. h. V. *f Gol- s. Cor-iaudrum. * t Goliiius. golnius eyn schymelch perd 37. 'Golorius s. Gnauiis. *tGombex s. Bombix. Gomor mez Gl. Ker. moyz V. a. 1420. *f Gonarius s. Giiauus. *Gophus est coreum quo vtuntur rustici 3. 52. ein wayer 52. 75. *f Gorg-on int. terror Br. -ones sunt nwrefrices ib. 76. 1 i. q. terribilis 76. -0 vorgrezinge; -onis grezelk 37. *Gorciilus au IS roeck G.voc. ^Gorillas p. carpe 37. charpff 52. *tGoseiia s. Golecia. *tGoss-e dicch 110- -a beindiech 40. -j-Gothardus gothar nionsiuYta- lia 40. * Grabator loper, bode 40. i. ur- sor (sie) 52. Grabatum gebette 40. dragabete Sedid. sim. Sum. bette, o. schoz V. a. 1420., strai^ (umg.) 45. *tGrac s. Graciiliis. *tGrace-iius, -phiis alt; grasius {cms yepao-- X grandeuus?) i. anti- quus 33. *fGracia (cdph.^ c wie t) kesze her 40., vll. aus kresze herha X gra- cius id. piscis und gratia herha Gloss.; oder igraculus her, heher? Gracilis chlain tatig 34. smavl V. a. 1420. *Graciliuin scliin 33., drat 52. instr. sutorum. eyn smal schene 37. *Gracillare grugglen pidlorum 29. klucken ^j>". gallinarum cum vocant pid- los 37. *tGraci-us, -luis 34., -ssius 45. {cf. Gracia. Gubea.) kressling 32. chres- hng 3. P. F. gressing 34. krasche 45. chrepzz 33. kreeft G. voc. ^fGracocendron auisgra.-, varr. grato-, grade-cender m. Meg. Graculus, grac H. S. D. 3Iarg, (cf. Gracia) hehär 34. heher 64^. eher 64'. beer 12. V.a.l420. echer 31. hegher 38. ruch 40. rucke, raargkolff 33. krichel (vgl. carrulus chreho Gf. Gloss.) IL S. B. dale 44. * 7 Graculus s. Girgillus. Gradale stig gesang 32. Gradarius {cf. Asturco. Gradi.) zelten (2)tc.) pfert 40. trotter Oe. V. Gradatim enleich 33. enlich 18. endhch Gloss. enczelig V. a. 1420. allensken (,) van trappen rot (.s'^. tot) trappen G.voc. *tGrad-i, -ere gan, also eyn myn- sche wol edder ouel gheyt 38. -iens {cf. -arius) teltende 37. "Gradii)es ein stös falck 52. gra- pides {alph. grad-) trap]) o. stokare 40. -"fGradium (X guidagiuin?) eyn geleyte V.a.l420. Gradus treppe 37. 38. grad 38. grode 0. staphel 40. staptf 52. '• Grafasium (cf. Crebersia).grau- orsiuni estligmim, quod iacet sub cada (st. caiida) asini 33. *7Gragari s. Gargarizare. *Gralus gral, is eyn dichte eder logen ding 38. *Gra- ^. Cre-macula. *7Grama-nus s. -rus. -rius s. Grauarium. *Grama-rus, -nus schayd 1. 34. 3. Gramaticus red lerer 75. K. V. latin red konner 29. *Gramus grien niacher 6. graui- us ein gabel m. 1 mist g. 33. Granarlu-m, -s 27. 33.traidkasten 52. spiker, cornhus 38. schuue 27. 37. hören schär {aus koren schür!); gramarius speyssär (cf. Gloss.), kosten, koren haus 33. Grandeuus Grillio 197 *tGran(le-uus gruslich 35. gidi- ganer Gf. V 107. -gam gethigena (annosam -nan) Sednl. * t Grandi-osus s. -somis. Grandis groff {nd.? X gi'oss?) vnd viigefug 41. Grandi-soims, -osiis hoech ge- luyt G. voc. *tGraiid-0 sgur GL Mons. {cf. Gloss.). -ula (Ed.) hngel-, hale-gans IL Fh. *tGraiieries v. Crinea * Graueriumscheytel 4=0. (c f. Gloss. et Add.). *Graneum s. Craniiim. Grangia miinch-, kloster-hof 40. bru'l (cf. Gloss. v. Amenus. B3I. I 267') 32. Grano. greuo Gloss. granones granen H. S. D., vgl. m. Orlgg. Eur. 363. ^Graiiuin körelin 41. corn, also allerleye corute 38. gT. solis sumie-, mer-hirse 40. ^tGranus s. Gaiieo. *7Granus piscis gran Meg. *7Grapides 6. Gradipes. " Gi'aphia. griö'ia gevrita i. scrip- tura Aelfr. *Grapliiciis gliemalt 37. * t Grapliiu-m griffel, penne G. voc. grifil H. S. I). scribbert 27. (scribebret sim. Gloss.). geschrifft gerett 29. gre- pe; -s (griffel Gloss.) grepeu meker 37. steiler i. stillis K. V. " yGras-ari s. -sari. -ius s. Gra- ceuus. "■f Grassa-ri, -iito Gloss. -re muhhon, -tur {st. -tor) muhhari Gl. Ker., cf. Gf. II 655. -ri greulich zu streit gan 52. grassor rouer 37. grassari wit {aus nd. wret) machen, fast {aus feist) m., entwichen 45. *Gf- .s. C-rassetum. *7Grassor s. Grassari. *Gratia s. Gracia. Gratis. t*Graticus wurst jeger 32. Grati-S to vor glieues, vmme sus 38. vergeben 21. 29. -tudo genemi- keit 29. sim. danknemekyt F. a. 1420. -ficari tzu willen synhn in animo; facere rem gratam tzudancke thuen in /actis; gratiaiii liabere in a. danck wissen; gr. vetcrre /actis vor- gelden; gr. debiti facere dy schut {sie) schencken 125. grati-a (Christi) mina (mia bis) 48. -ariim actio danckperckait der gnaden 52. *tGratii-s {cf. Dignus) anneme, werdich 38. dankchnem 33. (hmkneme 40. -itiis genäm 52- -ite genedelich V. CO. 1420. -labiindus /. letns 76. vrolik 37. -[-Graiie-re cssere l fieri grauem Br. dräuen (minari drauwen) 38. -do swarichayt 34. swarheyt 37. swer- hait 52. grauati (ceuo) bisulida 48. Grauidus swarung (X grauedo?) 34. *Graiiigena schwer wang 45. packat 52. *t^raii-iiis s. Grainiis. -orsiuin s. Grafasium. *tGrecius 6. Circius. Grecu-in kriegsch 29. -s krieg- scher ih. greke 38. t Gregalis vnedel 37. Gregariu-s aiuer der ritter der czweu schilt hat 33. ein schuldig (umg.) r. 52. -lu vngewehlt (egre- giiim geweit) 125. Greini-are opten schoet setten G. voc. in d\- schass nemen F. V. -um schot 38. * Gremium 6. Cremium. " t Greuatica ^.Vrtica granatica. 'fGre-plies s. Gripes. -sides s. Guesides. ^Gresomen est inirinm fioris cfpr. germen plued 52. Gr-, g- 37. -essutus eindegrote vote heff"t 37. w^eyt schritig 52. Grex chortar, quorter, quartir sim. Gf. IV 490. BM. ü. Quarter. hert 29. hertte 40. crex schauff schar 32. '^tGrj^as herba ma^deru Hh. *tGr.vfalco, grifalcus s. Giro- falco. ^t^riffia s. Graphia. Grifo. gryphes s. Crister. Gri- pes. * Grillio 6. Grillo. 198 Grillo Guila *Gi'ill-o, -io wagenknecht 52. 75. Grillus (c/'. Mardarius) machahaim, sür ivgl. Siro) 32. lieymiiielichen 45. ^fGrimeralla kartte 40. *tGryniiire, ü:rimbilis5. Gruii- iiire. Gripes simm. kandi. alites. edho. ferrae. strenkeii. Gl. Ker. siuim, suuiii- ganti, sunkanti (VaralJehjll.) Gf. VI 879. Verderbt, vgl. sunt enim griphes alites fere Br. grephes ales (?) grief V. a. 1420. *Gris-eus (panniis) gries (dücli) Symb. 1). -ins gn'js KU. -icies grewi 29. grofficies (color; X grossicies grab-, grob-heit?) grabhayt 34. *tGrisipole s. Erysipelas. *t^rix s. Orix. *tGrofficies s. Griseus. *Gi'oiIiis (s. Fumphu8 Gloss., ver- druckt st. Gumphus) gon 122K p. 50 i. q. pfrz. gond, für dessen Sippschaft s. Scheler a. a. Ö. Bb. Wtb. I 220 v. GoDzo, ivo zu angon jurass. ongon id. (Schial-eidjurfj., Tableüu ctc.Brl. 1848 p. 227 irr. 18) gehört. Scheler möchte groffus aus /poo-^o^ (Spieerspitse) herleiten. *tGrogia 6. Creagra. Grossus plaphait (vgl. Fr. I lOH ff.) 32. grosse curiies {ans turnes? vgl. Gloss. V. Thuronensis); vnzitigi fige; gropp 40. grosse, Crosse; groff 38. griissiis grulich o. grob 45. *tGrudus s. Crudiis. Gruere gleich machen 33. "Grummus s. Grumiis. * 7 Grum-iiliis,-oluskipraite(a(7er akhar) Gl. Ker. cf. Gf. III 298. Grum-us, -iims eyn wynt worpes hop 37. * t Gniiid-ela 40., -iila 1 gerun- diila H.Ph.p. grimdel 40. Grunnire. giyniiire gr) nnen^jr» - corum V. a. 1420. grinibilis s. Por- cus. *tGruniiu-s grans Sum. -us wrans Sytnb. B. 276. Grus cron 38. cion 37. kranch 30. kranck 32. kryg (sie) 34. *tGrussus s. Grossus. *Grutarius i. q. voidit legumina aut poma bei Spclman, cf. Gl. m. vv. Grut-a, -aria, aber auch v. Gruarius, ?(;o';wiYgriitarius in Symb.B .verwechselt scheint, da er unter den Beamten steht, obgleich durch gruzere : gruz magaria (Gloss. h. vv.) glossiert. *tGruiis fichkorn 32. * Gub-ea polcz 33. plencz P. V. -eiis stincz ih. 27. schnit 33. suacz 45. schneczlin 32. -o plotze 38. -ius stint 38. stinth 37. -ia piilch 45. gouie G. vov. gül)i-a giiue Symb. B. 278. plotze 37. plocze 27. wytinc; -us spyerlinc G. voc. -o kresse i. gracius 40. grimpo Symb. H. gropp 32. bobla etc. s. 0. lind Gloss. h. v. globio bleck K. V. gu-,gub-, go-beuschresfj; gubea, gubha klotzel, est albus piscis 52. G-, s- 34. -uberuare behüten 29. behuetten 34. sturen, also eyn schep regeren 38. curbanare stiuren Gl. Ker. giiberu-ator sturer 30. -io schür (sie) nieister 40. -acuhiin, buberua- cula (undeutlich) 34 Marg. [cf. Da- gatus) stur 5^ 37. stier P. V. een roer van den schepe G. voc. segel- 34 Marg., segell- 33., mos- P. V. -pawm. maßbaum P. V. c. q. *tGub-ia, -io, -o s. -ea. *tOucies s. Gurges. GuelcuSo uuelcus i. strabo, luscus Äelfr. *tGues-ides 28., -eles 1 roserula vidg. lat. Meg., quessides Naturb., gresides 50. rusel 3Ieg. rosel 50. Naturb. röjjel 50. est animalcnius ster- ciis odoratur sicut pisen, ivlg. rösel 28. * 7 Guffiila eyn drufjel jxirs corpo- ris 27. gufula est humor gutturis eyn kolk, gula id. 37. '"^fGugeriiabes uuolcan V. St. Galli ; vrm. nubes mit einer vorhergehenden Glosse verschmolzen. ^' Gugiilus s. Cuculiis. * t Gugumella rigenloch (in Ge- bäuden; vgl. rigelloch Pilf. 11024'^) 32. fOuidagium (g>^-) eyn geweyte {st. geleyte) V.a.l420. * Guila, guilla Gloss. Ligluuies. mago. guila. platara. glidto. edho Gula Gwerra 199 snuelg?in. Gl. Ker.jDebsfgmlla^gliYln sliint Gloss. aus gula, in Gl. Ker. vU. X buUa, v(jl. gulla h. v. Giila(zY/Z. Guila. Gulus. Guffula.) vras, ouerurate 38. gurgutta Symb. B. 262. *tGu- s. Ga-lgulus. *t Gulla .5. Bulla. * Gul-us slunt, fresserie 40. fressiger 74. -osus lecker 37. -omis .5. Epulo. *Guma s. Guua. *Gumetariuiu. gumniiatargium, manitergiuin e.vn haut dwele 37. gumeutatoriuni i. manuterginm .52. Gummi, gumi 29. 32., glumi {v. Gluten) clibir F. a. 1420. catter 37. clether Symb. B. kaczen glot (in golt geheßert; vgl. Gloss. Gr. Wtb. V295); harcz 40. kazzengolt 1 flens (lat., aus flius umged.? vgl. g. i. lachryma ar- horis Br.) H. S. D.^tiiiis (Ed.) H. Ph. dar van de bome 38. gumitropff 32. gumiflius {aus g. flius) ckir 29. g. arabicum czar uoii arabi ib. arabi- scher zalier 3Icg. *tGummiatargium s. Gumeta- rium. * Gumplia (cf. Guinphus. Docus.) eyn waii näl 27. dugen (dolii) neutri generis fpl.?) Symb. B. *f Gumplius (cf. Grossus) ro^- 7. 32. 65. K. V., ros- 40., tubel- 74.. gubel- (X ^«^- gu-?) 93. -nagek tübele (vgl.nochBM.III12o v. Tübel) 40. hoff naghel 38. giisiis harne l vucus 37. Gurdus, gardus 33. vnbeueUich 37. Gurges, guries 27. 37., gueies (Str. V. s. u.), borges 30. kolk (cf. Guffula?) 37. wang (aus waug) 32. waf^er o. wage 45. siutgvege H. S. Vind. dich 3Ion. dich 1 strum B. stram 27. Studium (sie! aus stürm o. straum sim.) 34. storm 30. ain schräm am Wasser 33. ström; darauf gucies tum- pfel Str. V. bach 27. 33. tumpfel, schissend wasf^er .52. *tGurgul-io, -um 37. schlundt K. V. strote 37. gurgula GfIV248. gurgela H. S. B. gurgilioui dhrot- bollan Lor. *Gurgulio elentboem Symb. B.2G1. Gurgulio s. Curculio. * t Gurgust-ium (vgl. Gymbustio) i. casa breuis in cßta pisccs reponuntur St/mb. B. App. chelos (vgl. Gloss. v. c. tmdv. Paleare. Gr. Wtb. V 504) ib. E. ruf ib. B 279. (i. q. sax rof, vgl. roef KU., vrm. als dominüa navis; s. Pre- toriolum). ruese F. a. 1420. rei(j (rethc) 5*2. 1 -icuiM rimse (ans rüse) cum quo pisces capiuntur ; -ramus wiste kropp (aus visce korpp) 40. sur- gusta rewse 9. sirgustum risch 32. algustrum e>n vischer hus 37. *tGur-guuium etc. s. -ium. -les s. -ges. ^Gurium7ö'.,guig-iuiium37.,-ium i -imen 52. est vas aquatile. gießuas 52. *tGurricula s. Curruea. Gustus versüch-ung 29. K. V. -en 40. bekorun-ge 40., -g 32. kusten 29. smach 52. Gutta (cf. Stilla. Lacrima.) een dropel; die artyc of vlersyn (aus pa- ralisin; vgl. artijcke KU. aus arthri- tis) i. species paralysis G. voc. trahin H. S. Tr. trän B. tropfe, trechen 4(). g. rosacea küpft'ern gesicht, rot uff- zügig angesicht 43. ■\ Guttatus (equns) sax. spruttet Symb. H. *YGuttiberualis (X contuberna- lis) eyn drencker 37. *tGutto lecker 37. t Guttosus /. 2Jlßni(-9 guttis 76. vul dropen 37. ^iitiiüiiH p.i.gubio 37. c.'it minu- tus jjiscis 52. Guttur strote 36. *Guttur-iiium, -inum locherotz gie^uas K. F. -mim est vas daz oben eyn loch hat vnnd vuden vil locher 45. *tGuttur-osus vul wey daghe 37. -iosus i. gutturnia plenus 76. Guua. guma i. ventosa een laer- bese (ein leer buchte! 68) G. voc, aus laetbusse cucurbitula KU. X lauwer- bese lauribacca sim. (Glo.9s.). *t Gwerra, l guwarra 38. crich, twidracht, kif, orlighe 38. chrieg 33. gwerr 29. vrlougunge F. a. 1420. guwerra arleger (sie), streyt 27. gu- erra vorluggung (sie) o. krigen 45. 200 Ilabena Hastinata H. Habeiia geyssele, toghel 37. togel in dem tome 38. haiitzttgel K. V. Ha-, a-bilis gheuoksam 38. ge- voge 22''. glielimpicli 23, glimpfig V. a. 1459. behend ih. 52. genam 52. bequaem, bescheyden, abel G-. voc. be- kan, behende 45. Habilitas eyn gewonlich stait 45., stat 17. Habitabilis bewoenhck G. voc. Habitii-do, l -s G. voc. zu hebung 29. czw habung 34. hebbenghe, be- schickheyt G. voc. züschickung, zi:i- fugung, gelegenheit 40. -s eyn wesin V. a. 1430. wonheyt 37. der sele in- bildung 0. der seien kleit o. gezierde; -s iiitellectualis ein vernüfeklich heblichkeit (vgl. Gloss.); -s moralis ein sitlich beschowenung 40. Hac doer dese plaetse G. voc. hin obir V. a. 1420. da hin; hacteiius pis da her 52. * f Hala-panca s. Ali)hanus. -re (recken 52.) s. Alare. ^fHaldohis ein junghelingh i. discipulus 37. Halica {cf. Appeca). aliga amari //. S. 1). "^Halicastrum ein-korn II. S.D., -kürne 40. Halo de hof de vmme den manen gheyt 37. (kriechisch) der sunnen o. des monen hof Meg. wilde sunen 32. stral 52. *Hamaria angelrüt 40. 74. Hamatus i. catlieiiatus ghe zeit 37. geseilt 17. *tHamba s. Aiubo. ^- 1 Hamiata. haiiioti aliores /. piscatores ; happurides water leder i. fossores 37. *Haiui-o, -s s. Aiui-a, -s. *Hamou ouis /. jupiter l arena- rius 76. hanicene i. areua sand 37., cf. harena Gloss. * t Haiiiotrahores s. Hamiata. *fHamul-ule s. Gloss. v. Amula. -as magis sine aspiratione, i. vas etc.; ct. cranwel i. fusciimla 37. *tHamus s. Camus cf.sq. Hamus {cf. Armilla), amus Symb. I). hame, vischnette 38. angel 37. 52. anghel, henclel (,si. henckel) of een malye G. voc. hake 37. ein panczir rinck 52. hals\sen (Fiüstimg o. Ge- ■waml) 32., vgl. camiis (cannm) hal|^-, ruden-bant, var. halspant 75.? "fHan-iceiie s. Hamon. -iiio s. Amia. *t Happurides s. Hamiata. '^^Hapsides i. circull 37. 52. t Hapsum die. uellus lane ein wol 52. Hareua s. Hamon. Harmala (heruielraut) s. Gloss. vv. Aruiola. Bisora. hermolabissara /. ruta agrestis 40. Harpa herpffen 52. *Harto onis hart, vnd is wolt twisschen sassen vnd doringhen lande 38. 5iw. 22^ Hasta (c/;Falanga. Lancea.) gleuige 37. sper 37. 40. gelve, schaft 40. rd. glavige, gelavy Gloss. vv. Hasta. Lancea. Lanicia. BM. 1 547 v. Glavin, ans p)rov. glavi de. frz. glaive, aus lat. gladius; gleiche Bedd. hei Iramea (fla -, flam-mea). hastiludhim gstäcli 32. hasta regia, astula r. vudu rofe Hb. wode rove; hastyca r. vvode rofe Codi. *tHast-ago s. -rigo. -elare s. -ilare. -yca regia s. -a. -ila s. Astula. *Hastilare. hastelat vff biutet Str. V. Hastile eyn lösche hörn /. stipes ccüidelahre 37. astile chandalstap, selppaum; scaft Ho. 85. 30. "fHastil-e, -ia s. Astula. -es s. Instita. -lum s. Oscillum. -udi- um s. Hasta. "Hastinata s. Astula. Hastoriuui Herha 201 *f Ha- s. Hau-storiiiiH. *Hast-rigO, -agO {ans //;•. nua-va^) matschrecke 40. (Grect, lat. lociista) Imscrichil 11. S. D. Hastiila .9. Asiula. *Hauri-re wHen, alzo nie water wllet 38. aus lären '^2. -toria ■^'. Haustrum. ^yHauso .9. Huso. 7 Hau-, ha- 32. -storium gelte etc. Ki. käczi ( ital. cazza etc. s. l)z. Wtb. 1 121. Gloss. V. (j'AZZ?C] 32. 1: hautorium amer; haustinabuluni id. 52. Haustr-um 1 -a tzugrad 52. -a wazerwinda H. S. Tr. -um rad; luiu- ritoria insfr.rofe 37. Haustus draiigh, drunke 37. "^fHeb-es tuinp V. u. 1420. vnsiiiig. töbig; -idus tiimni, stuniin 33. -edus stüm /. stultus; -etatus stiim, dul 37. -etudo dulheyt 37. grobhayt des sinns 52. -ere töwbeu 31. plom ende dorn Wesen G. roc. -escere 1: -etescere treg werden 52. -etare plor.ip, dorn, Stomp niaken (r.roc. bulwächsenÄ»?. IV 15 (vgl. BM. III 532). ebet-atus, -udo dorbeyt 37. Hebraycu-s, -m haber heniisch (sie!) s. ydeoma j ndeoruui 40. yHecciue is nicht daz V.a.l420. f * Hec-enare s. Hereuare. -leta s. -theca. Hecta brotblätterlein n.hoh. djra w chlebe L. tril. Hectlieca. hecieta vmlo"f anden tiirnen o. vss geschossen lo'be 40. eccleta /. solar inm 37. He- s. E-dera, -dus. Hely gut V. a. 1420. *Heliborites mation 74. helle- borotes mettrs herha 40. hellebo- rites (Niesivurzwein) PI in. *-|-Heliofacte i. ehnlns 148. *tHclloborotes s. Heliborites. *7Helli-eus, -aus ghyrhken eten (ptc); -US, -dus i.paJidiis unausea (cf. Gelluans. Gloss. v. Hellus.); -tus i.homo ygans (aa.s hiaus) eyn minsche de deghenet {st. de de gh.) 37. -dus i.pcdidus acalore Inansia erschrocken Diefunbitch, Novum glosaariuui. 0. erplichen; -tus (helltus verschr.) est f/oiiio liyanaus l tasitans 52. ==He]uoluui s. Yiiium li. Heluus ^. Busius. Hemicyclus. euiiciclus eyn swic l)Oghe 37. '•THeiutgouium een half hoeck {amjuliis, yo-)VLa) G. voc. Durch hoeck X hoyck ■■^■im. (toga) haben die übrigen Gemmen an gleicher Stelle die alph. passendere Glosse hemitogium. ^^fHemipolis s. Allebaresta- dium. fHemisticliium Hi.. emistigium eyn half versch 37. He-, e-uiitogium (c/. Heniigoninm) eyn half hoyke 37. Hera /. domina \ terra 76. fro"we, er trieb 40. Hcraidus s. Poeta. i Herba caucri s. Crispiuus. *7Herba catlio-Iica 40., -caci- gelinde; alipiades id. [cf. Alypiim) 40. li.S.I). ■-; Herba clauelata s. lacea. * Herba l'uliouum /. e. borit Pf. Germ. VIII 389. vorith h. etc. ib. 399. i. q. borith lerem. II 22. o. und Gloss. h. V. i. b. leadhorvyrt Cleop. "^'t Herba uieropis paumhäckel- kraut /'. q. tliora „in der zanbrär puoch'' Meg. *t Herba politatis. li. pulica- ris corriander 40.: vgl. (floss. rv. Pu-, po-licaria Coriaudrum. •f Herba putrida s. Cabuia. "Herba rubea storckes snabel 51. fHerba salu-atoris, -iaruni, -tari.s Gloss., -caris (c o. t) ra- nies ore 40. ■■■Herba scelerata {cf. Apium, Gloss. V. Scelerata.) berncrnt. hiinnen- vuz //. S. D. sc. clufdhung {oigl. clof- fing) Hb. celerata burne krnt 40. ■'•Herba sortis heydensche wunt- krut 40. sim. 74. * Herba turis s. Cauda porciua. •■7 Herba veuerea {rgl. Gloss. w. Veneria. Acorus.) selbzantani Spmb. H. App. ■Herba veuti s. Ebeuenti. 26 202 Herba Hpspereaiiccus *Herba vrinalis harmkiuit 51. Herbetum s. Herbitum. Herbipolis weertzborch G. voc. Herbitum erbisib H. S. D. i. q. rhododendron Isid. Or. XYII 7 § 55. i. q. herbetum locus in quo Jierhae sunt 143. i. q. herbitium, herbarium Quicherat Add. v. c. Vgl. herbum Pcdlad. i. q. ervuni erbse Ki. 3I/f erbse und den lat. Namen mischen sich viele deutsche Gloss. v. c.Nemn. r. Ber- beris vulgaris. *tHerbofusteri s. Hespercau- ceus. Herbosus wurczig Sri. krawtricli 52. * Herbularius kreütev meister, kraut Sucher iC V. kr uteler 40. * Herbum s. Herbitum. *tHercularia s. Ercuiaris. Herebus liellgruut 93. helle -grünt 45.. -krut (umged.!) 40. eribus in- fernus, erobus krangh {las infirmus!) 37. Heredi-tarius herbelich 45. -um '/. predium raub 33. 45. raup 27. ^-j-Herem-us wiltnisse 38. vvoeste- nie, Wildernisse (r. roc. wügst(wued)ste aioss), öd P. F. -ita'insydel 31. -itorium est locus vln hahi/. Liburna. ^Holecus .V. Cubisoiiiiim. Holitoriuiii kruetua(j 125. Holocarpamiiim ans -oma V'"- cherat Add., ö)Li>yü^-7toTixa (Frnclit- opfer). *Holo acere rauchen, riechen 33. Holoseria s. Olosericum. *vHoltsat-ia, -iis Gloss. holzacia hülsten lant bi sasse>\ lande; holsa- ticus holste 38. Homagiiim manschait (st. -alt) 32. man-, lehen-schalft 52. geholdunge V. a. 1420. mentschaft, holdung 45. huylinghe, hoensprake G. voc. hiilde, hoonspraecke Kit, aber huyhnghe vi-, ei-ulatus ib.; Killaen glossiert rich- tig honspraecke auch durch blasphemia, stellt jedoch „vet.'' hoon faiior hoonen fauere auf. von frans, fraudare id. ver- schieden; bei obigoi Glossen inag Volks- launemitspielm. homogiiim (Xhonio- geniiini sini) verainung, gemeinschaft f X man-) 33. lioini- t lionia-neum 37,, omasrium 37. 3S. manschup 37. 38. hulpe 37. o. prestare hiddighen, den Iioren horsam Ionen 38. Moiiiero- Ki. Br., oiiiero- V. a. 1420.. 1 Yirgilio- ib.Br. -cento (-con- to J V.a.l420. -centütias Br.) bucher V. a. 1420. Homicid.i manslecbtiger 4=!. " Hoiiiineum v Momagimii. Homo miiiche 36. niynsche 37. 38. " ' Hoiiicü:ii)in s. Homagiuiu- *tHoiäto-, iio- 37. -plata eyn huf knoke 37. 1: liomoplupi achsel. schul- teipain 52. HosmiMcio menschli 2!). getwcrk V. a. 1420. * Houerariiinä eyn grot schep 37. Houest-us erwerg 52. hobs, ersum, erber 45. houesch 3s. -e ersam 48. -are-, -as s. Disclplnia. Honor herdnom 48. lioiiorar-e eren, werdighen allerleye wei'dighe ding 38. -ium schanckung 5'J. er schacz 32. lioiiorcsus erberkhch 21. eberchleich (sie) P. V. ^yHora (X ora) zom /. linibus; land i. regio 37. höre cauoiiice ge- zit 29. "^ Hora-loticium, -legium, -riiiiii s. Horologium. t Hordeolum (ordiolinn Gloss.) werren. eyn gerstenkurn im äuge 43. *yHo- s. Hor-refta, -rere. *t Horol-ogiiim 40. 52. K. V., -eglum 27. 45.. -igiiim F. a. 1420, horal-osiuHi 52. etc.. -egium 32. 52. zeyger V. a. 1420. seger- 27.. stund- 33., zeit- K. V. -glock. zagel 29. vrley 40. K. V. V. sait o. vr gluck 45. vr 52. orley 29. orlay 32. 33. (orgaley n. in Stromers Chronik vrm. hierher). oralog:ium, arariuiii (aus hör- Ki.) seyger 38. *7Horoscopiis weissag durch ein (aus an) geuangen natiuitatiszeit die weil einer arbeitet K. V. sim. 75. ho- rospicius, horuseulus een clock stelre G. voc. * Horrectat aries Symb. D. 206 Horrena Hu null US * Horrena (cf. Gloss. vv. Ho-, o-, fo-rena) walre H. S. D. walrime (walen- iie?) 40. liäring 33. oreiia, 1 pic- tillus 38. rekelin-gh 37., -g. eyn dnr visch 38. Horrere {cf. Fantasia) schougeii 38. liorere schlichen 29. Horreniii schür, schune 38. scheu- wer, Stadel K. V. Horri-büis gruwelik 38. 1 -dus grüHch 29. grawleich 34. -dus er- schrockenHch 40. -diiliis .s'. Borbidus» -ficus grawsam i J/on-orem faciei>s .52. Horripilatio horstigen V. a. 1420. griiwen, wan sik de har vp heuet 37. Horror gresinge 37. griij^ 2!J. graw- 34., gvisam- 30. -lichkait. *Hortar-i manen, toeharden G.coc. anheben, entherden eic. 45. raten, an reuten 27. beczwingen; -e czwingen 33. ortari an-, to-horden 38. hor- tat-io an herthung 27. -or czu herter 27. zu gehorer 45. -oriiim ein pre- dig stuel 0. kantzel 52. *Ho- s. O-rtigometra. * fHor-logoliis s. Artogaims. -usculus s. -oscopus. Hospes herbergher 38. hospit- ator id. ib. -a husfrouwa [antUi. feier- liches a) /. matroiia ib. würtin 40. -ales gaist geber; -alitatis der gai- stri 41. -iiim herwer-g; -are -gen 52. *Hosteriuiii eyn schepel 37. Hostia oflät, hosti 2'J. eyn opper der vor wunnen lüde 37. Ho- s. 0-sliarius. *Hostit*ap-a, urspr. -us nach den Belegen im Gloss., welchen Quicherat Adel, begegnet, ohne sie zu kennen. Hosticus veint 52. Hosti-restreychin V.a.l420. -nieu- i\im.estec[ualitas etc. eyn liouel bank 37. Hoslis vigent 40. v>gcnd 37. Ho-, 0- 38. -storiiim (cf. Depa- tura) strikbret 38. stricbred 37. stric- holcz zu einem sester 40. eyn schuch {sie) holcz 31. *tHostiilarius .s. Ystarius. Huc here, also ga beer 38. beer V. a. 1420. hucusque als lang, pis her 52. Huhis-niodi deroley 29. -cemodi zuttuterley V. a. 1420. *tHiilcerida s. Arciotida. * Hnlci-tum satelhals (sie) Gl.Liiid. -a zuzele {cf. zussa Gf. V71T) Symb. I). liultieiim hulft 40. * tHiimal-alum s. Humulus. -e s. Humerale. Humaii-us goytlik, mynslik; -itas güthcheyt 37. f Huma-re graben 52. -tor bigra- bari //. S. Tr. -tus begrauen 37. (cigs. gebyrget). iimecia gebyra3-t ('^) Ff. Germ. VIII 400. -c Hcinpt V 195. Humect-are wehten, netten, nat maken 38. -us (cf. MoUis) naz V. a. 1420. genetzt 52. 1 genectus uad ghemaket 37. umescat nazze 48. Ininiidi.is weht 38. * Huiiicctum s. Himiitum. ^filuniella .s\ Amella. Huiiieral-e eyn schulder doyk 37. vnibral F. V. hunieral i. superliume- rale K. V. -is aniit i ans lat. aniictus, wie amita Gl. m.) H. S. I). aschel beyn 45. huniale (aTpA. humer-) humb- 1er, achselbein 40. *7Huiiier-ale 6. -ulus. -osus s. Humor. *-j-Humer-ulus ein laner i. -ale 52. Schemel 19. 2^1- -i sceniele Symb. D. -uli scamala, luninge ib. luni Ff. Germ. I 114. Ionen 9. sax. luni- sas Gf. II 222. VI 497. eyn luns 37. kipfa //. S. D. -ula runge V. a. 1420. Humerus assle, schulder 38. ache^el K. V. aclisil V. a. 1420. aschel 1 wange tipffe (X humerulus wagen kipifel) 45. Humidus .s. Humectare. Humili-s nidaro 48.diemuti-g; -are -gen 52. -8 diemuti-g; -tas -gtikeit 29. *tHumilus s. Humulus. Humor (Ed.) damph; mcUi humo- res vclxt doum (hi cupite) fatiqant ; liumorem oculorem trieffen H. Ph. humerosus vucht, nad 37. Humul-us ((f. Cruppa) hoppho m. H. Fh. kopph (sie) 34. hoppe; -etum hopgarde, hoppen berch 38. -us hobsch; humalatum h. garte 45. humilns hoppfe do mit man hier machet 40. Humus Ihex 207 Humus ertricli 52. Hunui. liiiiii hune (,) viigeier 40 * Hupa (potus) hoppe G. voc. fHur (lius Br.) iwmen cmifcäis houx) 122. l die. lux ignea t ignis 76. eyn stad ^-j-Hu- s. Y-stularius. in caldeorum ; int.lux mea \ igiüs 37. Huso (cf. Ipocus) haws 52. hauso 1 ypocus iiauseii K. V. • fHussis (a. d. Frz.) lious ^^^frz. I« «Sa M • Yacea freyschem crnt 0. san., frey- sem kruit 51. /. lierba clauelata; gr. torqueta 0. san. iacea alba heidensch wunt crut (ig]. Herba sortis. Ocimastrum Gloss.j; i. nigra tuwel bis 40. lacere ligghen 38. *Iaci- si. Gent-aculum. *Iacin-tus, -ctiis (cf. Bissus i plaw plÄraleiu K. V. jachant m. (stain) Meg. H. Ph. -cto iiueit farauui Gf. Ili 700 ff. -ctiims blaw, gruon ih. blauar H. S. D. -ctiiia grünes kleit 0. rock 40. -ctiüi ags. syitor heuuin Haupt V 195. Ff. Grm.1 400. Maciil- tliinis siudiir haye Ff. G. 1115. *Ylactacilliim {Wurfnetz cf. u.. und Gloss. V. laciilum) ges (aus get, jet) 122''. p. 82. * t lact-are stetis werfin V. a. 1420. l -itare vor meteu, beromen, beroii- men 38. -amen wurff 52. -antia ruwin (rumin?) V. a. 1420. berome- ni|^ 27. heribmisse (sie) 33. werffung 27. 33. -amen id. 45. 74. -atio rfimerheit 30. -ura uzwerfliiiga 48. vor lust V. a. 1420. iaticare s. Pom- pa. *Iact-icus 52. 76., -OS 37. i. princeps. *tlact-itare, -nra s. -are. -os s. -icus. -US s. Gentaculum. laculari schiessen mit dem pogon 52. scheyssen 33. schiffpent (X iocu- lari? ivie sd\\m])en8.) i.teJaiuhostes mitfere F. V. I-, 1- 27. -aculum eyn lank pli 37. geschiicze; vischnecz 40. gestofi (sie) 27. pfeil, schafft, werffnetz 52. I-, 1- Synd). -aculus Hnt-wrn 40.. -worm (gehört auch zu basiliscus und regulus ef. Gloss. h. w.) Synd,. D. 270. schii|wurni Ä'. V. schozslang Meg. *tlaliiui *< Hialinus. lam s. Nunc. "^flamnes, iani-nes, -res s\ la- nues. lanitrix {ef. Genitiuus. lanues.) Gloss. lantrices duorum fratrmn vxores 125. la- s. Ge-ntaculnni. lanua ciu. janow 29. i laiiuarius s. Exclusarins. lanuai'ius genner 32. jenner 34. hornüng 30. Christ man F. V. ^lanues czewberen 9. czweiberer (X ianitrix) 8. iamnes n. pr., int. niarinus ete.; dixerunt magi etc. Br. janires int. magus niortims (pharao- nisete.) 76. ianines eyn swart künster 1 magus p)harao)ns 37. lapex 1 iapix snel 37. *Iarus h. aurone 40. siguuni in eelo 1 aquarius 37. *Iaspis s. Aspis. laspis iaspis 29. iasp 34. Meg. grone edel steyn 37. "*' t Iaticare s. lactare. *tlaxus s. Taxus. *Ibasis s. Ipobasis. Iber (X ibex) eyn bom 37. *tlberides s. Ibolides. Ibex {ef. Capricornus) eiche 50. älch Meg. alch ih. var. 28. Gloss. (77''. falsch), eyn wilt bock /. ibis 37. eyben- 33., yben- 27. -holcz. *tlbex s. Ibis. 208 Ibi 1( Ibi alda 52. • ylbida s. Ispida. Ibis eyn slange; edebere 37.slang; storg 27. sturch V. a. 1420. sturg 45. eib, var. von dem ywen d. sg. Meg. ibex Starich auis P. V. l ibix G. voc. i. q. ibis sf orck ih. 110 ebiger 110. *tlbis s. Ibex. Ibiscii-s 37., -m {cf. Alcea) eyn zomerlode 37. mistel, wilde bappel, ybesche 40. bisch (Ed.) U. Ph. hi- biscus merse mealve (e. niaish mellow) Hh. *tlbix s. Ibis. "flbolid-us 76.. -es, ibo-, ibe- rides 52. /. q. Bolis fSmkhlei). *7lbrea, ibria s: Hibermaueu- mata. *tlbrida s. Hibrida. *Ibrix e.s-t best hin etc. (wie 70. s. Glo.'isar, gl.f. Stacltclschwcin) fi-ischHng 52., daraus fischhng [alph. iv'i-) 75. *tlccide s. Icthis. *Iciiuis .s\ Echinus. Ericius. Ic- Gl. m. Gf., c- Sgnd)., ign- onisuia ymago dcpida Symb. I). kili- hida Gf. IL 116. kihuhtitha (imag'O kilihuessi") Gl. Ker. *Iconom- 6. Econom-. *Icter i. vermis in sepulchris mor- tnoruni. Specks hufonuni 37. Ictericia die gilwe morhus 40. die gilbe 74. Icthis. ictide, var. iccide wisel, härm lein n. Meg. "^Ictu-a, -ra wedehoppe auls 37. IctuatllS i.percussus 27. ein slahen 33. *Ictiira s. Ictiia. *Idapticum. idactica suntverha inepia et stulfa 37. Idea ein form Ipilleichewausserung 0. vorpetrachtung eins gleichens dings o. schonewrcdt o3.gestaltnisse V.a.l420. Idem geleich des selben 52. eadem diese 48. idemptitas ainigung 52. t Idiograplmm ein vj^gesclmiten tzeddel 125. Ydioiiia sprake, also eyn gans lant hefft 38. ydeoma spiauch 32. 67. Idiota tore V. a. 1420. vngeltiger (aus vngelerter, X vngelter coactor Gloss., cf. Sm. II 44?) 40. ideota vngelerter 32. vnversnnge {ans -san- nen) 27. idoiie-a .. keyserike 38. -ialis (moneta) bi- liim 32. -atiuus gepietlich 52. * Imperit-iis vnherschaift (X im- periiim, im- neg) 7. 33. -ia torhait 52. diüheyt 37. Imper-ium 6. -ator. -tire s. Im- partire, Impetere anspreken; stormen, hol- deren; /. irrltare auverdighen,reschen (reispen 71.) 38. Impet-igo, 1 -rix 37. 52. eyn clenc lus 37. sim. 23. cloue (klouen rhaga- äes KU.), lus 38. citrus Symb. B. App. zitter-sche 42., -ach,-niähler43., -drufje (unglossiert) H. PL zittrach /. V. tril. nerwifi (cf. Gloss.) i. serp-igo, -edo K. V. Schorf, gnyst V. a. 1420. grint 52. Impetrare. adimpetraiidum ze vbent 41. ■ -flmiiet-rix s. -igo. Impetii-.s vngestumi 32. storin 38. Cr. voc. rusheyt 45. ruyschen stiiyren (X stuer ferox KU. nnl. stiiursch störrisch; dagegen ruyschen, onstuyr- heit 132.) G. voc. rauschund stürm P. V. -ose stormehch, stuyrlic, woeste- lic G. voc. schurnielich 45. -osiis schurmig 45. stormich, stuyrich G. voc. stürmig 29 süii. törmick 3. durmig 2. vngestim 30. vnstormech (im- ncg.? X vnsturech sim.?) 37. Iisipiare vor vnreyn V. a. 1420. Impingerebeschuldigen V.a. 1420. schuldig geben 52. Impiiis (cf. Parcus) vngutig 52. Implagium /. ininus rete klebeueze H S. Tr. (Gf. II 1117). keluenezze B. Implaiiare erren F. a. 1420. Implere wllen. wulmaken 38. Impluuiiim een ghat int dack daert in reghent G. voc. rochlog (mizirzeis l. i.) H. l. i. Impu- s. Hymn-. Im-poiitus onghecyert, onbeholden (aus -houden, -houwen HO. 132.) G. voc. knopech i. iiodosus 37. vnge- worcht V. a. 1420. vnschurlich, nit sturrig 45. Impoiiere. inposuere anagenat.uu (micli t ein Buclistahc iindeidlieli) 48. Importuu-iis vnwerlick 38. vnzim- lich 30. vngest-endleich, -urraleich 34. -ume V.a. 1420. -üntlicher, vnbescheid- ner. anfechter 29. -are vnrüig sein 52. Impos, inpos vnmechti-ch 37. -g V. a. 1420. Impost-or ein schuldiger 52. trüg- ner 40. betrig-er, -ura-unge F. a. 1420. "Im-, iii-potus vnghedr unken, vnghequicket mit dranke 37. impreca-ri vngeil (soF) wünschen F. a. 1420. -bilis vnbedenleich vnczem- leich 33. vn wedelich, vn betelich 27. 212 Impregnata Incippare luipregnata. iiipreugnata 1 preiignans swangher, is eyn vrauwe dede eyn kint dreght 38. *f Imprex s. Imbrex. Im- 125., iii-probiis vnbiderb 29. vnerberig 34. tzauger 1:^5. Im- 27., iii-properium (cf. Im- putatio) schände haffig rede 27. vor- dreyt, scheldinghe 37. Improiiisus ((/. Inopimum) unuer- sichtig, -baren 34. Impub-er 1 -is (ü. g. imberbis q. r.) schushng 52. Impudeii-s vn schandehch; -ter vn schenthch 27. -da vnscham 52. verschr. imped- schnieunde, vn- s.; impudicia hubscheyt 45. Impiigiiare wider chlaffen 52. Impiita-re ver^Yeisen v'vb(!l liabcn 52. 75. Yorkeren, vorwitcn; l. siispi- cari tigen; -tio vor>Yit /. imijro- perium 38. Imiis nicht ho 37. *Iiiabilis s. Inhabilis. *tlnacceptabilis vnnenik F. a. 1420. Inaccessibilis vnczwgan f^jfc.j 33. vnczugengik F. a. 1420. vngeng 45. vnczewHch 27. vnzobelich 18. vngreif- leich 52. *t Inacia estpugna l lucta 52. Inaltare dirhoeu V. a. 1420. sim.4' *tlHawi-a s- Insanus. -s s. Im- manis, flnanis gloria vppig er 32. inani- ter vpeklich 41. *tlnas eyn bovchelen i. porcus castratus 37. *tl- s. In-nalum. *Inaur-is an or rink (in priv.!) V. a. 1420. horgolt 7. -es id. H. S. B. -ia de auro facta; intonia id., ge- span Symb. JE. *f Inbellia de s. Imbellis. t'-Inb- s. Ip-erbolice. * t Inbi-cilis , -licia etc. s. Ini- becillitas. *tlnb-res, -uhiS5.Inib-er,-ulus. *Incaudere. -uit -undis (marc) deren seen 48. * Incanta-re, -tio (/. presagium), -tor (c/. Fascinatiü), -trix (in gl. U. :) touer-en, -nisse } touer, -er, -ersehe 38. Incarcerarc kerchlen 29. Incarnar-e mcnschait an sich nemen 52. -i enpfachen werden ;'>4. enpfangen w. 30. Incassnm vmb sunst, vnlVuchtber 52. *Y Incast-rarc nugibi V. a. 1420. -ratura ("(j/. Ancon. Scastro.) nute 4<). nuet V. a. 1420. -rata nütt K. V. -eratura (assenuu) grope 37. ylncastus [<•/. Incestus) vnkuii- scher 40. *Incaust-um {ef. Tincta) blac, tinte; -erium bUicliorn 38. 'Incedula. incendia est auis orientcdispungncms cum buhone 52. •" I Incellis mol, also e,n bere 38. ^ylncendere s. Interere. ""flncen-dere bouten wur 38. entphagen, enczinnen 45. -dia s. In- cedula.-dium, 1 -sum 37.vntfenginge 37. /. cinis (ayyü) bisengunga IL S. Tr. chuntesal Vind. cuntesal Mon. -sor eyn mort berner 37 enthphenger 45. -saria bernwortze 51. -sio ('(^) s. NouiUinium. * Incentela. incitega est machin- ida qua portahatur amphora 125. -a super quam stat cmfora in conuiuio 37. *Incenti-ua beghe-, ghi-recheyt37. -na bös begier 52. Inceps dar nach 8. 17. 52. *tlncerca s. Incnria. t Incernicnlum kornseb 125. * t Iwcer-pias, -cia l incineri- cium eyn ascher koke 37. Incest-us nunnen mynd 32. vn- küschheit mit dinen gesippen 29. vn gescheyt {atcs vnkuscheyt sim.!) 27. ere nemen o. rauben; -are iuncfraw- schafft nemen 52. *tl»iciatum s. Innatum. "flncicia (.-incitare?) kif 37. *In-, ins- 37. -cidus balde vallcn 37. /. qui cito cadit 52. 7G. Incinctus vuime ghord 37. * t Incinericium s. Incerpias. Incippare stocken, pluchern 45. Iiicircumspectus ludago 213 *tlncirciinispectus vnfursichtig 52. *7lncirepta s. Increptji. ■^7 In- {alph. 37.), iiis-cisiokci'uc 37. iiicisia in siiyt V. a. 1420. Inciso-r, -riiim s. Insc-. lucissurji die. cffusio (eifagio 76.) sagwiuls versneicUing 52. Incitare zu laden 29. .sini. Gloss. inhaltm 30. lierwercken 45, iiisitarc hissen i. irritare 3S. isicitata ge- raisset 41. iucitega s. Tuceiitela. ^tliiclepsedro aiii (X cleps) i fiiror l suhtralio 37. *Iiicleptus. iucloptiis erwoiuen , i. adeptus 37. "Inclere yn sprechen 27. fliicliiia-re boghen, bücken 38. -tus genatsam (genacl X geneigt) 34. inclitus genag-, genaig-sam, genedig Gloss. geneiget 29. gewandsam 30. erlich V.a.l420. IiicliUis ei'lik, rike Vü. gar edel 52. *tlncl-itus 6. -iuare. -optus s. -eptus. *tliiclus-arii. -or fasser 52. eyn golt sticker 37. in süsser V. a. 1420. -US clossner 40. geschloffen, enschlus- sener (sie) 45. In- l re-clusorium clausen K. V. * I lucobus s. Incubus. Incol-a hujjwirt 32. ein gesessener 40. husgenoz; -ere ein- 52., in- V. a. 1420 -wonen. -atus i. peregrinatus \ mansio extra primam 76. woninge buten landes, elende 37. Incolor vngheverwet 37. erplichen 52. *Incominus nahent 52. tlncomitus ('(/Incomptus Gloss.) vnbehende 37. Incomnintabilis (twdei(flic/t) vn- wenclich V. a. 1420. Inconsult-us vn beretig 45. -e vnbetrahtteklich 41. vnberadenlich 75. Inconsutilis ein gestrickter rock 52. Incontaminatns vnvormelt V. a. 1420. Incontinenti drot So. dort (sie) 27. *tIncor s. Cardia. In«!orporare in sinnen 30. in sich ncnien 52. introparare in sich be- st etgcn 29. Incredulus vnlouich 37. vngelanb- leich 52. Increnient-um okinge 37. -are wachsen 9. 52. Increpare scheiden, strai)hen 38. "Inci'cpescere of teylig V.a.l420. ■•■ lue-, inei- 37. -reptaschap 'dl.i. eisia si(rsHmerectab2.75.76.\ii\ütenb2. ■flMcreseere an sich nenien 52. lucriistare (erustam panis) spun- den 12. Ö. Ineub-a s. -ns. Incubare kidcen bioden of waken G. voc. erkiichken 33. of sicczen V. a. 1420. ineumbere of leynen ib. anhangen, zu steen 52. "^^ Ineubu-iu, -s s. Intuba. liieub-us nachtmcännlein, schrött- lein, alp, nachtmare 43. trat 52. 75. elb, seni 52. 1: -a een nacht meer G. voe. iucobus s. Ephiaites. • I Incu-dia s. -lia. -linus s.lw- qnilinus. -mbere s. -bare. ■flncunctanter vnharrlich V. a. 1420. ■^flücu-ria ane sarge V. a. 1420. -rea 76'., -dia vor snmenynge 37. -riosns vnsargesani V. a. 1420. -rius grob, i)äwrischen 52. ineerca (inc*ca) vnhotlichkeit 40. Incnrsus eyn inlauf 52. V. a. 1420. Ineuru-are reyden (X neygen), wedder boghen 38. -atns, -US ge- krummet 37. Incus eyn ane bod 37. anebot 38. aenbelt G. voe. aneualz Symb. I). an- ba(j 2 7. anpaf} 33. anpofj 34. anibof^ 29. ambas 30. ane fiis (umged.) 40. Incusatio beschuldinge 37. *Incustratio deele /. pauimen- tum 37. *tlndag-o hag 29. 30. 4.V.V. han 27. hayn 33. staud-icht 4.. -/ich 1\ V.g. -inis eyn der garde; g. -onis, l -or ervarer; -atio vraghe 37. -are vz geyn V. a. 1420. -ator weidnian, \mü^(i\- (Falkenier, vglJBM. 1193) 40. 214 Indampnositas Inedia * f Indampnositas schadelosheyt 37. Indecens vnteinelick 38. Indeclinabilis vnnaigper 52. " Indecor-osus vngeschaffen 3. 52. vnghesytet; -us vnlioucsch 37. * Indempiiatiis vnuortumet (-mz?) F. a. 1420. viiueruitaiit 52. Indere in lozin V. a. 1420. Indesinenter nit ablauffenlich 41. \\nii^.^(digitus) zeyger K. V. zaiger 32. zoigei- ß. 29. een w.^ser vingher G. roc: eyn czeg vingir V a. 1420. ludicare wisen i. ostendere, minare 38. Indicio i omiscli jar 32. gepyetjar 34. tiiiiftzehen jar 2!). edicio XFge- gebicht (.sie) jar 30. *Indici-o wysung, czeygung 27. -um czegenung Ih. czevgung 33. *tIndictorium s. Interdictum. ludicum (color) indich 1. 34. 71. * "l" Indic-us, -ins verkunder G. voc. Indiffereu-s glie lik 37. glicheni|^ als daz ander 45. geleicli; -ter vnuer- schaidenlicli 52. "i Indige s. Insidie. Indigen-a {cf. Inquilinus) inburtig Gf. III 162. gilanto Ih 238. inlendi-r F. a. 1420. -e -g Erf. Gloss. Indige-re bedoriien, behoimen 38. -ns dorfftich, arm (miser dortighe) 38. notdorfftig; -ntia nocze \ bedorftiü; (Sic) 27. Indige-ries s. Crapula. -stus vnver-dewot 33., -deuhet 27., -dät. 52. \\\{\(iX(^Q\~\v^(nmgcd.!) 45. -stio .»^.Plas- tia. Indigitare anrnffen 52. ludignatio vnwerrschy (wr) 32. flndipiscor erwerben 52. Indiiiiduum ein genant wesen o. ein vngeteltes (sk) wesen 40. *tIndole-s eyn bidderbekeyt {umg.) 45. edel von art 29. -ns eyn gut im- gir {st. ju-?) F. a. 1420. indocilis gewaltig kindt 34. * Indolis i. fisc'us etc. 76. (Gloss. v. Indoles). indulispacdarmi. viscus 37. *tIudom-itus 1 -esticus vntam, wilde 38. *tlnducia-ii, -rius, -tum >. In- du-cie, -mcutum. "I-Induci-e zil eines friden (frides V. Inficie) 40. kriegs anstand (Justi- tium a. de[j gcriclits) 44. sim. Ki. dach, also nie eynein gift to de de wes plichtich to holdende is 38. -as dare l'rist geben 52. -ari vristen ih. vrystnigen 27. erhalten (Je. V. -arius eyn de vrede da,uh(> gbift 37. *luduc-, indu-tilis [rgl. n. a. Far- tago. Ililla.) schübeliiig o. scho"ber dütte (^i.q. nhd. dutte. düte?) 40. ■•■-;- In duccio {aus indictio sim.) in gebot F. d. 1420. Inducula s. Induuientiira. Induere (cf. Exuere) anteyn, an- do'n de cledere; i. missalia geren, also de prester wen «he dat misse want anstud 38. Indulcare zuze redin F. a. 1420. Indulge-re an hangen 17. V.a. 1420. raten (,) schön 33. -ntia afflat, vortiginghe der siinde 38. apläfj 29. applos 40. -ncias ablas der sunden 34.indul-tus6. Supportatus. -sere (cihis) anagilizim sich 48. •;indul-is5. Indolis. -tuss.-gere. *tl"tlu-mentum erchleidung 33. indument 1 .34. 1 -men, -cula, -ciatum eyn cleyd 37. -menta^)/. gher-, misse- wand 38. Indur-are 1 -escere beharden 38. -atus behartet 33. uorherttig 45. Indus indener 29. eyn berch 37. qd. mons l aliqnis dejndis 76. Industri-a sinirichy 32. bescheiden- heyt 30. sim. 33. fleysig arbait 52. stydekeyt F. a. 1420. -osus schide, schire, clock, clouc 38. l -us bescheidig 30. -s fleissig 52. *Iudutilis .V. luductilis. lüdu-tus an, also de haft eynen rok ane 38. augeleyt 29. -nie nue gewant F. a. 1420. luedi-a arenmüt 41. huüj-arniüt 32., -armut, -gebrest 45. ein haws pres- tum i.paiqjeries secreta que est in ede in refamiliari 52. armoyd 37. vnberot F. a. 1420. abgankch 27 Marg. -e ilki (famir — st. famis — hunkar. \ lueifabilis Infurie 215 Stridor dentium edho zeni kriscrim- mon) Gl. Ker. [cgi. Gloss. v. Acerbus. Gf. 1245). Iiiefltabilis vn vjjspreclibailich 32. *tliiei.iri (plenins) mereii 48. liieuarnibilis vnredesam 37. vn- awsredieicli 33. Inepliis vnge-fug 29-, -schickt, -iieni 52. vnbeheude V. a. 1420. Iiiequalis viieuen 38. Iiierniis vngewefenter 40. vnge- wopint V. a. 1420. Iiiers vnweyse V. a. 1420. vnbe- liend-e 37. iiiertia -icheyt ih. treg- hayt, kiiidha, t 33. trockeyt 27. vn- wicz 29. *-|-Ineru(li-tio paNvi-ischait 52. -ci»i grofheyt 37. Iiiexorabilis vnuerhorlicli 52. luexplebiiis vn vullik 37. vnder- fült 41. viievfiillig 52. Iiiexpiig'nabilis vn vor vechtlik 37. vnerstreitlich 34. vnstritlich 30. vn- bestritig 29. vuauzstreitper 52. -|-Ii!extrieabilis vn vp loselk 37. lufam-is vn^Yerd 9. 52. anruchti-ch 38., -g 33. anroclitich 23. 37. vnrichtig (umged.) 27. berücht 30. verlumbdet 29. vnlewntig 34. -are berichtigen, bcschauweii (unig.j-^hose himet machen 45. erschemniin 33. -ia ein posew sche- mung ih. berochtinge 37. das eynen erlofj macht 125. pös wort 52. Infaiidus vntetig 52. Iiifan-s kint er es ret 40. kint, eyu mensche be neden seuen iarn 38. -tula meghedeken 37. modecheyn 27. mettehn 45. -tulus venteke37. knech- tigen 27. eynskindeskrugehch(Ä/ß) 45. *Iiii'atig'a-riniue(l werden 52. -bilis vnmugsam 41. *t Iiii'auorabiiitns vngunst, hat, nid 38. lufaiistus vngünstig 29 sivd. vn- gehich V. a. 1420. flufect-us (cf. Movituriis) vorter- bit V. a. 1420. verunraint 52. 110. -um dz nit gar gancz ist 41. -iuus vnge- mähgt 52. Iiifelix s. Neqiiam. lufeusus versert 52. Iiiferi-e doten sei offer K. V. -or niderer 48. liifest-us der do feyde macht 125. gedon V. a. 1420. -are niueen ih. aus fechten 52. luficere (cf. Infectus) vorterbin V. a. 1420. *Iufit'-i laugen; fridprechen 33. -iari vngetrewleich ligen 33. -ialio eyn weygheringe eynes tweuolden din- ges 37. laugung der schuld; -iator lugner (iiiu-) 52. -ie [cf. Inducio) zil eines frides die gebrochen werdent 40. absag 32. *-|-Iuiicior -s\ lufileor. läifldelis truw'elos 38. Iiifim-us der niderist 34. curter i. hreu'is Symb. I). -atiis vnder ghe- treden 37. liiüriiiar-i suken 38. -ia eyn zey- ken hus 37. siech stub 52. sim. 75. iiifirmi-s, -tas s. Iiubeciliitas. * Y Iiifiscar-e, -i in bewtiln V. a. 1420. *Iiiliteor veriehen 52. iiificior ich vorsach 45. Infla-re. -iilur erblewent, erblasent; -iieriut erbulsent H. Ph. -tio vnflaut (ans lat. angelehnt) 32. -tus blas, vp gheblasen 38. 7 luf orma-re anwise-n 38. -tor -r ih. 29. Iiiforniis misstalt 37. " t Inf ramitere s. lutermittere. -j-Iufremere buldern 125. vast dosen Das. seer tossen Ki. czen- crapiln V. a. 1420. Infreiiatus vnczam 52. *7lulVigi(l-are 1 -eseere colden 38. •■• tliifru-nitus schamloser 40. -mi- tiis vn weyse V. a. 1420. Infu-CJitiis, -tatus i. purus 52. 7G. l sincerus rain 52. Iiifiil-a -e eyn biscuppes mutze; -atus ghe cronet 37. Iiifuiiiibulnm feurmeur 125. Inluudibuluiii. iiifusori-uiu in- goz V. a. 1420. ölkrug 52. -a pl. olie vad 37. * Infurie grymicheyt 37. i. animc infernales 62. 75. 216 Infusus Innuere Inf US-US begoten, bedropen 37. -oriuni s. Infundibulum. ^•Infutatus s. Infucatus. Iiigeni-um. -i sin 48. -osus clein- listich Spmb. D. sinniger, wicziger 40. sinlick G-. voc. sin faren (ans sinnig, erfaren?) P. V. -ositas zynnicheyt 37. Ingeiis inicbeler Spmh. D. Ing*enu-us der hohste vrie Schwa- hcyispiegel. vry adil V. a. 1420. -itate edlin 41. luger-ere. -it (ociüos radüs) gegin kerit 48. *tInglomes s. Ingluuies. * tinglori-osusvnhersam 29. -sus schaboht Ff. Grm. VIII 300., vgl. Gf. VI 411. Gloss. V. Scaber; hierher? vgl. nhd. schäbig vilis. Ingluuies fryfjeg 27. vresekeyt F. a. 1420. inglonies fressig 33. *f Ingracilis vndanknenie 40., vll. uns ingratiis ohne dank Ki. Ingrat-us vnneme, vnwert, vn- gheuoghe, vnbequeme 38. vndaknemig (sie) V. a. 1420. vndangh 37. vnge- nemer, vndenkberer 40. -itudo vn- groytsani (X lat.?) 37. vndankne- inikyt V. a. 1420. sim. 1 7. vntancke- berkeyt 45. *IngTue-re insten V. a. 1420. -us vngenam 52. ^flnguen (sqq. Gloss.), gew. ina:- we-n, 1 -s 37., igwen 34. gemäht 40. g'emecht V. K. hage-dros 35., -droos, -drous 38. hageldiiise //. S. D. heck- 45., hege- 27. -dru^. hardrüfj 33. hardrue|[^ 34. trülü by de bein 29. dat gheinechte of die leysche G. voc. l ingwinar-is l -e eyn haghe dros; -ia sweUinge in ingwine 37. -is drüez 52. igwinaria drüss schlich {ans such)P. F.inguirialisstern-, krotten- 0. san., Sterne-, poggen- nd. 0. saii. -krut. Stern-, kroten-kriiit 51. *tlngur-gitare vulUn V. a. 1420. vnder sencken 52. -itatio vor shn- dinge 37. ^flngwinatio etc. ^.Inhuniatus. Inhabilis, inabilis vngenüni 52. *tl- s. A-nlielitus. *tlnliiare. inliyo ich sten 27. 33. t pete 33., pit 27. inliio ich stan l bitten (nmg.) 45. in i'dve (? hierher?) irhingin F. a. 1420. In- s. Pro-hibere. Inliouorare er enziehen 52. Inhumanitas gresehcheyt 37. Inliumatus vnbegrabin F. a. 1420. iiigwinat-iis /. sepultu-s, -io -ra 37. iiiibi do selbstinne 125. do selbis F. a. 1420. fluicere manus band anlegen 27 Marg. * luicie windilsnur F. a. 1420. ini- luicie kinds windel 32. iniicie (alph. in-) wiegpant 52. t Inidipsuni (ef. Gtoss. v. Idipsura) indajj selb /. indas dz vns bringt zu ewiger seilikeit, 1: iu illo bouo eben indem selben gütt, scg. deo u. s. w. 27 Marg.sim. 65., wosii diese Margg. gehören. Inimicitia veyde 38. Iniquus böser, vnmilter 40. Initia-lis anbeghin 37. -re en- kenczen F. a. 1420. entgenczen 9. ^Iniugus vntzani 52. luiuri-a vnghelik, vnrecht 38. schel- tiinge 40. -US onredelick G. voc. liim- .s. Inim-. •■tinmorbus 6\ Immorsus. '''flnna-tinn, -ta (sc. lex) 48. ana- gewassinu 48. t -cia angheborn; tv.o. jnatiini 1 iuciatum id. 37, finnexus verbunden 37. Innixus vnge-arbeyt, -erbet 33. yn geerbit; Marg. angeleynt auif eynander, daran geheift 27. luuormis vnghemeten 37. Innotescere zu erchenen geben 52. In- i re-uoiiare vornigen, wedder maken 38. f "Inuox-a l -ia schult i. cidpa 37. *tlnuu-ba vnbeschlaffen 52. vn- gemäheliti magt J^T. F. ungehidai/. S. D. l -pta ungehita Vind. (Gf. IV 1065). -pta vngebrut (X -trut) 41. -bea I -pta (X innota?) vnbekand 37. -bia vnvortruwet V. a. 1420. Iiiuuere i. Signum facere pey spild geben 52. Inuumerus Insolidum 217 *Innumer-us. -a, -abilis vntellik 37. ^jYmiuo s. Immo. Iiiiiupta s. luDuba. Inobedieiis vnhorsam, suluoldich 38. sulfweldich 22^ *tIuoffeiis-us (Ki.) vniiersert 52. -is vndirczornit V. a. 1420. Inopia kumber 29. koin 30. arem- miiet 34. tinopi-miim vnvorsichtes i im- prouisiioT. -iiatiis viigedacht 52. 75. Iiiops y. miser arbem (-em) 33. Stümper (miser nd. stumpper 22''. 23. armer Stümper ivetterau. l\IitlekJs- ivort), scliüper (vgl. schuft sini) 29. Inp- oftnehen Imp-. * t liipendiculum s. Impeiuli- biilum. *tlu- s. Hy-pericon. *tImprengData s. Impreguata. * Iiipresen-tia, -ciarum (undent- licJi) kegin wert V. a. 1420. ylnquam ich rede V. a. 1420. Inquiet-iis vnrauwe 27, ongherust G. voc- -e viisachte; -are ouerlopen, vm-auwe doii ; -atio ouerlop, ouerhist 38. Inquiliiius l. aduena, quasi incolens cdienaBr. i.peregrinus etc. 76. huzge- uoz [c-f. Incola) V. a. 1420. inbvirthich (cf. ludigena) Erf. Gl. hinder säs^ 32. houe-, in-gesessen 40. elende; inqui- tus vromede 37. iiiculiims s. Cu- iiabuia. *7lnquiuaucia(X inquinaria sim.) .9. Synauche. Inqiiio s. Ayo. * t Intltiitus s. Inquilimis. *7lnsacio (cf. Insitio. Insertio. Ghss.) wingen (aus zwigung sim.), frel^img, flanczung 45. *Insana (cf. Faba lupina) bulse herba 40. bihsa Sum. Iiisan-us cranc, vnsuut, vnghesunt, also de lade edder de deer 38. -a YDsionige fröwe 40. -ia doiiendecheyt 37. -ire dorheyt don, douen, stymeo 38. iüauia (umyed.) awifj 32. "flnsci-diis 6. Incidus. -sio s. Iiicisio. Insitio. Inscis-or, -sor (cdph. iiici-) e}n Diefenbach, Novxim glossarium. wunden snyder 37. iiicisor wund- artzt 52. 74. Ins-, in-cisorium teller 29. *tInsci-ssor .s. -sor. -tum s. In- sitiim. Y Insectnm (clbus) } ngesneten 125. I Inse- .s. Inso-dabilis. * Inser-ere in phropfen V. a. 1420. -cio, -tio 40. H. S. D. {cf. Insitio) pozunga H. S. D. zwigung 32. zwi- unge 93. zwfgunge o. inpfungen o. pflanczen 40. 7*Insidi-e an laghe 37. laghe, al- some den luden vor helt wanme se vanghen wel 38. laghen, dreyghen (mi- nari KU.), verradenisse G. voc. cf. 110. 132. logung 33. wegelogunge 32. ein hüt 29. -ari anleugen, angelogunge 33. cf. 6. wegelogen 32. wege uer- legen 29. in sydioum stellen, also nie den niusen deyt 38. indige (X inuidia) hassuuge 30. Insigni-s ghesyreth 37. edel 30. 52. tugendschinbar 29. in tugenten scheinpär 34. wolgeczeycht F. a. 1420. -re zirn; -tus getziert 52. Insinnare mouden, an-m., -moden, -s.vnnen 38. an nuten (sie) 27. an onueten (sie) 33. pedewten 52. lusist-ere. -as an hab 41. ^flösitare s. Incitare. Insi-tio, -cio pelczung 52. zweiung K. V. insci-sio potinge ; -tum ghe- plantet 37. ^Inso- Ghss. aus inse-dabilis nicht vphorlek 37. ^flnsogare, subgerere radenmyt oueler meninghe 38. *7lnsole-ns, -s 29. (c/. Absonus) vngetzogen 17. 52. 75. vrabescheden 38. homodech 37. awysig 27. aüwisig, vngefür 29. abwiczig 34. abitzig 1. obiczig P. V. vnzuhtig Gf. vngezogen 17. 75. -nter vnzikhlich 41. -ntia (cf. Dissoleutia) aüwise 29. ab weyseu 33. an wysen 27. homoyd 37. -scere ab beyfj treiben 34. vnwi^ triben 29. vnstumen V. a. 1420. iniolescere v|^ (sie) triben 30. Insolidum tozamender hant 37. gesampt F. a. 1420. mit foller hant 52. 28 218 Insompnis Intercalaris *Inso-mpnis vnge-slafen; -pora- tiis -schlaffen 52. In-, pro-spicere, iutiieri anseyn 38. inspector ansecher, anluger 41. *tlustag-ia verbenenkraiit 74. -o werbeue kriit 40. liistago Gloss. v. Yerbena. ■j-Instan-s a'me (vgl. om BM. I 27''.) 32. gegenwüi-tig, enczig {aus ein- zig?) P. F. vnteilsam o. snellekeit; -ter vnverdrossenlich 40. -tia ste- decheyt 37. emsickait 52. iiistet (gres- sibus) analenidi 48. Instar geleichnufj 33. glegenijj 27. Instaur-are of macliin V. a. 1420. wider chomen, verpiingen 52. -et fast- not (antike Gl.) ; -auit wider festnet 41 . Instigare re}senn, stoben 33. stop- pfen 6. ryfjeu, yn stocken 27. zu schüren 29. vordem 30. Instinctus inwurkunge 40. blas- sunge 30. inplasung 34. inblasung, zu- neygung 29. instructns naturehch- keyt i. conditio 45. *-|-Instit-a (r/. Limbus) cram 38. kroni gaden K. V. Hch bant V. a. 1420. totten-gewantt 34., -band 29, -e ben- dilen i. liastiles Symb. B. -is sui- thelon (vgl. ags. Gll. Gloss.) Pf. Germ. VIII 400. -erna krome 40. -or coup- man Symb. B. cremer 38. -ntor kra- mer K. V. *tlnstiua (scheint inst- o. insc- nia; vgl. stirna 6. aus stiua Gloss. h. V.) riester (agric.) 32. flnstructor lerer 40. *f Instructns s. Instinctus. Instrumentuui (c/. Littera) tauwe, ratscop 38. werczeflg, bereitschafft Z". F. geczüg 0. hant vestin 40. geczeug 34. ziig 29. braitschafft 32. geret 30. * t Insubsidiatus vngehulfen F. a. 1420. Insudare in vlissen F. a. 1420. en swiczen 45. Insula, i. mediampnis 38. werder 30. 38. wertel 33. werd 29. 52. wer, awe 27. wert, ynsel 40. lusulsus vnvorstendich 37. vnge- selcziu F. a. 1420. ain vnweij^ 52. Insnlta-re (cf. Insurgere) ane stür- men F. a. 1420. in zorn wider ston i. vlcisci 30. in bösem anspringen 29. in posen auff sten 34. -nt gefrowet 41., X exsultant gefrowent. Insumere i. sumptus pro alio ex- pendere 3. 4. 52. verlegen (v^-) 52. in nemen V. a. 1420. " flnsuplierus (iwnsüiersim.!) vn- reyne 37. Insurgere (cf. Insultare) in zorn wider stan 29. sim. 34. *f Insus s. Nisus. * i Inte-dere s. -rere. -gementuni s. -gunientuni. * t Integ-rare, -ere ganczen, gancz machen 45. *flnteg-unientum vnverdekcheu- hayt 33. vn vordeckong 45, -emen- tuni vn vor denckeu (sie) 27. flntellectus vornust 36. i. agens würkende Vernunft; i. speculatiuus inwürkend v. ; i. componens versant- nisse (st. verst-) zesamen seczen 40. Intelligen-s vorstendich 38. -tia ein ewige Vernunft o. ein engeis v. 40. Intemeratus vnczustort V.a.l420. Intemper-antia vnmechticheyt 37, -ies vntzimlich vngewiter 52. * t Intempest-a dz ander teil an- der nahte 40. -us (nach Conticinium) schlauft" tufii 32. -as wos (st. bos?) gewitter 40. -atus vntijthk (i. q. -iuus Gloss.) 37. *tIntenciosiis i. contumax 76. vul kiues 37. * t Intendere s. Interere. Intendere müt haben 30, willen h. 34. will zu h. 29. 1 Intensiiiiis, daraus vrm. intes- siuus czw varig 34. Intensus zu-nemig 29., -neramig 34., -negunge 30. Intent-are in brengin F. a.l420. -io kingo i. uolimtas Bf. Grm. VIII. i. q. gingo Gf. VI 1065. -US s. may- nung 34. meynung 29. manunge 30. Inter mank, vuder midde, twisschen 38. zwischend (cf. Interim) 30. tuschen (nd.), zusehen (in Zssetz.) 45. * t Interar*'tius beswoget 38. flnter-calaris s. -scalaris. Iiiterceptor Interstitium 219 Iiiterceptor schaider, tädinger 52. Iiitercilium zwüschent brow o. vnder o^'g brow 40. intraiium ogheii braue 37. Interciput mittel ho'bet 40. Intercis-e, -se (vgl Interpolatim) vnder-uellich 34. -scheydeii 27. vn- sched-leich 33., -ich 45. ■• Iiiterciidium choder 52. * t Interciila re, -is y. Intersca- laris. Iiitercus widergend (vgl. Glans) 32. fluterdict-io s. -um. Districtus. liiterdict-iim, -io verbietuu-g 29., -ge 30. iudictorium verpietiing 34. vor bedynge godes denstes 37. Inter-dimi vnderwile 38. -im dy weile V. a. 1420. dartzwisten (tz? cz?) 30. \ -ea aldewile, vnderdes, altohand 38. -dius ofte V. a. 1420. Interere von inwendig zu reiben 52. Iiiterere, iiitedere 29., inten- dere (s.Gloss.h.v.) 1., iiiceudere 2., intriticare (cf. intritus Gloss.) 30. inbrocken 9. 30. 75. in- 29., ein- 1. 2. -meren. f*lDterfedatiis bechlaibt 52. i. varie macuJatus 52. 76. Inter-flnium nasen-cruspel, -un- dertat K. V. nas krostel 40. -fanum (-farium) knoster der nese 37. * 7 luter-fluatim s. -polatim. Inter-im s. -dum. " flnter-itus, 1 -iiicies [aus -nicies) 29., -ritus 40., viteritus 34. ver- gengnisj^ 29. vergeung 1., daraus umged. vergebun-g 34.. -ge 30. tod 0. verdepnisse {aus verderp-) 40. -itio totslachung 52. fliiterlocutio vnder red 32. *Intermedi-um zwischent mittel 6. 29. -US vnderschaid 30. -e entszwi- schenlich 29. -are mittlen ih. mittelen 6. * t Inter-medium s. -iiodium. t lutermiu-atio eyn vluch F. a. 1420. lestrung 52. -nabilis Gloss., -abilis vnred-delich, -eber 45. -us vnendber 52. Intermissio brauch (Brache) 32. Iiitermittere, iuframitere 30. vnderwinden 29. 30. 34. * fluternas-um, -so d. .sg. na^s- grislan Lor. Intemicio dir totunge V. a. 1420. ■•■•luteruix bar-, dau-worme 37. Inter-nodium, -medium 38. kno- kel 37. 38. i. imictura 38. knod 29, chnopphel 34. knoffel 27. knewffel 33. vnder chnäwfel P. V. enckelin 30. * Interpell-are, -ere 34. vnder- haissen 34.. -nemen 29. ane langin F. a. 1420. Interpol-a eyn ghewent cled 37. -are vnder lauffen 52. vndir weyn (idid. unterwegen) losin F. a. 1420. -atiiii, iuter-pellatim o4.,-tluatim 27. vnder-uellig 34,, -fellig 27., -feldig 33. *fInterpou-ere, -ibilis v. In- terscalaris. * flnter- s. De-precari. *tlnterpre-s betäwtter 33. tul- mat-zch 52., -chs 33. tolmaczer 27. tolmetsch 29. tollek 37. tolk, eyn de raannigherleye sprake vor steyt 38. -tibus betuhter 41. -tari bedewtten, beczeichen 33. -tatio sprach kimder 29. bedewtuug, aus legung 52. -tatio mala vare, to vare spreken 38. -ta- bilis vor nemelik 37. bedewtlich 52. * 7 Interpun-ctio (Unterscheidung Ki), -xio deylinge 37. luterrasilis gehauwen werg F. a. 1420. *tIiiteiTitus s. Interitus. Iiiterritus vnerschrockenlich 40. t Inter-scalaris /. büerposifus Br. vnder-gegradet 33. Gloss. -setzig 110. -calaris (cdph. sc-) ondersettich; w. 0. i. -ponibilis, -calare /. -pouere G. voc. i. q. -cularis, -ciliare 110. Interscapul-um K. F., -a zwu- schen schult-ern Ä". F., -ren 40. * 7 Inter-septum unterschUig in einem gfemach Fr. -striiccium (domus) vnderschlag 32.; vgl. underslac B3I. II 2 S. 384. lutersiguum wort zaichen 30. wartzeichen 20. warczaichen 34. eyn vor czychen 27. vnuerczeichen 33. Interstitium (cf. Diuersorium) vn- dersch-aid der czinnen (in muro) 52. 220 Interstruccium Inundare -eyd; vaac, schot, tas (vgl. KU. li. v.), also in der schunen is 38. ergger 40. ercker 74. eyn mittil want V. a. 1420. *tlnter-struccium s. -septum. Intertrigo die bickeers G. voc. blickai'l^, gippars, arswolff, das fratt- seyn der kinder 43. * t Intervallere vnderdrocken 45. *tliiteruallii-m, -s 32. vnder-lat i. mora (q. cf.) 28. -lä[5 29. -laus 30. -lo|^ 34. -schaid i catlienacio palorimi etc. ein dull 52. sim. 76. fasnacht fery 32. eyn mittel F. a. 1420. Interula vnder kleit 40. sim 74. *f Iiiterum daz zusehen (mis In- terim dar z. umged.) 45. * t Intessiuiis 6. Inteiisiuus. Intesta-tus eyn deney (de neyn) testament ghesetten kan vor dem do- de 37. der do gechlingen stirbet on sin sei gerette 40. -tor au sele gerät; -bilis vngetzeuglich 52. Intestin-um inghewede 36. inge- weid.. gedärni; -um rectum schlechter dar K. V. -a lummelen 22^ 38. daz gedärm 52. Intim-us aller meist yn newmst (sic7) 27. innerster 29. in wennig 33. bynnen wendich i. intranius 37. bynnwynig V. a. 1420. -atio verkund- ung 32., -igung 17. *tIntonia s. Inauris. *tIutoxicar-e, -i vorgheuen 38 ' 1 lutrau-eus, -ius s. Intimus -um 6. Intercilium. Intrica-re in werren V. a. 1420 beweren (cf. Approbare homon.), also me garn beweret; -tus beworen; -r bekumbern, beweten (t st. r?) i. iuuo lui, accupari {st. oc-) 38. *tlutrit-um, -a bier und brod 1 simile 125. -icare s. Interere. Intromittere vnderwinden 38. Intronisare in dem kram (umg.!) siezen 45. *| Introparare s. Incorporare. *tlntrunc-are sekchen 33. -tare stucken 45. *In- s. lus-trusula. f Intrusus iughesteken 37. *Intuba. incubu-m sunnen wirbel 40. -s slezo Sum. BM. U 2 S. 396. Intu-eri (cf. Inspicere) emsigleich ansehen 52. -itus ansichticheyt, an- ghesichte 38. anuest (X unvest in- tut'us??) 1. 34. müst 2.; au gleicher Stelle mit 34. innerster intimus 29. * Inturtus. itircus i. scahiosus 37. itercus /(/., grintig 52. Vrm. m^ Hirsutus, hirtus, 1 Inual-ere obir mogin V. a. 1420. -itudo vnmacht ih. swindsucht 52. -itudinarius quynende G. voc. (quij- nen langucre KU. n. A.). quoler, wey- beler 45. ■■• f Inuectura schendung 52. * Inner are veralden 33. Inuestigare ersporen 30. Inuestire inlatten 34. inlaytten 1. Inuest-is nackend 52. /. inberbis anebart Symb. D. -es ahd. ungiparta Salsh. Gll. in Pf Germ. XI 3. Inneteratus verslezzen Symb. D. *7lnui(l-ia vrbunst 32. -us fygent- 31., feind- 64. -selig, -ia, -ere, -osus (in gl. F.) i. odi-um, -re, -osus nit, hat; niten, baten; nitesch, hetich 38. -osus genedin (: neid sim.) V. a. 1420. Invigilare in gedencken o. nit beschuhen 45. Inuiolabilis vnzerprechlieh 52. *Inuis-ere senhen (dial., auchheute äJmlich) 41. besuchen V. a. 1420. -ibilis vnsichtig 9. 52. 76. -itare nit besehen o. nit beschauwen 45. f Inuita-re in laden, to hus 1. 38. -torium lad gsang 32. luuit-us vnbillig (vitus wilhg) 34. vngeren 41. -e vngern 52. vngherne, node 38. willenchchen (sie) 45. Inui-um anewech 23. Symb. D. irrig weg 32. pl. -a dwalende weghe G. voc. -US irrweg 52. Inumbrare schemeren G. voc. be- stetigen, schaden nemen (umg.!) 45. Inunda-re {cf. Fluctuare) insincken 29. insencken 30. einsenehken 34. gü[i werden 52. -tio {cf. Diluuium) vbergäng 27. luungere Iposensis 221 Inuiigere öligen 38. 45., also de ^flpiiapis s. Ipsalis. prester de crankeii lüde 38. olgen 29. Ipo-, i-basis siiiit stok 40. *Iiiuolii-ere in welgen 33. -i s. =-=-''^lpobus s. Ipersiclius. Intricare. -crumeyninwimt(iiiwrit?) Ipocri-ta (cf. Alphaims. Beghar- V. a. 1420. ein wurff 52. -osiis est dus.) glincerer, troner 38. gleichsnner hestiaqueqvisuJ/omluon in voluit et 33. gleyfyier 27. eyn dunkel goyde; die. erichis ete. 37. -sis d. goyd i falsa smceritas 37. -ta ^■f locobiis loliel {st. lochel? cf. gelich-ner, -sis -simge 40. -sis glei- Plectruni) autf der fidel F.V. Vgl. 34., gli- 29. -chsenhayt. gleysheyt 27. iocosus (ri-) fidiculosus , Gl. in. ?? gleiclisnerey 34. glijjnerig 30. -sari Vrni. der Eif/. lacohns, scherzhaft, vgl. glichsery triben 29 sim. -sare ge- u. Stephaims. leiclisenhayt treiben 33. glynfjenheit Iocosus gcmclik, schimlik 38. tryben 27. *Iocula-riiis i -tor kekeler 27. *7lpocuiidrium s. Hypochoii- -tor gloggier (sie) 32. -trix .v. Mi- dria. Ullis. *lpocus (cf. Hiiso). ipotus huse; yloues (krichen), daraus ioiies ei)otii8hii?, p. ■iO.hicco i. sturio 148. kirchen 40. hierher? lopetilS huse, eyngrotvisch loppa, iopa (r. Diplois) waraesch, /. huso 38. vpicus i. h. 37. pocus schop 40. scoppe, yoppe 27. schegg dorsch 37. 38. qd.jriseis 70. 3 2 . troye, tröge Gloss. vgl. BM. III 113. * Ypodrom-ium tra vail 122. nod-, lordanus iordan aqua 38. perde- 37., mar- 52. stal. -us id. 52. losue buch der wissagunge 30. eyn laufer V. a. 1420. -um renne- das puech der weyssagen 34. sim. 1. placz ih. '^lota fem gen. warmüs (f/. lutta. "Ipof-rodia 8. 52., -ordia /.i>a6/o Lapas.) Symb. B. JJmged. warmoet timoris?>l.{\\)'^oMm74). Ans-(p6\^oq, 11. wyrmüde 19. vll. iTtitocpoßdq. *tioues s. lones. *Ipogabus ver-, ipagauus hege- *Ypa soupe en yawe 122. yppa 40., ypogoiiius fech- 32., ypogamus wasser vnd brot K. V. vidi- K. V. -schiff. Ebenfalls ans hip- *tYpa-g'auus s. Ipogabus. -ris pagogus: ippago i. aurigarms Gl. s. Yporus. m. 142. p. 184. *tlpeuabis s. Ipsalis. *tIpoge-us, -iium 1 -gium i. *tlp- Gloss., liyp- Gf, inb-er- talpia l celarium 37. iperi§"us die bolice upar brachii Gl. Ker. upar- sunne so si ist ob der erden 40. prahi Gf III 269. iperboli-cus ho- ■ f Ipo-gomus s. -gabus. -lidus modech 37. -tus i. elatus, superhus, s. Ipei'sidiu.s. -meriis s. Hippo- excessus 76. maues. *I-? yp-perdiilia {cf Dulia) gros *-|Ipopau-ti, -k begeynunge V. haiigen ger 32. a. 1420. " 7 Iperigus s. Ipogeus. * t Ypo-purgiuui s. Epigergium. '•flper-sidius, -uldius 76.i.ac- -quiucida s. Hippoboscides. cutus sonus 76. acutus sompnus qui *Ylpor-aica, -eica s. Idropisis. et. lideiis dicitur; ipo-hus est grauis Yporus. ipai'is t cauda eqiiiua sompnus 37. -uus 1 -lidus i.gr. so- Yo\]zi\ge\0. san.lümnirm vlg.(Äiin.) nus 76. lidiiis /. sonus acutus 11. catzen z. H. Ph. ippiriis iequiseta Aus lydius, hypo-1., vll. X hyp- 0»t-) Ji^^- nos. *t Iposensis est figura gramatica *Ipia s. Ippia. {undeutUehe Abk., fast tvie fragaria) *Ipion (c/. Ixion .s'?«l) weisser geir zonte (deutsch?) 37., aus ipothesis V.K. sim.? 222 Ipostratia Ispalis *tIpostrati-a, o- 76. i decepUo 37. 76. *I- s. Hippo-potamus. Ypoteca eyn hochgelubde V. a. 1420. lehenpfand 29. ligend pfand 32. pocta ligundephaiitt 34. yppo- tlietica verphendung 33. * tlpothenthauriis s. Hippocen- taurus. *Yppa s. Ipa. flppago s. Ipogabiis. *tYp- 6. 1-perdulia. *tlppericura s. Hypericoii. 'Ippia {aus hippia). -ipia hünre darm 42. i. minor chvkynmete Cock. ispia m. ckykenmete limd. t" Yppiriciim s. Hypericoii. *tlppiriis s. Yporus. * t Yppo-girium s. Epigergiuiii. -thetic.i s. Ypoteca. *lpsalis. ispa-lis 52. 32., -nis 76. est genus aspidis qui Jiominem in sompno necat. ipnapis (g. aspidis) ipnap Meg. ipeiiapis ypenap 50. Ir (cf. Vola) hantb]a-t 36., -d 37. das mittel in der hand 30. 45. 91. Ira toni; irasci {rf. Seiiere) tor- iien; iratiis ertornt, tornich, gram, vnmodich; iracund-ia torn, härm 38. -US czoreu liett'tig 33. czorn haifig27. schamliafftig (nmg.) 45. *tIi'eos, l iris blabggeln (sie) 46. ireeos wisse gilge o. ille firg (aus irificilis sim.?) o. swertel blume; iris blowe gilge o. trubel (t^übel) 40. t*Yria s. Idria. *Iriiigus s. Eryugiuin. Iris {cf. Ireos. Fornix.) regen-bog 40. -pog m,. (stain) Meg. ^ *tIrole-iis, -0 auis spier 29. irii- lio eyn spir swale 37. *tlrp-estes s. Erpica. -imis s. Irropiiius. * t Irref ereiiti s. Irreiiereiis. * t Irrefrag-abilis vnstimleich 33. vn strralich (sie) 27. vnbrechlich V. a. 1420. -ilis vnstorlich 45. Irremeabilis (ire-) vnuerschmach- lich 52. ^tlrremistes s. Erpica. flrrequielus vnrauwesam 37. Irretire eyn vessiln F. a. 1420. * t Irreiiereii-s vnwerdi-ch, -tia -cheyt 37. -ter, -ti 33., irreferenti 27. vnerlidi 27. vnerderchleich (X vn- werd-) 33. onwerdelic 6r. voe. Irrig-are tuugen 5. 27. 33. düngen 23. 45. -uus getunchkt 34. gedücht, gefücht 29. (-nus?) betungit V.a. 1420. fruchtper 52. Irritare {cf. Impetere. Incitare.) terghen 38. yteln, vor storn etc. 27. eyteln, verstorn 33. *-[ Irre-, irri-piuus eyn ^Yolf i. Inpus (76. verlas Indus) 37. irpilli 2)1. gewisse art von ivölff'en Ki. irrorare (iroro) nafj machen 52. flrrugire (cf. -iare Gloss.) zere schreyen V. a. 1420. irugire (honis) wueten 52. *Irsutiis, irtiis s. Hirsutus. *] Irugire s. Irrugire. -go s. Hirudo. -lio s. Iroleus. -iido s. Hiruudo. -stes s. Erpica. *f Yrus {nach virus gifft) frosch 34. IsagOga anweisung 52. sim. 75. Isca. hysca czundir F. a. 1420. *tIsc-T is- !>• Isp-ida. *tIschiros 76., iskirus 52. i. fortis l dominus 52. 76. starcker got "52. * 7 Ismahelite saracheneu 40. hai- den 52. ^flsmareiia lampreyde 37. is- merona lapfrit p. 40. maren-a l -ula piscis 37. *Isof-, isop- s. Ysoph-agus. Isopus isp Meg. ysopli 29. ioseph fX '^- i^'*) 32. isophus rüth {vrm. SU Rutta), darunter ysop 30. ^flsophfigus s. Ispurgus. Ysophagus slunt ror 42. id., des magen munt /. mery Meg. die slunt- rore /. nemi 50. schlunt ror i. meri tis K. V. isof-, isop-agus strote 37. isopagus gula stomachi 33. 52. dy gurgel 52. *t Isophus s. Isopus. *Isotus i. musta crescens invetesta- te lapidiim 37. *t Ispa-lis, -nis s. Ipsalis. Isperga lumenta 223 *tlsperg*-a, -us s. Ispiirgiis. *tlsi)ia ,s. Ippia. Ispitla. is-, varr. isc-, ib-i?. iuga eyn jok, eyn coppel 37. luiub-a, -e han- 0. san., hau-, hauwe- 51. -hotten. lulius erneFrli-f. Hs.a. 1460. howet 32. hew maneyd 34. heu- 30., ho'we- 40. -monet. eyn keyser 37. iulii homa- nat 41. lulus nufjbluh/. V. tril. pl. ([\'&.idn 0. kätzlein an den nu|übäumen Ki. *Iumeiit-a kalb 9. kalber (analog, mit chilpura sim.) 32. mergeh Symb. H. marhe Gl. Cass. -um erben (j^tc.) fye 27. erbende sein (sie) 33. jung viech 0. erb (umged.) F. V. junges fiech 33. jung rind 30. arbeittier 29. stuot Str. V. fach (aus fech?) ; -us stier 32. -ale vichstall 33. 224 lonctura Ixan luiictuiM (c/. Compages. Interno- dium.) tzam fugung der glider 52. fuge/, (corporis) V.tril iuntiira bant 37. to hope voghinge der lede 36. luncus, iunctus 76., iucus 40. (cf. Corrosiuus.Papirus. Scirpus.)sebse, bincze 40. zemde V. a. 1420. risch 37. runctus s. Biblus. fluuiculus einleger 44. *f Iimicus s. Iiiuix. *fluuiper-us (cj\ Sabina) wech- alter staud K. V. kriech, so vil sam ain feurpaum (X -py^!); kranwitpaum, haiüt in meiner müeterlichen däutsch ain wechalter; in der geschrift haist man den kr. dicli ainen veltcypressen Meg. wecko-lter o. -ter bo'm 40. cbranwed- P. V., kranbidper- 52. -Stauden, kram- bitperpawm 33. wecholter 30. reck- holter stud 29. -um dambesen, -s d. boem G. roc. -iumwachandelenber-e, -ins -enbom 38. I\mmshYa.d\-mäntFrkf.Hs.a.l460. -monet 30.prach maneyd 34. brochmo- nat 40. brackman 38. brauebot 32. iuiiii bracbat 41. fluiiix stier i. hos tenere etatis 33. 1 iuuicus eyn Sterke 37. *f luno estnomen dee \ monete l suh- scriptio in denario 76. eyn rant vmnie den pennyngb 37. *tlimtiira s. luuctura. lupiter belfvater Meg. jlura-re in verba liuklen 125. -re sweren de warheyt; -meiitum eyt, meneyt ; -m. de uoii vindicando or- veyde, is ein loffte myt eden edder myt borgen, dat me eynes schult nicht "wreken wil 38. "flurg-ameu i -ium kif 37. -ia schelt wer; -iare plengen (cf. Tru- fare), kif maken i. seimrare (?); scheiden vnder eyn ander 38. *Iuria eyn roden lus Lpedkidus canum 37. tzeck 52. *Iuridicosiis stat haftich 37. "Iiiridus blek 37. Iuris dictio gewalt sami 32. lurista wol gelerter in geistlichem gericht K. V. lurnai-is, -e iuchart 40. Ins (gen. iuris K. V.) iussel K. V. jüssel 32. wous (st. mous?) 38. soff (Ed.); suffen 1 jussal (ungloss.)H. Fh. lus ban-nitum, -itum gehegit V.a.l420. iuris (apostolici) herdumes 48. * t luspil-io, -0 s. Vespilio. '•■ lusquiamus bili-e, egn crut 38. pulsensorae K. V. bulsam som 32. hülse, hülsen same 40. =^ tlus(iuiri-num 76., -um {cf. Gloss.v. luspirium) romisch recht 52. I-, 1-ussellum uissel {st. iussel) Symb. B. 284. luss-io 1 -US gehai|ü 30. heissung 29. ylusta (rgl Gl. in. h. v. nr. 2. o. r. Acanna) iustis o. kanne 40. lustiti-a rechtheyt 38. -um ghe- sad recht 37. stet gericht 40. -arius griesswart 40. 74. hoffrichter 32. '■= lus-, in-trusula est Ugnum me- dium quod sutor inponitinter aUa duo ligna qnando ocreas extendit 37. lustns rechtverdich 38. flutta {GJ. m. cf. Iota) broth, rauos /. i^otio spissior exlatte confecta Sm.II272. brot H.S.Tr. raus 40. luuen-is eyn kint 37. iunc; iung- ghe, eyn de nicht twelff iar olt is 38. -alis iunchklingk 33. iogunt 27. -cula diernel 34. jünglingin 29. -tus iugunt 32. iugät 30. ioghet; -escere iunc werden 38. *Iuueuosus homodech /. contu- meliosus 37. luueuta (X -ca) kalbel \ iunge kü K. V. luuentus s. luuenis. ^j-IxauÄ^^j^. Gloss.(cf.l-^\on). yxion est auis de genere vidturis etc. lo. de lamm, ixion 27., iuxon 33. auis alba vulttiri similis. ixium ruoder qenus animaUum 40. ixos rottelwyhe ^125. Labare Lacerta 225 R. s. €. li. Labare walczen, Sträuchen 33. gleytin V. a. 1420. labascere glat machen 45. *fLabates s. Pala. * 7 Labefacta-re velhn V. o. 1420. -tiis waich gemacht 125. iabeüeri werden besmit of beuleckt G. voc. Labelliini (cf. Labrum) weschfas 40., daraus \velschfa|^ 74. * Labere (cf. Labi) guten 27. gla- tenn 33. ghczen, gliunen 55. Laberna etc., wie hivernio, von der röm. Göttin Laverna, s. Quicker at Ad d. h. V. 142. vv. Labern-a, -as. Labescere gleyten machen 27. weginnen czw gliten 33. gliczen, ghn- nen, 1 deficere gebresten 45. *I Labeta s. Lebeta. Labi, l Labere 34. hal- 34., hä- l. 5., he- P. F. -liczen. sleiffen auff eyfi P. V. schhptfen 29. 7G. adLi- beiidum zu schhchen 4L Labilis flüssig 52. 75. Labina lettig 52. schlaipffe 32, Umgedeutet und X labrum si^n. in labrana slef {neben pantrum sleyf) 23. labrina eyn anrichter, eyn lepel 37., vgl. u. a. tlidicula sleef 109. KU. i. q. potlepel; i)antrum slyf, leffel V. vrat. BM. II 2 S. 40t ivo auch sleife = ahd. sleifa. libina schleift'*^ 40. Lab-ium 1 -rum lefftz; et. extrema pars scutelle deflexa schüsselranift K. V. lebs 33. -iiim l glabruui lyp 27. -ium leffcz 29. leczff 32. vnder-, -rmn ouer-lippe 37. -rum lefcze 40. lebium lebs 34. " 7 Laborin-tus irrgang, vmblauff K. V. -ciis ierregang 40. Laboriosus ein arbents 33., erben 27. mensch, vul nrbeydes (in/.?) 37. * Labor-, labr- 52. Gl. m., lab- 37. -uscus i. diaholus 37. 52. 74. i. stoUdus, agrestis Gl. m. Uielenbnch, No glossariuin. *YLabr-ana, -ina s. Labina. -illa s. Librilla. " Labro lectator l tabernadic. 76. i. leccator, tabernafor 37. Lab rum s^. Lab ium. Labrum weschfas 40. badschaff, est vas ablotorium K. V. Labru8-ca weinter traub l her- ling K. V. winter-hallun Gf., -liol 74., -trola 93., -tröl 32., -linch Gl. Mons. wilde rebe o. wint hebe 40. wild reb 29. 64. velt 27. 33. han, acker 27. hayn 33. labustrum heyn, walt, eyn wilde win 45. * t Labus-cus 5. Laboruscus. -trum s. Labrusca. Lac milich 33. Lacca ein gumme 5L *Lace-na X -i'na {ags. hekile). -na hekel; -nare hekelen G.voc.-vsl 74., -rra {alph. -na) 40. hechel. la- tena hächel 32. eyn hekel i. cerui- cicula {s. Crinacula) 37. * |L- 5. Pl-aeenta. Lacer orloser 74. S. it. Tr. erboser 0. zerzerter 40. i. cui niembra sunt ahcisa l aures 76. ^ 7 Lacerescens (lac*-, t//. laces- cens) ablegit V. a. 1420., vgl. ablegig Sm. II 449, vrm. sii lacescere (nr. 1) Gloss. *Lacera-re riten, cluuen, to-cl., -spliten 38. chrazon Gf. IV 586. -tura s. Fissura. ■^Lacerna (cf. Lacena) eensritters cleet besyden open G. voc. est species vestis de nobili p)anno etc. 76. koz 100. H. S. D. (vgl. u. a Gloss. v. Leuisata. 142. p. 88. V. c. m. Anm.). ritter kleit 0. kecz 40. Lacert-a, l -us 140., lacta (aus lacHa) 30. egdechse 40. eyn eghet exe 37. eghedisse, eynworm 38. haghe- dise G. voc. egochs, adex, iltächle 140. edochfi 29. ädax 34. egeless Str. V. 29 226 Lacertus, Lacus eckes 30. ecke^ K. V. audechse V. a. 1420. eydi^, eydisse 50. plintschleich 52. *Lacertu-s mawspain 52. viider- mä {cius -arm) 40. liinder arm K. V. -08118 (auch andersivo, vgl 142. p. 189. h. V.) mechtig 37. armstark V. a. 1420. Laces-sere, -cere nagen V.a.l420. -sitor {cf. Licitator) reysser 40. kiuer 37. *tLaciiiia s. Lacuna. Lacinia est vestis Jacerata l ora s. extremitas vesümenti JBr. sim. 52. 70. l fihula qua dauis constriiigifur et con- nodatur 76. hadrig clilaid 52. slicze F. a. 1420. sleype /. infima pars c est is G.voc. knopfelloch 29. 30. lassimia fas[j 32. lactinea ghere, zoem 37. liciiiia zom 37. i. ora vestimenti 52. 76. sam 52. Laciiiiosus vul doke 37. zihadi- loter H. S. Tr. haderot 75. Vgl. 142. pp. 188. 190. SU lacertum ruigo la- cinosum und su laniosuin /. piiiuo- sum (paunosus 75.). *Lacisco i. dimieo 37. *Lacone s. Lauconie. Lacrim-a trän, druppe i. gutta^ stilla 38. treher 40. -ari treliern, zeliern 29. trenen, drupen /'. stillare 38. -osiis s. Treiia; -osa pl. ntr. clagelicba 48. *tLacta s. Lacerta. Lacta-re soghen, sugen gheuen 38. soigen 29. -tio teuschung 125. *4 Lactaricia s. Lathyris. Lact-es renmag 32. -is wissi (um- ged. aus visch sim.) milch 40. ein laf sak i. peUicula in qtia. . = quibus dam locis lac coagulatur 37. * Lacticapium eyn melk vad 37. sechter, gelten (vgl u. a. BM. II 2 S. 242) P. V. *Lacti .9. Lactii-cella. *Lacticm-mm molkan 32. -ea molken, melk spise 37. -atrix amme 37. ^fLactiiia latiche {cf. Lactuca) 0. worhel piscis (X tactuca sim. v. Tructa?) 40. * I Lactin-aria s. Lacunar. -ea s. Lacinia. *Lactinia enbrok 22. i.q. broke opex 23. V *Lactipa {aus -panis?) prockat 74. brockette s. panis inlactG 40. fLact-yrida, -iridia s. Latliy- ris. *tLactis \a'us ä-uxri) lat. i. q. sam- buciis bolär, holder Bieg, sambicus bolder, beisset och zu latinelactus 42. *Lactis s. Lacies. Lact-uca, -ijia (h. v.), latiica 32. 37. (y. Lapatbum) lacticb 45. latteck, ladeke, eyn crut to elende 38. lactuk 34. latuch 30. lattacb 29. ladica R. S. D. lackt 32. ladich, laticb; lactu- csB iiiutiles vnkrut, siluestres wilde laticb IL Fh. Lactu-, lacti-cella {cf. Gloss. v. Rostrum porcinum) dudistel 40. * i Lactus s. Lactis. "Lacua Gloss. aus lacuna, X lania ? Lacula i. vestis etc. 27. Br. etc. i.q. laciilata vestis Gl. m.; daraus i. piscis etc. 33. *iLaciilu-m, -s s. la-. "^Lacim-a X -ar q. cf -a ein lawben 33. leüb 27. Lacuna tumpil V. a. 1420. buluua Gf. IV 882 (vgl hier und Gloss. vv. Lacus. Cloaca. Palus. Sentina. Vligo. Volutabrum.). i. inst)ium nauis s. strelle 0. schurne o. pfucze 40. i. fossa; lacinia id. 1 fouea, i. q. lacus knie 37. lucaua 1. i. fouea 142. p. 198 m. Anm. locuna toi (ahd. tuolla etc. vcdlicida, harcdhrum) 32. Lacuna-r gebelmeze i. laquear Symb. B. dat voerbemelt; die hoecbte van eenre kercken of huyse of gbe- wulfte, et. est lampas ardens in aere G. voc. gewelb; -re ein spei^ gaden 52. lactinaria sunt lumina vendencia {st. pendentia, vgl noch Gl m. v. Lacu- na) 37. ^-j-Lacungule (X lacus) s. Lau- conie. Lacus {cf. Lacuna) pol, poul, sump, pute 38. sudde 38. Ä7/. sutt 74. sutte Fr. II357\ (Sm. III 293). grab 33, hulgen, Lada Lanugo 227 tewf h. Gloss. tieff liulbeii, see, piiczen F. V. een groepe, een vuyle graf of kuyle {gen. lac-iis t -i) G. voc. sewe 45. wach //. S. D. wac siin. Gf. trottenbett sim. Gloss. (cf. 14.2. p. 180 V. Lacur m. Ämn.). aequorreos lacus wazzeriichon groibim 48. *Lada s. Ladmn. LadaniiiM himel-tlad, -tior Meg. *-j-Ladaris wilt cmt 42. *f Ladiila -v. Laudiila. Ladum, 1 lada 40., lodum 34., laiidum 30. velg sim. Gloss. welgen 34. wirst fttl ladum; backbret lau- duiu (mgleich das heute noch gebr. Tonwerhzeug, an gleicher Stelle mit lli- ta 29. 34. s. h. V.) 30. bacbret 40. La-, laf- Iflucti-ficus (X -vagiis) wannen wedier auis 32. laoficiis, -phicus 37. vech K.V. wannen-wech 3L, -wähel K.V. wige; loapliicus eyn waghe sterd; lorificus eyn ({uiker {i. q. nl. nd. quicksteert) 37. loauiciis l laiireficus 52. wahe'' auis 40. loa- ficiis grunesphet H. S. B. gi-ontspeth Gl. Lind. Lagaiium stekelwegbe 38. eyn kroppele (l) pankoko 37. pbaun tuchel (sie) 33. fpancküg 27. flad K. V. Lageiia ((/. Tonna) leclichelen 38. ^fLagnear s. Laquear. Laicus s. Epibata. Frocco. Lama {cf. Cistrictia) boue 33.sluut V. a. 1420. ain stamig (stainig?) weg 52. eyn is schölle 37. (lania?) /. ruptura etc. wirae {aus wune) 27. lomus {cf. laciia Gloss.) i. apertura glacici loeme, bijte KU. lame pl. ein Werder 125. Lama, lamma s. Lameila. Lambere licken 38. ^fLamb-ra s. Ambra, -riciiis 6'. Lumbricus. -us (anders Gl. m.) s. Melampus. Lameila eyn meele {cms lameele?) 37. i lamma lemmelen 38. *Lameii bleck, also eyn dünne ysern 38. *Lameiita-ri betruebig sein, obla- gen 33. -tio klag gsang 32. -tor (X lamen) /. diiiisor ferri 52. Lamia vnhukle 40. eyn vngehueer F. a. 1420. drut, alb V. trü. lami tn. (piscis) Meg. lamiiia nachfrow 32. ■Lamigo s. Lanugo. Lamiro. lamyros {ka^iv^oq) i. hlandusl42.p.l89. i Lam-ma s. -a. -iiia s. -ia. * Lamorplia ?. larplia ein larphet 52. Lampa-s criisel, liichte, scrine (scerueV) 38. l -da {cf. Cicindela) ampel, liechtuas K. V. * Lampates sim. s. Pala. Lapas. Y Lampyris noctiluca {Ann.) glim-o nom.,pl. -en H. PJi. *tLampi-um, -tum eyn pult, eyn lecter pulmet 37. Lampreda invederslage naturam piscium hcdjet H. Ph. *tLamus (?) hübe V.a.l420. La-, li-naria wüllin herha 40. Lanarius wolleman 40. wollman 74. eyn widlen slegher 37. Laucea {cf. Hasta) giene 40. gleiie 27. glancz 27, 45. gläuen P. V. glauie G. voc. lauicia ein geln 21. glaiicia gleuinghe, speer, spisse i. cuspis, has- ta 38. lanceola ein lafj eisen 52. Lauceola s. Flammula. =^7 Lande s. Lanx. "^fLancostrum s. Latestea. *YLancumie s. Lauconie. *tLaud-ica s. Tentigo. -ns s. Mansus. Lane owirra wullin kotz 74. aus laueo birro wulmirkot (sie) 4,1. *Y Lauerices 6\ Lauitrices. Langw-idus zeyk 37. -or s. Egri- tudo. * f Laui-a s. Lama, -cia s. Laucea. Laniflca eyn waillen weuersche 37, *fLanio s. Lanugo. Lani-o 1: -sta uleisc mengere Symb. D. -sta metzger, fleisch hacker K. V. " Y Lansternia s. Lectisternium. *YLant-rices 5'. Lanitrix. -Jini- num s. Lauconie. Lanugo nuer hart K. V. nüwe hart 0. vnüllem {?mundeiitlich; ausimixWe-) 40, ionc baert; nop G. voc. gepflocket 228 Lanum Larua 29. piachen 34. stoufa H. S. JD. stu- phar Tr. (cf. Gf. VI 659). strupha Vinci. stof-hayr (stof Jana hreiiis) KU. leuig.i flo^cka 30. lamigo (anders Gloss.'f'J dat vp deme terze (ters xmiis) l amplus flos 37.1artagofc/. Gloss.JhemelkhSiV Sl.gen. inis sunt crines piidihimdonmi 52. lanio maiiikeyt o. wol worcz 45. *-j-Lamim s. Liniim. Lanx {cf. Discus) eyn woge schale F. a. 1420. sim. 99. praytte schawffel 34. eyn breyde plateel 6r. voc. schüsel P, F. inesser- 29. 32. 74., fresser- 1 woge- 40., wag- 74. 93. K. V. -Schüs- sel (-Schüssel), lande uuitharuuaki Gl. Ker. vgl. Gf. 1663. * -|- Lanxinac-ta, -ula eyn schottel korf 37. *Lao- s. La-ftcus. f Lapa (seltener Geivandname Gl. m., hier ans capa?) 1 lena (passt zu Gl.m., aber nicht zur d. Glosse) sturem- hiiet 34. *Lapacium s. Lapathiim. * t Lapas {cf. Lai)athum). lapates brocco Gf. III 270. kole speze (spicze?) F. a. 1420. lappates kabus K. V. cal- mus 32. ciU exoleribus, i. q. jota war- müs {cf. vv. Iota. lutta. Ollis. Gloss. vv. Faritalia. Sorbitium.) Spmh. I). lapathes 1 lapastes gunipost 40. Lapa-tlium, -tum leht (aus letehe sim.) 40. -tium docce, vudii d. HO. -ciuni lattich 42. lodeke i. latuca 37. -cium acutum leteche 40. lapi-cium lettlich h. P. V. -um {alph. lapa-) me- newe h. {daraus mone newe 74. uniged.) 40. lappa-tium menga, bletsch K. V. -cium blek 32. *tljap- s. Lapi-cille. * t Lapi-cida steyn-metzel K. V. -bicker 37. -werk; -cidiiia -hutte; -fodiua -kule 38. -cidiua l -cina eyn bichiis; -dius steynich 37. -dicma haiikamer F. a. 1420. -dea (vas) stein- na Gl. Vind. -dare steynen, mit ste- nen werpen 38. -llus steinli 29. staindel 34. -s funeris hckstein; -s arenosus sant steyn 38. -s lazuli leiier stein 51. * Lapi-, lap-cille eyn slip, i. q. de cille cadit 37. *Lapici-na 6. -da. -um 6. Lapa- tlium. *YLapi-s, -dare etc.s. -cida. " Y Lapit l liuijit milrus Symb. I). *tLapi-to s. Capito. -um 6. La- patlium. Lappa {cf. Bardana. Glis.) cletta (Ed.) H. Ph. clesse G. voc. kleyt 45. cliue 37. chlepp 34. distel 23. Symb.D. * Lappa - cium, -tes s. Lapa-s, -tlium. *Lappatus haraftich 37. *Lapreuus schiferstain 76., aus laps- schlifstain? *-j-Lapsarium s. Lapsorium. "tLapsil-e, -le 33. {cf. Lapicille) sliff 5. 33. sleyff 27. schhpffig i. q. faciliterlabifur; -lallapsidium schhff 52. * L-, -c 40. -apsorium moUi (frs. nieule) 1: kos 40. schleiff mole, schliff" stat 75!^. lapsarium sleiffmül 52. t Lapsus, alapsu von dem wal 0. dem schlipf 41. -j-^Laph-us, -OS hir|5 52. Laquea-r (cf. Lacunar. Celamen. Lobiuni.) gesperr 52. wolfsei G. voc, daraus umgcd. woWseil! 133. ring {aus rick), heng 33. gedäff"el, himelcz K. V. -re gehimelcze, -rium himelcz 40. -ria 2)1. getefele V.a.l420. ein taiiel i. ligna tabulata 52. himila Gf. IV 94. lag'uearibus himilon Pf. Germ. VIII 391. Laque-us strich K. V. -ator sai- 1er 52. Lar hert Gloss. her o. hus 40. spichus i. penus Aelfr. lares ko- belte 125. * 7 Larcania s. Lauconie. Lardum s. Cariim. lardo pre- parare specken 38. *tLarga spend 32 * Largitramus. laridit-ramus 38., -armiis holtworm 37. 38.; eig. Speck made, aus laridum -\- tarmus? fLarida s. Fasula. *tLaridit-armus, -ramus 5. Lar- gitramus. ^Lartago s. Lanugo. 7 Larua, larpha 52. {cf. Lamor- Lamm Latro 229 pha) schiem 62.K.V. in seyeübus K. V. scheim 32. schem 30. lariien ('^J bucze 0. eyii scliimel 45. larfen 52. ^eschühe, bücze 40. viigestalt F. a. 1420. tufelantlit 29. tewfel hawp P. V. een grynse of giijn aensicht G. voc. eiu lilentasche (aus talmasche shn. umged.?) 33. lariia-lia fastnacht, dy fa^enaueiit J^o. -\ts pl. duuels scheine, spovk 37. -tio est cadncii.s morbus S7. 52.^ *t Lamra est extremitas mense. Larus {cf. Gaia) eyn vvater-voghe], -hoyn, eyn lepeler (pelicaims id. KU.) 37. wasserrab 52. rauser 29. 30. 40. lorus mauf^or 34. laiiriis musar 32. laur m. Meg. laiirdiis lauider 50. ^7 Lasar 6 Laserpitimu. *YLasceutis des loschunde 41., aus lateusis X losch-? cf. delites- cendo loscendo Gf. II 28.2. loschen latere Gloss. h. v. BM. 1 1043. Lasciu-ia ouerulodicheyt 37. geili 29. gaillikait 30. rawschen 34. (de venatione). -us vnkusch, geyl 38. gel (auch in Äbll.) 33, gail P. V. gogel ih. Äventin (vgl Sm. II 21. BM. 1 540.). -ire swelen, tarten 38. lustiiiiosus s. Scedia. Laserpitium. lasar s. Asa fe- tida. 'jLassimia s. Lacinia. Lass-us moude 38. ghemoydet 37. trag 34. lass, miiglo^; -itudo lass- heit 29. *Lasteriia wag, quasi va- i. e. vie-steriia . . . lantwagen K. V. *tLasiirunus 6. Lazurium. *tLata s. Eptapleuros. Latebr-a ((/. Latibulum) stilnisse V. a. 1420. schulnisse 8''. schuung (sie bis), frusteni(5 {aus finster- X Clus- ter-?) 45. -osiis finstrig 52. *7Latena s. Laceua. Later teyghelsteen G. voc. (cf. Plecta) czeygil V.a. ^Zi^o. later-iciiis eyn czygelyn ib. l lateriiius zieglein 52. -ciiira tychel ouen; -fex t. backer G. voc. latex V. h. V. Later-a, -alis s. Latus. * t Laterciilu-m, -s ags. beolone i. simfoiiiaca Haupt V 204. Latere 1 latitare 38. schulen 27. 38. schiülen 33. vormyden /. vitare 38. luschen 27. lascentis v. h. v. latescere verporgen ligen 52. "Later-iciura, -ifex, -iiius etc. s. Later. -ua s. Latriua. Laterna latern K. V. Latescere ^. Latere. *Latestea. lancostrum wyn l vinum 37. ^: latex i. vinum 40. 76. Pap. Kl. latices v. Capreolus. 142. p. 191 f(\ Latices. Latrices. Latrix. m. Anmm. Latex {cf. Latestea) putte i. aqua stans 37. vorborgin wassir V. a. 1420. kech brunn 32. /. opex (anders Gloss.), brica (X later id. GJ.m.) 0. quelle o. win 40. Latibulum schh-emschilt 27 Mrg. verborgen hu^ 65. vorburgin dink V. a. 1420. hollestette i. latebra 30. vinster stat 52. ■'•Latiiiicus dudeschmynsche 23. 37. Lathyris. lact-yrida gith corn Hb. -iridia sprencwurz H. S. I). -eria spriuwrz Symb.I). elacterides (X elater, elast-?) sprmg wrcze 40. Latita-re s. Latere. -tor schuler 38. 7 Latium (lacium) walsch land 37. ad 1. lanc bardun 48. * t Lato-mussteyn-mecz,-wercker; -nia -kamer 45. Latra-re bellen, also de bunt 38. huylen, blecken G. voc. belcken 132. -tus blaffinghe G. voc. bellinge der hundc 37. Latrena s. Latriua. Latria gotz er 32. * t Latribuli (lat*-: : tribuli) dis- tel blomen 37. Latriua {cf. Cloaca) gang, feld- gang Gf. IV 99. 103. latrenas felt- ganc Pf. Grm. VIII 891. laterna he- nielcheyt. drek kule; cloaca id., schit hus 37. "7 Latro loter (X latro), Schacher 34. schaucher 32. strouder, struchon i. vispilio: latrociuarestrouden 38. 230 Latuca Lectega ^t Latuca 6'. Lactuca. *Latura kaUv i. semeiituiii 37. ^Laturiciuni alant /. Iiiiiimla campaua H. S.JD. Latus breyt 38. (nd., auch Gloss.). Latus shst. later-a manabirga Gf. III 174^ hierlter? -alis ein mit gesell 52. *tLaua-cruin 38., -crale 37., -toriuni 38. hant-vad 37., -beckeu, (1 -crum) -vaat 38. -re wasschen, spo- len, scholen (auch 22\ vgl. Br. Wtb. II 600), duaghen 38. twaheii, quahen 42. *iLa- s. Le-uaculum. *tLauant- (v. Fullo), lauand- JBr., leuant-arius walker 40. 74. jLaua-re, -torium s. -crum. -triua eyii gosßen /. loms quo sordida aqua iactatur 125. *tLaucea s. Lauticia. * Laucouie. lacoue drukilih {fosse lacuiigule); locouie withi (catene. khima. withi.); lautumie einginoti (carceris karchella) Gl. Key. citiuiae i. cautumuiae; lautumuiae, cau- tuminiae l. citaiiae etc. f^.pp. 48. 53. 192. m. Anmm. lantuiJüium mar- ter kolb K. V. laucmiiie kedeii; iar- cauia est ^d. wet?) wiser 32. eyner der do fruntlich recht wiset 45. YLegittim-us eleicher 34. erlich 30. echte, ehk; -are echten; -atio echt, echtiughe 38. legitime ferie hilgen auende 37. *Legiila s. Regiüa. Legumeu schmal sat K. V. smal- sat Symb. I). smal sait 41. sam 52. frucht 30. 45. gemu[i körn 29. ligil- men {cf. Letnm) gemuscht koren 34, zumu^; logumeii kächt {cf. Tirectnm) 32. *Leyna. leua leyne, eyn water in Sassen 38. *tLeiiibell-iis (animalvgl tebel- lus sim.) eyn sajjeel; -ius, -iiius van dem deere 37. t*Leme-na, -reiia clene bende37. '■'Leiiiida estvermisqd. 37. Lemu-r, -res pl. trawm 52. Leiia {cf. Lapa. Tuscina.) bed düch Symb. D. ags. (?) toscia ib. E. ahd. zuzsa, zussa Gf. V711. *tLena s. Leyiia. Leiio. * t Leucopedioii v. Leoiitopo- dion. ^jLeildo {lyl. hier und Gloss. vv. Ciconides. Siro. Lendex?) schnebeli^ 32. (von Geskdten und Kranhlieiten der Menschen). ••■j-Leiiiator s. Leuiator. *tLeiiigatis viechtin 41., v aus sl? vgl. lenire, lenigare Gloss. Leuis linder 40. leiiitas lindin 41. Lenokuppeler,ruftiger45.riffyane-r, hurenwür-t; leua -rin, -tin K. V. lenociuiiim schendighe sprake 37. horretum V. a. 1420. puben wey^ 52. Leiis dis nete, eyn clene wormeken in den baren 38. Lens leinsen K. V. hnsi 32. hüftl. 30. lize 38. Lent-ns metliken {cf. Morosus), langsem, sachte 38. traech, tae, slap G. voc. -e lize, mechken 38. sim. 22'\ -escere entlewn o, waichen 52. *tLe- s. Li-iiteamen. '■' Leiiticul-a nysselyn V. a. 1420. ein wertzen 52. merlisen; oleyfas 40. -osiis wiakich {aus vlekich), sproetich G. voc. Lentigo {cf. Lenticula. Impetigo.) sprottel 36. spredel, rü|[jenn 29. rüsau 30. risel 32. rosem K. V. rüsener, merlisen, engker 40. rosine, enger (Stammwort von engerling gxrguUo, noch hei Nemnich nehen ender, ahd. angari «. dg].?) 74. ruse; uz-, nl3-, nr- sleht (ungloss.) H. Fh. sprincklech 27. sprechk-lat 33. -el 34. _?;?. laub- flecken F. tril. lentiginosus sprin- kelechtich i. punctuosus 38. 232 Lentiscus Leuipendere Lentisc-us lendpaum Meg. leiig- böm 50. mel-boum sini. 40. 45. H. S. I). K. V. V. a. 1420. -pirn 52. ekkerne bom 37. wida H. S. B. tystel (sie) pawm 34. nespel bom; -a nospel 30. -um mistelper 34. Leiitus s. Leute. Leo leon K. V. laiiwe 37. 38. leb 34. low 29. 30. leeiia lowin 29. leona laiiwynue 38. leo mariims mer-leb 34. -low 29. 30. *f Leoco-, var. leoce-phana von dem leocaflfen (an.) Mer/. * fLeodium. leodiim^w. liidig 32. * Leona s. Leo. Leontopodioii lewinuuz Spmh. H. App. leiicopedion s. Acoiicilla. *tLeo-, le- 30. -pardiis lipardo H.S.I). lepart 30. lowpard 29. leb- bart 33. leibbart Wien. V. 399 Hff'm. Lepida (c/. Statiia) erhowen bild 32. Lep-or wolgespr-äch 32. -idus -achig 52. geredig V. a. 1420. Lepor-iiia, -nia (c/. Menes) hasen- hode, -ore herha 40. -arius (cf. Canis) iag-, spttr-hiind 52. Lepra feld siechy 32. misel, aus- seczigkeyt K. V. albam lepram se. quedick; genus lepre uzleht, pl. -te H. PJi. leprosus spettel-s, -seh, vtset- tesch, wtsetsich 38. Lepus haifj 32. Lere kleiben 29. \f^ hoben 30. Gie- men, also medeytmyt lernen 38. (klee- men, leemen incnisfnre argilla KU.) *tLerepontriiia s. Lerobeiidena. *f Le- 1 li-ripipiiim een kouel tympe G. voc. 1er. vndeileger an eim scbuch 27. lir. scheffel (aiiszv^iQlsim.?) ih. querder ih. 37. 38., l schum {ans an sehnen, X litargirum)27., an eynem sehe 37. chöder 52. chäder 34. zympff 29. liripippium zwüpfel o. spiez an dem schuhe; ciripipium cugelhütziphel 40. leripibiuin vedner am schu" 29. *Lerna s. Periia. *Lerobendena, lerepontrina s. lerobotaimm. *tLesia mammun-di Gl. Ker. -ti Gf. III 730. lesia, lessia {aus ely- sium??) Paradies Gl. m. scheint ein andres Wort. Le-, li-targ'ia die slaiffende sucht adder ein geswere binden in dem heubt 51. siehtum der vergezzenhait Meg. letliarg-us schlaffende totsucht K. V. -icus l letheus verghetel (obliuiosiis 'id. KU.) G. voc. Letari vrouwen letus vro, vrohck 38. letitia vroude, vrolichheyt ib. huglichayt 3 1 . Letheus s. Letargia. *7Letl'aims .*. Lituanus. *Leticopium leitkrt'ff"t (rtn^-kauff) /. mercipotus 33. Letitia s. Letari. * Letofagiis. Vgl. 142. p. 194 su le- thoragi mortiferum, letiferi ohli- viae dentes. *tLetor lemcleyber (lere clcybin) F. a. 1420. *Let-, le-uania luten lant 45. t Letum (1. pecus Gloss.) eyn ved ko, eyn ved deyr; ct. ligumen sapkorn (rt?/s-'sad k.?)"37. Letus s. Letari. Leua 6'. Leuus. *Leua-, leuo-3().,laua- 34. -culum wind-rad 29. 30., -radt 34. *tLeuania s. Letuania. *Le- s. La-uantarius. Leuare borden, heuen, vp-h., -b., -boren 38. Leuator{umhebeschamelJ.?M.J5^?. B3L 112 S. 80. Leuca zwo mil 32. *Leuca /. intestimmi temielvesica 76. eyn weken zees 37. Leucopiper langpfeffer 32. "fLeucoris ciu. tullo 40. (sonst anders gedeutet). ■^ Leuiator {cf. leniger Gloss.?). le- niator leithunt 40. * jLeuiga s. Lanugo. "Leuig-a stosfjbom 32. stos bo^m, schab ysen 40. -al stoüjböm, darunter scaba 29. schabpawm 34. hoffei 21. 45. houel, dar me dat holt mede suchtet 38. -are bestossen 29. hoffein 21. 45. * Leuipendere {cf. Vilipendere. Vituperare.) veruuachten 33., daraus Leuir Liburna 233 vor nachten 27. cf. 133. 152. ciain achten 34. licht scherzen 29. uor- schnocligen 45. Leuir swio sim. Gf. VI 863. geswie Melcker V. 14. Jh. swagir F. a. 1420. "fLeuire lichtigen, sinftigen 45. Leuis {cf. Facilis) hch, dat nicht swar is; sachte 38. distcl est Ijevis /. e. ane stechel H. Fh. Leuit-a dyacon '52. haippri.ster V. a. 1420. -icus das puoch der opher 34. eyn ophirbuch F. a. 1420. *tLeiiitiiis V. Libisticüiii. 'yLeuo- v. Leua-culum. Leuus locht 37. 38. lochter 38. ieua ein lenchke hant 33. dy tenck hand 52. tenkchait (sie, cf. Sinister sqq.) P. V. slurczing F. a. 1420. Lex e, recht 38. geseczte 40. "fLe- y. Li-xillium. ^fLiadus s. Tytirus. *Lib-a (cf. Leba. Lebetum.), -o laab-brod m. V. tril. -um phan-, le- tzelt K. V. eyn jarkoke /. laceuta (ans pl. pankoke?) 37. ophir V. a. 1420. 1 -US flad 52. libame-u kl ih. vor opffer 30. l -utum spise, opper 37. liba-re fehe oppern 1 schincken (iimg.) 45. kostin; -torium opfiriias V. a. 1420. , Libanus eyn wirek bom 37. eyn berg V. a. 1420. wustung 52. 4. Libare etc. s. Liba. *7Libarius (cf.Glss.v. Liba fri- catus) eyn eyger koch 45. * fLibedo s. Libido. fLibella goltwage 125 Marg. Libellus eyn ansprach brieff 93. K. V. Liben-s begirlich, wischlich (atis will-) 41. gernek F. a. 1420. -tia willicheit, wallusticheit G. voc. -ter gern, bestedehch 45. t Liber bouck 38. 1. sententiarum buch uon den hohen synnen 29. 30. 1. machabeorum das puechdervech- ter 34. sim. 49. 1. tliabicorum (s. Metaphora) p. von der besten red (cf. 1,); metherorum (Gloss. v. Me- tera) von der schiekunge der kirnst 30. prouerbiorum (Gloss. h. v.) buch Diefenbacb, Novum glossariiim. der spräche 30. das puech der sprüch 34. da^ buch der forrede der wisen 49. sirach v. h. v. Liber (cf Suber) hast 30. niittel- rind 29. mitelring (sie) 34. Liberalis frymiltig 29. frig geb- lich 30. freyleich 34. Libera-re losen, losmakeu 38. -tus (cf. Liber tus) aigen fryer 32. ■ -'f Liberarius s. Libra. Libere lustigen 30. lusten, lieben 29. Liberi (Gloss. v. Liber) kinte 40. ^fLibernus s. Liburna. Libert-iuus mitel vrie Schwahen- spieyel. urigelazins sun Erf. Gl. frige- lacen (c o. t) sun Marl. Gloss., cf. 8. 9. -US vri gheuen 37. gemachter frey K. V. -are vrigen i. priuilegiare 38. *Libex piscis 52 etc. terke 38. teibe (cerbe?) 37. g i. q. terbot, tar- bot KU. tarbutt Br. Wh. rlionibus. *tLibia phant buch 45., vgl. etwa Libellus. Libia afferen land 37. Libid-o gelustikait 32. vnkeusche gelust V. a. 1420. -inis hourlusdi 48. libedo s. Tendigo. *7Libiua s. Labina. ■■'=Lib-, leu- Ed. H.Ph. -isticum, lubicitum 37., leuitius 40. leuersto k 37., -ck, eyngrotcrut 38. lubestuckel H Fh. lustok F. V. sant marien tystel 40. Libitina s. Parca. Libitum beheghelek 37. ^Yillen 52. yLlbo s Liba. Libra (cumis) ein swengel 125. lib- 1 libe-rarius ^Yagmaister 52. * t Libril-e d ■ schusse! yn der wage 125 Mary, -bi Gloss.. librella schnell waug 32. labrilla est haciüus cum pltimho 37. 70. Libripens i. pondus liher e^w syu- thener 37. zentuer 52. Libum etc.s. Liba. " t Libur-na 37. Symb.. 1 -tina 37., -nus, libernus 27. (cf. Naues. Mus- culus. Corbita.) cocge 37. cogghe, eyn yrotschep 38. kock 74. kochkeu 33. koge 27. goge 29. merce scii Symb. D. 30 234 Licena Ligneus 280. holk 23. (holcke, hulcke sax. holck ital. hiilca caigl. hulcke liolcas, stlata KU), bare (X libitina) 45. 74. ein rayß wagen 52. 75. * Licena (cf. Licere) ceine 20. Symb. D. Licentia orloff 38. Licere voghen, temen /. beue Stare 38. betemen G. voc. czenien 27. czeynen 33. werften sicutfexfor es 27. 33. 45. licet eiieuben 27. ^Licestea .s\ Latestea. *Licestes sunt qui liniim (limen 76) \ liciuni adusimi calcia-mento- rum (-torum 76.) faciunt 52. *Lici-a, -are etc.s. -um. *tLiciiiia verbenenkrut, 40. *Liciiii-a s. -cium Gloss., Laci- nia. -um s. Licmeu. LyciscahalbwolfÄ>?./r^;'.licisc-a eyn iunk bunt 37. mistbella \ braken; -i wolfbizin H. S. B. linci-us, rar. -scus lins m. von ainer wülpon vnd von aineni hund Meg. litiscus \ lin- tisca (?) eyn stofler /. canis vena- ticus 37. *tLicitare (cf. Liciar-e, -i Gloss.) wenden 45. *tLicitator vnder köffel 32. rei- zari i. lacessitor H. S. Tr. i. pm- uocator76.Pap. X incitator? licitores pl. furchauffel 52. Licium eyn weppe woffel 45. wepp, wai-ff 52. harlauif, warffbant, kam, weff, est instr. textorum exßlis conpo- situnietc.; . . . quandoque et.dic.ipsum- met filmn tele etc. K. V. sim. 64. haur löff 02. ysatrat 30. i.ßlummnodatum tele werfte 27. werff 33. l et. liga- tura. licia-torium id. l ein werfften boin 27. garnpain 52. ein wider kam 33. ein weber stiffeln (nmg.) 45. -re {cf. Licere) wiflen 29. lic-um wenil V. a. 1420. -ia webbesnüre Symb. B. khompen /. loh. brdo V. tril. *Licmen. ligmen, [ lignus 40. dochte 0. weyche 40. dacht 38. tocht 27. linchinum leoht faz Gl. Ker. licinium span H. S. B. (de arboHbus et Jierbis, vor Fomes q. cf.), der Licht- span, vgl. Sm. III 564. fLicos wolf 40. * Licosiiermatis. lituspermou i. saxifraga i (sax.) sundcorn Haupt V204. *Licostrat-um, -os {cdph. lit-) eyn deele, eyn st eyn berch 37. lito- stratus eyn steyn tenne V. a. 1420. Lictor hoer V. a. 1420. {nihd. hä- häre) haher; totengraber (X poUinc- tor sim) 1 litor suspensor 1 sepid.for mortuorum 52. "fLic-tunus s. Lituus. -um s. -ium. Licus lech ßnnins 40. lach 45. *Lichus hecbid [^nicht herebid) Gl. Lind. Lidere i. frangere fergenn {aus sar- gen) 33. Lidius, lideus s. Ipersidius. Lien pac- 37., scheis- 33. 4. -darm. arstarm 29. ein fei sich darm {aus i. fei siue darm; X f^It siech leprosiis?) 27. kra H. S. B. krag 74., i. q. kra- gen in der (bes. nd.) Bed. Gekröse (vgl. krage- /. q. krose-stein); dci^u auch kreglein Gloss. v. Anisa. '^t Lie-, bi/Jiv. lye-, li- 33. -nteria ist ein tluji also daf^ die kust enwegk geit anverdauwet 51. pluetsaychen, scheyssen, durichgang 34. durchgang 30. durlöff 29. blot gank 37. rot siech- tag 32. rüre 40. dy rotenrur 52. lien- theriosus (lientericus Br) foireux 122. fLieus appel wyn 37. holtzapfel tranck 52. lyeum win 40. Liga hosvettel, senkel 38. l ligula hosvetel 37. Liga-men lant 37. bent, snour 38. -menta s. Neruus. -tura bunt 38. wumpele, doyk 37. hauptpinden 52. sim. 75. i.centum tivae passae ricculla Gf. II 440. hengela H. S. B. (de vi- neis). alligaturis hangilla Gf.IV771 (übersehen beiBM. 1 612 v. Hengel). Ligeris. liger fl. her H. S. B. •' t L j'^gistra s. Ligustrum. * Ligmen s. Licmen, Lign-eus, -um. lingnus holten 38. Yi\e\ign\im{virgzdtoruni,se2m{mEd) spachin H. Fh. Lignus Limus 235 * Lignus s. Licinen. Ligo sech 40. H. S. D. havve 40. haw 52. ligoiies scara Symb.B.App. Lferrurn l'usorium (aus foss-) /. tvr- fahga Haupt V 195. logones id. Ff. Germ. VIII 400., aus tyrf-haga? *tLigiila (c/. Liga) gliaspe, riem 6r. voc. schoff riem {cf. schuclirieui liii- gula 74.) 32. liest el _/". ligulator nestler, it. strengaro gall. egulletier Oe. V. *7Ligurgus s. Ligurius. * 7 Liguri-re, -gire nasschen, ghi- ren i. meudicare; -tor nasscher 38. Lig"ur-iiis, -gus 42. luhsstein 42. 3Ieg. Ligustr-iini, -a Haupt, \ liigus- triim 37. winda Haupt V 208. (li- gusticum winde Sum.). wedewinden- blonien, -glocken 37. glokeublüin 32. glockenpluem 52. wisse glockel blüme vf den zünen 40. beinhültzen F. tril. lygistra hopu Cleop. ^jLilifag'iis (c/'. Eupatoriura. Sca- riola.). lilisfagum i. sclareda hoc est saluia Haft. 1314. fagos, elifagen salbeye; liliiifagus zanie s. 40. Lilium lilig; L coimallium weyjj- liligen 33. L gilg; L coimalium glayg 32. Lima fei 45. tima fil 32. lima-re weczen 27. 33. 45. feilen 45. fylen, raynigen vnd polieren 3L -tus v. h. V. -tura vilspen 29. feylspann 34. voerspan (umged.!), sprockel G.voc. eyn spil man (mng.!) 45. -torium Gloss., Imitoriuni (lini-?) vigelhufj Str. V. * 7 Lima s. Lymo. Limas, limus 37. 52. schortel- doyk 37., -doeck G. voc. schurtz 52. *Limat-orium, -ura .s. Lima. *tLimatus (X limus ohliquus Br.?) i. curuatus l ornatus 76. krum 37. lunatus {cdph. lim-) gesyem V. a. 1420. Limax {cf. Concha) erdsneck (X limus) m. Meg. slecco H. S. JD. slecke 132. G. voc. i. limica G. voc. snygge 38. limex snigge 37. * 7 Limb-a s. -ria. -asium s. Bom- basium. * Limberida nebel-cappe 40., -rapp, -kra 74. *-j-Limbertus s. Lumbricus. * Limb-ria, -a socke 40. (sack 74.) Limbus (cf. Hora) brahm tn. i. iu- stita V. tril. iiubus bendel i. victa 32. Limbus, 1. iuferni 29. 45. vor- hell 34. vorbm-g der helle 29. ver- borgen (umged.!) der hei 30. eyn vor- geborgen der hellen 45. *7Lim-en zul 37. -es suUe 38. -en, 1 -iuare geschwel K. V. i -es geschweli, trischubel 34. -en geswell, drischübel 33. durpel 11. Symb. D. -iuare, -euare 27. beschyssen 33. be- schysen 27. sicut super ianuam. cf. 5. -inata ghe endet 37. Limes ein furch rain o. ab steg (steig?) 52. gemerch Spmh. D. gemerk 62. markstein, pfat 40. eyn wech i. viaerranea 37, i. semitalpalus invia transuersa in agris 76. *tLim-ex, -ica s. -ax. -iuare s. -eu. * t J^iniin-ium eilend 52. -eum elende 37. Limita-re czw (X zu?) seczen 34. zu s. 1. zilen (,) mal s. 29. ma[^ geben 52. 75. -tus gegreniczt 9. V.a. 1420. *Lynio 74., lima {{cf. Luno) wagen nagel 40. 74. Liniosus s. Limus. *7Limpid-us hei, chlar 52. 1-um dorsichtich; -issius (-issimus) lutter 37. fLympricius s. Lumbricus. Limpha muscht wasser 32. lauter w. 52. *t Linipha-ticus, -cetus 37., -nus 1: -rus 52. torhet, vnsinnig 52. vvasser- wütig 29. i. lunaticus (cf. h. v.) est cd. cuius celebrum 37., cerebrum 74. malus ]iumor perturhat. eyn luns man- zucht 37. ^Limph-ea s. Nimpliea. -us s. Limus. *Limus s. Limas. Limus s. leym K. V. quat, weich erden 27. limphus molten 1 waytzen {umged. aus weich) erdt 33. limosus slimecht H. Fh. 236 Limus Lippidus Liinus adj. scheyl 37. linis Gloss. S.142.p.l96h.v. *Liua {nach corda strich 29.) clam (ciain?) 29. fischnetz 52. Li- s. La-naria. *tLinbus s. Limbus. * Lineas icf. Limus) scheyl 37. schilehender //. S. Hon., entstellt in schinhenter Vind. scichunder 3Ion. 1231. *tLincliinum s. Licnien. *Lindex i ped- 37. 75.. pet- 52. -iculiis lus 40. Linea leyneii tiiech 3;j. liueus linen, vlessen 38. "Lin-ea eyn metel snoyr 37. -ia linier 40. -ealis linierleich 33. linge- lich 27. -ialis linienlich 32. Unecht 45. -eale 1 -eariuni lineal i. regula K. V. -iare strichen H. PL Linere (cf. Lita) abwaschen 52. *f Line-scena s. Linistema. -us s. -a. ^fLing-it s. Lapit. -niis ?. Lig- neus. *t Lingua bobule, canis 6. Bu- glossa. 1. auis pigle, stiche-, Stich- wort Cock. Linguosus s. Elinguis. liqwo- sus sneppichs V. a. 1420. "Lingula sattelriem K. F. rieme, rincke 40. dorn m. Oe. V. (herha) eschlo"ch 40. *Linia etc.s. Linea. *Liniame-n, -ntum leinein chlaid 52. * Linicia eyn weghen bant, eyn wyndel doyk 37. wiegpant 52. ^yLinio s. Liuio. Linipe-s l -dium leinsock 52. ^tLinip-ilus, -lusswingbretG^.foc. *-j-Linipulus (:mani-pulii3 Scheler) poupee de lin 122. Linire kelen 74. (cementi-1. kellen 22^ vgl Gr. Wb. li. v. ; aber kelken 1 7.). chlen (atis chelen? clenien? X chleben sim.? decken'?), chatten clinms chati 33.smirwen29. schmirben 30. schmoren 0. weych machen (, X lenire); iv. u. schniirwen.snieren45. linitus (shst.?) smer; linita, lita (cf. h. v.) vor-smert, -sprenget 37. * Linis s. Limus. " fLiniste-ma tyrtey G. voc -nia parchant52.1inescenabeyderwant37. *tLinit-iuni y. Linteamen. -ura 5. Litura. -us s. Linire. Linque-re aorslafien 45. -ns vor laten (ptc.prs.?) 37. fLinsa s. Lynxa. * t Li-, le- Symb. -nteamen, lin- teoli H. S. B. {cf. Pannus) sleep- laken G. voc. slaef- 132., hn- Sipnh. JD., höuet- H. S. D. -lachen, leylach Z. V. linte-um, -osum l liuitium 27., lin- theum 40. lilachen, schifsegel, lini- tuch 40. duele Symb. D. eyn haut dwele 37. blach 1: deppich Z. V. für tüch 32. eyn starcz («««.sscurcz. sturcz?) tuch 27/ *tLinter nrr 1. 2. Gloss. lintlier 40. P. F., lint-er, 1 -ris 37., -is (v. Carabus) swin- 38., swyn- 37. -troch. sawnüsch (cf Gloss. v. Canalis); segel innani l ara P. V. schiff, narte; vint canis- 40. eyn ghir /. witur (X veiter) 37. baren m. (im Stalle) V. tril. "fLinte-ria s. Lieuteria. -um 6. -amen. *tLint-is, -ris s. -er. Linuni, ianum K. V. flachs E. V. P. V. flasch 27. flafj 31. vlas 38. har 1. 75. P. V. umbelacken (X linteum; cf Aulea) Symb. D. Linx los 23. 27. 38., eyn deer 38. lentworm G. voc. luchlj, dach]^ 52. ^jLynxa, Gloss., linxea 52., linsa 37. i. bestiartim dea. "-j-Lio-, lios-paris ags. (magwert 94?) raugpert Haupt V 204. Li- s. Lip-pidus etc. yLipire {cf. Lupire) miluoi'um F. a. 1420. Lipothyraia ohnmacht, schwinne- Hnge 43. *Lippa. lupia (t lypias) f. dy lyppe 125. Lippidus, lipidus 33. augen-rottig 27. -tätig (sie) 33. -kriekig (vgl. greck lippa Gloss.) 34. lipp-us oghedru- pich G. voc. vülsersig (vlussig?) (,) Lipsa Lituus 237 rynnig V.a.l420. schellart 45. suwract 52. surouger Gf. sim. schil-e 33. -er 29. -eng 27. vbel sinnig {sie. cf. Liiscus) 32. -Ire schilhein 33. -itiido schillieit 29. ougen röti 32. oghen vled 37. lipi- tiido äugen flufj K. V. *Lii)sa yserin blech 40. Baziivrm. lispa bethysen 8''. (Gloss.) "fLipsitus s. Lispidus. Lique-re dewen, czw genn 33. zoigen n. -scere tewen 27. -facere dauwen, also water dat ghevroren is 38. smelczen 29. -fieri smilczen ih. waich werden 30. *Liqiieri-ciura, -tium s. Liqiü- riciinu. Liqiiidiis naz V. a. 1420. weych- flussig Gloss., daraus -slussig 33„ -slo- fjig 27. föchte 40. *f Liqui-iiciumj -ricum45., -lici- um 27., lique-riciiim 33 , -tium K. V. iv. Electuarium) süljholtz, leckerzweyg ^gedeutscht) K. V. lagiricze 27 lich- kricz 33. leckerij, lackericzge 45. li- critz 52. Liquor fluss o. füch 41. nessikyt F. a. 1420. sim. 9.pl. -res flüzling ilf e^/. *|Liqwosus s. Linguosiis. Lira vor in dem acker 38. Lira (cf. Rutta) leyr, est instr. mu- .siciim quod habet in alueo vasis cordas et per rottidam de suptus vertihulo gi- rante tactas in pulso clauorum propor- cionabiliter distantium consonantium variantes K. V. "tLiria 76., lirca 32. e.st anterior pars nasi. *-i-Liric-en herpffer 33. herffer 27. lirer; -iuere liren 38. Liricus mangerley lob-tichter^. F., -dichter 32. 93. *Lirida wagenlay^ 52. *f Liripip-ium, -pium s. Leri- pipium. Lis contestata ein verworren ding 52. Lisca sniede {i. carex Gl. m., X schneidegras?) Gf. Sytnh. D.. de rebus coquine, zivischefn Caseus und Buccella; i. q. nd. nl. (KU.) snede lamella panis, casei. Dazu vrm. Lista q. v. *Li8iniie lesen ?. ^^ausape Synth. D. * Lispa s. Lipsa. *YLi- 34., liy-spidus lisp-ig 29., -ander 34., -end 1. lipsitus lipper (lisper?) i. blesus 30. Lista (cf. Lisca) tälir 34. scheib; sniten protz 52. Lisies scbecher 40. Schacher 74. t Litus gel (?) gecleybet F. a. 1420. (cf. Linitus Gloss.) lita gesalbet o. ent- süfert 40, Vgl. entsaubern (macidarc, unhehgt) Gr. Wtb. entreinigen liuere Gloss. ''■ t Li- s. Le-targia. *tLiiargi-rum, -um l litiU'gium 38., 1 litarium 52. suluer schume 38. sylber-glit, -glied 0. san. schnider 45. Sinti) er 52. Litigiöses kriegsam 29. 76. "■■=Litiscus s. Lycisca. Lito drek eghen i. proprius seruus 37. ''^ 7 Litor s. Lictor. Litostratus s. Licostralum. ^ Lito- \ litou-tripou i. vngentum etc. (wie 76) 37. Littera bouckstaff 38. L exami- nationis ban-. absolutionis ban ent- schlach-, relaxatioiiis e-, iuterdicti verschlach-. senteutie vrteil-, recog- nitiouis bunt-, appeliationis (?. in- struiiieutuiii) zeug-brieft" K. F. Litteratu-ra geschrifftler-ung 29. -s -nig 34. "tliitteris s. Liuoriciis. *Littor-ia, -aria schiö'es nache40. Littus {cf. Ripa) ufer 27. vuer i. parciis (^st. portus) 33. mer-, wasßer- stade 45. Litiian-ia (Gloss. r.Letuania) litten 125. -IIS Gloss., letfanus lettaw 32. Litiira abwischung 52. saliünghe, cladde G. voc. daum Gf. V 141. im- pensa limul clam Haupt V 195. in pensa limu dam Symb. E. lim \ daum Pf. Grni. F//75(S5>.inpensalimnm dam ib. 399. i. q. liuitura liim claam ib. I 116. (ags. clam. vgl. clemen r. Lere). 'tLituspermon s. Licosperma- tis. Lituus. lictunus oster klapf 32. 238 Liuere Lomus Liuere blevben, smerczen 27. pluen, sweczen (sie) 33. swerczen, bleychen 45. *iLiueritis s. Liuoricus. *-]-Liui(liis blaw strimig 29. hef3ig-, swarzig (swaczig?) 45. nydichs. heschig tswarcz bravn warbe 27. nydich, blau, bleyck, gheel, niisval Gr. voc. my^vael 132., aus misvar, vll. X muysvael. *Liuio vn reynekeyt 45. linio vn- saubrickait 52. Liuoiiia liffant- 27.. lewen- 45. -lant. Liuor svvile o. has 40. bule, pravn warbe (w. ■üherpiDiktkrt') 27. buele, ein slagmal 33. slagmasen 34. slacli- mäs l slag (slagen?) 29. tod pltit 32. plabstain {aus -strani) i. flauidiis 34. slim; 1. ociilorum (Ed.) augswer; liuorosus (Ed.) slimecbt H. Ph. * Liuoricus (herha) sture 74. liue- ritis stiire/<.,- litteris {alph., scheint licteris) hopfe; mercuiialis hopfe 0. sture 40. *t Liuorosus 6. Liuor. *Lix ysern drat 37. Lixa i. aqua Gl. m. v. Lixe. 142. p. 197. Wasser o. w. tr;iger; elixa w. treger 40. *tLixale, ein sprutzen 52. lixiale sprücz 32. Li-, le- 32. -xiuium log 32. löge 38. loghe 35. lowghy 31. lauwe 45. *tLmi- s. Linia-torium. * t Loaficus sim. s. Laflcus. Lobiuni loue, bone i. laquear 38. lauben, soler 52 *tLocana s. Sagena. Locare operam sieb vormetben 125. -tus pte. lecht, gbe 1. i. positus 38. shst. vnder meister 5". 29. jung maister 32. ^fLoc-ellus s. -ulus. -onie s. Lauconie. *Löcosi s. Lutosus. Loculus aser 1. 30. H. asser 34. neser; falde in der teschen 45. pewtel 52. doten bo'm o. seckel 40. tatle V. a. 1618 (Sm. 1 461). vndertat (cf. Interfinium o. und Gloss.), significat parunm locum aljsconsoriuni. suh terra, et est hursa . . ., et.feretrtmi K. V. bue- til, bore, stetelin V. a. 1420. locellus täscben taut 32. loculos stetlach da man gut hin let 41. * t Locuna s. Lacuna. *Locuple-s phennig reich V. a. 1420. -tatio rike daghe /. diuicie 37. Locus laghe, ieglienode i. scitus; stad, stede 38. * t Locus corrigie (cf. Gloss. v. Poblex) rio //. ,S. D. riho Tr. (Gf. II 430). nhd. reihen m. des Fusses, bes. in Besiig auf Schuhwerk. Locusta (cf. Hastrigo) hoschrekel 41. h6wstoffer29. ho-'stapffel 32. hay- staffel 31. bä-, rar. hau- J/er/., haber- 3Ieg. F. V. 34. -schreck, matscreck Str. V. mat schreke 40. sprinco Lips. sprencen pl. H. S. D. colsprinke 37. 38. koelsprengher G. voc. locust m., ain vierfüesigs tier Meg. -J-Locutio (cf. Plectra) rede, saghe, sprake 38. *tLodex rolte 27. 38. *. tectura dekene, deken (tegere decken) 38. koczen 33. korcz 45. ruch decke 17. lodax rehe d. 30. Lodix kedel 37. uueppe Gf.1 646. woppe Gl. Lind. ^fl^odum s. Ladum. Logic-a, -US (cf. Dialecticus). loy- cus ein kunst suchender meister K. V. i. dialeticus warheit schawer 30. künst der w. schower; loyca i. dia- letica k. der w. bekanutni|^ 'J9. Logium prustplech 52. 74. legeon eyn vor span i. ornamentum pectoris 37. *tLogones s. Ligo. ^'Logothe-ta eens princen woer- holder of spreker G. voc. *tLogumen s. Legunien. *Loyc-a, -us s. Logica. *Lolicus '/. mundatus 37., aus lo- tus sim.'^ Lolium heder-ik 38. -ek 37. hed- reich samen (,) türd F. V. trefftz K. V. kni'd 32. (knülle m. BM.) bothen Somner. lulhch V.a.l420. Lomentum löge i. ahsolucio sor- dium 37. *t Lomus s. Lama. Longale Lucaria 239 Longale langüagen 30. ein lang weil (sie) in curro 27. eyn langh wagen i. medianus 37. lanck wid, deichsei 52. Lougauiin-us düldich 37. starek- rautig 52. 75. stragrautiger 40. -is beytilch V. a. 1420. -itas gedult 52. Longe vernis 30. Longeuus lanchkaltig 34. lang- alt, -wirig 21). lang lebiing 30. Longinqu-ns. -a (tellare) in ferro gelegen IUI 48. Long'io. loug'a(o)n endilster darm U. S. I)., vgl. und. endeldarm (Stüreii- hiirg); endilosta Gf. 1 358? Longiturnus lanck weilig i. lange durans 52. *Lopetus s. Ipocus. *Lopilopiu-ni, -s (122K) s. Cubi- soniiim. *tLopis (anders Gloss.) s. Com- pages. Loqu-i. -itur cosida 48. -ax klaffig, Schnapper 29. cleps, velsprekech i. procax 38. *Y Lora (c/'. Eutrapelia) lorie, leure '/. vinum secimdarium ; resfriuolae etc. KU. * Loramentuni toghel band 37. knybant V. a. 1420. gesmeid, pintuug, gruntföst 52. *tLoran(ler lorant m.^ se latein auch rotuncla d. i. der sinbel pauni Meg. Lorica {cf. Squama) pantzer, plate 37. blate, halberg {aus halsberg) 40. lurica burue Lor. 1. amata (harn.) prunna kicraphotiu Ho. 47. Daher lauricale 122^. p. 57. *Lorifex ein saiwerich 52. * ; Lorificus s. Laficus. *Lori-, loro-narius ein riem Schneider 52. Loripes kropel 37. G. voc. in den voeten G. voc. stelcz 32. stulzender 40. sterczender 45. hinkender 40. 45. Loro- s. Lori-narius. Lorum tom 37. toem, ghebit, toghel, reem G.voc. zomleder 32. Ä'. F. zo"m leder (,) geischel o. eins tieres swancz 40. sim. 74. pi^ 34. gepiss 29. dy scheyde (in ecclesia) 125. * ; Loriis s. Laras. *t Losanna (Gf. IV 1259) losen civitas borgtüidie 40. Lota. loto lod 37. 7*Lotaringa lutringen 40. *Lotlien. loto gaizpom Virg. *f Loter 1 lauter wescher 40. lotrix we- 30., wo- 29. -scherin. wechsserin 27. weschin 33. 34. Lotio baschung 33. wesimg 27. Lotium harn 100. H. Fh. *YLoto s. Lota. Lothen. *Lotriciis (a. d. D.) lotter 75. K. V. est hämo vanus et in verecnndus etc. V. K. Lotrix s. Loter. yLotum (cf. lotlium, lotus Gl. m.) s. Stopa. * 7 Lubeco lubeke, eyn staad bi der see 38. *tLubicituni s. Libisticum. * Lnbrica /. instr. ad planandimi vestes lineas eyn lik glas 37. (me. longa) estinstr. do man mit daz linen duch glat machet 45. Lubricu-s, -m 40. slipper 38. glat 38. 40. 0. glinsecht ut angwilla 40. (giins Glans BM. I 549). scheyblich 27. schhtpret (sie) 33. lumbricus schlyprat 31. *Lnbrnm {cf. Labrum) loffel 40. est rasile lignum 76. eyn holten schere mest 37. holt bequaem om worden gechaeft G. voc. * Lucana s. Lacuna. * Lucana eyn mette worst 37. Lucanar, lucaria 32., -er 40. moertkuyle, roeckgat, venster G. voc. dach 40., tach-32. K. F. -venster. rauch- loch 52. 110. K. V. liecht-seyl, -trager K. V. hangende liecht 40. Lucanica. ylianinica (X iü:^) braut warst 32. *Lucar {nrr. 1. 2. scßj. Gloss. cf. 142. p. 198 h. V.; ib. lucifer lucar mit Anmm.) forst-gelt 52. -erlon K. V. wold Ion 37. dz gelt dz man von wei- den loset 40. vude feoh Aelfr. *tLucari-a, -er s. Lucanar. 240 Lucarius Lumbale Lucarius farster 32. een bosch Wächter O. voc. lugars walt her^ 40. t Lucas n.pr. laux Oe. V. *tLuce-olus, -US s. Lucius. -j- Lucer n-a (c/'. Cicindela) cherzun (abl.j 48. brinnents liecht K. V. luchte; -are luchten 38. *Luciba s. Lucilia. Lucibulum diegel 4,5. cutibuUus liechschreiber P. V.^umged. aus Wecht- scherbeu, vgl. Gloss. v. c. Sm. III 399. *fLuci-biis, -da s. -lia. -dare s. -dus. -dus s. Ludarium. Lucid-us scheiiiber 52. lichtig; -are berluchtigen 45. Lucifer tagstern; iv. u. liechtra- ger 32. Lucifuga schuelicb V. a. 1420. ewl 52. =^Luci-lia, -ba Gloss., -bus 40., -da G.voe. peynstercz 33. beiu- 27., fue|3- 1 pach- 34., wasser- 29. 40. -stelcz, -stelcze 40. quackstert G. voc. water- stelte 37. luziuia bacli stelcze V. a. 1420. *f Luciu-a cardonnereulle 122. -ia auis lenz m. Meg. (ein., von dem) lencze 50. * I Lucipe-ta, -dal uoctilia gel- würm 30. Lucius {cf. Dentex) hechde 40. luce-us heket; -olus eyn iuiig h., eyii snouck 38. Lucr-um >viii, winninghe ; -ari w \ n- nen, also cop lüde 38. -osus gewin- haflf-t 52., -tig 75. *Luct-a rangung 27. ringeng 33. kiif; -atrix Avreugersche 37. -ari wraughen 1 ranghen (his) 38. Luctus droft'nisse 38. clag-, weyn-, carm-inghe G. voc. clang, wannung 45. Lucubrare waken om leren G. voc. Luculentus ein licht 27., gleich 33. groJi walt. puscheyt V. a. 1420. boschethte 8". Lucus dicker walt 40. K. V. dick wald 32. wold 37. loch H. S. 1). poschs F. a. 1420. apgot 40. i. idoluni \ obs- eurum auf. densitas arborum 142. *fLudariu-m eyn spelhus (1) be- spotten; -s, lucidus schympehk 37. ludib-undus id. ib. schimpfleich 52. -rium spylung 27. 33. erpyttung 34. verspott-ung 30. -nijj 29. torenspil F. a. 1410. gelaich 52. ludic-er ta- gohsamer 74. -re degelde Symb. D. -ra, ludrica34. schympf-wort 30. 34., -bart 34. ludi-us ein spielman 125. Gloss. -ficare laichen, tewschen 52. "7 Ludi-uium s. Lugdunum. -us .7. *tLurica 5. Lorica. •Luri-dicus 52. 76., -ticus 37. i. legis peritus; ahsicJitliche Verdrehung aus iur. X hiridus? '■■•'Luri-s blek 37. -dus schoruede 37. vnlustig V.a.l420. '■■■ Y Lurit-icus s. Luridicus. -ores .s. Lurcare. ^fJ-'Usa s. Luxa. Lusatia. gHierherlngauü luteczer 31 242 Luscinia Macilis populus 40., eher vgl. luttici lutizin S. H.Tr.; dieslav. Luticzi ck. Zeuss d. D. 598. 655 ff. Luscinia, (Ed.) nachtgallay'. H.FJi. Liiscus (cf. Limus) scheel 38. scheyl 37. schilhender, vbersimiger 40. vber- senig 52. vbersimiig; shst. gluner (vgl. gliiraen = gliipen Fr.) 32. Lusor {cf. Eutrapelia) spelma (sie) 38. *fL- s. I-ussellum. '"fLust-ago s. Instagia. -iiiio- siis s. Lasciuiis. Lustra-re irluchteii V.a. 14.20. -tis (finibus arua) umbifaranan 48. -lia herschauen i. armilustrium (Gloss. h.v.)125. -tio reyninge 37. vorsuch wassir V. a. 1420. Liistr-um, -is 41. eyn deyr garde, eyn hazen kamer 37. tier-weida, -warta H. S. Tr. tag waid {umged. ? vgl. Gloss. V. Dieta) 41. eyn wiltuest V. a. 1420. *tLuta {cf. Laudum) laiith 34. luten 29. liitana inte, eyn scyden spil 38. Luter 6. Fiber. Luter lavel Symb. JD. eyn bade vaz V.a. 1420. Lutifigulus {cf. Figulus) gropen meker 38. topfer 27. 4. Lutosus. in lutosa aqua lacha Gf. II 101. ^J)a,tu löcosi kackiasiueru- bum ('r') Ff Grm. VIII 391., fl?/,9lackia .9MW. (ivcnn nickt aus crocea?) sive rubum sim., vgl. lütllin, lutus /. color rubeus rode varvve; lüteus, luteolus /. croceus 1 rubeus G. roc. cfr. lütum i.ßos rubeus 37. Intimi vurme (color) Lyv. • f Luttici s. Lusatia. Lutiim [cf. Lutosus) dreck, hör 38. drek 37. kat K. V. das katt Oe. V. chot 33. vnflat 27. Lmiio ('/. Luiio)faidika.it52.schor- fekeyt V. a. 1420. luio eyter, vnreyne- keyt 45. Lux, (jlosslert forinositas fi'oniski 48. *tLuxa 1 lusa bethol mit 40. rar. luza i. mix \ ümygdalum Voce. ■{-Luxatus gelemet 125. *yLuxosus s. Luxus. * Y Luxuriatrix s. Diobolaris. Luxus gilusti Sednl. gi-, ur-, un-, uiiinni-lust Gf. II 287 ff. obir vloz F. a. 1420. luxosus vol lust ib. *Luzacia luzacerland 52. *tLuzinia s. Lucilia. m. *t Macastrum halder 38. *tMacauro s. Marrubium. *-{-Macetloui-cum, -a 1 synouum peterseligen vß dem lande 51. Macell-um scame dar brot edder vleysch veyl is 38. eyn slachte hus 37. fleisch-merket, -bank, meczjge 40. metzg K. K. -io metzker 52. 1 -arius fleischakker 33. Macera pankme^er 52. niatera i.ferriim carnificis Symb. D. *Maceraua s. Matricaria. Macerare megeren 33. kestigen 52. 74. Macere fawl 33. 52., vol (umged.) 27., welck 27. 33., swehch 52. wer- den, flecken (umg.) 45. Maceri-a ein weingart mawr 52. -es V. Aspar. uiateries laymenew stain wandt 34. *Macia .^. Macis. Macianum holting, eyn wilt appel 38. matiauum melzich apel //. S. I). lualus niatranus surmelst (.9/. -sc) apuldr Somiier (cf uielariuui niilsc a. Gloss.). Y Mac-ies, -iecula (dem. Br.) 1 -or 37., -redo 29. 30. megry 29. 32. magerkait 30. clene magher 37. wille- keit 18. 27. -illeutus goregei" (vgl. Gf. IV. 237.) Symb. D. * 7 Macilis est tunica talaris 33. 76. macil t. caloris (umged.!) 27. machil Macillentis Mala 243 eyn kernt rok 37. mahil fuit vestis saccrdotalis siue trilege etc. 76. ■ Macilleiitiis 6. Macies. Macis, iiiacia 87. matzcnpaum Meg. nmscat-plüet, -rint ib. -l>lüt; ein hörn von dem flüsset ein zäher der heisset mastix 42. mnscaten blom 37. *t Macis i luacliis vermis 124. (Püracclsiis). de macis \ (Iraciincu- lls die niitesser 43. *7Macoca {alph. mad-) kelbertanez 33., V(jl. Gr. Wfh. V57. Macor, macredo .^. Macies. Ma-, mi-crocosmus (/» f/l F.) nier-, mynder-welt 32. 3Iactare vidi slalien 52. selagen, schniden 45. schinden Glos.s. {sacri- ficare gregesfihrasque tepentes, Glosse: ueiMs calidas) sprateltun 48. Macul-a mael V. a. 14.20. niayll 34. mail 33. 52. beflechnng 33. niay- lung F. V. fleck, mä[j 29. 30. niaufj 32. ina|^ (retkis) K. V. -are (cf. Coiu- quinare. Ferire.) mayhgen F. V. ver- mailen 52. vermäjjgen 30. besolen, smytten, sleckeren (slakkern Br. TF6.), vnreynemaken 38.bedreynen45 -osiis mannich valt {d.i.fieckigl) 37. * YMacli-iirium. -ia sunt gcac l tl- guria hutten 52. *7Maclii-l s. Macilis. -s 5. Macis. Machiu-a bilde 38. 40., eyn fau- ice dar mede sehnt 38. bild 29. 30. festung, geroist 45. gerüste, werg 40. hantberch 34. rat l pyn 27. ein pirat (rm* pinrat 1 34. -is geriist 29. 34. ge- steh 29. -amentuiii zeghevacht 37. die. trmnqjhus 1 uictoria ein sig 52. -ator quaet pensende of doende G. voe. eyn bhden mester 37. -ari obil den- ken V. a. 1420. arg gedeucken 9. 52. *tMadocium .s. Maudare. Madiila eyn pisse vad 37. seich- naptf, -tuech 52. Magale, \ mapi^ale b2. K. V. gar- ten-hütte 40. -hüt K. V. huter haws 52. *Mag-alis, 1 -ialis 52. barg 40. barch Smn. H. S. B. mestsvvein 52. *t Maganus, magemis s. Mango. Magi-a i -ca de swarte kunst 37. *f Magi-alis s. Magalis, -ciis s. -rns. Magil-lare. -0 pr. onagri 37. "Magirus. magicus koch 40. '■'■'■ Magispluris vil-merer 52., -raeher 75., -niee 65. *YMagist-er artiuni maister der freyen kunstn 34., in artJbus meister in den frygen kiinsten 29., curie hoff m. K. F., hoff-, ciuium burger-, fa- briee bü- 32., militum (cf. Capita- neus) ritter-niaister 32. vncler de die ritterschaf swerent (pl. coli.) 40. -rare mesteren, leren 38. -ratus meister- niachung 29. ^ Y Mag-ilora s. Margaritaria. -nalia s. Mango. *[-Magna-s, 1 -Ins ein frey 52. -tes 2)1. freyen ib. sg. ein gro|^ ge- porner 34. Magniftcus grof^-gäbig 31., -gebig 64. gros dachtig 52. Magnopere mit gros|^er arbait 52. *YMago s. Mango. *f Magou-ellus s. Mango, -us s. Mogenus. •Mag- s. Mai-orana. Magud-er 29. 34., -eris, -ris 37. V.a.l420. eyn colstock 37. 38. kol- torse 40. kappefj-dorse, -torse 45. sten- delkol 29. tar|^ 32. torß, kage i. tirsus K. V. stingel 34. stenghel, strunc (strimt?) 38. kyeme V. a. 1420. *Maguncia mense 38. • -j-Magus s. Mains. Magus gawchkler etc. 33. keiieler, kunig, worseger 27. czaubär (6'^. -rar) 34. künstiger zükomner ding 29. Zau- berer, weyser man K. V. "■Mahil s. Macilis. Mai-, min- 30., mag- 52. -orana moioran 30. meygeran 29. margai-on 52. Maiores natu olt säten 37. *tMaiotli 6. Momeutum. Mains may 32. maig 30. mey, is eyn mey tyd 38. magus der meyge 45. Mala eyn schap 37. Mala eyn obir backe F. a. 1420. wang K. V. maxilla Wcänglin K. V. pack 52. 244 Malache Maneipi Malaclie. malocliiu agria vudu- rofe Hb. *Malag-ma, -eiia wichk 34. -iua waiche 30. ercztdie F. a. 1420. ma- logena weissei 29. * f Malagnalum s. Malum. *Malan 74., iiialoii 76. JBr. i. ro- ümdum. Male s. Malus. Maledic-iis snode, böse, maledig-et ; -tio -inghe, vlouck; -ere vlouckeu 38. Maleflcium vndat, missedat 38. Zauber (Ecl)ILFh. z.-nifj 52. *Ma- s. Mal-leolus, -liciiiiiini. *fMali-gims, -iigmis 29., 1 -cio- sus 38. (cf. Malus) arch 1 böse in dinghen de dar leueii 38. be^ 30. gryin- b6|^ 29. böse, grimmig; -giiosus vbil wildig 45. -iiolus poshafftig 52. sim. 4. *tMali-mim s. Malum. -uiuiii s. Malluuium. -uolus s. -giiiis. ^fMallanus est wltus eyn aii- ghesichte 37., ans miluus auis i. vul- tur? Malle me welen 29. mer wellen 30. me w. V. a. 1420. mir mellen (X malle) 34. Mallea-re schlagen bit dem hani- mer 45. -tor {cf. Cudo) tengeler Scherz. tengler V. St. G. 335. blat {d. i. Har- nisch, X kalt- Gloss.) smit 40. Malleolus. maleoli dürre czwevge V. a. 1420. *tMalleimi s. Mallum. *Mal-, ma-licinium, mallicidiiim {cf. Bassatura) hamer slach 37. t*Mallo 6. Malomellum. Mallum. malleum ding hof 40. Mallu-, malu- G. voc, mauula- 37. 52., 1 corrupte mali- 37. -uium, -bium 52.gief5uas 52. eyn haut vad 37. watervat; maluuia hantwater G. voc. *Ma- s. A-lmucium. *1 Malo-cliin s. Malache. -geua .9. Malagma. -granatus etc. s. Ma- lum. Malomellum ein susf^ apfel 52. mallo 1 mellum süsser apfel 40. t3Ialon s. Malau. fMalon-omus Br., -ius 37. i. pastor {cf. Mala). *tMalua, malplia {v. Fructicale) poppele 38. {Ed.) babela H. Fh. m. erratica liocleaf Hb. *tMaluiu apphil V. a. 1420. m. gra- iiatum, malo-gr. 52. granatapffeljST. V. gr. -1 grüuoptt'el 30. granas- 32., gra- nach- {bis) 2'J. -opffel. ein magran öpt'el 52. ein apfel garten 33. malo- 33., ma- lum- K. V. -granatus margräapfel 33. grüneter apffelbom K. V. malagna- tum parczkorn V. a. 1420. malus (Ed.) affaldra H. Ph. affeldre; ma- linum atfoltren Symb. I). malum matranum v. 3Iaciauum. malus pmiica malgranat paum; malogra- nata pl. m. öpfel Meg. malum pu- uicum korapel H. S. I). roter aphol sim. Gf. malpunick 34. male- 27., mal- 33. -puniken. m. ponicum granczapfel 45. m. puuie upil {^um- (jed., X apil?) pulleohti Gl. Ker. pu- iiica (sc. mala) puniske Gf. III 341. m. terre s. Adriatica. m. ama- rum sawr apfel 52. Malus arch, böse, snode, also aller leye ding is; quad, pine; male bos- liken, weue; i. penaliter we, ouele 38. ^Maluui-a, -\\\\\ s. Malluuium. *Y Mamma ein kachel /. tubulus mammatus 125. dut K. V. titte, bürste 38. mamilla id. (pectus borst) 36. dutlin K. V. detze 45. mamm-a titte; -illula tittenspicz 40. -illare {cf Teristrum) schlüttly St. G. V. 910. Mammo-n schacz 33. -na bozegelt V. a. 1420. reichtag; vngerechs guet 33. übel gewunnen gut 30. sim. 29. vbell gewunnes guet 34. schat 37. -fManaa /. sacrificrmn Br. opfir V. a. 1420. *tManagalia s. Mango. ■^yManapare (ans magnopere?) dinschaftich V. a. 1420. yManare fleyssen 33. trieften 52. 75. ^Manarium. mannaliiim eyn quer- ne mole 37. Mauc-er -s. Manser. -ia v. -or. Mancij)-! ein ding daz zu dienst ist geporn; -are zu dienst gen 52. Mancor Manipula 245 -ium eghen 37. hand-griff 30. -faf^ 52. municipum (X muiiiceps CHoss.; vor Ypoteca) band gitt't 32. "t3Iaiic-or sure, viniie 36. -ia pfiiiu 32. -ornia vynnicb vleys; luaii- clior vynnech, ghersterich 37. Mancus band loser 32. beiid 1.. einbendider (sie) 40. *tMaiiclior s. Mancor. *t^Iaiida-re beden 38. -tum 1: niadociuiii (sie?) bod 37. Mandibul-a, -um 29. 34. kiii-bain F, K., -pain 52. kindpain 34. kynn- bagg 29. ein czau backen 27. kew 33. mendJbiila joe ou masquoire un- guerole (.^a».5 un gueule siin.?) 1^;^''. p. 16. fMandr-a s. -os. 3Ieauder. Mandragora mandragere (umgcd.) Symb. D. ab'um 32. fMaudrator s. Meauder. *7Mandr-os schap i. oiiis 35. 37. -a stuet 1:^5. -ica birte 40. -itoriuni eyn scbape krubbe 37. *7Mand- 6. Mar-rubium. *Mandrus s. 3Ieander. Manducus ghapert, lebe eter G. voc. frassig 52. * X Manduiiis 6. Maturus. Mane {cf. Aurora) vrou 38. mani- care vruen V. a. 1420. *tMane-a, -acns, -apus s. Ma- nia. -ueticiis s. Hismaticus. Manere vorliben 45. peleiben. bar- ren 52. Maneries scbicknisse 29. gestalt 30. gestaltnus 34. 3Ianerium l mansitariuni wo- nung 52. Manes toten mannes sele o. bei sele 40. bei sei 9. 32. toten sei K. V. Mango {cf. Gallodromi) grempper, merczeler 40. metzger {noch jefst Schwab.? vgl. metzler peuesticiis Gloss.) l vnder köffel est mediator vendicionis ; ro!r5tauscber K. V. eyn rof^ tbeüsfj 27. marigo {alph. mag-) rostawscber, pfert berter 33. vango leut verkaufter K. V. mago rastuscber V. a. 1420. * 7 Mango {ef. Maganus Gloss. Mangan-us, -ellus etc. Gl. m.) boler (iustr. hell.) 32. K. V. boler V. St. G. 910. bol werk ; niaganiis 1 magenus {cdp/i. mangonus) boler o. werk; ma- gonelliis {cdph. mang-) bolbn 40. niangona-ria scbod 37. -le {cf. Sti- bulum) niangonel 122. managalia 52., magualia 76. sunt quedam tela. a manus 52.. manu 76. et cujo. Mani-a s., -acus adj., mane-a s. •11. 30., -acus adj. 27., -apus 30. tobsucbt 52. 75. vnsinn K. V. an weyfj, torbait, gemleicbait s. ;gemleicb, an weyse adj. 33. obysse s.. owislg adj. 27. gemecblicb-beit .y., -er a. 29. gamleicb «., g.-kayt s. 34. genielich «., g.-ait s. 30. hirn wustigkeyt -s-. O.sati. mani-sare talmen 38. (lat. Wort fehlt) toben, scband aus zieben 52. -Zaire geleicbbayt (sie) treiben 34. Manic-a mauwe 37. 38. moüe 36. armeysen K. V. bantbant V. a. 1420. cluue i. ligatura manus furum; tange 37. erbel 32. subtile (egl. Gf VI 73.), Studien l klanken p>^- H. S. I). {vgl. klank m. Schleife, Schlinge Sm. II 359; oder auch [golt-'\ klenke f. Schelle BM. 1844, ivie bandscbelle). -atlis gbe- mauwet 37. cpiasi manu pictus \ punc- tatus 52. 4. gestepp erbelt 52. ge- steppt, geermelt Gloss. -ula (hidmlci) ein leytseyl 125. Manic-are s. Mane. -atus etc. s. -a. *Manicle-ata, -ta 40., 1 nianuc- lea 37. stuke 37. gestiiket rok 40. /. vestis dujüices manicas liaheus 52. 1 3Ianichei heretici Br. nianitheus winkcbelprediger 34. monicei winckel pr. 30. manimatetus {hierher? aus Manis matbetesV) mitling 32. *Manifliia frz. moufle, vgl. 122^. p. 17. Gl. m. vv. ManufoUia. Muff'ulae. Moff'ula. Dies Wh. 1 284 v. Mutfare. Scheler veriveist auch für moufle auf nprov. manoufla id. *t3Iani-le s. Mouile. -matetus 6. -cliei. ^7 3Ianipu-la bandfang (sie) 32. -lus scoft' 38. samnude (s. Gloss.), sang, garbe 45. bautuano; glenna {ans 246 Manisare Mardarius gelima?) H. S. D. sänge, sco"p (st-?), haiitwan, soldner, schar (cf.74.); -s grabe (ivie ml. grave, öfters für garbe) 40. -lum s. Faiio. -la karpa, maiiua picrift Gl. Ker. maiiiplis scaron 48. *Mani-sare, -Zaire 6. -a. -tlieus s. -clieus. Manna himel prot lieg, hymmel dauwe 51. 0. san. * 7 Manna eyn slete in quibiis no- h'des velmntur i. rlieda 125. * vMann-alium s. Manarium. -o s. Mano. Mannus gilt /. q. caba (cu/s, gylte castratus ii. .y. w.) Symb. D. 272. sa.r. furscutig/ö.i/.eynmekeler(Xniango?) i. equus parims 23. '?>! .\ pullns eqiti?>l . *Mano a^«s qd. 76. luanno onis anis eyn mewe 37. *tManos ?. mar (si^. marsV);nia- nossinus /. pugnator 37. ^: masin deus fortis int. 76. * t Manrica s. Murica. *Manseolnm ein staineins grab27 Mrg. mans-olewm edel herren grab i. piramis,sandai)ilaÄ'. F. -eoleum grap; -eolnm eyn edil grap V. a. 1420. Manser hüren kint K. V. stiff son 45. mancer barschaft (mnged. aus basthart sim.!) 40. * Y Mansi-onarius kusster 52. mes- sener; -nnarius sig^ste 40. -oniles pl. hüueneren Symb. D. *f Mansitarium s. Manerium. *tMansuet-us gutig, gunstig 52. mudewere Symb. B-iimih^r etc. Glss.). -u hüle 40. -ari gütig seyn 52. IMansura v. Arale. Mansus houve landus (sie) 38. Mantellus mantel, hoyke 38. * Manter i. q. dicit obliquum 76., abloquium l est traditor besager 52. Mantica {cf. Sara-m., Cassidilis) schweydeler ChUr. (^i^r.^.maele, aessack G. voc. *Mantic-ulatus i.furatus abczogen ; \ mantip-ulatio betrigung 52. Manti-le. -olis l -ole tischlach 52. stulach 74. *f Mautip ulatio s. Manticulatus. *7Mantua ciu. manto'we 40. Manna v. Manipulus. Manualis hantwer-cker 29. -ck 30. -chte, werkman /. artife.jc 38. *tManiibarda >s. Bombarda. *tManub-ie nacht-wakingc 37., -raub 52. i. excubie. -re wachin F. a. 1420. Manubrium helue, hechte 38. hel- be, heft H. S. I). eyn meste hechte 37. twirl 9. twirle V. i-r(d. Mannfidelis getruw band 29. irü- 30., trew- 34. -haltter. ''=3Ianula-binm, -ninm s. Mal- luuinm. Manumiss-us frey-gelassner; -io -hait 52. * I Manu- nuindiuju , -nimiuni, -piarium, -tergiuni ((;/'. Gumiterium) hant-dwele 37., -twegel(-tergium)45. 31app-a (cf. Sabanuni) eyn haut zwegel (tw. 0. c. Manumundium) 45. zwehel 29. wechsell (uing.) 34. korb K. V. -ula, -ella s. Fauo. * Mappale s. 3Iai?ale. *t Marana-tha, -ca czum gerichte V. a. 1420. 3Iaratrum venkoelsaet G. voc. eyn Zeel /. funiculus (umg.!) 37. ^Marc-ellus s. -us. -er s. -or. 3Iarc-escere, -essere morgen (jrmged.) werden 45. -idus türrig 29. * " 3Iarcis-ca, -ia, -um i. 3Iar- tisia. Marconianni s. Franal'eretes. Marcor, marcer fiut, mant 45. Marc-US hamer; -ulus, -ellus clene h. 37. -ulus hermelin (iinig.) 45. -ellus, marseolus, maleolus, bacilla sunt pus Uli malei hüf-, hant- hamer 52. 3Iarchi-a niarge o. gebiette; -o margarone {sie) 40. *3Iar-darius 52., -darus, -dax {nach Daxus") 34., -drix 32., -trix K. F., -tarus 38. 52. H. S.B,H.Ph., -turus 37., -talus Symb., -thasus 40., 1 -dellus G. voc., moritor ?. galliceps Meg. marder 30. 32. 34. 40. 3Icg. rar. K. V. mader 52. Meg. P. V. merder 5^ Symb. D. 270. een meerder beest G. voc. mardel Meg. var. Mare Masticare 247 marte, is alzo eyn ratte /. grilliis 38. mart 37. raarth m. (Ed.) H. Fit. "7 Mare morüium {c m. galilee GIo.s,<,-.) lebirmere //. S. B. sim. Gf. IJ 820. meer in englielaiit vnd in hi- spanien vnd bi dem westen dat liet acciauum [aas oc-) m.; meer by rorae vnd bi venidie m. terraneum; meer by nedderen sassen, also to lubeke, to denemarke, in sweden, in orwegen (sie) vnd dar by dat mer heot staugimm l de see, vnd oc in prntzeu 38. '^-j-Mare eneiuii. iii. eiuimim v. Icmatorium in qua lanahantur sacerdo- fes in memoriam ruhei maris 76. liiare- iiiiim '/. ras sacerdotiim in mem. uudi.s (sie) r. \ i. lotorium 37. "fMareii-a, -ula .9. Isiiiareua. -iuni 6. Mare eueimi. "^'Marexta insfr. ad jila "61. (ma- roxa s. Gloss.) ^ Margaritaria. luagilora mas- cron (st?) 32. 31{irgiies ein scoriant /. hrntus etc. 126. Margo {cf. Circumferentia) sling; bort, rant, also vrame eynen ketel ys 38. birne {st. burue) brat 40. brun- uen bett 32. gesteil viü ein brunnen 29. gesdi-all 34. -eil 52. zennzchs (ivoraus?) V. a. 1420. *tMarigo s. Mango. Mariuarius mariner 32. schipman i. naida G. voc. Maris stella leidesterre Symb. B. sim. 11. 19. Marisca ke\pars {cf. Biibo etc.) V. a. 1420. ^fMarisiibiiuu .s\ 3iarsupi«in. *-|- Marita-re zu samen geben 45. aus g. 52. heiren, -tum geheiret Oe. F. -grum, -riiim s. Matriiuonium. niaritus hauljman 52. Maritima eyn merstat ]'. a. 1420. Marit-us .s. -agium. Marmor mormelen- 38., merbel- 1. 52. -steyn. pl. -ra chisela Seclul. ^Maro-, marra-piiium rettig 40. Marr-, mar- 34. 45. OZ/j., maiulr- l mat- K. V. -iibium andorn K. V. andron (Ed.) H. Fh. tob nesel; i. ([. mataura andron; macauro doren 40. (macoro andorn 74.). rott nessel 32. ratt nagel 34. rait uabel 45. marobel, sigminz IcU. prassiiim Meg. hune, beovyrt Cleop. 3Iars streitgot Meg. •fMarsio- Gloss., marsi- 40., mar- ti-polis mersiburg H. S. Tr. mers- burg 40. "Mar^opicus >-. 3Iartius. Marsupiism zersack K. V. mar- I mari-subiiim bigordel 37. mar- sen bursan Lor. "fMart-alus, -ariis, -hasus s. Mardarius. Marti-riiim leiden 52. -zare mer- teren, pineghen 38. Martisia [cdijh. marc-) genits cihi 40. marcis-ium marcis Symb. D.284. -ca /. resica 52., hierher? anders Gl.m. *t Martins (r/l Gaulus), picus m. Nmn. p. marcius buch specht 40, Dazu marso-, mar-picus Gloss. * t Martizare s. Martirium. *tMart-rix, -urus s. Mardarius. ^Ma- s. Mar-rubiiim. Mas er, ffeiuina ein sy 29. ^fMasa {Gl. m.v. Massa, X niensa?) regia küngs stul 32. Masculus vent, kneclit 38. käbe (5^. knabe) 40. *7 3Iasela s. 3Iosella. *Masi-gua, -iigiia meisse 40. *t3Iasiii s. Maiios. Massa chugel 52. clus, clute 38. cloys V. a. 1420. kloez, bratte 40.; vgl. brade, bürde (graue pondus lat. Gl.), brant Gloss. h.v.; schicerlich y^ burca elavata, rar. brucce clavaca 141.; clauaca, clauata burca 6r/o.96. in Gl m., aber cloaca burca, burga Gloss. Isid. etc. ; icenn nicht letztere Glosse die älteste und echte ist^ so wäre etwa clavata = massa Keule; zu brucca etc. stimmte dann vll. lotnbard. brocca Ast. Massarius marschak (sie) V. a. 1420. * Y Mastincare, -gare 38. küwen 29. chewen *34. cauweu 38. 248 Mastix Mediastinus Mastix mastig herha 40. *Mastr-uga 1 -aga larft'en (weil thiergestalteud) 52. *tMath- s. Met-abulum. *tMatai)hastes s. Metaphrastes. Matare s. Mattare. *tMata- s. Mate-rtera. *tMataura s. Marrubium. Mataxa {vgl. Dies R. Wfb. 1 27()) riffel 74. matexa eyn ripe .37. *t Mathe s. Matta. * Matelium handtuch 91., ans maii- tile. *Ma- 6. Me-tellus. Mateola häckichen 44. Mater s. Geiiitiuus. m. herba- rum {cf. Artemisia) meter, eyn bitter artzedie erat 38. rucke {aus hucke) 40. fMatera s. Macera. *Mathere claiiiagreiisicli40. slm. 74. In m. cl. steckt verm. hercularis (vgl. Ercularis. Potentilla.). Mater-folium, -ofollum (ans ma- crophyllon X folium?) s^Yertele 40. * Materia s. Maceria. Materi-a grund wesen (liominls) 32. -arius tzymmerman 125. Materiacium materes 122''. p. 20. Vgl. m. Origg. Eiir. S. ö\9.? v. Malaris. Ds. Wtb.IISGlv. Matras. * 7 Mater-iarius s. -ia. -ofollum s. -folium. Matert-era, -iira 40., matartera 38. {cf. Fratruelis) modder 38. iiiüme, mumme 40. besli 64. besjjy 31. walje, medder i. uiatriielis 125. Mathesis warsagung 52. 74. *t Matexa s. Mataxa. * Ma-, me-texta cortzeue, eyn man- tel van twen uellen edder huden 38. Mat- s. Mac-iauum. Matri-caria, -taua, maceraiia {v. Febrifuga) bücke 40. Matricula. matrocola bischoft- tüm 32. Matrimoniuiii (cf. Patrimonium. Maritagrum 6r^o,s.s\^ konschaft Oc. V.i. q. marita-grum 76., -rgiuiii echte 37. *tMatri-taua s. -caria. Matrix müter sack, ber m. K. V. *t Matrocola s. Matricula. yMatroua fl. dy schalon (von Chalons) 125. Matroua [cf. Hospes) heimfrouua 31arh. Gl. ein alt fraw 52. Matruelis {cf. Matertera) passen kint 33. Matta matt 29. aynat (sie), däckeu 33. tachkeu /. plecta 34. teke 9. V.a.l420. matlie docke 30. Mattare. matare löljj werden 52. *Matubium s. Marrubium. 'fMatu-cella, -rella tennemarck h. 40. Maturus 1 mandurus ripe 37. *Matutin-a 1 -um mettene 38. -ale metti buch 40. Mauiscus (nicht -tus nach Scheler) niauvis 122. *Maura h. elehtre (ans electrum h.) Soniner. *3Iauria s. Murica. -|- Mauroii /. nigrum Br. i. niger (eqnns) swarz ros Symb. B. 274. maurus {eqmis) aiswart ib. H. * ; Maus-, mause-oleum s. Man- seolum. 3Iaxilla s. Mala. Meander durchganck 52,mand-er, -rus i. deceptio. maud-ra id. -atoi* /. cap-, cau-illator 142. "i 3Ieastrum s Mediastinus. *Meauca {aus maris auca? mean- ca?) mergans Naturb. Meg. meancken, smeant 140., schreit meanca ib., meanc Meg. Me-, te-, se-cum (in gl. F.) mit my, dy, om 38. m. bit {öfters in 45.) mir; iiobiscum bit uns 45. ^ fMeda s. Medo. Medela boute, artzedie, hulpe van crancheyt 38. medilla lachita Gl. Ker. {cf. Gf. II 101). • Media-minus, -nus s. Lougale. Mediam-nis anger, werd 52. -pnis [cf. Insula) auwe, flour, vnd is eyn lustich vleck bevloten mit water 38. ow 29. medidarmium mers arm 32. Mediana hercz {sc. ader) 40. *t Medianus s. Mediaminus. Mediastinus Mcllissa 249 Mediastinus käk 37. kack 35. hock 40. ml 29. pranget- 34. meastrum id. Oe. V. Mediator frid macher o. vei süner 40. Medica {Gloss. rerdmcli media) h. uuicha (uuiciaui id.) Virq. (cf. Flin. H. nat. X VIII 16 § 48). Medicafera. meditafora est mcnsnra quiiiqucwodionim 37. Medic-ari, -ina s. -iis. *tMediciil-eiiiii, -um etc. s. Me- ditulliuni. Medic-us {cf. Validus) arzat 40. erste; arste, de de wunden helet i. pliisicus; -are artzedi-en; -ina -e, büute 38. -ari ertzen b'2. * f Medidarmium 5. Medianmis. * 7 Mediila s. Medela. Mediocris geraed /. quadt-ate sta- tiire 125. Mediolanum raaigland 30. Me- .s\ 3Io-diolus. *Mediomaticum. inedo martis (uinged.) ciuitas mecze 40. ■Meditafora s. Medicafera. *-J-Meditar-i, -e denken dat noch scheyn schal; memorari denken, be-d. dat gescheyn is 38. *Medi-tul!ium eyn mittil moz V. a. 1420. -toliimi 22.'^ 142. p. 107. -culeum pedick in dem holte 38. marck 30. -culum mitelkeren 34. -colium kern 52. *7Medius plant herha (sie; vgl panthouder 81.) 40. mitler (diyitus) K. V. a media (voce) ein tenurist 125. Medo mette 40. quasi mellis chd- cedo7G. meda die. anglice hydromel ih. 37. *tMedo martis s. Mediomati- cum. * i-Medul-la, -a 34. 36., -o 32. (cf. Simihi) marck 32. K. V. merk 36. march, pedek i. adeps frugum 37. (arhoris) bömkern 29. cheren 34. -litus mteg^lich (st. markeglich sim.) V. a. 1420. *tMegarus megar 3Ieg. piscis macrel 122. mergarus mergar 50. Üiefenbflch, Nuvura glossarium. Megera helltzorn 9. 52. Mel honnich 38. mella (pl?) honig sam 41. mel siluestre walt- honig 52. Melampus, lambus 32. rekel Lüb. V. a. 1500. (Schiller II 14). braxken (t. voc. hess hunt Str. V. sim. Sunt. lag hunt 32. ^ i Melamulus s. Melanurus. Melanclioli-a (melanc-) daz hai- zent die dürgen (Thüringer) rasen Meg. erdig blut 29. erdeplüt 30. erde warwes blut 40. -cus hessiger, vnwürscher ib. kalt trochner 29. * I Melant-eria suerza Gf. -aria (ccdceatoruni) schwercz 32. Mela-nurus, -mulus 40. swarczer 40., schwartz K. V. merfisch. snazo H. S. Tr. 'fMelenoff s. Monoclonos. *tMelicerta Ki. etc. melliceta 1 m^laamneptinus deus muris die. 76. mellecra i. Neptimus 37. 3Ielic-us s. Mellicus. -s s. Melo. *tMelis-a, -sa s. Mellissa. Melius bet 38. * i Mell-a 6. Mel. -anna s. -issa -ecra s. Melicerta. t Melle- (melli- Gloss) s. Mille- folium. * fMell-etrina s. -issa. -iceta s. Melicerta. 7 Mellicida i. zeidlarius Gl. m. czeydeler V. vrat. ^ 7 Melli-cratum honig wasser; -graphium lautter tranchk 33. -gra- num luter trang 27. -cramen (mel- luramen?) hung wasser 32. Mellicus, -icus i -oycus eyn zingher 37. Mellifluus hang flussig 29 sitn. t Melligra-num, -phium s. Mel- licratum. ''fMellil-otum stein kle o. gel kle 40. himelslüssel 92. -ecum hl- melchrj (sie) 32. "7 Mellissa, cd. -anna, -etrina medwort i. regina prati Goch, -isa mutter wrcze; i. g. -isophilum (Gloss. V. -isphilla) binsuge; -isanum himel- schücz 40. -isatum (cf. -ilotum) 32 250 Mellitura Menta himelschlossel 74. mellis-sa s. Cit- rago. -a metteren 40. * t Mellit-ura, -orta honekouke i lebeta 38. Mello 6. Melo. *7Mellum s. Malomellum. Melo melun 29. melwen 30. plutzer Oe. V. Gloss. erdapfel 52. sim. 75. mello bebenne 40. 93. Mel-0 an. dachs 40. -is das G. voc. hennel 3. 52. 75. -us id. Str. V. eyn hermelen 37. /. salemo 38. grutsch (cf. Furunculus) 75.(74.?). i. taxiis eyn eghel 37. *tMeloda s. Melota. Melod-ia, -ya 32. sü(i K. V., lindfj 32. gesang. gut gedon K. V. melodey 52. *Meloycus s. Mellicus. Melos s. Melo. Melota (c/. Melo) taphart V.a. 1420. schermfel; an. hermel 52. kotzenklayd Gloss. kochzechtes kleide o. dachs an. 40. meloda animal drüch (sonst Thierfallehed.) 30. Melus s. Melo. *tMemaloiies s. Mimallones. * 7 Membr-aiia, -oiia 33. K. V. vngesigelt bricif 74. K. V. vloes G. voc. haut, plater, sHm P. V. sliem 33. schliem 52. flamme, fei, birmet 40. -anum flem 45. uellichen //. S. D. fei Gf. hütly im eyg 29. menbra- 1111111 eges hud in ovo circa testam 37. Meinbr-iiiii {cf. Artus) glid K. V. gelid, geleich 40. -are gelideren 33. czu glidern 27. Memiiii ich dächt 29. ich gedacht 34. *Meml-, -uie-oydes, meiiuoiii- des 50. {cf. Diomedia) merfogel-in 32. -h 40. Memor {cf. Immemor) angedenckig 29. meiiiori-a dechtnisse 36. -ari (cf. Meditari) vorsyiineu. denken i. recordari 38. Meli asclok 37 *tMeiias i. sacerdotissa bachi JSr. menalTjbaeha 37. 76., meiiasbata 37. i.saltatrix bach-i 76., -a 37. * i Menbranum s. Membrana. Menda niail 52. maal, also dar is eyn schorff edder blader ghevvest i. nota 38. buch niaujj 32. ruffe in facie {vgl. Gloss. v. Rumex. Gf. II 499. IV1155.BM.V. Ruf). Meiidacium logheme {ans -ue? -nie?) 38. "fMe- s. Ma-iidibiila. *tMendic-are (//. Ligur.ire) be- delen, hidden, ghilen; -ator bedeler; -US ghiler 38. fMend-us 1 -osus niailig; lugen- hafftig 52. "'''•'Melles {cf. Leporina. Gloss. v. Priaspicus.) hasen hode 40. Meiiia tynnen 3b. zinnen 40. 52. ring niüre 40. rinckmaur K. V. Menianuiii {cf. Appendix) sal i US {vgl. Anarataj gehüse 40. soler 52. 74. " Meiiica hirne-uel //. S. D. -fei 40. '•fMeiiium i. furor tobsucht 52. *tMeiiiioiiides s. Memioydes. Mens danke 36. meyninghe, mer- kinghe l. voluntas 38. hoche sel- krafft (,) geniut K. V. kraft, gedank, müt 40. Mensale disch dwele 38. Mensorimn essenfaj^ 74. mess fass 40. meose Gl. Äelfr. " tMeustr-iuinefc. s. -uuni. -uosus s. Monstrum. Menstru-um, -m 42. weibes her blüt K. V. monat flusjj 32. frauwen feüchtikeyt 0. san. frowlich siechtag 29. der fröwen gewonheit 42. der frawen g., haimlichait Meg. kribscze 45. -US man seyk 37. menstrium obrik bluth F. o. 14W. ■■• Mensula, deusula 40. hack-bret 40. K. V. -banck K. V. Meiisur-a mosse 40. -ale mazz geczewg 34. niojjgerecht {st. -ret) 30. Meusurnus man-ig 30. -echtig 29. -Hch 34. * Menta mintz, teument K. V. bi- ment 30. creucz myncz 27. myntza; m. aquatica (Ann.) bach-, crispa romische, rosse-m. H Ph. m. nigra gart-.mentastro rosses-minza Wirzh. Hs. Mentagra Meridies 251 Mentagra. cum meiitagris mid tänum (toes) Lor. "Menta-tum 37. 52., -rlum 52. esthospitaJe. "Mentetenus gedenckiich 5^. 29. uswenditr {ital. a. mente) 29. *Meiito zumpp 40. "Meiit- 6\ Metic-ulosiis. Memtum kintpachen 33. kinpack 52. • ; Meiuiche /. celidonia agres- tis (meimich 74. deutsch) 40. *Me- 6\ Memi-oydes. *tMerax (-acns Ki^ lutir V.a. 1420. *-j-Mera-ca, -ta Nvin warm 32. -nda rini. ccrnisiae, aauae H. Ph. (vgl morant win, änlich den luter trang 42., vU. eher ^u Morctuiii). Me- 37., mo- 37. 52. 76. -raria est tahcnia. *Merata 6. Meraca. *Merc-autia l -imoiiiion copen- schop 38. comenschnp G. voc. -imo- niiim kopenschup 37. -autia lauff- man schucz (sie!) 27. -ator merce- nian Si/mh. D. Merce-nariiis, 1 -imariiis (52. v. Gallo) mietner 32. tagwercher 52. ha- gastolti^o. 47. vernetlinc BM. III 303 zu streichen, vgl. Gloss. h. v. und v. Venia, mercinariiis mercer knecht 45. Merces merz Gf. BM., daraus smercze (uniged.) o. Ion 40. tag lön 32. vordint Ion V.a. 1420. * t Merci-batus s. -potiis. -imo- niiim s. Mercaiitia. -iiarius s. Mer- ceuarius. *7Merci-potus(5. Leticopium), -pus {v. Commercium), -batus win köf o. hotten brot 40. 3Ierciirialis {cf. lierba m. Gloss. Liuoricus.) heimwurz Symb. 31. App. cedele, merce, cyrlik Goch. Mercurius {cf. Celebs) der kauf herre, der kaufleut h.; h-iech. stilbon (X stilla bona!) guot tröpfel 3Ieg. *tMercliu8 s. Merops. Merdare schiten 38. *tMerella s. Morella. 3Ierenda {cf. Antecenia) vnderim- biz Gf III 231. vntarn 52. abetbrot K. V. middages mal 37. gawsen 34. (jausen Sm. II 271). das vnder essen; mereudiiiare zunder essen Oe. V. Merere humphirn; vagire (piue- rorumfid. V. a. 1420. Vgl. himpfezen etc. Sm. II 197. {nd. himpeln Fr. I 453^?) *7Meretric-iiis bojjwicht 27. -us pol^widt, hur 33. Merg-a ein chorn gahel 52. -es scozgauele Symb.D. 282. * Mei'ga scarba (auis) H. S. D. Gloss. i. straba {aus scarba umged. I) eyn scheyl wif 37. *" 7 Merganis 6. Megarus. Mergere duken, be-d. 38.stenchken ( X senken) 33. ein senken 52. "Merges ducher (auis) 30. duker 38. Wasser stelcze 40. Merges garue, bunt 37. garwe, schoef G.voc. grabe 40. *7Merges s. Merga. *Mergetes suntfaces spicorum ain schoph 33. Mergo starp [st. scarp) K. V. *Mergul-a evn water ammer 37. amer 52. i.q. -us {q_.v.) ofeeu vorck of een emmer G. voc. Mergulus tuchari l carabo {aus scarba Gloss. Gf. IV 541? X carabus carfo piscis?); ags. dopfugal Hatt. I 10. Ff Germ. VIII 387. duchere //. S. D. duyckerken KU. een duker of dryoerken (umged.) G. voc.ferrumquod mergitur in lampade ad tenendum lu- men ib. 110., licmen hengel 52. dauch- teysen 74. indiichtel; auis tuchentliu 52. tuscherliu a. 40. Mergus xnenichH.S.D. sim. Gloss. werch. schrab (sie); brunnen kiihel 32. tu-, tii-, du-ckerlin (auis) 50. *Meri i. q. iiemi s. Ysopliagus. Merica haid 30 sim. mirta id.; monica hay|^ 32. miric-ae bilch (= birke vgl. Tobler App. Spr. 52) V. St. G. 355. -a pirk /". i. vibex 3Ieg. snie- lohe etc. Gloss. BM. II 2 S. 424. smeyl V. a. 1420. pruma;/oye5 prymen {Ed.) H. Ph. Meridi-es suden 38. mitten-tag 32. 252 Merillus Myale -dag 0. sud Osten 40. die middacht; -anus tot middach hörende G. voc. * Merillus meiiing, eynvisch 38. Meriuga or-blase 36., -fei 29., -fan- del 34. Merit-o (c/.Potius) pilleich 52. -um vord.vnnisse V. a. 14.20. sim. 20. me- ritoriu-ra werckhaufj K. V. werghus 40. verdientlich 52. -s verdeentlickt G. voc. Merops {cf. Gaulus) baumliJlckel Meg. pärahachkel o. gklöchklicher {vgl. anglöckeln Sm. II 92. ahd. chlocchon etc.), grünspeck 27 Marg. grunspach Wien. V.399Hffn^.\)\wo^l^)^i 103. mer- chus 1: picus buchspeht U. S. D. Mrg. Meror chlag i. tristitia 52. *t Verschale (c/. Martisia?) car- nes mimitatim incise 148. *f Mertum (aus men, X ''^netum ?) tili 34. Merula lyster 140. ghetelinc, merle G. voc. drotzele 38. trossel 27. tros- tel 29. 30. druschel 34. draschel P. V. ainmugsel Wien. V. 399 H. amp- sel 32. amsel; modula id., ain süez sängel Wieg. Merus 1 puru« dar, lutter, fin. idel, reyne, vniiormenget, schir, also dar weyte edder rogghe 38. lauter 52. merum 1. wein 9. 52 Mesochorus. mesto die. corus in medio cori sfans 37. * t ^^e- s. Mes-soi'ium. *t Messida andron 40. Mess-is sdmittig körn K. V. die bouwe G. voc. erne 38. 40. -io snyt 52. -uere ernen ib. -or ineyer, de dat com meyet ib. ernsdinitter 29. Mes- 125., nie-sorium bigurtel 40. legel 125. Cf. Gl. m. vv. Men-, Mes-, Mis-S'n'ium, Missuriuni.) *-{-Mes-suere s. -sis. -to s. -ocho- rus. Mestus seredi 99. sermudiger Symb. D. swermutig 75. Met. metprimus selb erst 29. Meta maal, merke i. sign-etum, -um 38. bilde; metari luden 9. Str. V. "7 Met- 52., matli- {cüph. me-) 76. -abulum instr. ad inuestigandum pro- fimditate-s 52., -m 76. aqiiaruni. *MetIiadus s. Methodus. *tMetafrida s. Metaphora. *tMeta]l-um, -ium 29. 32. {cf. Es) gesniide 4U. gesmid 29. gesdniii-d K. V. -t 32. glodisspey^ 34. glodv- speiz 52. Methapliora gelichne 30. meta- frida eyn wcspel (aus bispel!) 45. tliabicorum s. LiS)er. *7Metliaplii-as-is, -tes. Baraus metliatV-osus aus legung 52. -esis i. inferpre-tatio; -astes -s 76. mata- phastes (alph. me-) tollek 37. Metari {cf Meta) dy Wagenburg vffslaen 125. greniczin V. a. 1420. zilen 8. 52. metator mcsser, ziler 52. 75. fMetarpus {cf Metator Gloss.) i. castrorum metator Vgut. i. castor (imiged.!) 37. nietliari)us est cast- roruHi metbicoruni (sie) 76. Metator s. Metari. *Metellus bluen, böte (-er?) 38. bli'iwel 29. matelhis büwel Symb. D. metellus plewel 34. sdilag 30. * Meter a s. Liber. Metere nieyen 38.meG;en, ernen 29. ^- tMe- s. Ma-texta. Metic-, meut- 40. -ulosus vroch- tidi 37. süriiger (s aus f) 40. Metliodus een toepat G. voc. me- thadus [cf. Callis) gericht steig 52. ^ t Metoria (tu;xcoi^), var. victoria hvit popig Hb. *t Metprimus s. Met. *Metrea i. arbor omni tempore pomis p)lena 37. 76. Metreta {cf. Gelta) mette 38. win mess 40. pint, stauf (stanf?) V. a. 1420. *Metropolitan-ia, -a erczentumb 33. ein thüni 27. Metrum gemessen gedieht K. V. gedidite 40. *tMettelus s. Metellus. Metus wagen 32. farcht 34. vrese; metueudus onsienlick of gheduditidi (daraus geduldich mnged. 132!) G. voc. (ghedughiigh reverendus KU.). *Meu s. Ostrucium. i Myale s. 3Iicili. Miaparo Minister 253 * Miaparo s. Myoparo. Mica krome; et. i. splciidor 37. my- ca croiime 38. *Micar ehr. sonat cerehrnm 1 figura (fugatur VG.) rethis lat. 37. sim. 76. ■'Mica-ria riue 37. -tus to reuen ib. i. dimhmtus \ fractiis Br. -torium een ryue 2^^'0 i'«»e fricando \ fran- gendo G. voc. est saritllS (nach S. imi- rus destnidus) i. laxahis, destructus (X micatns) 122'\p.53. Miccire. mictit hircus Symb. D. *Micili {cf. Cyathus. Enistis. Fiala. Gloss.\ myale miel .s'. vitriim 40. *tMicina *. Migma. Mi- s. Ma-crocosmus. *tMict-it 6\ Miccire. -iira s. Minctura. *tMichale s. Migale. *Michania /. geniositas 37. ^7 Mi eil i na s. Migma. "f Micliiuas naesdliyrel Lor. ( : uvy.-? *tMiga-le, -lus 34., -iius 32., michale 37. harmel 34. herme-1 32. -liii 30. -len 37. *7Miga-iuis bilse Sum. -miis l miliudrum bulse 40. ^jMigare s. Rigare. ■"*'Y Migma (X sniigma) seepe G. voc. smyncke V. a. 1420. ein gut salb 52. micma i. mixtura; micliiiia /. or- diion cum jMlea; migiiia id., quod alüdicimt smicma 37. Migrare schaiden 52. Mil-ago, -lago cpiaudoqiie voJans super aquas die. 76. -laiio e.st piscis qui quandoqiic volat s. a. 37. Miles trnbnnt 125. ritter des streitz K. V. milit-aris ritters gnof^ 29. -la chanifheiti g. sg. Haupt 111 468. sim._Gf.IV406. *Mi!iaceli himelschar 52. *MiIim-, mil-indrum s. 3Iigaiiiis. Milium herse, eyn vrucht, vnd is also wit stramich (?) 38. hirschen 45. \m% 0. prein 52. *TMillaiio s. 3Iilago. *Mille-borbia s. -morbia. Mi-, me- 32. -llefolium dusent blat cruyt G. voc. garw-a [Ed.) H. Fh. -e, -el 42. garw 32. gertel, barbuue (aus gnrnue?) K. V. Mille-morbia, -borbia tiusen-, blut-wrcze 40. Millesi-es tusent billig 45. -miis der tausend 52. • Mil-, mi-losus s. Molossiis. Miliius ^vige 37. 38. arwei ?. molliuaga/i. V. or 33. 34. \vig29. 30. 'Mima s. Mimiis. 7MimallonesÄ7. cfc. memalones dicuntur iramhackivmitantes 37. ^tMimarius s. Mimiis. Mimpluir een dreyholt G. voc. Mimiis lant-lawffel P. V. -lauffer, -varer 33. ruffian 52. nimus spilman 32. miniiis der leut antrer i. sceiii- cus K. V. mima een speel wijf of lantloepster G. voc. \vasende((rnf5 reis.?) wip / jociilatrix 40. mimarius s. Strioiies. tMiiia s. Mna. Minera. Mine. *Mina deich Symb. 1). 280. decli troeh 23. Minare s. Indicare. Mina-ri {cf. Grauere) drauwen 38. dreyghenö roc!. troiwen 2 !>. -tio trowun- ge 40. -X dreygich 6r. voc. gäehzornig 52. "^Minco cers Gloss., aus niento, X Illingens? w/Z.D*~. Wh.II45v. Minchia. Minctura^ mictiira 30. 34. brüntz 30. sevch 21). savchung 34. Mine trowung 29. trowort 30. mina rink mur zinne 40. Miner-a erczt 2. 34. ertz K. V. abreisung des geschmeids 2. -alis erczik F. a. 1420. -ale ertz ader 52. mina abrisungegesmideso. erczes 40. (sonst vicht vorlommeudc Glosse). *tMinerosus s. Vrsa minor. Miuerua librie i. bibliotbeca 38. *Ming-are. -o aui /. sero l lüuuto 37. * fMinic-ius, -iis, mincius /. he-, e-ricius s. Gl. m. QuicJieraf Add. h.v. Miniculari stewren, helft'en 52. *73Iinicus y. Miuicius. Miuista lung ader 52. 74. 75. 31inist-er handstrecke-r, -ra -rin 29. -eriiim hanraich {sie) 34. hant- reych V. a. 1420. 254 Minitat Mitrophorum *tMinitat mus Symb. ID., cf. Gloss. V. Mintrire. Minium, hiiniiim K. V. meninshe^ is eyn rot verwe 88. gel vorwe V. a- 1420. rote dint K. V. mitür (ans miniatur sim.) 30. ^fMiiüus V. 3Iimiis. Mintrire s. Minitat. Minu-ere. -it (melancollam) vir- swindet, (menstrua) zuslufjet H. PJi. Minus (sc, plus) min, mei .38. Minut-al imirsel 74. [BM. h. v.). imirstel 40. -ia i. vena piämonis 37. -ie i. frusta crumene t>ij}nh. D. -um sccrf )/. S. D. Gf. Imlpscherf V. a. 1420. *tMyocia tekc, eyn worm 38. Myopar-o eic. gnar-ren H. S. D. -rim, -im Gf. IV 296. {cf. Carabus). -on Gf.II233., miaparo Symb.i). 280. luzele buzo (vgl. Paro. büze B3I.I291), M.Form von liot? M-, 1 amni- 38. -irabilis vunder- lik. gemeldv 38. wunder gros; niira- cuhim czaichen 52. miri-iicare wun- der wirkin V. a. 1420. -dicus wunder- sager 52., -seger 20. *tMir-ca s. -rus. -ica^. Merica. -idicus, -ificare s. -abilis. Mirl-e, -us smirlin auis 40. ■Mi- s. Fo-rmicaleon. *tMirr-a. -uli pJ. mirrel, IVüht des arabischen niirr mirra arabie Meg. mir-ca mirren bom A'. V. -rus m. dorn 30. *tMirta s. Merica. *'-Mirt-us czirlich bom V.a.l420. pors 37. O San., arbor cuius frudus fi- l mi- (?) -nicuius dk. 37. erb- sei stud 30. mürstaud K. V. mirdorn 27. mirdaren 33. mirtel-paum; -elli -per Meg. -ece (X ectum) -houm H. S. D. -eus s. Dosinus. -inum oleum miröl 52. Miscere {potuni) inschencken 125. mingen, zu samen gerren (sie) 45. ^^Misellus (cf. Exes). missel-lus eyn schutzel instr. piscatoris (X pis- toris) 37. -ius 1 -mus(-inus?) ouen schufel 0. alter 40. Miser (cf. Indigens. Inops.) stum- per, vnsalige, dertighe38. misericor-s erbarmherczi-g 29. -dia -gkeit U>. erbermde40.miser-iabnrmherticheyt, medelidinghe /. condolentia, pro- pitiatio; iammer, herte leyt, drof- nisse; -eri iamniern, erbarmen; -abi- lis iammerlik, drouich 38. -atur ir- barmendi 48. * t Missel-ius, -lins, -mus s. Mi- sellus. Missi-lis sentleicli 52. -na sende breff 38. *Misia mycen lant G. voc. mixstia meixen lant 33. missnensis ein meichsner 52. ■^Mist-erium haimliekhait dergot- hait 52. gaistlich gezüg 3i). gotliche Offenbarung l werg 27. gotleich warung, g. werich 33. czevchin; -ice geyslich V. a. 1420. tMistolium mesteul 122''. p. 36. (Änni. 2.)] viele Varianten Gl.m. v. Mixtum. "Mistr-ium 1 -um verporgen neid 52. * t Mistus [cf. Gloss. V. Viscus) nistel 40. Mita mitaine 122''.p. 16 m. Anm. 13. ^yMites-cere (X mittere) i. legare senden (X senften) 52. -sere seyf- figen. iVishcn 45. mitigare sünen 52. * t Mitilus (/ q. mytilns, iLvxiXoq"^ cf Gloss. V. llubecula) rodüga H. S. Tr. Mitis senftig 52. sachtmodich 38. mitteler 40. mituuari etc. Gf. 1 918. mitsam 75. *tMitologus. mitolegra(-gium?) Carmen fahulos um ein spottig gedichte 40. niittologia 1 mitoloya est sermo fabulosus 76. Mitra, -mytra 38. [cf. Reticula) niuthe 38. mutze 37. amisse 36. al- mucz {cf. almudum, X mutze?), hub 29. hübe, infel; sehitfseil 40. i.funis quo medianauis vincitur Br. 142. p. 210 h. V. hudelen i. tyara Symb. D. m. ferrea huntzkap K. V.sim. 75. beggel hub 32. peckelhawbe 74. *t Mitrophorum ein mistboer i. stercoferarium 125. Mittologia Mollinaga 255 *t Mittologia s. Mitologiis. Mixa siiüt G. voc. *yMixsia s. Misia. Mixtum gesamengsaczt 32. Mua {ali^h. mana) pennyngh 37. Cf. Gloss. vv. Mina. Mna. ^ Moder-acula, -cula vber müder inca'))iisia4:ü. imieder autfdeni roclik 34. Modera-re messen 52. -iitia ma- telicbeit G. voc. -tus (X modestus, vll. X "los^) sedich 38. Modernus mjwfündig 29. iiew- fnndig 34. Gloss., -sitig 52. iiiwigding vindig 30. schufjliug {cf. Imberbis. Impubis.) 74. Modest-US sittiger 40. gesiedich Symb. D. tzuchtig 125. -a ntr. pl. cuisca 48. * t Modicus s. Modius. Modilicare messen 52. Modiolus ein speeck in den raden G. voc. mediolus s. Radius. Tim- panuin. Modius, modicus 45. mut, schöffel K. V. scbeffel, virtel 27. sj.mmern, schuffehl 45. ein saumer eins scheö- leins 33. mütte 40. mast-hafta H. S. B. -hafte Symb. B. 280. -haft (maschaft?) 40. -scbalft 74. choren mas o. schaff 1., insfr. ncmium H. S. B. m. estcuiar- bor nauis insistit Br. hroft nauale Gl.Ker.st. haft? i.ci.nd. röf? Modo (mö) wolhe, dat si 38. nu- we 45. *Modriis {cini) eyn ame 37. t*Modula s. Meruia. Modul-US messelyn V. u. 1420. -ari zuze ib., sussickhch 52. singen. Modus wise, mate 38. * Moga-mus. -iius 1 -bus spanpet 52. •■fMog-euus, i -US moin H. S. D. -eus nioune, eyn grot water da {sie) vhit vor meutze iuden rin 38. -onus mo'n fl. 40. -anus id. 30. magonus men 32. *t Mola kuerna H. S. B. müle ; niiil- steiu, olci trotte 40. eyn esil mole V. a. 1420. moLi az- 37., molaas- 33., moias-inaria mul- 32., pag- 33. -stain (»2cZ. page equus, mul- midus.?). m. pannlficum Gloss.. molo-cani- ficiim, -textonim walke mole 38. 3iolacrum eyn mul steyn ysen 45. een queern mole G. voc. molocrum bick 17. 27. wichkel 33. wikchel, pikch P. V. molitrum bicke 37. Molaris mülstein K. V. winckel zan {cf. Dens) 2 9. * Y Molas-iuaria s. Mola, -us s. M0I0S8U8. ••MoUlrum malter 30. gelten 0. sechter 1. moltrum id. 34. '== t Mole-bista müntzer 52. -ciuary {wo -bisia etc. 70. als gesonderte Glosse zu stellen sind) surd qni paues poscunt 76. -bisata (-hiscita?) i. molendina- riiis; moioteiiarij dicuniur qui ca- nes pascunt 37. '■' t Moleudiu-um (cf. Mola) eyn wassir mol V. a. 1420. -arius, -ator moller i. contritor 37. -aria inder- lenerse {aus muellenerse sim.) Symb. B. molitor müler 32. miiitor mul- ler 40. Molere mallen, weczen, druchken 33. sim. 8. Moles swere 40. swer 52. " -f Molest-iis leitsamer, truriger 40. leidig, leysam 29. kleglich, be- trübt 52. -Ol" laidiger 34. -um let, weder {cf. Contrarium) 38. -ia leidig- keit 29. laidigung 34. Molitio boze wille F. a. 1420. bös gedenk 52. mollacio i. mali medita- tio 37. 31olit-or s. Moiendiuarius. -rum 6. Molacrum. *tMolla das gemeht 41. "t Mollacio 6. Moliitio. *Mollicorium semisch 29. samisch leder; .simistriiium id. 34. Mollificare weken 38. "Moiiiri waileiohen arbaytten 33. weychin (moiiri obil erbeyten) V.a. 1420. Mollis smydich, smode i. luimec- tatus {moderne Bcd., gilt nur dem lat. Worte); welk, also crut wert wan dat langhe lit 38. molles weychirteik V. a. 1420. *Moiliuaga s. Mullis. 256 MoUus Mora * Möllns karpe p. 40. ^-jMolocauiücum s. Mola. t Moloch eyn abgot V.a.l420. Molos-sus, -US raud K. V. milo- SUS i.canisetc. 37. molasus rüd 29. 30. rudt 34. *Molos-iis, pl. -i sind dentes mo- lares 37. 67. Fap. *fMolot-aimus.9.Moiioculiis.-eiia- rij s. Molebista. -extorum .s^ Mola. *fMol-sum s. Mulsum. -trum s. -drum. t Momeutaiia s. Exameu. Moment-uni, -a pl. uuila Gf. IV 1224. moniüta uuilla Ff. Germ. VIII 391, hierher'^ vgl. ehds. maioth uilla, Ortsname? ^Moiiac- s. Monoch-ordiuin. *Moi!a- (niono-)gamus vvybischoff F. a. 1420. '■Mona-ydas, -ides est quando ht- na est vnius diel 37. *Monach-us monnike 38. -us ma- rinus ineriiiüuch {rnenvunder) Meg. -atus shst. gemünchat iy^Pi^P-^ 30. Monai'cha eyn cynig vurste V. a. 1420. mondreha einiger fürste 40. Monarsiculus aus Momar Sicu- lus stultns (Festus, ans Flautiis), wo- raus auch marsiculus Gl. Isid., cf. Gl. m. h. vv. *tMoudreha s. Monarclia. Monedula (cf. Coniix), monodula Str. V. ist ze latein als vil gesprochen als ain münzheb {gassa ladra, :mo- neta) Meg. eül, dull K. V. tule 40. Str. V. tul 29. 32. töle 27. tahen 52. tache Wien. V. 399 H. tacheu 33. 34. dach 30. aczel 40. *-l-Monendum (e = er?) i. sacri- ficium 37. * Monergium. monirgum estinstr. hraxandi 37. *tMoiie- s. Mono-scelitas. Mouela müse (sie) 40. das ge- prent o. dy myntz des Pfenniges 125. *tMonoterus s. Mowoceros. Monialis 1 sancti-m. closteivrau- we 38. {hd. Gloss.) * I Monic-a s. Merica. -ei s. Manichei. *tMonil-e, -ium Gloss. , -iguiii (X hg-) 37 , maiiile 32. (cf. Bulla. Firmaculai'ius.) est ligamentum mulie- ris 37. vor-, hercz- spang 29. spen- gly 32. *7Mon-irgum s. -ergium. -ium s. Muiiiiim. -meuta s. Momeiitum. Mono- aus Mino- X Cen-taurus, vgl. 142. und Quicherat Add. h. v. ^'-fMonocer-os, -us aingehurn 52. moneterus einhürn 40. "fMonoclonos s. Artemisia. * t Monoculu-s ain auchkoLter 33. einoger 40. -m {zwischen Intestinum und Orbus) blinderman (X -darm)^. V. mon-, var. mol-otalmus aneagede Äelfr. Monoch-, monac-ordium scheit, est instr. musicum vnam hahens cordam tantum super alueuni ligneum proten- sam quetacta prop. in diversis partibus suisredditconsonantias musicales K. V. ' 1 Mono-dos, -losis s. Artemi- sia. -dula s. Monedula. Monomachya eins iiiannesstrit40. Monopolis een stadt die meer een Stadt onder heeft {sie) G. voc. Monopolium ghilde, eyn vor en- inghe der lüde /. consorcium, vni- cidium 38. "fMono- 76., mone-scelitas (aus monothel-) est vnius voluntas 37. 76. *iMonotalmus s. Monoculus. Mons iouis munt iob H. S. D. monti iob Tr. {St. Bernhard Gf. II 811). *tMons pess-ulanus, -olanus monpolier 29. mayo^pdewt (sie) 34., -ilonus monplier 32., pesolanus haidelwurck 52. Monstr-um eyn eyselich tir V. a. 1420.pl. (-a) zaubar, iingahiur-i Gf., -Ida Gf. Ff. Grm. VIII sg. naturwun- der; -uosus n.-lich 29. menstruosus wunderlich von natur 34. * |Mont-anus, -anius eyn berch man 37. -acius bergmann 40. -ellus bergiin 32. -anahochgepirg 52. sim. 75. Mora moiite, Stade, stunde /. inter- ualium, pausa; wile 38. verziechung 52. Mora Mosoactor 257 * t Moraephili Gf. III 174. moruiii mor-, iiml-bere; luorus morbeien bom 38. morab-atus bromber 40. -acus pranper 34. -ita bräbere 37. moradumi bromber o. heydelberg ciuitas (X -bere, vll. X nions dumi ciu.~) 40. haidelber 32. morarubi bronber ih. moru rubri braun ber K, V. mora vepriuni vulgo bice broinberu (nd. bikbere Ueidelhere) 125. *-|-Morachi (fungi) pl. mauroclien, morhen Meg. (vgl. Sni. II 609). *f Moralia s. Morauia. Mor-alis l -osus 29 , -ieratus 29. 37. 76. gut sitig 29. i. moribus in- structiis 37. 76. -ierus i. honest iis 1 conseiitaueus 76., 1 concentaiiius 37. *Mo- s. Me-raria. Mora-uia, -fia merchern 32. fMorb-us zuke 37. -us caducus s. C. in. -idus couecht (vgl. kövisch Br. Wh. 1859), cranck 38. l -osus zukhaftich 37. -illi oreslechten i. variole 51. *Morcia {nicht su moreca Gl.m.) s. Morphea. fMorda-tius (ags. clofae etc.), -cium ßhula Gl. m. Vgl. hd. glufe, klufe (u. a. Sm. II 354). Morella {cf. Betonica. Vua.) herha hahens dispocitionem rappe (lat.; hd. 4.?) moren 52. nachtschede 38. myxen- plante Cock. more 27. mar 33. me- rella merrn 30. Moretum morat Symh B. (morant v. Meraca). maulber wein K. V. *Morgauicum i lai naciiim (}ä^- vaB,) chalivali 122''. p. 24. ScheJer denkt an fj-ö^x^^q; eher liegt movganaticacds Brautkiste, ScJimuclckasten zu Grunde, da von Frauengeräte die Rede ist. * t Moriger. morier-atiis , -us s. Moralis. ^fMoritor s. Mardarius. fMoi'iturus veye i. iufectus 38. (veygh KU. sim..). *iMoritus s. Murra. *Morois s. Emorrois. Moros-us s. Moralis. -e sachte, metliken (cf. Lente) 38. Diefeubach, Nuvum glossarium. Morphea wem sin hare vfjfaln i. alapicia; die böse rüde, vfibrechunge des liebes, flecken 5 1 . misel-sucht 40. -gleich K. V. -glich 93. fäuhter sieh- tum Meg. gro(i grind 29. 30. amel (eig. Getreidenamen, wie hei ähnlichen Krankheiten) 32. lazery G. voc. mor- cia qd. infirmitas 76. inf. qae die. le- prositas 37. *tMorplio-seon, -sioii 37., -sis Br. i. mutatio Br. i. trans-midatw, -formatio 37.76. -temi. nmtacio(?) 37. 3Iois dot; mort-alisdotlik; -uus dot 38. Morsellus s. Morsus. *Morsilis mirme (sie) 45. Mors-us {cf. Saliua) 1 -ellus {cf. Buccella) bete 38. -us diaboli h. duuels bete nd. 0. san. -us demoilis tufels bis 40. -US g'alliue h. huner- darme, mier 51 sim. (J. san. Mortali-olum s. Mortarium. -s s. Mors. Morta-rium moser 37. moser 33. märsal 32. mörsel K. V. mursel stein 40. pfefferstein 40. K. V. -liolum -steinlin 40. *tMorticiii-iumtod val 40. schelm 5\ 29. azz 1. 34. aes 30. -euin as i. cadauer 38. -a ro"s aus o. schel- migs ding 41. Mortificare doden 38. miirden 29. fMortuarium (eccles.) ain stal 32. sehlgerethe i. inqmisa funeraria 125. Mortuus s. Mors. ^jMor-u, -um, -us s. -a. Mos sede, wonheyt 38. Mosa fl. mosa H. S. B. mos 40. dy mofj 1 malje 125. •fMosaactor s. Musicator. *tMosa-gia Gl. m.,-yadic.ßuxus sangwlnis 37. {ans moragia, liaemor- rhagia). *t Moseila fl. musela H. S. B. dy mofi 52. mossella moschein {vdla); die mosel bie trier 45. masela niasel czucrient(crieter? rt?<5 trier, X trient?) 34. mosiua mosel 32. *t3Iosi-cium, -tium büttelin K. V. " 1 Mos-oactor s. Musicator. -sel- la s. -ella. 33 258 Motabilis Muluctra Motabilis beweglich 52. 74. Motacillci (species) grasemucka; m. alba wafjer-stelsa, -sceltza (sie?); m. flava beynstercza (Ann.) H. Ph. *tMotare s. Nutare. *tMotare Gloss. motire rucken 29. t Monere waghen, regen?', wluere; m. de loco rukken bisiden 38. m. castra vffbrechen 125. *y3Iuc-, miicc- s. Miiscil-ago. *Mucia ambleza etc. Gloss., vgl. ambiätz, tirol. anipletz Frommann D. M. IV 62. mit. amblacium. Mucidus (c/. Muscidus) moddik 38. schimling 40. |Mu- s. Miis-cilago. * Mucor Schelm, also an dem brode is (X Schemel?); iimcorare sche- melen i. miiscitare 38. Mucr-o, -oiie 41. ein paidenhau- der 52. paidhander swert 76. kron- lein an eim sper 74. kronlin ade {st. an dem) sper 41. kr. am (ain?) sper 0. glefen ysen o. swert 40. sim. 74. eyn langswert V. a. 1420. ort i. acu- men glad'd sicut et cus];)is est cuiusque teli Symb. JD. espee 122. Mucus snuder 40. Muffula {cf. Manifliia) fustiliuc Gf. III 726 ff. musule unstelinge H S. D. muffuie knuiielinge; wanti uustilinge (-ga IL S. Tr.)^ 111. ungi-efenus jyrecisc, W. sine distinctione digitonmi undique consuti sunt (nhd. fausthandschuhe) Symb. D. Miigire Intten (houm) V. a. 1420. Inen i. bolire 34. packen (aus pel- ken sim.?) i. boare 27. mnchzen (vacce') 29. mugitus (houm) belckinge 6r. voc. liigung 32. *tMug'is-or, -sor i. calidus mur- murator 87. Mugitus 6. Mugiie. *tMu- s. Ma-iorana. * yMiiiii- s. Gir-gillum. Mulcator s. Mulctator. Muice-re waichen, versünen 52. -t locheta 48. *tM!ilcr=a, l -um 33. cheswasser 33. melk-kitbel, -hus 40. -um, l-ale 34. mulchen 29. milichsechter 34. melk vad; mui^-aria id.; -ale eyn melke stede 37. multr-a merlier; -ale ktibli 32. -a, -um, -ale gelt, melckgelte K. V. muluctra s. Calmaria. Mulc-tator, -ator hntlokari H. S. Tr. est cjuiblandis verhis mulcet; i.per- cnssor 37. *tMulgar-e melicheu 33. melchen 1. 52. -e, -ium Gloss., -ia*. Mulcra. mulgere melken 52. ■■•t Mulgus (anders Gl. m.) huslok h. 37. •fMulie-r s. Femina. -bris wiuech 38. -bria vrouwen suche V.a.l420. -rcula 1., -rca 34. wey- bisch. 3Iullis bir (st. biik) him 40. mol- liuaga 6. Miluus. MuUus süsser wisch 40. Mulsa mülte 40. meelc vat 11. *YMulseum s. Mulsum. Mulsor senn 32. Muls-um, -eum 29., molsum 30. luterdranc H. S. I). sim. Gloss. Gf. V 539. riest (aus biest o. briest) o. mol- ken 40. ghe m. (ptc.) 37. milchraum, most 52. melsc (X maisc moUis s. m. Gofh. Wh. II 26?) Symb. D. ge- muscht wein 34. gemuset win 29. gementz tranck 30. honig wircz F. a. 1420. Multa s. Multu-m, -s. fMulticolor (pannus) manech- uare (düch) Symb.l). giggiluehci. po- lymita H. S. Tr. Multiform-is, -e s. Varius. *Multigena manch gebort V.a. 1420. mangerlay gestalt 52. sim. 75. 3Iultiplica-re manigualten 29. mangueltigen 30. -tio manigwaltunge 40. *Multiplicium camise ridee 122. Multitudo viH 29. meninghe, de meyste deel 38. menigung 52. Multiuolus veyl wellic V. a. 1420. Blultor s. Moleudiuarius. *tMult-um, -a stof inder molen G. voc. (-US Gloss.) ghe malen 37. *i Muluctra s. Mulcra. Mulus Museum 259 Mulus iiml, is glieboreii van eynem (sc. perde) vnd ezele 38. 7 " 3Iuiicto-r, -ria colezanga Symb. D. -rium mocheron de chandcüle 122\p.54. Muudare iiasui« suiien (catari'us siiue); m. vultum 1 faciem lauare muten (r/. Miitare?), revnighen vnder ogen 38. * t Muudib-urdus, -rides diam- tur mmlstri midi er is ad ornanienta eo- rumjuuantes (-ridus Gloss.); mun- dus muliebris ghe sniyde der vrau- wen 37. ^Mmietarius eyn gaue nemer 37. *tMuHg-ere schneyczen o. reys- pen dy nasen 33. liecht schnewczen 52. -aria Gloss., -ira est forceps caribduuura (aus carbonum^ 37. * fMuiiiceps ein stetter burger 40. municip-ium lantwer 52. 75. ein burger von vrsprunge 40. -arius Gloss., -iarius, -ularius, -ialis /. castellaui efc, mdites stiiiendidrii (Besatzung) beleghen lüde 37. *7Muui- s. Mau-cipium. Munificus gabreicb 52. 75. Muui-re wernen i. preuionere 38. warnneu l belangen (sie) 33. be- blancken sim. Gloss. bewaren 27. -tio (c/. Fortalicium) wart; -iiien pewarung 52. Mujiluui ammecht 37. lüomum {(dph. mu-) gobe, lop 40. Miira-lis torneel van der muyr G. voc. -tiis 1 miiritiis geniawrt 52. Marcus pistumpolot5Mw. Gf. (uiur- tus?) gestumelter 40. ■^tMüreu-a muren /. 3Ieg. lanipres K. V. -ula eyn negbe oghe p. 37. kettenen pl. H. S. D.franc. ciniuipan, var. sciniuipant Pf. Germ. 1 116. balz- rink V. a. 1420. eyn furspang 1 silbern kittelin daz die frauwen vor sich hen- ckent 45. -ola silbry kettin 32. Murex lampreyde 37. snecke; brinn- ze würze 40. ^-fMuric-a, -o de auro facta to- nica i. gespan Ff. Germ. VIII 389. (gispan Gf. VI 347). manricai&. 401, umuria Haupt V 196 de auro f. into- nica /. e. gespan. Miiri-ceps kaccze V. a. 1420. maus- hunt 52. sacz (sie) 40. -legus katir V. a. 1420. cas, eyn he vnder den cat- ten; catte id., cattiis 38. kacz 29. nitt[j foher 30. mausuacher 34. miisio id. ib. nmsfanger 29. *Mmi-niis s. -us. -tus s. Muraiis. ^Mitrium salcz wasser 40. {cf. Gloss. vv. Muri-a, -um). fMuri-us l -mis auis geyr 52. Miu'üHirare murren 38. Murra flederin holcz o. maser 40. madre (Gefäß daraus) 122^. p. 51. mo- ritiis niei^erin V. ct. 1410. Mus araneus s. Miiscramis. Mi;;ia (cf. Clio) buchtichterin 40. p;ich- 74., buch- 32. -dichter, gesang don 29. g. spil 29. 30. g. der sayt- ten dan 34. zal {hei Portio sim.) 30. Miisacli tresil V.a.l420. Miisc-a vleghe 38. flug 32. flewg 52. -ariuiu (cgi. Emuscarium) flugamwa- del 32. MuKcerda. niusterca nmf^ kaut (kuttel sim. Gloss.) 32. Miiseidus muchczinde V. a. 1420. muchlot 75. l mucidus (i. q. uiiis- cosiis sehymUg, mosig 110.) schimmel- achtich, mostich (X mustum most X muisciis mos van boemen) G.voc. *7Muscilago nesedropel 38., cf. Gl. m. vv. Muccilago. Muscillaginosus.; mucilago, t üiucag'O liquorviscosus etglutinosus 124.1 ni uccago schleim KL *7Muscili 5. Musculus. ■••-|-Miiscii]eci (:nex) mukkenswam- nien Meg. Muscipnla musevalle 38. *f Muscitare (cf. Gloss. v. Mussi- tore) s. Mucor. Mussare. *Muscra!ius. aius araueus mutzer, Spitzmaus 140. Musculus de mus 36. mu^brat i. tliorus K. V. kocho (nauis; cf. Ce- lox) H.S. D. Gloss. muscus (corporis) mujj braut 32. muscili mersuecken 40. *Muscu-m, l -s 29. bisam an. 29. bisum h. 32. -s besme o. meyse (umg.!) 40. schäfgaiz; pisem; musquelibet 260 Muscus Napa piseratier Meg. -s tesira V. «. 1420. grirao an. {cf. ags. grim Bmipe?) Symb. H. mustiis V. h. V, *-i-I[us-cus s. -culiis. -ellus s. -tela. *Miisica-re rif myn V. a. 1420. -tor {cf. Obtrectator) bisprecher 40 sim. 74. mosa-, moso-actori. «M?^>os?Yor37. *f Music-oiia Saiten spil 32. -us gesang-maister ib., -meister K. V. Miisi-o s. Muriceps. -um meufi- genist 52. *7Musquelibet s. Museum. * f Mus-sare waschen 125. -citare l -sidare zweiffein 52. Mustel-a, -la 37. 125. eyn wase- len 37. weselken 38. wessel 125. wisel /. var. m. Meg. wisela {Ed.); (Ann.) m. herminea hermini n. m. putorius illediso m. m. zibellina zobel m. H. PJl -inus (color) sprinclicht 125. mu- seilus forhen p. 40. *Musterca s. Muscerda. *Mustus mos 37. *Mustus i.liharnai.magnanauis 37. *7Musnle s. Muffula. *f Muta-re muten {cf. Mundare), vorwandelen 38. -torium bade gewant 40. edel claid 52. -boria rieh gewant V. a. 1420. Mutila-re lemden V. a. 1420. -tus gestumelt 52. -tio lemynge 37. Mutire stumm-iln V.a. 1420. -en 52. Muto {cf. Castroniis) hämling K. V. hamme, wider 40. hamel, steyr 37. kastrawn 52. 53. *7Mutu-us vnder-ander 29., -en- drig 1. -s vnter andrig 34. -um borch 37. dat me eynem to borghe heft {sonst auch haft, hat) ghelent i. accio modacio {aus accomodatio) 38. ge- lyhen gut K. V. pargung 34. parchk, bechsel 33. werunge {iimged.? sonst valor sim. hed.) 30. -are vor wandern 45. czw parichen leichen l wechkselen; t -ari pargen 1 wandelen 33. -are borgen l beiten 29., \ byten 76. bait- ten 1 weschlen 6., i. q. peiten, beutten, verbeiten etc. Sm. 1 218 ff., nicht zund. buteu tauschen. M. Nabilis swymmehch 27. schimpff- leich (umgcd.!) 33. Nablum s. Nabulum. *-j-Nabo de^is philistinorum 76. eyn abtgot V.a. 1420. ^fNaboteus i. origeutalis vth Osten 37., aus nabatheus? *Nabulo s. Nebulo. *Nabulum vrgelin {cf. Armigata) V. a. 1420. orgel 52. 68. nablum psalterie 40. nauplum rot, est instr. magmim hahens ex vtraquc ^iarte cor- das ligni cauati K. V. Naca. uaza i. Cancer (X castus!) kusch 37. uacca knappe, walcker 44. *Nacta s. Napta. Nact-us, -a s. Nancisci. * 7 Naderos s. Natrix. * t Nahis i. aqua { X Naias) l nauis (X "^ys Gemmen) ivlg. zwiffel 45. Nam wenn 33, Namare i. narrare Pap. 147. 142. p. 215. *Naiieidus s. Nautidus. Nancisci vercryghen G. voc. nact- us vercreghen ih. ircrigit V.a. 1420. -a gewangnu stund 41., vgl. tcmpus oppor- tuniim . . .nactus 2Machah. 14 Br. h.v. Nauea nomen dee fortune 37. ab- gotynne V. a. 1420. *Nantidus i.fetidus 37. 76. (nanc-, alph. nant-idus) 52. stinckend 52. Nanus dwerch 37. twerch 40. twergel 33. geqwerck 27. *7Naos Br. 76., nao 37. 76. i. templum. bedehus 37. Nap-a 40., -US 40 etc. stegrieb 64''. steckruob sim. Gloss. (rapus speck röb 31.) schweb rfib K. V. schwelt rupp 6. swelrup 74. nape {vgl. Gloss. Nmn. V. Brassica napus) 40. redich Symb. D. Napellus Nauigal 261 Na-, -nap-pellus nappelnkraut Meg. Napeum. nappe-y 1 -os senf 40. Na-, nau- 31. -pocaulis gumpest 31. kumpost 64'^. luobeii k. 64^. *Nappa napf 40. ' yNap- 5. Na-pellus. *t Nappe-y, -os s. Napeum. Napta ayn V. a. 1420. aswinge 40. est purgamentum Uni etc. scheue; et. apuä persas i. quo mittimtur incendia dar me vur pile mede schud; alii diciint quod sit qd. gemis fomentis quod fit per sicca grana oliuarum que proiciuntur comamerca (-iirca? aus cum amurca Fap.) fuden der mort berner roren syn; nacta i. resina ha*rd 37. liartz 52. nasta genas fo- mitis s. (ags.) tyn Ff. Grm. 1 116. *Napus s. Napa. *tNarartus {alph. nac-; cf. naca? aus catharus sini.?) reyner 40. *Narc-issus. -uliis \ -usus 37. 76. erat spccies floris. Nardus bunie kresse 40. prun- kre|^ 74. eyn rochzam bom F. a. 1420. *Nare. naudo swomnie-nde, uan- tes -rs 37. Naris, nar 38., l nar 36. eyn nes- 37. 38., nese- 36. -hol. een nees gat G. voc. nassloch 1 nashiger P. V. nasus nese 36. 38. naJi K. V. Narrare raden wo et vmme eyn ding sy 38. *tNarsucium s. Nastuitium. *tNasa s. Nassa. Nasale nasband (JRüstung) 32. *Nascula 5. Nastula. Nassa rewse V. a. 1420. nasa ein reyschen 33. *t Nasta s. Napta. Nastul-a infel bendel 32. zom i. flbula etc.; -i sunt uodi knope {cf. nasculus knefel 9.); uoscale /. fa- bula (57^. fi-) in collo eyn hals beut {cf. nosca sim. Gl. m.) 37. nascula harnestel K. V. Nasturtium (cf. Cardamum. Nar- dus.) kress m. Meg. crasse m. (Ed.); n. aquaticum (Ann.) burncrasse /. H. Ph. iiarsucium carse, cnd to etende 38. Nasus s. Naris. Natal-e gebort V. a. 1420. -e ihesu \Yinachten 38. -is gebürtlicher tag (-tli-) 40. geberlich ; -icia g.-heit 29. ("m^/Li^.;^ geburlich; g. -kait 30. ge- pierlich; geperleichchait 34. -icia i. natiultüs; -iciuiu gliebort 37. Natare swymmen 29. nattare (X vadare) watten 34. Natatori-a eyn visch dik i. pis- cina; -um eyn swenimestat V. a. 1420, swommel stede 37. -a i -um schwem .52. nattatorium gull (güHV vgl Sm.1135) 32. "^ ; Nateros s. Natrix. Nates, natis 40. {cf Ilia), rates 34. eersbille G. voc. ars-belle 40. -pel. -wang P. V. -pachk i. cluues 34. -bagg 29. arfj-bogg 32. -back 30. Natio bort, siechte 38. Natis s. Nates. Natiuitas {cf Natale) crist tag 32. Natrix wasjjer schlang 52. nater, versch. v. uateros id., var. naderos nader Bieg. *tNatta-re, -torium s. Nat-. Natur-a dy art V. a. 1420. -ari s. Complexio. Natiis boren, ghe b. 38. Nauale s. Modius. Nauci nusschale V. a. 1420. auj^- wüscheten 74. nauces eyn ars wuschs (X nepus) V. a. 1420. nausi keren- stal 33. kernfei 29. rauci cheren-vel 34., -veld 1. Nauclerus schiif-er 30., -man 29 sim. hoffmann (nmg.) 34. stawrman F. a. 1420. ■^jNauc-ola, -ula 6^/. ;;?. schiffli 32. Naueta i.iwrtus 37. *Naufr-agium frais in wasser alder die in wasser warent (mhd. vreise oft Waßersnoth) 41. Schiffbruch 29. 110. scheffbrech 34. vndergeung des scheffs 52. scbip-brook KU. -eda-prok G. voc. -agare vndergen 52. ■ fNaui-cularius 1 -garius, -ar- gus, -ta eyn schep mester 37. "fNauig-al {wie vectigal) schiff 262 Naiiis Nemus Ion 30. -are scepen in dem water 38. -iiini schyflfung 34. schiiptfiinge (umg.) 30. -ariiis s. Nauiculariiis. fNauis scep 38. die nauen Oe. V. iiaues loiige schaldin (actiiarie r. h. V.) H. S. D. n. rostrate snacgin ib. snagun, snarken Gf, VI8H9. Vgl. hier und Gloss. vv. Drorao. Libiirnus. Pontoniuiii. Trudes. Contus. Tonsus. Vectis. Repagulum. Sm. III i>59. Gf. VI 485. BM. I 703. 837. II 2 S. 80. Nauita *. Nauiciilarius. Naiiliim scliep Ion 37. fryesclmcz {iimged. aus fer- o. ferge-) 40. *tNaiipl-ium, -um ,s. Nabiibini. Nause-a vnwillunge, swelkuuge 40. sim. 74. vnwil K. V. schwulgerimg 134. P. V. ex rßio. wollunge V. a. 1420. wulguug, koczung 45. wüllung P. V. wuelung 33. wöllu 27. walglieringe 37. walginge G. vor. -are ontherten ih. walghe-n ih., -in 37. walgeren 38. weigern 27. wiielien 33. wullen 34. walgern, vmb willen 4.5. vnwillen 29. grawen 30. grausen, wtillen 52. *Njiusi 6. Naiici. fNautea {Gl. m. v. Nauteo) lo wns- sir 1: swercze V. a. 1420. Nauiis narro (X ignauusc/. Gloss. h. V.) Gl. Ker. haestich, strenge G. voc. beschaiden 52. *tNaza s. Naca. *tNazare-ims gots namen 45. -us bluende V.a. 1420. Ne daz nicht \ ist daz iclit 27. d^?r/ .^y 45. Occatio s. Occa. *0-, a- (r. Mare) -ccianum das wachsent mer 52. oc- 40., o-ceanus wende] mer o. vmbgonde mer 40. ags. garsecg (herha) Haupt V. 204. occia- tenus (-teus vrschr.) bis zu dem mer 52. *tOccianus s. Ociarius. Oc-, o-cidus /'. qtii cito cadit 37. occidu-us vellik F. a. 1420. -s fallig 52. *tOccie-ns, -s 6. Octo. *Occigallum s. Oxigala. *tOccin-eum, -um swarcz warwe 40. * Occip-ium, -ud s. Extrex. -ut nack, 1 werbel 45., t nell K. V. aftir- nel Grf. *tOcciualus. occiol'alus eyn te- nen kanne 37. * Occiu-m .s^. Ocium. -s s. Ocuus. Occult-areberghen, helen, huuden; -um haal, hemelik 38. ocul-tatio l -atio behudynge 37. Oc-, ob- 52. -cumbere vndergen 8. 52. Occupa-re krotten 38. croden 17. (kröten etc. BM. I 888. kruden Br. Wb. I 883. vgl. kruyden KU. krod etc. Fr. 1 548'^). Baraus -ri bekurczen, beknmmir-n; -tio -nisse F. a. 1420. accupari s. Intricare. Occur-rere te ghemoet lopen G. voc. -sus teghen lop 37. Oceanus s. Occiauum. Ocelliis ochappel (oculus oghe) 36. Ociarius ein lediger bub 29. mus- gear 34. occianus messiggenger 30. *i Ocidus s. Occidus. *0- 5. Os-cillum. *Ocimus mistel Dmi. ochimo h. i. q. lat. catagoga Symb. B. (?) Ocium musgankch 34. occium mi\sigy 32. Ocrea stapeyl, lederen hose 38. lerze 37. stifel o. kniewelin 40. (pe- riscelis kniewelinc BM.) strick 45. ocreare stifflen 52. * fOcreus .s. Ocuus. *tOctauum s. Cydonia. "fOct-o achate 38. echtuwe 40. mhd. ehtewe slm.\\?iXo\\m.\ LXXXIV hahtozo feoriu Haupt III 464. 466. -auus der achte-nd Oe. F., -st 52., -ste 40. -arium 1 -arius ein nossel i^.5.-oginta tachtentich G.voc. achte- tech; -inginta -hundert 38. -ogena- rius de achteghe tal; -oplex achte- volt 37. -enus der achtigst; -ingen- ties ocht hundert vert; occiens ocht stundt 33. occies acht möl 27. oc- tober herbst monet (September id.) 30. ander herbst (s. erst h.) 32. h. man (s. ander äugst; augustus äugst) 34. herst Frcf. Hs. a. 1460. herbest monet 40. 270 Oculare Oleum Ocula-re wincken mit den auwen {öfters in 45.); -tus geauwet 45. *tOciü-atio, -tatio s. Occultare. Oculista auQenarczt 34. ougarzett 29. *Oculus porci 1 flos campi ain veltpluom. und hai^end si die gäwl.äut efsivä himelslüzzel Meg. *Ocuus (c/. Cuculus) kuken i. puUus 37. occius eyn hunckeln 1 kindelin 45. enckel 52. ein junges huen das erst aus der schall sleuft 33. ocreiis chnecht (aus chnechl vll chuechl) F. V. * Y Ochile vennes qd. 76. (Gloss.). eyn wornie 37. V(jl. Agilia? ^tOchirao s. Ocimum. Oda eyn gesang V. a. 1420. Odi-are, -osum, -um s. Inuidia. 'fOdocus s. Odoriseqiius. *tOdoil {o'^nvri) lineurn est inpede; odonis vittam mihes nostlun Symb. E. odlio sandalium Gl. m. ags. meo a sJioe Somner. nostle, nosle (cf. Bosw. h. V.) i. q. mit. nastllla ahd. nestila vitta sim. Odor ain smaclien 33. smack, rauch 27. i odoratus smeckung, riechung 29. olo-, ole- K. V., ol- 32. -fac- tus smackung 29. schmackung 30. schmeckung K. V. odorare s. Frag- rare. " 7 Odorisequus. odoristicus spür hund 32. odocilS i. canis 37. fOeiiopola eyn schencke 125. Oestrum (oe-) bromeze 37. webs 52. Wespe, hörnte G. voc. costrii-m brem 32. -x wyse 37. -s ein ym- phank (X vnibhanck?!) o. humel 52. hiltis {vor Mardrix, X wisel Gloss., als mustela umg.!) 27. 1 costros binen kunig 0. humel 40. Castros wisin; destrum bemo (.s^^. bremo) H. S. D. ester bisiuurm iJ). biswrm 40. dester hürnif^ K. V. olfiii ud,. dorheit 37. bus- trum homele dj. offestrmii wespe 45. *tOffa {cf. Obba) soppe 38. eyn weke brod i. panis Immectatus 37. ge- gossen brot K. V. pallo Gloss. oifas, particulas i. ballun Haupt V 201. offagi-um Gloss., -a een eyer soppe G. voc. offarius koch 40. 74. offell-a, -ula eyn clene soppe; offiila (X oifer- torium?) opper 37. offare sauffen 52. ^•fOtfeu-diculum laydigung 33. laydeleggung 29. ledunge 30. herczor- nifj 45. -sa leyt, nidderkeyt 45. lei- dung 29. laitnü^e 30. -cio (-sio Gloss.) zerynge 37. Oifertorium of- K. V., opp- 29. 32. -fersang. *t Offestrum 6. Oestrum. Officere betrüben, verseren 52. Officium anibecht 38. -alis a.-man ih. 40. amptnian, official K. V. vogt 52. ein richter geistliches gerichtes 40. -osus dienstber 52. -ose vlisseclich V. a. 1420. -i)erdi vndanck 14. 52. ^fOffin ,s. Oestium. Offuscatio s. Obfuscare. * Y Oglieliugum ogheling, eyn wit appel 38. jieJnüklie Bildung haben andere Namen von Apfelarten Gloss. und im Gap. de Villis (gormar-, ge- rold-iiiga, neben creuedella, spi- rauca). fOho int. wach, ho 38. 01a eyn hals knoke, eyn schulder beyu 37. schurblat {aus schouer-, schouder-) G. voc. Schulterblatt; w. u. rist 32. Olax s. Olere. *Y01ba s. Brucus. 011a. *01clie (aus oleSi iJondus) retinet tres scrupidos Pap». Gl. m. ^hierJier olises drogma 1 denarius die. 76. ol- tes i. den., dragma 37. * t Olea-leciiitus s. Lecythus. -ster etc. s. Oleum. * Olefact-orium, -us s. Olfac- toria. Odor. Oleomella s. Oleum. Olere riechen o. oll (X oleum!) smechken 34. olax stinckundig; oli- dus stinchkundt 33. oletum schysj^- winckel 31. mix Aelfr. *t Oleum olie 38. fructus oliue Gloss. olium ölper 34. olber 29. 30. oliua olböm 29 sim. olibom 38. Oleaster wilt o. ib. wilder olbom vnfruchtper K. V. uerdoruen oleiboum Symb. B. oleomella Gloss., olia Olfactoria Onocrotalus 271 mella eyn olie bom 37. oleator oley mau 40. oliuetum dy olestat V. a. 1420. oli- Gloss., ole-agimeii olkrug 52. 75. *701factori-a, -us bysem 40. -ola bismodis Ff. Grm. ¥111411. olefac- torium büsen- (amg.) -büchf^lin, -apffel K. V. ein pisemueslein l ledel 52. *t01ia-gimen, -mella ä. Oleum. Olibanum wiroch; (hei C) cllba- nus w. bo"m 40. Olitlus s. Olere. *01igia. obligia („peritonaeum"-) nettan dat. Cleop. ologl-a la rete (it.) Gl. m. -um iiete 147. Olim i. quondam wanner, iclites- wanne, hervormales, o-, ho-ldinghes 38. ecczweu V. a. 1420. etwau 30. et- benn 33. 34. etwanu; quoudam et- wenn 29. *|0- s. Ol-lipetra. *01ises s. Olclie. *-|-01iste-ra schrot-leiter {höh. liha); -tor -er V. tril. * Oliu-a, -um etc. s. Oleum. 011a, l olba 37. pod 37. pot, top, saxonice grope 38. topf 27. lieffen 33. ula Gf. I 234. vle Symb. D. steinna Ho. 49. *01-, 0- 33. 37. -lipetra stiilper i. ci.ponitur siiper ollani 37. ein tecken über ein topf 27. ein haffendechk 33. hafenteckel 29. dickel 45. *01ocres {cms olores X volucres?) flogarondi Gf. III 763. Olor. namo. cignus. lilUh tlieni andercmn. Olocres. flokaronti,uolucres.fliukaudi. Gl. Ker. *01of actus s. Odor. *01ogi-a. -um s. Oligia. Olor (cf. Olocres. Cignus.) elbs 32. swan stang {st. sang) F. a. 1420. ol- resesat olor Symb. D. Olosericum gerwesydin 40. liolo- serica chresem hiitt (57^. hüll) P.F. * -J- Olresesat s. Olor. *t01tes s. Olclie. Olus {cf. Brassica) mos crut 37. garten-krut 40., -kraut K. V. koel- cruyt, warmoes G. voc. waerm-moes KU. 0- s. Ho-uiaglum. *Omas-um, -lum 27. 29., -ius 27., omus Symb. (c/. Faselus. Tripa.), 1 omeutum 40. K. V. uuambo Symb. D. 263. wamppen 34. wanppen 0. flekch aus der wamppen (tiipa \vami)entieck 75.) F. V. warn, gedärm i. cirbus K. V. -um plaücz; -us sulcz 27. -um wampp; -us sultzÜeck 52. -um kutt- len 29. budemune {st. -nc) Symb. l. c. büdming 0. kot fleisch 40. pantze, also der in dem liue helft 38. -ium pautz, gewenst; -ius sulcz 45. omeu- tum buddeminc //. S. D. ingheweyde 37. Omelya leyg- 29., lay- 33, lo'u- gen- 30. -red. eyn lene rede 45. Omen erschainung 32. Omeutum s. Ouiasum. Für die lat. Formen vgl. 147. p. 227 zu omen- strum mappa. *f 0- s. Ho-meroceuto. *jOmui-s yesleiclier 33. -uo to mal; 1 -mode degher, al; -geuium (-geuius Ki.) allerleye 38. -farie Gloss., -uaria vmbvndvmb 52. *fOmofagia. omoplia smitherbe que comedimtur 37. *-j-Omus s. Omasum. " Onacroculus .s. Ouocrotalus. Ouager waltesel, ain stark 0. grim- mer esel Meg. onater eynhorne 37. *i Oua-re s. Ouare. -sus s. Ana- sus. -ter s. -ger. Oner-are, -osus s. Ouus. *-|-Oüya, ouye s. Ama. * 7 Onichiu-a kriech, lidnagel 3Ieg. -US onich 29. onyclia id. f., ain edel stain, ain paumzaher m. Meg. edil crut; onix edil steyn F. a. 1420. *Ouix {cf. Orix) wassermuj^ 29. 30. ^fOuocT-otalus, -atulus 50. 3Ieg., -otulus 1 -otulou 37., -atulum HcUt., ono- 27. 52., oua- 33., auo- 38. -croculus, ouotroculus 45., aua- craculus 34., auapropulus 30. ags. raredumla l felufor {cf. Porphyrio Gloss.) Ucdtemer I 10. rordum 37. rodura 38. roredum 10. 45. radmüU (umg.) 33. ror-drommel 27. -drumel 52. krettel 50. anknätel Meg. ohn- 272 Onodia Ophthalmos vogel V. trü. warhuon Wien. V.399 H. mofjuogel 30. hoddebock 107. G. voc. buch finck 30. eyn vogil eysil (onager wilt eysil) V. a. 1420. *tO- s. A-nodia. * 7 Oiiof-erus, -orium .?. Eno- phorum. *Onolixa ein wasser esel 52. 74. 75. *fOnotroculus s. Onocrotalus. Onus borde 38. burdiu; honus 1: oiier-a burdi 41. -are laden, also vp enen waglien ladet 38. -osus geswärt 34. oiiustatus beswart 37. Opaciis die vinster V. a. 1420. dick oder (sie) v. 52. Opella i. tugnrium etc. 37. oppella klain hilff 52. *tOpenptrum volcze (aus oxoii sim. bolcze?) V. a. 1420. Oper-a vlijd 37. stewr, hilf 52. 75. -osus sorgsamer 40. arbait sam 52. ^f Oper-culuni lith Spnh B. licht ih. Apxi. lid, triiick fas, deckel 40. \ -imentum 1 -toriuni lied 32.dechkang 33. deckung 27. -ium declikpret 33. -imeu deckbre-t 27., -d 45. -tus bedacht 33. Oper-osus v. -a. -toriuui, -tus s. -culum. Opes 9. Ops. Opex (c/. Latex) wage leyse 40. loDO H.S.D. lun Symb.D. laner 52. broke 23., vU. zu brok 22. Gloss. v. Lactinia. Opidum wie beide, eyn clene stad i. castellum 38. wiler o. klein stat 40. oppid-um marckt o. schloß 52. sim. 75. willer 32. coufstat Symb. D. gewirck 27. werich 33. -anus burgsez-o (urbanus bürgere) Erf. Gloss. -an Marb. Gl *tOpifagion s. Opliimachus. Opifera (Gloss. v. Portemia), op- piffera scliiffelin 40. Opif-ex werk-maister 6. 52. -man, hantwerchte 38. -icium stewer 52. sim. 75. *Opila-re zu thuen, verschopp-en 52. -tio -uug ib. pestopffung o, czit- rumb 33. Op- s. Oph-imachus. Opimus gaylfayst 33. rech V. a. 1420. Opiuio ghissinge 32. Opipare. oppidare reichleich wirt- schaift haben 52. Oporte-re rnoten 38. -t ist e^ noit 45. Oppaiisu-m, -s obir dach V. a. 1420. *1 Oppella s. Opella. " ; Oppid-ium s. Appodium. -anus, -um s. Opidum. -are s. Opi- pare. ^fOppitfera s. Opifera. " yOpportun- Gloss. oportun-um s. Necesse. -itas (cf. Dispendium) genclich (i. q. ver-g. B3I.) zit 40. -ium (opertunium?) bequeme czit V. a. 1420. Oppositio wedel (Innae; vgl. BM. III 454) 32. der fulmahen 125. Opprimere demphen (pulmonem Ed.) H. Fh. *iOp- s. Ob-probrium etc. Oppugnare stormen 125. Ops. Opes rikedoum 38. * I Optal-ius, -mus, -amus etc. s. Ophthalmos. *tOptator wunscher 38. Option- es gecoronne cempan Gl. Aelfr. -arius eyn kor vorste 37. Optimates dv erbergisten 52. Opulent-us vol richstum F. a. 1420. -ia genucht 40. *Ophi-, ophio- (r/., opi-machus uore Symb. B. 268. (vgl. fele-fora v. Onocrotalus?). hauigrimuiila similis migali Gf. IV 327. opifag'iou (ans ophiophagus) heylebate i. sicconia 37. fOphir eyn laut V.a.l420. * 7 Ophthalmos. Daraus optal- mus nrr. 1. 2. Ophthalmia etc. Gloss. optal -imus auwe (18. Gloss.) 45. -amus ainaukcher F. V. oghe i. ocu- lus; -amo i. dolor oculorum; -giou 1 -io i.d. auriumi.q. othologa 37. obtalmia o"gen swerde 40. optal- nica ougen flusjj 32. -mus Gloss., -ins i ostola ostolau (stain) Meg. othalima äugen schwer K. V. otho- Ora Orix 273 log-a 1 -ia /. dolor auris orbutzel 52. ormutzel 75. {vgl. Gloss. v. Parotis). Ora Studien som 32. zäum; rieh l laut V. a. 1420. Oraculimi gisprahni Ff. Grm. VIII 391 (vgl. Gf. VI 364). betthus, wissagung, tro"me 40. *f Ora- .^. Horo-logium. =^tOraiig-ia Gl. Di. -us aran-s, var. -tz; die öpfel hai^ent aranser Heg, *f Orarium dodeii lajicn 37. stola H, S. B. Gf. stole, haut wan 40. ora- Dum soiun; Wimpel i. peplum 45. Orat-io red Ä'. V. kurcz red 29. bet, bede 38. -or schuu reder 40. -orium kerke, tempel 38. Orbare, vrbare 30. gesicht be- rouben 29. gesunt-nemmen 34. -hait meren (sk!) 30. vor weysin V.a. 1420. Waisen, berauben; orbatus benum- men 52. Orbicularis triut l senewolt, also eyn dop van enem eyge i. spericiis: teres id., also eyn staff 38. zenewolt 37. ront, rondelick, circkeiick G. voc. scheybl-ich 27., -at 33. slite h. Hb. Orbis sinwel vnd hol 29. schilt- knecht (eins schibelecht !) 33. vmb- gangk 34. vmkraij^ 30. steigraif 74. Steg rais (sie) 52. kreys, weit, steg- reyffe; arbis o'gaphel 40. orbis halp visch 74. K. V. platei|^lin K. V. augen- grüb l augring K. V. orbes (ocu- lornm) ringi 48. Orbita wagen-trade 37. 38. Gloss.., -layst 34. wayuleize 27. wanleyse, vramelouf V. a. 1420. Orbitas s. Orbus. *tOrbo- s. Vrba-uitas. Orbus eyn waifj o. plinder; ein vater an kind; orbitas waisung 52. *tOrca s. Aurea. *-|-Orca czuber 52. aynorigsvafjlein 74. orcesta ein origes wesselin 40. Orche-, oregi-strum est pulnii- tus (pulpitum 74.) 1 teatriüh 37. *tOrchio s. Orix. Ordeum. ordium garste 38. or- diolum s. Hordeolum. Ordiuar-e {ef. Disponere) vhgen 22\ 38. schicken 27. 38. orden seczen Diefeubach, Nütuiu glossarium. 27, arnnen i. ordinem facere 33. -ius der obrist richer (sie) der hohen schul 52. *Ordiolum .9. Ordeum. Ordiri weben, warffen 27. weber- chen 33, werben, an tragen, peginnen, zu sprechen 52. * Ordium s. Ordeum. Ordo orde, schicnisse 38. * 7 Oreg'istrum s. Orcliestrum. '■''■ Oregmon /. vUimus sonus infir- morum (^) 37. '0- s. Fo-, Hor-rena. "•■^Orexis vor lasin spise V. a. 1420. jünst sunffczung 32. orex (gen.) is spiginge 37. *7 Orfimae i. scropJmlae, venenosae glandes H. Fh. I 104. 132. II 60. i. drusae III 20. ■fOrfonatrosma s. Orphanus. •f Organum s. Ortogoiiium. Orgauum orghele 38. eyn seytin spei V. a. 1420. led /. membrnm 37. Oricalcum missingh, dünne golt37. Orien-s vpgang, v. der sunnen, Osten, morghen 38. -talis oster-lich 27. -reich 33. origentalis (cf Na- boteus) offengengelichen, ostrichs 45. Orificium (ef Obstructorium) hoel V. a. 1420. gargel (?) o. mundloch 52. eyn peylhoch 1 loch 33. magen golg 32. Origanum (6-. Colena. Golecia. Fri- canum.) dost (Ed.) H. Fh. dust crut 38. rot koste, rot mincze 40. costa Wirsh. Hs. organe IIb. waltminzen 42. 6r-, aiter-kraut (den siechen orn guot) Meg. orpinum s. Crassula. ^7 Origentalis s. Oriens. Origo au^-, or-sprung 27. *t^i'i- * Or-miscus. *70rinx s. Ornix. *0-, v-riolus [auis) wittenwalch 29. Orion, oriona (ags.) ebir thiring Ff. Grm. VIII 400.. vgl Gloss. Gr. Mijtli. 333. 689. Oriri vpgan, also de sterne edder sunne 38. waschen 5. 33. warffeu (X ordiri), au^ringen 27. ^fOrista s. Oryza. Orix (cf. Cariola. Ornix. Onix.) 35 274 Oryza Ossepia ein grossew wasser maus 33. sim. 27. hehere 40. heher 32. hera H. S. B. grix (g. grigis) heher J^. F. ortix snippe i. coturnix (an gl. Stelle orix schnepf 110) G. voc. Oryza. orista stuppmel 52. -j Ormiscus (r/.^>i.,orDUstiis Glos.9. (76.), orimisciis i. ligamen \ circuitus utmonile 37. Orua-re {cf. Fulcire) syren 38- -meiitum smyde 38. l -tus syringe 37. -tus messgewant 52. Oriiia pan 52. Oriiix {cf. Orix) vrhon 38. eyn berk hoyii 37. krege 40. foriiix birck- hün K. V. oriiix id. Str. V. berghan 30. orcliio orhann 32. oriii-x 29., -s orhan 29. 34. *f Oriiiz-, oru-omaiitia wickerie 37. Ornus eyck /. quercus 37. hagen buch 0. limba"m 40. ahorn (X aornus) ■?'. platanus Symb. D. sim. 3. esfge- nus arhoris sterilis 76. stucke holtes 38. *Ornustiis s. Ormiscus. ' tOrpin-ium, -um s. Origanum. Orphan-us \Yese 38. vater wai^ (pupilla muter w.) K. V. -otro- phium Gloss., orfonatrosma fim- delhus 32. Orreum .9. Horreum. * t Ort-agemiter s. -ygometra. -ari s. Hortari. -esis •?. -isis. * Ortygya l artigia stein hün 40. Orty- Gloss., horti- G.roc, ortho- 29. K. V., orto-gometra, ortage- miter 30. vrhan 30. orhan K. V. rep- hün 29. pirhuon Wien. V. 399 H. werhune horti-; een trap voghel orto- G. voc. "Ort-isis, -esis s. Gid. -ix s. Orix. Ortodoxus eyn rechcristen (sie) V. a. 1420. kristen mensch 52. ge- tawffter 34. strenger lieb halber {aus haber) gottes 29. *Orto- s. Orty-goraetra. * Ortogon-ium gibel 29 sim. -um ghefel, de hogheste want de in dem hus is 38. Organum (umg.) gipel 34. ortoganus i. recius angulus 52. 76. gipfel 52. Ortliographia schreybkunst V. a. 1420. Ortus vpghangh 37. Os (nrr. 1. 2. Gloss.) munt, mule (bis), vlabbe 22^ 38. knake 36. knoke, beyn 38. os sepiae s. Ossepia. Osanua (X sana!) mach uns ge- sund 29. sim. 30. hevie mich V. a. 1420. Oscedo vbel gesmak von dem munde 40. spaichen, sayffcern 33. gesaifer, mundstanck 52. sayfferling 34. geiffer 29. ossedo seyuer 38. spifje (nmg.) 27. mund smack 32. *Osci-dare s. -tare. -lium s. -llum. Ose-, oss- 27. -illare schoken, reiben 33. schacken, riehen 27. Ose- 38. 52. 75., oss-, oc- 37. 52., liast- 34. -illum i. effigies humanae figurae expanniculis consutis facta, i. q. papa, vulgo dok V. St. G. 335. toke, stochk 33. tock 27. (ose.) 52. schacke 27. eyn stock rede 45. rait schupffen 52. rutschuff 34. ritschuff, daran man sich schützt 75^. scokrede, eyn kinder- spel 38. hoczelreyde, ludiis minoris 40. rideu vp eynem zele alze de kin- der in der schune ridet (noch heute!) 37. Oseil-lum-, -ium 33., ossillum 40. mund 33. (?). niund-ly 29., -elin 40. mündlein 34. osilum mundeleyn F. a. 1420. Osei-tare 34., -dare 30., oss-, os- 27. -itare prusten mit der nese 38. husten 27. huesten, gewinnen (gew- men?), gien 33. guemiczen 34. atman 32. ossitatio janen 37. Oseul-atio 1 -um cus, eyn cussent 38. Osi int. ower 29. wolt got 33. *tOsi-lum, -tare s. Osei-lliim, -tare. *7 0sor neyder 52. feind o. hasser 64. obsor fygenth 31. oso (g. osonisj hessig F. a. 1420. *tOspiscium, spieium 30., ost- pisis {v. Cronus), ossaem 27. gräd 29. gratt 30. fifj gart 27. *-|-Ossepia sechtzehenpain 74. osso- pia sechzehen beyn herba 40. Dazu Ossiculum Padua 275 oß sepie Ghss. Add. os sepiae weij^- fischbein Ki. Ossiculum een cleen been, bot (os KU.) of graet G. voc. sim. 132. Ossifragus bainbruchel 32. bein brücher K. V. *tOssil-ago gruselbein Ki'\ -ium (corporis) krose 36. *^ Ossi-llare, -tare etc.s. Osci-. *-|-Ossopia s. Ossepia. _Ossorium gerner 40. 2. 74. , fOsteu-sio ahd. keaugida (repvae- seutatio Gf) Haupt III 461. -tus blachung 45. belaichung (: lachen X laichen /a^/ere.?) 33. (Verspottung Ki.) vorspot; -tum wunclir werg; -tare (freq.) stetelich wesen V. a. 1420. -ta- tor rümer .02. 0-, ho-stiarius fportner 27. kirich- 33., cherczen- (unig.) 34. -huetter. kor vatter {aus torwarter umg.!) 33. kirch- tor werter 40. 1 liostiator eyn dor hoder 37. *fOstori-a s. Austria. -um s. Hostorium. Ostracu-m, -s dele 37. Ostrea oster 3Ie(j. "fOstreu-s, -m rot pf eller 40. os- trum pellel /. stragulum Symb. D. *Ostriago s. Chauisedapline. ^Ostrucium. astreus, auetum agTeste meisterwortze 5 1 . sim. i. meu 0. san. astrautia ostruthium (Ann.) astrencia H. Ph. Ostrum s. Ostreus. *70talgia. othalima, otologa etc. s. Oplitlialmos. * f Othmarus estj)r. n. viri mit der flachen (vor Ouare) 33. *-|-Othoniel. otliomel i. deus Voce. otomel id. 37. Oualis s. Ouum. Ouare. ouare vrouwen (,) legem (sie) V. a. 1420. *Oue iodute, eyn roup in der not; /. q. \e 0W7, eye 38. owee G. voc. fOui-Iio schcäffer 52. -mis schepen 38. -uecarues scheffein fleisch 52. Ouum eyg 29. ay 34. ou.alis eyn furem eines ays 33. Oxigal-la, -ia sawrampher 33. -Ium smant, räume 46. geancket milch 29. occigallum smant, rame 38. oxi- gilia surrant 27. exigal-ium schmat 30. -lium milich räm 34. Oxigou-ium, -um scharp egede 37. *7 0xila-patlium, -bacium lete- che 37. Oximel gemacht wein 52. Oxyporum (ouum) im säur 125. *tOxyregmia. oxir-auma dezode walgheringhe 37. -ewma (j) aiter- stock 52. 75. Oxltouus scharp lud 37. *70xou. oxum ein schaiff polcz 33., blatz (sie) 27. l oxos scharf- pfeil 52. oxus a vm schodi.telum 37. Oxouia citL oxni 29. ochsenfurt 32. 74. *Oxus, oxum s. Oxou. *Ozaria i.nmiicula 52, 76. P. ^fPabatum s. Papatum. Pabul-ator ubterare H. S. Tr. -um vouder, also me dem ve gifft 38. papulum grot 22". 38. der swyne 22'', alzo de swyn eten 38. "jPacas s. Parcere. Pacatio gelub 52. pactio id. ib. 4. ^jPacicuKS s. Patitus. Pacific-us beschedeu, vredesam 38. -a ein frid oppfer 52, *f Pacitat pcdumhes Symb. B. Pact-are dingen, geloben 52. -io s. Pacatio. * t Pactum (unter seh. von Paticus) frowen geschüch 32. Pactu-m dingnisse, louede 38. -s eyn pacht goed eder gheld 37. ^fPadomosus s. Paganismus. Padua padauwe, eyn stat in wai- 276 Padus Palesta lande in liimbar die38. padwe G. voc. badow 29. Padus fl. der pfad 52. 75. Pagan-us heyden 38. -ismus h.- schop ib. der heyden lant i. paganorum mos 33. padomosus (X mos) id. 27. Pagare. pagat gemachot 41., vgl. m. G. Wh. II 4 über machon etc. in äJinl. Bedd. mit frid machen pacare Gloss. ^-j-Page-lla s. Pagina. -ricus s. Pangericum. *f Pagilla {cf. pagulus) slos werre ante villani 40. Pagina \ pagella buchehn V. a. 1420. *tPag-iöa? -lardus s. Beghar- dus. -mericus 6. Pangericum. -ru s. -US. -ula 6. Bagiphin. * t Pagum estpalla de auro \ Pur- pura 37. Pagus een dorp of een baten stra- te G. voc. pagru storpUudi Ff. Grm. VIII 393, aus pagus torpüudi? als Collectiv wie dorfliut ntr. BM. 1 1038. *tPala grabe ysen 45. spate } schüpffe ./. (i q. ivett. scheppe) 44. wintschauffel, wann 52. schup, die. ventilabrum ct. est locus lapidi^ in amüo G.voc.sim. 110. schuft"el-e; pa- lare -en 38. {sim. 2'!^). paleas i. scufla Pf. Grm. VIII 387. pala eyn worp schutfel; palas (acc.jyl.Ji.'pn- tellas deghele, potte, gTopen; pale 2)t. zyden; de hoghesten knoken 37. palesus die. pars cubitus 76. est p. brachii sc. c. 52. palje gescuklere Somner; ricgrible 94". pala riikke- braden H. S. D. palatlie (Gloss. v. Pakita) in similituäine pale /. sculdor Pf. Grm. VIII 400. cf 389., berichtigt die Glosse lampates Gf. (Gloss.), die l. c. 1 115 labates etc. i. sculdre lautet, bei Betlimann (Haupt V 195) zabastes in sim. sculdre etc. *tPala-cius s. Balasius. -nga s. Falanga. *Palans flicchundt 33. eyn flinder 27. flieender 45. ein fliegender 52. pallus i.vagans 37. phallanx i, la- gus l ßigiens flichtiger 76. *Palari-a s. Paleare. -um s. Pallarium. *fPalastr-a s. Palesta. -is s. Pictatium. Palata gebackin vyge F. a. 1420. Palata s. Pala. Palat-ium pelenze Francorum lin- gua et edificium et officium ; -um palas Sijmb D. pa- 40., pal-lacium placz (umg.) 45. balast o, pfalcze 40. zael 37. sal,pallas, eyn grot heren camer 83. palatiuus ein palant- 38.. polent- 37. -greue, evn ammecht man des keysers 38. *tPalatium k. kelber- l leber- korn krüt 42. p. leporis hasen- struch 51. O.san. -hus O.san. *Palatu-m {cf. Vranon) kannel, kubel (umg. aus kawel sim.) 45. -s slunt H. S. D. *tPal-atus s. Balatus. -ea *. -a. Palea (cf. Acus) vese 75. ein sprewr 0. ain vesen 52. strab 1 vesen ab dem trayd P. F. spriir i. acus 29. sprew- den 33. helwen 41. jjI. spra, heliwin H. S. D. palia helw 32. balee sprüwer 40. palear-e l -ium ein steig 0. sprewr kästen 52. *tPalleare s. Pallium. "fPalear-e, -ium ((/. Gurgustium) dz hör dz eirae ochsen an dem halse hanget 40. pellaearia (X pellis) prustlappa IL S. D. palaria ^j/. daz har an dem hals (fhaurorum) 52. *Paledrus s. Paredrus. "tPalef-redus, -idus 52. G. voc. henxt G. voc. perd 37. pfert 40. K. F. meyden 40. vole (X paledrus sim.) V. a. 1420. föl, czelter 52. *Pale- s. Pali-nodia. *tPalest-a eyn campscheyt 27. -er eyn kif scheder; -re wrangynge; -res 1 -rices wranger 37. -ra frauunge 5. fraucgung 27. freyimg 33. reygung 45. (edle aus nd. i-, w-rangung). ein champher veld 33. -rare reynegen (umg.) 45. palastra ringstat 32. palism-a etc. Gloss., -ia l pales- ma 45., palicma (-cina?) 37. eyn wränge stede 37. eyn ruwe stat (umg.) 45. palisea ein ring stat 52. Palesus Paludamentum 277 *Palesus (irrig aus Palmus Gloss.) s. Pala. Paleta Gloss. Add. v. Sara; vgl. noch Gl. m. v. Palectus. *Palia s. Palea. ^Paliasta lan^wid 52. sim. 9. *tPalicma s. Palesta. " Pali-nodia, -dolia i. carmen hel- licum (en kife sank 23.) 37. 52. palenodia eyn kif 37. *7Palis -ma etc. s. Palesta. -ta s. Balista. *Palistes (: Balista) siiiczeler 40. Schnitzer cfc. 74. *tPalistris s. Pictacium. Paliurus dudistel Symb. B. snete- gras V. a. 1420. pallirus kart 52. piliarius herha guae crescit in tecto donius gros {-so) folia habet i.f. {viel- mehr ags.') Pf. Grm. 1 116. vgl. VIII 399. Gloss. V. c. ags. sinfulle semper- vivimi tectorum. Palla ein alter tzwehen (sf.-eX) 52. *Pallacmm s. Palatium. Palladium dat beeide van pallas of hoer pallas G. voc. Pal-lariiim vor-tuch 74., -tuoch Str. V. -arium furhang 52. -tarium i. q.pendet in altari 37. * Palleare etc. s. Pallium. Pall-ere gelen 45. -idus (c/. Ca- lidi) bleck van verwe; /. sub colo- ratus val 38. bleyk 37. -or bleke- cheyt 37. bleich! 29. blaichi 32. pa- lor blaichhait 30. * Pallirus s. Paliurus. Pall-ium hoike 36. -eum hoyke, inantel 38. -iare raentiln V. a. 1420. -eare beschauwen, also eyn sek be- schom . . , drogene {? imdentlich) ; ent- schuldighen 38. paleare decken, hti- len 52. Pallor 6. Pallidus. *tPal- s. Pa-lutellum, Palma palme, eyn bom de liefft bieder also schilp vnd bringt vrucht datelen, vnd het to latine dactilus; spenne, eyn mete alzo eyn hant 38. gestraktu hant K. V. ein hantfestung 27. 33. i sig 33. hant (,) gesig V.a. 1420. palmare cziern, spannen 52. Palma-, palmi-torium s. Papilio. Ferula. *Palmes (c/. Resex) berhaft zwy 0. schuczelin 40. berhafftig schüj^ling K. F. scuzzelinc U. S. D. weinreb schussUng 52. erdscozza; thona Gf. VI 562. V146. zwig30. palm-a zwi; -ites zwily 29. -a czwey; -ita czweyl in vite 34. *tPaImi- s. Palma-torium. Palmosus i. uictoriosus vber- windlich 52. Palmula rüder-laff 32., -lauiYZ. F., -läppe 40. lappo H. S. I). dat bret of dat breyde vanden ryem G. voc. i. latitudo rami weit estig 52. sim. 75. Palmus balmbom 32. zu getande hant 0. gemude 40. zuogetanhant 93. gemundt 74. spann K. V. eyn spanne 36. F. a. 1420. eyn hantbret 36. *Palor s. Pallidus. *Palpa (X palma, pulpa) markch i. ales (arhorum) 34. band faisti (X festi sim. palma); das mittel in der band 32. Palpanista (c/. Palpoj bedriegher of een die schone woerden spreken kan sonder meynen G. voc. Palpare gripen, volen, tasten 38. vedirlesyn F. a. 1420. Palpebra (cf. Cilium. Gena.)oghen- bran 38. augpran 52. ochbraue 36. braw , . ., est felliculus quo tegitur oculus K. V. eyn auwen glijt 45. ^yPalpipedium s. Polypodion. Palpitare (c/> Palpare) volken 38. taste-n 38. 45. G. voc. -In 33. P. F. ex quo. tassein P. V. sportelen G. voc. Gloss. spertelen KU. Gloss. regen 29. 34. vegen (sie) 34. riiren 29. en iücken 30. griffen, zabbeln 45. Palpo blinde 40. blint 8. 9. plinter 52. blinder; smechler 27. smaich-er 52. 74. -ker, czw tütler 33. zfismoich- 1er 29. gouckler 30. smetzer, weibe- zeler, vederleser F. vrat. *7Paltarium s. Pallarium. Paluda-, paludi-, baludi- 32., plaudi- l planta- 37., plaiidi- 76. -meutum kindes (doch lt. reyis) kleid 278 Palumbus Panthochium K. V. künf5 klaid 32. phulczecht V. a. 1430. planta- est vestis purpurea; plaudi- i. daivus 37. est genus pur- gatiire (aus purpure imiy.) 76. "^Palumb-us haidtaub 52. holcz tube 0. slach tübe 40. slagtube 98. (nlid. schlagtaube columba domestica Nmn.,voni Taubenschlage? von schlag silua caedua, vgl. hagtube sim. Gloss. V. c?) holcztub 32. veJdtub 29. ringelt (auben) 34. ringhel duue 38. -es holduua {aus nd. holtd.); -aes holz- duuaen (halb hd.) H. S. D. Palus m. rugboinspitz 93. rücken bein spicz; pfii"!; secke {st. stecke) 40. rucken knopff t spicz K. V. phal P. V. pal 37. pfleg {nJid. pflock) 27. czaunsteck 52. scheien 1:26. Pia. schie Pia. (BM. II 2 S. 108). schwir F. a. 1483 sim. Fr. II äöP. vgl Sm. III 547. Palus /. {cf. Lacuna) brouc, brou- kede 38. broek (brock?) 37. broeck- lant, poel G. voc. huligen 33. hüllem, mas P. V. mof} 52. K. V. fpul 27. paluster mosman 29. pfützman 52. Pa- 52.. pal-Iutellum {rgl. palu- del 6r/o.svs'. 0. V. Cubrum) kytel (femi- narum) 52. *Painpilio s. Papilio. Pampin-us reuelouf H. S. I). reb- laub K. V. proz Virg. ain wind l wein pladt 33. -are wijngart blader wt brenghen G. voc. papiniis eyn wyn blad 37. *tPana-ceta, -leta (-Iota Gloss.) s. Tanacetum. fPanaricium luchtdorn 51. der wuiaii am fingtn* Ki. f Panariu-m paner KU. -s pinnere Symb. I). *Paiiceca s. Tanacetum. *Pancellus pfankuoche Cmir. t Pancraci - us , -arius kempe Symb. D. ^^fPandera s. Patera. *tPandirostris (anser) leffelgan^ 125. Paud-, paiitli- 32. -ochiuiu krom gaden 32. K. V. leithaus 52. marckt- hau|^ K. V. pandoxin-ium Gloss.; -arius brasseur 122. paudox fräs- sig 0. apoteck 52. *tPando-uia {herla 52.) s. Be- tonica. -x, -xmarius s. -cliium. "f Panefica s. Pauis. Paiiellus est Saccus {in sella) pilis repletus K. V. palst er 32. 40. K. V. sattel-p. 31. Pangericuui. pag-, pagm-ericus estJmidabdis (X pangere) 37. *Pangiuarius i. janifor 37. por- tener 23. *7Pamc-e s. -um. -ia, -ius s. Pauis. *P{iuic-um, -e sclurich {aus phe- nich?) Symb. D. 284. -ium l yeni- ciuni (ligunicn) venich 7t. V. *-[- Pauis. tortus p. stechilin H. S. Tr. p. ciKuii s. Allelluia. p. porciuus (cf. Ciclamen. Vulgago. ) erd- nu^ 143., daraus p. porti-cus Gloss., -uis ert nus 40. paui-fica beckersin 45. 1 -cia broetbaxter G. voc, l -cida brotbeckerin; -cius beck, becker 110. pauelica bechersa Symb. D. App. *7Pauu-a etc. s. Panus. -aida s. Bauagardia. *f Paunic-ida, -ula s. Panuus. *Pauuichium pennic, eyncrutSS. panic-ium s. -um. ^Paunus want, douck, laken, 1. van walle; p. uouus s. Texere. p. liuteus 1 liuteauieu laken van vlasse 38. pau-uucia, -ucia 40., -uucia 32. gefleckot l gebleczotes kleid K. V. gebleczetes kleit 40. gepleczet claid 32. pauuosus boze gecleyt V. a. 1420. haderlumpicht V. tril. panuicida la- ken snider 38. 1 -cula gwand schnider; -tousor tuch scherer 32. -rasor laken scherer 38. Panormum ciu. palerme 29. *Pautheal s. Puteal. fPautlier-a panter- 32., pantel- K. F., pan- 29. Meg. -tier. eyn pant dier 50. panter m. (stain) Meg. -inae meusaefladerinetischProw^^. a. 1618. *tPautial s. Puteal. * Pauthocratou i.potens 37. *iPautli- s. Paud-ocliium. Pantomimus Paralipomcnon 279 Pantomimus vrone spieleman Symb. D. Pantrum (c/. Labina) leffel, slyf F. vrat. sturtz, liafendeck 52. *Paim-cia, -ricia s. Pannus. Panus spole 37. spule (texforum), sbifchin (textricnm) Cour, spul o. sawm 52. schwencke (schwellten Fris. vgl. Fr. II 248"} Ki". pann-a spule; -sor (panusor?) spueler; -eferum spul- eysen V. a. 14.20. ^jPapa s. Osciiluni. Pape. Papa pfaff ; bapst K. V. *tPapafer 5. Papaiier. Papare schmatzen K. V. etzen 52. papo i. soiuis in comcstione 37. Papas kinde zucht meyster 40. zuchtniaister 52. {g. -atis) lecker- tant G. voc, -hafft 110. pappatissa kinde zucht meysterin 40. Papatuni kindt spill 33. paba- tlim (aljJh. pap-) bappe, prili 40. pappare sbst. brod mü|^ 32. Papauer, papafer 34., pauer 32. maen säet Cr. voc. magsäm 29. magen 30. 33. 34. P. V. machen, öll {Ein Wort?) F. V. magöl 32. moc 27. Pape abir V. a. 1420. papa ha ha, wi wi 45. *tPapeiriis s. Papirus. Pa-, pam- H. S. D., po- 30. -pi- lio, pupillo 34. {cf. Ataciis) eyn botter voghel 37. pifoltra H. S. D. pfiloltur 32. pfiffhalter (imig.) 29. feiualter K. V. feyualtter; czelt 33. viüalter 30. feyffalter 34. feylfalter P. F. czwy- felder 27. eyn czwiff hulder 45. czwe- valdir F. a. 1420. capelken, palmdoer- ken; tente G. voc. pellar-in 116. -ijn, p. -voghel Kü. [liier X palmatorie sim. palmatori-a KU. -um Gloss. und auicula paeroram X P'ferula?). cram Symb. D. (kraem cadurcum KU., Krämer zeit). Papilla een borst tip G. voc. mem- mentipken 132. titenwarte 36. czic- czen werczlin F. a. 1420. wertz 52. titten warcze 40. tutten- 34., brust- 29. -wercz. warcz i dutlins spitz K. V. dütlin spicz 32. * 7 Papilla (aus mappilla?) alter- tuch K. V. *Papiniis s. Pampinus. * Papir-ium s. -iis. -atiim, -otum .9. Petoii'itum. Papir-us {cf. CoiTosiuus. Scirpus.) pymssen i. iunciis 34. bincz 29. 30. merpintz 52. 75. binizbisin (2 Wör- ter, hd. und nd ?); -ium binizahe //. 5'. D. -io pynsenstat F. a. 1420. pap- pirus pappir, sebde, ror 40. j^apei- riis papeir K. V. *tP*ipis-cus Ä. Priapus. -am s. Popisma. *Papo s. Papare. *tPapp-are, -atissa, -irus, -ina, -iscus s. Pap-atum, -as, -irus. Pupa. Priapus. Papula bladerken G.voc. bladder; 2}l- (-le) clene sweren 37. paltter 33. puckelen /. F. tril. ein roter grint, plater o. wertz 52. *tPapulare pmiomim 37. *fPapul-eum 6. Populus. -um s. Pabuium. *P- 37., par-aplionista i. cant- or, -atrix 37. zenger V. a. 1420. *tPar i'ade, euene 38. par impar (Indus) geraed o. vn-g. 125. parilis gleychlich F. a. 1420. Parabola bispeel, eyn ghelicnisse 38. bisproke 37. geleichnu^ 52. fParacii-sis trostinge 37. -tus vogkt 33. "tPara-clitus s. -clisis, -lisis. 'yParatlisis s. Parapsis. Paradisus lustlichi stat 40. wun- nig stat V.a.l420. fParaf- 5. Paraph-. Parafern-alia, -a morgengab 52. Paragoge ein zusetzung der puch- staben 52. ■• tPai'^g-i'aplius, -nus P. F. een teycken of groet punt G. voc. ein cheichen (aus ceichen) P. F. * I Paralatiais s. Paralisis. *7Paralipom-enon vor andern F. a. 1420. -inon ein puch der vnder- weisung o. ha inilicher ding 52. buch der tage 30. das puech der tag; -ensis 280 Paralisis Parens d. p. d. andern tag 84. paralopo- miiioii das buch der nahe redde 49. P-, b- 32. -aralisis hei[it zu tusche ein gegiht des parlis o. barlis ntr. 42. barhs müter 32. daz paradij^ {sie) o. tropff 52. perhs K. V. rohrung 43. gegicht 29. vergifftung (unig.) 30. dy gicht 27. das vergicht 33. para- liticus, -laticus 34., -clitus 40. dem die gelide erstorben sint 40. ein glith brucher 27. gehdbruchig 04. vergich- tiger 34. vergifft, betri^ 30. gegichtig, bettrifi 29. gifft suchtiger 33. *f Paralo-gisare, -ysare 52. (pa- loysare Gloss.) betriegen .^)2. Str. V. * t Paraloya, paroloya 76. ge- nusnanis 37. 52. 76. g: Paro. ' fPara-loysare v. -logisare. -lo- pominon .»^. -lipomeiion. -inplia .>f. -iiymphus. *Paraiieiiina est didcis cantus 37. 76. Paranympli-iis bruthuter V.u. 1420. brauthüter K. V. ein Eemacher 0. prewt diener 52. britkayt 30. bru- tiger 27. prewttigan 33. truhti-nck Sum. -gomo; d. pl. -is -ngun (tro- tiiigis Leg. Äist. i. prouubis) 6r/'. V 577. 579. -i ags. dry ct'^mivd Haupt V 196. (vgl. m. Goth. Wh. D. 240). -US E macher 40. -a E macherin 40. i. proiiuba humil scoperse (c vrm. aus t vach Dietrich) Marl). Gl. huuel- spcepersa Erf. Gl. paraiiipha brut hütin 32. Parapsis, paradisis 40. (cf. Ca- tinus) becken, schottele i. peluis; cop, nap 38. kar 40. teller 40. K. V. brent (?'. q. brente) 32. geuezze Symb. JD. gebita Gf. IV 126. (vgl. ags. Gll. Gloss.) *Parapli-arag:aiirus -?. Siro. -onista s. Paphonista. fParapIi- Br., paraf-rastes /. malus interpres 52. Br. ein pö[j aus- leger 52. Parare (cf. Prompte) reyde maken; paratus rede, berede 38. *tParas-ceue, -eplie stilfritag 29. *f Paras-ita een leckersche (beck. 132.) of speelwijf G. voc. -situs scir- nun Weissenauer Gl. (Haupt III 382). -itus vreser V. a. 1420. -itaster ein wüster lecker 52. 75. *-l-Paratedrus i. prestigiwn 37., vgl. paredriis Gl. m. *tParat-or 1 -us die. minister crudehtatis sc. lictor 7ß. paretus wranger (^las luctor sim.) l min. cre- duHtatis (umg.) 37. parat-or i. sar- tor Gl. m. Schneider Ki. -ura be- reytunge V. a. 1420. rumung o. parat 52. *vPara-tus ä. -re. -tor. Parca i. libitina (nmged. !) bare 37. * Parca s. Perca. Parc-ere vor schonen, versten 38. über Sechen (dissimulare id.) 29, vber- 7. 52. 65., ver- 52. -sehen. -US kerch 37. carch, nauwe i. impius 38. -itas (paratas Gloss. verdrucM) karchka\t 33. pacas tragheyt (umg.l) 27. parc- 27 , pars-imonia nüch- ter-keyt 27., -ungchayt 33. i. pietas Br. alraüson 40. kestigung; parsi- nioii-eus 1 -icus fastend 52. fParcus V. Parcere. Portus. *YParcba s. Barca. *tParcha-iius, -mus 38. saer- doeck, worsteyn (aus woe- /. q. fu- steyn fustanuiii KU. Gloss) G. voc. ve- steyn 132. sardouk, parchen 38. prachant 33. ein birchan (umg.) 27. *tParda parmer 33. phart 7. ein pferd 0. merich (umg.!) i. fistole ge- nus 52. Pard-us (cf. Leopardus) bardo H. S. B. bard Tr. lebarto Gf. III 349. wart V. a. 1420. pard; -a (ani- mcd) pardin 29. 45. fParedrus s. Paratedrus. *Paredrus böse pfert 40. po|^- pferde 74. paledrus gul 32. fParelius (kr.) diu zuosunne Meg. "fParella h. parelle 122., neben parelle patellaria parella, liehen Pareiitis; parelle des jardins rumex patientia, angehlieh aus afrz. pare, pere (pierre) Nwn. Paren-s alder 45. -tes forderon Gf III 630. fordren H.S.B. -tela menschen stam 32. Pareo Passagiuni 281 * Pare-0 s. Pharias. -re s. Gig- iiere. *Parest-US, -is est magnus funis nautaram 52. eyn grot sei, eyn line, eyn rep 37. *Par- s. Pari-etaria. *t Paret-i um 5. Piretrum. -iis s. Paratoi'. *tParcliirius s. Porphirio. *tPari-aIis Symb. D., -ales, -olus 40., -oles 76. est velnm qno tegitur sedes 1 ciirrus '61. die. illud quod tetjes sedes \ curros teget 76. i. paxiUns rnni quo vela 1 tentorla suspenduniay Gl. Blas. i. dorsale Symb. D. stül-, sper- 40., stul-, speiTi- ^ Gl. Blas. (BM. I 924), rucke- Symb. B. -lachen. In Symb. B. folgt bald darauf baocalis, hier lil. X Trapaa, ^üie waiigküsseii, it. guanciale. *tPari-as s. Pliarias. -cia s. Peritia. Parie-, pare- 37., pari- 40. -ta- ria /. riita 37. tusent goldin ]i. 40. ■•■■ Parietina {ef. Domicilium) want ane dach V. a. 1420. *Pariiapide s. Parias. *Paril-is s. Par. -las 5. Parri- ciilus. *t Pai'iol-es, -us s. Parialis. * Pariopagita (52 etc.) .s-. Ario- pageta. *tParist-ulus, -olus 34., piras- culus, pre- 37., pe- Symb., pi- 40. -triscus, puriscus 1 bitricus //. ,S'. B., pristus 32. eyn netel koningh 37. zunschliipferUn 40. cunig-lichen p., -elen b. //. S. B. -el 34. ciineneng- len Symb. B.269. kungehn 32. kung- \\ i. regulus 29. '^Par- s. Pari-etaria. "Parit-or 1 -us [^cf'. Parator) i. lictor l minister crudelitatis haher 52. Pari-us mermilsteyn V. a. 1420. -lapide ein merbelstain von paron 52. Parix meze 37. meynj^ 45. Parma buggier 27. puchel 34. ein paiiesen 52. perma tartze 37. *Parmentarius i. sarda {aus cerdo) 1 albatarius 37. Paro {ef. Myoparo) raubscheff 52. 1,'iefenbflch, Novuro glossarium. buzo Symb. B. 280. H. S. B. Tr. {vgl. Gf. 111233). *tParo-c}iia, -dia pfarr, widern F. V. parrochi-a kerspelkercke; -anus {ef. Caruus) kerckheer G. voc. -a kirspii; -aiius kirchcherro; -tamis kirchmaii /. plebesanus Symb. B. -a 1 -um pfarr men ig 52. * 7 Paioloya s. Paraloya. yParonycliia rietnagel 43. brut, gebr t (an den fingern) Biet. Paroxismus ritten hiczÄ^ V. Gloss. *tParriculus ((/. parillus Gloss.) legein i. lagena Symb. B. *tP- 6. B-arritus. *Par- s. Pa-rochia etc. Pars decL bechoyden {bis) 38. par- ti-aiis delik 37. -cula eyn telhch 27. -cularis besunder; -ceps ein ge- mainer 52. Parsimonia ete. s. Parcere. * Y Parta s. Pascha. Pasta. Perca. *t Partada s. Portulaca. Pai'ti-alis, -ceps, -cula etc. s. Pars, -ca .*. Pertica. *Partiiiopolis nieydeburg, quasi de maget borg 46. Partus s. bort, gebort 38. i^fc. erworaen 37. *jPartusis s. Pertussis. Paruipeudere ciain, gering 30. achten 30. 34., scheczen 29. (parinp.?) nicht un (?) ruchin V. a. 1420. Parum weynich, clene, luttic 38. parumper lüczel minder 29. Paruus clene, liittick. voghe 38. *Pasc-, past-edeuopagus i.iwr- cus f Ulan US etc. 37. Pascha, parta 40. ostern 40. hin- fart 75. Mone An^. VI 223. i. transiiiis etc. Br. *tPasia s. Prasium. 'Passa-cua, -vua rozyu 37. pas- sonella ein dürr weinper 52. Passagium fart 40. her- 40. 74., mer- 40. v4. V. a. 1420, kirich- 34., pet- 33. -vart, -fai't. meilfertig {aus wailfart sim.F) 33. wald fürt {umg.?) 30. ocrlof om spasseren of een plaets. 36 282 Passare Patrare om ouer te ghaen G. voc. pilgrein- schaift 52. Passare schriten 29. 30. sclirie- ten 34. ^i-Passaviia .9. Passacua. "t Passer sperliiigli 37. 38. lii- ning 38. spar 41. sperwer {iimg.) 45. spirch, spirk, sperk /. Meg. sperk- chen P. V. sperchken 33. specze-1 50. -lin 40. miisca Gl. Lipsü. Ff. Germ. VIII 412. Qnl. nä. mussclic)- miischa H. S. I). p. Jigri agger-m. ih. aha- sparo Tr. acker spar 40. ^fPasseriiia s. Bursa pasloris. Passibilitas .5. Patia. *Passile (//. Passacua) gederrte w'inber o. mer trübel 40. sim. 74. Passiin enczlicli V. a. 1420. sper- lich ih. 19. schreitweis 52. Passio quäle, marter, wedaghe, li- dent 38. *YPassonelIa 6. Passacua. Passus strede 38. Pasta deych 37. doch 38. i pas- terna {cf. pastura Gloss.) tayg 33. parta teyg 40. "7 Pastafora s. Pastoforium. * Pastale multer 30. Pastare cneden, alsome den decli knit 38. pastus gekuedeu 37. *7Past- .V. Pasc-edenopas^us. '■• t Past-ellus ags. huuegapel Symb. H. cf. Gloss. -enda, 1 -ilhis 1 -illa 33. (cf. Gloss. V. Fernientum) pastill 27. 33. postill, vrhab F. V. bastart (unig.) 45. hoffbrat 27. krophen 33. pastill-us pasteil 64. castel (sie) Syuih. D.285. posteyde 37. ein pfaii- ktichel 0. pfadlad; -a l -um krapt 52. -arius posteyden- 37., bastillen- 27. -becker. kuechler 33. -luiw, bastiihis 40.* kuchlin 40. K. V. *7Pasterua s. Pasta. *Past-esis l -isis trogscherr 52. Pastill- s. Pastellus. Pastina-ca, -ta 40. pasternakel G. voc. pasternakch, chreiczen P. V. kriczelmor sim. Gloss. cretelmore 38. gerhilla H. S. D. bestenag; p. agres- tis blindes blüme 40. p. siluatiea morhila H. S. I). morchele 40. pes- tiuaca morche, moren 42. morchele, pestinach 40. postiuata postirnacke 38. fastinata s. Daucus. Pastina-re begraben, umbtun, pflan- zen, sticklen V. St. G. 335. tungen 52. 75. V. a. 1420. mit mist 75. -tum ein setz 52. winsetze 75. *Pastiua-ta ä. -ca. -tum .9. -re. * Pastisis s. Pastesis. *7Pastof-orium spyzekamir V.a. 1420. priester hiis 40. -eria hüte huser V. a. 1420. pastafora sunt afria tenip- Zi l|W7v/f procelle (^/^^9 celle nmg.!) cleiie bälgen 37. Pastoraiia pl wevde 37. hüte w. V. a. 1420. Pas i US s. Pastare. Pata-, pati-g'ium kres (am hem- met, niit sp'iUeu) Prompt, a. 1618 (Sm. II 395). Pataui-a, -um pazovva H. S. Tr. sim. Gf. III 356. betfagia (iimg.) pa- zauua ih. batliauium passow-10. po- tauia bossow 32. Patella icf. Pala. Patula. Frixo- riuni. Lebes. Sartago.) schart, pfanne74. Patena phaten //. S. Tr. phaten-a D. -e 133. latina Gf. III 328. ^fPateutalia j>2. \ voestap {i. q. peda; vola pedis hol det voets Kä. pedadiuiu vuet- kol 11., aus -tolV) fuess-höll, -gall p.r. *fPedal-e füriüJi ^ prepedium K. V. für fii|^ 32. i. mensura pedis Gl.m. -is id.76.JBr. -us i.vmusp. m. in tcla quando solet inridi 76. so langh alzo eyn strale (mcnsnya in celo) 37. -is (vgl. u. a. Pedulis. Scintones. Muf- fula. Pellicium. ^(rf.fotling Halhstrumpf; nlid. fuKJling Fussfheil des Strumpfes) een voet lanck of een voetelinck G. voc. schocke o. fiirfüsse 40. vuslich V. a. 1420. -es ]jI. sockin U. S. D. *• Pedaiiu-m fußeysen; -s ein par- fusf3 52. *tPede- s. Pedi-lauiuni. P-, pr- 34. -edellus puetel 34. für gebyetter an geystlicliem gericht 40. sim. 74. *Ped- s. Pedet-entim. Pedere dryten G. voc. *tPedero (nai^h^q; paedero-s, -ta Plin. Apul.) keruele 40. Pedes ein fue|^ genk 33. ein fujj gengel 52. * f Pedetentim gescygsam V. a. 1420. pedenti-m verlanck allensken G. voc. -n 1 pedetemptin fusweis 52. * Pedex i. laqueus inuoluens pedes 52. 76. ein latz 52. fPedia i. disciplina 52. 76. lere 37. zucht 52. Pedica eyn ten 37. 38., also dem vote 38. een strick der voeten G.voc. klob, stock, eysenhalt K. V. kloby, czehng, dümeling 31. clobe, vuzysen F. a. 1420. *Pedic-ale, -iiliiim, -ulum s. Pedigale. Pediculus {cf. Lindex^ lus, eigent- liche nach der latine ein fusseling vnd ist ein liit wurniel 42. Jiai;ct aigent- lich an fuezling da^ ist ain leutes- würmel o. ain kintpeiz 3Ieg. eyn leypluez (cf. Eniiizraneus) V. a. 1420. *7Pedida s. Pedile. Pedi-gale Gloss., -cale fujj-ysen, -angel 45. l -culiini fuefj eysen 33. -ciilium eyn voet angel 37. *| Pedila-uium, -bium33., -brum 32. fueß va[i 33. fufj- 6. 27., fus- 32. -Wasser, eyn vad dar me de vote inne waschet, corrujite pelauiura; pelliuium i. pede lauiiim eyn vod vad 37. Pedile {cf. Capeta) uuzdüch Symb. 1). pedida wuzduch H. S. D. ^7 Pedis s. Pediim. Pedissequanachgengerino.kegen- de (entstellt?) jungfrowe 40. noch- geerinne V. a. 1420. eyn kammer zelde {cf. zudde etc. Gloss , dort irrige Ver- mutJning) 45. '•Peditheca sock 32. ^ tP^diiis 6. Pedum. *Pe- s. Po-domantia. Pedor fus schmack 32. vuz stang V. a. 1420. *tPedragra s. Podagra. '^■yPedul-is, -es (g. -is) füsstüch K. V. -a eyn vuz tuch V. a. 1420. -e Yoetalin^h i. soleacaligae KU sochk, ein fuejjhaderen 33. eyn scho sok; -es eyn vor vote an hozen 37. pe- dul stock (aus sock, X pedus sim.?) 1 parua reda (umg.?) 40. -US {cf. Capeta) sock 52. Pedum Penelops 285 Ped-iim hirdencloueken Sj/mh. D. 275. -US /. dauus 76. liirten stab 40. l -is i. virga pastoraUs\ -ins naghei Ldawus 37. Vgl. pedigale fof^ iiagel (23.,d^.24.)6^?o55.?clauus X claua? -iil 6. -Ulis. Pedux voetboye (daraus Entstel- lungen Gloss.), strick G. voc. fur^strick K. V. Pegauum. pigaiiuni rutte 40. "fPega-sus, -uns phowe, pfowe 40. Cf. Petasiis? *P- s. B-eghaidus. *Pei-, pe-orare sliten, vor derucn Pel- s. hißw. Pell-. • Pelanus pfrill 75. K. V. pflye p. 40. *tPe- s. Pedi-lauium. • fPeleponensos s. Pelopouiie- sos. *Pel-ex, -ix .^. -lex. • 1 Pellaearia 5. Paleare. *Pella-rius schinder 37. 1 -x be- trogenhaftig 27. frawentneg(M' 52. *tPelle-ctile s. Suppellex. -u s. Poleu. -steron s. Peristereou. Pel-lex, -ex {cf. Nonaria), sclilaff- weib 52. 75. -les gella H. S. D. golle 0. zu uip 40. gell 32. -ix eyn vn echte wif 37. -licatus vn eciite wiiiers ib. wunferey (sie?) P. V. lioi'- retum V. a. 1420. Pelli-canus, -ganus 40. hus gom 40. Wien. V. 399 IL husgir (umg.) 32. velsing, hei^t nach der aigenchait der latein aiii grähäutel Meg. graliüteliu 50. pelicano haigero Lips. Pellica-rius, -tus s. Pell-ifex, ■ex. Pellicere triegen o. huren lieb haben 52. polliceri {alph. pe-) czu vuren V.a.l420. *tPtillici-witt P'ls 37. mazelich pell; -a uuzdieph (cf. vouztdecha pedales Gf. VlOS?) pelez Symb.D. -na Gloss., -nia kürsin gaden 10. pillicium pils 38. *tPellicu-la, -s s. Pellis. Belli- cus. Pelli-fcx cortzen wichte 38. kürs- mer 32. 1: -carius chur^ner; -parius weif^gerber 52. -o pelser G. voc. -parius lederer 75. K. V. velniecher V. a. 1420. -parii 1 -fices pilsers 37. 7 =* Pelliganus s. Pellicauus. Pel-, pe-limiuus /. perspkuus \ dar US 37. Pelli-0, -parius s. -fex. -podium s. Pol\i)odion. PelHs (cf. C.utis. Tergus.) fisch- haut, haut an dem visch K. V. ficht hutt 32. pellicula hülse, shi, also van erweten 38. felchin 27. pelligel 33. feilicuius s. Palpel^ra. * I Peiliuiuni s. Pedilauium. *Pellona. pelora auis troschele 40. t Peloponuesos. peleponensos kriechen uogel (sie) 40. ^ ; Pelora s. Pelloua. *tPelori-s, -des est genus inscls 40. Pelta pokeler V. a. 1420. apelta bokeler 37. Pehiis '\cf. Parapsis) pechk 33. 52. beckein 27. handbeck 2'J. ^' Penadius i. scampnmn 52. 76. Penaliter s. 5Ialus. *Peuas wihsilstcin Gl. Blas. (cf. Gloss. Gr. Myth. 442). peuates (cf. Gloss. V. Lamia. Gr. Myth. 141) bele- witten 147. wicht, gude holden, vnd is eyn loghen 38. wihtilchin, tufel, gute hulde F. vrat. wichte-1 29. P. V. -lin V. a. 1420. sclu'eczlin 32. schrcätel P. V. * 7 Peu-cedomiui s. Peuceda- nuiu. -des s. Pondus. '■^'- Peud-iculuni (cf. perp-p. Gloss.) mefj schnür 34. -ula eyn klain gekel 33.! gehenck 27. 32. Pend-ulus stug (vgl. stich 7n. des Weines, Bieres? sticksig moderig sim.?) 0. zäch siciitvinum P. V. zeyger V. a. 1420. schal, camech, also dranc wert i. defectuosus 38. -icula 76., penterina 37. suntvina cormpta. 'iPeneedaiuum s. Peucedanum. *tPenelop-s (auis) rothhals Ges- ner. -es pl. welsche genjje 125. 280 Penerecliies Pera * I Peiiereclii-es, -us l -os est copia l homini vtile 37. Vgl. Penii? * t Peiies {aljjh. peiies, ans pleues?) dudesche lüde 37. Peuestic-us [cf. Actionarius) hoker 38. hoker 37. frugner 1. 52. 75. F. V. ladnner 33. kidnereyn 27. penstica {alph. pene-) gremperin 40. *Peiietra-l hiiiudische kainer (heim- lich k. 64.) K. V. -le {cf. Perfora- toriimi) keinnat 32/ dur slag 29. 34. -riiiiii durchschlagt/. {Papier) V. tri!. peiitale durclischlag 30. ^fPeuetraiis rnertran Jierba 40. *tPeiietra-rium s. -1. Peuic-elhiiii, -ulus hader m. i recimis, höh. hadr, woiiuce V. tril. -uliim padswarn 52. * t Pt'»i<^'-ior , -US .s. Penitiis. -ulum s. -elluiii. Penis eyn perde stert 37. etile membrum 70. Pciiit-erc s. Ecoutrauenire. -eii- tia ruwe 38. 1 -udo böte 37. puefj 52. *YPenitus geiiscliken. wllenkonie- lik i. pleno 38. peni-cus hemelik /. secretus (cf. Gloss. v. c.) ; -cior /. in- terior; -tisnms (snp.) i. intimus 37. Pennale {cf CaLunare) feder züg 32. karmale 45. *Pennula s. Penula. '^Pennul-a, -e wvsch federn jj?. 40. *tPenos-a birke 40. ,Symb. I). b. -böm40.berke; -US i. arioyspinosLis37. *Pens-a woge, weg V. a. 1420. -ita i. libra; -us ghe weghen 37. -atio schat *. tributura 37. gült 52. -arius ein czinfj {.s-t. czinfjer) ib. -io waug zinfj 32. ein fpunt 1 wegen czinfj 27. bescheydintil huzcins V. a. 1420. pech- teni^ 45. *f Penstica s. Penesticus. Pensum {cf. Epicolium. Hispa.) di- sene, dat nie äff spynnet 38. eyn disne vlasses 37. rist 32. ristin fla^ 30. ein reysten harb 1: kloben i. epicaliiim 33. ein chlob hars l wichel flachss P. F. ein wickel o. spindel garns 52. wirden Symb. D. oberkimckel i. epi- colium 29. pl. pensa vtdg. peisa {vgl. peisen sim. frz. peser aus pen- sa re) Gf. III 352. (puellae) uicchili Virg. *tPen-sus5. -sa. -tale s. -etral. Pentapli-yllon, -ilon 1 quinqiief- olium, (//. -ila hraefnaes foot, al. refnes fot CocJc. *Pentasma s. Petasma. "fPenteborrinna ((;/'. Consogr'u- gol boena 40. *7 Pentecost-e pinxten of senden fest G. voc. -es pingesten 38. ^fPenteriua s. Pendulus. f Pentrum {cf. Gloss. v. Pectacu- lum. 0. V. Pecten.) chumpfrad (u aus a?) F. V. Spindel in molenclino 3. 52. * Pentus leyst {calcci) 37. Penu s. Penus. Penula feyle 37. pennula spoule, eyn taiiive der iveuere ; fila ad pennu- lam voluere vppe den spoulen win- den 38. penulare spidcn 29. 30. Penuri-a {cf. Defectus) prechen, areiiimuet 33. geprechen 34. gebruch 27. gebrest 29. gebrüst 30. armoude i. paupertas; -osus arm, de nicht rike is i. pauper 38. Penus, penu 40. {cf. Celamen. Lar.) kelre 40. kellers-treppe 38. -hals 37. 38. al dat to nerynge höret 37. kcrhalf^ (celamen ker) 30. Peonia hineile h. 40. mymwen wortze; pionia benonien-, benedicten- korner 51. beonia 6. Dactylosa. ^fPeorare s. Peiorare. *Peplacit- 52., peptasic-arius eyn budel i. bursa 37. peygiirtel 52. Peplum {cf Desponsatile) douck, sleyer 38. eyn wunipel 1 sloyger doyk 37. sleyger 40. hullicken Symb. D. paeblum ags. veb / tela Gl. Aelfr. Pepo bebo 40. plutzer V. tril. *tl*eptasic- s. Peplacit-arius. 7 Per {cf. Propter) by, also ik nam en by der hant; per deum summe got 38. Pera täscle (tästle?) 41. taschen, schermfel {aus scherben-, vgl. Gloss.), sicut habentfabri F. V. bilgris tesche 40. bilgerin täsch K. V. romsag V. 'eracnmeii Periculum 287 a. 1420. pera pastoralis herter saclik 33, eins rofjhirteii sack 27. *7Pera-cumen, -meu s. Pyrac- uion. Peragere pegeen 34. Peragrare bewandirn V. «. 1420. * f Perampli-are dir wevteu V. a. 1420. -US furbasmer 52. Peraiigaria vn ghelt (.) schat 37. Perca prechs o. pertzsch 53. bars 37. 38. persing, egiing K. V. porca {vgl. Gloss. h. V. Alosa.) truschrugend {2 IVwJ' vgl riifolke?) 1 et. karpft" ib. baisn (barsn? vgl. bnyschvish sini. IL c.) 0. triscbe; perdia bresnie 4U. * t Per- s. Dis-cessus. Percipere vor-nemen, -stau, pro- uen 38. Percoutari s. Percunctari. Percoquere gar sieden 52. jPercre-bere offinbarn V.a.l420. -brere offen waren 52. -pare aws- praytten 33. au|[j fregen 27. ^fPercula i saccus institoris eyn robin 37., uns perula? Perculsus erschreckt 52. Perc-unctari ir varn V. a. 1420. -ontari hari'n ib. erfarschen; -iintari wonen 52. tPercuss-orium bofjel, flegel, sme- dung 45. schmidha\YS 52. drischel 52. 75. smeyd 27. -iira smydimg ib. munte slach 37. 1 -io schlag 52. Perdere vorlesen 38. * 7 Perdia s. Perca. * Per dicalis (parietaria officinalis) dolhrune Hb. Perdix raphoyn 37. Perduellis i. pertinax in pugna; pertinax eincrigelch Symb D., vgl. einchriglicho obstinate Gf. IV 590. einkriegec BM. I 880. Gloss. h. vv. bes. 11. 19. 20. ^Perduliim. deperdulus regra 3Iell'er V. 14. Jh. (AM. Bll. II 198). Perduräre {cf. Continuare) ver- harren 52. * t Pereffluere voruzflisen V. a. 1420. Peregrin-a s. Bargina. -us pel- grime 38. bilgarin 27. bilgrin 40. perigrinus pilgrem 38. peregrina- ri zu den heiligen gan 52 Peremptori-us aiie vor foch 37. -e sunderurist 38. *YPerendi-e E gestert o. vber morn 40. -eni /. poscras 142. pp. 237. 244. -nare eonen dach toeuen G. voc. vber tag beleiben 52. perhen- diue oiier morne /. poscras 38. -nis o*'\vig 30. *tPere- s. Pe rizonia. * t Peretrolium {ans pcnetrale sim. X perforatorium?) neuyger i. terebralium 37. Perfectus wllen-konien. -bracht 38. "Perfid-iis hessiger, vngctriuwer 40. -ia trew lausung 33. -e trvelos 37. pervidia treulaf^ 27. *Perlora-re {rf. Ledere) durch- luchen 45., -löchern, -slahen 52. -ta h. {cf. Corona regia) basilisca (-a antilx) 40. -torium dorslach, eijn tauwe i. penetrale 38. Perfunctorie zergencklich 52. Perfiisio gevveicket brot /. otfa 29. ^ Pergamen-imipermunt 38. -ista perniynler 38. pirmeter 52. puchueler 1. 33. Pergere varen (lul. Gloss.) 38. pergit adire; dar über: incipit bu- rada sich 48. Pergula pograten 125., vgl. noch bugrate Lagerdes Alpenhirten Bavaria II 2 S. 785. * Perlien-die, -nis s. Perendie. Peri-bolus, -polum 7.. -oboliis l -obolum K. l\, petibulum 37., pibuluni 32. /. deninhnlaforiHm foris 37. viiibloff 32. vniblauff 7. K. V., est niurus circumdans omnia menia ciuitatis \ die. edificimn in dito p>er cir- cuitum magne domus etc. K. V. eyn vnime mu'wer V. a. 1420. *tPericop-e Ki, -en by snyde V. a. 1420. -a tailung 52. Peric-ulum schad o. experinient (fohlt in Gr. Wb.) 40. vortreyb- (wng. aus vorterb-) -ung 27. -litari -en ih. awff Wasser schaden nemen 34. -ulosus verlik, brocsam 38. 288 Perichelis Pernix * fPei'iclieli-s. -des, 1 perrichil- lis 52. arm ring 40. 52. spanghe 38. peris-celis [cf. Ocrea) kniewelinci?i}/. -olitis eyii stulce /. suparus; plexi- solitles sunt ornatnenta cruris etc. 37. proscelides socken H. S. D. pers- celidiis peiDgiuueri uuibo Ho. 51. *Peridica clouu 37. "iPeridixioii s. Peristereon. *Perier-, per-menias buch der gedechniss 29. *Peri-, pre- 34., primo- 30. -geiiisis naturleicb alter 34. natür- licher a. /. periodus 30. welt-a. 29. periodus naturlich a. ib. een seker eyn van goede ghestelt G. roc. *Perigriiius 6. Peregriiia. *tPeriobolu-s, -m 6. Peribolus. Periodus s. Perigeuisis. Peripateticus eyn vninie spreker 37. umbiganginzari H. S. Tr. umbe- gangezere Vhid. (cf. Gf. IV 104). Peripetasiiialdrchen-gemäl(«?>?f/.) 52. -geniilcze {aus nd. ghemelte d. i. gehcmeltc) 1 7. omhanghsel KU. om- laken 11. i. q. aiileuiii, cortina unibehanc, sed expressius die. umbe- lachen Si/nih. D. *Peripoluin s. Peribolus. *tPerips-ema, -ima {cf. Peri- zoma) schel, slu, also van eynem eye edder appele i. te&ia 38. apphel- schall 33. apfel scholif 27. appel- schulcz 45. -schelle; 1 purgamodum ferri l trittci vuylnis (-sse sordes, quisqiiiliae KU.) van weyte of terwe G. voc. vor smaynge i. despeclus etc. 37. schniczel 32. grüi)is (par-?) V.a. 1420. -onia opffel schelff 30. peris- ma apffelschnll 34. opilelstil •i\). *7Peris-celis, -olitis etc. s. Pe- richelis. -loia etc. s. -sologia. -ma s. Peripsema. -oma etc. s. Peri- zoma. *Perisonus uorsnieher, vorsucher 45. Peris-sologia, -oloya ein lang- wirdig redt 33. ein lang vberuiutig red 52. -loya ein laugk uberfeldred 27. Peristeieou. peridixion (X pe- ridica?) /.r/ecÄ. taubenparim il/e^. pel- lesterou verbene h. 40. Peritia kanneheit 29. kundigchayt 34. paricia kunstikait 30. Periur-ium nieyidieyt 45.manaydt 33. -US manaydcr d). menedich 38. *YPerizom-a (X peripsema 40. 12.2.) kost, est fasciculus frondi'iim etc. K. V. eyn questen; -atizare questin V. a. 1420. -ai?iparurel22. (denomi- ndms fructuam arl)onun). perisoni-a 1 -atum eyn bade quast ;-'.7. pad- wadel 1. 33. 5. pererizoma {cdph. peri-) queste o. schelatte 40. Perla perel 52. perle, water p., de Massen inden muschelen 38. *Perl-atorium, -iterium sprach- haws 52. "Perl-edere, -idere verseren 52. *fPerlite- s. Peiiato-rium. *Perlitor {cdph. 37.). prelitor eyn holten meker 37. =*Pernia s. Parma. Permanere wenden, bliiien, also me sacht: lat dat wenden edder biiuen 38. * 1 Pe- s. Perie-rmeuias. Permittere {cf. Deiiouere. Dissi- mulare.) vorhenghen, st;iden 38., da- raus schaden, vergengen 33. sim. Gloss. *tPerm- s. Perp-uuctorium. Permutiire Vorschein {aus wech- seln?) 27. Perna bake 37. 38., vnd sint twe syden an eneni stucke 3S. lerua 1 bacho bach i. tota pinyuedo porci K. V. peruas i. artus (latera Gloss.) leover Lor. Pernecare erwürgen 52. * Pe-, po-rnestus rik /. pertica, phalaiäga 38. por-, prouellus s. Pertica. ^yPernic-ax pehen 1 hos {aus bos) 27. -ia hnrdeche^t /. pertinacia 37. -ius s Peruieax. -us, -iosus s. Pernix. -ari bebendi-gklich gen; -atio -ckait 52. Pernix behendich, schalck {hier peruicus 110 )\ iv. u. i. perniciosus schadelic, gherade (gheraed cdns KU nd. in der der Itter grade id.) G. voc. Pernox Peruidia 289 Pernox vbernechtig 40. noch wach kerig V. a. 1420. w.ichter 52. Pero (cf. Ciilpoi gebureii- 40., matti-, iiaacht- 32. -schlich, stech- schüch P. F. ein grofj schlich luit stich läppen 27., stickhippen 45. sim. 5. zuliahnc Gf. V615. * 7 Peroiiiüis s. Cleoiicius. 7 Peroriga stuttennieister 44. Kl. Perosus hetesch .t7. lieiich 23. (hirch hart V. a. 1420. sim. 79. Perpeiulere prnfen. versinncn 52. yPerpeM-, perpe- 4 >. -diciiluiii winkcl-niasr^ 52. -ines o. dz s'.urcün {st. snu-) dz dran hangt 40. messer schnüür 30. richsnür, miiss sniie P. F. een recht snoer des metsclers G. voc. eyn gericht snür 45. unorhengel //. ., prom- Symb. -uüctorium stopisen H. S. B. sciphisen Hymh. 1). 279. (res navcdes). *Perrari-a /. tormentmn rnurorum ; -wm eyn steyn kule 37. petraria hantwerck 74. K. V. *tPer-rula s. Cobillus. -sceli- tlas s. Periclielis. Perscriitari inspechtich (rspehen) werden, crvaren 38. *Perse-CUli 1 -uuli i.raläesenex 37. -nilis gar alt F. n. 1420. Perse-qni durch achtigen 52. -cutor {cf. Emulns) d. edier 32. ächter 33. Perseuera-re volharden, volstaen G. voc. verliärsten 33. behirten, vesten, bestedig sin 45. -ntia bewaringhe, also houelude dout an steden dar vigent to werdende 38. *tPersic-a bersich o. wetten rog 40. -a tunica weidenroch H. S. 1). Cf. -a, -US, -um, persuni Gloss. Dtüfenbocb, Noviim gloaparium, (-US bestedigen 18. aus bersich?) -US s. Sandix. -aria riet tache, flühen kriit 40. -caria pirsig kruit 51. Persistere stät sein 52. " Personat-a, -ia bete Hh. Personatus wolgestalt F. a. 1420. " Perspic-ere für seclien 52. -acia uo" rat F. a. 1420. -n\\\\\ dor schy- nich 37. ■^' Perstrcp-are lautteren 33. lau- ten 27. luden 45. buldern 45. 109. wider hellen 52. -ere vngestunu^n F a. 1420. Perstringere zanielen V.u. 1420. Persuere benahen 52. *tP<öi'tic-a {cf. Falanx ) artel (a?<.9 gartel?), niittelrukch 33. nie[j ruth'27. {et piscis i. q. perca) ein mcs rat (sie) 52. -a assertoria ein heubaum 125. -US s. Flanga. partica gert 32. portica i. pornellus (pron. 1.) \ vaianga stang do man das gewant an hacht 34. *t Pertina {aus porcina X perna? cf. caroperina Gloss.) swinnin bache 10. * t Pertina-x {cf. Perduellis) hert mutig F. «. 1420. verhert, hertz sinnes, streitig 52. -cio gechy 32. Pertinere angeburen 29. boren, ghe-, to- b., an-, to-horen /'. attinere; wedden, also: dat holt schal an der niuren wenden (X wedden) 38. Pertrum s. Piretrum. * Pertussis (pa- '?) /. ^itisis gries- sucht 75.. partusis der griefj 52., iiiorhus vesice. ■■Pertusu-s dorboert of versleten (vestes\ verlessen sie 132.) G. voc. durchstosen F. a. 1420. -ra durch broch ih. loch 74. -in id. Symb. D. Perua-dere. -sum (locum, gloss. Iiominem) anagefarinan 48. Peruei'-tere vorkeren 38. -sus s. Connersus. Peruic-ax vreuil F. a. 1420. vnge- stuem, pös 52. \ -us 110. 132., l perniciuswreet of naegaende G. voc, nagende 132., aus nae gaen .?. -i dy slaftuvil F. «. 1420. ein wilder man 52. lokot o. lia"rig 41. incubi monstri ?'. menae {sie) Haupt V194. i. maere, var. miere Pf Grm. I 116. VIII 399. (vgl. u. a. ib. 402. Gloss. V. c. vv. Ephialtes. In- cubus.) t Pilus {cf Carpa) senepmole 38. stossel mörselklüftel K. V. ain hair 32. pili pubertatis l farais hunger- har H. S. Tr. fPiu {cf. Pinna) gr. summitas 52. gr. die. cdtum lat. JBr. antiqui sumnium dicebant et acumen 76. i. acumen hoghe 37. "Pina visch grat 32. hunger 52. F. a. 1420. ^yPinacium (X ^i'*^^fij^)scinkeiiaz; poculum id., caucus similiter Symb. D. cautus dranck 11. pi-, po-tio- num g.pl. schenchiuazo Gf. III 731. *Pi- s. Piii-naculum. 292 Pina Piropus Pina-, pino- H. S. Vind. -stellum berenwrz /, peiieedamiim H. S. Vind. birnwrz D. *t Pinea s. Pint-a, -rum. Pincerua scinko Symb. D. fürsten schenck K. V. Pindere stoten in die vysel G. voc. *Pine-a, -e pinelfel (1 sf. p) o. tanne apfel 40. Pinetum 6. Pinus. Pingere i.macidarcmsiiWgen (timg.) 52. Pingwedo feyssi 29. füchti {mny.) 32. Pinna, pynna 38. {cf Chorliaus- tus) pyne 38. kirchen tach; hau uf der kilche 32. Pin-, pi- 32. 37. -naculum lini- berga, manaperaga {cf. Cancellus) Gf. 111174. kirchen spicz (c/. Pinna) 32. eyn tyn- 37. 38., tin- 12. 45. -appel; i. conus 38. eyn hohe des tempels 45. hoch, girbei 52. Pinnula orlappa Gll. Erf. Marh. orleppel 75. pinuia orlepHn K. V. ■■Pinuum pensei 52. piuum (su- toris) zuwele 37. *Pinosa s. Pinus. *tPino- s. Pina-steliuiii. *Pinsula eyn bok vinke 37. Pinta ein aich ma^ 33. eyn noj^ehi 45. pinca ych 32. * ;Pi- s. Pin-nula, -nuin. *t Pintrum 1 pinca instr. sutoris 52. 74. Pin-US keyn bom 37. 38. tann; -etuiu tannach 52. -osa keyii holt 37. *tPinx s. Pix. *iPionia s. Peonia. *tPiox s. Pixos. * Piparg-o Gloss., -on s. Pygar- gus. *Pipe- 6. Pipi-nella. *t Piper rotundnm synnwel 29., simbel 30. pfeffer. pyperapium .s\ Acorus, piper-ata "eeu confexy of spyse van pepcr G. voc. ' -atus ge- pfeffert; -etera pfeffermül 52. * fPipergo s. P3^gargus. *t Pip-iare i damare pitten 52. -litare Gloss., -iliare 1 plibiare (cf. Plipiare) pr. accipitris 37. -itare pypeu mnrium V. a. 1420. Pipi-, pipe- 37. -nella beiienille 37. 38., eyn crut to artzedie 38. ^yPipi-tare s. -are. -tum s. Pul- pitum. Pir für 32. i)ira brant o fürge- r liste 40. toten furprunst K. V. eyn hop holtos; eyn kalk ouen 37. kalch- offen 20. 52. Piracmon. peracumen l pera- men l.faherqui percutit /er>-^(Wi 37. Pirale badstube 40. *-|-Pyi«al-is, -le pl. feurmucken Mecj. *Piram-eu eyn kcghele 37. -ida einhulczeinslagel; -US pirenforniichayt 33. -ides pl. auarun, irmansuh Gf. 1 181. -id&S acc. 23l. f. auara Pf Grni. 1 117. -eda kugel-. biren-form ; -eda- lis birenforinig 29. -is (cf Manseo- liini) keghel, evn spis stok 38. *tPirasculus 6. Paristulus. *Pirat-ica raubling 33. mer rof; -or est raptor in nauis eyn vitalie (vgl. Br. Wh. I H83) ; -ra i. vapor (aus raptor!) in mar i ?>!. * I Pir-aula s. -ula. -ea.9. Picea, -edia s. Epirhedium. Pi-, po- K. V.. pa- 30. -retrum, purretum 34., pertruni 37. ber- tram 37. 38. bertan cruyt G.roc. 6S. perchtram 34. behtran 40. holczwurtz 30. *tPiretrum (:pvr) est fishda l f Ollis 37. *tPii'eus s. Pirus. Pirflegeton vurich gloyd 37. * Pirgum {cf. Pirgus) steygeringhe, trap G. voc. Pirgus, 1 pirrus eyn dobel taf- feie 37. \ pirgum bretspeel G. voc wurtzabel spilbret 40. spilvelt, est pars alee l tota 2)l(('nicies etc. K. V. prettstain 27 Marg. ■■■^Piro ein raub-scheff 52., -schiff 75. Pirolus 6. Aspriolus. Piromantia cokelie int viiyr G. voc. vor Avichkerey P. V. * 7 Piropus, i)irorus {v. Gagates), pirullus (ib.) turnicz i. estuariura Pirossium Placitum 293 34. badstub 29. kachel 29. 30. cach- chele 38. edel stain o. pachoffeii 52. prantstain; pirojiS eii! ke^heUX pi- rameii sim.?) kachel 33. piropliolus leutstain L q. lapis Imnianus Meg., ans piropiis aitstain longecl.? ■"-]- Pirossium feii d'os 122., vnu. aus pirogium s/m. i. q. piriciidiiim Gl. m. in pyr ossiiim lungedeutet. *tPiiTiis s. Pirgiis. *tPilTllS herha huffeldern 32. *tPii'SJ^ s- Birsa. Piriila. piraiila vnder mut inder nasen 32. liirola ia))terio)- pars nasi 33. *tPirulliis s. Piropiis. ■■fPir-us ber-bom; -ens -bomen 38. -US -bäum; -um beire 45. Pisa erws 29. arbs 32. erweisse 40. pisum id. ib. erwitte 38. pezetum erbizwalt F. a. 1420. Pisale pfiesel 40. *tPisamuoi (Bisam), standie /. p. femineas spargentem atiras Gf. VI 697. *Pisana s. Ptisana. * Pisaiium heiTen kleit 40, hariii- klayde 74. *Pis-cina s. Natatoria. -ellus s. -tillus. -sli s. Paxillus. fPistell-e, -um s. Pist-es, -il- lus. "^Pistendrum ofenschussel 52. 75. tPistern-a, -um s. Pistor. ^'^ Pistes, pistelle [v. Crisi)a) roet tiol sim. Gloss., nmg. aus roffiole si^ii. (vgl. Eufeola). Pisticus truwe 37. *tPistiilum, „forte pastilluiu ' dech Symb.B.280.,cf. Mimi. * J Pist-illus, -ilus 29. l -illum 1 -elluni G. voc. sc.hmid stochk 34. .sinc- de- 37., smid- F. V., vysel- G.voc. -stok. stabel, dar de smed dat ysern mede twey slan 38. abslag 34. P. V. ab- schlag 29. staniper, stoter G. voc. -illum schniidstock, pfankucli: 1: pi- sellus stempfei 52. *Pist-or pfister 52. K. V. -rix kiietarin H. S. Tr. backst er G. voc. -erna l -eruum 1 -illum eyn bak hus 37. -rella taig gande {st. gaude = gaden) 32. -rina teicli gaden, j)fisterie 40. -rinuiii pistria IL S. D. pfistrv 1: bach haufj; -rina id., pfister- haufi^ii. V. Pistrix (cf. Pistruiii) 1 picrix i- hcdcna; pestrix estheluamarinaSl- Pistrum (vgl. Gloss. h. v. und v. Pistrix) eyn erue schep i. naiiis here- ditaria (umg. aus erne, nauis enea) 37. sauge, strlchvisch V. vrat BM. II 2 S. 54. vgl. Sni. III 271. Fr. II 149 v. Sänge (v. Sangen irrig im Gloss. ci- tiert). moeldeken, troch G. voc. Pisum s. Pisa. *i Pita s. Calamintlia. Pitaci-olum, -um s. Pictacium. * t Pitio s, Potio. •^ j- Pitis-arc. -satiuucula kostung 125. "Pitouius s. Picoutus. 7*Pi- s. Pu-torius. "fPitriscus s. Paiistulus. "7 Pittac-ium, -um s. Pictacium. *tPitui-ta, -ca 40. phificz 40. henenczipff 33. henncziph 34. czymph der hennen P. V. Pius {cf. Prodi gus) milde myt gro- ter doghet 38. gutig 52. Pix pek 37. peck 38. 1 pinx bech K. V. i)hiceus adj. bechete 40. *Pixos busbaum 9. \i\oiL gr.,lcd. buxus bucbsboum H. S. B. Placa-re gefellig machen 29. be- helich m. 45. webagleich (b aus h) m. 33. -bilis behelich 45. wolgefelch- kleich 33. -tio l -tor (st. placor Gloss.) beheghelicheyt 37. Placeuta [cf. Polenta. Leba.) zeit 32. laceuta s. Liba. plancenta praytling 34. plauta pfantzelt K. V. Placent-um kitel (feminarum) 52. -iuum kedel vest. ni uliehre 37. Plac-ere haghen, be-h., beuallen, gut dünken 38. -idus behegelich 45. (equus) willich 125. 7 Placit-um gocz wille 40. Itreuge dach de bescheden is dat me dar inne ghedinghen schal; -are dach holden to deghedinghen 38. -atio täding 32. 294 Placta Plaustrum * Placta s. Blatta. -era s. Blac- terare. -us s. Planctus. PI agil slag 34. plog 30. * Plagella (in vuhiere, aus plagula, vgl. Freund und Quichcrat Ädd. h. v. Gloss. BM. III 562) meissel i. lenta, est conuolucw stiippeliiii etc. K. V. waisel V. St. G. H35., weisel 909. *-]-Plag1a-tor land Streicher 31. sim. 64. -MUS blüt verkoffner 32. -rius slaer V. a. 1420. ^Plagis. playis p. pflye 40. *tPlag-ium, -rum tuben necze Str. V. *tPiaYi« s. Plag-is. *Plam-p]Hm schiffleiii 74. -biim (-blum? cdpli. -p-) est nauigium 37. plaiiibum en kleue schep 23. Plana scaue, eyn cruin ysern i. scliabrum 38. scaue, scabe, poum- scaba Gf. VI 406. scaua H.S.I). (?'. asi>erella) Spmh. J). paumschab; pla- iiare hol machen 52. '•'Plana-, plane- 40. Symb. -to- riuni liehe stein 40. lich-stein H. S. D. -isan Symb. I). boumscabo Gf. l. c. (r. Plana). *-|-Plancenta s. Placenta. Planctus carminghe G.voc. hant- slagunge Gloss. hartschlagang (umg.) 33. clagung 52. 110. plactiis klowen klagung 32. ^Plandi- .s. Paliida-nientmn. Planella clotze /. subtalixis 38. Planeta casele L casula St/mb. D. *t Plane- .s. Plana-torium. Plang-ere hende winden F. a. 1420. -or schlahung 33. haut slack 27. heu- lung 52. * 7 Plani-bum s. Plampluni. -tles, -cie s. Planus. * 1 Planta s. Placenta. *fPlant-a lebender leib on er- kantnüfj {sim. 25. 98); zweig K. V. sole 0. ein lebenderlip on verstant- nisse 40. pflantz 29. Jf. V. (hd.) plant 30. eyn dele V. a. 1420. zwy 29. 30. varse 36. plantinge 37. -atio id. ib. phelczung 33. -acia peltzczwey 52. -are peltzen 52. 75. -arinm estso- lea adceil ponteriuni 37. limbel [vgl. Pictacimn) 40. läppen corii 7. -aria estramus etc. 37. zwig 40. -a leonis s. Aconcilla. Plantago {ef. Septem) weghebrede 38. wegreich 34. plasitiiago minor rippel-e iO. -in 105. ■^-j-PJant- s. PaliHl-asiiCiituni. "Plaiita-re, -ria s. Planta. Planus (c/. Obiiquus) glat, glet, slith 38. slicht, effen G. voc. gesiecht 34. plani-ties pan 52. bane; eyn gut wech; i -de /". spaciiim, area bleck, vlecke, plan, pkis, stede 38. Plasmare, pla^Hiare 29. schöptfen 29. schaifen 30. beschaffen (creare scheppen) 34. plastes machir V.a. 1420. *f P- s. B-lasphemia. Plastes 6'. Plasmare. *Plastia vn vor dauwet /. iufli- gestio 37. Platanus mepeltern, eyn honi 38. 38. ahorne 37. ahürni 40. auhorn, lis. Mrg. aharn pawm K. V. ahorn 29. ohirn Sir. V. ohern hörn {sie) 27. aern bäum 45. acharenpawm 33. ab- hirniböni 30. Äyd\w::7fiaT«v) K. V. -sis kuustgedichte gestiffter ding 'ih. gedichtung 33. verz- machir F. a. 1420. -ta ein dichter gestifter ding K. F. buch tichter 40. uersmachari H. S. Tr. uersemekere *. versificator Symb. D. herolt, eyn leyt spreker i. heraldus; mester de nighe kunst dichter (cf. Autor) 38. -tria ticht biich 29. dich buch 30. geticht puech 34. poiere dichten 52. 'tPolea s. Polia. Poledrus ein dillen l podem (aus fillen shn. nmged.!) 33. vole 38. volo; pultridus vulhin 11. S. B. Tr. {cf. Gloss. f. Pultrinus). poliderus volen 29. paledrus s. Palel'redus. Polen, peilen staub mel F. a. 1420. Polenta, pollenta 30. 34. vlade i. placeuta 38. kuch 30. eyn macz- kuch 45. bry 37. wasser-prein 34. -bry 29. \vi[^ mcl 32. siniel mel 40. een pap of wclUnghe van meel G. voc. pogatz s. Focacia. * Poleiitrudiuo s. Pollitriduum. ^ Y Pole-ris s. Gamarus. -tum s. Boletus. Polia. polea hert 52. Poliaiidruiu eyn schon grab F. a. 1420. *Policaria winde crut 40. *Polic-iuni, -tor s. Polli-cium, -nctor. Polid-ama, -amas hurer 40.-onia ?'. adtdtcra 37. *tPolid-erus s. Poledrus. -onia s. -ama. = Y Poligerniuui s. Poligranum. ^-fPoligoni-um, -a v. Bursa pastoris. Polig-ranum rogge 37. -ernium rogin >>iinih. B. 278. Poliiiiit-us manch ualdig F. a. 1420. -a (cf. Multicolor) mauchuar //. S. B. toppelstein (d. i. geivürfeU) tüch o. gewerwet o. gegilwet rog 40. -arius {cf. Frigio) beduyr- G. voc, beduer- 132. -wercker. besticker 13. G.voc. ^^fPol jpodion. polip-odiuiii stain wurtz, engel suz 52. steyn cruet F. a. 1420. in-, engel-susse, stein wurtz, tuben kröpf 40. (Ud.) stemfaru //. Fh. pellipodium hü[jloch 30. palpipe- dium platlozz 34. Polipus crabbe p. 37. 38. charph 1. cherph p. P. V. kerpli, w^alch 33. bo- liche 0. snüzete 40. bulck, egngrofvisch; sly, eyn visch eine roglien; snoppe 38. Polire Ponere 297 snot of ghenart p. G. voc. ghernaert 107. {niid. garn-aerd, -aet. -er squilla). ockeley, vlunder (cf. Flagendula) V. vrat. (BM. III 355). der putz in der naz 52. sim. 74. Polire blcncken, cyeren, effen ma- ken, slichten G. voc. zieren, fliechen (fleihen Fr., flaien Gr. Wh.., nl. nd. vlien, vlijen ornare;haumy^ü\{M.Q.\\) P. V. politor tuchsclierer 125. pla- nirer 52. * Polis welche (aus velge slm. cf. Gloss.) l ciuitas pluralitatis (aus it6}.Lq X '^o'Kvq) 40. Polisma i.pingwed-o76.,-a 37. * Polismus (gartz etc. 25.) aus bulimus. Politia gemeyne kunst V. a. 1420. Politor s. Polire. * t Politri-clium, -cum, -eus Hh. (cf. Capillus veneris) niesse wurcze 40. wis beide 42. hymele (c. humble) IIb. "Politrou-, poUicrou- 1 croni- pol-itudo eynes presters beddo 37. *tPoliti'udrium s. Pollitriduum. *tPolitulos (polic-? aus follicu- his X pollis?) Schelf 32. (deherhis). *tPolium etc. s. Polum. *tPoll-ola s. Pullula. -egiou s. Pulegium. Pollere {cf Polire) bloyen, blencken G. voc. Pollex dum 32. tarn 29. dorn (do) K. V. *tPolli-cium, -tum s. Bolicium. -ceri s. Pellicere. PoUinctor. polietor tonten gre- bel 32. schelmscbinter 52. plictor toten graber ih. eyn doden greuer 37. Pollis simel mel 40. ags. grot Haupt V 197. gryti etc. Gloss. 'Pollitium .9. Pollicium. *Pollitr-iduum wertel 33. -udium büttel 40. polen trudiuo rade (aus rede umgcd.!) i. zizania 37. poli- trud-rium eyn schone budel ib. -ium reidpeutel 52. buretel, -um buletel Gl. m. 122''. p. 52, wo Scheler polleu -f trudere ^u Grunde legt; für die fr^. Wörter kreuzen sich die Ableitungen, vgl. Scheler Frs. Wh. und Dies Wh. Diefcnbacli, Novum glosf-uriuiu II c. V. Bluter; Gloss. v. Abrotare; m. Goth. Wb. B. 38\ t*Pollou-ia, -s s. Polonus. * Pollu-ere, -la s. Colluere. Pul- lula. Polonus polander 29. poUoiii-a polen land 37. -s pollanden 40. Polosus i. altus, sublinius 37. 76. *PoI-um. -ium 1 -Ion i. rotmi- dum scheiblig 52. Polus (cf. Celiopholus) hymel nabe 40. '^ t Pom-a, -acium, -arium 6. -um. -elium s. -ilio. Pomerium bomgarde 37. pomoe- rium parcben ni., höh. parkan F. tril. Pometum, pomicium s. Pomum. Pomilio i. paruus homo ein obs hüeter (X pojnum) 52, getuerch H. 8. D. sim. Gf. Gloss. pomelium nanusFf. Grm. VIII 411. ^Pomorancium s. Pomum. Pomp-a bach, houart, homout i. superbia; -as exercere baghen, houart driuen, beroumen /. iaticare 38. -a hoch-schal 29. -schaU 34. -fertikeit 30. -osus -schellig 29. -ellig 34. -fertig 30. homodech 37. hoch- mutig 9. 52. 75. hirsche 45. -ositas s. Ambitio. -are hoch tragen 52. ••fPomppina s. Papina. *tPoiiium (ff. Malum) opfel 29. äpffel 32. opffel; pomus apffel bom 30. pomum cedrinum Gloss. poraa cedri pomcedern Symb. B. p. citriui citrin eppel 51. pomusgrauatus niargramaphelpawm 33. een appelboera van garnaten G. voc. pomorancium (cf. Orangia) pomorancz 29. pomum regale kungaphel 34. p. moutanum varne {cf. Filix), eyn crut 38. pom- aeium Gloss., -icium eyn appel moys 37. -arium opflfelmuelj 52. apfel gaden ; -etum a. gewachs 40. -atrum opfel- most 52. Pond-o ein gulde 125. -us bor- dene 37. burdi, wicht 29. wichte, waghe i. trutina 38. pendes ge- wicht 34. ponder-are weghen 38. -osus wegig 30. suchtig (umg.) 34. Ponere cibrengine 48. 38 298 Pononia Porticus *t Pononia s. Bononia. Pons brugghe 38. Pontica nespilboum H. S. D. Ponticus zengri-cli 34., -g 29. nt piper. eyn ziiigerick ding als ijr^ vff der zunge ziiigert 45. eugieclit (sie) 33. hanticU 3Ieg. Pontificium bischof ambacht 40. 'jPontis s. Scalus. Poutonium (cf. Naues) scaltscif H.S.B. Tr. piint Gl. Aelfr. Pontus brücke V. a. 1420. brück 8. 9. Popa opffer-krämer 44., -metzger KL *tPopilio s. Papilio. Popina docke (pucrorum) 37. Popina, poppina kücliiii; u\ o. pomppina k. meysterin 40. Popisina,papisma 34. ;. squalor spoul dar me scottelen inne hei't ghe- wasschen 38. spul, karspül (kar vas) 29. sim. 74. spuelcich 34. wajjer daz uff der leuchen flufjet; et auis eyn spuck {cf. spocli 13.) 45. *Pople-x, -s s. Poblex. *t Poppina s. Popina. *tPopulus (cf. Gens) nrr. 1. 2. Gloss. papel- U. S. D., puppil- 8. -boum. salewide Symb. 1). vlben-, popeln-baum 0. sau. poppul-ns wölk 0. beide (volk; belle Gloss.); -aris selpf zabel fenne 40. popul-aris vende im schachtzagel 74. -are ver- festen (aus verwesten sim. nmg.) 33. l-arizerstören; -atiowustung; -aritas menigung 52. -eus salahin Gf. VI 189. 1 albarin Pf Gnu. XI 1 S. 33. salewiden Spmh. D. -oua Gloss., -ena est dea nuhentium 37. -euni Gloss. m\ 1., -um 30., papuleum 34. standel- 29., stam- 1. 34. -wurcz. stain wurtzel 30. *tPor-a s. -ca. -ax s. Borax, -ca s. -cus. Perca. Porca terra inter düos snlcos twi- schen twen voren 37. piffang 52. pora brach rain 32. * t Porca-ela, -Utas s. Port- ulaca, -a. Porc-ellus, -inus s. -us. i X ui-^iuiiuiu o. -tulaca. -CO s. -ro. Porc-ns farch 40. barg, est ani- nml grinibile (:crinea? grunnire?) K. V. -a nuun ib. eyn docke /. scro- pha 37. mock 45. 152. -inus swy- nen 38. -ellus swinly 29. sweinliu 52. procellus vercliel 34. " fPo- s. Pi-retrum. * t Porficio s. Pol phii io. "fPorne-llus, -stus s. Pernes- tiis. Porosus s. Porus. ^ Porphiri-o, -us Meg., porficio 40.. parhirius 34., purphi-rio (aljih. po-) V. a. 1420, -nus 30. eyn ysern bord 37. 1: stocharistrix Symb.B. 260., aus stocliar i. strix! sitich 34. Sittich 30. g'sere (a^s- grisere? ysere?) 40. jjrophiri m. Meg. purpir vogil V. a. 1420. *Porrectorius i.paruus ciphus 37. *tPoiTig-a s. -0. Porrigere rekcn, to sek teyn, wyn- nen, langhen 38. Porrig-o pfinnig 52. -a infirmitas porcorum 37. Porro verre, werlich V. a. 1420. *Porro. porco piscis tyra Raupt V198. *tPoiTU-m loc 38. lauch, nach der latein pforr, pfarr Meg. louch, per 29. loch 30. pharren 34. lo^ch 40, -s {cf Sisimbrium) 1. kil 40. kil 6. H. S. D. Gf. -m casti s. Ascaloniuni. • I Porrns s. Porus. *tPor- s. Pro-selitus. Portaparten, tawr 33. porza {urhein. Verschiebung, im rein Hd. nicht erhal- ten)i. ianua Symb. D. reyn {aus sporta zein?) V. a. 1420. p.-lactis herczen [sc. ader cf 74. Mediana. Rilis. Tra- chea.) 40. porcalitas spij^ader K. V. Portatiuum trag orgel 1. 29. 33. portiffchin 45. *tPorte-mia, -nia schiffelin 40. Portendere kunfftig ding ze be- czaichen 52. "Portica s. Pertica. Porti-cus, l -tor 40. lichus 38. (hd. Gloss.). lichhuB 29. 30. 45. leyt- Portio Potiri 299 haufj {nmg.) 34. für gebucz 45. vor- haws, lauben, scheph 33. schöpf o. priester hus 40. furzeichen 29. sim. Gloss. {aus d. lat. umg). halle 20. F. a. 1420. Porti-0 anzal teil 29. antaal, be- cheden (bis, st. besch-) deel i. pro- portio 38. ein pissel fleisch 52. -im- culus gancz stuck 30. *f Portitor s. Porticiis. ■^- Portoriimi naids qd. 37. Portugalia port-igal 30. -gal 34. -itgal land 29. •yPortiila-ca, t -iia 38., -ta 40. borghele 38. pörzelkraut Meg. biirtel (Ed.) H. Ph. bürcele; porciolium bürczel; partada burcelle 40. por- caela burzel H. S. D. Portus, parcus (v. Littus) mer stad 0. habe 40. zulendiing 52. 91. czw landen 33. Porus tunst-, swey- (sie) 40.,donst-, schweif^- K. V., dunst- 32. -loch, swaiz- löchel 52. Meg., -vensterl (ungJoss.) Meg. sweytgaetken 6r. voc. swet hol 36. eyn swt {ans swet) hol 37. poro- sus holechtich ib. ein holer ast [ans holerat sim. umg.?) 33. Poscere hoischen 29. ayschen 1. 34. 52. poposceris aischist 41. ^fPoscras s. Postcras. *tPosicarius gast 40. * Posit-us s. Locatus. -iiiiiin een postijf G. voc. fPossess-us beseten 38. -um be- siczunge, getregde 40. -io geträgide H. S. D. geträgide Tr. besittinghe, haue, grot neringhe 38. -or besiczer, houesesse 40. Post 1 retro na, hinder, achter; postea hirnamales 38. posterus de hinderste 37. Postcras. poscras s. Pereiidie. Postea s. Post. Postel-a, -la 33., 1 -iiia 37. eyn achter zele 37. eyn ostir (sie) reyf V. a. 1420. after reyf o. gereyde 40. affter reiff i. subtela (q. v.) IC. V. hinder-zadel 38. -huet 33. * t Poste-Uum s. Plaustruin, -rgare etc. s. Postergare, -rus 6. Post, -s s. Postis. *tPostic-a, l -um K. V., \ -us 37. eyn hcmelik porte37. Imnder (sie) tiirlin 40. hindertiir, vetach i im 15. Jh. erlöse licnd, hier ivic vhd. TJnir-, Fen- Ä^tr-flugel), lad K. V. -inum gader iSgmb. D. yPostilla auf^legung 52. *7Postinata s. Pastinaca, Post-is, -es 37. Symb., bostis 32. {cf. Antes. Appendix. Gloss. v.'^wh- liminare.) stender, post, eyn hold edder eyn steyn 38. dorstel 37. dürstule Symb. D. turstudel sim. Gloss. bystel 32. 40. vber tür 40. türstokch, ober t., türangel, druschutfel P. V. toyr V. a. 1420. Postomus s. Postumus. Post - tergare, -ergare hinter ruck legen; -ergatio vnderlegung 52. fPostula-re esschen 38. -torrechtz begerer K. V. Post-umus, -omus.9o. nachgebor-n 93., -en K. V. kint. votir loz V. a. 1420. Potare drencken, alseme de perde drencket 38. trencken (epotiri ge- tr. bibere drincken) 30. trinkchen, sler- chen (slo-V cf. Pot-io, -us. Gloss. vv. Sorbere. Ingurgitare. BM. II 2 S. 416) P. V. *-|-Potauia s. Patauia. Poten-s woldich, mechtich 38. -ta- tiis mechtigkyt V. a. 1420. to her- dinge 37. -tia 1: potestas wolt; craft } macht der leuendighen ding, vigor, vigorositas id. der vn-1. ding 38. potestas (cf. Gloss.) ampt-, heupt- man 125. "Poteutilla {cf. Tormentilla) syn- groue 38. greus-ing 1. 27. -sing 33. 34. grinsing 45. Potestas s. Potens. Potio trang4(). pitio 6. Piiiacium. potus trankch, slorich ((;/'. Potare) P. V. p. ex melle (Ed.) honigwurtz //. Ph. Poti-ri uyessen 33. G4. nüsen, vberkomen 31. -or nutzer o pösser (X befjer) 52. -us bilken, mogheliken /. merito 38. 300 Potula Preligus *f Potula sleyff, eyn grot leppel 38. Potus s. Polio. "fPi'albium s. Brauiiim. *Practacella stein kle 40. stain- klee 74. Practic-a vbunge der kunst 40. wir'^lich F. a. 1420. -are hand-wircken 30., -wercken 29. -a buch aller ding 80. proteutica das puech alter ding 34. ^fPractuca s. Tructa. * Pragmatic-um worff45. -oii ein werich 33., werg 27. *f Pra- s. Pro-mptuariiim. *tPranc-ia, -US s. Br-. *Praud-ium, -eum 38. ynbis 40. ynibis K. V. immet, dat etent vor middaghe 38. -ere eteu des morghens ih. morgen- 30., ymbis- 29., czw mall- 34. -essen. *tPi'arire s. Prurire. Pras-iuni, -siuiu (s. Marriibium) wisser andron 40. -siou andron ib. hare hune (e. horehound) Hh. pasia morell 32. cf. 87". 146. Gloss. v. c. Prasmus s. Brasmus. *Prassi-ou, -um i\ Prasium. Pratuni wese, wische, angher 38. wiese, bameth {sim. 147. Gloss. v. Vlcea), pasch (aus pascua) Symb. D. Pauicor-dius, -s snode herzig V. a. 1420. *f Prauium s. Brauiuni. *f Praxi-s l -os werkinge 37. Pre vor, also: ik kan nicht vor one 38. pre amore (facere) von libe wegen 125. Preambulum vor-gesanck, -ganck 52. Prebitor der do pfrunde git o. prouencie (?phcie) teylet 40. jPrecaluus i. ante tempus caluus kael 37. Precari-a ein ewich cleyn (aus leyhen sim.) gut 27. ewigleichen [aus e. 1. timg.) gut 33. -um lip gedinge, bette 40. precator betir V. a. 1420. *7Precawus {cf. Precaluus) i.ante tempus cawus hol 37. Pre-, suc-ceutor (ingl F.:) \ov-, nach-singer K. V. Preceps snel 37. baldig V. a. 1420. vorsnellehaffig 37. sim. 22. versnel- hafftig 33. precipit-are vnder truken 52. wider werifen, schepphen 33. schüpffen, struchen 29. schuppen 27. -ari schüpffen 34. -ium scheptfung 33. schuppinge 37. tobel 32. geuelle F. a. 1420. fPrecept-um {cf. Edictum) bot 38. gocz gebott; -oria baly 32. Precipit-are, -ium etc. s. Preceps. *Precis-ores s. Dens, -us geradt 34. eben gar gerad 29. preseise geleich 52. Preci-um (lihertatis) durida 48. -osus kosper 33. castig ding 27. Prec-o gerichts knecht 29. scherig 33. 34. vorloper 37. böte, boetel; -ouare bottiln V. a. 1420. -onium vor- sang ih. vor-, -ouatus be-kundung 52. *Precousiil rat-, borgher-mester 38. Preco-quus vor ruf (rif?); -x eyn vorkoch (X -iefcnbacb, Noviim glossarium, Proheres eynvor-munde 37., -erbe 64. ahtererue //. S. 1). aftererbo Vind. afdirherbo Tr. afdererbo Moii. Probibere vorbeden ; i. inhibere sturen 38. weren 38. 52. " Proles kint o. mag 40. erbling 52.proliiicareiunghen, also: dat deer wil i. 38. mugen {aus iungen) 27., geslacht 33. machen. Prolixus langh 37. (proluxus?) dirlengit F. «. 1420. Pro- s. Compi-logus. *Prolonga-le lengghehake; -re vor-lengghen, -teyn 38. Promere loben 27. 33. sengen F. a. 1420. auff tun 33. aufj thun 27. tzapphen (potum) 125. -j-Proniine-re schynen 27. ver- schuenen; -utia verschonung 33. -ns derhabin F. a. 1420. * Promo-cundus, -condus keller 40. -tendus /. manifcstator l reuela- tor 37. Promontorium brück i brack 45. fels 52. *Promo-tendus s. -condus. Promo-uere ab werften 52. fue- deren; -tio fuedrung 33. "Prompte, promte peraytleich 34. praitlich 30.prompt-us behend, bereit 52. bereyde eyn ding to dounde i. pa- ratus; -ifieare bereyden, vuUen bringhen i parare 38. Promp-, prom- 30. 40. V.a.l420, pramp- 34. -tuarium, 1 -tarium 125. scap 38. schafft 29. spise-kaste 38., -kiste 37. speyskasten 34. spi^ trog 30. speyfj fas, schanck. almerey 27. gesanchk {umg.?), allmern 33. kelre, kensterlein 40. ein getzag {lo- cus etc.) 125. merberg V. a. 1420. Promulgare usbrechtigen i. diuul- gare, propalare 29. lutbern V.a. 1420, daraus leuthern 9. hiteru 8. *fProm- Perp-unctorium {anders Gloss.) Promus lyt Sprecher F. a. 1420. Promusci-s helffen nafj 32. -da helft'audcs snabel 40. * Pronellus s. Pernestus. 39 306 Pronepos Proselitus Proiiep-os mis nefen siin 40. kin- des kint 52. -tis enicklins tochter V. tril. *Pronesia schiff seyl 40. bantsail K. V. *tProniib-us, -er 40. (c/. Pa- ranymphus) E fuger 40. des brude- gams vrent of hylicmaker G. voc. -a uurbruth {JM. Et.) U. S. D. andir brut V. a. 1420. E fugerin 40. efiege- rin K. V. Proiius {cf. Cremius) geneyget, balde V.a.1420. behend 52. Propag-o sleihti 48. gesiecht ; stock van een wijngart G. voc. slni. 110. weinreb 52. buge /. V.tril. -are win legin F. a. 1420. auspraiten 52. * t Propal-are {cf. Pronmlgare) aus schreyen 52. /. -lo; -tire i. de- nudarc l proferre 37. *fProparare i. denigrare 37., aus propalare i. diuulgare? *fPropato Gloss. aus proparo {cf. paro, myo-p.)snycke('wa?. D. -in H. S. Tr. storisen D. stapf ysen 40. (propunctorium stopfisen sim. Gloss). * Propun - ctoi'ium, -gnaculuni s. Propugna-culum, -torium. Propliet-a weissag K. V. -issa wizaga Haupt III 466. wissagin 29. wij^sagerine 30 sim. Prora grans 52. granf^ 32. snarf IBM. 112 S. 449. voderport K. V. vor- der brot 0. pfliht an eim schiffe 40. plehta IL S. D. plihta Mon. pflihtha Tr. plechra (aus -ta) Symb. I). 278. plecht KU. {junl. von plicht untersch. Stamm; nhd. ptlicht hei Fulda Id. u. Ä., nach dem Nl. ? vgl. Gloss. v. c). pro- reta ein sturem mann 33. Pros-a gedieht on versch; -ator tichter o. v. K. V. *Prosagium wickerie 37. *Prosayca. pseuta i. domus vhi ptauperes stipeudia petunt 37. *ti*i*oscelides s. Perichelis. Proscissio bracha H. S. Tr. Proscri-bere ver-derben, -vrtailen 52. festnen 30. vesten, vor-v. 38. in die acht tun 29. -ptus geächt 34. vorächter 29. in die auch thün (X -bere) 30. echter 1 der sin laut vnd gut verlieret 40. -ptio ainer der In- der auch ist (X -ptus) 30. acht 29. achte, veste, vor vestinghe, wortlik ban 38. *Prosectum s. Appendix. *Pros-elitus ellendir F. a. 1420. -elicus e- 27., el- 33. -lender. -ilicus Proserpina Pseudo 307 s. Apostaticus. porselitus ain ii|^ lensclier 32. "^Proserpin-a weg broyte 40. -ata wegedree i. ceutumnodia 51. -aca unfortredde Hb. Prosi-cum, -tum antworde 37. *tProsi-lius s. Proselitus. -tum s. -cum. t Prosodia gesang V. a. 14.20. i" Prospectare aufsehen 52. Prospe-r gelukig 40. -rari dien, dygen, raden, glie-r., beteren i. q. for- tunari auenturen, waghen, lucken 38. -itas glncksamy 32. Pro- 1 iu-spicere beschauwen, be- seyn 38. Prosternere nedir uellen V. a. 1420. vnder truckhen 52. ^fProsti-bulum fiowen hus 32. -tuere hurren V.a. 1420. -tutio huren- tum V. a. 1420., -weis 52. -tutor KL, -tor kuppeler 40. -tutrix Gl. m., -trix kuppelerin 40. " Prostra-bulum, -lobium est i. q. ante doinum 37. Pro-stratus s. Elidere. -tegere s. Predestinare. Protela-re aus cziehen 52. -tus vorlenget 23. 37. Pro- l ex-tensus clam, don 38. '■•■-fProtentatus (X pot-) gewalt 52. * 1 Proten-tica s. Practica, -us s. Prusia. Proteru-us fraischlich {imgew. Gl.) 41. voreuil F. a. 1420. -ire mütwillen 29. mit wiligen (umg.) 30. crighen, kiuen /. bellare 38. -itas vppickait 52. Protestari czewgen 52. Protinus drade 5. 23. 45. ^fProtip-sorium, -ciarium est eistet erecta 37. * Prothologus fiir näm red 52. Prothonotarius der obrist stat- schreiber 52. Prothoplastus erst geschaft V. a. 1420. "^Protliotor-, procotro-pium sp y- tal 52. Protrahere vorteyn 38. Prouer-bium bisprake 38. bi- 38., sprich- 34., wer- V, V. -wort, wer- bort 34. gleichnujj, spruch 52. -orum (Über) s. Liber. Prouidus vmme-, vor-sichtich 38. *Pro- s. Per-uinca. Prouisor vor weyser 13. für we- ser 32. Prouoc-are reysen, anverdighen 38. gram maken. cryten G. voc. (krij- ten clamarc efe. KU), bewegen, erzür- nen 52. irczornen V. a. 1420. -o (ce- saris ad solinni) ich bannun 48. *7Proxe-, proce- 37., prozo- 122. -nein (prozeuetarius Gl. m.) meke- 1er 37. courretier (){fr.^. courtier) 122. 'Prucia 6. Prusia. Prudeu-s listig 52. 4. -tia für sütikait 32. *Prugiua erber 76. prungna ertbere 37. ^Truin-a rife; -are rifen 38. Pruua .s\ Carbo. Pruueli-a, ^jZ. -e siewin H. S. D. -US kleineysenkraut 74., (daraus? X brunellus esel:) klein esellin; kriech bo'm 40. pruneta grosses ysen krut 0. scharlcy 40. sim. 74. *tPi'ungna s. Prugiua. Pruuus (Ed.) prunibaum H. Ph. *tPrurire, prarire 34. jucken 29. juchken 34. kraczen inder band (X haut) 30. pruri-s:o kratzung ^. V. kreczigi 32. rüde o. kreczige hut 40. griudpuchel 34. gyccae i. uredo cutis Si/mb. E. \ -tus iuck 29. jucken 30. grint, schorp 45. -tusl -eies juchkung 34. -geusjokeu37. -geuosus schebig; -ens kretzig 52. * Prusia 5^. Gloss. prussia praus- sen 34. prucia prusen, prucelant; proteuus pruce, eyn iit dem land (prucia) 38. *f Psal-lere, -lare 38. lessen V.a. 1420. frolocken 52. rotten 38. roton Gf. II 488. -teriuHi, -terius 40. (cf. Cithara) rota, rotta ib. solter G. voc. seiter 45. salter 38. 40., dat ghemeynste bouck in goddes loiie 38. psalterie 40. -tes salm-mecher; -migraplius -schri- ber V. a. 1420. Pseud-o seutin Gl. Ker. verkerer 32. falscher prophet 29 sim. valsch; 308 Pseudothyron Pulpa -og:raplms volschriber (imig.) V. a. 1420. psewst-us 1 -es falscher zeug 52. 75. * Pseudothyron ein heimlich thor- chen 125. *tPseuta s. Prosayca. * f Psiatu-m, -s matte, mappe 37. * t Psi-catus s. -ttacus. -latrum s. -lotlirum. *tPsil-lios coriander 24. -ins cor- rander h. 40. -liuiii psillenkraut JSleg. psilmni psilen kruit 51. Psil-otiiriim, -atrum sle5ffe o. seyffe 40. Psit-tacus Gloss., -acus 31. 32 40., psicatus, pfieatiis 29., spitacus 122. psitochü^ 31. sitteku^ 50. sitte kus auis 40. sitkust 32. sitich 34 Sittich 29. 30. papeg-oye 29. -ay 122 sedek, eyn edel nogel (ohne Inf. Gl.) 38 *f Ptisaiia lensamo; dlpsane lo- chesuasen II. S. I). pti^sana gersle Wasser o. busome (X buccina?); pisaua vefel {ans vesel, vgl. fesa Gloss.) 40, *Pnba .-5. ich chlag wee 33. *tQ»eri-des, -les s. Curule. * Quer-uus, -ula s. -cus, -cula. *tQuer-ulosus klegerhch rnent- sche 45. -osus clachaftich 37. -ulus chlagig. chlafftig 33. clegig, cleffifj 27. ciaig 45. *Quest-a solt, czol 52. schattinge; -US schat van den bouynnen {mere- tricum); -ionarius Stockmeister 17. 12o.pl. -ii). phenniger {umg.) V. a. 1420. pineghers 37. -or samnor 40. schosfjher 125. -io ein frag red; -iosus 1 -inarius cläflfig 52. t Quesumus zere beten F. a. 1420. *Qui l quis we. also: we is dat; qui 1 quilibet wede, also: wede godde denet; quis welker; quid wat 38. qui wer die; quis wer; quid was; quod was das 29. qui wie die 34. quidam Elicher 40. quis-libet, -que, quiuis ein ieg- l yetz- 33., yg- 34. -leicher. it- l its- 27., iegk- 1: iek- 29., ein iet- 30. -lieber, quis-quis eyn juwelk; -cuuque etc. welker 37. -piani ichteswelke ib. eczsilich 45. quititas etlschlikait 32. Quie-s rüste; -tus gherust G.voc. -s 1 -tus {sie) rauwesam 37. Quilibet s. Qui. * Quilina i.coriuina 37. 52. ^- 1 Quiniin-io (?) s. Quinimo. -um s. Ciminum. Quincuns das fünft des gewichtz 52. Quindena ein mandel 22*^. 125. Quinetiam dar nach 52. Quinimo meer, veel bet G. voc. bylch 19. (qmyuio) bilchir V. a. 1420. Quinio zinge iitf dem wiirfel 40. zinck 52. K. V. *7Quinqu-e viue 38. -efolium, -eflluni s. Pentliapiiyllon. -ies {cf. Ter. Quater.) funf-stet 30., -sten 29. -aginta vefftich 38. veftich 37. -agies fünfzig werbe; -agesimus der fi'nif- zigoste 40. -ageuarius sculdheizzo Ho. 53. * f Quiutern-a quinterne, trumpe i. trumpa; -ista trumper 38. -isare trumpen ib. -are quint singen {umg.) 30. -US fünffig 29. funfftig 34. -um quinterne, sint teyn bieder 38. (Juint-us veffte 38. -ilis ho"we monet 40. -inus quint-ein 34., -in 29. 30. quentinus quentin 38. Quiris romischer ritter K. V. * 7 Quiri-S (Stein in des Wiedehopfs Nest) Ki. withopfenstain, dot findet man in des ivithopfen nest; -ndros geirstain, den zeuht man dem gcirn aus seim h im Meg. *-|-Quirit-are sqq. Gloss. -us vox vermium; -anus est vermis cum vocem dat 37. Quis etc. s. Qui. Quiscula. quisquilia wachoel {st. -tel) G. voc. 312 Quispoliones Ramale *t Quispoliones s. Vespilio. Quisquili-a drespe crut 38. ab- sneyte 40. -e zaghe spone 27. ge- raspe H. S. JD. giraspe Tr. girespehi Gf. IV 1181. saffrat (X schaf-? cf. Crocus) 32. *QuisqiiiIia s. Quiscula. *Qiiit-atio, -tare, -itas s. Qui- tus. Qui. Quit-us quid 38. -are quietyn V. a. 1420. -tare vet (aw.s wet?) maken 38. verquitten 34. -atio quitlatinge 37. * Qiio-adusqiie hoe veer G. voc. -circa darvmb 52. -modo wu {alph. wo) 38. Quondaiu {cf. Olim) etswan 45. Quot wovele; -quot-i kl. -iplus womennich 37. -iens wo dicke 38. -eiinis wie fil jor 40. * Quotamis s. Cydouia. *Quot-ennis, -i, -iplus, -iens s. Quot. tQuum wanne 38. R. *Rabaculus s. Rapa. *t Rabbi i. magister Br. rabi meyster 40. 1 raboni kl. V. a. 1420. *tRabicapta s. Rubicapra. Rabidus winnich (i-gl. Sni. IV 89.) 3. tobechtig 29. rabies t.-keit ih. scliebig (X Scabies) 41. Rabo moz V. a. 1420. ^Rabolus i. rapkliis \ loquax to- bender 52. Rabulus clepesch 37. Raccare. racliarnttigris Symb. I). *YRac-emus, -iuii Grm., -omus 40. hengel {cf. Colligatura) 52. WTyn kämpf 27. kam, weinberstengel Ä". V. i. vua Br. i. couylohatio uvarnm drnbo sim. Gf. V 251. uuinberi. driit. (aus drub? crut??) Pf. Grm. VIII. triibel, trappe 40. trapp 30. rack 29. ranke 38. ramisculus {cms racemus X i"^- musculus?) eyn winbere 37. *RacIi hü. drucz 29. räch in Collum tuuni tros, also me sacht: tros in dinen hals 38. raclia ach we 52. rais wort 41. trocz V. a. 1420. *tRacharat s. Raccare. ^fRachi-, rachin-burgus laut richter 40. *Radarca (radoire de])esfrm 122) nach Scheler aus rädere arcam, eher statt radaria. Rädere scheren, scharpen G. voc. Radicare etc. s. Radix. *tRadiol-um, -a eforfearn Hb. Radius, r. lucis 38. lecht stryme 38. stralen van eynem lechte 37. lichtstraym 34. licht strymen; i. me- diolus radsi)riissel 29. liechtstraymel, schein, spaich an einem rad P. V. spach, nab 30. glanst (-ter?); spaich; schütz (textoris) 52. glast 32. weber schiff lin 32. 64. K. V. ragin lü. H. S. Tr. (cf. Gloss.). spetel (X spul? vgl Sm. iV580 V. Spatel); r. abstractus Verstössen schein; r. reflexus wider schein 33. * 7 Radix stemp (Stomp? vgl. u.a. stompe triincus KU.) 38. r. enisi Gloss., r. olea {aus altea?) ybische 40. radic-are wurtzen 52. 75. -itus gruntlich 52. *Radosi s. Ratuo. 'Rat-, ratt-, s. Rapli-anus. ^ fRagere. rageo aui l ramo aui cernorum 37. *tRag"ilo {ans regula, cf.Br.h. V.. X radula?) poumscapo Gf. VI 406, vgl. gierrinot scapa serrata (st. ferrata)il).I408. Ralla {cf. Sarcilis) Scharlach kleit; rasilis scharlat kleyt 40. Ralla {cf. Nouacula) scherniest i. rasiolum 37. rallura scharsech 45. Rama dy hoe V. a. 1420. Hilde- hrand stellt 142. p. 257 hierher auch ramma manna; hierzu gehört rama id. 141. Ramale s. Ramus. Ramare Ratio 313 *tRaiiiare (cf. Ragere) r. rrmc?<.9 fieriVC). raniato l.r.fio 37. ^fRameles (alph. sc]iemtv»me\^^) harcz 40. Ramentiiiu absneite {ef. Quisqui- lia) 40. Ramex zers 45. schain-haur 32., -har !• lud liar K. V. vesel F. rrid. (BM. III 3.29). raiuix schäme lior 0. zumpe 40. *tRami-mim s. Raimms. -scu- lus s. Racemiis. '''tRammis ha,i;iiilliorn Lips. holz- büum //. S. 1). rainlnuiii kiioplien 1. i'ami)-niis liaghe donie 37. -us hageiidorn 29. ramulus dern .struth 30. ramuis wist {aus wuest?) 32. •■fRaimis strouc, roude /. virga; telighe 38. telglie 37. czweyi 33. ziiick 45. ramalia ])l. telghen 37. rainuscul-iis potrifi /. surcuius 126. -i riser, estichen H. S. B. ramiiucu- lus eslelin o. froschelin (X ran-) 40. ramosuszelecht(^a7i.9 zeig-), astecht 45. Ilana((;/'. But'o) vtze, pedde,hopi)er 37. hupper, vrosch 38. frisch, ragehiig 45. Rauc-ere schmecken 52. -or smack des lleisches Ib. ghastheit, stanck etc. G. voc. gerstigchayt 33. vinnecheyt 37. -idus, raiisidus 37. gerst 37. 38! gerstig 33. garstig, czornig 27. ghastich, toeriiich G. voc. vinnech vleysch 37. flaisch rächi; grutly (: grä- ten Sm. 11124?) 32. *Rang-ere, -o xi l.irascor 37. *f Rausidiis .s. Raucor. R-apa, rapiis [v. Napa) {cf. Rapha- nus) ruba (Eä.) H. Fh. nimhe Symb. I). roiie 37. rapacaiilis {al2)h. rab-) ruhe grase 40., vgl. rabaciiliis, rabocau- lis Gloss. Rapabuluni barre 122^., nach Schc- Jer }). 49 ans repaguluin, demnaclt von rapahira {aus rhopakini) sn trennen. *f Rap-ere czocken 27. rapen 38. -ax czottig {aus czockig), greyflig 33. gifftig {umg.l), rauhaffig {aus raubh.) 27. raiibig 29 sim. eyn wulf 37. -idus rofhaftich ib. haestich, gry- pieh G. voc. czuch- V. a. 1420 ; -tiiu czuc- ib., zuck- 52. 75. -lieh, -icus Diefenbach, Novum glussariuiu. zuckender, nemender 40. -iiia roff 38. r(/f 37. -piua row 32. rü"pp 40. -ins notzog Än£. VIII 101. -tor notzoger Otmi. -iens vitaiii s. ('occogiiidium. * Rapiiia, rappiua 40. wasserstel-tz 74., -cze auis 40. Rapistruiii reb grub 32. hede- rich herba 40. hetterich 51. '= J Ra- s. Ri-piuaga. 'yRap-piiia, -tor etc., -whs. -ere, -iiia, -a. Raphaiiu-s, -in mirredich II. S. I). (Ed.) merr-edich, -ich IL Ph. ralfa- uus redek 38. ratich 52. r. niiuor mirätich Ib. mirredich; pepere (pe- per pipcr), is eyn sur cnd 38. rai'an- iis riebrethig (rapa rieb) 30. -oleon (dul. meri'atih Salsb. Gll. in Pf. Germ. XI 8. '■fRaphea s. Romphea. ^ Rapkeola. rufe-ole 1 -He kre])pe- len S'ymb.I). (ital. raviuoH dial. rofiol). ^^fRarus seidene; los, dat nicht dicke en is, also eyn swam 38. la|[j 34. prat, das nicht dick ist, rogel {rgl. Gloss.) 33. tünn 29. rare-, 1 rari- 29. 34. -lieri di'mn 1 lugg machen 29. lam {aHs lom, lum?) 34., loz 52. 4. werden, rarefacere 1 rarissire dün w. 52. *tRas-ca s. -ta. -ilis s. Ralla. Rasor s. Barbitousor. rasorium, rosariuni (r. Nouacula), rasiolum (<'. Ralla) scars-as D.H.S. -ez Symb. D. scharsach 40. horscher 29. * Rasta grint 98. rasca rüde 40. Rasteiluni die rauff, ital. el ras- tello g(dl. le restelier Oe. V. Rastruiii {cf. Erpica) eghede 37. eyde V.a.l420. egghe, rieck (farca, tridens KU.), ryue G. voc. rechhe, ho"we, karst 40. isan catauaz {ellipt.? vgl. c. fabrefacfum im Ällg. Gf. III 810f.;ismci\hü]atridcntemib.IV127) Pf. "Germ. VIII 14. r. liln-arium r astral 125. Rate s. Ratus. ■"Raterare repen 22\ 38. * ', Jlat-es .9. Nates. -ilieare.s. -us. -ile s. Rutile. •■tRati-o redeli-kheit 36. -cheyt, 40 314 Ratis Recusare vornufft 38. -onem redde rait wider 41. Sm. III 154. -oiiabilis l -alis pillich, vrsachlich 52. vornufftich; \ -oiiatiuus redelek 38. -onari ver- niinfftigen 29 sim. -oiiator redgeber 40. ratiociuat-io wurkung der ver- mifft 52. -or werbhaftiger 31. 64. rati-oiialis {cf. -onale Gloss.) edil tuch F. a. 1420. Ratis {cf. Puppis) schiff-wand 32. -seit K. V. -Site V. a. 14:20. schiflfes- sayte, -port 74. dief schiff o. schiff port 40. i. nauis l latus ipsius nauis 76. * Rjitispoua ausborch (sie) G. voc. reynspiirg F. a. 1420. *fliatma (raliua'J) i. visio consu- mata l eyu wachandelen bom (X ^cte V) 37. * Ratum picquotin 122^. p. 27, nach Schelcr {vgl. sein Wh. v. Picotin) ans rata portio. * f Ratuo ih scirmo defensio scuti Gräser V. (AM. Bll. 1 352), aus tuo (tueor) mit einer vorher g . Gl. gemischt? Die ()anse Glosse erinnert an radosi sciro Gf. VI 535 (vgl Gloss. h. v.), das aber aus alid. rado (Gf. IV 1151)sive sciro {vgl. Gf. VI 536 ff. 533.) ent- standen scheint; indessen vgl. radi skir Gl. Cass. Sollte radiiis (rado Gf. VI 325) zu Grunde liegen? Ratus {cf. Firmare) gewenit (reor ich wene) F. a. 1420. vest 30. hafftig i. flrnms, solidus 34. vest hefftig 29. i rate stede, stedich; ratificare beuesten de warheyt 38. Rauc-are, -o l -eo aui i. mtdus fio 37. -edo s. -US. •-|-Rauci s. Naiici. Rauc-us hesch 37. 1: -itas hes, eyn crancheyt der stemme 38. -edo hescheyt 37. hais-eri 32. -serin l -erkait 30. -rmig 34. heiserheit 29. (30?). fRliaeas s. Rias. Relt>ell-is weder-kiuech 37. -uiich- teger {vgl. uuidarfelitanti oficiens etc. Gf. III 445. widervehten" BM. III 312) Symb. D. widerspanig d2.75. -io wederkiiiinge 37. wider speni 32. -are wider reden 52. 1 -isare wedder stre- uen 38. Reboa-re wedir moczen F. a. 1420. -tus wederghahn G. voc. *Recaltrum schin 37. weder schyn 23. Recalu-us, i -atus l -ester 52. binden glaczet 52. 75. fRecedere deloco rukken,af r. 38. Receii-S vrisch, sax. versch, risch 38. friif3 (bis) 45. übe {st. nuwe?); -sire wasschin F. a. 1420. Recia s. Rha^tia. *Reciaculimi garn, ricz 45. Recinium. riciii-ium, -us kürsch f. höh. blany V.tril. Reclina-renaygen; -torium haubt prett {lecti) 52. Recliidere versliessen 52. *f Redicinn-a, g. -atis, 1 -um (vgl. recinium X rediniicuhnn X reticulum sim. Gloss.) kedel,wenckel rocket, sub- tijl. als die vrouwen baevendragen 147. * Recidiu-um, -a renascentia 142. p.258m.Amn. -are, j5>"6\ reciduo vor müren 31. sim. 64. Recinium (ret-? alp. ri-) nadel, spüle 40. "fRecimis s. Penicellum. Reciprocare wedir vahen F. a. 1420. *Reclamatorium luder 40. Reclinatorium lene berge 40. bytte 45. *tRe- s. lu-clusorium. Reco- 30., recu-llectus bestellt 30. 34. Recommendare i. relaudare wider enpf eichen 52. Recompens-a 1 -atio Widerlegung 52. -are wider keren 29. Recondere ein graben 52. Reconuentio anclagung 52. Recordari s. Memoria. Remi- nisci. Rect-us recht, dat nicht crum is 38. -ificare gerecht machen 52. *tRecu- s. Reco-Uectus. Recupera-re er-, na-halen, quiten, los maken 38. -tio makinge 37. Recursus weder lop 37. Recusare versmachen ze tun i. renuere 29. Recla Relatiuum 315 Reda zele V. a. 1420. sile o. wagen 40. schlit 32. reding 32. 98. siede, karre G. voc. ^'^Redabiiliim (redstab 74.\ vgl. it. riavolo Ofciil-rücl:c. Reda- 52., ledi- 37., rida-giuiu vor Ion vectoris ('^) 37. eyn wan czol V. a. 1420. ein stof^ rigel i. uectigal 52. X uectis! id. V. a. 1618. Fr. Ki. *tRedar int. (aus redarguere ab- strahiert.') straffinge 37. Redditus, reditiis 37. (cf. Cen- sus. Conipensus.) tins 37. 38. schat, inghelt 37. gulde, reute 38. gi'dt 29. güldt 34. gesamelt guter 30. r. vi- talis lijf renten G. voc. Redemptor (magistcr fahrorum) der das gebew vordinget 125. 'Redi-culiim6. Ridiculus. -gium s. Redagiiim. Rediniiculum harsnour 38. hu- binsnur V.a.l420. himamm' H. S. I). houesce bendelen i>?. (-la) Si/mh. I). nacht- 33., har- 52. -liawben. gezirt Imb 93. gezierte hül K. V. *iRed- s. Ret-inaculum. RediiitegTatio weder niakinge 37. ^Reditus s. Redditus. Redole-re erkucken (X rediuare id.)\ -ntia guter gesmach 52. Rediiiicus wedir crumme V. a. 1420. wider kruuip 52. Reduiidare genagen, gedigen 33. wedir geben (X -dare!) V.a.l420. wider kern i. rcuerti 52. Reduplica-re snaben 9. 17. {i. cespitare) V. vrat. -t snabit Str. V. Redux ein bekerter 52. Refect-io, -oriiim .^. Reficere. Referre aussprechen 52. Refertus ghevult 37. beladin V. a. 1420. Reficere wider pringen 52. labin, essin V. a. 1420. loben 33. refect-io lobnüf^ 33. labeniß, entquickenijj 45. -oriuiii refental K. V. Reflexus gheboget 37. *tRefocil-lare laben 20. JL FL -are quikken, sunt niaken 1)8. -latio quickinge 37. reuocillare erquicken, lauen 38. resocolas kiscafos(recreas kiscepfes) Gl Ker. cf. Gf. VI 446. Refouere auf halten, laben 52. "Y Refrag-ari czu brechin; -racio wedir broch V. a. 1420. Refreuare stillen 52. Rel'i'icare säubern 52. Rel'rigeriuiii erkulung 34. kolinge, kolt niaken 37. erkichung 30. Refug-us fluchtiger; -ium freyung 52. Refiitatio vor sma'n 37. Regere regeren 38. gerechten 45. regnare regneren 38. rengnieren, richsnen 29. hirschen 45. Regia ein sal 52. Regilliim roklin o. eiure kilniginne kleit 40. leinwat. spinet (v(jl. spinal Sm. III 570) K. V. *t Regina medvurt Goch. r. prati s. Mellissa. Regio, in regione in lantscafi Haupt III 462. Registriiui beraytnü^ 33. bereyt- ni|^, lethebuch 27. buch-schnur 32., -schnür 1 register . . , multitiido zono- rum interposita foliis K. V. bedechte- nifj 1 e>n buch also genant 45. Regius morbus vallend-, gel-sucht H. Ph. Regnare s. Regere. * Regula (c/. Linea. Ragilo. Gloss. V. Ricula.) regule i. canon, norma 38. regel 29. rigel 30. register (or- gani) 125. czel V. a. 1420. la-, le- beleia i. mitra virginalis ; legulani lab- legi Gf. II 79. V. aurea i. mitra vir- ginalis capitis Jos HC VII 52. acc. ags. hyingan {st. hr-) gyrdisles Vf. Grm. I 117. ringä gurdiles ib. VIII 387. Vgl. u. a. Sm. III 67 f. Regulus (cf. Jaculus. Paristulus. Sibula.) een clcyn coninxken G. voc. Slang 9. slange 'V.a.l420. *tReguncul-a sulram 76. -useyn zul i. infima cdificii 37. Reicere schuppen, vorsnian 38. Relabi Sträuchen 52. ^•'i-Relat-iuuin in tragen V. a. 1420. ein erkentnufi der vorgesprochen red 52. -um eyn widder tredung 45. 316 Relaudare Repens * Relaudare s. Recommendare. Relega-re enlenden senden 33. vor sendin F. a. 1420. -tus echter o. einer der enweg lo"fft mutwilleklich 40. ein vort tribner 52. Relegere wedir lesin V. a. 1420. Religi-o eyn glieystlik leuent 37. gotlich byndunge V. a. 1420. got ver- pintnii[3 34. gottergeb-ung; -osa -ne 29. -osus -ner ib. -en 34. eynbeghenen man 37. *tRelm- ,s. Reli-pendium. Relinquere vortigen 38. Reli- 38. G.vor.., relin- 52 , retro- 37. 38. -pendium tympe 37. 38. an der coghelen, 1; kip 38. kouel, k timpe 6r. voc. gugelzipifel 52. Reliquare czii smelczin V. a. 1420. *t Reliquie hilchdoum l. sanctua- ria 38. heyligetum V. a. 1420. relo- gatus heilto"m o. vr ochsen die vber bhbent 40., aus r. i. ossa etc. (jnc relinquuntur Br. etc.'?! oder aus urc-z r. ciborum? fRemendare (Xi'ecomm.) •/. com- mendare l -mitfere enpfelclien 52. Remex l'erg K. V. ferge o. riem 40. scheff- 32., rüder- 52. -knecht. rudiller V. a. 1420. eyn grot roder, eyn stür 37. remig--iuui rfider huffe 40. ruderhauff 74. -are rügen 29. ruederen 34. rudlen 30. rüden; -ator rudeler 45. Reminisci wider dencken i. re- cordari 29. t Remis rense ciuitas francie (Rheims) 40. fRemiss-us, -iuus 34. abneniig 29. 34. ablesnnge 30. gering smeckig 29. 50. wolfeil 29. wolfail 30. lyn- ding V. a. 1420. *tRemius i. indtisfris 76. dor luchtig (las illnstris) 37. Renio-uere s. Deponere. -tus ver; -te vere, verne 38. *tRemul-cus Gf., -cum lina Gf. IL S. I). -eis rienie o. zug seil des schifi'es 0. nder 40. -tus ztigsail Jl. V. remurcus (cf. it. riinorchiarey'r^. re- morque etc.) scheff lini 32. *Remurmurare wider reden 52. Remus riidil V. a. 1420. rüde 45. renie, rouder in dem schepe 48. een reeiii le royen G.voc. Ren, 1 rigen 37., rien Symb. nere 36. 37. nier K. V. lenden ]>(. (renes Ed.) H. Fh. lendenen pi, l.-brado sg. H. S. D. nisurn (cf. uueisunt ar- teriae Gf. I 1077?) 'Spmb. I). 264. reniculos ays. (vgl. Gloss.) liindleo- gan Lor. renunculi leuint legü Ff. Grm. V 111386. * Renaculum est locus vbi peragi- tur allquod sccretum 76. haymlichestat 74. eyn bi-oc gordel {cf Renale) 37. Renale 1 reno brüch 40. Ren da swinchkel 33. senkel 68. est Caput 7vcdthei der glimpff (vgl. Gloss. V. Pendix. Sm. II 419) 52." Reniculi s. Ren. ■■ Renisare pogern, verleugen 33. Reno {cf. Renale. Lumbale.) brüst beiz 32. 67. renones 1 repsa Symb. F., cßios vulgo reptos vocaiit (Fap.), cursine ib. H. cf. Gf. II 500. 'Re- s. Cy-noceplialus. Re- \ in- (q. cf.) -nouare wenden; renouator ein alt rewfj 52. Renuere t recusare (q. cf.) aufj- schlahen 52. Renuuciare verezihen Str. V. sim. 20. wider sprechen 52. Renunculi s. Ren. Renus rin land 30. rinsch 1. 29. iReorta *. Retorta. Repagulum {cf. Rapabulum) spriu- zil //. S. Mon. spruzil, grintel Vind. schelde-ch F^undgr. 1388''. -r Gloss. i. q. schäller Fr. II 159'., noch nhd. (md. obcrd. vgl. u. a. Sm. III 360). Repandere auslegen 52. Repatriare czw haws l czw lande cziehen 33. zu land nächnen 52. * fRepausatorium {cf pausato- rium Gl. m) schoff' hus 40. Repedare wanderen 34. wider wandlen 29. 30. hindir slo" F. ff. 1420. mit den f'uessen auf slahen 52. Rependere wid(u- legen 52. yRepeu-s snel 37. -te czewleich 33. behent 52. Repere Resumere 317 t Repere hupffen 34. hoppen 30. krüchen, rutschen 'JO.slindin V. a. 1420. repeiis slingen (ptc.) 37. reptile sl., also deyr ih. schlicheiides tier o, süinede (sic'^) tier 40. hoppende tier 30. slingende worm 23. 45. ein fügend würm 27. krüchwiirm 29. waz kriiichet 41. reptare crisen (crichen?) 41. kruften 40. ■^'t Repet-ere, -tere wider nenien 52. -ita wirdargiholita; iv. u. -itam uuidarzaldiiou; -ito abaretemo 48. Repigiiorare wider pfenden 52. Replicare fast vnib tzihen 52. *Repof-ociliuiii, -icilium quod 2)0)1 itar super /(/)wiu de iiocfe 122''. p. 50, nach Scheler vtl. aus repostus focus (fen caclie). Repositiiui Ijeighinge /. iiutri- meiltum 37. beheltnisse V.u. 1420. Repre-liendere, -seiitatio«. Car- pere. Ostensio. Re- s. Ex-primere. *tReprob-us straffig 1. 29. 34. -are 1 -rare wider bewären; -ratio pojrjhait. smachait 52. * I Repsa, repti s. Reiio. Rept-are, -ile s. Repere. " t Repiidi-are , -aiims aruuid- rames Gf. 1 643. -um, i -amen 52. schaidung i rcpulsio muHeris a viro 52. widerunga //. S. B. Tr. Vinä. ziir- uuerf Gf. I 1040. verczengnu^ 33. vor czigenif5, vor k\ sni|^ 27. vercherung 1. 34 sini. eyn de dat wif vtsleyt 37. Repugiiare wider kriegen 52. *Repurgium feim 40. ^jReputare v. Ruptare. Cen- sere. Requie-s raste, rauwe 38. -tus rauwelik 37. Reqiiirere erfarsdien, foderen 34. erfarn 52. *Rerictis est vestis leuis ein kittel 52. 74. *7Resar-cire, -dire wedir schrotin V. u. 1420. "tResciola ^. Reticula. *tReseruaciiliim('y'.Fodruni)enl- heltenif^, hudefalj 4 5. yResex rebschof^ Kl. 1 paluies pripsidiarius sprentzel m. V. tril. {(■(/I. u. a. Hin. III 5!)2). *tResiI)ile {dem. von res?) klen- dinc V. a. 1420. ^Resicula ,s. Reticula. Resid-eutia ein besitzung i.])os'sr.'i- sio 52. -uus ouerich /. supertiuiis 38. vber-tluf^ig 27. -fellig 33. obir- flechlich V. a. 1420. iiesilire entspringen 52. Kesina {cf. Napta. Ranieles.J liard, zap 37. hart, vnd wult ut den bomen 38. harcz, o. bo"m tro"f 40., o. pech 52. *tResip-ere widder gfit begriffen, bekcren, wochern 45. wider erkennen 52. -iscere ab losin V. a. 1420. vbell smechken 34. -iscens vor nunfft faher 31. Vernunft haber (>4. -i sachant (a?(s sm-) 41. " 1 Resocolas s. Refocillare. Resolutio vp losinge 37. schaidung der sei von dem leib 52. Resouare chngan 48. Respicere s. Curare, respect-us zu sehunge 30. angesicht 29. auff nierckung52.-are oft eschen V.a. 1420. Respira-re autmun. -t autcmpt41. Respons-orium, -um 32. [cccl.) respons 29. respon 32. *Resqua ein aw 52. 74. *i Resta-guare, -nnare wider slieffen (aus Üiessen unu/.') 33. Restare beleiben, verpieten {aus -peiten umg.) 34. ßestaur-are wider bussen 29. we- dir bauwen V. a. 1420. stauwen, also- nie dat water stauwet(X restagnare) 38. *Restjiurum 37., stauriim 37. 76. est lignum in quo perdita pendtm- tur 37. shn. Voce. Restieul-a vuarum ein bund mit weinbern 125. -us eyn riste vlasses 37. ein reisten 52. * 7 llestis wede 37. 38., eyn sei van e\ ner rouden 38. ducere restim an dem snure gchn (cJiorea) 125. *Yllestiteria(rese-?)sinwelherre40. Eesultaro frolockung [sie) 52. Kesumerc \ acciisare roghen ed- der vraghen (,) eynes bösen dinghes denken 38. 318 Resupinus Ricinus Rosiipiims hcichuart {aus nd. ach- terward sim.?) 33. ofgebert V.a. 1420. ofwertz sim. Gloss. gepogen 52. Reta eeii struyck (frutex KU. M. Strauch; stock 110.) int water quia retluet {reciplt 110.) ncmes G. voc. Retard.ire ver-toeuen, -taeghen G. voc. -zoeuen, -trecken 132. -tragen 20. 68. -treigen 11. -tzihen 52. *f Reten-taciilum wenung; -c.i- liini (retinacukim Gloss.) haltnu^ 33. -larestetizhaldin {<■/. Gloss.) V.a. 1420. Rha^tia. reeia re(jio rief] 30. ries pars sivewie 40. retia swabenland; retie alpes (1 trideutiiie) tzum Eyn- sydel 125. Ret-, rec-lacuhuH ned, garne 37. retlii-aculuiu l -culiini een cleen nettcken of ecn haerbant, een ghe- stricte huyue G. voc. Rot- G. voc, res- 110 etc., alpli. G. voc. ris- 40. -icula een huyue, est iiiitra mfdiernm G. voc. megdc hübe 40. resciola /. cidaris 1 niitra huua H. S. 1). Reticiihiin (r/. Reti-. rotin-acuhim) netz . ..\et. est hidumentnm capitis mii- lieris ex filis cancdlatis artiftciose fac- tum . . . gestricket hub ; ct. est sporta ex rcstilms cancellatis . . . kretz K. V. nezze, darüber smere H. S. D. nez- zismero Tr. r. jeeoris (cf. Cirbus) netzesmere Symb. D. Ap>p. Ret- {alph. 40), red- 40. -iiiacii- liiin {verdruckt reticuhnii nr. 2 Gloss.; vr/l. Retentacuhini) harbant H. S. D. hör bant o. zügel 40. i. habcna Br. inwarp, inhenghel; stel an eneni appele 38. behalter 52. *Retonso s. Retuse. Rethor honhch reder 40. schöner redlerer K. V. eyu wol Sprecher 1 eyn habichin hatiwen {Schersformcl, X hobisch sim.?) 27. red zierer 29. z. der red; rethorica kunst von der zierhait 30 sim. Retor-querc drucken, peinigen 52. wedir knoppin F. a. 1420. -queiis uuii'- deruuendi, geheßert in uuider- {v(jl. Repeterc) 48. -tu8 1 -sus (1 rel.ror- sus) gepeinigt 52. -ta gezwürnet o. rant stecke 40. ransteko, gewurnet Gloss. reorta s. Riorta. Retract-ator wyder rechner 31. -or id. 64. zieher 52. Retro s. Post, retrorsuni hin- derwort, to rugghe halff 38. *Retrogeriuiii „quod retro geri- tur'' hoste 122'\p. 21. Scheler Wh. v. Hotte. Retrogi'adus (cf. Stationarius) arschling 52. * Retro- i. Reli-peiidiiim. Retrorsuni .v. Retro. "Retum spole 37. Retuiidere wedir nytin (m. Goth. Wb. II 107) V. a. 1420. Retuse. retonse cremt acies pr. genaiget 52. Renerenda er klaid 32. Reiiert-cre vninie-, -i to-keren 38. Reuiueere wedir wynden V. a. 1420. Reuiuiseere weder verquicken Cr. voc. laben, erkeken 52. Remna, oft rewnia (q/'. Catarrhus) Strauch 1. Sträuchen I\ V. hauptflu|^ K. V. der kalte hauptfluz, der k. fluz auz dem haupt 3Ieg. daz flojji des hemptes (ans hewptes) 27. ein glas (atis Ünasim.!) des hawbts 33. pfnüssel 32. colk i.profunditas (iquc 37. ein gumpp i. pr. a. 52. reumati-sma vloyt /. fluxus aquarmn 37. -cus snüdrer P. V. een vlotich spuwer G. voc. *Reunia-tica, -thica 40. kranichis snauel //. S. I). kranich o. kraniches nagel (umg.) 40. "fReumati-cus, -sma s. Reunia. *tReu- s. Ref-ocillare. Reuolutio eyn vmrae lop 37. Reus misdedich 38. beclegter 32. verklagter K. V. *Reustus /. veru spez Symb.D. *Rias Gloss., rliaeas, poiaq 143., rig'as feit mag some 40. Ribaldus ribald K. V. aigen wil- liger 30. ein selb w. pueb 34. selb willig büb 29. fRicin-iuni, -us s. Reciniuiu. Ricinus hunt vlige V. a. 1420. *Ricmus. rickmus reym K. V. Ricoctolomus Rixia 319 * t Ricoctolomus {vgl. ricinus, ric- mus Gloss.Y) i. vermkukis; riciiba id. i /'. q. duricia 37. gdazu rictop- tolomus i. tirunculiis ein nemver ruter 52. RictllS gliapingbe (ferarum) G.voc. halz sperren V. a. 1420. *tRicuba s. Ricoctolomus. ^■fRiculus i. vrbann.s 37. *tRi(lagium s. Retlagium. Ridicul-us gamanlih Gf.IV207. gemelicii Symb. 1). -osus genielick 147. {doch auch hier, ivic bei KU. und Gloss. vv. Mani-a, -acus fa.sfidiosus, irritabilis bed.). -um Spot, spod, hon: -osum spotlik 37. rediculum spot 23. spod 37. ■Rie» s. Ren. Riga ling 32. 76. ein zilet 29. czil, roge 33. zügel 4.5. righe 37. 38. i. series ; ad rigam ponere riglien 38. Riga ein. rig 34. rigestatt 29. renn 30. Rigare vnicliten (X vuchten) 12. 38. dunghen; 1 migare {aus irrigare) dugghen (sie), also me den acker dunghet 38. rigatio vuclitinge 37 * 1 Rig-as 6. Rias, -atio s. -are. -en s. Ren. ■^■fRig-or duangli 38. dwangh; -orosus i. streu u-ns , -itas i. -itas 37. -idus rehter 1 harter Gf. II 399. styede ; -ere starren V. a. 1420. *Rilis s. Bilis. Rima i. f- 1 r-issura 38. cloue 37. 38. G. voc. risse 37. ritze rete 38. clob 27. klvmps 32. klymms 29. chlunsen 34. chlünsen, ricz F. V. spald 52. P. F. duns 52. splete KU. spieet, schoer G. voc. chrone 33. kröne 23. ryma schalt; w. >t. l ris- terum id. {vgl. Ristram. Riscus.) 40. ''f Ringella (Ed. a. d. I).) ringula, gen. ringeln U. Ph. Ringere nern 27., neren 33., nerren 45. sioutcanis. Rinocer-os eingehurne Wien. V. 399 H. -US ein aingehurn 52. ain- hürn 32. einhürn 29. vuicornus id. ib. ainhorn 30. eyngehürn 34, f Rllinos interpr. auris (sie!) \ nuris Br. rynos nase 40. ■•• t Riorta (aus retorta, ivie leor- ta Gl. m '^) hals eysen 33. Ripa ouer 37. ouer, bort, rant i. littus 38. iiiier, stetten J\ V. uwer 45. wasser-stade 40., -stendi 32. bacli 40. 45. *tRipeus s. Ripheu.s. ^tRi> ra-piuaga, ripofoga 32. wassersteltz 32. K. V. 'IRipossus s. Rixa. Ripheus. ripeus i. impetno.ms (Gemmen) dri-, drii-ftich G. voc, f aus s vgl. dru-, droe-, drio-stigh violentus, audax KU. riphe ?'. impetas, Wide riphe-us, -i montes etc. Br. ■•■•fRisculu-s, -m /. q. superplicium; risiculu-m oghen branen 37. -s {cf. Gloss. V. Snperciliuin) ein oberpraw 52. rusticulus {alph. risic-) i. super alium {umg.!) 76. * Riscus (nrr. 1. 2. Gloss.) ein ym- pen suniper 52. sedes abnm larhori. sambucus alhorne 37. stain mugri 32. ryscus holander o. schalt (i. q. spalt. vgl. Rima; aus schellen?) 40. *Risi rijs ligumen 37. reys l guth {cmslt. git) V.a.l420. *7Risicul-a, -um, -us s. Resi- cula. Risculus. *R-, l f- 1 sc- 38. -issura {cf. Rima) rete, risse i. laceratura 38. kluns 52. *tRist-rum i. rima etc. (wie 76 Gloss.) 52.. -erum (rist'um) s. Rima. ^Risum meysch i. seruisia 37. Risus lachen 23. 37. Ritus recht-lich 30. -vertig 29. sete; rite redelichen V. a. 1420. Riual-is geckischer geselle 74. -es gehye gesellen 40., älter und richtiger, von. hien nubere; vrm. ans hyv-, hye- gesell: bir gestell 9. *Riuola s. Bardana. Riuus, /. torrens 38. vloyt 37. flet 38. beke 37. 38. G.voc. bach, runst H. S. D. Gf. reuyer G. voc. vr- sprung 52. * t Rixia reyfjung. kübelung 45. chrieg, chyfflung; rixabria {aus rixa, 320 Rixale Rubecula briga) clilaffung, clieyfelhmg 33. tiixazeng 32. rixosus wortellhafftig {aus nd. worstcl-, X wort LHoss. r. Rixari vgl. Altercari?) 31. vorteyl- hefftig {um(j.!)C)4. ripossiis i.heUi- cosus 37. * Rixale hekele 37. 38. Rixosus s. Rixa. Rob-or, -ur starckheit, cracht; bloc 6r. voc. rone {nkld done) V. vrat. roone s'mi. Gloss. -ustiis starck, fest 52. *tRoculeiitus s. Ros. *Rocus, rochus schof zabel locli 40. Rodaiius fl. rodau 40. Rodere scraden, gnagen, tannea 38. ros-iis gheknecht; -umafÜM. knage- lick; -arius knaghich G.voc. yRog-are {cf. Deprecari) biddeii eyn iewelkeii 38. •a.gaUice (sie) spende Symb. D. 343. eyn betil stap V. a. 1420. -ator bitter 40. -atioiies crotze weke 38. *-l-Rog:um (r(.ä. rogen) geleyche; rogim elfuiHluiit (pisces) leycbent H. FL RogllS prant stat der doten K. V. *Roloii (ans orobus) earban Cock. * Romania, romonia 30. (pofus) romani-e 1. 5''. -er 29. -r 34. lomo- nie 30. Rombus (Ed.) storo H.Ph. rumb- us, 1 -0 76. stürr /. sturgio K. V. stör 37. 38. t salme i. salmo 38. Romipeta ein romisclier pilgreim 52. rompeta eyn bichern (ans bilgrin sim.!) 45. '^fRoiw-onia s. -ania. -peta s. Rhomipeta. *tRoiuphe-a l -n eyn scherme- } camp-swert 37. raphea svvert 40. "fRopter s. Fraga. Ros dau 38. daw 37. to"w 40. tawb 33. ros inarinu-m grensich 40. -s bodhen, sun deavv, feld medere Cock. rorare towen 30. töwen 29. tawenn 34. rosidus dauwech; rocu- lentus (rorul. Gloss.) dauhaftich 37. roridus vol tawes 33. Rosa ros, rosen bom K. V. rosa- rius een r. plucker G. voc. poSoTtiolrtq Gl. m. r.-paum ; mel rosaceuin r.-ho- nig Meg. rosetuiu r. standen gewecbs K. V. Y. stille 45. rosgart 32. rosula (color) rosüle 29. *tRosariu-m s. Rasor. -s s. Rodere. Rosa. ■• t Rosat-a, -um (pamms) rosay 32. *tRosci s. Rutenus. * t Rosciu-um (v. Runcina), - a nügel instr. carpenfariorum 40. *Ros-etum s. -a. -idus s. Ros. '' Rostr-um grans (nauis) 52. siiauel; iv. n. sneuel an dem schon 38. -isona storg 40. -um porcinum sumnier (aus sunnen mng.) wierbel ib. -um porci ags. thuthistil altengl. thowthystylle ^ngl. sow-thistle (vgl. Lactuc-a, -ella liier und Gloss.). ^ tl^«su-la, -m, -s s. Rosa. Ro- dere. *7Rota s. Ruta. Rotabulum offengabel 5 2. redesta-b 40. -f 11. S. 1). est für ca quaigiiisin fornace ducitHr 76., ad fornacem trudi- tiir eyn kis (ivetferau. kis n.) 37. *7Rotagium (anders Gl.m.)^Rn smer V.a.l420. *Rotta s. Rutta. Rotul-a rotte *. carta innoluta 37. der krapf o. wind Oe. V. -US rulle 38. * t Rotund-a (arhor') s. Loran- der, schiue, eyn runt bret 38. -US sinwel 29. scheyb-elich 27. -lat 33. gescheibt P. V. Rox harl, also eyn harle vlasses 38. Rubea ri^a (Ed.) H. Fh. lide wrcze 40. r. major lidwurtz 93. r. miuor woodroff Cock. r. tiuetorum klebe kruit 51. rubiiia libwurcz 32. ■■^=YRul>e-ba rubeb 29. -ka est pariia viola eyn rukew 33. -la est p.figella 27. -IIa rnbell 34. *Rubeca s. Rubeta. *Rub-ecula p. bucking 32. rotel 29. rottaugel 34. een roet oghel visch G. voc. 1 -iligo rodoge (visch) 38. -etilla rotougel Str. V. -icula 1 ra- tile rotling K. V. Rubedo Ruga 321 Rubedo roti 29. *t Rubella s. Rubeba. Rubellii-iii } -s rot win 37. *tRiibe-r, -riius, -s s. Riibiis. Riibiirnus. Rupes. Rubeta credda {Ed., im Texte bufo) H.Fh. krott 29. 140. chrott 34. lob fresch 32. taasclien (raiia r.) 140. rubeca laubvrosche F. a. 1420. *tRiibet-illa 6. Rubecula. -um s. Rubus. ^^fRubice-r Gloss., -1, rubiter 40. ruzwurm H. S. D. ruzworm Symb. D.370. russ wrin 40. *Rubicor-eum, -iuni losch 34. Rubicundus Scharlach tüch 40. Rubidus rüdig 30. Rubidus est panis decoctus eyu zo- delingh 37.' *7Rubig-o, 1 -igo 37. rust 37. 38. roet i. immundiciacacahi 37. Rubiliau-a, -um roter trübel 40. *Rubiligo s. Rubecula. * Rubiliu-ium, -um 34. 37. 45. (c/. Bambicium) rod seter 37. rot sin- der ayter \ rot schetter 33. roff seh. 34. roit schechtel 45. *f Rubilocus riiistetti (ri-) ciu. 40. * t Rub-ilola s. -iola. -ina s. -ea. *Rubi-ola aphelpluem 34. obs blüt 32. -Iola apfclplami 52. * 7 Rubiter s. Rubicer. Rubluni mensura cjd. 37. 76. Gl. m. *iRubo 6. Bubo. ^jRubo-sus, -gus s. Ruga. Rubrica routi dint 32. .. *tRub-rimis s. -uruus. -rosus s. Rudosus. Rub-urnus, -eriius (-urnus ?) i. ruscupa 30. 37. 38., -riuus P. V. bucking 30. 38., eyn rokerich haring 38. buckingh 37. püching P. V. puch khng 34. Rubus praiin {atis pram sim. timg.) staud K. V. bosch o breme 40. rotel- paum (im Orient); in Itcdia ain paum- puschf/o^. Hs. arhuscuJa) Bieg, busch; ruber eyn mulebern bom 37. rube- tum {cf. Affumentum) struchstudig 29. staudnig 75. stawdäch P. V. gebulj 45. *tRiic-a s. Eruca. -enus, -ia Diefeubach, Novum glossariuiu. s. Rutenus. -ina s. Runcina. -iolus s. Ruga. *tRuct-are {cf. Eructare) rupsen G. voc. raubczen V. a.l420. rüsteren, aiiswerffen P. V. -uare roifczen 34. -a kopp 32. -US weder nucken 37. gröltzen F. tril. *Rudea sunt purgamenta domus hawfjkerach 52. Ruden-s, -tes (2Ü.?) 32. {cf. Rudis) segel-sail K. F -stang (sträng?) 32. schif stricke F. «. 1420. saitt /. corda 52. "Ruder seghenkotele 37. schwin drog 32. {g. -eris) kuchin nüsch K. V.pl. (-era) abraum m. {coquine Gloss.) höh. rum F. frü. rudor czegen boum V.o. 1420. fRuderarium s. Rudus. Rudere {cf. Baiare. Rugire.) reren (rudeuti rerindire) Sednl. rulyn cm- vorum V.a.l420. rudire ((/. Hinnire) ruhein asini 29. *7Rud-eri s. -us. -imentum s. -is. -ire s. -ere. Rudis i. virga p)recoria (st. p>ret-) etc. i eyn line an den schepe (X Du- dens) 37. herren stap 40. Rudis, rudus 34. vngelerter 40. pawrrisch, rüdisch P. F. ridisch F. a. 1618. Sm. III 55, der alid. hrotag id. pjusielit, vgl. (rüdes pl.) hrotage Gf. II 492 rotake Gl. Ker. Aber iveder diese Wörter, noch ruyd, ruydigh ru- dis roud, rouw id. KU. mögen zu obi- gen gehören, die eher von rüde (canis) abgeleitet sind. — grobsynn-ig 29. sim. 34. rudi-tas -heit 29. -s nuwer schu- ler; -mentum nuwe lere V.a.l420. Rudista een slijck vorer G. voc. *t Rudor s. Ruder. *Rudosus 76., rubrosus 37. i. in collo pilosus. Rudus. pl. ruder-i zand i. lapi- des concussi 37. -ariuni (cribrimi) ein sandseb 125. Rufe-lla, -ola 6. Rapheola. Ruga rympe in dem liue oder in den cledern 37. strime i. vibex; cro- kele, runtzele 38. rvnczeter (X «^iO? rugosus {cf. Squalosus) rvnczelech- 41 322 Rugere Rustica ter 40. rubo-sus Gloss., -gus rym- pech, houerich, vnlik 37. * Rug-ere. -eo vi caret sup. 2ir. leonum; -io iui pr.ceruonmi 37. -ire krimmen, kreczen 45. wüten (leonis) 52. wuchczin leonum V. a. 1420. brum- men (leonum) 29. 38., also de lauwe 38. lebisch schrein 34. -itus bruys- singhe (leonum) G. vbc. lowen rüff o. brummung 29. lebenrueff 34. lewen geschray 32. loggen gescray 30. su- git {4. conj.) ceruiis Symb. JD. Rugosus s. Riiga. Ruiua missiburi 48. *f Rum-a kelbraut 32. een strotte (,) keel of crop G. voc. l -eu krop 37. -en (cf. Erumen. Frumen. Arteria.) een strot in die beesten G. voc. gu- meiss (gen. sg.) intrug 40. indruck K. V. Schlund 32. ober-rach 29. -guem 34. ags. wasend Marh. Gl. -inare in- K. V., ir- V. a. 1420 -drucken K. V. anderwaid chewn P. V. \ -are eer- kauwen G.voc. pumeii os gutturis 37. *Ruinbo {aus rhombusV) winkel mos 40. *f Ruml)-o, -US s. Rombus. Ruinen s. Ruma. *Rumex ruff 40. 74. Ruinex sich-, cit-terwurtz (Ann.) H. Ph. *f Rumide (X numide) romere 40. Rumigerulus mer sager 40. 74. Rumor (cf. Fabula) runinge 37. rumen F. a. 1420. raini o. mer 52. ludvm 32. mär 34. *7Runca-boi' (X i'utaber Gloss., -abon 1 -aubon i.q.dentcs arpite 37. Runcare. rundo aui weyden, ghe- den (herhas inutilcs) 37. *tRuuci-ua, -le 27, ruciua 32. {cf. Bidubium) nögil /. roscinum, sul- catorium H. S. Tr. nugil V. a. 1420. nagel 27. nüt ysen 32. eyn stoijj ploch 45. mayssel 52. uile i. lima Symb. B. uüil ib. App. veyl 33. ligno lanceato sicut est biguo i. uuidubil Ff. Genn. VIII 388. vgl. ib 402. Gf. 1592 f. II 141 ff. III 95. Gloss. V. c. u. v. Scabra); r. bidugio i. sajc. uuidubil et franc. scabo 1 lohheri (ags. locer Bsw.) l huobil (entstellt? nJid. hobel?) ib. 1116. eyn grope hake i. runco; m.pr. (-1-) zekele 37. Runciuus gurre {vgl. u. a. BM. h. V.) 40. gurr, baw-, acker-roj^ K. V. Runco (cf. Runcina) haumes, weyd- yser G. voc. kozze (a slav. kossa falx??) Com: (Gloss.). hag rnter (bis) 32. *tRunctus s. luncus. * Runcus schuppe seu concha depis- cibus 40. rungus schupp 74. rurcus rafft (panis etc.) 30. *f Run-dare s. -care. -gus s. -cus. Rupes steenroets G. voc. steyn-ritze, -kule 37. riipis schroff 29. vels o. berg fluch stein 40. stainpruch 52. rubes berg fluch 30. rupecula eyn clene steyn 37. *Rupicapra, rabicapta 28. i. ca- preola rech o. ein wilde gayß 28. sini. Naturb. *Rupta-re (alph., gedrncU repu- tare) tanen; -tio taninge; -uns ge- taent G. voc. jRuptarius (pracdo Gl. m. vgl. ruterus Gloss.?) eyn bussen schütte 37. Ruptus s. Eruptus. *-j- Rurcus s. Runcus. *Ruri-cula, -gena s. Rus. Rursu-s, -m vortmer 23. 38. Rus gow 32. bauw i. terra arabilis K. V. rura gelende 40. ruri-cola dorff"man 52. -cula gebure ib. baw-, acker-man i. agricola K. V. -gena göman; rustic-ula gow buwer 32. -US s. Tyrus. -a gebürin 40. * f Rusca (sumbri etc. Gloss. vgl. ebds. Riscus. Ruscus.) buch kole 40., umg. Fischname, aus ruscupa? * Rus-cia etc. s. Rutemis. -cupa s. -tupa. Ruscus brusch K. V. ruysche G. voc. eyn hüls busch 37. rust-um hüls G. voc. grüsch (cf. Cantabrum. Gl.m.v. Ruscum. X brusch 5?m.^) V. St. G. 909. -osus doernich G. voc. Russata rot kleit 40. ■'■fRustic-a J/. byverwuvtz (Ed.) Rustum Saducei 323 H.Ph. mbrchele 2^ iscis 40., eig. Tflanze, X riistupa? -a, -US s. Riis. -ulus s. Risculus. *Rust-iim, -osus s. Ruscus. * Rustupa, ruscupa {v. Ruburnus), rustica {Ji. vi) pocbkung 33. pokching P. V. bangkint {umg.!) 27. *Ruta s. Rutta. Ruta {cf. Parietaria) wyn rüde 37. rutta riitt 34. weinkraut 34. 49'' . rota rute /. corua Symb. D. *Rutaber s. Ruucabor. *-|-Rutela {slang) rutel, var. ru^tel, m. Meg. Rutellum s. Ruteus. Ruteuus rüsse 29. rewsfj 52. ru- cenus rutze; rucia reutz, eyn laut 38, rusia rntzen land 37. rosci riissen populus 40. russia reussen 52. *tRut-eus, -rum knuttel {vgl. Claua. Contus. BM. 1 855) 74. -eruni knuttil IL S. 1). knotel Tr. knutel Gf. IV 582. künkel 40. -ellus \ -rum strichbreth i, hostorium 125. *Rutile. ratile s. Rubecula^ Rutilus Gloss. Rutilare glins-eren, -tern, blenken, scbynen 38. Rutilus, rutiil lamperter 40. • Rut-ta s. -a. -rum s. -eus. "Rutta, rotta 34. Symb., ruta 29. rotte 37. {l. lira) Symb. D. ratt 34. rut 29. *tRutuI s. Rutilus. *tß,Htum {au.'^ ruptiim? zw. pla- num und fossa) der stickkn-, it. la rata Oe. V. S. *tSaba-num badlachen H. S. D. sim. 19. dwele 37. dweele /. mappa 1 snuyt doeck i. facitergiuui G. voc. swais tuech 52. -sindo 1 -sando s. Strigilis. -tium badhemet K. V. badpfait Z. V. Marg. sim. 75. Sabaoth goth V.a.l420. Sabat-um sonaueut 38. -ismus rüug 27. rügung 45. arwbig 33. (^6e/f?e aus ruung sim?). -isare füren (ans fiiren), rügen 45. sabucium dusent streden G. voc. ^jSaber s. Scaber. Sabina kramwitperpawm 33. wachelderböm 27. macholderen bom i. iuniperus 37. sauin-us zauenbom ih. segen pawm 33. sefibom 29. -a seuel bom K. V. seuibom 32. sauma segen- bo"m 40. saphinus saghenbom 38. sangwinus {alph. sauinus) sadem bom 27. * Sabucium s. Sabatum. Saburra zanthufe V. a. 1420. Saccatum. sucatumsacwiniT.Ä D. *Saccina watsack 3. 8. 52. 75. *Sace yserin schüssel 40. Sac-, sat-ellum s. Capella. * t Sacer sqq. s. ignis s. Ignis. sa- cerdo-s priester, vatter, mensch 40. -tium thürmerey 44. sacr-are hilgeui. sauctificare 38. -arium 29. 125. K. F., -ale 34., -ista 27. K. V., -istya 27. 32., -istigia 38., -ificia 31., 1 secretarium K. V. sacrament- huschen 125. sim. Gloss. gherhus i. festibulum 38. dres- 27., tresch- 32. K. V., gerwe- G. voc. -kamer. gezier- hu]^ (-istya) 29. segeter K. V. sygal (Glosse fehlt 64.) 31. heiltöm- 29., heihg- 34. -schrein. -ilegus kylch dyep 31. kirchen dieb 30. kirich- pruchel 34. kirchprüchel 52. kulchen brichel 32. gottUcher ding diep 29. -ilegi die heiligu dink stelent 41. -ilege, darüber : inmundc, Marg. hei- dinera i. ueneris 48. -ilegium kilcheu diepstal 29. kirchen diebstal 30. kirich dieprey 34. "fSac- s. Sca-riiicare. * t Sacri-flcia, -legus, -sta etc. s. Sacer. *tSachortus s. Sorcocium. Saducei volchk 33. fulgy (unver- standen) 27. bcssir menge V. a. 1420. 324 Safatrila Salicinum (i. g.b.-meinen })l. FrommannZ. II 308 nach Schröer). *tSafa-trila sq. Gloss., -crisa, -criliiim, safracrili-a, -um s. Cif- raculum. *tSaflFectus s. Suspicari. *t Safracrili-a, -um ^.Safatiüa. ^tSag*-a l -acitas weyshayt 33. -aciter listi-ckait o. -klich; -atia bescheidickait 52. -us 1: -ainis touere-r, -a -rsche 37. -ax synrich 110. V. a. 1420. duck 27. gluchk, ^Yey^3 33. (canis) räche 140. -aua (f.), -o (m.) wissage 40. -are \ -ire sinnelich tliün 27. sinniczleich tuen 33. Sagana gümi; kleit 40. * Sag-aua, -anus, -are, -ax s. -a. Sageua warff 52. segen K. V. segi 32. 93. wate Wien. V. 401 H. rüsch 29. räwschen P. V. rünfj /. locaua, sar- büstar 30. ruse; ker, corue de ligghen in dem water 38. fischerliamer V. tril. *t Sageta s. Sagitta. *Sagia. saya i.alahrmn 37. * Sagillum eyn stör \sern (fahri) 37. Sagimen smalt, smer 38. *Sagi-na(-narius Gloss.), -nacius s. Sagma. -re s. Saga. Sagitt-a (c/. Balista. Teca.) schot, dar mede schut 38.scliücze 40..scheich- ta Symb. B. armschofj 32. gesehnt; -are schieten G. voc. -arius scheter ih. \ sageta scuzzo H. S. Tr. Sagma een peerde cleet of niael G. voc. stuol H. S. B. stual l säum i. sella Gf. VI 663. som sattel 32. sagina watsakch, fales {vrjl. Gr. Wh. III 1498 V. Felleisen) P. V. saug- marius soumere H.S.B. saumarius l saginacius somer K. V. siguarius s. A^acciola. *tSag-miuarius s. Sanguis. -o s. -a. Sagum (cf. Sarcile) bursat 32. harlach 52. sim. 12. filtz 40. 52. hemede 40. ein dechk tuech 33., dick tüch 27. saga dicke duck Symb. B. herene ducha H. S. D. sagulum een cleen doot cleet of een cleyn man- telken G. voc; doot (vgl. Gloss.J iimg. aus dos {v. Abolla)? vgl. sagum i. vestis villosa Voce, aber auch i. vestis mortuonim i. cilichmi Br. Sagus s. Saga. *tSaga s. Sagia. *Sal solt 38. wircz alder salcz 41. salgemma bitter {ans lutter umg.?) salcz 40. salpetra salpet-ri 33., -er 30. salbetra salbeter 32. ^Salacium s. Salix. Salamaiid-ra, -er 40. fiir wrm 40. feüer wurm K. V. vu^r tyr V. a. 1420. Salamander/, i. stellio, gama- leon (cameleon lat Hs.) d. i. ertleo Meg. j Salamautica du. salamanty, ein statt 29. salmantilia salmonti 30. ^fSalameutum s. Salanum. Sa- lix. "^ Sala-mus, -nus i. annona sangen (Garben) 52. fSalandra {s. Gl. m. v. Chelan- dium) i.nauis celerrinia 37. "Sala-num \ -meiitum sallaet G. voc. *Salaricia. salica terra sei gut der closter 40. Salarium soldt 33. schult 27. i. anuoua Br. saluum (saltium?) jarlik vrucht /. aiinosa (vgl. Gloss. h. V.) 37. saliare solt geben 52. f Salarius grempler 44. *t Salbetra s. Salpetra. -urra s. Saura. *tSalcum {aus bancum?) panchk 34. Salea {Gloss. v. Foca) bressemo Symb. B. 278. Salebr-a ein pruch weg 52. -osus scharff 27. sim. 7. *f Salem cm. schalmenschwiler 32. ^ fSalem-on, -o s. Melo. * 1 Salg-emma s. Sal. -ia s. Sal- uia. Sali-are, -ca terra s. Salari-um, -cia. ^Salici-num, -um 1 saltorium eyn zolt vad 37. -um salcz-mest, -vas P. V. sali-men, 1 -num 27. saltmincz (X -mita) 33. salczmest 27. -na (solt.) eyn stete der rae dat solt maket; Salicinus Samentum 325 lake, sole, sol-, solt-water /. salsiigo 38. salzbruiiDO Symb. D. Ax^p. -uum salcz Wasser 32. Salicinus s. -x. -meii ^. -cinuiii. Salimita 45., salmatica saw- 34., SU- 45. -distel. Salin-a, -um s. Saliciuum. *tSalis durine ein. guldin niuliii 32. (Goldmuhle in OberfruuJiOi). *7Sali-sator (Br. cf. -satio Gl. 7)1.) l -tor weissag durch weguug der aderu. ex saltu memhrorum l trcmore venarnm K. V. Saliu-a spekele, spye 38. speychol- ter/. 42., -der 18. 45., als vfjdem munde geet 45. spech hulder 8. 27. spaych 34. spochel 29. seyf o. glettuiige (X glt'tt spunia auri Gloss. v. Anricaleus?) 40. -are beiz i. morsus Symb. D. Saliunc-a distel 110. G. voc. salui- da H. S. D. sim. Gf. -ula i. salices qui velociter saliunt i.crescunt 142.p. 265 m. Anm. ahcl. salaha; -ulas ags. selas Gf. VI 189 (X Salix; vgl. u. a. BM. 113 S. 42. Gloss. v. c. u. v. Vimen). -ula 1 salunca zole wide arbor 37. *7 Saliuum s. Salicinum. 7 Salix wilghe G.^ voc. wilge i. sala- cium 40. weid, als vil als aiu Springer Meg. wyde i. salamentum 0. san. wida, sala, uelua H. S. B. salha, üeliia Tr. wid 30. K. V. felb 30. felber K. V. veler 33. s. marina .<^. Agnus castus, salicinus widen 38. * Sall-ere, -ire (in gl. Folge) mit salcz bespr-ingen, -ewen 45. ^-fSalm-a s. -o. -antilia.s. Sala- mantica. -atica s. Salimita. -aticus s. Balsamus. *Sal-mentum pickel i. -men; zause i. -sa G. voc. Salmo {rf. Rombus), salma p. zalm 37. Salpa, pezzer talpa p. merscher (iimg.) Meg. *Salpetra, salbetra s. Sal. *7Salpi-nga Gloss., -ga, carr. -a, scalpiga (slang) salpe /. Meg. *Salpix fasj^ tug 32. sim. 6. 7. Salsa {cf. Salmentum) salse. sap van gudem crude; i. exta snlte 38. l>alcza sälcz 32. 7 Sals-atus soltich 38. -edo salcz- heit 29. -um gesolten 37. * Salsucium {vgl. u. a. Hilla. In- ductilis.) sulcz flaisch 32. bratwarst, Schübling K. V. eyn mette worst 37. Salsug-o {cf. Salicinum) pekel G. voc. lakchen, gemos P. V. bitter- k} t F. a. 1420. -inosus vnfruchtpar 52. "Salsum 5. Salsatus. Saltare huppen, springhen 38. *7Salt-erium, -orium s. Sali- cinium. -rum s. Suitrum. 7 Saltus {cf. Ärbustum. Lucus. Nemus. Silua.) hocher walt K. V. hoch w^ald 32. ein statt wo vil ror vnd längs grafi wächst 34. stett do ror wassen 30. dobil H.S.Tr. tobel Gf. V 852. roht {vgl. Nouale) H. S. j). reke in dem wolde 38. dickecheyt der bome; saltuosa holtech 37. Salua-re helen i. sanare 38. hey- hgen 29. 34. sahgen 34. -tor behalter 32. heil macher 29. -torium vas in qnopisces viuentes scruanfur 37. ^Salubra s. Saliimbra. Saliibris ha.ylwei'tig 52. Salue west ghegroet G. voc. pist gegruest 33. du bist gegruf^t 27. Saluia selba H. Ph. seibin 29. sälui 32. salban 30. saluann 34. salgia (r. Eupatorium. fr^. sauge) agrestis hin- dhelethe Raivl. saluialum sälui Was- ser 32. Salum dat solte mer 37. *Salunibra nr. 2 Gloss. salubra fein gruen 33. verwing 45. * 7 Salunca s. Saliunca. Salus heyl, vnd is gotlik gnade edder hulde'38. "jSaluum s. Salarium. Saluus heyl, also de wunde i. sa- nus 38. * 7 Samar - itanus, -atauus eyn heyde 45. Sanibuc-a zangb, species sgmjjho- nionan 37. pück 27. pfeitf. schwegel K. V. -US {cf. Kiscus). sambicus {v. Lactis) vleder; a-, e-lhorn, cy)i hom 38. ■■fSameutum. sametum some 40. 326 Samia Sarcilis *tSami-a terre (sf. -a) lieteme (argilla letme; vgl. Gloss. h.vv. wirsb. littera Lett) 40. -us l -nus ta erde 37. -s /. argilliim unde faciunt tes- tas i. thorse {ags. thö goth. thaho etc.) Ff. Grm. VIII .399. -us {.stain) sami m. Meg. -na sliif; in pl. vasa fictilia 33. sam-ma 52., -piiia sleuff-, 27., slip- 37., schliff- 52. -steyn. * t Sami-er s. Tamir. -na etc. s. -a. *Saniitica semit tuch 40. samet- diich 74. Sam-ius, -nia s. Samia. *f Samo {Insel Samos?) sant iiiierf (in sola uiierid) Gl. Ker., vgl. hier und Gloss. vv. Chavybdis. Sentes. Syrtes. "^Sampuia s. Samia. Sanare s. Saluare. *t Sancti-o pracmatieabestedinge des keysers; -ora («?/.s' sanctuarium?) bedehus 37. -flcare s. Sacer. -mo- nialis s. Monialis. *tSau(la-l3ila s. -pila. t Sandal-i aschun H. S. D. {de ues- tihus, .sie) ; cf. -ia, -is, -us /r.^. -e it. sandolo mgr. aa/'^aXiov (Schiffsarten) Gl. m. Sm. und BM. v. Asch. *San(l"alium, -alum Gloss., -ula perde cled 37. -alia ritter schu V. a. 1420. scandallum sateldeck 52. sim. 75. Sanda-jfila {altlat. dennoch nebst -lipa Totenhare in htau. lM)b.!), -bila 40., scand-abulum itnd -iolus ib., -apulum 27. (vgl Manseohim) eyn tuch do man dy czoten {aus toten ?) mit bedecket 27. edel gi-ap -bila; amer {st. armer) lüte bore scaud- abulum; ross bore -iolus 40. *7Sandi-x ^Yeyd 37. weet, eyn crut darme dat want raede verwet 38. waid esch 32. -Cialis weiden i. per- sicus Symb. D. -cea witen rog 40. saytenklayde {ans wayt- iimg.) 74. *f Sandula s. Sandalium. *f Saugui- (sang>vi-) -s blütin dem leib K. V. -ueiis {cf. Flegmaticus) war fuchtiger 29. -cidium blut ronst V.a. 1420. -ea tausant blat 27. -us s. Sabina. -suga {cf. Hirudo) echel G. voc. yle 37. egel /. Meg. -uarii pl. bloetstorters (störten, hd. stürzen vergießen) G. voc. -naria {cf. Bursa pastoris) vmbetrette h.; -rus hart- rugel 40. sanignarius hartrigelen H. S. D. (sag- Gloss.) sagm-inarius hart regli K. V. * Sania douendicheyt 37. tobhait 52, *Sauiare sweren, also eyn wunde 38. *tSan-ignarius s. -guis. -ms. -na. -itas s. -US. Sanna kriegung {aus tr-?) 33.mupf (vgl. Subsannatio. Gloss. v. Valgiare. B3I. 11247".) 32. eyn nese dropel 37. sauio Sprecher 32. Sauus (cf. Saluus) sunt 38. ghe- sunt; sanitas zuntheyt 37. *Sapa milich rawm 33. räm ge- nus lactis 52. wupp (textoris, cf Gloss.) 29. hotte, smand, vlod; sapum lutter wyn 37. Sapidus synne hafftig (umg.), kon- stig 45. richend 52. Sjipiens wis, vornunftich 38. *7Sapula s. Capula. '■ Sapha jäte 122^". p. 5H, aus sca- pha, (Ty.äqjt^. * Saphinns s. Sabina. * t Sapliir-iis eyn slicht glas; -ium eyn scliyr glas 37. *7Saraba-lliim beyne V.a. 1420. -IIa pl., l -lus i -nus Ungua Ccddeo- rum scheuen i. tibie; et. -IIa eyn huf knoke 37. * Sara-, sare-mantica watsack ^. mantica 38. *Saratect-a sei. Gloss. -us l -or pawmayster 52. sarctatectum een vernyenghe of deckinghe of verma- kinge (Suffix varr.I) van olden decken of loen daer af G. voc. sarta tecta cislizau luthä Pf. Germ. VIII 393 {vgl. Gf, VI 817. cislifaniu ib. 809. luthä ausivihwiwmetc. i. sartatectumi?r..S'). sarotectus ein tor 1 dach dechker 33. sarcitector wergmeister 40. sartha- gere dach geczowe V. a. 1420. * t Sarbariu-m, -s s. Sorbum. *7Sarbustar s. Sagena. *Sarca (:sarculum sim.) spade 37. Sarcil-is, -es scharlacheu i. ralla Sarcimen Saturcia 327 H. S. D. -e dünne (X tunich- sim. Gloss. cf. Sagiim) ducli Symb. B. Sarcimen etc. czedel, schroet, scra- tele sim. Gloss. vgl. BM. II 2 S. 221. sarti-meii i. zota 52. schrotel, czo- tel 33. czote 27. czetel; -cium schrat- paub (-pant?f^Z. seilbautsarta Gloss.) P. V. Sarcina paggasche 44. *Sarcinum een snijtsel G^. iw. Sarcire kleidsclmiden 29. sartire s. Suere. ^ 7 Sarc-itector s. Saratecta. -olum s. -ulus. Sarc-, sartli- 37. -ophagus eyn lik steyn 37. leichstain (lap'is) Heg. *f Sarctatectum s. Saratecta. Sarc-ulus, -ulum geda Gf. 1 595. Pf. Grm. VIII 392. reyt eysen i. sar- pa K. V. -olum spade, grubel (hd.?) 87. *Sarda. Haupts ags. Gl. lautet Symb. E.: sardiii-us eringas i. q. hinusculas; -ia bering ib. H. ^Sardis (gemma) sardin 29. 34. *tSar-do s. Cerdo. -emantica s. -amaiitica. -itus s. 31icaria. Sa-, so- 34. -rmeiitum rab 34. weinreb 52. abscbnaid 32. abscbnei- tich K. V. reb holcz 29. 40., dz ab- geschniten ist 40. pl. spacliun 48. sprok, winranken /. ligna vifis V. vrat. (BM.II2S. 521). reysecht V.a.l420. *Sarmiuea Avilde keruele 40. *7Sarotectus s. Saratecta. Sarp-a (cf. Sarculus. Falcastrum.) gertysen F. St. G. 909. egett, hayd (aus ayd) 33. ege 27. -ere getyn (gecyn?) V.a.l420. ^fSaiTab-eij-oiies^.Scarabeiis. *SaiTa-cum, -tum s. Petorri- tura. Sarrire vmmehacken F. a. 1420. "fSaiTosus 5. Scarosus. Sarta tecta s. Saratecta. *Sarta scratele 38. ■^-j-Sarthagere s. Saratecta. Sartag-o, -ines 41. ysnin rost 41. rosch pfann i. strigilis, patella K. V. wiirpanne; certago panne 38. sarthago eyn brü panne 37. *f Sarti-cium, -na etc.s. Sarci- men, -re. Sartor. *Sarth- s. Sarc-ophagus. *t^art-or schrader, Schröder 38. -rinum Gl. m., -rina snider gaden 40. Schneider g. 1 hauß K. V. -um gheneyget 37. * 7 i^iirt-orium, -um s. Sertum. Sartor. Satage-re flizan Gf. III 778. -bat hat geilissen 41. Sathanas wedir sache V. a. 1420. *tS- s. C-atella. Satell-es, -ites 41. (vgl. Gloss. BM. III 284 ff.) eyn schynt vossel 37. schinfessel 41. swert degen o. schilt knhet (sie) 40. suertegin H. S. Tr. vor nichter V. a. 1420. i. dcstrucns Br. *tSatellum s. Sacellum. ^fSati-are s. Satur. -etas {cf. Satur) genügi 40. sacie der benugung (vgl. Gr. Wb. h.v.) 41. Satio seyuuge 40. satum sat K. V. zad 37. moz ((/. Gloss.) V. a. 1420. eyn semissen (modus) 45. *tSatir-a s. Satura. -icus byter, berisper G. voc. -US eyn hüsberner i.vermis volans 37. -i waltscherekken H. S. B. -ion (cf. Saturcia) menestinca 101. H. S. B. rosen- {aus hasen-), pfaifen-hode, stendel wrcz 40. hrefnes leac Rlj. sathirou sande\- (sie), ragel- worcz 46. satyra auis rabe 125. Satis nouch 38. s.-datio zekeringe 37. -f actio genugtunung 52. Satrapa lant vogt K. V. clugil (.tiiJid. kliioc?) F. a. i:^^Ö. schölte, ste- deholder G. voc. Satum s. Satio. Satur vol, satt 34. satur- are füllen 29. erfüllen 33. setten i. sa- ciare 29. -ire sadigen, satmaken 38. -itas genüge 40. Satura, staura (Gloss. h. v.), satira messer schiissel o. teller 40. " t Satur -cia, -icia 27., -egia H. S. B. Meg.. -oia 0. sau., -eya 42., -a 37., -ia 40. garten-cresse 23., -kirse 27., -kole 1 sedeny 0..sa«. garte kol 42. konel 37. graten (sie) ysopen 328 Saturare Scalpella 0. rag wrcz (X satyrion) 40. ueltisp f.Meg. Satur-are, -ire, -itas s. Satur. -egia, -eia, -ia, -icia s. -cia. Saturnus der satjär Meg., vol jare 50. Sauci-us, l -latus wundig 33. wondig 27. 1 saux-us ih. \ -ius ghewuridet 37. -iare wunden, vor w. i. wlnerare 38. *f Saugmarius etc. s. Sagiua. Sauin-a, -us, sauma s. Sabina. Saura schlang K. V. mole 40- (staiira lat. Hs.) seur, /. q. laf. sal- burra da^ is ainr lai egdehs 3Ieg. sure 50. *f Saux-us, -ius, -iare s. Sau- cius. * t Sax-atilis, -ifvagaetc. s. -um. Saxo eyn zasse 37. saxoni-a zassenland ih. -onicum sassech, eyn ding vt sassen lande 38. *tSax-um schrof 32. niicliel stein 0. fels 40. -osus stenecli; -enum steynen 37. -igenus felsig 52. -il'era radeber V. a. 1420. -atilis, -tiba 40. p. brechsam K. V. steyn-biter 37., -biß K. V., -bisse 40. saxifr-aga {ef. Licosperniatis) stain-prudi 33., -precher 52. angherwort 38. stein bick 22. 27. -agus bibernell 32. -agia sundcorn Hb. -igia id. Goch, -ica (Ed.) stembrecha, steinbreche H. Ph. Scaba ein schaba {ahd. Gl.) 33. carba {aliih. scaba) schal (umg.), schufel 27. Scabellum schab messer 40. scha- mel 33. scamuellum benkelen //. S.D. Scaber, saber 30. s. adj. schoruede 37. schorftachtich; veghemes G. voc. waser H. S. Vind. pfert- 40., stoz- V.a.l420 -ysen. grint 40. hueff schab 0. snayd 34. hüffschab 30. Scabere. scapeban ha"n gescha- hen 41. ''Scabeus s. Scarabeus. '' Scabia. stabia hruf V. St. G. *Scabiatrix grint-busserin 40. sim. 75. -buser \nne V. a. 1420. i. e. IdTpia scabiae? die Variaide -bursterin 75. erinnert an scabere grint clubin, klaw- ben Gloss. Scabi-es, acc. -em cleynengrint (sie?); -em profundam grintflecken H. Fh. -es schebigchayt, scheph 33. Schorf 38. schorft G. voc. -dus ib. kretzig 52. 110. schebig, grintig, sche- phen 33. -osus rüdiger, grindiger 40. rivdiger Snm. ruydigh (vgl. Rudis) Kd. sere schorfhestich 38. * t Scabigonosus 5. Scabreus. * t Scabilariu-m 23., -s eyn schilt- knecht 23. 37. Scabinus scheff-el 40., -ul 93. scheff, rat herr 52. schabinus sce- pe 38. *Scab-o, -io s. Crabro. Scabios-a knauff worcz 45. (seh.) dryackir ciudt Haupt Z. XIII 382. Scabiosus s. Scabies. *Scabra (gcabra verschr. 30) schab-banck 30.. -eysen 74. schaysen {sie) 40. t Scabr-eus roestich i. asper l ve- tustiis; -eolus wat rudich (vgl. Sca- bies); -itudo rudicheyt G. voc. -osus 1 scabigonosus rustich 37. Scabr-o s. Ciabio. -osus 5. -eus. -um, schabruiu s. Plaua. *Scaca stelte 37. 38., dar nie vppe geyt 38. stelcze o. stulcze 40. *tScacus eyn schacht-taffel; spa- cubulum -tafel spei 37. scacius schaft'-tafel. -zagel 45. scliaca 1 spa- tabulum -tafele 38 scatus einwerff tabell 33. ein eiitwertftabel (X ^ba- cus) 27. *tScaffa, scal'a s. Scapba. Sisca. *fScala, ycliala 38. ledder 37. 38. scal-cula Gloss., -acula dunghel vlechte i. scala currus 37. -aris levte- recht y.a.l420. *ScaIaria auis qd. 37. 76., aus nauis. *iScal-brura s. -prum. -cula s. -a. -cifex s. Calceamentum. *Scalme-ya eyn schalmey-n 33. -a -de 37. Sealmus scalta sim. Gf. VI 485. scalde Symb.D.288. *tScalpell-a, -ums. Scalprum. Scalpere Scarioth 329 Scalpere {cf Fricare). schalpere cleien, crassen 38. *tScalpiga .9. Salpiiiga. *tScal-prum, -brum 40. grab stikel 32. grübe- 31, gribel- 40. -vsen. grubel-, stofj-eysen, meissel K. V. scrodise-n H. S- B. -r Symb. B. -ins mayssel 52. -ella scabniesser 27. -ellum scrilmezer H. S. B. ein sachk- pfeffer (umg.? nach scalraeya) 33. ags. biriis (cf. Gloss.) Symb. E. boor Bosw. -eiim id., hei Pf. Grm. VIII 389 i. q. scapellum spripsahr {a'(s scripsahs) ih. 1 116. fScaltus s. Scantus. *Scalum eyn wyn scale 37. wein- trachter 52. *Scalus eynkese korp 45. poiitis (ans sportis?), scalis, md qvod rus- tici appellant clida Si/mh. H., vgl. Gloss. V. Clitella. Gf. 17555. Scamnellum s. Scabellum. Scamou-ia springwurtz 52. -ea } schamouea schamone, machet ds gcderme gerne d/irJcel 42. scampliouia h. scampina U. Ph. Scam-pnale, -iiele 52. bancklaken 38. panck-küf^ 52. -tuech 34. stul- lachen 29. *7Seam-plioiiia 6. -onia. -uele .9. -pnale. ^fScan-cilla s. -sile. -dabulum .9. Saudapüa. * Scandal-ia (sacerdotis) corde- wane Symb. B. -luin s. Saudaliim. Scaiidalum vor argheringe 37. * Scaiidapulum s. Saudapila. ^Scaiid-ea, -ia 37. hochesschiffe 74. hoschiff *40. i. nauis stricta in an- ter iorij^cirf e 37. Scaiidere clymen, stighen, also eynen bom an leder 38. *tScaiidi-le 9. Scaiisile. -olus .9. Saudapila. *tScaimes, filtroiies vilzelinge Symb. B., nach Coturni; vgl. feltros, lecttdos, scanos Gl. m. v. Scanus? *tScaii-sile stig leder 40. stey- ghereep G. voc. -cilla estrier i. q. stropa (nach Seheier aus d. struppe, strepa aus strippe) 122. -dile steye- Diefenbach, Noviim glossarium. reif V.a.l420. -raff 20. -sula trat schämel 32. -sura steghele 38. Scantus, scaltus i. impetigo, s. Gl.m.h.vv.l42.p.267. *tScape-ban .9. Scabere. -llum s. Scalprum. *Scapestau diu mmdi Sum,., ^aus scaptensiila {urspr. ion. Ortsn. ^xa-jtxri- uvlr^ Mine {Gloss. v. Minerale). *tScap-ium, -ta s. Scaph-a, -ium. *tScapt-um, t -ilium 37. stege reffe 23. eyn steghe rep 37. ^- 1 Scapu-lare, -rale 40., scu- pulare 32. schappr-an 29. -on 32. 40. schuppran K. V. schulterbein 40. scapula - rium eyn schulder-knoke 37. -bein 45., -pein; -mur -knoch 33. Sca-plia, -pta schifl'elin V.a.l420. -ffa chan, züll 52. Scaplia .9. Saplia. Scaphium. scapium een harns (harn X harnesch Gloss.?) kiste of pispot G. voc. i. locus uhi ar}na ponun- tur l locus ad mingendum ih. Gloss. Br. V. c. "Scara fliedme slag (lorh 9. aus slah) seuparHaivlnera 40. ^Scar-abeus gleim Meg. wirbel {umg) 40. -rabeilS bibel 52. ross- wüpel P. V. est vermisinfaha 29. -ra- bius wobei 45. -abius schrotel {cf. Crabro) 32. keffer 30. scabeus .9. Gloss. h. V. strabius /. locusta; sar- rjib-ei l -ones (X crabro .9/»^. 5. v.) pl. scherne weuel 37. * f Scaraxa-re, -tor s. Scarifi- care. *Scaria arhor spinosa, pomum tu- beruin affert V. S. Genov. Scharia ar- huscula sj)., p. rubeum a. Gl. V 578. (Qnkherat Add.) Scarifica-re, -tor Gloss. sca- raxa-re scherfe-n 38. -tor -r d). scharpfer 40. 1 sacrificator (nmg.) schrepft'er K. V. Scariola gens tistel 40. sclareda s. Lilifagus. schaleya scaleye, eyn crut 38. Y Scarioth (Br.) cqd. vicus eyn strate (umg) 37, eyn gasse V. a. 1420. 42 330 Scarletum Scirax 1 ScarletiiDi. scharletum 1 scar- laticiis pannus scarlaken (X laken?) 38. Sca-, scar- 52., sar- 37. -rosiis i. irsutus 37. i. hirsntus rauch 52. Scarus s. Scaurus. *Scasa s. Sisca. * Scastro noil Gf., z'u incastratura. Scatere, scliat-ere l -urire 38. erquellen 52. auspuelen 34. wtcomen G. voc. springhell 38. (r. voc, also dat water ut der erden 38. scatebra vrsprunck 52. wtspronck; sprinckborn; opsedinghe (opsieninghe 132.) G. voc. -l -uricio, -uribo, -urigo eyn water springh 37. -urigio vffwalhmg 32. *t Scat-oiiia s. Scotomia. -ula- tum s. Scutulata. -urigo etc. s. -ere. -us 6. Scacus. Scaurus die stamert; udj. scharp G. voc. mild, scherf Gf. VI 545. sca- rus kruni bain 32. schliche abtretter 40. sim. 74. (letfii[jer ib. vgl. latsch- bein sim. scaurus). Scedia gayl o. sund o. laster 33. sediasnnt lustiniosa (rt^<6^1asciu-)37. Scedula. cedula czedele 37. i. frustrum gemain, dazu die versetzte Gl. cecilianus est carta ein brieff 33. Scelerata 5. Herba sc. Scelestus lester-echt F. a. 1420. -ig 75. *\ Scellum (panmis) dirdanday 32. *Scen-a, -ia {aus xenia) richter gab 34. stena l strena eyn nyge jar 37. Scen-a sciq. Gloss. -ofactoria (-osertoria?) seyl werg F. a. 1420. sen-e 1 -omata pl. eyn mey louen 37. -ofactor eynr der do hotten macht mit laube 45. eyn louen meker 37. scenicus (cf. Mimus) antner 32. * f Scen-ia, -icus etc. s. -a nrr. 1. 2. -on s. Cenum. * t Scenoph-egia, -eya nuwe czit V.a. 1420. lap fei {vgl. labfal^.) 52. -eia kilwi 31. -ia läuprost 5. 27. cenophe-gia eyn sterne i hochtijd der joden 37. -ia der Juden kirchwihe 1 (X centaurea!) ert gallen 1 ritter- blüme 40. ^ t Scenot-apliium, -inum s. Ce- notapliium. *Scenum s. Cenum. *tSceptrum eyn konig czeychin F a. 1420. ceptruni cepter, eyn kouinghe staaff 38. sceptriger scep- ter treger 32. *tScerutus s. Ceruchus. *Sci-a s. Cia. -bilis s. -ens. -cio 6. Sitire. Scien-s wiss-endig 29. -ig 34. -tifi- cus -ent 29. künst\Yijj 30. kunstreich 34. sci-bilis kuutlich; -tum gewisshait 52. -tus gheweten i.doctus,2)rudens, pidcher G. voc. et. i. vocatiis (X citus, eiere) HO. *tScilia s. Scilla. Scilicet, stilia 30. also, mitt- namen 29. 30. bit namen 45. t Scilla merjuncfrawe Meg. rahies 142. raub (a. d. Lat.?) 74.mutatain alaudam Br. leriche Virg. seistern 1 7. scilia see steren 33. cilla eyn mer- wunder 37. sill-a est ^wricidiim maris; -eus (scyllaeus Ki.) i. periculosus euenturlik 37. *Scina /. nitatio Gloss., aus imi- tatio (1 grima) Pf. Germ. VIII 401. Scind-ere snyden; i. schulpere id., suytten 38. -atur schrinde (deyck) H. Ph. Sciudula splize F. vrat. (BM. II 2 S. 516). hültzin schindel K. V. sin- dula bred; sindoles dicuntur asse- res 37. cindulus schindel 40. ci- cindulus id. Melker F. 14. Jh. (Altd. Bll. II 198). schindala (ahd. Gl.) 40. Scintill-a (meist c-) mJul. vanke. fanck, fannkch 3 3 . vankch P. F. fünck 2 7, wunke 38. funke, ganheyster, gneyster 40. ein funckel 52. fünckhn K. F. gnaist 32. K. V. -are fannkchen, funchken, ghsteren 33. funcken, glun- stern 27. loschizon Virg. (lohazan sim. Gf. II 151). gluwen 45. *tScintones {vrm. aus centones, vgl. Gloss.) wuzlinge {st. v-; vgl. Pe- dale. Pediüis.) //. S. D. Sciolus wyslich F. a. 1420. * t Scip-io, -ro richter stah 40. *i Scirax s. Storax. Scirpus Scorpeiia }31 Scirpus siecht royr V. a. 1420. schüft' ü. schiett 52. eppde o. bincze (sebede o. pintz 74.) 40. ein wit (vgl. u. a. Vimen) 33. cirpus sebdc, sebenkriit 50. mer-bincze 40. -kacz (!) 45. ein ror kolb 27. est qd. iunctiis non)wdosHS sedjilanus 76. circus i. hincus planus; sirp-us risch; -eilS Tischen 37. cirtus /. iuiicus risch 38. surpus lese /. papirus Symb. 1). Scism-a abe teyl V. a. 1420. pege- rung, keczrey 33. -aticiis ein abge- schaydner von der kristenhait 52. cism-a i. Discordare. -aticus vn- louech 37. "fScissa s. Sisca. Scissor schroter 52. cissor eyn wand snyder 37. Scissiira {cf. Rissura) snyde, snede, scharpe 38. schneyd 34. schraid (mnr/.!) 30. schnicz 29. clunfj 52. *Scita s. Cita. " Scitolabra leschgrueb 52. situ- labra 1 -bra eyn lösche troch in fornario 37. *tScitu-m, -s s. Situs. Sciens. *tSclare-a, -da s. Scariola. Sclauiiia/. amphibalus; s. Gloss. li. VC. und vv. Armilause. Lectega. Dies R. TT^./v. Schiavo. *|Sclau-us wind P. F. wint 29. -i windesche popiäns 40. -onix (sie?) wyndenlandt P. F. Sclerotis, soler-, solet-atica Gloss., glirotica (o. h. v.), scliropis trusene 40. soleracita est dura peius in qua voluitur oetdus herodAi 52. Scliiigit s. Frindit. *Sclop-us, -are Gloss. slopare {cdph. stl-) snappin (vgl. nlid. schnip- pen sini.) cum digitoper maxilJam so- nare V. a. 1420. Sco-ba bej^ 30. -ppa pesem 34. -pa birck i. q. vibox quod est pro vincisione (st i-) ex verbere . . . relicta vulg. stre (strem vibex Gloss.) K. V. bel^hem 45. -bare fürwen 29. -pare feggen 31. Scobinao scopliina i. scobs besme 1 eyn houel 37. Seobs (cf. prc.) kerach 52. scops gemild 30. *tSco-cea s. -tia. -lantus (X acantus?) s. -lymos. Scola-ris scolare; -sticus sco- lemeister; -sticulus scolmeistcrkin Symb. D. ■■^Scolia (: scobs V scoriaV) hus ge- stiippe 40. hauf^gestutt 74. Scol-ymos, -antus eyn sie dorn 37. ^fScolhis p. (Ed.) kolbo H. Fh. Scolopeiidra hamfrez, die den luunen frezzent, da mit man ,si väldMeg. Scolo-, solo- 40. IL S.D., cale- 40. -peiidria,stoIopendi-a 33. P. F., -um 27., caldepidria 52. (cf. Ceta- rach) hirzwurz, hirziszunga H. S. D. hircz- 40., hirt- H. Ph., rofj- Gloss. -zunge. hirszwng 52. roüjunge 27. rustnnck 18. riischung //. P. F. res- tung (a. d. Nd.) 33. *Scolpus wange i.maxilla 37. "fSco- 6. Scu-ltetus. *Scoua schade etc. Gloss., vll.aus SCeua id. i. umhra ih. =^=Scop-a, -are s. Scoba. -olus S. -ulUS. '=^7 Scoposa su\ Labina und Nouale ; a.d.D. schüpes 32., vgl. BM. II 2 S. 227\ Gl. m. v. Schopoza. *tScop-pa, -s s. Scoba. Scobs. Scop-ulus (lat. Gl. tcie 76. Gloss.) golt schum 52. -oll felisa de monte pendens Gf. III 497. scropulus (X ^• schrofen?) fels 32. * I Scophina s. Scobina. *7Scophos (scapha?) eyn präm (nauis) 37. ^■Scord-iuiii, -eum wilde knobe- lo"ch 40. *Scorea s. Scoria. "Scorellus (c/. Araerellus) amer Symb. H. omer Codi. Scor-ia K. F., -ea sundel 30. zun- del, est faculoda {st. fe-) rcsidcntia ex . . . metallo ignito etc. K. V. sindel stein 40. zinder V. a. 1420. sinter 52. (unglossiert) slagge, vnreynicheyt van dem yseren 38. *i-Scori-a, -o cstvasolci 37. *tScorp-ena, -aena Plin. H. n. 332 Scorpio Scupharius XXXII 11., -eta (c/: Gloss. vv. Serra. Siren.) sirene 40. est genus piscium marmoris (aus maris ?) 37. Scorpi-0, l -US 37. 40., schorpio 38. schorpe, eijn ivorm 38. eyn Schilde patte; lubbe pile 37. scorpiou, tarant K. V. scorp, ain slang Meg. tharand, eyn eydes czail, eyn schi|^ ader 45. darand 32. ein otter, est vermis l magnum signum in celo od(er) tariet oder tarpuchen 33. ein oders 1 s. malum in c. l ein scorpio 27. grymme geyschel o. geluppet scho . . (scho^) 40. gelup-et H. S. Tr., -itu Mon. strahl, geluppeti stral Vind. peytsche F. vrat. (153. Gloss. st. 155.). scorpionariiis armborst-schutze, -yrer 125. *tScorps s. Scrobs. *Scorrilis bubschait 30. * t Scort-earius, -iflciis eyn de ro leder maket 37. Scort-um hin i. precium 33. -ato- rium Gloss., -oriiim hören hus 37. schortum s. Diobolaris. Scotla. scocea schod land 37. *Scoto-iiiia augenfinstrin 74. -uia o"gen vinster 40. scatoiiia dz höbet swindelen 42. *f Scral)-era gryndt, rawde 74, -ra grint, rüde 40. *tScrata s. Secta. Screa-re snufen 29. sclintipffen 30. sneiczen 34. snäyczen die nasen ; -tiis racz, ein snödel an der nasen P. V. Scriba staetschriber 125. geschrifft- wiser 30. -lerer 1 maister in der alten Ee 34. eyn screyber nieyster V. a. 1420. scriuer, eyn de groter heren sake vor steyt i. tabellio; script-or eyn gheniene scriuer ; -urale scriuer- mest 38. -urarius schriber 125. zollschreiber, schrifftenhalter Ki. *f Scribli-ta bretsel ader ring 125 Marg. straube /. 44. -go 1 strebligo in restis moduni torta 125. striblita streiblein Ki. Scriniura schank Gloss. (vgl. BM. II 2 S. 81), auch ivetterau., identisch mit schrank? schrineum i stacula masch 38. 7 Script-or, -urale, -urarius .s-. Scriba. *fScrobs grepp 52. scroba hübe [aus hule) o. grübe 40. scorps est fouea 37. *Scr- s. Sc-opulus. * t Scropli-a, -ea K. V., schropha 38., stropha 37., scrofta 40. (cf. Porcus) SU 38. 40 zu 37. swyne mouder 38. Schweins muter K. V. more 40. mocke (ivett.) 5^. 27. scrofula s. Succula. Scrophularia s. Castrangula. Scrupulus schiuerstein 40. schiffer- 32., sant- 33 sim. -stain, eyn swer muet V.a.l420. f Scruta vasis species Gl. m. wässer zuber 32. Scrutari vorsehen, ervaren, ut vra- gen 38. erfragen 64. erfargen 31. *tScrutarius s. Secta. Scrutiuium verhorung 52. *Scrutinum /. omasum sultz 52. sim. 3. Scrutum (vgl Pott Et. F. 2. A. II 1 S. 273) een quaet cleet G. voc. hader lump 32. ^ Scudi-tia, -cium howa H. S. D. howe, schufel 40. =^'Sculp-ere (seh- 38. c/. Scindere) glauen, grauen, alzo eyn glot (so öfters) smed 38. steiuhowen Sir. V. chraczen, chrawen (scalpere) 33. -ruin auch an- derswo (vgl. -um etc. 142. p. 269, -re i. scalprum Gl. m.). -tor snetzere Symb. JD. schnitzler {nhd. Eig.) Oe. V. stain metz 52. 76. graber 1. 30. formen- 29., furem- 34. -graber. -tilis pe- 33., be- 27. (sonst nd.) -graben, -tile ge- graben i gesnitten ding 29. geschnitz d. 30. gesnyecz kind i. ymago 34. gehawen bylde F. a. 1420. -tilia stey- nen äff gode 37. -tura ergrabunge 40. *7Scultella {aus scutella) s. Tem- perare. * t Scult-etus scultitz 52. -icus schultes, richter P. F. scoltetusscholt- heize Symb. JD. ^fScupor gnecke 40. *tScu- s. Sca-pulare. *tScuph- s. Stuff-arius. Scurra Sedacius 383 *tSciiri'-a lot.vr F. «. 14:^0. bii- fynne, leckerin; -o bufl'e 27. -ilis bubig 29. puebisch 34. pub- 1 loter-leich 33. luderlich, boschlich 27. -ilitas lotir- kyt V. a. 1420. verlaussenhait {Aus- (jelaßenheit; vgl. verlazinhait id.Mone. Ans. VIII 491. jBM. I ^.y^. ) 41. leckery 27. lechkermig; scuri-a luedrung; -o pueb, lechker 33. schurr-o bouue; -ilitas bouuerie 38. Sciissorium rennila H. S. D. Gf. II 519. IV 680., hei Gf. zu trennen von chui'in, churne. rinnelle Symb. D. 28.2. rinimele inder müle 40. gerummel in der mule 74. {cgi. rerameln neben reii- neln Sm. III 101). Scuta hoczel reyte 40. eyn fa|^ 45. ^fScutellari-us, -s schüssel wes- ser 32. Scutica swepe G. voc. schilt-er, -kneht (X scutifer) 49. * Scutifer s. Scutica. scliutifex schintvestel, schiltknecht /. tradix 38. Scutulat-a, -us Symb., l scatula- tum 7.5. appilgrsB (m.r. sc equm) Symb. H. sim. 76. gemorsierte {vgl. Sm. II635.B3I.il 247.) färb 7.5". *y!Scli- st. Hc-hänfigin 38. Scha- leya s. Scariola. -moiiea s. Scamo- iiia. Sclii-iiieuni s. Scriuiiim. Selui- ma s. Aurispuma. Seh-, sqii-iuaiitum camele hauwe 51. fSe- Gloss., semet-ipsum l sibi ipsi sek suluen 38. *Sebalo. sembola holztaube 74. semula holcz tube 40. Seeale. sieala tinkel Symb. I).281. sigale ein senck o. stefften (vgl. senckel Gloss. v. c.) 52. Seeam-eu een ghesnede of clouinghe G. voc. -iua kerbe, gesneid 33. Secaua /. de secke 37. seeeaua «echk 33. sigoua sigena U. S. D. Gf. Secare hacken 52. 4. *-|-Secatriolum hacke-, sietnini houwel-block 38. *7Seccariiis s. Siea. Secedere eutbeggen 33. weychen 27. * t Seeinalum (vgl. signaculum sim.) eyn jnghesegel 37. " Seclusa wer H.S. D. Tr. (uuer) Symb. I). 282. 'fSeeoiiia .s. Cieonla. =^^Seeors 52. 76., seeor 37. /. pwfuus (^X seger Gloss.?) vertzagt 52. seeor dia blodecheyt 37. Seeretariu-in {cf. Sacer) sacristie, tresc (trest?) kamer 40. segrer 41. -s {cf. Edituus. Suadela.) ein vndrist kamrer 52. rott raaister 30. Seeta ab schroyt V. a. 1420. etiam acc/jntnr in hono Br. vngelo'be o. gut gelo'be40. vngemeingloub 20. serala (seruta V) vngeniainer gelaub 34. vng. (ellipt.) 30. sec-, seru- 34. -tarius vngemein giouber 29. vngenianer gelauber 34. * Y Sectiporium (n. cl. B.) schnit- loch 32. Secubare behgen 27. 33. besloffin 8. V. n. 1420. *iSecula s. Sextula. Cecula. Secul-Uiil feit (aus weit) 40. der werlt alter 34. klein weit a. 29. hun- dert jar 32. -aris werltlik 37. Secum s. Mecum. Secund-us ander, also: de erste vnd de ander; -um na, also: na eynem andern 38. -are andirgcn V. a. 1420. -ina eyn westirhemde /7>. kintfel 40. kinds fei K. V. des kindes pälgel Meg. die ander geburt 0. sau. Securare s. Securus. fSecuris exe 37. 38. ackst 27. achst 33. agst 30. ax 29. hachken 34. s. bellica stritachfie, helmbarte 125. Secur-us seker; -are sekeren, veleghen (veylighen KU.) 38. Secus nebyn V. a. 1420. *tSedacies 6. Sedecies. '•S-, g- Symb. -edaciuni (c/". Ca- pisterium) sichtebudel 38. hosib 40. hasib H. S. Man. hesib Vind. harsef (cribellum sib) D. mülde Symb. B. 280. setaciare siften, budelen G. voc. durchslahcn 110. Sedare geseczen 39. yglichen seczen 33. suchten V.a.l420. *Seda-cius stuel 33., stelle- 27. -macher. -rij l -tarij stole makers 37. 334 Sedecios Sempecca Sedecies. sedacies sechczehenuert P. V. Sedes stoul 38. *Sedia s. Scedia. *Sedil-e sidela II. S.D. siclel 52. hurnsidel 32. ,sim. i'o. sidel-, ge-stul 29. gestillte 30. gestuell 34. zedel 37. sedel, eyn grot bang; -ia st ölte in den kerken 38. *tSedilis s. Senilis. Sediti-o (cf. Insidie) czwenunge V. a. 1420. geschelle, vberlo^ff, stit 40. athunga (?), strid Ff. Grm. VIII 393. heimstrit, liutpaga Gf.III23. VI 749. geraize H. S. Tr. twist of wnrringlie (werunge 132.; werringhe dissidia KU.) of oploep onder dat volck G. voc. zwylauff; -osus auf stossig 52. Seduc-ere vor-foren, -leden /. ab- ducere 38. -tio s. Obductio. t Sedu-lus (cf. Creber) amsig 30. -lum sine dolo Fest. v. Publica, -s /. sine Ao\oPaxhi.sinc^\\\)\o(nmg.)mA\\m\\m{\ Gf. 117 30. -Utas emsickayt 52. sim. 76. *tSeMsuri'a {ans seriphiura?) mettren herha 40. *tSeg:eiiata s. Segmata. * Seger. segoiu. paruulus mas 52. seor i.parun-s Vv.e.q. -lus 52. Seges wachfjend satK. V. wachsend som 32. *t Segeta est scrpois calmus 37. * Sege-tarius s. Fereiiarius. -x s. Ceyx. * Segmata. segenata sunt fascie muUerum w Intel 52. *Segment-um zeihowen claid 32. -atus {cf. Stragula) stramilaht Gf. VI 753. Segnis lassig F. a. 1420. *f Segor s. Seger. Segregare delcn, also nie de lüde deylet 38. *tSeleriter s. Celer. * t Selinuiu merck, espe i. apiuin G. voc. 110. 132. selim-um 1 -o epff 74. sj'^lynon epfich Gloss. selinon eppfe; s. agrion bremekrut, bannen fus 40., vgl. prunnenkraut selmonog- rion 74.brennekrut, hannenfuj^ apium rusticuin Gloss. *Sell-a s. Sagma. -arius zedeler 37. -ipendium satel-tasch 33., -va|^ 27. *tSelop-iti, -tipus s. Zelotypus. *tSeluiuiii 6. Sylphium. Semel ainsten 33. ainest 30. einest 29. Semella 6. Simula. *t Semen li- 25., lu-mbricoriim wormkruit 51. sim. 25. '■ I Sement-ariiis, -is, -um, se- mescere s. Seminare. Cementum. Semestris ein siten kugelecbte vnd ander siten flach 40. sim. 74. *tSeniicalor s. Tepere. * t Semicin-ctium schmale gürtel K. V. -tium balfgui'del //. Ä D. -cinum lackyschs F. a. 1420. t Seniicubitales cranch kempfe V. a. 1420. *Semihostium s. Semiostium. *tSeni-inare seygen; -escere (-inescere?) saden 38. -entis setig 33. -entarius seer ih. ein saw wa[^ 27. -inium erd weher 32, Semine-cishalp toyt?.semianimis F. a. 1420. -X g. -eis half doet G. voc. *tSemin-iscere Gloss., -escere, -ium s. -are. -usta s. Semiustus. *Semi-ostium, -hostium(c/. Pre- pugilium) heke, eyn bret dar me dor half to doyt 38. *tSemi-repletus s. -uacuus. '■ Semisericum schemelot tüch o. halp sidin ixxoh AO., vgl. Gloss.; scha- melot Fr. II 160'. schamblät BM. II 2 S. 80. Diut. II 130. vgl. Sm. III 361. *Semispa-ta, -ciumsachs, sachsse- hn 40. Semistinum.simistrinum 5.M0I- licorium. Semita {cf Callis) päd, stich 37. pfad der lut (luteV) 32. * t Semi-iiacuus l -repletus wan, hallf wul 38. *Semimicia halb gewicht 52. Semiustus. seminusta halb ver- bruunen 41. Semotus auff gewarflfen 33. ab- geworfen 17. af ghelecht 37. * Sempecca. senipecta wis alt herro Symb. D. Semper Sopius 135 Semper allweg 29. Seiuper-iiiiia, -iiiuiis Eh., -sma 33., -fcöliiiin 40. {cf. Barba ioiiis) ingrünc 50. sin-grüen Meq. -lulle Hb. blatlojj 27. pladlass P. F. plod- los 33. hiiss wrczG 40. *7Semula s. Sebalo. *tSeiiac-ioii, -ioiiiim, -um, -ulum s. Seiieciiim. Senator. *Sen-, sw- Gloss., sim- 32. -amiir- ca {ans -murra?) mos, flecke 40. sim. 74. maff'el(/>(/?7-w?,., «?/.s massei) 32. Seiia-tor römischer richter K. V. römer 32. -culum rat-liaus 52. -hus 38. *tSen-e s. Sceua. -eca s. -ecia. * Seiie-cia herlinc H. S. D. Gloss. -sei eriiiie (sie) Symb. D. App. -cia winber fei; w.u. -sca (-sta?) wildi reb 32. * 7 Seneci-a i. maUdidio l detraxio l impetratio {aus imprec-') Senium 37. -OSUS i.plemisdetraxionihus 37. ein nachred er 52. -o tiltap ni. V. tril. seneca vnuletikeyt /. seniim {aus cenum ; vgl. 76. Gloss. v. c.) V. a. 1420. 'Seiieci-um, -o Hl)., senac-io l -ioimm 0. san., -um 40. born- crasse i. apium aque 0. san. burne cresse (senacum); bein wurcze 40. gründe svylige (e. groundsel) Hb. " 1 Se- s. E-uectus. Seuectus older; Senium alder alles leuendighen dinghes ; antiquitas a. a. d. senescere {rf. Antiquus) ol- den 38. ^fSene-facta s. -sia. -rare s. Serenus. -sca s. -cia. Senescal-cus, -lus marg stal {sie) 40. *tSenesc-ere, -i s. Seuec-tus, -ia. "Senesia s. Sensia. Senilis {ef. Vegetus) altlich 29. sim. 30. sedilis a'klich 34. Senio ses oghen inden teerlinck G. voe. se(j K. V. tawf^ 52. *tSenipecta s. Sempecca. * Senis ein. (Siena) zu den hohen sdnnen 32. sim.74. {triftmitder Glosse iiU Sententia 74. Gloss. zusammen). hohensen Oe. V. Vgl. zu der hohen Sin Stromer Cliron. der d. Städte I Hl. 385. Haupt Z. XIII 177 zu Neidhart von Benenthai 41, S2. *tSeni-um s. Senectus. -xtra s. Sinister. * t Seno-factor, -niata s. Scena. -nes s. Franaferetes. -rus, -rosus s. Sonus. *tSeus-atio, -atus s. -rus. -ere .9. Censere. *Sen-sia, -esia 52., senefacta (?) 37. est virgo pudiea. Sensim melich V. a. 1420. Sens-us leiplich erkantnijj K. V. -atus synnig 30. be-, voll-s. 29. we-s., wolbesunen 34. -atio achte, eyn bered-, besprek-inghe /. deliberatio 38. •• Senta (i. tliarmns 52.) s. Tenca. Sententi-a (c/l Liber) sin 32. or- del; -are ordelen 38. (smare?) or- teylin V. a. 1420. *Sentes {cf. Sordes) dornheck 52. Sentina stilla Gf. VI 671. lat.! (traufe sim. Gloss., vgl. stillariae acptarum ductus Gl. m). aytczucht {ef. Gloss.) V. a. 1420. V. rrat. dorn 40. 74. buschen 40. {aus nd. dork id. X sentis?). Sentire. sensisse furneman 48. *tSentum s. Centum. *tSeor s. Seger. Seorsum beseylig 34. beseyts 114. eyn ruck 45. *Sepa s. Cepe. Separare scheden. delen 38. Sepe dicke, vel, vele, vake, vaken, stedeliken; sepissime alder dickest 38. *Sepedium s. Sepidium. Sepia cudele Symb. D. 278. kütte\- visch KU. schrib schindel (schnidel? scriptoris) 32. i. atramentum Br. se- pius V. h. r. * Sepi-cecula, -cedula bechsterz H. S. B. -tecula 1 -etula lister 40. 74. *Sepi-, sepe-dium /. refugiwn freyung 52. * Sepi-etula, -tecula s. -cecula. " t Sepiuaga zaunschlüfflin K. V. -foga zunschhipff 32. *tSepius s. Cepe. SP. 6 Sepius Serpere * Sepius lithus H. S.B.iderepti- lihus). Tr. {de piscihus). nicht X ta- henmid.! vgl. niclius (r. Cocodrillus)? Seps swarczer wrm 40. klein schlang K. V. ^fSept-em seuene 38. -em montes septimunt H. S. D. Gf. VI 73. -ies s. -imus de seuede 37. -ember {cf. October) herbst manat 41. de heruest man 37. fulmant Ff. Ms. a. 1460. (BM. II 58). fülmont 41. fulmonet 0. der o^'gsten 40. -entrio (cf. Citip- rio) niderlant (X norder-? vgl. orieiis ostarlant Gf.') 40. norden, myt nacht, dat verndel van der werlte, dar de niorgensterne steyt, lic tegen ouer dar de sunne an dem middaghe steyt 38. -istellium eyn zeuensterne 37. I vrsa minor seuensterne, vnd körnen nummer vnder dey erde 38. -iiage- sima verkiind zit 29. -iiagessima 30. mä allä hl let 32. -imaiiia wekene 38. -imanarius eyn weken dener 37. -iiieruia wegrich, weg breitte 40, -inerdia wegebreida i. ceiitinodia, plantago H.S.B. Septuiu vor slossin V. a. 1420. est munici (?) tünen (,) planken; pl. -ta die. loca munita 37. (seps tun; sepire tunen 38. Gloss.) Sepultura graft 37. begrebt 2i). Sepum tallech 37. 38. talch, vnslet 38. vnschlat 31. vnstlit K. V. vnslidt 33. vnslecht 27. seuum vnselt n. V. tril. *Sepliirus ventus nord westen 37. *t Seqiienti-aiiariiis Gloss., -ariiis Gl.m., -oiiarius seqneuer 29. * t Sequest-er griezwarto i. ago- nitheta; pfandragari (pii pignora por- tal H. S. Tr. schlichter 32. krieg gutes behalter auf recht; -ra (-ria Gloss.) versienerin K. V. *f Sequi-pes, -tes 45. ein nachuol- gent 33., fulge 45. knecht. Sera portatilis malen slot 38. malslotel 22^ Sera- 1 sero-cium ziger, est glossa stihstantia lactis cihalis fragiUor et mi- nus vnctuosa quam caseus etc. K. V. sirmagum ke^ wa^er 32. *S6- 20., ser-raculum zappe 20. Symb. B. Serapelline. xerapellina ver- nossen kleid K. V. * t SerapuUum .9. Serpillum. *tSeraplierarij s. Ceroferarius. Serap-liin, -fin brinnender minne engel 40. fSera-re to sluten 38. -tus be- sloten 37. serula schlosslin 52. eyn clene slod 37. Seren-US haitter, lauter 52. -itas {cf. Tranquillus) luft schoni 32. luftes heytere o. schoni 40. -are klern 27. senerare chlagen (sie) chlaren 33. Serere segen 29. Gloss. Seres eyn ziden worme; sericum zyde 37. ^ t Ser-ex s. Ceyx. -ga s. Cerga. Seri-a, -ola (r. Fidelia) crüch Symb. B. ge meyn va[j, zenephan 45. Sericum .9. Seres. Series {cf Riga) schicnisse 37. Schickung 29. *tSer-iola s. -ia. -lingus .s. Ster- lingus. *Serm-o s. Fabula. -ocinare cosen, reden, spreken, segghen, de- dinghen, coddern, keuelen 38. *tSernut-atio, -us*. Sternutare. Sero spaut 32. late, spade 38. serotinus id. 37. speytig V. a. 1420. abend-ig 29. -zittig 30. -czeytiger 34, ^Sero-cium 6 . Seracium. -pliagia s. Xeropliagia. -tinus s. Sero. Serp-edo, -eto 29. masele 38. mäfi 29. massein an den beynen, grint vff dem heubt 45. grint utf der hüt 30., daraus: grint, auil' den hoden 33,, off den hunden 27. towrm o. ro"ber i rubor (roff 7. sim. Gloss.); -igo {cf Impetigo) zittersche 40. * t Serpe-re slynghen, crupen, alzo eyn al 38. -US slange, snake 37. 38. -utaria {cf Basiha) günderam 27, gendel redt {aus gundel reb) 33, wrm krut, nater wrcz 40. -ndaria n. worcz, güne rebe 45. -ntilla gundelreb P. V. wundreb (uiug.) 30. -ntillus gundreb 34. -ntinawedewe {aus wedewinde?); i. columbrina naderwort eyn crut Serpeto Sibilare 337 toartseäie 38. naturwiirtz 52. -iituni fiirspang 40. eyn vor spnii /. moiiile 37. ^fSerp-eto, -ipo s. -edo. Serpillii-m wiklo boley, keiilc (kele) 40. kundel 33. wilder kumicli 52. bies-loec G. voc. -loich Si/nib. D. -s Organa {aus origaiiuiu) Hb. -m lat., gr. serapiilhim (luendelu 51. "fSerpS ser[) {slauy; vgl. mliä. serpant) IMeg. * Serpilla schab vermis 40. schabe 74. seruiicia (likyher?) id. Str. V. "jSerra s. Tribula. *SeiTa Wasser stelcz 40. 74. 93. Serra söge 40. cerr-a saghe; -are saghen 38. serrator sagnia\ster 34. Ser- s. Se-raculum. Serrator s. Serra. * t Serr-atula betonienkraiit 143. -iatabathoincnkraut 74. -eta batenieii kriit 40. *YSeiTis draut (drant?) 41. ■•-'i-Sertumschappel 40. C; h ghuklen borde; sart-um 1 -oriiim 37., cer- tiim 38. eyn crans. sert-are i. -um imponere Gl. m. -iiio aui /. orno 37. Sertu-S, -in gephroft F. a. 1420. Seruare holden, alseme truwe edder warheyt (cllipt.) 38. ••'Seruia trechter 37. Seriii-men, -tium, -trix s. Ser- uus. -pa s. Ceruipa. Seruia s. Serare. ••^ Serum wadeke 37. 38. molken 0. ziger wasser {cf. Seracium) 40. seru 1 ceru (qiwd de caseo exit dum coagulittitr) wefzech (ans wedick sim.) Symb. I). ' ySeruncia s. Serpula. "Serus ripe; eyn olt osse 37. *tSeru-sa, -us s. C-. Seru-us, -uus eyn eghen knecht; -imeu eghenschup 37. -itium deiist ih. vordenst i. premium 38. -itrix dienere 34. *iSesa-cli, -d s. Sesum. Seselis. siseles sir montane (ans siler montaua) h. 40. '■'fSesset s. Sesum. Sessio satinge i. (j[uietacio 37. Diefenbach, Novum glossarium. t Scstertiu-m, -s s. Sex. ■" Sesüciiiiii melpewtel 52. ='=tSes-iiS 1 -sul bliand 37. -ach 1 -set 52. /. bissus 37. 52. Setu, borst K. V. börste i. setis- irum 38. biu-stc o. visch snüben (st. scüben? X cete, ii:ic Gloss.?) 40. se- tare borsten 38. borstilen of mit bor- stelen neyen G. voc. seti-culum t -striiiu borst, mstr.pectmidicrincs 37. *Setaciare s. Sedaciuin. *|Sethim s. Cethi. ' Scti-eiilum, -strum .s. Sota. •■" t Seiica s. Teiica. *Seiiere gransen, grimmen, tornen i. irasci 38. seuire orsiis brymmen V. a. 1420. pr. rrsorurn 37. Seuer-iis herti-g; -itas -kevt V. a. 1420. *tSeuu-m s. Sepum. -rare s. Iiirgameu. Seiui.s scharff 52. 65. ••fSex sehes 45. sesse; sexag- iuta sestich 38. -eua scock 38. schock 125. -euarius sestech tal 37. -esinnis der sechzigoste 40. sex-tus der sehest 45. -les sechsmaln (u. s.f., ausg. sep- ties sibenmal) 29. -tinus sesse eder zes valdich;-tuplexsesvolt 37. -uiitias luzzi XII untias Ff. Grm. VIII. -ta- riiissechsteling V.a.l420. sehester45. ain win fiertel 76. maufi 30. greco no- mine xot^n^ Fap., cerix Br. -starius sehster i. sexta pars congii (jue in scrip- turis dicitnr heim touix (ans hemi-) 40. -tupes Ins ib. sestertius ein ducat 125. t Sextlila, secula s. Emisecula. Sexus ciinne 38. kunn 29. men- schen sundrung 32. *Sya swinlus 38. eyn sw7n lüs 37. * Syafragma s. Diapliragnia. * Sibeldiuguiig. sibildiugum s} - belling, egn appel 38. Sibi s. So (ipsiim). Sibila-re (c- 38. l sibyllarc F. a. 1420) hyschiczen 34. süssen, alsome kinderen deyt (vgl.u.a. Siisurrns) 38. sibellen 33. (serpentum) wyspihi F. a. 1420. wisplen (scrpctditui) 29. -bit wispelt 41. sibolus kyshung 27. si- 43 338 Sibildingnm Siliqua bulus wispel 29. sibelung, hischung 33. vnke o. {aus vnkeu?) pfisunge 40. sibilus pimpeln, zitschen 44. * t Sibildmgum s. Sibeldiiiguiig. Sibilla ein weyse Weissagerin K. V. sim. 93. wyssegerynne V. a. 1420. *tSib-mm s. Stibiiim. -ilus, -Ollis, -Ullis s. -llare. -ula. *tSibul-a, var. -iis wispel (slang) i. regiilus Meg. Sic so, also, alsus 38. Sica plante {nd., vgl. GofJi. Wh. B. 48) 44. Stabes swert 40. sicca i. la- tens gladius ein verborgens 27. ein swert von einem holcz gemacht 33. si-, sie- 37. -cariiis eyn hemelk mor- der 37. moerdeuer G. voc. seccariiis {al2yh. si-; X secare) liauwer V.a. 1420. *f Sica-da s. Cic.ida. -la s. Se- gale, -riiis, sicca s. Sica. *Sicc-are droghen, drughen 38. -imim (c/. Aridarium) deyse, eyste G. voc. -inium dare, afje 27. *tSicc-arius s. Sica. -inium, -iiium s. -are. -ouia s. Cicouia. Sicera machtig 34., edil F. a. 1420., ein gemenget 27., ein gemein stark ge- 33. trank, siucera lutter (sin- cerus?!) drangh 37. Sicilia cecihen landt 125. silicia (X cihcia?) silicia land 30. siciilus ein czeczilger 33. sim. 21. alüpiis decilia ein ciher 27. *f Sicominus (X si minus) abicht mynrn V. a. 1420. Sicomorus (cf. Celsa) eyn mule- bern bom 37. wilder feygenpawra 52. sim. 74. töricht (X moros!) viecbom r. a. 1420. *tS- s. C-icouia. *7Sico[)lia-iita, -nca l -giiius eyn vighen eter; sicopolita lios {sie cf. Gloss.) 37. *tSicos {aus sitos) i. triticum wethe 37. * Sictrum {cf. Secatriolum) esttrim- cus super quem secatur 37. Sicubi alzo anderswo 27. sim. 5. so wair (nrliein.) 5. 33. irgeen V. a. 1420. Siculus s. Sicilia. *Siclün s. Cethi. * Siclio-, sy-madiia zele streyt V. a. 1420. Sidere vogel sicczen V. a. 1420. Sideritis s. Ercularis. ^Sidile est epita {?cf. Gloss.) eyn seile der perde 37. *Si- s. I-draiila. *tSita Gloss., sifacrisa 5. Cifra- culum. *Sigale s. Seeale. Sigill-um sege], be visinge der breue 38. -ator 1 -ifer sigler K. V. -are vor in gesedeln (sie); -atim czeychlich V. a. 1420. * f Sigiuus. sigiiu scorium l riibigo 142. p. 272. Siguare (sepidcrum cum lapide) bi- sigilan 48. * fSigiiarius s. Sagma. *tSigu-uni (r. Meta), -etuin (ib.), -eta kischit 32. -are tekenen, malen, merken 38. -arius eyn banner vorer; eyn zomer (cquus) 37. -ifer uenre Spmb. B. uenere Gl. Mar. (nhd. Fen- uer Big.), -ites öcheiias, ist ein stein drist glasuar 42. *tSigou-a, -ia s. Sccaua. *tSig-soute, -iita s. Cicuta. *Silab-ra, -a haspel 52. 70. *Silago iJ. vlegge 37. *fSilba etc.s. Syllaba. Silentium (eecl.) Stillung 32. Siler widelin h. 40. weinstock i. rcstis qua ligantur vites 52. uelarin Gloss., daraus velthaber s. moiitaua {cf. Seselis)? s. m. gaiz venichel ilfcr/. s. moutanuin wilde ader velt komel 51. Silex flins H. S. Tr. Mon. pflins Vind. wak o. kisseling 40. silix ke- serling, eyn hart steyn 38. *f Sil-ex, -ix s. Filix. -icia s. Sicilia. -icium s. Cilicium. *f Silig-o rock K. V. dinkel, -us roko //. S. B. -eueus rockin V.a. 1420. -enus rucken 45. ^fSilinasorida s. SIembrida. "fSylindrum s. Cilindrum. *fSiliniim. siliiiim (silnum?) eyn solt vad ivastJmris 37. *fSiliqu-a griess klyen 40. sey Silix Sincopis 339 38. -e id., drauer ih. treberen 34. trewer, buchccldr F. a. 1420. troester 32. -ie trester von den trüben 29. *tSil-ix s. -ex. -laa s. -osu Syllaba sqq. Gloss. sill)-a sillab; -atica litera büchstab 29. sillabi- care buoclistaben V. vrat. *t8illeus s. Scilla. Syl-, si-los?ismus beschlicssender K. V. syloglsmis der rede sloz V. a. 1120. Silo-a, -lua 27., sillaa 33. ein Wasser. ^-fSy- s. Syl-log'ismiis etc. ^fSiloma s. Siloa. "fSylpliiuiii. seliiiiim, siluasil- iiiiim s. Asa fetida. * f Silii-a vulg. walt, seil, wilder K. V. -aticiim (eJlipt.?) sunnen Wir- bel h. 40. -cus iag Imnt 40. 74. 75. ^tSiluasiluium s. Sylpliium. Silurus jj. barbe 40. baruoif. S. D. hirling 32. (Ed.) barbo; s. glaiiis (Ann.) welca H. PJi. "fSilu-s 5. Bibliis. -um s. Si- liuum. *tSima s. Simila. Stima. Sima, l simma K. V. leber-bule 40., -liulin K. V. sim. 74. 93. vernimia V. h. V. *tSy- s. Siclio-machia. * I Sim- s. Sen-amurca. Svmbolum giuuerf Gf. I 1039. (r(jl. BM. in 740). nrten /., zech /. F. tril. vidgo zecha quo quisque siicmi portionem confert 125. bysseclit l credo F. a. 1420. "■■'Simen (aus siren?)merfisch 40. 74. *f Simeta (a. d. Slav.) schmetten, höh. smetanjce F. tvil. " Sime-us s. Simus. -x s. Cimex. Simia eflfein 40. *Simicia haid 74. siniciaheyde 40. Simil-a semel, est panls candldis- slmus K. V. l -ago zemle V. a. 1420. semella semele; t simula sammele, wechghe 38. sima simele (siniele?) 40. simela (farlnae tritici) griej^, i.q. medulla donst U.Ph. Simil-are gheliken 38. -itudo s. Eiiigma. * Sim- Gloss., simm- 52., simpu- (simpn- ?) -ista kemerer F. a. 1420. ein yndrister ratgeb 52. * I Simistriuum s. Semistiuum. *Y Simma s. Sima. Symoii-ia geistlich wücher 29. symone-i 34. -aciis -yer 34. heiliger ding köffer 1 verkouffer 29 sim. * Sympli- 74., simps-elida (^- aus stymplialida sumpf, mit den Glossen cu Confragum gemischt) rümpf in quo fraga leguntur 40. rampff darein man erper list 74. Simi)l-ex (cf. Abstractum) aluerr (-rn?) edder eynt-voldich, -woldich 38. einlitz-ig 8. 9. -tig Cour. (vgl. Sm. II 531). -US einfechtig (ns.f. duplus sqq.) 29. siiiplex einlichkeit 40. *tSimps- s. Simpli-elida. *iSimpuista s. Simista. * Symphytum. simphicio bein welle h. 40. Symplioiiiaca (c/. Laterculum) bulse 0. bein feile (sic.,cf.prc.) 40. hennebelle (e. henbane) Hh. Simiil to samene, med eyn ander 38. Simula s. Simila. Simulacrum abtgoterey 52. Simus flach 29. 40. krumpffoter 32. crumik naze F. a. 1420. simeus schlechtnessig 33. slimpnasis 27. Synanche. squina-ucia K. V., -ta 40., inquinaucia (X inguinaria) 32. kel geswlst 32. g. 40., verschwulst K. V. der kelen. Siuape. synope 1 sinax senf F. a. 1420. * Sinapi-0, -ones sax. cressa Haupt III 383. *7 Sinax s. Sinape. Sincera s. Sicera. * t Sincip-ut Wirbel 32. K. V. por nack 27. -ot schoppe V. a. 1420. cincipud eyn nacke 26. vornhouet i. frons 38. *7Sinc-opis, -upis 29. 38., -opus 32. 34. beswolunge (1 aus g) i. amen- cia 38. weczweiflung (^?«??r/. .9/wi Gloss.) 33. czweyfel 34. scharmdel {ans Schwin- del sim.) 32. swindlung 29. 34. ge- schwinden.^. F. odymbroch F. a. 1420. 340 Sincronos Siphar herczen- 40., hertz- 25.-kist (r/Tisis\ -opare i. amens fieri beswogheu, be swymelen 38. becurczen 33. tSincrono-s mecle tidech 37. -u glich aldir V.a.l420. ^=1 Sincupis s. Siiicopis. *tSind-a, -anabulum sluder L funda 37. Sinderisis fimckli 32. himelsche selkrafft K. V. dy obirste vernuft 7. a. 1420. Sindicus ein hern vor diner 1: tetiger 27, ein hören von teyding 33. (heule entstellt). ■^Siiid-0 {cf. Bambicium) syndael 37. sindal, sydeu want 38. semid 93. semet; toten kaid (sie) 32. sindelis {aus -1 ist?) edel gewallt 33. -on ein toten tuech ib. wisse gesmide (aus seniid umg.) o. mitteler (v(jl. mitler, mitling 8ni. II 052) scn pannus 40. milter (umg.) 74. samat, weisser pfeller K. V. -or eyn hals doyk 37. insin- done wisser schctter 41. ■^ 1 Sind-oles, -iila 6. Sciudula. -on s. -o. *Siiidula (aus finicula sim?) fe- uichil 74. wen'che 40. Siiiedra sach verhorer stul K. V. für Sprech stül 32. rieht stül 52. fSiu-ere 6. Dimittere. -gillatiiu s. -gulus. * Singire pr.anserwn 37. SingTa-phus kauÖ'brieff 52. -fus hant feste 40. Singularis vztrib H. S. D. Gf. eber o. usdrip 40. usdrib 100. *tSingul-ator, -us s. Cingula. -ariter s. -us. *tSingulius s. Siniugus. Singult-us (cf. Eructare) simfciing 40. ziichte '/. suspirium 37. heschicz 34. hichcz 29. hesch K. V. hetsch m., schluck m. V. tril. schuk 38. der shgke 51. der roph, hixen, kalph (?), schluck- niss 43. nesch 32. heschung 33. gijjung 27. snuflecinde Gloss. snoslition Ff. Grm. VI 390. (snolition Gf. VI 847. mf* snoffitiun nacliHoltzntün-u). gitfung 45. -are giften 45. schiikken, also eyn vp roufet 38. gesehen V. a. 1420. gifjcn 27. hicheczen 29. heschiczen, jusch^.n 3 3. slunticzen 34. säiifficzcn V. P. ySingul-us iczlicher; -ariter eyn- liczlicliin; singillatini (X sig-) sun- derhchin V.a.l420. ^ySinicia 5. Simicia. Siuist-er de luchter hant 36. ge- linck Oe. V. -ra glincki 32., lecz 31. band, (die) lenck 52., lenchke 33., glinck K. V., tenk 1. hant. -orsum tenkseytig P. F. denchk o. lenchk seytecht 33. tenchkseytig 34. senix- tra uninstra Gl. Ker. '==Siniugus. singulius /. vnanmms ainnuitig 52. ■\- Sinod-US phoftincloz V. a. 1420. seynt, der papen richte 38. priester capitel 32. prister- 52., priicder- 34. -schafft, -icus eyn zend liere 37. YSynoniniavilcynbedut V.((. 1120. *tSyno-nuni 6. Macedonicum. -pe 6 Sinape. ^jSinplex s. Simplex. Sintagma czusamne legunge V. a. 1420. *t Sintermale, sintrimala (sin- trunale?) eyn veghe clouc (gladia- tormn) 37. Sinuare s. Sinus. Sinuni {cf. Caseale. Stima.) kefjkar 74. K. V. kesevad 38. schleck-, niel- (aus melk-) -kübel 32. eyn melk vad 37. ''■f Sinu-s schot 38. eyn schoz, helle, bosym V.a.l420. mer wall 32. -m schawsfj 34. strupp (vestis) 32. -US abra-e Br., -he vorhelle 40. -are in die schoet duwen G. voc. (d., auc^i, 132., missv. 110., premere 147., aiu:h nncl, i. q. nd. nl. douwen KU. lul. düh- jan, diiihen etc) ^fSiom-a t -e deus fortuue 37. Sion h. laber Hb. sium sisarum s. Siser. Sii)are (imlUspanem) reiben, chrii- melen 33. rueln, crumen 27. * 7 Sip-eus s. -ins. -itella s. Fis- cina. " Sip-ius, -eus i. sapiens 52. ■"tSipha-r, -rum schif scgel 40. *tSiplia-r, -s (syplias 25.) inre fei 40. Syphon Situs 341 Syplion, sipho K. V. wasser-balg 40., -blafjbalck K. V. ciplio sonus quemfacit mnJier mingeudo 122. t Siqu-aiido ab oyns; -is ab yniant; -i(l f»eiiczlicb ; -oiiiodo zo nw F. a. 1420. Siracli das puech clor newen wcys- hayt 34. slm. 1. buch der immen (sie) wipait 30. Sireii {cf. Simen) mer-weip Meg. -hiint 27. 33. *Sirex icisscboringhe, ^Ytbal•s( iiighe van een swecr G. voc. ■• t Sirgiistiim (surgusta (Hoss.) s. (iiirgustiiim. "SirigTamim (aus strig-?) nacht- scha-tte 40. -de 74. "fSiriiieus s. Siro. Siringa pfiffe 40. zunipffcn (penis) eysen . . . cicl confrhigendnmcahulmn in vcsica etc. K. V. ciringa cymp ^ ssen 32. Sirma langes kleit 40. naiich swen- kel 32. sleej) G. voc. * t Sirmagum s. Seraciimi. Siro [cf. Grilliis). sirineiis, cirus, ciirio s. JBriensis. siiii-o (cf. ih. \ r- cius.) sur 32. -go wibel ib. surre wurm 40. -oiies lysen V. a. 1420. siriones, hei Mattliaens Silnaticiisvermiciäi(p.ii)ms- cuntur in clentihus, frz. sirons Gl. m. seuron parapharagaraus {aus scara- beus?) 122. carobeus id. ih. suron Gl. m. (vgl. carabiis gcnus scara- bacorum Gloss.). surroiies snebiliz Gf. (Gloss. V. Ciconides); dazu: suern (sotim Ed.) aid snebelcza Jiominem comcdendo laedimtH. Ph. III 76. Hier- hin gehören afrz. Chiron nfrz. ciron nprov. ciroun, tchiroun, und andre roman. und german. Benennungen des Acarus cxidccruns. *tSirola s. Sirulas. Sirolus^x carpe 37. sirulus karpff 52. Siropus spetzcrey 52. *Sirp-eus, -us 5. Scirpus. Sirt-es eyn colk ane grünt 37. volheyt des mers 5. 27. -is mcrshmg V. a. 1420. *Sirtis wirtil V. a. 1420. *tSir-ulas 76., -ula 52., -ola i. hyas, signum 37., genus 76. Celeste i. s. c. . . . pluuiarum signum 52. \ aus Sirius, ivie Sirus? * Sirulus s. Sirolus. * Siruini)is bickk'r s. cum quihus puelJe lud . . . substratis jjcdi . . . 40. Bickcl- (Würfel-) spiel? doch: vickler i. ludus cum qtiop. solent Z«<(Zeresubtrac- tis jjcdihiis 74. ■■•'Sirus i. excelsus 37. 76. stirus id. 76. (J:Syria int. sullimis Fap.^ humilis Ihumectus l humid itas 76. *Sisainus (aus se-) sysambkruit 51 . *Sisax. sistex seangst 27. see angel (umg.) 33. wasser not 32. *Sisca, scissa, scasa, scafa s. Colicuni. *tSiseles s. Seselis. Siser. liium sisarum (Ann.) ger- la H. Fh. *7 Sisimbrium sisimra IL S. B. sniedoloich /. jiorrus Sgnd>. B. si- simpriuni domesticuin garten wur- cze, s. siluestre /. calementum wisse kost 40. Sis-, si- 52. -tarda czersag V. a. 1420. behalter 52. Systere setczin, opphirn F. a. 1420. sim. 65. * Sistex 5. Sisax. Sisti'um V- 40., w- 74. -ischullc 0. herhorn. harffe F. a. 1420. cistruni drumell 27. tabure. eyn bunghe 38. *Si- s. Sis- tarda. Sitire. sido mich dürst 41. sci- do iui i. cupio 37. " Sitrulus sorre 122''. p. 37, vll. st. soirre aus cicer, n-oher auch s. und citrulius st. cicrullus (Schelcr). * j , Sitta 6. Citta. j-Sitta (auis) baum-picker, -leuffer nufjpickel Henisch. -ySitu-are s. -s. -bra s. Sdto- labra. Situla wasser geltte o. kriig 40. eyn scheppe vaz F. a. 1420. dtuia ammer (aimer?) 37. iitula s. Cadus. '^Situla slange 11. 19. durstslang (vgl. Dipsa) 3I(y. •fSitu s. Sdto-labra. Situs, sdtus (v. Locus) sacz 29. 342 Sium Solotenus gesatz, glayt 30. (pfc. gelegt Gloss.). situare siezen 30. seczen 29. (?). 7 Sium s. Sioii. *T Slem-brida, -slerida l slim- berida schiircz-, fi'ir-tueh s.pamms cocorum; slimbrido niäor, sqnaJor coquinarie 40. sie- 1 sli-mbrida, fictum a soiw, eyn sclmrcz duche 45. slimsledria fuer tuech 34. siliiia (silma?) sorida fürtucli 30. *Smigm-a verniz V.o. 1420. -^i'A edelu salb 41. smicma *\ Migma. *-j-Smiriiia. smirua niino /. mir- ra, stacte Symb. I). mirrc liarez V. a. 1420. Soboles su^n V. a. 1420. " fSobri-us, 1-osus 38. cüsc Symb. 1). nochteren 38. niicliter o. messiger 40. inessig 52. nüclit F. V. vitrücli- tcr 0. massiger 41. -i urtru-cte, -e -htlielio {agö: gedreohlice), -etate -liti- du {tYücha.nJeJnnus) Gf. V 511. -etas nüciitichait P. V. iiocliteringe 37. *tSob- s. So-roriiis. *Sobuliim Sil hirt o. schar 40. sewhirt 74. *tSocci-lare, -tat {x\v^v\^Symb.D. -do pr. sardorum (sie) 37. Soccus (c/. Paticus) sock K. V. socke 0. sech i. ligo 40. eyn sok vilt 37. Soc-er swagher 37. svver; -rus swegir V. a. 1420. -er \ -rus 1 so- roriiis swager, rainer suster man 38. *Socer- l socri-giiim i. mappa ImensaJe 37. Soc-ius s. Sodalis, -rigiiim s. -ergium. -rus s. -er. Sodali-S cumpan, gliezelle /. so- cius 38. -cium zelschup 37. -tas geselschaft uff einre stube 40. *7 Sodare s. Sopare. fSodoin-ita {cf. Paticus) keczer mit dem libe 40. -a (-iticum pecca- tum Gloss.) vngeuant sund 32. ^ySolacia s. Solatiari. Solago satwurtz 74. sot wi'cze 40. s. maior miua Symb. B. M. App. Solarium {cf. Celameu) sumnier hus 32. bom 27.boue ö.zullir V.a.l420. *Solata h. solosece Hb. Solati- ari irgeczen, trösten, lustien 27. -um kistung ih. lustig frawung 33. solacia wollust 29. solerci-um 1., -a 34. verlustuug. 7 Solatrum {cf. Vua) schades nacht 33. Solanum vesicarium s. Alke- kengi. Soldatus Söldner 33. solner 2. 27. solidatus soldern 30. Solea sole vndcr dem scou 38. slose G. voc. solta {nach Soldatus) solt 33. ■^Sole-ctus sunderhch erwclt 52. -trus i.singularifcr dedns 37. Solempni-s erbar, erlik 37. her- lich, loblich 40. -sare feyern erleich 33. fiern 1 erlichen syn 27. soUem- nis erwirdig 52. *7 Solera-cita, -tica etc. s. Scle- rotis. "7 Solerci-um, -a s. Solatiari. Solers cloyk, wis, vorstendich 37. sollers gelower, listiger H. S. Vinci. {v(jl. Gf. II 35). solerter claulihho Gf. IV 295. *Soletrus s. Solectus. Solicitu-s sorchuoldich 38. -do sorgsehkait 32. sollicit-are vleysi- gen (sollers vleysig). (soll-) vweu; -udo vbunge, mue" V. a. 1420. 7 Solidatus s. Soldatus. Solid-us {cf. Ratus) wol vest 29. poluest 34. dicht, vast; eyn schillingh 37. -are gantzen 52. fSoliferreum eenrehande schot G. voc. Soliloquium evnig kosin V. a. 1420. * 7 Solls- s. Sols-equium. -tera s. Copliinus. =^' 7 Solitari-us, -s ainzechtenklich (-erklich?) 30. Solitudo {cf. Studere) wostenyge 37. wüste, einberkeit {anders mlid. einbäre, hei Stieler einbar); solus einiger 40. *tSoliua (soluia?) Lluna 37. Solium sal 1 künigs stül i. tro- nus K. V. Soll- öfters s. Sol-. •|S- s. sc-olopendria. 7 Solotenus by der erdin V. a. 1420. Solsequium Sotular 343 *tSolsequi-mii, -ram 30., -a 11., soliseqiiiuiu G. voc. (cj. Cichorium. Eliotropium.) sunwentel 34. sunnen- kiut 30. -Wirbel, ringel, weg wise 40. cell goltbloeiiic (,) iiieedsoete G. voc. Miede zuete 11. i.q. bellis pereimis nl. mavzoetje obcrrliciii. mafjsüfjelein Nemnic/i. wegwart 74. Solstitium suiinen-wendel 1. 29. P. F.-eud 32. von (a«5Son) weiidunge 30. *tSolta s. Solea. Solu-ere (c/. Laxare) leystcn, hol- den dat nie louet heft; -tus los, vnghe- bunden 38. -itur (i cincres) cifiior 48. Solu-s s. Solitudo. -tus 5. -ere. *S- s. T-oi»eiitum. Soiu-puium dioni 37. -iiiuin trom K. V. -piiiare entreymen 45. * t Sou-ai ium, -ipedius, -orus etc. s. -US. Sons schedelik 37. *f Son-us (q/. Claiigor. Echo.) lut 38. tun 40. -arium (cf. Testata) eyn galm loch 45. -orosus (-m 38.) hel- lutsam 38. lawtecht 33. 1 -orus lut- donig 29. -orose 1 -atiue lüde, ghelle 38. senor-us 1 -osus denung 30. sonipe-s dreber V. a. 1420. -dius i. cnstos equonwi ; -do i.equifo 37. *Sop-ire iiaffazen 52. -are slaper- en; -orosus -cheyt 38. -or -ich 37. schleffhay 1 3 3 . nafftzgung K. V. schhiif es begirde 40. -orare -rechtigmachen 33. doen slapen (,) vaeken of swime- len G. voc. sloniinyn V. a. 1420. soda- re {alph. sop-) stillen 27. 33. {Gloss). ■'■ t Sopheua q^iiasl sopliie vena 76., est vena que si grossa est in dextro pe- de significat (fehlt ol.) honmn hujeniiim 37. 76. Soplii-a wäre weysheyt V. a. 1420. -sma clug betrigunge ih. gewegelich red 30. -sta eyn w)ze betriger V. a. 1420. trügner 32! trieger K. V. kiinst meister 40. *Sorax wassinnuz (-nucz?) V.a. 1420. Sorb-a, -arius, -e s. -um. Sorb-eresupen38.-iciuinsupel(?), supent van egeren ib. niacke {vgl. mockeu etc. Sm. II 549. manch Fr. I 649''?) 40. niüs o. bruge 40. ghe- ruiinen melk 37. -illum eyn zupent ih. supff 32, -itiuucula suffen dat. H. Fh. Sorb-uiu kurnel her; -us kürnel boin 33. -a nespel 40. eyn holt appel 37. -e i>/. sprebern (). sa)L spere //. S. D. -arius sper-, nespol-bo'm 40. i. trabs eyn sperbo^m vcnantdms aptmn 37. sarbari-um speUing; -s sp. bom, eyn ghel pluino 38. •• t Sorcerus .s'. Sors. Sorcocium. surcoitus est vestis mulieris manicata et vsque ad pcdes protensa vidg. kursat K. V. surcotus suckat 40. sachortus (sarchotus?) vber hemd 32. Sordes i. seiites 29. stanck 29. 30. gestanchk 34. * Sordis-sa, -a 1 sorpes ein wurff kegel 0. kläwbel stain; i.q. sortes i. articidi quihiis ludunt puelle 52. Sorex spicera H. S. B. Gf. müczer 32. Sori-ca, -tas i. mimdissimas collec- tiones die geraspoten chleinunga Gf. IV1181. *7So- s. Sa-rmentum. Sororius (c/. Socer) myner suster man 37. 38. s.-un II. S. 1). suestersvn Tr. Viml. swager D. Vind. 45. sob- rorius {alph. soc-) swester kynt 45. * Sorpes s. Sordissa. *f Sors lot 38. los, geschieht 40. höbet- 40., haupt- K. V. hopt- 32. -gut. houet gud 37. Sortes s. Sordissa. sorti-ri los geben 52. losen, genysen V. a. 1420. loten 38. -legus loser 27. 32. leser K. V. glück-1. 29. gluchk-lozzer 34. luedrär -leus sorcerus (frs. sorcier) Vf. Grm. VIII 412. -legium touerie, wickerie 37. geluchklosimg 34. "fSortio {aus gartio?) 1 bofo bub K. V. Sortiri s. Sors. Sosp-es gesunt o. frolichen 40. -itas zuntheyt 37. ^ySospex schiff hack 52. Sospitas s. Sospes. '^fSotim s. Siro. ■^ t Sotular, sottular 32. (cf. Sub- 344 Spacula Specula tel) prewschschuech 34. brei^- K. K., bryfj- 32. -schüch. eyn bo'^s (bosse 109.') l eyn schottel wascher (X scu- te.llarius!'?) 37. 'Spacula 5. Spatuia. •■■ Spacus drät 29. tratt 34. trott 30. speke 131. {132.? vgl. Specus) Gr. voc. porst drat (sutoris) 52, drad; sp. l'erreus eyn ysern drad 87. sjjagra di-oyt V. a. 1420. * 7 Spacus i.ohscurus 37. 52. 74. l tenehrosus 52., ans opacus, somit BM. in 325 Vinster etc. sn streichen. Spada. si)ata (q/'. Francisca) spicz (X spata?) swert 32. Spadi-x {eqims; vgl. Für aus) dun Symb. H. -ces appel grawe 37. Spado hengist V. a. 1420. botlingh 37. meyden o. pfet (.5^. pfert) de us- geworfen ist 40. sim. 74. usgesnitten pfert 29. versdmit-en pherd 34., -teu pferd 30. 32. münch 30. niünch K. V. roüjmünch 32. vnberhatt'tig schüfjling K. V. *tSpagTa 5. Spacus. *Spala-ngus, -gius musca uenc- nosa, est auteni simüis fif eldc sax. Hcmpt III 383. * Spameta .9. Spauieta. *7Spau-gere s. Spargere, -i 5. Nenia. * Spauieta. spameta grüen span 52. *tSpara-gia, -go s. Asparagus. -lus s. Sparulus. *Sparcus s. Spartus. Spargere strewen 9. 33. F. vrcd. (BM.I353). flewdern V.vrat. vloderen 6. spaugere sprehen 27. *Spargula h. sannen wirbel 40. *tSparilus s. Sparulus. Spart-a s. -us. Sijartuui hnnp G.voc. Spart-us wint H. S. D. -ta wint- zoha ib. Gloss. winzohe, wülpe 40. -CUS (canis) wynd 37. *Spar-ulus, -alus sehne- 30., hagel- 40. -gans. -ilus eyn hassel hon 37. Sparus geburn geschücze 40. ge- burn schütz 74. netger militantium (X «Ö'<5. ätgär, M. aziger Gloss. v. Acinaces? X netrctc als Fischerger?) ; (i.) venabuluni sinczvouintinm Symb. D. (piscis) reling 32. sperglas {^umg., X nitrum) 37. Spasmus chram 1. 33. kram 34. K. V. kanipff (sie) 27. verstrüpffung 43. Spata s. Spada. -abulum s. Scacus. -ella, giaspatella 6. Aco- rus. ^^Spati-um (c/. Planus) gebrist 5. 33. -osum, -osus 27. eyn breyd spacium 37. eyn weit flechk 33. e. w, flecht; Wanderung 27. begerung 27. 33. Spatuia eyn pahii vrucht V. a. 1420. Schulter; bahnen bo^'mes ast o. 16p 40, schulder ader 33. tolde Gl. Mons. swertel h. 33. spann 34. stapiüa spon 30, spacul-a spen 29. scheue (instr.ligneum); l -um {cilxih. spat-) eyn borst schulder *. armus pectoris (aus pecoris nmg.) 37. -a seh.-, wede- ben {vgl. Subircus) 38. Speci-es kred (lierba kruth) 30. gewi'ircz 29. stüpt (vgl. Sm. III 604) Oe. V. specerey iC. V. -aus aygenleich 34, sundrig 29. sunderii-ch 30. -k 38. be-s. 37, 38. alze eyn besunderen frunt; -aliter sunderliken 38. -alitas besunderlicheyt 37, -arius specier, apteker 40, -iicare vorstengebin V. a. 1420. -osus gesteltig (Je. V. schone 37. 38. stolt, lin, vrisch, we-, wey- delick 38. Spectabilis lusthk 37. wedelich 27, edler runier 40. " t Spectabi-licus Gloss., -ütus genus serpentis s. hasiliscus 40. -ficus (slcmg) spetwift /. Meg. spet-, speck- wist 50. Spectaculum luder 27. beschaw- ung 52. rüschöwung {aus zu-?) 34. eyn schauwe 1 lugen 1 seuen V. a. 1420. "f Spectantes (ordo) marienknecht 29. *tSpecul-a erkir V. a. 1420. war- de 37. 38., eyn ghebuwe, dar me de uigende vppe wardet 38. warty 31. wart 32. 40., o. banwart hütte o. Wäch- ter hüsslin 40. -ari be- 33., we- 34. Specus Spira 345 schawen. inwendig beschowen 29. be- trachten 30. -are wachten, warten, huetten 33. -ator wachter 31. war- thari H. S. Tr. warter 40. 7-L ban- wart 40. beschauwer V. a. 1420. -ar Spiegel 0. fenster 40. -aris sp.-stain (-aris lapis Ki.). -um speygel 37. 38. -atiiius inwendig beschawleich 31. i. contemplatiuus inwenig schowcn (ptc.) 30. inbeschower 29. "^^ Specus (i.fouea 37. cf. Spacus) speke 37. speyke in dem waghene 38. speych i.radhis 19. Spelta Spelte, also eyn del van knutlüke 38. dinckel 27. K. V. fesfn K. V. fe[j 32. ve(5 30. körn, das fperd ejjen; distel 27. scheren {cms cheren; ahd. schere chaerophylhim sylvestre Nmn. lier/f ah), das dy phert essen P. V. Spelunca hülin, gi-üb 41. hulli 30. ein lug gTLieb 34 {vgl. specus eyn leben grübe 5''.). *tSpen h. grensich 32. Sper-a. sph^reclotzelin l'.'j. sfera kloczelin genus serpentis 40. sper- icus {cf. Orbicularis) sinwelich 2'). schibelich 30. scheyblig 34. -ogicus runt 37. -ula /. pomum candelahri kertzen stal knopff 52. * Spera-gus .s. Asparagus. -spis- tes s. Hyperaspistes. Spergere, speruere (r. Despicari) strowen 29. streyen; i.q. asperg'ere sprenghen 38. * Speri-cus etc. s. Spera. -iolus s. Aspriolus. Sperma manns säum K. V. raan- nes natürhch so'm 40. *tSpermol-ogus ruchen cmis V. tril. -gus est doctüoquus, lern {ellipf.) 37. ^ tSper-nere s. -ger e. -ogicus .s. -a. * t Spica aber 40. ach H. S. I). ächer 32. echer 52. eher, halben 33. eer, halm 27. eger 13. 45. eri 20. ar 37. spir, also eyn ar vppe dem halme i. arista 38. spicar-e schös- sen 51. -ius ächrerer 32. ein halbem leser 33. spicauar-di spicze nardi 40. kattenstert (nd.) Sum. -ius Was- ser stelcz auis(umy.?) 40. Diefenbach, Novum glussarium. *tSpicium s. Os piscium. Spicul-a {cf. Specula) wart 1. 30 sim. -ator suertegin i. satelles H. S. Tr. Sprenger (X peiniger?) 33. -um e}n stroyl (,) phyl V. a. 1420. * Spicus /. fcrrum quod uau. . eyn sinchel, dat holdet dat schep 37. {Itd. ud. Senkel; Enti^tcJinngen s. Glossar). Spiliugu-m splendhng 52. pind- ling; -s p.-pawm P. F. -m spindel; -s sp. -pawm 33. spiuliugus id. 34. *t^piu-a {cf. Dorsum. Spondile.) dorn 0. fisch grot 40. zappe (dolii) Symb. B. (dorsi) rugelenda Erf. Gl. rakelende Marh. Gl. -a sacra lenden- bein ib. lendeinhein (sie) Erf. Gl. -a rosariim rosentorn 29. -eus dornen 38. -ius dornich 37. -etum dorn- gewechfj K. V., -struch 27., -ach 32. dür nacht (umg.?!) 31. dorenpusch 33. -aceum 1 -accus distel 52. -acium spinasaye (nl.?) 27. binetsch 29. 1 -acia stichling^;. K. V. -acius stichilter p. Symb. D. 278. -acliia binesch 32. -elluni doren schlech K. V. siehe o. hagen apel 40. -eila spinling arbor 40. {Gloss. V. -ellum). -lingus s. Spi- ling'us (ist der deutsche Name roman. Ursprunges?). " I Spiu-ga, -ta s. -x. -ius, -liu- gus .9. -a. -ter s: -triim. 8piuter spenele 38. nuschel, für spang, gufe 40. guf 29. hefftel 34. hätftly 32. beste (sie) 30. eyn stick nale 45. Spiut-runi, -er 37. {cf. Armarium) schäp 37. schrank 6. 33. straug {aus scrang) 27. spint 34. *Spin-x mer-spinne (X spinx) 40. -katz; ein hell vogel K. V. -ga Gloss., -ta mercaza H. S.D. Spira torckel spindel K. V. trott- spill V. St. G. 909., -Spille 40. i.facfor (?) uauis ?>1. si^ire 2)1.? sciiif seil 40. *7 Spira (sipira? X sibilus?) uotir blosen; spira-us bleser V.a. 1420. -re atmen 29. atnan 30. -ticus (X Spi- ritus) wynt, gheyst 37. -culum punc- ten-, otten- 40., ponten-, outen- 74. -loch, daer adem of ademtocht doer gaet G. voc. l -men atman 29. t -men- 44 346 Spirena Squilla tum atmung 34. -tor een die adem- tocht ghift G. voc. *Spir-eiia, -liugiis spirling, eyn clene al 38. sim. 22*. Spirillum. stiri-iim 1 -lum geyss- bart 40. * Spirlingus s. Spireim. Spiss-us dicke, wat nicht dimiie is 38. tick (densus dick); -itudo ticki 29. *Sp- s. Ps-itacus. Spleu milte 3G. spleu-us 74., -os 40. milcz wrcz. -etica miltz ader, miltzessichtag 74. -tica milcze oder (,) milczes siechtag; -ticus (-eticus G-loss.) der andern milcz siech ist 40. *f Spleud-oiia, -eiia swert 40. -ula i.gladius 52. -or glad, schin 38 *tSpleii-os, -tica, -ticus etc. s. Spien. * t Spodaliuiii s. Spondile. Spodium. spoiidium gebrautes helfenbein 40. fSpoletum spület du. 40. * t Spoliator rauber {wurm) Meg. Spoiide spambedde 38. Spondile halsbein //. S. D. rucken- knörr 52., -waichi 32., -weichin 74. riiken- 40., rücken- 25. -weich, spo- daliuin l spina ruke knoke 38. "Spondium s. Spodium. Spong-ia, -ea 30. badswame 40. padswani 34. patswam 75. swam, sponze G. voc. schäm 30. schwum 29. 32. fSpons-us {cf. Paranymphus) bru- tiger 27. prügolt 32. prewtigan 33. brütigon 40. breütgü K. V. brodegam 27. 38. brüdegemer 45. -a brud 37. brut 32. etc. spiinsa kemahaltera Hcmpt III 461. sponsa solis {cf. Cichorium) suunen wirbel 40. spons- alis lanchkleich {aus lob- umg.?) 33. -or antheizeri Gf. IV 1088. spron- sorem atlieizeri Ff. Grm. VIII 393. {vgl. Stipula-re, -tor). Sponte wiUichhken 38. mit willen uo° V. a. 1420. *tSportul-eÄt(«^ salaria apparito- rum Br. -um kosten, den man het an geystlichem gerichte 40. ^fSpronsor s. Spousus. ^fSprutex (X sprute) 1 frutex sprote, kyme 38. Spuere spien, vt spygen 38. Sput- um spüczote 40. spige 36. -amen spysel G. voc. speyb, gayffer P. V. spey, gever; -um id. \ speich 27. spaich 52. Spum-a schaim 30. scheum, faym 34. -osus feymecht H. Fh. -atorium schuymspaen G. voc. sim. 132. {nl. spaen engl, spoon cocJdear, d. i. urspr. Spahn). *|Spunsa s. Sponsus. Spurci-ficus een onreyn werck doender G. voc. (sim. 110. -dus). -tia (X spuere) gespyunge (-nuge?) V. a. 1420. Spurius vngeedt kiut K. V. bast- hart 40. -hert 37. -er 13. G. voc. pankchart P. V. banckart; spuria banckertin Oe. V. *tSpurtum ((U(5spur-ium, X-t^um ?) gemischlet vin 40. Sput amen, -um s. Spuere. Squal-ere spülen 29. spuelen 34. blach werden 30. vor blichen F. a. 1420. -idus wüster 40. -or {cf. Po- pisma) blekecheyt 37. blaichait 30. gespuelung 33. Squal-lus, -us sahne Sum. Squal-lus s. Callus. -or s. -ere. • Squal- Gloss., squar-, gibb-, rug'-osus idem 37. Squalus s. Squallus. Squama, suama 38. schüppel; est duricies cuti piscium etc. ; et. tran- sumitur ad signißcandum latus parti- ctdas armorum viüg. blech; silmitur et. . . . duriciem latam a ferro candido prosilientemvidg. fludach K. V. flau- dach 74. Henisch. (vgl. BM. III 353. Gloss. vv. Squama. Calciton. Gr. Wh. III 1735 h. V.). schuppe] 32. schiep 30. vischhawpp (sie) 33. vlome Gloss. KU. Fr. 1 279\ vloume van eynem vische 38. kreuet i. lorica 37. pantzir ring 52. squamidus schüpig ib. vlu- mich 11. clomich {aus vi-) 23. flomig (sonst nichthd.), schübig P. V. *tSquarosus s. Squalosus. Squilla {cf. Polipus) maus-, mer- Squinaiicia Stercus 347 zwival Meg. ertzwobeln i. cepe iniiris (aus raaris) 51. * t Squiua-ncia, -ta^. Syuanche. -iitum s. Scliinaiitum. * Squirus bachmard Str. V. (Altd. Bll.1394). "fSquriolus s. Aspriolus. *tSrotus s. Strotus. *tStab-ala s. Stelaba. -ia s. Scabia. -ilarius s. -ulum. Stabilitare stedigen 38. Stab-ulum ein stal (stecken s. Stacten) 27. -ilarius marsteller {uM. Eig.) 45. *t Stade- s. Statio-iiarius. * Stact-CH innre cranc V. a. 1420. mirrenzalier m. Meg. -e (c/. Smirnia) stecken (w/.s^y. alsä. Gl. v. Stabulum) est gemis resine pretiosi 27. stacllUS stacbenbom 50. *tStacula s. Scrinium. *t StacllUS s. Stacten. Stadium rosloff 32. wetlauff 52. gewende 27. V. vnit. gewant 33. ge- vvartten 34. "fStafisaria s. Staphisagria. *tStagnuni s. Mare. Stannuni. Stallum (inchoro) een ghestoelte G. voc. gestuelcz, als in der kirchen 33. Stamen wep, zettel K. V. warf l pak V. a. 1420. wopp, worff garn 45. warpe, is garn 38. stamina jjZ. wer- pe 37. "Stancius tenque. nfrz. tanche, aus tinca (tenca), X prov. afrz. estanc (stagniini), vgl. merula palustris, nach Scheler 122. p. 33. *tStangnuni s. Stannum. *tStanium kar 40., aus a-vaaviov., X stannuni i.vas stamieumGl.m.? Stan-nuin teu 38. czeen V. a. 1420. -gnum zien 32. stagnum czin 34. stann-eus tenen 38. thenen; -atus vor teent 37. "IStapula s. Spatula. Stapliisagria percbkicher^ji., läus- kraut (mit urkuib!) i.q. uva passa niontanailfef/.stafisarialüsekrut42. * t Star-cus s. Stercus. -e bene s. Sicere. Stater ein gewicht stain 52. woge 0. mekel huss 40. instateris in dem gewagc 41. statera s. Trutina. Statio habe (Hafen), wesen, leben 40. eyn nedir kige V. a. 1420. *t Statio, stacio- 40., stacie- 32. -iiarius abdeker 40. stilstender stern, directus für-, retrogradus hinder- gender 32. Statu-a {cdpli. 40.), -s 40., staua K. V. süle 0. gesnitten bikl 40. ge- schnitten bikle i. lepida K. V. sta- tuariu-m kirchen-pfiler 40., -pfeik^r 74. piler 37. stantnär 34. statüa 30. -s sewler V.a.l420. Statii-ere recht setten 38. -tum sette ih. geseczte 40. -ra hdmaijj 32. ein groß eynifj person 27. ein grosse p. (sie) 33. eyn gro|[jde eynr persone 45. -s wesen 40. einwesung27. 33. 45. *tSta-tus, -ua s. -tura. -turum s. -uruni. -ura s. Satura. Saura. 7 Stauratio weder makinge 37. Staurum s. Restaurum. statu- rum vinde holcz V. a. 1420. *tSteca s. Stetra. *7Stecliela p. birsich, de natura hechtes et birsches est H. Ph. *tSte-cken s. Stacten. -ffäus s. -phanus. * Stelaba. stabala balle i. oflfa 40. t Stella cadens (c/. Asub) ster- nenschoss 32. Stellaria (medica Ann.) symes /., abl. syme H. Fh. * Stelleus sternfar 52. *tStelli-0 (nrr. 1.2. Gloss.), -gio 40. {cf. Salamandra) molt-wurem 34. -werff, scherr 52. rad Speiche o. mole s. gentis serpentis 40. speich i. radius K. V. mul, eyn vorgiftich worm 38. stern-slang Meg. -worm; -onatus gly- senig V. a. 1420. Stenia zier 52. *tSten-a s. Scena. -um 5. Ce- num. *Stephanus, steffäus Gloss. {cf. Jocobus) me. corr. Steffen n. pr. 38. int. coronatus 37. me. prod. eyn vedel- boghe 37. 38., a phanus sonus etc. 37. *t Stercus. starcus hoer 36. sterco-ferarium s. Mitrophorum. 348 Sterena Stipendium -ratio tungin H. S. Tr. tungiinge, mistuDge 40. *tSterena (imch Strena) schussel- charb 33. * Stergere. strego xi /. interficio 37. *tStergilis s. Strigilis. Sterilis giiste 22\ 38. St-, s-erlingus eyn engeis 37. Sternere strecken 29. 38. bedden 38. streken, petten, satelen 33. betten, vellen V. a. 1420. streuen 27. *Sternipes ross ysen 40. *tSteriiitus .?. Steriiutare. *Sterniilus stare 40. Sternuta-re prusten 38. -tio nur (ags., vgl. Gloss.) Ff. Grm. 1 115. nos Spmh. E. neysunge 40. snorken; seriiut-atio 1 -iis snorpe 1 snoppe 37. sternitus schnarch el 32. Stertere snorken 38. snarch-en 34. -len 29. schnarchlen 30. *Stetra lyderin buckler K. V. slm. 6. 74. steca schilt 40. *Stibes. stipas bcddcstroe; sti- badium (stip- Gloss. avinäSiov) i thorus G. voc. Stibium sniynk salbe V. a. 1420. tibiuni est ceniseiis color etc. Symb. I). App. sibiiim poppelen zalue 37. *Stibulum mörser 52. mangonel 122'' . p. 20, i. q. iiiaiigoiiale , aus aT£Lßo) (ScJieler). *Sticad-os citrinum rynblumcn, motten krut 0. san. -US oster plueni 52. * Sticulus gaevo Haupt V 197. (Gloss.), vgl. ags. giow, giw, giu vtil- ture, griff in Bosw. * t Stic-us s. -Dcus. -ga s. -gma. *Stig-al, -ula (Farbe, Tünche) Gloss., identisch? Stigare prickiln, (stiga?) reysin V. a. 1420. Stig-ma, -a 34, nare, schramme 37. lijckteycken G. voc. narbe, hnczey- chen 45. einmasen 33. 52. stechwun-d 29., -den 34. *7 Stig-niis s. Strychiium. -ula s. -al. ^fStilia s. Scilicet. *Stil-io, -0 sax. cueldehrede Haupt in S83. Still-a (cf. Lacrima) druppe 38. eyn drope 37. 38., de velt, ct. die. gutta cumstat 37. stüni tropff 32. -are drup-en, -pen, rynnen, sypen 38. tropif-en 2!)., -nen 30. trophiczen 34. -icidium rinstain 30. druppe, gote 38. troff 52. * 1 Stilo s. Stilio. Stilus {cf. Basis) sullengi 32. 93. steiler 74. K. F. griffel; sülen holiete; gewonheit; kröne 40. *Stima, syma 38. (X sinum?) ein slegelkubel {vgl. segel 20., aus sl.) 52. i. q. putteifa^ 74. botter-vat 38.. -staf 37. stiua putirvaz Conr. kern- 11.. iern- (?) 98. -staf. ^yStymphalida s. Syiuphelida. *tStiimil-us, -eus P. F. stechel 45. prekel, angel 37. prechkel, stam (X stipes?) 33. prechel, pranger {aus e- X a-culeus = Stimulus!) F. V. brikel, sichel (aus Stichel umg.!) 27. prugel (umg.!) 30. gart 32. 34. gartt 52. gert 29. K.V. gerteysen K. V. gart-, stipf-ysen 40. -are cnipen 38. bricken 23. 45. -ata gestüpt 41. -ante (mctu) spanendem 48. ' Stina s. Stiua. *tStinc-i (herha!) 25. 51. -US, Wasser eyde-s 0. san. -ß 25. w. edessen 51. -ius, sticns piscis fluuiatilis Gl. m. stinclius stich im Nilus, dem Tiutsclidrillen geleich (Isid.) Meg. Stipadium louue Symb. B., vgl. Gloss. h. V. und v. Lobium; looue pergula, lobia, porticus KU. hd. laube. * 7 Stipadium s. Stibes. Stipare stecken 29. bestecken 52. spenden V. a. 1420. "t Stipas s. Stibes. Stipator {cf. Gloss. v. Ruterus) ruter G. voc. Stipendi-um fprunt, schult 27. solt, alsome eynem gioten heren gifft 38. -arius seidener, probender 45.sol- dener, vt rider 38. -a facere vff solt dynem (sie) 125. Stipicium Stranguria 349 ^Stipiciu-ni, -switliugh, stok visch 37. "Stii)ifera (terra) ruti 32. praiit- reyt {st. -reut, X aiidena) 74. * Stipium est iä in quo stat venti- logium 37. 76. *tStippula '?. Stipula. Stips schilt (ans schult Sold?) 40. schoiff, stock 45. *7Stii)ti-cus, -cius 37., -tus 4.5., -cum 52. sinirckluni>- 52. worghel /. sapor acetosHS 37. würglich 29. wor- geling 1 rumpeln 27., wortfrlech 1 daz rumpel 45. in dem munde. \vu-, vo- rgleich (,) rompel in dem mund 33. -US cibus würgende spis 4(). Sti-, stip- 40., stu- 32. -pula hael- mig 52. stuppfel o. halm 40. stüpffel 30. 32. stumphell 40. stempffel (lung. ?) 29. stupela H. S. I). stupfilun Tr. stipulas uuiche (vor pensa uuicchili, nahe nach Yiciam uuicha) Virg. vgl. weisch 74. ^ i. q. nhd. (wetteran.) wichen m. (wicke, wieke), mJt. stuelluni Gloss., wickly H. h. v., stupa, stiipjsji laccrna- riim i. l'ouale Gf. V 379. vgl. hier und Gloss. vv. Funale. Licinium. Licmen. Malagma. Tenta. wiecke ellyclniiiiiu, turuuda sax. angl. weke KU. * Stipula-re knyepen V. a. 1420. stümpfflen; -ri mitt hand geloben 29. -tor entheisser (verh. Gloss. ;vgl. Spons- or V. -us) 0. glober; -rius {vgl. Clari- cula) stob hunt 40. -tio vestegunge F. a. 1420. *Stiraceus /. populeus eschein 52. Stiria keckel, dropel G. voc. ihsilla H. S. D. Gf. iszolle F. vrat. yssel 32. ichele 40. jokel 37. istria v. h. v. tiria ychel /. glacies 40. iokelen, ghe- vroren is, also eyn tappe 30. Stiria steyrniarckt, sweytzerland 52. *f Stiria i. scenohates, funambuliis Symb. D. Stirp-s geschlechte, stam, wachsen- des ris 40. -are aus ziehen 52. " t ^tir-iliiiii, -ium s. Spirillum. -US s. Sirus. *tStiua s. Stima. Stiua (stina 122. falsch nach Schc- ler) rüt 29. pluges zagel Symb. D. pfliiges swancz 40. le manchon de caruee 122. geytz K. V. iustiua v. h. v. fStiual-is, -e stiuel 40. Stix. strix swarcz phuel V.a.l420. fStlata 6. Liburnus. ■■ t Stocharislrix s. Porpliirio. Stola stole o. langes kleit 40. "'iStoiil regia s. Hypericou. *tStollatura est ornamentum de pell Ums factum circa humer os bunt- werk 37. * Stolopeudia .^. Scolopeudia. Stoniadiari grunczen V. a. 1420. Stopa stubich 52. eyn stoueken 37. stoep, ghelte G. voc. stoop, glielte i. lotuiu, cautharus KU. ^tupa ein stobichen (mcnsura) 125. (vgl. Gloss. vv. Stopa. Staupus. Obba. Gf. VI 660.). Storax edil czorn (/. q. czar etc.) V. a. 1420. scirax trauff 52. ^yStrabius s. Scarabeus. -yStrab-o, l -us 37. (c/'. Luscus. Cecus.) scheyl 37. vber- 29., ubil- (mng.) 27. -sichtig, -onizare schelen V. a. 1420. * Y Stragauum s. Stragula. *tStrag--es nider-slag 34., -legung 29. -iceudia Gloss., -ituudia eyn mort brant V. a. 1420. * t Strag-ula, \ -auum 37. est pannus triplex etc. 37. gestreiiftz tüch K. V. sim. 64. striif-e, -elecht 40. sarg 32. stragul -a vestis arch-, ar-lachan Gf. VI 157. -atus stramele-hte ih. 753. H. S. D. -cht Symb. B. geczvret F. a. 1420. -um (cf. Ostreus) banc la- ken 37. panchlachan Gf. II 158. uehe- lachen H. S. D. sim. Gf. l. c, daraus selachin {cf. Toga) Gf. VI 190. stro- decke; stragum {alph. X Stratum) bette F. a. 1420. * t Stragwiuea s. Strauguria. Strame-n eyn halme 37. -utuui zadel gherede ih. zatil geczue F. a. 1420. *7Straugu-iuea, -iriosus 5. -ria. *YStrangula-re würgen 2!). bür- gen 34. fortzen (nmg.I) 30. -ria {cf Castrangula) suwortze /. scroi'ularia 51. -tio worghinge 37. *t Straugu-ria, -iuea r. V., -iria 51., -iriosi 0. sau., strauvinea 30., 350 Strapa Striones stragwinea 29. dye kald seych trankch {vgl. -Strang Gloss.) 33. chalcl saichen P. V. kalt seych 29. dy kald sucht (umg.) 27., daraus frorer 30. harem- windt 34., -winden 1., -winten P. V. kaltpinckel Voc. a. 1500 Fefters l. c. (vgl Gr. Wh. II 36 v. Binken). die drophngen härmen 0. san. das drii- peln, droppeln 51. Strapa die. Ugatura que ligat duos parietes in anglo refledentes se 37. * Strapo-diuiii, -litaniis strozag V. a. 1420. stropedium strosak 37. *7Straia stross(\ geestrichet weg 40. strate, gasse i. platea 37. slrauta straus 32. strata briuata 5. Pri- iiatiis. *tStvateria s. Stratorium. Stratilates struter (^ogl. u. a. Fr. II 350'' h.v. Gf. VI 745.) 27. struder 1. streyter (umg.), strawssen rauber 33. Strator zu sanien fuger 40. stra- lores laguncularum i. compositores Br. wogari H. S-. Tr. (ordiiiatores uügara Gf. III 424). bedde niakers 37. bet- ter V. a. 1420. Strat-oriuiii, -eria bette gezierde 40. Stratum strat 40. 93. K. V., est omne illiid quod suhsternitur et suppo- nitur liomini quiescenti K. V. straut (lecti) 32. bedde 37. bette 40. *7Strauta s. Strata. *tSirebligo s. Scriblita. * Strega [cf. Strigilis. Strepa.) stie- gereif i. strivarium (afr^. estriviere) Symb. D. *fStre-na s. Sceiiia. -imus s. Asireuuitas. -o s. Stergere. * t Strep-a, -us 45., 1 -ariuni (al2)h. stri-, ef. Striparium) 37., stregaf/^. v.), stropa (v. Scansile) steghe-rep 37., -reyp 38. strenghereep 132. G. voc. Stegriff 29. steroff 45. *tStrep-ere toben, gumpen cum pedihus (cf. Gloss.) V. St. G. 335. ruschen ih. 38. stimen, bolder-en 38, -In, ryssen, 27. gegrununenlich machen 29. -or polderung 27. -itus /r?,, lobung, lawtung 33. rumpelung o. strebung mit den füezen {vgl. Gloss. h. v.)V.vrat. 1 -or rausch cum pedihus (,) laut 34. -etiis stramplen mit den fussen 30. " t Strepus s. Strepa. * t S- s. His-triatiis. fStriblita s. Scriblita. *Striea s. Strita. * Stricola {Gloss. v. Strigula) 76., striciila 37. estqd.vas. *f Strict-us smal 38. -itudo smal- keyt 27. -litudo smachhayt {umg.) 33. *7Stricula s. Stricola. Stryclinum. strigiiu-m ramesdra H. S. D. -s nacht Schede 37. (stiguus H. Pk). ■^fStrid-ere knarssen of crisselen mitten tanden G. voc. -enciuin {nach stritor deucium) die. clausura que tautonice die. singel {nhd. Ziv. singein) 37. -or grisgram der czendt 34. -ula {cf. Strix) susende 40. strudere czen clappirn K a. 1420. Striges 5^. Strix. Strigil-is, -lis 40. spuel (textoris)\ gruib i. caro adusta 52, steghei'ep; raste (vgl. rosth 74. sim. Gloss ?)\ i. cremiiini greuen; schod spole (fextorisj; ok het ot (et?) de rode dar me dat laken mede vtrecket 37. eyn perde schrepe 38. {a strideo, cf. Sartago) badlach i. sabas-ando, -iudo {cf. strig'is Gloss.) K. V. badlachen; ross sche're {sie); rost pfanne 40. strüpff; wisch ysen 30. streif 45. rib yssen; stergilis bad kapp 32. strig- rilis ryb eyssen 34. strigil-are, -lare 45. schrepe(n) de perde 38. starppen {varr. Gloss.), scheren 33. streifen 45. ^ i Strig-imin, -iius s. Strych- num. -rilis s. -ilis. =*=Strigul-a riue; -are riuen i. terere 38. * Sti'ima (;vgl. Striparium) strymel 29. Strom 30. schrin (timg.') l. vibex 27. ••Striiictrura etc. und Striia (ploech, houbloch etc.) Gloss. gehören ivol zu- sammen. * Striones {aus histr-) Gloss. In der Glosse: strio namo mimarius kihhida hält Graff II 117 kil. = idem Stripa Stuppa 351 (Gleiches) ; aher es erinnert an die Nach- ahmer, uiimus, liypocrita heäeiUenden Wörter dieses Stammes. * Stripa siiltz o. fleck 52. sim. S. *tStripa-riiiin streff 33. e> n streyff 1 schryme (vgl. Strima) 27. strick 45. -ticiis strickecht 45. strevmelichkeit 27. striffig 29. stra^fflat 34. strimlot; -tiis streyinelet 33. *t Strip-, strep-, striu-arium s. Strepa. Strega. *Strita (cf. Trica) lock 52. i. con- uolucio capillonmi 3. 52. s trica streue 8. 9. V. vrat. *i-Strix s. Stix. Strix (« Stridore, i. ama Br. cf. Amarellus. Porphiiio.) suser, senser 0. zauclaffer 50. lat. aigenleich aiii säuser, ziträr o. zaudklaffer (X stri- dere), i. q. ama .ee däidsch aniei", 1 stridula, strix diurna ämering; strix nocturna wutsch [var. butsch), stainäul Meg. zeijjlin (X (^«yx sim.') K. V. ziiislin 88. wasser stelcz atiis 40. striges jj?. eyn spoyk 37. *tStrop-a s. Strepa. -edium s. Strapodium. -ha 6\ Scroplia. Stroph-eiim, -ium {cf. Teristrum) schlüty 31. schyczelin 6'4*. *Strotus, srotiis H. S. B. zigena H.S.D. {de reptilihus). Tr. {de pis- cihus). * t Struc-io, -tium etc. s. Stru- tliium. ^yStrudere .?. Stridere. Stru-ere buwen 38. -ctura buwe, gliebouwe ih. ein gestifft ding \ ge- biude 27. -es baw hoicz etc. 27. hauffen holcz 34. holczburde 29. big {vgl. n.a.BM. 1117.) 32. *Strul-a, -lare s. Fasiüa. Struma {cf. Bocio) hoker 38. crop 37. 38., eyn blase in den voglielen 38. stumba kroph 34. strumosus houe- rich 37. *Strumulus, trumbulus 34. stok- viscli 34. 37. stocuis 38. Strup-pus, -US K. V. riemen baut 0. seil an eim schiffe 40. sim. 74. rüder sail K. V. Stru-thium, -cio burne kresse 42. -ctium (-ctm) wilde kole o. kole so- men; -ctius 1 -ctios walle wrcz 40. ^^fStub-a {cf. Estuarium) stoue; -aiiator (-iuator etc. Gloss.) stouer 38. Stud-ere vlit-en; -iose -liken 38. -iosus -ich ib. vlytich (,) neerstich G. voc. -ium lernung 32. flisse o. schule 40. vlit /. solitudo, diligen- tia 38. *Stuellum s. Stipula. ^^Stuf-arium, -farius {cf Fusa- rius) Gloss. suffariu-m spellingh; -s l stuft'arius (sc-?) eyn sp. bom 37. sc-, s-upharius spilling bom 38. Stult-us ((/. Hebes) tiltap /. iners, ignauus 75., vgl. BM. III 14. dor- hafftich, vnclouck; -izare dorehafftich maken 38. "7 Stumba §. Struma. *Stunsa 1 tina stuntze, vnd is also eyn touer 38.; vgl. Gloss. v. Modiolus. Fr. II 353" V. Stuntze. Br. Wh. II 1079 v. Stünsken. ^Stupa s. Stopa. *tStup-ere verbunden (verwun- dern Gloss.) 33. -escere weben, biden veiburchen {aus vor furcht!) ih. beben l forchten 27. -ere l -escere bid- men uon forcht 29. sim. 34. -efieri erbidmen uon Wunders wegen 29. -or erbidmung von forchten dh -idus er- bitmet v. f. ih. erpidmet 34. schüch- tern (equns)125. verberren, erschreken ; -er beschreknüjj 33. -or ersreckni^, forchnifj 27. -or dentium wann die zäini eylig werden V. tril. *fStuporare s. Stuprum. "tStup-pa {cf. Stipula) heyden (-e?) wickly 1: rist {vgl. u. a. Gloss. h. V. 0. V. Hispa) werck 29. hede 37. 38., werck van vlasse 38. ags. herdun Pf. Grm.1 117. (heordan Lge. e. hards nl. heerde, herde fibra Uni), -a stupp 18. 27. (sim. Gloss.). -pelini s. Pla- gella, -posus vul scheue 37. -cum wirkin kleit 40. -cum colobium werken rokeiin //. S. B. (lock Gloss. aus rok). 352 Stuprum Sublimare Stiip-rum notzog 32. -orare s. Deflorare. " t Stupula s. Stipula. *Stura (aus satura) i. scuteUa (sacerdotum etc.) 52. *Stur-io, -gio 81. 32. 64. K. V. (V. Rombus), 1 -iius (q. cf.) 40. stub i). 32. stüby 31. 64\ steybi 64'. stur 31. sture o. stare 1: ^c'^m o. störe 40. Sturnus (cf.prc.) sprae G-.voc. Su- oft sw- vor Vokalen. t Suadela rott 30. swaldella ratt 34. suas-io varinge; -or rader 37. *f Sua-ma s. Squama. -ncia s. Switancia. -sio, -sor s. -dela. * Suates, hlßw. swates, nrr. 1. 3. Gloss. een smerliuck visch G. voc. smerin 27. smer, grundel 33. ein gürtel {aus grunteU 1 X 5!) seyner- lay P. F. Suaui-s zote 37. -um brumigi 32. * t Subac-cellare /. ahscondere 76. -illacio vorhelinge 37. Suba- 5. A-duocatus. -ims^.-uus. Subarrare verfingerlen 34. be- vingeren 29. be mole schacz V, a. 1420. mol schaczen 8. *Suba-uiis (-nuus?), -iius 34. kins kint 30. kindes kiiidt 34. sim. 1. *tSubc-al, -ella s. Siibtel. *Subcelliuiii. subse-dium gestuli (-Is?) 32. -llinuiu schomel 40, -lliiiui eyn zadel küssen; su- i. sca-bellum pedum 37. Sub- s. Pre-centor. Subceriiiculum mehlseb 125. Subcilla s. Subtel. Sub-, super- 41 . -cinericius esch- rein prot 33. ein äscher brott 52. echser ich brot 27. eschig 41. eyn recht e% broit (sie) 45. *7Subcis-ma s. Subsciuum. -tere s. Subsistere. t Subcoloratus s. Pallidus. fSubcrescere vp gan, also dat gTas 38. Subdyaconus {cf. AccoHtus. Lec- tor.) ander wichy 32. *tSubdo-lus, -1 40. trugenhaff- tiger 40. trogin haft 7. a. 1420. ge- farig 29. geuarig 34. falsch geuert (umg.) 33. sim. Gloss. eyner der do fals ist in der red 27. dückisch 52. Subductura voder 36. vouder vn- der den cledern 38. eyn vnder-voder 37., -zug 27. *Subellum s. Subcellium. *tSubempt-io vnder-cop 38. -or {cf. Preemptor) -copcr 38. -käftel 52. * Suber, eiber {h. v.) {cf. Aueila) nider rind K. V. innen rinde 40. hast 40. past 52. (i. arhuscida l eins cortex) G. voc. past 34. mittelbast 30. louft H. S. Tr. Vind. (vgl ii. a. Gf. II 208. litati. lupti schälen), latte (as- sula KU., ivie hd.) G. voc. lat 132. suberi-uni haist {aus baist sim.?) 6. bestin 27. flofjin 33. -nus fle|^en 18. lynden G. voc. Gloss. bestin ding 27. * t Sub-eruare s. Gubernare. -gerere s. Suggerere. * Subfumigare beruechen 52. '^Subgu-, subu- (subui-?) 37., subme- 45. -rginale eyn water rad 37. eyn wajjer roit 45. ein wasser rad (moloidini) 52. Subhircus s. Subircus. Subiectus vnderdenich 37. ""fSubir-cus, -ga 37., subhircus 40. vnder uchsen 40. sim. 74. 93. eyn wede beyn {cf. Spatula) 37. '^ySubit-o drote 27. -aueus gnilich {aus gelich nmg.) 29. -auus gäch 52. iusubitacione inder gächin 41. Subiu-gare vnder-tenigen 29., -tügigen (sie) 34. onderdanich maken G. voc. -nx, -X 27. 33. {g. -gis, i. hos sub iugo positiis G.voc.) ein rint 27., riuchk (umg.!) 33. in dem joch. onder iuck; -galis id., ghetemmet G. voc. ben- dig V.u. 1420. l-gus (bos) tzogochfje 125. ^Sublector vnder lesmeister 40. *iSublemare 9. Sublimare. Subleslus bedrouet 37. Subleuita episteler 40. Subliga-culum clamper 52. -r vndergnrtt ih. est formale G. voc, st. femorale 110. Sublimare behohen 33. suble- mare erhoen 27. Sublinguium Succarium 353 ^fSubliiig-uiiim wyspilblat V. a. 1420. -uiiim räche 40. -iub tunge- dhruin Lor. Subnienüim coder 38. kalke 10., ivirllich : altu. kialki, vcjl. Gr. Wh. V504. "^ Y^ubmer - gere dreiicken , vor driiickeii; -sus vor druncken in water 38. -g'inale s. Subgurgiuaie. Siibni-ti ain laiii 52. -xus vndir- hulfeii V.a.l420. "Subocular eyii oglien- 37., ogh- 23. -kolk. Subridere vnder- 33., dein be- 27. -lachen. Siibripere vndir-grifen, -greyfiin F. a. 1420. *tSubritiis {st. subtritns?) vndir rebin V. a. 1420. ^fSiibr- s. Sub-uiicula. -iimus s. Surrumus. ^fSubsaii-iiare s. Valgiare. -natio G?06-5-.,-aiicia vermuphnng (cf. Sanna) 32. -atiiius spey, honlik /. blasfemus 38. Siibsciuum Gloss., siibsecivi agri Gl m., subcisi-va, -bus 142. p. 278 m. Anmm. -iia (-ua?) nnber- haft aker 40. *7Siibse-diiim, -lliimui, -llium s. Subcellium. Subsericum herratz 12.5. Subsidium fuedernu(j 33. ein vor dri]^nifj (mng.!) 27. Subs-, subc-istere waren /. dura- re 38. Subsolauiis ostwint 38. osten wynt 37. *7Substal s. Siibtel. Substameri_ weueghaern (siibteg- meii weefghaern) G. coc. garen das man an dem rad spint, wefel P. V. ein trag garn 32. Substa-re bestan V. a. 1420. -iitia wessen 32. substancz 29. Substeruere vnder bettin V. a. 1420. Sub-, sup-talaris scü i. caJceus Symb. I). subtalares vnderschu H. S. I). * Subtalixis (c/. 2^rc.) s. Plaiiella. Diefenbach, Novum glossariuiu. Subtegmen (cf. Substamen. Tra- ma.), suptemen wevel Spmh. D. ■'•f Subt-el, -eil 34., alii dicimt -'dl 110., substal G. voc. enckel 3. 9. 52. schelle ((ms sole wng.?) 37. soly 34. ein sol subtel {vcjl. subil Gloss.?) 33. füfjhulin K. V. füßhüli 32. dat onderste vanden voet G. voc. ligring o. vnder schi'ibel (cgJ. Gloss.); subcal süsse (aus füfje) hüle 40. subcella 27., Sllbcilla 33. est concauitas pedis. Siibtela i. postela (q. cf), et. de- ceptio 37. enckelschuch 52. after reif, spül sprosse 40. spül l sei (shn .64.) . ., est corrigia quc teiiditnr ad candam efßii. . (/. q.) postela vu/g. geraid^. V. Subtile leczner claid 32. Subtili-s (cf. Punctum) czart, adel- lich 31. sim. 64. clouk, wis, beliend-e; -tas -echeyt 38. *7Subtiii-, siibu- s. Subim-cula. Subue-liere vnder - fo"-ren ; -xio -wegung, -formung (umg.) 45. Subuertere 1 vertere stoten (ans störten mng.) 38. *t^u»uexio .'^. Subueliere. Subula zuwel 37. suele, prene 38. ein suel fpryme 27. ein subell 1 frey (sie) \ all 33. Subulcus (althd.) swen 37. swene, swin herde 38. Siibun-, subu- (v. Poderis), sub- tlii- 40., subruii- 32. -cula vndir stoz F. a. 1420. fülli (Fntter shn.) 32. lymmel 45. 49. schürhez s. qtie sah cd/ja inducitur (X 'induitur) 40. läppen vnder dem schon; subiiucu- lare läppen, bouten 38. *Subiiucus eyn weder hake 37. kramp 52. Suburbauus borchman 37. *Sub- s. Subg-urgiiiale. * 7 Subur-cio, -siiiu /. anxü'mm 37. == 7 Suc-atuiu s. Saccatum. -ca S. -CU8. *Succalcare vntter drucken 52. * Succaims i. eJectrum konter wein (werem?) 52. *tSiicca-riuin, -riim 38., -tum 33., 1 sugurnm 38. czucker 33. sucker; succarum de caudia s. candi 38. 45 354 Succedere Suffusus succulcandi ziicker von kanden 27. czuchker t vor kanderen (sie) 33. Succedere glucklich gen 52. siic- cess-iue lanczam (alijh. le-), mecliken 38. -US voerspoet G. voc. veurspoed KU. -Ol* nachfar (ante-, prede-cessor vorfar) 29. nacomeling 38. nachkomer 52. Succi-dia, -ua schwin sraalcz 32. Succidium gruamat 16. grumat F. V. *7Succina s. Succidia. *Succin-a 1-toriumschurtztüch 52. ■■ Succiua. SHxiiia sichte käste 38. ••fSuc-, su-cinacium (c/. Vinum) goltfarwin Spmh. D.H. S. D. succi- iiatriuni golt var win 40. Succiuctorium halfter, biüch-, vn- der-gürtel 40. Succiuum succin m. i. q. lambra {aus ambra), electron hriech.; den stain v'mdent die laut, die Gothi Jiaizent, in aim ivazzcr, da der zalier ein gevaUen ist (von der viehten saf Isid.) Meg. Succosus s. Succus. ■" Succula suwelin 40. eyn zuborch *. scrofula cuj matrix est eieda 37. fäcklin 52. * Succul - caudi s. Succarium. -entus s. Succus. Succur-, succus-sarius traber o. schlachende pfert 40. sim. 74. Succ-us safft 34. -a gesafft 30. -ulentus l -osus saffig 33. saifech- tig 5. 27. * Succus- s. Succur-sarius. *f Sucglaiidarium s. Ulandaria. *tSuda (equi; anders Gl.m.) wüsch- tuch 32. sudari-a ro^wüschtüch K. V. -um dodentüch ib. doden laken; swed-doyk, -hol 37. swet douck 38. sweytdoeck, G. voc. totten-klaid 30. -claytt 1 swayss chuech (sie) 34. ouc- fano; sueiz-fano, -vanch, -duch 6-/«^. Gf. III 414. 521 ff. Pf. Grm. VIII 393. uberdono Sm. l"445 (vgl Gloss. BM. 1381). sudale swet drope 38. SU- dor swet 36. swed hol 37. Sud-es, -is 40. eyn thun- 37., tun- 38. -stake. Sterke (aus stecke) 40. stift V. a. 1420. -ibus firmare palen, be- palen 38. Sudu-m heitere 40. -s naed i. madidns 37. i. serenns etc. haitter 52. surum vpschiringe na dem reghen 37, Suecia sweden-land 37., -lant 38. swetus swett 34. Sucre negen; i. sartire neygen, suen 38. sutura not 27. nat, \^d\(vgl. BM. III 200'') 33. sutri-na schüch hu|^ 32. schüster haufj K. V. snters hus 0. gaden; -x schuchsüterin 40. sutor calciorum antiquorumrutze, evn olt schomeker 38. Suesius. sug'-osus Gloss., -gosus weif 40. suses susin H. S. JD. Gloss. die. canes magni 37. * t Sueuia sq. Gloss. sweu-ia i -onia swauenlant; -us swaue 38. s weuia ; liospiciiim vile schwarcz prott, sawr wein, lanck meylle ; hec sunt in siveuia, si non vis eredere, lauff dar 52. * t Suffariu-ni, -s s. Stufarium. ^■- 1 Sufter - rare , - sare peslaczen (sie) F. V. ^fSuifertat vorkuset Str. V. Suffic-ere noughen, ghe n.; -ien- ter nochliken, wüste (st. vuste) ; vele 38. Suifla-re 1 flare blasen, pusten 38. -torium ecz 52. ^^^Suffleta ein kuchen knecht 52. Suftbca-re lesschen, dempen, vor-d., -sticken 38. verten-phen 33. 34. -ffen, erstecken 29. vortupffen, ersticken 33. verdammen (nmg.) 30. -tio matri- cis heuemuter /. 42. *t Suft'o-risorium, -ssorium s. Suifiisorium. Süffraga-ri mit gstebede (ans gey- stelicke gebede) helpen G. voc. -neus een wyhelbisscop ih. (sax.) KU. wy- gel bischop 22. *f Suffrag-o, -ium 40. hamme o. kuü 40. knyebigin K. V. sufrago knübügi; bufragiiies kind (sie) an- der 32. Sulfu-, suffos- t suffori-sorium estvasqd. (suftbr.), eynvngelgrope37. Sulfus-us {vgl. Submergere) vor- drunken, also in win edder ber 38. -io begyssunge F. a. 1420. Sueere Superspectur 355 *fSugere lallen etc. 27., daraus sii§'g-er(3 loben 33. vnvernufftigleicli 33., vnvernonftig 17. reden. "'■fSiig'-, Siib- (r. Insodare), sii- 29. -g-erere, sugere 27. schundigen, ouel rüden 38. raden, toestocken G. voc. zu runen 29. zn rinnen, rächten (vgl. BM. 11548^) 27. richtin 8. in vuru V. a. 1420. siiggest-io schnn- dinge 37. -us meyster stül 40. fSug- V. a. 1420., s«-gillare scvv- gin (X sugere) V. a. 1420. zwingen, als die consciencz tut den sündern 29. siigillatio belachinge 37. siiggilla- lor böser rater 40. *tSug-gosus s. Suesius. -illare etc. s. -gillare. -it s. Rugere. -iirum s. Succarium. *Suill-a Gloss., -i mer swin 40. swillus smerle {v(jl. ii. a. Gloss. vv. Fundulus. Tenellus.) Str. V. sumulus id. 9. Suillus dnl, vnwetich 37. *-|-Sulc-us furich 34. für 29. war (sie) 30. vor 37. een voeruel (aus voer vel est etc.!) G. voc. -atio vor ploghen 37. -o voren meker 147. qui sulcos facit, arator, cultor (heßer sul- tor i. cultor Gl. Isid.) Quicherat Ädd. -atorium (cf. Runcina) nügel 40. *Sulcus (nr. 2. Gloss.) slih Gf. VI 786, i. ([. coenum (nl. slijk KU. etc.); urspr. gleiclibed. und urvenvandt mit sulcus Furche? *Siilgandarium s. Glandaria. Sulpliur swefel 38. {geiv. nd. nl. swevelj. " Suitrum. saltrum i. cultellus su- toris 37. ^fSumanitis 5. Sunamitis. Sumen schmer laib 52. Sumere nomen 38. (nomme tvetter- au.). Sunimare summen uberslachen 29. Sumptu-s teringhe 38. -osus ter- haftich 38. czerlich 75. V.a.l420. "Sumulus ?. Suilla. Sunamitis, sumanitis 45. dieren 1. 30. gefangen inre irrebuste (vgl. 22. Gloss.) 33. gefang-e 27., -en 45. error 1 wüst (sie) 27. l errer l bist (sie) 45. gebaugen (gevangen?) V.a. 1420. fSunnis winnebotte 40. sunniboto Gf. III 82. VI 241. ^ Sup- s. hi/Jiü. Supp-. ^^7 Suparu-m, -s Gloss. (cf. Perich c- lis) -s stuke eclder grote mauwen 38. eyn langh vor mauwe 37. stach 32. aln (X alue, iimg.!) i. vlna 29. superus brisen 30. suppar-um sturcz 31. rokelin; -is hasterhemedc (s st. f nach Rieger) H. S. D. suprae ocreae, y.vr,uai 142. p. 226, hierher? supper.ius eyn obir rock F. a. 1420. ^fSupendiumi. eleuatio intentionis ad dcum 52. 76. gaistlich erschawng 52. Super s. Sursum. Superabundare. superliabun- dau-s ouervlodich; -tia o.-heyt 38. Superadultus gar alt 52. Superbia s. Pompa. Supercilium (cf. Gena) winbran 38. vinbraue 36. wintpra 33. wymp- bron 27. ober-browe 40., -braw K. V. dy hoe V. a. 1420. die aupern 45. agen prä 52. *7 Super- s. Sub-clnericius. *t Super-emiuere s. -liminare. Superfici-es aussertail 34. usser- teil 29. -alis u.-ig ib. vberhebig 34. Superflu-us s. Residuus. -um ouer-lop, -bhuinghe; -ere -lopen 38. -itas -vlodicheyt 37. *tSuper-Iiabundans efc.s. -abun- dare. Superlmmerale (c/. Humerale) vmeler 40. hals doyk 37. * i Super-licium s. -pellicium. * t Superlim-iuare geschw^ell 52. de ouerste zul 37. de bouerste sulle 38. vber tür 40. der obereste past in der dro (sie, vgl. Gloss.); -are das obriste geswell 33. supereminere (so?) torstodil V. a. 1420. *tSuper-pellicium, -licium 40., t -plicium i suppellicium 38. ruchc- len 38. vber rücke 40. *iSuper-spectur, -inspector Gl. ni. uparsehandi Gl. Ker. (cf. Gf. VI HO). 356 Superstes Sursumtr allere Superstes obericht 30. vbrig 34. übrig 29. fSupersti-tio obir sacz V. a. 1420. -dum (v. Dispendium; -tium Gl. m.') owis 32. -tiosus vngeloubig 29. vnge- laubig, hochuertig 33. vberhubsch 34. -tiose ubaruuintelingun Gf. I 766. -ciosa verba wendeliche wort 41. * t Superuacu-e vnnoczlicli; -itas ytilkeyk (sie) V.a.l420. Superus s. Suparum. Supin-us iiffgenchtig (aus uffge- richtig) 45. -are strekin F. a. 1420. Supp- s. Ußiü. Sup-. *Suppa {ef. Compa) merrette o. suppe 40. begossen brott 32. *t Supped-aneus l -amus i -ium een voet banxken G. voc. Sui)pedere heymelick vysten G. voc. Sup-, sub-peditare vnderfüsseu 29. vztreyten F. a. 1420. Supped-ium s. -aneus. Suppelle-x hus geschirre 40. in- geclüme (cl aus d, vgl. Viscera. Gloss, V. c) Symb. D. App. -etile azzasi; pellectil-e atusi Gf. 1 542. -em ina- tusi (?) Pf. Grm. VIII 392. supelle-x \ -etile hus gherede 37. *Sup- s. Super-pelliciuni. fSuppenderevff-slachen^-hencken, vnder ziechen; suspeu-dere uf slachen 29. -sor hengher 37. -diuui dirhabiu meynunge F. a. 1420. " t Supperans s. Suparum. Suppeta een diener in die tauerne, een schuymer (gnatho etc. KU.) G. voc. sim. 132. Sui)plantare vnderfersenen 29. vor dringen; (subpl.) vndir bersyn (versyn? st. persyn = hd. pressen?) V.a.l420. prellen 125. *f Suppledere s. Supplodere. * t Supple-nus, -dus 45. wan 27. 29. wayn 5. 33. wane, idel 45. vol 34. Supplieare tzu fuejj vallen 125. Suppl-odere, -edere 33. vnder- fiilden 27. 33. -roden 33. -rodin 6. eyn reden 27. auf halden i. susteutare 52. Supponere in- 5. 33., ein- 27. -seczen. Suppositorium supposit-or 34., -ur 29., -er 30. * t Suppu-rare 110., -tare wtswe- ren, eyteren, ghesten G. voc. v[jschwe- ren, gesten 110 var. Supputare achten 52. *tSupra s. Suparum. Sursum. Supremus alre opperste G. voc. *7Supt-alare i. Subtalare. -emen s. Subtegmen. Sura wade, dat dicke vlesch vnder dem knege 38. dat kuyt vanden been G. voc. sim. 132. sax. hamme Haupt III. 383. cheville du pied 122. •fSurco-rtus, -tus s. Sorco- tium. Sureus bome strumpf (Nebenform von stumpf, auch in nhd. strumpf er- halten, vgl. Sni. III 686, wenn dieß nicht vielmehr mit strupfe verivandt ist) 40. surus i. truncus etc. eyn stüke 37. surculus {cf. Ramus) stam; ri|^ von dem wynstack 45. eyn pod ris ih. eyn weyn rerae l ry|^e, czwige 27. czwechk, sprosse 33. sproseling F. a. 1420. nigepflanczrif^ 29. berschofj 32, berhaflftig geschofj K. F. berhaf- tiger schüczehng 40. scuziling Virg. schushng 1 iunge zweidel 75^. Spil- ling 30. tack, wtspruyt G. voc. lode, Sommer 1. i. virgultum 38. 1 sur- eus stam 27. 33. sprussling, peltz reis 52. Surd-us tober 32. toub 29. ge- horloj^ 34. vngeherder 30. t -aster dof 37. -eseere douen 38. vor tauwen V.a. 1420. -itas taubsucht, dumme 43. -US sit dumet (dume cpie in capite est) H. Ph. Sur-ga s. -giuii. -gio, -igo, -io, -rones s. Siro. "Surg-um, -a (g. -e) grommut F. a. 1420. Sur-gusta s. Gurgustium. -pus s. Scirpus. Sur-, sub-rumus a um ein seu- ling 125. 'ySursum-traliere vp-teyn ; -trac- tor -togher; vp-slan, -breken, -hauwen, Surum Talaris 357 -springhen, ausser is nochto male iiele, de scJialnie soken, also dat dat up dar aue bliue, vnd soke slan, breken, vnd sctte den dar vor sin latin super, Slip- ra, sursum, also sih dat den rimcn witle 38. * 7 Suru-in s. Sudum. -us s. Sur- cus. Su-, sus-satiim ciu. sust 32. Siiscipere entfangghen, also eyn wät {st. wat?) to seck nimpt 38. ^Sus-es s. Siiesiiis. -pectus s. -picari. -peiidere etc. s. Suppen- dere. *-|-Suspeu-siiia (vgl. hierund Gloss. vv. Aridariura. Siccinium.) barst 13. 45. Wime 38. aze Str. V. -dissina diesse (vgl. Gloss. Gr. und Welgand Whh. v. Deise) 40. Suspic-ari (cf. Imputare) misse- diinken, vordenken 38. arg gedenchk haben 33. archen von (st. won) h. 27. -ere vor dencken 27. vor ge-d. 45. verdeuchken 33. -io vor-dacht, -decbtnisse 38. verdacbtn-üjj 34. -i^, argwan 29. ai'gebstung 30. -iosus böse waninge 37. suspectus verdäcbt, argwänig 29. vorgedacht 45. saifectus argelistig 30. Suspirare siifton Gf. saufften P. V. *tSussatum s. Susatum. fSustenta-culum stuwerunge H. S. Vind. stuzzevnga 3Io)i. reme, stucze 40. süle, fpyler 27. ein sawl, als ein pfeyler 33. -nientum pfiler, standal 29. -tor vffentbalter 40. Sustin-entia lident 38. -iculum ein deichsel-sil 52., -sayl 74. eyn hals- bant 45., -coppel 37., -capelle (umg.) 27., -coplbant 33. Susurr-are (cf. Nenia. Sibilare.) raschen, holderen, snuuen, suzen 38. ruynen, tochblacsen (aus toe-) G. voc. rumyn V. a. 1420. rawmen 52. rue- men, sewsen, czw plosen 33. rawen 54. Sunden 22. 33. snawden 74. (un- glossiert:) die ammen Scäusent im Mn- denpei den tvigen Meg. S. 224. -o rumer 40. l -US, -ator clepper, tocschuyner G. voc. clepperer, tzoeschuuer:?5^. (vet. schuyver scurra, J/istrio KU.). -US rümer 32. -ium strus 32. orkose V. a. 1420. Sut-or, -ura, -rina, -rix s. Sucre- *Sw- s. Seu-amurca. *f ^yvetudo(naatarum) sinkelroy- de 37. *8wetus s. Suecia. ^Switancia. siinncm (al2)h. sw-) sweinczenlandt (aus sweicz-) P. V. *TSuxina s. Succina. T, Tabanus bromeze 37. hümel 27. safft (aus hafff?) 33. Tabardium todshart 29. Tabcllio s. Scriba. *Tabellus (ans caballus?) geburen ross 40. pnwernrofj 74. Tabcre verrotten, vervuylen G. voc. vnfietig sin 29. aitern 30. swechen 52. Tabcrn-a gasthaus 52. -aculum salethu Glos-s. selida, pur Gf. III 18. VI 177. fehbur Ff. Grm. VIII 401. -rius creczemer 27. lathaws(er) 34. * Tabcrnus bilgrin hut 40. sim 74. Tabes fleckekeyt 5. 27. ayter 52. (habes) vulin, welkin; thabitudo czu vlisunge V. a. 1420. tabi etc. s. 142. p. 281. *tThabi-corum 6. Methaphora. -tudo s. Tabes. Tabulatum tyli 32. tuen bi'me o. gehimelcze 40. tili, tafel K. V. ge- teyfil V.a.l420. *tTact-illus s. Dactylus. -uca s. Tructa. Tactus gerierd 32. berürdc 40. gritl'ung 29. griff" 52. Thalamus s. Camiuata. Talar-is enklich V. a. 1420. -es 2)1. hozen, zocke 37. 358 Talassus Taratantara * Talassus een voetstap inden slijck 6r. voc. Tala-strus, -trus 142 p. 281 m. Änm. Talea plant, ente (insitum KU.) G.voc. lent, leiitz (X eot) Gemmen. talias acc. lend-ana Lor. -en Erf. Marl). Gll. (i. q. rom. taglia, taille, vgl. DiesWh.Ih.v.). Talentiiiii eyii punt swares 37. pfunt, pfunt-stcin K. V. *tTal-etiim s. Toletum. -inga s. Tarin ca. Talio Widerlegung 30. ein solichs (X tale) glich 29. semelich F. a. 1420. myn vnscliult i. recompcusatio pene 125. Talismodi dat zulue 37. Talitrumstirn-nickel V. tril. -knau- pe, -kliplein 44. Tallia stüre, bette, zol, vngelt 40. Tallus eyn opfir vaz F. a. 1420. ' t Tallus s. Callus. Tallus lo^ch kolb 40, *t Talmus s. Calmus. Talpa (c/. Salpa. Dama.) wint- 37. 38., mul- 38. -worp. niültwurni (nm(j.) 30. mol, eyn deer 38. muwerf 40. scherr 34. schär 29. molt werffscher (sie) K. F. mid wolff', niult worff 45. *iTal-pula s. Capula. -umbus s. Buplithalmus. Talus antclaii; i. calx versene 38. anickel 32. anckcl 29. cnkel 36. 38. K. V. enckelin 30. knorr F. tril. knod K. F. Tam-grande hote, fere (sie) grot 22^ houte, sere grot 38. Tamariscus bartz 74. 93. warcz i friitex 40. *tTambisorium schlegel 40. Tarni-, tani-nare teghen sin ; wolle schraeden {vgl. Gloss. vv. Taminare. Opiare.) G. voc. taminatio raitzung 52. 74. zu zorn 74. *Tamir est vermiculus cuius sangiii- ne lapis marmorperfusus statim seca- tur 52. sim. 76. thamur 1 saniier Salomöns wurm Meg. *tTamuare s. Taminare. *1 Thamur s. Tamir. -s 5. Ca- mus. Tana-cetum 40. H. PL, -rita Cap. de villis; cenaticum 32., cani- cetum 37., carietum (caniretum?) 38., pana-ceta 121. Gl. Lind., -leta 40., -Iota Gloss., panceca (alph. pandeca, cf. Gloss. h. v.) 40. reine- vano Gl. Lind., -vane 37. 38., -van 40. reyn-, rey-fan {Ed^i H. Fh. rain- far 32. anatheca, atanacetum v. h. vv. *tTanar-e s. Tannare. -ita s. Tanacetum. Tangere raken, drepen, tacken {mich KU., vgl. m. Gotli. Wh. v. Tekan), roren, tasten, volen /. sentire 38. Tau-, ta-nare beyten G. voc., da- raus letten 108.? *Tantal-us {Gl. v. Tantulus) reygel; -ida noter 40. sim. 74. *fTant-igo 5. Tentigo. -oloya s. Tautologia. -ulus s. -alus. *-;-Tapax angezo (?) Gf L 343. '■■'■ t Tap-etum tept F. a. 1420. -eto tepich 0. serige (serih sericum Gf. Sergen storea Gloss. BM. LL 2 S. 250) 40. -ta teppet 37. -erluni topft" 34. Tapsus barbatus, -taxus b. {v. Candelaria) 0. san., tliapsus bar- bastus Cock. wullin 40. wulle 0. sau. felwort, nioleyn {ef. Filtrum teiTc) Cocl\ tapsia sterzelkraut lieg. "Tapula s. Capula. *tTara-fiji s. Tarefra. -ntara etc. s. -taiitara. Tarau-tula, -s Meg. tarant 38.Meg., msc. scorpen geslühtes Meg., eyn vor- giftich worm 38. * Tarataut-ara redstab, est haculus in molendino monens (st. mouens) tri- ticimi (q. cf.) ad molarem K. V. rede stap, trüwe (vgl. tromp Gloss.?), kamp- rat 40. eyn sichte budel; -rum zeue; -arisator sichter 37. -arisare sich- ten 38. -ra schilt stab 32. taraiita- tara bütelfa^ 29. me-1 biittel i. do- catum 30. tarantar-a ein sib pew- tel; -isarc siben das mel; -isameii sibung, redung; -isator siber; -isa- bilis sibleich, redleich 34. Tarda Tediculum 359 Tarda trap, stockare 40. sim. 74. *tTh-, 37., t- 27. -areafra, ta- ratia 33., tare-fra 1 -cifra 76. est libcr dnodecim ■prophetarum. *f Tharichta s. Catarrha(5ta. Tariiica. taliuga sule {vor Acus) Symb. I). 291. Tarmus, carmiis 37., carnius 33., vrnus 34. i. teiita 29., seuta 29. 33., seuca 34. eyii made 37. mad- de //. S. D. mode V. a. 1420. speck-, flaisch-mad Maj. mad, schliem (tar- iims); Siegel 33. siege 18. schlyg 2iJ. 32. sleich 34. schiein 52. Tartaruui. tortoriuin winstain 30. Tartarus eyii taher 45. *Ta- K. V., to-rtuca Str. V. (cf. Derades. Testudo. Scorpio. Concha. Luligo.) schorp 32. K. V. scorp, tor- tuk f. Meg. tortick m. 50. eyn Schilde padde 37. schilt-krot i¥e(/., -trote (sie) Str. V. scheiten geuider (ui fast m) 40. (scerdifedera sim. ostrea, tes- tudo Gf. 111448. VI 548.; weiter ver- scJiohen u. a. scherz evedere B3I. III 287. II 2 S. 164.) *f Tasta s. Testa. *tTat .s. At. fTatarus tateren; lüde van dem lande (t.) 38. *tTat-is s. Tlietis. -tabulcha s. Catapulta. Taur-us pfarr (steUa) 32. pfar {an) 32. 40. sthier 30 sim. stir; -ea geyschel 40. ochsin geysel V. a. 1420. Tautologia, tautoloya tentel de- ghedinge 37. est vitiosa im- 37., re- Br. -petitio eiusäem dictionis. Tauton-es i. palpehrae, cilii Gl. m. a(js. briiwa 94"., -ibus, rar. tuto- nibus Lor. ofer bruiim (oferbriei'o.yM?., vgl. Supercilium) Lor. ouer {vor leerem Baume Erf, Gl.) Erf. Marh. Gll. *f Tautouia s. Teutouicuni. ^fTaxa s. Coxa. Taxea. Tax-a Seezunge 30. -are {rf. Cen- sere) schatten 37. werdigen, achten eyn ding na siner goude 38. -at biu- tet Str. V. *| Taxata s. Taxus. Tax-ea, -a speck 40. {vgl. Gloss. Dies Wh. I v. Tasso // h v. Tasajo. m. Origg. Em: S. 428). *1 Taxus, 1 daxus Meg., iaxus 32. (c/. Buxum) dachspauni Meg. ha- genbom 32. tillenbaum V. tril. yben- baum (Ed.) H. Eh. erben {aus eiben) bom K. V. hulchpawn K. V. hülsen boem G. voc. huls-busch; taxum -holt 37. Taxus dachs 27. dachfj 52. eghel i. melota {cf. Melo); toxus eyn das a)i. {aus das!) 37. taxata sax. broe Haupt III 383. ^ Taxus barbatus s. Tapsus b. 'tTheatrum (c/. Amphi-th.) ge- milichy 32. speel-, kaets- {darau.skaeif^- 132.) -huys G. voc. {vgl. kaetse KU. katze 147. Bcdlschlag situ.), eyn gum- pil hus V. a. 1420. theatricam spili- lihha ahd. Scdsh. Gll. in Ff. Grm. XI 3. Tebellus zabellT. S. I). Gloss. bel- czes zagel 40. Gloss. Teca strall i. sagitta 33. 52. streyl 27. grün ärbai^ 52. schaft, käst, lade 40. beheltnisse V. a. 1420. tera schap i. capsella 37. tetta stel {nach cul- mus q. V., doch nicht aus teeta ; aus streil? 0. vgl. gestelle 93. Gloss. v.c?) 32. *Tec- {cdph. 52.), tet-risis *. re- positio auri l thesaurus l gaza 52. *fTectu-la s. Tractula. -m s. Cooperculum. Tectura {cf. Lodex) daack 38. Tecum s. Mecum. *tTeda s. Tega. Ted-a torsse G.voc. brant ih. 38. 40., eyn holt eyn deel vorbrant 38. kien 93. K. V. eyn kerczin stab F. a. 1420. kien ast 40. -ale i -arium brant-ysern 38.,-reüff 27. -alel-alium brand e\sen cirurgici K. V. -ifera -reyde 40. -rode G. voc. -iffera -rüt- te 30. Tedere.thedetverduhset (aus ver- drusset sim.?) 41. tedi-uiu vrdrucz 40. vordreyt 37. vordret, vnghemat (t aus c), hindernisse 38. -osus vor- dretlik 37. 38. hinderich; testus id. 37. * t Tedi-culum s. Tendicula. -fera, -tfera s. Teda. -osus, -um s. Tedere. 360 Tega Tenasmus Tega. tegra alter- 33., teda hals- 27. -tucli; et.henedicta. *Teges garten hut 32. cleyn hus V. a. 1420. tegera est domns mere- tricum 52. 76. Tegimen deckung des heptes 27, liawpp dechk 33. tegmen gedeckede 40. *t Tegra s. Tega. Tegula latt; swertzkubel 52. 75. Tehrmoforiiios s. Termus. Tehsta s. Testa. *tThela sichpain (im Körper) K. V., aus (XKtkoq sink schinpain? *tTela arauie spenne wefel 38. teluiu spyiiiien weff 37. tliel-a wepp; -atium stiidel, instr. textoris cid tela annectitur etc. K. V. *Tell-a, -erium 38. teller 38. K. V- schottelbrot i. discus 38. *Tell-0, pl. -Olies Lopera Isedes infernales 37. 70. * Tellu-s, -ris gen.., nom. gen. 75. i. terra eleuata aratro pifang 75. (bij-, be-vangh septum, confininm KU. vgl. Gf. III 413. Gr. Wh. v. Befang). vruclitber eerde G. voc. veyst erde F. a. 1420. * t Tel-o, -ou 40., l -Ollis 88. born- rode 37., -roude 38. burne krapf (ivetterau. bornkrappe m.) 40. Schwengel 52. 4. Telo-ii schattinge; -uiiim schad i. tributum 37. theoloii-ium i. q. telon ib. mautt 34. zulle 45. -ium (liire tollen 22^ 38. -arius tolner 38. zuller 45. Telum (c/. Oxon. Tela.) holte, pijl 38. schos 40. 93. stechedon (morbus) H. S. Tr. Thema vorrede 34 sim. tema ane wang 40. * 7 Temer-ariiis, l -us 29. 34. vn- kun, frafflich 52. conne 1 driste in dorheyt, dumkonne 38. künre (posit.) 40. tum kuner, freueler 33. freuener 29. chuen 34. -are verdomen 33. vor tümen 27. -atus gheuioleert G. voc. -itas dwaesheit, vermetelheit ib. chain- heyt (sie), tumhayt 33. kienkait 30. freuenheit 29. vorewilkyt (vgl. Pro- teruus) V. a. 1420. Temetuui win der do stark ist 40. (tenietuiii ?) starcer wyn V. a. 1420. Temo, oft themo eyn duschel an dem wane 45. tüschel an eime wagen 40. deuchksel an dem w. 33. daüchk- sel 34. disel an dem waghene 38. disla H. S. B. dyssel, diessel KU. dissel ih. G. voc. dinsel 30. techsei 32. dicsel V. a. 1420. girintal Virg. *tTemoliis s. Tithymallus. Tempe yrgang (vr-?) 32. auwe F. a. 1420. Teiiiperare mate holden, matighen, besäten G. voc. besaessen 132. beißen (als laiich in viuo') ; cloppen (farinam in scultella cum aqua); sulczen (sie- ben cum melle) H. Fh. (Ed.). teiiipo- raucia metecheyt 37. Temperies mittelwetter 29. Teiupestas {cf. Turbari) storme wynt 37. wetter stimi 32. wos ge- uittert {cf. Procella) 40. Tenipl-arii s. -um. *Temp-lor, -or merghele genus argiUe 37. degel i. argilla 52. Tempi -um sal Symb. D. -arii templiers G. voc. "fTemp-lum etc. s. -us. -or s. -lor. Tepere. -oraucia s. -erare. Temptare pleghen i. vacare (so- lere id.); bekoren 38. * i Tempus zit 40. tit; t. fortu- natum lune, gut tijd 38. t. Christi vnsern herren frolich nam (nä) 38. temp-us 36. 40., -Ium 122., tym- pus 30., timp-us, pl. -ora schof (st. schlof, sc. im) antlücze 40. temple {»fr^. tempe) 122''. p. 12. donung 27. dunni-ng 38., -ghe 36. pl. tunnewänga II. S. Vind. thiunnebein Erf. Gl. the- nebeu 3Iarb. 6r/.tempor-alis 1 -auius tidech; i. trsiusitorius titlick, wer- lick; -aiiie titliken 38. -aneum obir czvtig F. a. 1420. -arius l -iims titlik 37. '• Teii-a s. -ia. -aeia etc. s. -ax. * t Te-, theo-nasuius zezwang(fm5 ge-?) 32. teiiasmon das getzwang K. F. Tenax Topere 861 *t Tenax ta, teye 38. tay, vast- holdeiide; vrack /. ciipidus G. voc. zech 29. 30. 33. eyii czee (umg.?) V. a. 1420. zehe, hebeger 40. hebig 41. kerch 37. tenac-itas zechi 29. vastholdiiighe, vrackheit l. ciipiditas G. voc. (-es sim.Gl.ni.) -ia zaiige i. forceps Symb. 1). -ulum hebeyseii, e.9t ühid per qnod sexternorum miyuli constrtnyindur ne conq^lkentur inrugas K. V. to'fel 40. crampe. dammer; heff- tiken, also an den frouwen 3S. chim- per 52. haltnisse i. clamen {ans d. clamer s'mi.; X celamen??) 29. be- haltni^ 30. haltter 34. heb ysen 32. czavgel 33. stil 27. 29. teuticiilum schelff 30. Teuca, teiita, seiita, seiica s. Tarmiis. Staucius. teiica schleiw (Je. V. teiitai>. slygh 37. tyuta slig Str. V. tiuea charpp 33. tiiictus de. h. r. * t Teuci-o, -US s. Teiitio. Teiida gezlt (sie) Haupt V 195. qiiae ntsticc trabea (cf. Gl. m. h. t'.), var. trabis dkitur Pap. trap-un, -um, -in 141. (Sal. Gl Gf. V480). trabes giteld Pf. Germ. VIII 400. leutoria trauuis ih. 405. trabaca Gl. m., it. trabacca Soldatenselt. tenta gitelo Ry. geteld Bx. giteid Elw. l. e. 1 115. ^Tend-eta, -ita F. St. G. 525 tentil- 27.. tendel- 33. 52., denden- F. c, grempel- F. St. G. 335. -mark sim. Tendicul-a eyn strik der voghele 37. -um ram tit teiitores habent P. V.,paimi 1. tediculuiu rame 27. *tTeiidita s. Teiideta. Tendo liaarwachs /. F. tril. *Tenea s. Teiiia. Tenebr-e tinsteri 32. -escere vin- steren 29. vervinstern 30. -osus s. Obscurus. Tenella lange 37. sim. 38. ckifft 38. klemperli 52. Teuer murewer Symb. D. iunghng 52. teder G. ror. Kit. teeder, teer KU. teuerit-as l -udo tederheit of cleen- hck G. voc. *YTeneris s. Tieueris. * t Tenereruni (?) morcliiln F. a. 1420. Diefenbflch, Novum glossarjum. *tTeu-ia, -is bende-keu 37. -ee -len Symt). I). -es hüben bende] 32. ■a nestel 40. hawen-n. 74. Tenor burdüne 27. in hakUmgdes brieii" evn luet F. «. 1420. *t Tenta .s. Tenca. Teuda. Pla- gella. Stipula. *f Tenticulum 5^. Tenax. *Teuticuni {engl, a tenter Jiook) sprindel Goch. sim. Gloss. {vgl. u. a. M. sprinze, spräuzel = sprie|el, sprei|^el Sm. III 592 ff.). ■'• f Tentig-o dat vt reckent i. li- bedo etc. 37. /. tenacitas ventris (ags.) ebind {iiacJi Prm"igo q. v.; i. q. eowend memhrum virile Lye) Symb. H. -inosus Gloss., -uosus G. voc, -enosus vn- kuscher 75. tautigo landie 122^ p. 14. Gl. m. V. Landica. Tentio willen 52. tenei-o haldunge 27., an gl. Stelle -us chrieg (X con- tentio) 33. *f Tento (Geräte) huren (hunren?) recz 32. fTentor s. Tendicuia. Ten-, lorri- 30. -tormm (r>/".Tenda) paulun 37. zeit 30. gezelt 29. czel- g.y 31. Tennis schmal 52. 65. * t Tenus s. Trena. Tlieologus götlich maister 32. *tTheo-lonium etc. s. Telou. -uasmus s. Tenasuius. Theo-, l epi- G. voc. -phauia eyn vorluchtinge 37. dertiendach of bewysinghe eens onkuntlicken daghes G. voc. •■ t Tlieorica (anders Gloss.) s. Theoticus. yTeor-are beschau- en; -icus -lieh 52. i. contemplatiuiis 52. 7G. (the-) Br. * Tlieosica gewelbe 40. gewelb 74. ^'^yTheo-ticus (vgl. -tocosefc. Gloss.) gotli-ch 52. -k 37. -tocos gotis muter; -rica gotheyt F. a. 1420. *tTep-ere lewen 29. law sin 30. i -escere plaich {umg.) sein, welich 33. -eschat lew 0. ki'd 41. -idus lew 29. low 30. lab 34. -or half warme i. seuiicalor 37. lew- 29., 46 362 Ter Terripudium law- 30., lay- 34. -halt, -efactiis milich warm 52. sim. 75. gelabet 33. gewyermt 27. glacies tepefacta chuli cigangan 48. tempor wierem P.F.- Ter tristat 30. dristen {vgl. Quater) 29. ternus 1 trimis dreyig 34. dryg 29. ternarius ein triualtig czal .52. dreyling 33. triiiio drey K. V. ter- nio dryer herre V. a. 1420. ein ge- drittes Ki. * t Ter-a s. Teca. -abiiitus s. -ebintus. -anices, -brella *?. -edo. *-j-Teraplii-ii, -u (?) prisfer ge- want V. a. 1420. *Tere-bella \ -do holtzwurm 52. 70. Tereb-ellum «f. -ruiii. -ralium ft. Peretrolium. Tere-, tera- 32. -bintus, tliiru- binciis 30. wi- 30., wie- 29. 30. -rochböm. eyche 40. velb 30. t- 40., th-erebintina terebintenzäber ni. Meg. bul- 40., pull- 74. -hartz {rgj. Gr. Wh. vv. Bül-bech, -barz). *tTereb-rum negebor 40. negbor K. V. -ellum borlin, stich-b. ib. bor, eyn bor ysern, swic, neuegher 38. terabrarium ein nab näger 52. *tTere-do {cf. Vrciiis. Terebella.), \ -dona 1 teranices 1 terbrella 37., tredo 34., torredo 32., cered-o 33. {122Kp. HO. in t. geh.\ -a 30. eyn holt worm 37. holcz-wurin 29. 32. Meg., -wurem 30. 34., -wormechen 27., -wormacher (nmg.?) 33. wurm-mel 52., -mele 75. * Terefimium. terifumiiiiu puchel 52. terphillium i.frndnsfagi boyk 37. * t Teremabin 25., teren-iabiii, l -gibel 124. i mamia 124. honig- dauwe O.san., -dew 25. (Gloss.) Terere s. Strigula. Teres {cf. Orbicularis). teros 40. sinwel 29. 40. sinbel vnd lang 30. eyn zenewelle V. a. 1420. *f Tere-uma s. Toreuma. -x 5. Teter. Tergere wisseben 38. Terg-us abgeschunden haut K. F., hut 98. -oteinis hinter wertling P. F. tergiuersa-ri hindir kern F. a. 1420. -tor vnmenlicher o. flicher 40. *Terif-oliimi s. Chaerephylloii. -iimiuni s. Terefimium. Terilis more 38. morwe 27. murw, zeriblich 29. marb 33. mär 34. '•Teripalma sig 52. Teristriim {cf. Stropheum) kyttel F. St. G. 910. kittel 1 schluck, vestis midier is linea etc. K. V. schlüty 31. F. St. G. .9:?(>.durchsichtig cleyt F. a. 1420. teriisa /. camisia 37. * I Teritus y. Cerucliiis. '•fTerm-a naturlich bade 40. -e arum naturlich bad K. V. -as tis warm gewant F. a. 1420. "■[ Termiu-iis ender 1 endung K. V. -are s. Piiiire. -alis lapis Glo.incus s. Terebintus. 366 Tirus Tolutarius * Tirus X tiro Gloss. tirjis ticr- Klang; (clarmis) daz confed til'iaCcl triaker Mcxj. tyriaca vcrmis II. Fh. triciis triax wurm 32. tyrus ein slang l ein land o. stigel (cms stingel tliyrsus) P. V. iinsupar (ruRticus i'ustili); 7v. u. enki GL Ker. i. rusficus Ff. Grm. ¥111412. tyros kl. Gl. m. i. migustia l trihulatio angist aide ar- beit Gf. I 342. insula et ciuitas, die. a tyro q. e.fortis l angustia Br. tyros gr.fortis die. laf. Fap. tira angest 40. angst 74. tiro newer ritter K. V. tirones fortes imeri milites Fap. schützen F. u. 1418 Sm. III 422. *tTii'zinus s. Circinus. Tisana girstein wasser 52. Tisis ((/. Sincopis) kistigi 32. briist- kistrie 40. 74., -kysty; lungensiedi- tag; thisicus -er K. V. * f Tisus (slang; schiverlich aus tirus) tis /. Meg. Tytau siinne 38. 75. sonne V. a. 1420. *Titelhis ,9 Titulus. -mallos s. Tithymallus. Titiil-atio ketelinge 37. -icus kritzel- (noch jetd häufige Nebenform von kitzel) 40., kützel- K. V. -fleisch. * I Titliymallus. titimallu-s wol- fes milch 40. sprincke wortzc 51. -m sprlngh wort 37. timal-lus Gloss., -US hoppe (X humulus?) Symb. I). titiu-alus holtf ((^/^9hoptf?) 19. -ulla milch kiut 32. titemallos s. Cola- tidis. temolus (irrig aus luölv von Cod: ahgel.) singrene Hb. Titionar-e die branden voer sto- ken ; -ium ecn stock yser G. voc. Tytirus (lat. Hs.), titrus 52., ty-, varr. cy-, cit-adrus, liadus pokschäf Meg. cicradus l)ockschafft 50. *tTitrau s. Dur an. *iTitiullus. tit- (ti-?) -rifiUus i. dyabolus 52. *t Titrus 6. Tytirus. *tTitu-bare, -lare 33., -Uare 45. stamclen 38. F. V. stoteren 38. boch- keren F. V. strauckeln 33. 45. tremen /. dubitare, vacillare V. a. 1479. BM. III 91. -batio stamerynge 37. Titulus (f/. Obticium) lobczcychin V.a.l420. bcnemung; tytellus tytcll 29. *tTiuorciuni fürstange i. ustarius 30. Tiilaspi s. Bursa pastoris. *tToctou- s. Tolut-arius. * fTodon-us hane sim. Gloss. -eus eyn haue (u ansdr. gelxcnns.) 37. Toga (c/. Chlamys) hoyke 36. 37. heuck G. voc. koccze F. a. 1420. si-, se-lecho {vgl. Stragulum) Gf. VI 190. kurzebolt H. S. B. {vgl. Gloss. v. Pi- gillus. B3I. I 221. Gl. m. vv. Churci- bolt. Curcinbaldus). frid-kleid K. V. -claid 32. frides kleit, sukenie 40. sim. 74. toga-1 eyn stol küssen 37. stuel kusf^ 52. -tus ghehoyket 37. 132. geheuct 6'. roc. kuczt V. a. 1420. gewapnet 52. T-, c-ogilla eyn band dwele 37. *Tola {Gerber f liest lora) giecbaln 131. iochelen H. S. B. *tTol-a, -e, -ea s. -es. -erare s. -lerare. Tol-es, -a 37. 52., -e 52., -eam Lor. i. q. in faucibus lerere 37., in f. turgescere Br., in fönte currere 52. solet. eyn was^erkalb (vgl. 74. Gloss.) 52. readan Lor. Toletum tolet, ein statt 29. ta- letum taleit 30. tulentum tollent 34. Tol-leno, -liuuni eyn born stange V. a. 1420. l -iuui puthaeck, put- swinglii'l G. voc. Toi-, to-lerare verdraghen, ghe- doghen G. voc. Gloss. alts. ädogean {s. m. Goth. Wb. II 642). Tollere wech doen of draghen, 0]) boren G. voc. (opbeuren attollere KU?), vff nemen 29. *tTollus 6. Tolus. *7Tolonina schiff geschray 32. Tolosa (X Tullum) tole ciu. 40. tid Gloss. Tolus, tliolus 32. virst bo^m 40. kirchen knöpf 32. K. V. tollus knowf V. a. 1420. Tolut-, totul- {verdruckt) G. voc. -arius telner 132. (falsch 162. Gloss.) G. voc. tottilarii teldere; tocto- Tomcntum Tornare 367 narii thrauaoiidi (also sax. thraufin traben) Symb. H. To-, so- 40., tu- 37., ZO- 22. H. S. D., ze- 27. -meiitimi küssen 37. zicha //. S. D. bette ziehe 40. bettber 27. beddeberre 22. tumetum äwerk K. V. äwerk 31. auwirek (stup- pawerck)32.zemeutiimbedde-dekeii, -bure; zomeutum i tegula l (X zoiia q.cf.) eyn armborstes zene 37. Toiiare schellen 29. 34. er-sch. 30. Toiidere har abslachen 29. t-, c- 38. -onsterna eyn scher stede 38. eyn hus dar me (le schäp inne schert 37. Tonitr-u dunderklapf V. St. G. 910. -lium dünner klopf 64. du"nner clapf 31. tunre 41. tonner 29. -uus torn- ner ib. dornre 40. (dor, donre Gloss.). tonder 32. "tTonii-a, -0 32. dünne do man bering in tut 40. h. tonn 32. duiina tunn 29. tuiin-a tunne, lechchelen i. lageua 38. cuphe; -iles cüfelen Symb. D. Toiisi-lla, -1 Symb. marste-c Symb. I). 279. -kko {in naue) H. S. D. propfo {(ilid. Gl.'c'), pfol do man schif an bin- det (pr. X crop, kropp tussillus V. e. Halsniamlel ? vyl. GJo.ss. h. v. und V. Struma) 40. uusilla (aus tu-) baccezant i. molares //. S. I). Marg. turuella (anders Gl. m.) fig warcz 40., liierher? ^Tonsteriia s. Tondere. Toiisus schalt 32. 5. Tonus wise in dem sangghe 38. f Toparchia vorstintum V. a. 1420. landvogtt^ Kl. Tophet der helle tayl V.a.l420. Tophus tauck- K. V., tug- 40., daraus aug- 74. -stein, coft'us dug- stain 32. *TIiüra s. Herba meropis. Toragiuni, tlioraguiu 142.2). 2<94 m. Änm. Toral (;vgl. Conopenm etc.) sto'p fei, bette wad, stvdvlachen (k aus 1) 40. prewt pett 52. ' t Toratliosta s. Torotusta. Thorax plate 37. lorax l)rusl, halsberg, banczer 40. brustlappa Erf. Gl. burstlappa Marb. Gl. •■ Torax (ays. Gl. Gloss.) s. Cen- tipeda. 'fTliorcia s. Torticiuni. *Torclea s. Torquea. fTorcula-r kelcterre Sym-b. D. kelter, weinpre|5 K. V. targgel, t.-spin- ner 32. perse; -re persen 38. -tor (X -1') wintrote; tortula trottspille (torcula vV?. .9.5.) 40. ''■Torcus. turgi surgi popalu.^- (X turingi?) 40. * Torda winde 40. w. zum arm- prost 74. * 1 Toi eg-iiia, -ina s. Thoreuuia. ^•fTorel-la, -la (v. Tostrinum), torrella brant 29. brant reitte 40. Thoreuma küniges bette 40. te- reuma pallacium regum; turrica (X tunica?) estvestisregis 37. toreg- ma scaperede Symb. H. -ina slipistein Gl. Ker. * i Torgitus s. Turgere. Torm-en, -ines darmgicht V.a. 1420. Tornientilla birg-, rot-wurcze 42. tig wiircz 40. uichuurz //. S. 1). l poten- tiila (Ann.) dornela II. Fh. Tornientuni voyt line (nuuis) 37. schiff seil; vestigung, blid, werch 40. notgotz (sic?)i.fimis quo 2Jrora ad ^m- pim extenditur Herbert, notgoz II. S. Tr. notzog (Urform?) D. "fTormines s. Tormen. t Tornare dräyen becher o. kophy 3 1 . .sim. 64. turnare thueren o. dür (sie) F. V. torn-atuni sa.'/ger 74. seiger (vinuni win) 40. -abilis scheyb- locht, dreiecht 33. scheub-, dre-ehcht 27. schijue-, drijf-, drey-lick G. voc. gedrescheletter 40. -US drä-eysen; -alis -panck 52. -alis 1 -us eyn drey yserne 37. -atilis dreelich V. u. 1420. -ator drezeyler ib. drecbseler 40. drachksel 34. dresler'27. 33. dreger 37. treger 29. dreyer 38. dornirer 33. -iator trayger 30. -atura ein tbürnerin F. V. -arius touer 37. threlsa Symb. II. -o gidrado Virg. -iinientuni torneyung 33. tiiren 40. 308 Tornearc Trabea -eare turnen 30. turnieren 29. cor- iius {ans tornus) trechsel 32. *tTorii-eare, -iator, -o etc. .s. -are. -eusis, tlio- s. Tu-voiieiisis. "Torotusta trogscherr 34. tora- tliosta niultsclier 30. Torpedo ^a blie 40. Torpor lassicbayt 34. fulkeit 29. vulheyt V. a. 1420. turpia trakait 30. * f Torquea {aJph. torc-. tortiiiia (tIoss. hierher??) l. instr. torquendi wind 52. /. q. torclea Gloss. Torquere keltern 30. pressen; we- gen, foltren 29. Torques (cf. Baen. Torta.) spanne 40. hals-ring ih. -golt Symb. J). -gurtel 27. 33. -gwand 32. vatinghe, eyn ghe- smyde 38. *tTorqu-eia s. Yacea. -ia s. -ea. *tTorre-do s. Teredo. -IIa s. Torela. Torreus (//. Riuus) ruseheude wa- ter 37. rauscliundes mer {cyl. Fluuius) 34. russent 29., geisse 40. o. walt Wasser, hals w. 45. giejj 32. feltgufj 52. sim. 75. schneüasser 30. sprink 155. (str) Storni wasser V. a. 1420. Torr-ere sengen, pregiln V.a.l420. -idus verdort; tostus «?., gederret, geröst, gepät 52. Torris een doetbrant of blandich (X dorbraut of brandich) holt 6r. voc. stich 40. ^aus schit, tvormis auch schilt (i. egis umg.) 74. bezengit holcz V. a. 1420. *tTorri- s. Teu-toriuni. Torsio. tortioiies in rentre (Ed.) bi&ende II. Ph. Toi-t-a küch 40. K. V. zeit K. V. wege 40. kuechel 33. couke; -as fa- cere couken (coquere coken) 38. -elluni velnf der broit; -ellos {Ed.) kücheln //. Fh. -a with Si/mh. D. 282. uuit Gf. I 745. -US wide 40. wit i. torques Sum. wirt i. fiexus H. S. Tr. (vgl. u. a. hier und Gloss. vv. Re- torta. Restis. Vimen. BM. III 618). gen. -us, -ui scheiblig o. pein 52. *tTorta-re drauwe-n; -tor -r V. a. 1420. *f Torte-Uum etc.s. Torta. -sia s. Carthesia. *Torticinm ein gel)unden kertz 52. tliorcia gedrote werch 40. (vgl. H. torcia etc.). Tortilis chiicheretig (^aus huck-; X torta?) 33. knorrecht, criczliclit 27. chnoprät (knorr X knöpf? i, chraws P. V. krump, raid 52. Tor-tio 5. Torsio. -or kestger 32. -uosus scheyf, ghe wunden 37. hoge- lich 30. hockrieg 34. hogrechtig, krumb 29. krummecht V. a. 1420. * t Tort-orium s. Tartarum. -uca s. Tartuca. -us .s. cl)d.s. it. -a. -uosus s. -io. -ula s. Torcular. Torus [cf. Musculus. Pulpa.) müse (,) knot 0. brütbette 40. mvse pl. 100. thorus {in agro) eine gro[^ebanck, ein grafjetisch 125. Toruus (umg., vgl. Gloss.) ein kräng 27. krannich 21. obir mutig V. a. 1420. '•y Tost-riuuiii. -oriuni, torella, aridarium dare, dar molt vppedart 38. Tostus ,s. Torrere« Totaliter .s. Totus. ^t Totti-, totu-larius .9. Tolu- tarius. Totus aller gar 29. totaliter alto- male, vlbedulle 38. vlbedille 22'. '•-jToxus s. Taxus. * t Tral)a(*-a s. Teuda. -ca .s. Tra- baria. Trab-ale, -rale 27. lanckwid 52. lunfje 45. luns, eyn clene holt an deni waghen, dat dat rat nicbt vt eu gheyt 38. Ions 30. lufj 27. leyschen, ritschel, vnd ist das da haist da holcz das vber dy eenx (eeux?) sei (aus exe, exel sim.? sei i.q. Sil?) get; furtale (vgl. Fur- cale) id. 34. scheniel 37. G. voc. scha- mel 33. schaemel, ronge KU. rong- stock, Schelm (an gl. Stelle gestel sim. Gemmen) G. voc. schwell, 1 est lignum positum super axem 76. Trab-aria Voce, ex quo, -ica Gem- me)i, -acca 37. estnauls longa etstricta. -aria (cf. Crebersia) schitfelin, nache 40. Trabea boldeke, is syden want 38. baldeck ; wi^hait klaid 32. Weisheit Trabea Tramasericum 369 kleit 40. shn. 74. 93. sendel kleid K. V. keyser rock V. a. 1420. *f Trab-ea (Gloss. Gl.m.porticus fecta), -es, -is ä. -s^ Teiida. -ersia A. Crebersia. -ica s. -aria. rale ■s. -ale. Tra-bs (aljih. 40.), -pt 40., -bes l -ps l -mes 32. 34. (c/. Sorbum) b.'vlko (gorinz 1. i.) H. l. i. balke, eyn holt vnd bone 38. trom 32. tro"me 40. träm 34 sim. *t Trabs (X tubes?) mayll /. ma- ciila 34. *7Tracana noth-schlange, -drach Fronsberg Kriegsr. (Fr. 11.22^.). nood- busse, -slanghe (i. q. kartouwe) KU. Trac-0 hol 52. erthube (b aus 1) 40. -011 een hol of ganck onder die eerde G. voc. 7 Tracta-bilis hendelich V. a. 1420. -tus litc. gehantiert 110. G. voc. ont- holt G. voc. ent-, ge-halten 110. *tTractul-a i^tectula 30. ungl) ofenkruck 52. 75. kissa H. S. D. {ivet- terau. kiss, kist n.?) kissel Symb.I). 281. kruck I wend schufel 27. kruch 29. pruchk 33. -o s. Tralia (cf. Gloss. h. V.) -are krocken, also koren 33. rechen, als das körn 27. Tractus (cf. Virga) toghe 38. czoge V. a. 1420. *Tracuiii i. In quo sermmtur al- lecia 37. *tTracha *. Traha. Trachea luftror 42. atten (ysc. ader, vgl. u. a. Porta lacti.s) 40. Tradit-io secczunge, vorretniz V. a. 1420. sim. 05. -or (cf. Proditor) hin- geber 30. 32. verretter 29. verratner 33. ein vor rethner 27. * 7 Tradolium s. Tradulus. * Traductorium een vluet l locus daermen ouersettet G. voc. vlote 37. *7Trad-ulus ein zal spindel 52. -uUus eyn czolspille V. a. 1420. -oliuin haspel 31elck. V. (AM. Bll. II 198). Tradux erbsunde V. a. 1420. Traga {cf. Ascanio) züge garn 40. zugegarn 1 asc hämo 130. trahal id. i. verriculum B. S. D. tragum straiff- Diefenbnch, Novum glossariiiui. necz 32. ein reim tzüll nauis pisca- toris 52. * Traga - caiitlia , - iitum trank (umg.) 40. Trage-dia schentlich gesang V. a. 1420. rcgum et mcignatum Br. -ria gedieht das hern schiltet 74. -na ge- diht do mit man die herczen (umg.) schiltet . . . in comedia 40. -dia (de scelerihus jjrincipum) vrluig- gedieht; -dus l tragiciis -tichter K. V. Tragelaphus (cf. Hircellus) scelo II. S. IJ. Gloss. pockhirtz Megiser Biet. muJtilingue. ITrage-iia, -ria s. -dia. -ntea s. Dracoiitia. *Tragias tartze 37- fTragicus s. Tragedia. *tTragopoii8 s. Trogopales. *Tra£;-u latus ghequetst G.voc. ^fTra^u-m 5. Traga. -ntea s. Dracontea. Tra-lia, -cha 34., 1 -ctulo cruk- ke 38. (cf. Tractula) kruchk 33. krock 27. harke 37. 38. räche V. a. 1420. rech 29. 33. P. F. rechen 34. egt 32. eg K. V. ecczen (ans eccgen?) P. V. -bis fliton (st. sl-) Pf.Grni.I115. *tTi'ahal s. Traga. " Trahale (cf. Crebersia) syl 34. sei 30. sele in dem waghene 38. ^Trahea lungenror K. V. Trahere (cf. Traha. Tractula.) kruchken, rechen 33. knicken, rucken 27. teyn de waghen 38. * Traheria (cf. Crebersia) zuge seil 40. sela; piredia (0.^(5 ep-) id.Symb.B. "fTraiect-a 5. -um. Traiectio obir werfunge V.a.l420. Traiect-uin, -a 29. ciu. vrtriecht 29. vrthrechter 32. irdrist 40. Trama wafel 31. wefel K. V. war^j (warf?) 32. warfft m. i. 8ubteg*nieu V. tril. snade Symb. B. schützen tex- toris 34. * Trama-lga, -ricia masselter bo'm 40. (ex amaritudine dicta) mazoltra H. S. B. *t Tramasericum s. Tramose- rica. 47 370 Trumen Tribula Trameii schütz 52. Trames {cf. Trabs) trame, also in der ledern is 38. gesteig; sprnssel 52. sprüssel 29. besecz {vgl. Gloss. v. Tra- mis) 32. pfat o. kurcz weg 40. Tramoserica. Tramasericum halb sydin 40. *7Trau- .>). Traiis-fuga, -itoria. Trauqiiill-us {al2)h. trans-) vrede- sam 37. -itas, transquiliitas 32. merstille 40. stille des mer 32. hei- dere i. serenitas Symb. 1). Trausactio aiifschiebung 'r2. Trausfigurare geleichen l anders figuriren 33. Trausfretare (X -hgere) dnrch holern 27. vber mer faren 34. vber meer 52., ver- 29. -schiften, obir ze- geln F. a. 1420. Trans- [alph. 4().), trän- 40. -fuga abtrünniger Gf. V 533. abtrung .s-. fiigiens a domino sno 40. holwange-r {vgl. Proditor); adj. -risch (verrüfc- risch) Nürnh. Chron. Transgressoi* een onertreder der eewe G. roc. Trausi-re. -t /. e. vfjflecht (gelsucht in herham sc. ebich) H. Ph. *t Trans- (alph.), tran-itoria eyn vord in dem water 37. Transitorins {cf. Tempus) vor- ghelik, titlik 38. zergeng-klich 29., -lieh 30. Trauslatio verwandehmge 40. dir- hebunge V. a. 1420. Transniissus obirgesant V.a.l420. sim. 9. Trans- s. Tran-quillus etc. Transtr-a, -um 37. 40. K. V.dic. coopertorium dolce (aus holce?) eyn boden roft' 37. doft 1 waeckhuyss (iingl.) 147. doftun H. S. D. Tr. {wo Graf V 232 dostun las), ags. thoftan 94". {vgl. Bosw. V. Thofte. Hierher anchahd. gadofta socia Gf. V 132). duchten Chytr. (Fr. 1210'). dochten KU. schiff" stül 40. 93. K. V. krump holcz, rän- ge 40. Trausnad-are, -ere vber geen 52. Transuersu-s, -ni diiers 38. 7 Transuolutio (i. fornix Gl. m.) s. Camera. *Traol-e, -ium armor. traouil, troil Gl. m. afrz. troul i. q. alabriim 122., nfrz. treuil; sämtlich aus lat. torculum nach Scheler. Trape-s, -tum oley trotte 40. *7Trape-zeta sq. Gloss. -setami'm- ser; -sicuni münsebank, zalbret 40. 'fTrap-s, -t s. Trabs. Tliraso \ aretalogus Schnarcher V. tril. *t Trassilicus s. Terra salica. ^fTrauuis .9. Teuda. * Treberia s. Crebersia. "fTrebius ( piscis) tvihvdu („PI in.") Meg. *7Trebu-chetum, -ceta evn grot bhde 37. * t Tredo s. Teredo. * t Treni-ebundus beuende, beanxt G. voc. -idus wegig 34. zitern (ptc.) 30. bidmend 29. -or wegung 34. be-w. 30. bidmung 29. pibung; -idas pidem- chait33. -ulus, -alus 32., -ula52. as- pa /. (Ed.) H. Ph. asp 29. 32. aschp K. V. ast (umg.!) 34. espin bo'm 40. espel 33. espe 37. esch; -ulus forchtig 52. Tren-a eyn clage 1 senge V. a.l420. trenne, trappe (Tropfe) 27. eyn trän 37. czeher 33. 4. zäher 52. -us czacher 34. trennung 27. ein drensig i. la- crimosus 33. -orum Gloss., tenus das puech der chlag 34. Trepedia. tripleca stelcze 40. Trepidus zirerender (aM.9zit.?) 40. Tres drü 40. *Treueris ein. trere, eyn stat bi dem rine 38. triele (dissimiliert) 40. tryl 74. teneris du. trieln 30. Treuge (c/'.Placitum) frid gesach 32. *Treulus, trewlus i. halbus lis- pent 52. Triangulus der drit angel 33. * Tribocus (instr. hellicum) tribog 40. K. V. tribok 93. BM. II 89 nebst Varianten. *Tribu-la vlegher {eyn tauwe, i. tritula 38.) 37. 38. stössel (mone- tarii) 32. -laculum pflegel bant 40. Tvibuüs Tristega 371 -naeuluiii ulegelbant i serra Sipnb. D. 282. T-, f-ribulis koulinc Symb. D. 265. Tribulum stoter 37. rebeholcz F. a. 1420. pysel 45. strompfel {des Mörsers) 52. *Tribnl-us (vgl. Latribuli) distel 37. 40. heckel o. haseld {sie) dorn 40. eiffaltra H. S. D. jefoldre Symb. D. gorst (e. gorse) Hb. -i inarini musdie- len 40. mere distel 51. sim. 25. -omni fructiis sc. hanelpeffe; (-us ungl.) hyffa H. Ph. ^yTribun-aculiim s. Tribulacu- luiii. -al s. -US. -e s. Dennis, Tribun-US eyn tu''sinterherre V. a. a. 1420. für maister 32. heimburge Gloss. hein burger o. Zunftmeister 40. -al duom stuol; w.u. cheisar stol 48. richte stoul 38. hostol, dincstuol, fa- lanz stual, suonstol Gf. VI 664. -us qui triginta sub se tenet JBr. truina (X turma) ein herre vber trissig ritter 40. *Tribus (ventus) nort west 37. Tributum (c/. Pensatio. Telon.J rent 32. gewerf (sim. 74.), stiire. bette 40. geleyte V. a. 1420. *Tric-a, t -atura 38. (c/. Strita) lock 52. stren, zop V. vrat. isengalta £r. S. ifoH. vlecht-e; -are -n 38. Triceps dry cappicht V. a. 1420. *7Tricliil-US i. domhms ccnaculi 52. 76. eyn druchsej^ 52. -iiim herlich hauß 74. K. V. dryuehtig V. a. 1420. stuool, hohstuol, sedilstöl, gistuel Gf. VI 663 ff. sitzstule 74. fürsten spis gaden 40. trictinium eyn reuenter, dar me dre taffeien setten mach ; tridulium i. senaculuin 37. *tTricus s. Tirus. Tricuspis drey spitzig 52. Tridens (cf. Bidens. Trudes.) grepe 37. 38. mistga-ffela H. S. D. -bei 52. 74. gabel mit dreyen czancken 27. gabil dry czankyn V. a. 1420. Tridu-e s. Bidue. -o dritage 48. *t Tridulium s. Triclinium. Trien-, trige- s. Bien-nium. Trieiis trittail tags 32. Trieris eyn schif mit dryn rudil V. a. 1420. gross schiff o. kiel 40. kil H. S. D. dulcol Symb. B. 279. (durco 6'^.) drochemunt sim. (aus dronion) Gloss. trigeris dreghemunt 37. *tTriftus s. Thyrsus. Trifolium kle, goches ampfer 40. cle, dre biedere 38. Trigamiis drier wibe man 40. drytte wycbisschof V. a. 1420. *7Trige-nium, -ris s. Trie- nnium, -ris. Triginta drittech 38. Tril-ix, -ex 32. trilich 32. K. V. * Trilla est registrum per quod farina transit a molu 37. "fTri-nio, -nus s. Ter. -ota s. Tructa. Tripa sulte, pensen, pletze G. voc. '^-j-Tripedi-ca (vgl. Gl. m. h. v. Gloss. V. Trepidicam) stual Gf. VI 663. -ta /. mantica male Symb. D.; vll. durch Missdeutimg des lat. W. inalas consuetudines. zu ivelchen eine Stelle im Gl. m. die tripedicam rechnet. Tripes dre voyd 37. drü füss o. dri spicz 40. drebefj 45. dreuet 38. tripo-r, -s Gloss. -da dristichil stul Symb. I). -des dristich Sum. -de hoffet Symb. B. ' fTriple-ida s. Triplois. -oa s. Trepedia. *Tripl-ois, -eida troyge, iacke 37. Tripondium drii gewichtigding 29. * Tripo-r, -s s. Tripes. Tripudium frolichchait 34. frolich (frz. frolic sbst) 30. froliche scherz 29. *tTris-ilis, -Celes (cms Tpiay.elriq, bestätigt Somners Vermutung Gl. m. V. c.) trifus 40. *tTri- s. Tru-sorium. f Trissare GL m., i trutissare *. miiiurire ut hirundines Quich. Add. V. c. Tristari s. Tristis. Trist-ega ein volge in der standen 1 ein dechke 33. eyn deck auff eyn Stande 27. schif^hul^ i. latrina 29. schym- huz (m aus \]?) V. a. 1420. -iga eyn fogel in eyner schänden (sie) 45. -igium erchker,perg fridt 33. erkcher, perigfrid F. V. acker l friede berg (sie) 372 Tristis Trufa 45. i -egium ärker, landwer 52. cris- tago fleczhaw|!5 34. *Trist-is drouech, viihoghen; -ari droiien, moyen 38. -iciosus traurig 52. *Triterium 6. Tritoriuni. * t Tritic-ura kern 29. 32. (grana frumenti) K. V. wey^ 29. wete 37. 38. -ins weten 38. Tritil-is, -e dat me to wriuen mach 37. * Triton wetterhan (auf der Kirche) V. tril. genus marine fere l cleus maris Pap. Br. piscis qd., et ponitur pro deo maris Gemmen, tritonia genus est feri, al. ferri, in mare 142 p. 286. trociniis \ trotinus sectae genus arduum Gl. Isid. trociinus ferre g. a. Gl. Sal ^tTrito-iiiiim, -rium bütel 40. Tritoriuni (cf. P'estucalium) visel kille in eynem moser 38. ein morser, ein stenipher 33. ein morsen stein 27. triterinm mors er 52. *Tritnl-a (cf. Tribula) drischel 33. P, V. dresche! 75. -are derschen; raken, alsome corn vmme wendet ed- der hau 38. -ator derscher 37. 38. Tritnraderschinge; eyn vim (viem Br. T'F/>.) ho^p 37. dro^schen zit 40. kornhufj 6. 27. Tritusberiben 29. gewifj 30. lawffig 34. lewfftig 1. (vgl. Sm. li 445). Triuia giwicge Spnh. H. Triumph-US zeghe vacht 37. se- gheuocht, ouerwinghe i. victoria 38. vollerzeyg V.a.l420. gesegelung;-are geseln; -alis keselicht. strilicht (vrm. ans gesegerung, vgl Victoriosus) 27. Trinm-vir starker man 40. *tTrix att^is {cf. crix? crex?) ge- witz 32. *tTro s. Trocus. Troas troier 40. t Troc-alus s. Trochilus. -are s. -US. -in US s. Triton. Troclea winde (nauis) Symb. B. 279. wind, uffziig 32. wenda (instr. nauis) H. S. B. * 7 Trociinus s. Triton. *Trocns (alph. 40.\ tro40. klocze. topf 40. klocz 29. cru^el 27. cuseh eyn spei 38. trocare den topff werf- fen 52. Trochea (cf. Droteca. Troclea. Car- chesium. hier und Gloss.) runge 37. persse, wyn daes (aus wind aes) G. voc. T-, c- 3Ieg. -rochilus (trocalus Gloss. hierher ?) künigel Meg. küngel Naturh. criro-grillus (X ciro-) t -chillus konigel 50. *tTrogopales, tragopolis 50. [cmis) tragopel 50. Meg. („Solin.'') aus tragopan Plin. ■^ t Tromedarius s. Dronieda. *vTrong-ius, -rus s. Congrus. Tron-us (cf. Solium) eyn konig sal F. a. 1420. -i rüw stille eugel 40. '■'■'■ Tropa troute 38. Tropolo-gia setliche kunst V. a. 1420. -ya sithlicher sin 32. Tropheum (-um Gloss. verdruckt) est cum quis hostes in fugam conuertit, een verueernisse G. voc. verwynnisse i:-i2. gesig 40. halp zeyc (cf. Trium- phus) V. a. 1420. * t Trosculana h. hart howe 40., vgl. frz. trcscalan jaune m. hgpericum perforatuni Js'nin. -]■ Trotingi 6. Paranymplms. * Trub-ilum, -lium s. 142. p. 286. *tTru-cta {cf. Lactina. Forena. Vuiaria.), -cca barme p. 37. -nca (trüca) worhenne 40. -tta vorich l. Str. V. loren 29. -ta forch 34. ferchin 32. triota fürn 30. salmo trutta {Ann) fornha {in bruchwassern ver- safur) H. Ph. practuca vorne 37. tactuca, 1 truita uorna H. S. B., 1 trutta forhana IV. " 1 Trucula s. Truncula. Truculentus wüdrich Symb. B. gruelich V. a. 1420. •■ t Trudela s. Turdela. Trudere steken in eynen sack 38. Trud-es {q. -is), -is 40. schefte- crapho H. S.^Tr. schalt K. V. schalt rüder 40. gheyserte boemen G. voc. gheserte (umg.!) bomen 132. furka (X tridens) Symb. H. Truf-a getüst 29. -fare tuschen, lecken 29. schantriben 52. -are \ truphare plenghen, tuschen, dreghen. Truina Tullum 373 ghecken sim., leychen; trufator tu- scher, dregher 38. *|Trui-na s. Tribiinus. -ta s. Tructa. *tTrulla s. Arulla. * Trulla (cf. Fasula. Gloss. v. Si- phon), turlla 34. ein laug hafen (ad congregandiim cinerem etc.) 52. drufla H. S. D. trufele Symb. D. Äpp. tru- weel gall. truelle angl. trewel, trowel KU. (cf. Gloss.). chell 34. kelle 37. 38., eyn taw dar me muret 38. eyn ascher grope i. vas victile ad cineres congregandos-^ vist /. turpis sibilus 37. triill-are feysten 34. -io aui i. bum- bo 37. ^yTrum-bulus s. Strumulus. -pa s. Quinterna. *Truncali(klaucheni^5.) s. Grimm Wtb. V 1025. *Trmi-canus, -tanus (-c-?) gei- ler 0. kecker 40. *7Trunc-are s. -iis. -orium s. Tuntorium. -ula, trucula s. Cri- nacula. Trunc-us {cf. Cippus Surcus.) rone 38. block 37. plock K. V. trunc (ar- horis) Symb. D. tronck, stronck KU. opfPerstock (eccles.) 29. strumpff 44. 114. -are entheupten 52. *tTrunt-amis ?. Truncanus. -inator s. Trutina. *Trus-ile, -ale stekemest i. pu- gio 38. Tru-, tri- 29. -sorium eyn ramme 27. 38., eyn tamve 38., do man mit stojit dy fpele 27. ein ram, do man dy pherdt (iimg.!) enstost 33. ram 30. hayer o. stossel, dy man für dy pfeyl (umg.?) stüSt 34. eyn trame do man pole mit in stof^t 45. Trutilo aui pir. turdorum 37. Trutina (c/'.Pondus) waghe. wachte, Wichte i. statera 38. truntinalor (trunc- ?) woger. Versucher 40. " 7 Trut-issare s. Trissare. -ta s. Tructa. Trux greselik 37. herbe V.a. 14.20. Tu ipse dusuluen 38. tuates di- nerleyge 37. Tuba pusawn 34. brasun (3 mal) 29. busam 30. tubicinare prasunen 29. pusawen 34. tubiimare trome- ten 30. *tTuba-lus s. Cubahis. -r s. Tuber. -tus s. Deurus. * ; Tubela s. Cubella. Tuber meroch 32. moröch h. 104. moroch qd. vermis (sie); mesteler (aus meseler sim.); swam; ast o. bühel an einem holcz 40. czuntter 34. zunder 29. 30. tunder 37. 38. tub-or id.; -ar houer ; tuberos-us, -itas i. superb-us, -ia 37. Tubera. tubulca ert nus; tim- bra ert wurcz 40. cubulca h. 33. " fTub-icinare, -umare s. -a. -erosus etc., -or s. -er. -inum s. Dwinare. -raca efc. (-ragus Gloss.) s. Deurus. -ulca s. -era. -illus, -ulus s Cubalus. Tubus tücha V. St. G. 909. *tTucet-um spyse van ghepluct vleysch of geplucte vineken G. voc. -a dicuntur cscae regiae Gl. m. (Ful- gent.). tuccet-a dentascen (aus lt. dnt. escae?) i. q. minutal danice pluckefin- ker Symb. D. -abuluni hack banck 32. ■••Tucia hutterok, eyn steyn i. al- ceus; l tuchia tucian, eyn artze- die to den oghen 38. *tTucid-es s. Tucliidides. -ula s. Tudicula. Tucus glich auis 40. *t Tuchia s. Tucia. Tuchidides. tucides auentuyrlic; et. est pr. n. viri G. voc. Tud-es, -is hamir H. S. Tr. Tudicula s. Labina. tucidula kochlöffel AL •fTudis s. Tudes. Tueri guggen 29. lüsen 30, tuor ich sehe ; tueor ich beschirme V. a. 1420. Tugurium (c/'. Camera) scyr Gf. VI 536. Ff. Grm. I 110. sim. Gloss. ein huet haw[^ i. domns pastoris 33. hirten hus, garten hütte, banwart hüt 40. halle, hatte, schür 38. Tuisare s. Tibisare. * t Tule-ntum, -tum s. Toletum. -rion s. Dula. Tullum (cf. Tolosa) tolo ciu. 40. 374 Tulomaidra Turris *t Tulomaidra s. Ptolemais. Tiimba sarck 38. graff 37. ags. thruch Gloss. tunibae druchun Gf. V 511. * t Tum-etum, -entuni s. Toraen- tum. -icosus s. Tuiiica. Tumidus vpgheblasen 37. Tumultu-s vngestumekeyt V. a. 1420. cräcleme //. S. Tr. credeme Mon. cremede Vind. vplop der lade 38. uff- lauff 30. hüffschlag (umg.!) 29. -are uff löffen 29. awff hawffen (X tumu- lare!; 34. Tumiiliis puhel 52. Tiinc do, denne, to dem male 38. *Tunda {aus rotunda X tundere) s: Pila. Tundere stempen 22\ stam-pen, -phen H. Ph. weschneiden 52. Tungris ciu. dungers 40. 74. (vgl. Gf. V537). Tiinic-a paffenroc Symb. D. tap- part m. Oe. V. -.ire rocken 29. -osus Gloss., tumicosus 37. i.pannosus. * t Tuiiu-a, -iles .s. Toiina. *tTuimit ckaäa Sipnh. 1). Tiintorium (rf. Formarium). triin- coriuiu Stempel 37. *tThura- .s. Turo-iiensis. *fTurb-a schar, mengin K. V. -ari bedrouue-n; -atus -t 38. -alio -nisse ih. bctrubung 52. 74. betrfi- bunge; -eniim drube 40. -uleiitus vbertrawrig 34. trubig 29. -idus id. ib. wloum, nicht schir 38. bedrou-et; -or -inge 37. -ella Gl. m., -ela un- gewedere i. tempeslas Symb. D. -o Storni-, dwer-wynt 37. trennila Gf. V 534. aturbiue von der vinsteri des reges 41. *Tiirbit ist eyn wurtze, zengert ander zimgc 42. *f Turb-o, -or, -uleiitiis s. -ari. *tTurd-ela, -ila 33., -ena 37., triidela 27., turtella 30. (c/. Tur- dus) Stare 37. drostel 40. amsel 27. 29. 30. amschel 34. *tTurd-us, 1 -endiis 37., -es 32., -ela 34., turtus31. eyn brac voghel 37. prach- 30. 34., brüch 40., reckol- der- 32,, kramat- K. V., kromt- 31. -vogel. spreyn, eyn voghel 38. (ags.) scruc Symb. E. (cf. Gloss). droscha Gf. drorchii H. S. Tr. t. quasi minor brach- uugel D. t. merula (Ann.) anisla H. Ph. t. moutanus weisel tn.; t. Tis- civorus mistler m. V. tril. *7Tureg-o ciu. zurich 29. -um zm-ch 32. *T\\-ii\\v-v^.^imix estpauis niger^l . *f Turg-ere puessen 33. bojjen 27. pawschen P. V. -are cropfen V. a. 1420. -idus gepawsch t P. F. peüsung 27. puessunde 33. pauchsuchtig (umg) 34. getrucht 29. vpgheblasen 37. torgi- tus (cf. Pestilentia; umg) buchstuch 40. -iolum Gloss., -igolum est vas inferius gross um 37. turingus ein herings vafj 33., hierher? ■^ f Turg-i s. Torcus. -idus, -io- lum etc. s. -ere. *YTliurib-ulum zinsera (aus in- cens-arium, -orium Gf. V 688. cinsel Symb. B. -ilator ro"chuesser; thu- rus roucli faji (rachfaj^ 74) 40. Ibus weyrach K. V. Tiiring-ia, -a 27., turnigia 33. turing- 27., durgen- 33. -laut. *tTurin-gus s. Turgere. -o 6-. Curino. *tTurlla 6. Trulla. *tTurm-ella (Br) \ -illa clene schare 37. -alis schärlich 52. * t Turm-illa 6. -ella. Turonilla. *tTurn-are s. Toruare. -ella 6-. Tousilla. -igia s. Turiugia. Turo-, tliura- 34., tboro- 29, tor- 38. -uensis, turonus 40. (cf. Turonis) torns, eyn grot sulueren pen- ning 38. gross durnos 40. turniss 29. torner 30. thuraner 34. *Turomlla, turmilla 37., tu- rulla (aus turuella geheßert) 40. (cf. Afforus) grundel-a //. *S. B. -ingh 37. grundel 40. stekele, eyn visch 38. schicheling 33. * Turonis ciu. dürne 40. *f Turon-us s. -ensis. *|Tur-pia s. Torpor. -restina s. -estina. -rica s. Toreuma. Turris durne 40. duren K, V. Tursana Vagina 375 • *Tur- 74., tu-sana (aus tipsana sim.) mii- 74., iiio- 40. -rselkolb. * Thursio meerschwein 40., X tiir- sio Störr' *t Turtella 6. Turdela. Turtiir tartel dime 38. türtel- 30., turtel- 0. mer- (piscis) 40., turter- 29., turten- 32. -tub. turteltauben 34. (iurczel diibe 45. *tTur-tus s. -diis. -Ulla 9. -ouilla. *tTurund-a s. Stipula. -ula Cbo- lus) sintrtTendel Hb. *Thurus, thus s. Thuribulum. *tTusaua s. Tursana. Tusc-auus, -ia Gloss. tussi-a taussen landt ; -tanus ein tüsnär P. V. *Tus-cina, -sina s. Lena. Biez Altroni. Gll. 45-6. * Tuscula kuchlein 74. (cf. Gloss.). tustola kuchelin 40. *Tuscus inistel 40. H. S. D. *f Tussi-a, -tanus s. Tuscanus. '■^ t Tussilag--o, -ya 40. salbey 40- Imfflatta /. fÄnu.) H. Fh. •Tussi-llus 6. Tonsilla. -na s. Tuscina. Tussi-s hoyste 37. houste 38. -tare housten 38. husten, demphen //. Ph. * I Tust-ula Gloss., -ola s. Tus- cula. t Tutacula kiscirmitha Gf. VI 549. *; Tutella s. Clitella. *YTutiat passer Symb. D. ^fTutones s. Tautones. Tutor kinde wogt 40. Verweser, beschirmer K. V. gerliab Oe. V. *Tutulum s. Cuculum. Tutulus priesters mautel o. uele 40. est pallium quo sacerdotes caput tegent, huUe, beffe 37. Vacare {cf. Temptare) vleys gebin V. a. 1420. ledeghen, ledicli sin 38. deruen i. carere etc. G. voc. dorueu 132. vacat het is ydel, te pas, ta- melick G. roc. *Vacca cou 38. v. niulsaria ein melk kif 52. sim. 3. 4. Vaccini-um, -a 40. heidel-, bro"n- ber 40. kraecke-, haner-, bosch-besie, waltbeere KU. waeltbese 11. vacinia walbere H. S. D. baccinum (X bac- ca) haydper 34. *t Vacci-ola i. sella asini 37. -nola est s. asini l signarii (aus sagmarii) 76. vaciola est s. a. 52. Vacill-are (cf. Titubare) strandein (vrsch. von ml. strenkelen etc.) V. a. 1432 Sni. III 686. -ans vor twiuelt 37. -es nit entzwiwelst 41. vacullare benchken 34, *tVac-inia s. -cinium. -iola s. -ciola. -ullare s. -illare. -undus .9. Facundus. Vacuus 1er, o'^id 29. ledich, is eyn mynsche dar ne arbeyt inne is, eyn , 1¥. tauwe dar nicht (nhd. nichts) ynne is 38. Vach och G. voc. wach pfidich 29. pliach pfüdich; was int. ouch 30. Vadare s. Vadum. Vade ga 22\ 38. Vadi-are (vadrare Gloss. ver- druckt) wedden 38, vvettyn (cf. Vadum) 31. -nionium pfant 52. Vadu-m, 1 -s 37. gifluzida 48, vo*rt 37. vordein eynem water 38. vort 100. Str. V. een wech doer dat water daer- men mitten voeten doer ghaen mach G. voc. vadare (X vdare. vadiare.) wateren (quadrupedem) G. voc. yo% Watten 29. walten (timg.) Str. V. wet- ten 30. 64. wettyn 31. vortin V. a. 1420. vber wasser geen 52. sim. 20. wadare waden 38. Vafer geyl i. fertilis V. a. 1420, verstanden 52. *t Vag-are etc. s. -us. -enaculum s. -iua. -es s. Veges. Vagina schede 38. bagena ein swert schaid 33. vaginariu-in 6\ Ar- 376 Vagire Variciniculuin chaiigelica. -s eyn scheden meker; vageiiaculum eyn ort yserne 37. Vagire (c/. Merere) wainen ut pueri 30. kindes grynen 29. chind- wiegen 34. kinder swegen 27. kindisch sweigen 33, (iimg. sim. Gloss.) *Vagu-, vago-rrio ein mü% geer 52. *tVagum s. Fagum. * t Vagus eyu vnstede niynsche 37. vmb schwäffig 31. sim. 64. sterczer (vgl Sm. III 659) V. a. 1420. fagus {cf. Vmbra) farind man 32. vaga-buii- dus irresam V. a. 1420. -rius eyn ledech genger 37. vagur-ire Gloss., -rirc 142. Gl. m. Qukherat. *tV- 6. F-alauga. Pertica. Valde sere, gar s., swinde; har- deghut, also: he hefft harde gut glie maket 38. *Vale-facere s. -re. -ntiua s. Artemisia. Yalere by diuer macht sin 27. wider (unig.J m. sein 33. si'illen (sul- len?) 29. wol toger .0. moghen 38. wol mugen 34. vale wol mug 29. vale-dicere begenaden 30. -facere geseg-en 34. -nen 29. dv leccze schenke F. a. 1420. Valeriana (v. officinalis Ami.) denemarcha H. Vit. balloaria kaczen krut 32. baleramo kacen krut, nepte (vgl. 0. u. Gloss. vv. Cak^mintha. Ne- peta.) 40. *Valernum guter wein K. V. Valetudinarius s. A alidus. Valgi-are 1: -re Hppen opschorten of een ander die ghespe (den geck 132) setten G. voc, vgl. ghespe 1: lams-oore setten subsannare KU. *Valid-us {cf. Valere) so'^lHch 29. mugend 52. mugig 34. wol m. 29. 34. tegelich (bis), dugende 30. i. foyfis, viuidus PajJ., daraus -a i. viuida 147., inuidia 37. 76. (cf. Gloss. h. f.). vali- tudo krafft 52. tugenthchait 30. wol- mugig-chayt 34., -ighchheit 29. va- letudinarius erzetere i. medicus Symb. D. *tVall-a, -aniina, -are, -ere s. -um. * Valli-s dael 37. -cula (X vallum) gruuelen H. S. I). gruebilin sim. Gf. IV 308. Vall-um grauo H.S.B. blocke 30. tun 52. tul 32. acker i. ager (aus agger umg.); -a ghe plaucket /. villa; -amina ^j/. planck-en 37. -us -e ib. stech H. S. JD. -are vmme gebin V. a. 1420. vmbgraben 27. 33. pfelen 29. be pfelen 27. planchken 33. -ere strai- w-en 30. -eretur vmbtüllet 41. (vmbe- tüllen BM. III 128). Valua katar-a, -o? Gf. IV 144. schlag 52. val-dore, -poerte G. voc. falua lad 32. Valuul-us, 2^1. -i schotte (fabe etc.) 125. Vanga worp schuffei 37. bicke 38. stein bickel 29. stain-pi(ck), -axt 34. fauga -bick 30. scora H. S. D. uan- gas crapun Gl. Viud. vango eyn grab ysen V. a. 1420. veuga beeche 122. *tVan-go s. -ga, Mango, -idus S. -US. Vann-us futterschwing m. V. tril. wient- 33., wint- 52. 8. -schauffei. -are wienten. swingen 33. Van-us vn nutte; -idus vor swynt- lik 37. Vapa s. Vappa. Vapor roc van heytem water, swa- den, briten 38. pradem 33. swademe, swalwe27. l'apor ((/. Exalatio) wasser tampff 32. vapor-es hizzun 48. -are vjj swedemen (sm-?) 27. vnswaden33. vasperare üß tringen 29. Vappa, bißw. vapa sackwin 20. 32. truoben wein 33. trüb wein, hengel- bein {vgl. Vinum pendulum. BM. I 612.) P. V. lecke, leck-, stört-, drup- wijn, veurloep KU. leck wijn, wijnheffe; vappa conmi. g. die det syn onnutlick toebrengt G. voc. *7Varandia etc. s. Warandia. Var-ex, -ix eyn kne ader 37. ags. ompre (cf. Gloss.) in cruribus liomi- num Symb. E. -ica dy dich odir V. a. 1420. die spar ader 52. Varia, -are s. -us. *Varic- s. Fart-iniculuni. Varius Vellus 377 *tVari-iis (piscls s. Ledia) wan- der vertig 34. feeh Gf. III 420. -a uelie H. S. D. -um bunt, dat man- ningherleyeverwe lieft; /. niiiltiforme vndei'dan, driis (?vgl. widergend efc. glandiila?) 38. -a 32. G.voc, -oia 31. 43. G.voc., -ole {(■/. Morbus) K. V., -olae KU., -uaie 32. (lurschlcdit 32. durch Schlacht 31. vrsciilecht K. V. urschlichten (pl. ivettcrau.) 43. masel- en, -suchte, maseren KU. maecsel i. vericula G. vor. -are wanderen 33. -atiis s. Veriiiiciiiaris. -um opus wunderwcrck i^nmy.!) 3. 29. (wud-) 52. -uo puntberch 34. vatrus (color) wint varib 34. *7Vai-ix s. -ex. -tinaculum s. Fartiuiculum. Yarus i. cnnrus, astnhis, calidus 37. Yas (vadis g.) gyzel V. a. 1420. gizel 20. Yas flctile ein eren fa|^ 52. vasa belli wapen; v. transmigTaciouis eyn wad sack 37. Ya-, phal- 34. -sallus lebensman (b aus h) 34. phastillus lechen man 1\ V. *tYas-ciola s. Fascia. -culum s. Flasco. -iauus s. Fasiamis. -perare .<^. Yapor. -titas s. -tus. ^^Yastigium hoch 52. " Yastrum i. antrum mgeus 37. 52. 76. ■•-j-Yast-us vor wostet 37. -itas witi 29. -ititas witikait 3i). -itudo weytbayt 34. Yaticiuator verkünder 29 sim. *YYatig'iuo {vgl. Fatiscere?) lechi- czen (vgl. 8m. II 422) 34. * 7 Vatrus s. Yarius. * t Yauella s. Yoluella. Yber s. borst, memme G. voc. pru- stel 33. abvberibus von den brüst- lachen 41. Yber adj. (cf. Fructiferus) früchtig 29. fruchtpew (5ic) 33. vbertim vro- melich V. a. 1420. Ybi wer, worisdat i. quo loco; vbique allen enden, alderweghen 38. Ydus nat, vochtich ; vditas nat-, Diefenbacb, Novum glossarlum. voch-ticheit G. voc. vdare nat maken ih. \Vc\% machen 31. 110. Ye (c/Oue) wee G. voc. *Yeac«lum i. pretium cou- 1 tra- (JHcfio)tis {sim. 76.) gelait gelt 52. Yecor-s grymmik V. a. 1420. saghe, eyn blöde mynsche to guden dinghen ■i. iHisillaiuiiiis 38. traech etc. 132. G. voc. -liia weemodicheit, leuheit G. voc. lozheit 132. '(Ycct-atorium s. -or. -icularius ,s. Operciilariiis. Tectigal schattinge, toi 37. wan- czil V.a.l420. Yectis {cf. Repagulum) eyn 'lote 37. schelde-r Glo.^s., -ch BM.'lI 2 S.80. rigil 27. ridel 33. wectis trage stcckil, uossedil (cm.s-stedil? vgl. Gloss. V. Postis) V. a. 1420. Yect-or vorman 38. -orium leyte (vas) 125. i -atorium bore G. voc. Teges tunn 29. donn 52. vages tuun 30. feget- US 0^ yetas) aldelich i. se- nilis Symb.B. -are wachfjen; -atus gesterkt 52. -atur queck habet H. Fh. III 79. Veiiemeu-s hastich, tornich 38. geemutig F. a. 1420. gech 29. emsig 30. crachtich G. voc. -tia crafticheit (cht nelen ft) ib. gachayt 29. Yeliere varen, voren; unglossiert: vatcn, laden vp eynen waghen 38. veliiciiliim care; vor Ion 37. ^fVeliodiim s. Feodum. Vel edder, effte 38. Tela-meii \ -meutum l -rium vmljhanck 52. -mina (Marg.suvexilla cnicis) spretunga 48. Yeies. veiites schnöd ritter 52. A^elle willen G. voc. wille (sie) 38. welen 29. Yeliere yetten 29. wt plucken G. voc. vz slickin V. a. 1420. vellica-re vz roden ib. cluuen et propphen {aus pir- ."iitn.) Symb. D. App. -us rau- fanti; depilatus pirouphtiu, biroufit Gf. II 499. "Yellus, fellus 32. schep-er 33. H.Ph. -per 32. -per wol 80. schap- 48 378 Velox Verbena per 34. schopfer, fleij^ (nnif/.?) 27. tiufj 33. vlus 38. vlus 38. Velox (c/. Celox) rosdi 29. Yelter wind K. V. wint, eyn wcyde- liunt 38. iaghunt 52. Velum (sanct/moiiialinni,) woilor K. V. een wieldoeck der uunncn G. voc. iieli segeles 48. Teii-a ädere 38. -e runst- 3Ie(j., runs- 77., tunst- 1 dunst- 50. -ädern. -is aderon 48. Tena-buhim, -culum s. -rj. Yenalis veyle, dat man vor kopen wel 38. verchauflicli 52. Veiia-ri iaghen na wiklen deren 38. -tor eyn weyde man; eyn stric, des weyde mannes (.?u:); -hiünm eyn ouer (X euer) sped 37. -eiiliim iag spiefj K. V. -tio das geieg Oe. V. geiaid 52. feiiacio wild prät 32. ve- netieiis iaghunt 52. eyn iaghet rode 37. i.canis venaÜ-onis70., -ciis 52. Veiidica-re an sich 29., zu 52, ziehen, czuczen; bueten V.a.l420. vn- ordenleich czw cziehen 34. -tio beu- tung 27. verpietung 33. Yeiulitor s. Preemptor. *tYenearium s. Yeueria. *tYeiieu-iim, l -ositas 37. als vil als ain aderhng Meg. vor ghift 37. virgifnisse; eyter (in pulmone); -osiis (succus) i. e. shmech IL Ph. -ifiiga, fenifuga s. Betoitica. ve- neflc-iis eyn den andern vor ghift 37. gifft- 34., giff- 30., vergifft- 29. -macher. -iiim zaubrimg 52. * Yeneria (c/. Herba venerea) beo- vyrt Hb. Yeiieariniii herba in locis Imniidis 38. sim. 70. Yeiielia venidie, eyn grote stad in wallande 38. *tYeii-eticus s. -ari. -ga s. Yanga. Yeuia gnedikeit 29. *Yenic-iiim s. Panicum. -iihiiii s. Fenicului». Venire, venit quam, cara 38. Vent-er balch 38. bück 36. 38. -riculus wamba //. l. i. TL S. L). Gf. bucheltur {de licrbis, umg.?) 32. -rale eyn snor vmme den buk; -er 1: -ila- briim buk 37. ■•■ VentigO i. ghbns 37. Ventila-re weghen 38. wind wegen 30. wint wän 34. winden, weyon 29. worffen V. a. 1420. warffen27. -brnm {i. poliarium 52., i)aleariiis 7ii. umg. f. Venter.c/.Flabrum. Pala.) warft- 27., wient- 33. -schauftel. worschufil V. a. 1420. worp schiiffel 37. wanne ib. 27. wegel 29. weger 30. t * Ventil-ogium, -agiimi s. Ce- ruclius. ■" 7 Ventorium (Xte-?) s. Pe- tasnia. * f Ventos-a (c/. Guua) eyn stii kop 37. stuge cop 38. m\\i\\i\.\<{)(angdelmt Xventus) 33. laßkopff 7i. V. laifj becher, schreff" hörn 45. -siini lasschoph 34. -are stuen 27. Veutos-us vol Windes ; clappich G. voc. leyblufft 34. lifblasinghc 30. -itas bläst, lipblasung 29. Ventrale, -iculus s. Veuter. * ! Venundator s. Preeiui)tor. Venust-iis wunnyk V. a. 1420. zierlich-er; -as -heit 29. * t Vepr-es brem 32. bram dorn 38. dornecht V. a. 1420. -um brumbere, eyn swart vrucM ib. pramper 33. bra- mer (bis) 45. bromber 27. haghe- buschen; -es h. boni 37. -is bromber-, dorn-struch 27. hogg 29. vepis krön, doren 33. vespes bramen (Xvespis !), genus ligni 37. interucpres stuph- lach 41. Vermey37. 38. vern-us glencz-ig 29. -et 30. 1 -alis lustich G. voc: sim. 110. -are haiter sein 52. "fVerago s. Farrago. *f Verania i. gena {ans verbi- gena 10 etc.?) wange 37. *tVerbascu-m, -s feldvyrt IIb. b-, li-erbescum gescadvyrt Goch. Verben-a (c/. Jerobotanum) (Ed.) ysena //. Pä. isern hart 38. yser F. a. 1420. hanaf Symb. IL l -aca iserna i. lustago H. S. D. -aca uarna {aus isarna X farn?) Symb. 31. App. -a aescwert Mo. berbenaces eascvyrt Dun. vermenaca »scthrotu (c. ash- throat) IIb. Verbotenare Vcrtenclla 379 '^=f Verbo-teuare, -ciliare smetzen BM. 11 2 S. 4M. Xav-a triiwen, werliken, twar 38. -imtameii gewardoch, doch für war HO. -idiciis Gloss., -eticuseyn war segger 37. -isimile sune. der warheyt glielik; verilica-re weren, war maken ; -tus wert, ghewert 38. Yerecuud-e hone ; -ari hon wer- den, Schemen 38. -ia s. Erubere. viriguiidia(/. q. vereiida) vnkihaba (xl. Key. Vered-us /. cqims (perd) dat vor dem sieden gheyt; -arius eyn waghen driuer; virediis gherdener 37. Verenda(r^?. Verecunde) schemede 36. hodin V. a. 1420. *tVereticiis s. Vere. Veretrum pynt V. a. 1420. pynte 20. Vergere den wirbel dreen 27. Verg'ilie 1 versidie (mng.?) zeuen Sterne 37. " i Veri-cula s. Variiis. -dicus, -ficare, -simile etc. s. Vere. * VeFiiieiiaca s. Verbeiia. Veriniciil-aris muer peffer, duben kropff /. crassula 51. sim. 0. sau. -um i. varance i. vrotte Code, -atiis wormuar H. S. B. misuare (düch paii- luis) Symb.D. sim. 11. 19. vor w^an- delt /. variatiis 37. '"fVermis eyn renworm V.a. 1420. V. celidonie celidonier Meg. Yerna-lis^ -re s. Ver. *tVerniiuia (reu-? ems vena -f sima? q. cf.) leb er hüli 32. Veruus 6\ Ver. Verona Dietrich von berns mun- ster 32. tutsch 30., welsch 29. bern. Verouica ein franig 33. fVerouica li. ehrenpreij^ Ki. v. beccabuuga (Ann.) pungo m.H.Fh. Verpus mit loster {ans miteloster Snperl.!) 32. Verrere i. tr allere 31. i. verrem tr. Br. mssvrst. d. trahercn G4 var. Vei'res, f erres (v. Aper) berheckel (hecker, hacksch Nnm.) o. hcimlichs berschwein f.sini. 75.) K. V. bere 37. Verriculuiii (cf. Traga) bcsmo Symb. IL kerbesimo //. S. Tr. kere- besemo 3Ion. cherbezem Vind. Ver-, ve-ruca warczcl 27. swart {iimg) 33. feruica wertzen P. V. =■' fVerriigo 6. Ferrugo. ^- Versale ein versall 33. eynifj Versen buchstab 27. Versa-re biwonen 30. benden 34. (manu in citliara) uuerban 48. -tus w'e-, -tilis vmb-cherleich 33. -tilis Wendelich V.a. 1420. vm-w. 8. "t Versic-olor, -ulor wandiluar F. a. 1420. *tVersic-ulus, -oli s. Versus. * , Versidie s. Vergilie. t Versificator (cf. Eutrapelia. Poe- ma.) versch macher K. V. Vers-, vert- (y. Herodes) -ipellis manch tricsam V. a. 1420. Versus want, vmmeghewant 38. encken 27. (entgegen sim. Gloss.). s. eyn gesetz tarn in prosa quam in mefris 125. versic-uliis versickel 5''. 29. -oli 6\ Eulogium. Versut-us chig, snytig, wynde (aus sw-), hochfartig 27. chlueg, arhst 33. dukisch 52. -ia s. Argutus. ^ Vert-ebra 1 -ibulimi gleichlin K. V. -ebre 1 -ibole groue ledemate 37. -ebruiii weriie i. fusa; eyn molen spille 37. -ibrum haspel ih. häspel, weuff 27. -ebra i??. uuerfbran Marb. Gl. vuersban Erf. Gl. -ibulum (cf. Lira) angel ; kew pain (partes ossium) 52. leyrnwendel 74. leyren wedel, est lignimi in angiäo recuruatum per quod rotida cordas mouens continue cirgira- tur (aus circumg.); spüleysen K. V. spui ysen; armbrost nus|^ 32. wirtil V.a. 1420. ver- 3Iarh. Gl, ves-tibula pl. vuerf- Erf Gl, wirf- Marb. Gl -bein, eo quod inflexione membrorum vertuntur. * Verteca (cf. Siro) een suyre G. voc. ''■ Verte-uella vertenaille 122., nach Scheler -vella (vgl Gl m. vertibella). vertiuell-ura ti'irhägg 29. ein rigel hinder der thur 27. ein daren krampp 33. ein dore kramp 5. -a angclloch 32. fortiuellum, verticula, cardo hespe 38. verti- (74. alph. 33.^, verto-bosa * 380 Vertere Via liespe, angel i. vertinellum 74. sunt Cardines hoppen, hephen (vgl hespe) 33. vertipellum eyn dor grundel der in der want stecket 45. *j-Verte-re s. Sub-v. Girare. -vella s. -nella. Vertex schetel 36. 37. * Vertib-ole, -riim, -iiluni s. Ver- tebra. -osa s. Vertenella. * f Vertic-uliis een werue (weruel 132.) aen die spüle G. roc. -elliis (-illuS, -illum Gloss) acpnvflvlo-;, a7tov(iv'kLov Gl. m. (v. Vertibella). Qul- cJierat Add. -iilator sptiler 52. *t Vertig-o trümmleu V. St. G. 767. swind-al 30. -img 27. swimel 37. 38. swiiisucht 52. -iuare swymelen 38. -iuosiis l -eniiis de s^Yimelt an dem hoiiede 37. ='=Vertilabriim (pf. Giruncula) lias- pel 38. Gloss. * Vertiiiell-a, -um s. Vertenella. *tVert-ipellis s. Versipellis. -o 5.Ferto. -ipellura, -obosa.s-enella. Vern (f/.Renstus. Casatorium.) yscn spis|^ 29. ^^^is'mecarne'dt'S. verutiim spet aim carnc ib. spisfj mit dem bra- ten 29. ^ Veruca s. Verruca. *7 Veruestin-us l -osus i.furio- sus; -inositas i.fnria 37. Atis veruex X vesanus? :/*•£•. verve? Veru-ex, l -ix 37. weder 37. 38., eyn schap 38. ranimil, per Wien. V. 401 H. ''Verulus (arhor) pirk 52. sim. 3. 4. 74. Veru-ntamen s. Vere. -tum s. Veru. Vesan-us owizzik V. a. 1432 vgl. Sm. IV 207. -ia, fresania s. Fre- nesis. *f Vesic-a bkiter K. V. bladder, blase; -nla eyn voghel krop; -atns (vesitatus Gloss.) i. superh~us, -acio i. -ia 37. Vesp-a 32. G. roc, -is wespe 38. G. voc. wesp 29. websfj 34. wepf 32. liornsclie G. voc. -etum Wespennest 38. -arium wepsennest 52. t Vesper aubent 32. vesper-a Vesper 38. -us een auent steerne (^,^ westwart G. voc. -tina i. cena de sero 76. sim. Br. auent etent 37. -tilio lat. sovil sammw vespervliegerinne; fleder- maus 3Icg. * t Ve^spe^-ll 6'. Yipera. -tilio, -tina, -US s. Vesper, *-j Yespc-s s. Yepres. -tum 5. Yespa. Ye-, vi-spilio {cf. Latro) grab bru- chel K. V. straufj rober 32. quispo- . liones (X spoliare) ro"ber 40. inspil- i« l -io i. sepnlchrmn 37. * 7 Yes-pis s. -pa. -situdo s. Fes- sus. *fYestnuic-a, -um .y. Fastanum. ^7 Yesti-arium, -bolus, -luiluni s. Yertebra. YestiiJ,-ium eyn voyt spor 37. ein fiieesspar \ erit {st. trit?) 33. fufj- staff 27. Yesti-s det; -tiis cledynghe 36. -tura geuueri Gf.l929. -arius cley- dir F. a. 1420. cleyder 8. 9. -arium gewanthaufj 33. ein claid käst 52. -bu- lum, -bolus Gl. Ker., festibulum 32. V. Sacer. (cf Porticus. Basilica.) oposa Gl. Ker. (vgl. Gf. 1 110). gher- hus 38. garre kammer 27. triss- 29., trest- 30. -kamer. vorschopff, Vor- zeichen K. V. for- 93 3Iarg., fair- 32. -zaichen. furlaub 52. •• Vest-ras s. Nostras. -ucabulum 6. Festucjilium. -fVeter-ari (cf. Antiquus) vor alt- nen 52. -auus (cf. Gloss. v. Decrepi- tus) uueralder //. S. D. uralto Tr. urüde Sginb. I). -uosus altciergerner i. anticjuus decejJtor U. S. Tr. -num alte suche V. a. 1420. -ator arglistig 52. ^fVetor s. Fetor. Vexa-re muen 27. 33. P. F. mugen 29. miegen 30. wekumern 52. ray- czen 33. jocken 27. serten (cf. Con- fundere) P. F. -tus geubet 125. Vexili-iim sperzeichen Symb. D. chrewcz 33. -arius eyn banner vo- rer 37. •-fVffum s. Anemo. -Via wech 38. ein lannt stras 52. vialactea sim.s. Gtalaxia; publica Viber Viginti 381 l regia heristraza H. S.Tr.: p. her- straze ; r. recte wech Symb. D. via-s byhon, heu Yy, eyn-, en-wech; -le stech 38. -tor wandlcr 29. wandel- man 45. -ticum czerunge V. a. 1420. vaniiinge Symb. D. App. (?X taga- phcnniug Gf. III 343. pfeiinwert Sm. I 316. Gloss. V. Denariatiim.)- -ticiis breinrer 34. briuer 29. brietfcr 30. * Viber ein pibe)- 1 ein prochen („pirchen?-') est arhor P. V. *tVib-ex {cf. Merica. Scoba. Stri- ma. Ruga.) strynne V. a. 1420. stiinie sim. Gloss. riem, est specics arhoris etc., item slgna relicta ex per cussioiie K. V. sumarhita Gf. II 107. sim. 141. bircka (Ed.) H. Pli. berke, evn vn- IViich berbom (sie) 38. -ix vekio (i. q. nehm salix Gf. III 518) Symb. D. -iceims etc. Gloss., -ins berken 38. Vibrare (rf. Coniare) swert blosen V. a. 1420. Vibiiru-iini, -a^^?. sumer-hita Virg. Mon.(Gf. II 198). -maton Virg. Y Vicaiiufi tloiphere /. Yillainis Symb. D. Vicariu8 vberster 34. Verweser, vicari K. V. Yickaiia vickarie 38. Vice-caucellariüs kenseler 37. vn- derkanczler 29. -comes aftergreiie; -(loiuimis vizdom Symb. I). "Y Vii'e-dula s. Fieediila. -llum 6. Bicelliim. -un s. Ylgisiti. -ple- baims 6. PIebai>ii8. Vices beerten, stünden, stede G.voc. Vicia, luiicia (v. Medica) bichkelen 33. ags. (cf. Gloss.) vicia-s fuglues benae Haupt V 197. -m i. pisas agres- tes /. fugles beane ih. 194. Pf. Grm. VIII 399. i. bisas a. i. f. baene ih. I 116. iiitia i)iscis a. flugles beue ih. VIII .388. *f Vici-a s. S tipula. -iia s. Fisciiia. Viciiius neyber 38. nauchpur 32. nachtpawr (umg.) 33. "fVicis zemelicli V.a. 1420. y'it- iss-im noch staten ih. anderwaid 52. -US mal- 29., mail- 33. -hälftig, -i malheit 29. vieissitiul-o id. 29. 30. snialliayt (umg.!) 34. vnderheb-nü[j 33. -eniß 27. vnd hempni^ (sie) 45. wedir Ion V. a. 1420. -iiiarius mal- heber G. -helber (.^iic) 33. " f Vict-a 6. Vittii. -icium i . Flc- titiimi. Victiiua opher des viechs 33. opfer des fiei|^ (wwj.) 27. Victori-a {cf. Triumphus) seghe- vacht 37. -osus sighatt't 33. segel- haftig 27. sighafftiger 34. strithafftig 29. vberwinsam 30. *YVictori-ale etc. Gloss., -a (v. Metoria), -ola h. cneovholen Hh. Vict-oriosus s. -oria. -us s. Vincere. Aldis (//. Scarioih) gatze 37. gasse, strate, wech 38. gafj, weyler K. V. gess- hn 52. ■ Vicus s. Ficus. Videre scauwen, seyn; vide sii 38. vis-ere garstig {cms girhch sim.?) besuchin V. a. 1420. capen, vmmeseyn; -US (cf. Acies) seyn. sune, ghesichte 38. -or seynde /. videiis 37. -itare gesechen 29. *YViderius s. Fidius. Vidu-a wedue 37. wedewe 38. wit- wa [ivie frouwa, gevatera sim) 30. (Je. V. witow, vitow 32. -iis witwer 30. Wittiber 34. witthng 29. -are wit- tiben 1. 34. Viere {cf. Vimen) mit wiskens (wyfj- ken 132.) binden G. voc. "fVie- s. La-steriia. *tUifarrus y. Viuerra. ^- 1 Vigecuplex s. Algiuti. *tVigell-a, -arius s. Figella. *Vige-na, -tuplex s. Viginti. Vigere phien, scheynen 33. bhi- wen, gruwen, hiuben 45. leuben 27. louen 23. vigor, vigoros-itas 5. Poteiis. -US crefftich, stark, also win edder crude; tangher, barsch 38. Vigil wechter 38. vigil-ia fewr abent 38. vigilg 29. -antia (X vi- olentia) gewalt 33. ■ Y Vigil-andeni etc. s. luglans. -ia, -antia s. Vigil. Vig-iuti 1 -ena stighe, twintich 38. -etuplex twyntich vold 37. -ecu- plex tzwentzwifaldig (sie) 52. vicena eine stige 125. 382 Vigor Viredus * t Vig-or etc. s. -ere. -ulus s. luglans. * 7 Vil-a s. Vsia. -ateriuin 6. Filacterium. •• fVilepid-us aus (vilis X lepidus) i hämo vilis inlionestus ; -itas i. fa- cicies 37. *tVili-ces s. Bilix. -go s. Vligo. Mli-s snode 37. snold 29. .^chiiöt 34. -1 leiii- (q. cf.) 38. -peiidere snöd sclieczeii 29. schned achten 30. vor richten (at<* nichten?) V.a.l420. ^Y^a- ken. vnneme makcn 38. tVilla {cf. Valhim) i^oxiAltd. Gspr. durff Ij^^o. villai]-us (cf. Vicanus) biir 38. dorpman 37. 38. dorf man; -a dorfmäni 32. villic-iis bur, moyger 37. dorf hiiter V. a. 1420. niaige-r; -a -rin; villarium -rhoff 32. •=Vill-a etc. s. -US. -amiS6/c. .s. -a. Yillum sur wyii 37. schnöd win 32. schwaclier wein, seyger wein K. V. Vill-us har 37. -a ags. hnin hrugc; -osa rüge Si/mh. H. (cf. Gloss.). Viinen eyn cleno rode 37. widt 33. weet 27. wisse KU. wedeken, rys- ken G. voc. cze;,n V. a. 1420. fimeii chlain czindel {vgl. zinehi linipl. Sm. IV 268. zain ib. 264. i. q. czeyne, zen, cein-, cem-wide, teenken etc. Gloss.) P. V. virniiia snlhe Sum. (vgl. Gloss. v. Salix. Sni. III 234. Gf. VI 189. BM. 112 S. 42.). Villa- s. Viiiiim. Viiica ber- 9., be- F. a. 1420. -winckel. Yincere wynnen, ouer w.; rictus vorwunnen 38. Yiiiculiim hechte, bände 38. Yiiidelici. findelica {cf. Gloss. v. Augusta) augspurg 32. Yindex richtig 29. rachig 34. ra- chung 30. eyn richter 45. 52, 4. 110., der sich selbs riclitit 45. * t Yiiium ardeiis {cf. Anima) l crematiim bemewin 38.; cruduni sur- H. S.D. Tr. ; lionorarium klein- (sim. Gloss. Gf. I 886); iiifertum offe- {siCyCf. Gloss.); limpidiim hitir- {sim. Glos'- Gf.); roseum rot- H. S. B.; defecatum gemuzet- {vgl. Gf. II 910); feculeiitiim druue-; aciduiii sur-; eluatuni {cf. Gloss. h. v.; X enulatiini) alant-; roseiiin rot-; (su- s. suc-ciuaciiim); aminium {cf. Ameniuin) wis-; liiiipeduni hiter-; lionorarium kele-; iufertuin oflfer- ; spurium unren- Symb.B. -win. {H. S. Tr. s. Hffm. AM. Gl. 15). y. ace- tosum essiger 30., grecum kriesch 29. win; pendulum saiger win 30. hengel {cf. Vappa. Colligatura.) 34. y. lielvolum schieler wein höh. tarant F. tril. yina-cium, -sium 30. wiu- hewen V.a.l420. -hiilfj 30. -hi'dsch 29. wein höll 34. -go >: olväq, avis spe- cies Gl. m. i. vinea 1 panipinus Gl. m. (y.-gium).(?Mic//em^. -riumw.\ nkeller ; -tor eyn wyn mester 37. vini-cula, -la s. Vua. -fusor scaf uuart Ff Gnu. VIII 12. -tor weingarter, baw- man. rebnian K. V. vinoleiitus triuik- chen polcz K. F. *tYiol-a fiole 37. veyall 33. viol' m. Meg. -acium vyolcrancz F. a. 1420. "Yiola-re verkrachten, schoreu G^. voc. bcraubin V.a.l420. -menghewalt; -atio eyn ouer walt 37. violent-us freuenlich kait (X -ia) 30. vberwel- tig 34. iibergewalti-g 29. -ia {cf. Vigil) -keit ih. wolt 38. Yipa 33., vippa {cf. Seruipa) wein K. F., win 32. vnd brot. wein vnd prot suppel 33. winbrot 29. wein o. wilprät (unig.!) 34. w}n soppe; vplia eyn soppe 37. " Yip-era, -pera ädere, eyn worm 38. -pa nautcr 32. vespera nater K. F. vip-erus Gloss., -perus not- tericht, slangicht27. natterleich, nater- hayt, slauglich 33. -erina nsedre vyrt Hb. *t Vipp-a, -erus .. iiierkalb 93. K. V. Vitiiperare Icdeii, let maken i. leuipeiidere, odiosum reddere 38. *Vitus (cf. Inuitus) williger 34. Viuarium eyn springh i. l'oiis 37. helder V. a. 1420. vischbehalter 88. Viiierra. uifarrus eichhorn (dar- auf ii^iviiAuB eichorn) Gräser V. Ältd. Ell. I 349. *Vium wegecht 27. *tViuola V. Vua. Viim-s, -m leinbtigP. F. lemptig 1. Vix cume, nauwe, vilua 38. vix dum kume do (kuin edo) F. a. 1420. *-; Vlascula s. Flasco. Vlcer-are, -osus 5. Vlcus. Vlcisci (c/. Insultaie) wreken 38. vliio wrake ib. 37. vitor richter 52. Vlcus svero (minscol L. i) II. l. i. swere 3G. 38. swer (,?) eyfj 29. ai& 32. slyer, slyr; vlceros- (-us) siierecht; -i (oculi) maczerech 11. Ph. vlcer-osus swirig 27. swirleicli; -are ay|^ ge- sberen 33. ^yVligarius s. Vlua. Vligo /. radiccs ligantes ferram quas rustici dkiint qiiecken 37. nes- sikeyt F. a. 1420. haliuua, iiiilwa (cf. Lacuna) Gf. IV 882. lialiwa i. sordes limi l aquae Gl. Lind. [Haupt V 575). liore i. lutum Symb. D. viligo slam (.) drek 37. *Vliua, vUul-a, -are s. Vlul-a, -are. Vlmus elm //. S. B. sim. Gloss. ihn-, ulm-paum Bieg, rüst-bawm 44., -holtz Ki. faulbom K. V. Mboui 6. mos, also uppe den bomen wesset 38. mies i. armose 34. y. campestris (Ann.) hagenbucha II. Ph. Vlna (cf. Suparum) aln 29. el stab 31. farr der (sie!) arm 32. vorder arm K. V. invlnis zwiscan den armen 41. *Vlua s. Vlua. Vlt-erius, -iiuo s. -ra. -io s. Vlcisci. Vlt-ra enethalb 29. -eriora ferror gelegenun 48. -erius vort, Vorwort; -iiuo to lesten 38. Vlt-io, -or s. Vlcisci. Vlua, vlna 34. 37. (c/. Alga) schelp 37. schulp {J/d.) 30. sacher /.alga 34. Ines („retiis'') KU. leu^krut 110 var. lyes; vluosus lyesachtich; vligarius (vluarius 110. 132.) eyn loys snyder of vercooper G. voc. * -j- Vlula klagvogel 3Ieg. snerker (cf. Gloss. V. Furfarius) V. a. 1420. üwel 29. awl 33. owele 27. uUul-a eyn steyn vle ; -e est et. auis nocturne quos wlgus dicit gagones 37. sim. gauones Pajh (vgl. gagio, gaia, gailia Gloss.? anders gauo Gloss. tn.). ulmsigenus auis holzmucca Gl. Zivetl. {vgl. Gloss. vv. Vliua. Lamia.). V- 33., vl-lulare luen vt canis 33. hüwcln lupi 29. hon 34. "yVmber .9. Vmbra. Vml)ilicus nawel 36. Vnibo rantbuchele Bymh. B. scir- niari Gf. VI .549. ■" Vmbra. vinber^j. ascli Symb. B. 278. *YVmbr-a schatwen 27. schuw 19. ahd. scue Haupt III 461. scheme 37. l -acula Schede 38. l fagus farender man, est homo vanus et inutilis etc. K. V. -are schemern. also: ome sche- mert vor den ogon, i. caligare 38. schattigen 29. -osus schatwich 27. -aculum ein saluii 37. hiitta Symb. B. App. \m^ 8. -aticus i -atilis sche- nierch 37. *iVmbi'-ellas s. Vnibrellas. -osus s. -a. * I Vme-cta, -scat s. Hum-ator, -ectare. Vncare jjr. lincum 31. i. q. vrcare Gloss. , _ Viicia lot 32. ioeth 125. >, Viicijilis (litera) ein capital 52. * t Vncil-a (Gloss.) l -um eyn hals yserne 37. Vucimis s. Vncus. Vnctio Vomere 385 Vuct-io smerynge; -iiosus zaluech- tich 37. * Vnc-us (c/. Gumpluis) hake (hacke ligo) 38. hagg (hägg?) 2'J. hachken 34. -tus hanck 30. -iiuis eyii noz hake F. a. 1420. hack 52. *fVncus mäser 32. (deherhis). Vnda mele (nielc? ans wele?) 32. Vnde worher 38. von wennen 29. won, wo heue 45. Vntleci-iu aydliif; -mus der aynd- lifift; viideii-us aindhffte; -aiius aiii- liff czall 33. Vndulata vestis schaulot kleyd V. tril *V- s. A-ngaria. ^ t Vngu-is (vögwis) nagel K. V. cla 37. der klaen Oe. V. -la klaw, hutf K. V. klo 52. cla, fuoznagel kriech. onycha 3Ieg. -la caballiiia hoef- ladedeke (sie), eyn crud 38. -la ca- biilina brant hitich 51. * t Vngum-, Tiigiil-plms /. gum- plius (X^'ug'-ila) eyn hof naghel 37. *Yui-, vm-brellas staloto fuglä Hcmpt V 197. *tVmcidiiim 5. Moiiopolium. Vnicoior ain gestattig 52. Vuicorniis {cf. Einoceros) ainge- hurn 52. Vniformis enerleye 38. Vnio ef3 K. V. es^ 32. e.ynung 29. Vnire eueghen 38. Vniuers-iis die gemain 52. -itas hohl schu"] 32. Vniuociim eyiiwartig V. a. 1420. Vnquam vmmer (hd. Gloss.) 38. *tY- 6. To-nsilla, Vnusqiiisque ein ysleicher 33. Vo- s. Ti-bisare. Vocalis red 33. ein odera roer 1 heissen (heyschen 5., Xvocare!) 27. stimhch; die gurgel 52. t. arteria hich st rote 36. Vocit'erar-e, -i wuchczen F.rt. i4^ö. V^la ballo li. S. D. bal Gluss. hant plat ?0. inner hant i. ir K. V. gaff 52. gauff m. V. tril. e^n tener i. ir F. a. 142C. handteller 44. 114. Vola-re vleghen 38. -tus go flucht 17. 27. -tue gefugel 32. federtier 29. Die'.^nbach, Novum glofjsarinni. ge-f. 30. gefidercztyer 34. volitare swemen (natare swemmen), also de voghele 38. swebon 29. 30. sbeben 34. Yolem-iim eyn persek (vrucht) 37. 38. -US p.-38., perzek- 37. -bom. -is uualihiscnn (X Tol-?) pirun Gf. I 842. voloma winigifta // 8. 1). VolgiiS etc. s. Viilgus. * Volica een boghe int wnlfte G. voc. *tVol-ismiis s. Eiilimus. -itare s. -are. -oma s. -emurn. -spe s. - uptas. Volubilis media wynde 25. 0. san. winden mit wyj^en blomen adder schel- len 51. Volucres s. Olocres. ■ Vol-, flu- 30., va- 34. -uella ein Wandel, als an ainer pre^ 33. winde 30. spynnel 29. strawff («m5 sc-) 34. sim. 1. Volu-ere, \ -tare 38., wluere (v. Monere) walgern U. Ph. welkkeren, weiteren 38. wentelen G. voc. -ntare volgen (Xwalgen, hierlter?) 34. Volumen gebunden buch 29. ^Voiunta-s {cf. Intentio. Mens.) will, meuschhchebegird^. F. -s mala nbelwillikeit II. Fh. -re s. Voluere. *tVoliipt-as wallust 37. pöß begir 52. -uose Gemmen, -euose lustelick, ghenoechUck (t.«;oc. -e Gemmen,j ols'pe lustelic G. voc. Volutare 5. Voluere. -brum ahd.hülm ((/.Lacus, Vligo.) Sm.II174, een groepe 1 een vuyl gote daer die vercken in wentelen (cf. Voluere) G. voc. grub dy ein saw wulet 27. welcz phael F. a. 1420. gewulich 52. Voluus herhalsid. Or. XVII 9. 10. ^fVomeu mell 32. (de herhis). Vomer eyn schare, eyn ploch yserne 37. seg 52. kars {cf. Gloss. vv. Bidens. Ligo.) H. S. D. ein wagen sun 33. wag- eysen K. V. Tom-ix, -ex {cd^yh. -ix) Br. i. vomeris summifasBr. hoghe 37. zeche V.a.l420. zech 9. 17. sech Gloss. Vom-ere breken, coren 22^ 38. spien, spigen, vorlaten 38. virletzen 20. sich bekotzen (wnß.) 42. -itus koczen 29. speyginge 37. himitus vnlust(tae- dium Gf.) spiend 41. {^rgl. vnwill sim. 11. a. r. Nausea BIII. III 67oj. 49 386. Vomex Vstorium *tVom-ex de. s. -er. -itus s. -ere. Vorago {cf. Abissus) sliiiit F. a. 1420. wasser-slund 1 -swalch 29. -swal 30. -Strudel 52. -sucht (-sucht? umg) 34. -bruch 54. -grub, -flüss; graben, fras- sung, wokcheuprüch (X wölk- ?) P. V. ain wider swall 33. vroetiughe, ver- slindiughe, kuyl G. voc. forago werb (uueruo Gf. Gloss. v. c.) 32. Vora-tor ein veressiger 33. -x s. Nebulo. *-j-Voi"t-ex weruel G. voc. werfel P. V. knor o. ast 52. sim. 4. -icinare Gloss. Yostino aui /. vohito 37. Vox stemme 38. 132. G. voc. *-fVpicus s. Ipocus. *tVpu-pa, -ba Gloss., daraus -la uuitihoffa Hau. I 227. uppiiba wide- hoppa H. S. D. 'fVpha 6. Vipa. Vr ■/. ignis Gloss. i. inccndium 142. pp. 167. 295. vrrig-uis (sie) vranicus fuerrig, enpengig 27. *f Vra (aJph, vrus) i. rana l hos 32. X vrus, vriiis /. bos silncstris 7(>. * t Vraiikeufordis s. Fraiicvor- dia. * t Vran-on {alpli. var-) grece pa- latiiin lat. evD cauel 37. -US hymil; -icus {cf. Vr) h\ mmelischs V. a. 1420. -ica brinuot 41. V- 33., w- ratislauia ciu. prefj- landt 33. presslan 29. bresslä 34. fra- tistaiiia pressenlan 40. *tVrba-nus, -nitas s. Vrbs. -re s. Orbare. Vrbs obreste stat 32. vrbau-us s. Opidum. -itas Gloss., orbonitas quidi Gl. Ker. Vrcare 5. Yncare. ^fVre-eus ember /. vrna 38. zuber K. V. -inus 1 -iolus eyu haut vad 37. *tVrcius hauduyrm i. teredo, surio Lye. Vredomeltaw V.a.l420. miltau 7i. Yrere {cf. Vrgere) sweleu, senghen 38. *Vrg-ere {cf. Augere) brunn-en (Xvrere, tvie Gloss.), twing-en; -idus -ig 27. *tVri-a, -osus s. Vsia. -dices s. -tides. -giuale 6. -ua. Vrin-a pisse 3G. mighc 38. harn-, seich- K. V., saich- 33. -wasser. harem 33. -ale Wasserglas 2 9. saichchrügP. F. eyn pis vad eder eyn glas dar me dat water inue besüd 37. vrigiuale or- ghenal 38. *V- s. 0-riolus. *A^ri- tides, -dices blaterlochlin K. V. Vrn-a {cf. Vrceus), l -ale 37. amer 32. ammer37. Ural Gf. III 156. tonne a fouller viu 122 tzober; vrna Sacra ein hoyligcn sarck 125. *tYruus s. Tarmus. Vrsa s. Vrsus. *tVrscula (al2)Ji. vre-, aus tustula sim.?) eyn cropcle 37. *f Vrs-US bere 37. 38., eyn grim- miclb deer 38. -ior i. crudclior 37. -a zeuen Sterne vud de waghen 37. mi- norursa /. septemtrio (q. cf.) 76. miner osus i.septentrio seuen sterne 37. vrsina berwurcz 32. ^yVrtica granatica Gloss., gre- uamea he'dimezela U. S. 1). grena- tica heytter nessel 40. * f Vsanti {aus canti?) felgun (in Camera) IL S. D. *-|-Vseula {aus astula?) eyn spon F. a. 1420. Vsia male pro vria i. vermis 2^orcij app. quia vrit Isid. Or. XII 5 {Qui- cherat). vria eyn swyn lus 37. vynne; vriosiis vyunecht F. a. 1420. vsum verher-, filcz-laufj JT. F. vila sulus 32. Vsitare prauchen 52. * Vsnea moifj 51. maiß n. i. muscus arhornm 0. saii. Vs-piam nindert (vgl. SM. 1 746) P. V. irgen; -quam \rne F. a. 1420. -que of evn cze\t ib. wcnte 38. *tVst-, Vstnl- 37. H. S.D., hustul- 40., hostul- 45. -arius iurstange i. tiuorcium (q. cf.) 30. oueu-stall 34. -stapp 40. offen staip 45. ofen gabel 52. ouinstaf iZ^. S.B. l vstella eyn schutzel mstr. fornacis 37. vstoriiim schur- stange F. a. 1420. *Vst-io prunst 52. -ulare swyn berneu 87. -ilare bi-oughen 38. * Vst-orium etc. s. -arium. -ulare Ä. -io. Vsura Vxoratus 387 Vsur-a prisna Gl Lips. perss-em KU. -inghe G. voc. {vgl. Negocium). woucker 38. -a, -arius s. Fenus. -pare zutziehen 52. Vt dat, also : ik hiddc dat du dat wülest dön 38. *7Vteii-sile. -cilia geratscap, hus- gherat 38. Vter, vtter K. V. eyn wyu vad van leder 37. einleder} nne sag zu flei|^ (aus fliejjeudiugen 74. sim. Gloss.) 27. sawuusch (X liuter? cf. Gloss. h. v. und V. Canalis) 33. buttrich 29. bütricli K. r. butterlich 41. Vteriui s. Frater. Vti gheneten, ghebruken 38. Vtili-s imtte 38. -tas ^.Profectus. Vtique is also, iodoch 38. ia ye- mer 29. Ytr-iiin effte 38. -unique aber, pe- deuthalben 33. ab wyderwege27. -obi- que baiden tlialben (sie) 52. *t Vtter s. Vter. *Vua wyn druflfel 37. autemplat, est caruncula pcndcus a paJato, i. epiglotis K. V. vuula id. ih. buch i. imssio giitturis 37. die hoeck indeu hals G. voc. aichelein, weinperl (hinten in dem mund); die laicn haizcnt es daz pkat Meg. vini-la 50., -ciila (X vi- num) winber-hu etc. 50. -en; das blat (landen in dem munde) 42. viuola autum blatt 32. vua passa {cf. pas- sacua Gloss. Staphisagria.) corentken, cleyn rijskeus G. voc. rozyn 37. welisch weiuper 33. schwelke winber 6. vua versa dol-wortze 51. -^Yurtz 0. san. vua vulpis nachtschede i. solatrum, morella, cuculus 0. san. *tWacli, was .5. Vali. * fWad-are 6. Vadare. -randia s. Warandia. *tWalupia h. electre Dun. *tWaml>osium s. Bambasium. Wanti {cf. Muffula). quantos acc. pl. hantscuoha Altd. Gsprr. *tWaraud-ia weringhe 38. werung; -a werschacz 32. bara-ndia Gloss.., -da weruug 40. varandi-a bescher- meuisse, beschuddenisse, waerde; -sare warenden, beschernicn; vuadrandia sekeringhe G. voc. warendare weren, also: ik wil des gut gheweren 38. " 7 Waschartus s. Bastardus. "tUuelcus s. Gruelcus. *Wesera wesere 22". 38., cijn UKder 38. *Westfalus west-val38. -fäUng29. * t Westrouia (regio) westerich 32, *tVuiaria furme p. i. tructa Symb. H. *iVuicia s. Vicia. *Windicas s. Biez Wtb. II 324. *tVuiiius felarn Gf. III 518. f Vulcanus i. faher ioiiis eyn zun- nen (züne) smed 37. * Wl-fago s. -gago. -ga (X vulua) 5. Cmmus. *Viilgago 1 vulfago erde epfel 0. San. erteppel 51. i. pauis porcinus. *Vulga-r pulgar 127. -ri huni Symb. E. fVulgus {cf. Gens) büvel 32. bal- chere (balc-here gemeine Soldaten? yy\i\%-Anpop.?)U.S.B. Vind. wlgare gemain sprauch 32. volg-us pouyl; -atus gelautbert V. a. 1420. Yuliierare s. Saucius. Vulp-is vos 38. -ecula id. ib. füchsly 29. Vultuosus s. Vultus. Vultur ghyr, ein vogJiel 38. Vulturnus nort ost 38. ostirnort- wint H. S. D. * Vultus (c/. Mallanus) anthtzwand- lung (Xvoltus, voluere) . . . dicitur a volo vis etc. K. V. antlad 37. ged6na Erf. Gl. geda'na Marl). Gl. {vgl. getane /. Gestalt Kaiserclir. Dietrich vergleicht alts. species gedane ahd. facies ge- tat; dam gehört:) ghedaente (des aen- sichts) i. species, facies KU. wltum peruertere wrempen, schrempen, also wenneme sureu drang drinket 38. vul- tuosus droef G. voc. Vulua (cf Wlga) fotz K. V. ^yWluere s. Voluere. ^ tW- s. V-ratislauia. *tVuul-a s. Vua. -igo s. Vitu- lameu. Vxoratus gehylict, ghewijft G. voc. 388 Xelotipia Zunich IL. * Xelotipia s. Zelotipus. Xen-ia s. Scena. Eiilogia. -odo- charius sq. s. Cenodochium. *tXerapelIina s. Serapelline. X-, c- P. F., s- 52. -erophaajia dür chost sam aribais P. V. sim. 8. ein dürrs mal 52. *tXia i. via (inde galaxia) 52. 76. laut strafj 52. 7 Xifiou h. foxes fot Hh. Dun. *Xiliphoii .'^. Silphium. 1. *tZabastes s. Pala. *tZabulus (cf. Tebelliis) zobel 74. zabel K. V. zabiliue (sc. pelles? w Camera) zebelen H. S. D. zobelus an. zobel 32. *f Za- s. Zo-diacus. Zalata s. Zelata. *tZecha s. Symbolum. *Zediiari-iiin zutwan 50. czidwar; -a czederwein (nmg.) 33. citonale zitwan (cf. Gloss.) 40. fZeidlarius s. Mellicida. Zelare hesjjlich lieb han 29. hafftig leben 34. *| Zelare s. Celare. Zelata haghel G. voc i. grcmdo l gemma magna ittgrandoBr. etc. zalata gall. grelle Gl. m. *tZella s. Cella. *7Zelotip-iiSf'/('. -are verdencken 52. sim. 8.9. mistrouwen G.voc. selop- tipiis eyfrär 34. -iti i. suspiciosi 30. zelotopi-um vnere; -a vordeckinge i. suspicio adidterii 37. xelotipia hatunge i. odia Aelfr. Ze- s. To-mentum. *Zeiioz- s. Cynoc-ephalns. Z-, s- 38. -epbirus westnortweste 38. zu*"! Westen 37. waltwint o. aberer wint (von occidente) Meinauer Naturl. Zeta ein clilainer (aus chanimer!); pursten (Xseta) 33. Zima deysem G. voc. '^yZiubrax /. trifoHmn 37. ZiDg-, cinc-iber engbeuer 38. ' fZins-alia s. Ziiizala. -iare, -itare s. Zinziilare. '" t Ziuua (^ StricMein darüher) gii°t blauter (in firm.) 32. Zinz-ala i. q. -ula Voce, ex quo. ziiisalia mugghe G. voc. *tZinz-eiidula s. Cicindela. -ula s. -ala. Ziuzulare. zinsi-are, -tare me- rulornm Quicherat Add. Zirbus s. Cirbiis. Zizania {cf. Politriduum. Auena. Lolium. Gr. Wj. II 1304 v. Dort) durt H. S. B. turd Gf. V 457. boji kraut K. V. beresboto Gf. III 81. i. g. uers- botde (zingia L. i., aus zizania?) H. l.i. *t Zobelus s. Zabulus. Zo-, za-dyacus tier treger 32. Z- s. T-oiueiitum. Zoua eyn zene (cf. Gloss.) 37. zo- narius schnurer 52. *-|-Zouica ivoViQ,e.(Mantelsack) 122^. p. 27. *tZoret]i Schüssen riet 32. *. e. Soretum sim. Kloster Schussenried am Federsee in Wirtemherg. *tZota ein valstock (v o. b) 37. *t Zunich (cf. Lazurium) lasur- stein 42. <*fe^<^- ( Unr/ersity of Toronto Library DO NOT REMOVE THE CARD FROM THIS POCKET Acme Library Card Pocket LOWE-MARTIN CO. LIMITED